Әлемдік валюта нарығы


Жоспар:

1. ӘЛЕМДІК ВАЛЮТА НАРЫҒЫНЫҢ ҚҰРЫЛУЫ ЖӘНЕ ДАМУЫ

2. ОСЫ ЗАМАНҒЫ ӘЛЕМДІК ВАЛЮТА НАРЫҒЫНЫҢ ҰҒЫМЫ
ӘЛЕМДІК ВАЛЮТА НАРЫҒЫ

1. Алдағы тарауда айтылып өткендей, ХХ ғасырдың 30 жылдарында әлемде сауда-экономикалық байланыстарды бұзған қаржылық дағдарыс байқалды. 1944 жылы АҚШ-та екі ірі экономис – Джон Мейнард Кейнс (Англия) пен Гарри Декстер Уайт (АҚШ) қатысқан Бреттон-Вуд конференциясы болды. Конференцияда экономист Джон Кейнс ұсынған тұжырымдама қабылданды. Бұл тұжырымдамада Орталық Еуропадағы арандатудың қарымтасын қайтаруды көздейтін әлемдік Версаль келісім-шартының қателіктерін қайталамауға баса назар аударылды. Жаңа тәртіптің ұлттық экономикалық кемсітушілікке жол бермеуі керектігін айтқан оның әріптесі АҚШ-тағы басымдылыққа ие тәсілге ұқсас нұсқаны ұсынды. Қалыптасқан жағдайда Бреттан-Вуд жүйесі әлемдік қаржылық жүйені дамытудың жаңа тәртібін құрды:
• халықаралық қаржылық-экономикалық қатынастар Халықаралық валюта қорымен бақыланады;
• халықаралық резервтер рөлін доллар және фунт стерлинг де-фактосы атқарады;
• валютаның реттеушілік бірдейлігі АҚШ долларына байланған (1%-ға ауытқуы мүмкін); доллар алтынға (алтын унциясы-35 доллар) байланған;
• ХВҚ мүшелері бірдейліктерді тек қана ХВҚ-ның келісіміне сәйкес өзгертеді;
• өтпелі кезең біткеннен кейін барлық валюталар айырбасталанатын болуы керек; осы қағидаларды сақтау үшін барлық үкімет халықаралық резервтерді сақтауға міндетті, қажет болғанда валюта нарығында интервенция жүргізеді;
• ХВҚ мүшелері алтын және валюта түрінде жарна төлейді. Осы кезде бірінші транш (1/4) негізгі валютамен алтынға, қалғаны ұлттық валютада жасалады.
Валютаның айырбастау бағамы үш жақты арбитраж арқылы бекітеді. Яғни, егер долларға қатысты франк бағамы 10 франк = 20 доллар, ал фунт яғни долларға қатысты 50 фунт = 20 доллар құраса, онда фунт пен франк арасындағы айырбас бағамының үш жақты арбитражы былай анықталады.

Бүгінгі таңда халықаралық есеп айырысуда валюталық клиринг, яғни халықаралық келісімге сәйкес өзара талаптар шегерімі негізінде елдер арасындағы есеп айырысу дамуда.
Соғыстан кейінгі кезде АҚШ-та коммунизмнің басталуын тоқтату үшін өзінің әскери әлеуетін дербес ұстай алатын дәрежеге дейін оңалтатын, еуропалық экономиканы қалпына келтіру бағдарламасын қабылдады. Оның міндеттерінің бірі – «долларға мұқтаждықтың жою еді. АҚШ 1949 жылы 3,1 млрд доллар құрап, 1959 жылы 10,1 млрд долларға жеткен долларлық міндеттемелерін күрт өсіре бастады. 50-інші жылдардың соңында көптеген еуропалық елдер, 1964 жылы Жапонияда өз валюталарының еркін айналатындығын жариялайды. Осыдан кейін АҚШ 1 унция алтын бағасын 35 долларда ұстап тұруға шамасы келмейтіндігі анық болды. Долларлық инфляция АҚШ -қа қауіп тудырды, үкімет тарапынан бірқатар дұрыс емес іс-әрекеттер жасалды, соның салдарынан шетелдік қарыз алушылардың шығындарын жоғарылататын пайыздық дифференциалға салық енгізілді және шетелдік несиелерге ерікті түрде шектеу бағдарламасы қабылданды. Олар жаңа нарық-еуродоллар нарығының пайда болуына қозғау салды. Содан біраз уақыт өткен соң Бреттан-Вуд жүйесінің иллюзиялық тұрақтылығына ағылшындық фунт девальвациясы соңғы соққы жасады. Бұл уақытта АҚШ-тың төлем балансының тапшылығы алтын қорының 18-ден 11 млрд долларға қысқаруына алып келді. Сонымен бір мезгілде ішкі қарыздар да өсе бастады.
70-ші жылдарда АҚШ-та доллардың күшті дағдарысын тудыратын пайыздық мөлшерлемелер күрт төмендеді. Бұл жағдай массалық капитал ағымының АҚШ-тан Еуропаға өтуіне байланысты болды. Мұндағы (Еуропада) пайыздық мөлшерлеме деңгейі өте жоғары болды. 1971 жылдың наурыз айында Германия мен Голландия өз валюталарының уақытша «еркін жүзуінң жариялады. АҚШ-тағы төлем балансының тапшылығы — доллардың алтынға айырбасталуын тоқтатуға мәжбүрледі. Нәтижесінде айырбас бағамының бірдей болмай, ауытқуының арақатынасы 4,5% дейін өсті.
Арақашықтық шекарасын ұстап тұру оңай болмады. Біршама уақыттан кейін Бундесбанк 5 млрд доллар сомасына интервенция жүргізді. Сол уақытта бұл айбатты сома табыс әкелмеді. Еуропа мен Жапониядағы валюталық биржаларды уақытша жабуға тура келді. Ал АҚШ доллардың 10%-дық девальвациясы туралы жариялады. Дамыған елдер бекітілген бірдейліктерді демеуді қойды және валюталық жүзуге кірді.
Құрама штаттар кезең бойынша пайыздық дифференцияға салықты және шетелдік несиелерді ерікті түрде шектеу бағдарламасын ауыстыруда. Соңғы жылдары Бреттон-Вуд жүйесінің қызметінен валюталық трейдерлер үлкен спекулятивті пайда алып отырды. Тұрақты бағамнан бас тартқаннан кейін оны шығарып алу мүмкіндігі қатаң шектелді. Көптеген банктер үлкен шығынға ұшырады, екі әйгілі Колондағы «Банкхаус Херштадтң және Нью-Йорктегі «Френклин Нэшнлң банктері сәтсіз спекулятивті операция салдарынан банкротқа ұшырады.
ылы әлемдік жетекші мемлекеттердің өкілдерінің қатысуымен әлемдік валюта жүйесін құрудың жаңа қағидаларын жасаған Ямайка конференциясы (1976 ж. Кингстон қаласы) болды. Мемлекеттер тапшылықты жабу құралы ретінде халықаралық төлемдер кезінде алтынды қолданудан бас тартты. Валюта жүйесінің орталығы арнайы (СДР – қарыз алудың ерекше құқы) болу
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Ысқақов У.М., Боқаев Д.Т., Рузиева Э.А.
Қаржы нарығы және делдалдары: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. – 298 бет.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар:

1. Әлемдік валюта нарыҒыныҢ ҚҰрылуы жӘне дамуы

2. осы заманҒы Әлемдік валюта нарыҒыныҢ ҰҒымы

ӘЛЕМДІК ВАЛЮТА НАРЫҒЫ

1. Алдағы тарауда айтылып өткендей, ХХ ғасырдың 30 жылдарында әлемде
сауда-экономикалық байланыстарды бұзған қаржылық дағдарыс байқалды. 1944
жылы АҚШ-та екі ірі экономис – Джон Мейнард Кейнс (Англия) пен Гарри
Декстер Уайт (АҚШ) қатысқан Бреттон-Вуд конференциясы болды. Конференцияда
экономист Джон Кейнс ұсынған тұжырымдама қабылданды. Бұл тұжырымдамада
Орталық Еуропадағы арандатудың қарымтасын қайтаруды көздейтін әлемдік
Версаль келісім-шартының қателіктерін қайталамауға баса назар аударылды.
Жаңа тәртіптің ұлттық экономикалық кемсітушілікке жол бермеуі керектігін
айтқан оның әріптесі АҚШ-тағы басымдылыққа ие тәсілге ұқсас нұсқаны
ұсынды. Қалыптасқан жағдайда Бреттан-Вуд жүйесі әлемдік қаржылық жүйені
дамытудың жаңа тәртібін құрды:
• халықаралық қаржылық-экономикалық қатынастар Халықаралық валюта
қорымен бақыланады;
• халықаралық резервтер рөлін доллар және фунт стерлинг де-фактосы
атқарады;
• валютаның реттеушілік бірдейлігі АҚШ долларына байланған (1%-ға
ауытқуы мүмкін); доллар алтынға (алтын унциясы-35 доллар) байланған;
• ХВҚ мүшелері бірдейліктерді тек қана ХВҚ-ның келісіміне сәйкес
өзгертеді;
• өтпелі кезең біткеннен кейін барлық валюталар айырбасталанатын болуы
керек; осы қағидаларды сақтау үшін барлық үкімет халықаралық
резервтерді сақтауға міндетті, қажет болғанда валюта нарығында
интервенция жүргізеді;
• ХВҚ мүшелері алтын және валюта түрінде жарна төлейді. Осы кезде
бірінші транш (14) негізгі валютамен алтынға, қалғаны ұлттық валютада
жасалады.
Валютаның айырбастау бағамы үш жақты арбитраж арқылы бекітеді. Яғни,
егер долларға қатысты франк бағамы 10 франк = 20 доллар, ал фунт яғни
долларға қатысты 50 фунт = 20 доллар құраса, онда фунт пен франк арасындағы
айырбас бағамының үш жақты арбитражы былай анықталады.

Бүгінгі таңда халықаралық есеп айырысуда валюталық клиринг, яғни
халықаралық келісімге сәйкес өзара талаптар шегерімі негізінде елдер
арасындағы есеп айырысу дамуда.
Соғыстан кейінгі кезде АҚШ-та коммунизмнің басталуын тоқтату үшін өзінің
әскери әлеуетін дербес ұстай алатын дәрежеге дейін оңалтатын, еуропалық
экономиканы қалпына келтіру бағдарламасын қабылдады. Оның міндеттерінің
бірі – долларға мұқтаждықтың жою еді. АҚШ 1949 жылы 3,1 млрд доллар құрап,
1959 жылы 10,1 млрд долларға жеткен долларлық міндеттемелерін күрт өсіре
бастады. 50-інші жылдардың соңында көптеген еуропалық елдер, 1964 жылы
Жапонияда өз валюталарының еркін айналатындығын жариялайды. Осыдан кейін
АҚШ 1 унция алтын бағасын 35 долларда ұстап тұруға шамасы келмейтіндігі
анық болды. Долларлық инфляция АҚШ -қа қауіп тудырды, үкімет тарапынан
бірқатар дұрыс емес іс-әрекеттер жасалды, соның салдарынан шетелдік қарыз
алушылардың шығындарын жоғарылататын пайыздық дифференциалға салық
енгізілді және шетелдік несиелерге ерікті түрде шектеу бағдарламасы
қабылданды. Олар жаңа нарық-еуродоллар нарығының пайда болуына қозғау
салды. Содан біраз уақыт өткен соң Бреттан-Вуд жүйесінің иллюзиялық
тұрақтылығына ағылшындық фунт девальвациясы соңғы соққы жасады. Бұл уақытта
АҚШ-тың төлем балансының тапшылығы алтын қорының 18-ден 11 млрд долларға
қысқаруына алып келді. Сонымен бір мезгілде ішкі қарыздар да өсе бастады.
70-ші жылдарда АҚШ-та доллардың күшті дағдарысын тудыратын пайыздық
мөлшерлемелер күрт төмендеді. Бұл жағдай массалық капитал ағымының АҚШ-тан
Еуропаға өтуіне байланысты болды. Мұндағы (Еуропада) пайыздық мөлшерлеме
деңгейі өте жоғары болды. 1971 жылдың наурыз айында Германия мен Голландия
өз валюталарының уақытша еркін жүзуінң жариялады. АҚШ-тағы төлем
балансының тапшылығы — доллардың алтынға айырбасталуын тоқтатуға
мәжбүрледі. Нәтижесінде айырбас бағамының бірдей болмай, ауытқуының
арақатынасы 4,5% дейін өсті.
Арақашықтық шекарасын ұстап тұру оңай болмады. Біршама уақыттан кейін
Бундесбанк 5 млрд доллар сомасына интервенция жүргізді. Сол уақытта бұл
айбатты сома табыс әкелмеді. Еуропа мен Жапониядағы валюталық биржаларды
уақытша жабуға тура келді. Ал АҚШ доллардың 10%-дық девальвациясы туралы
жариялады. Дамыған елдер бекітілген бірдейліктерді демеуді қойды және
валюталық жүзуге кірді.
Құрама штаттар кезең бойынша пайыздық дифференцияға салықты және
шетелдік несиелерді ерікті түрде шектеу бағдарламасын ауыстыруда. Соңғы
жылдары Бреттон-Вуд жүйесінің қызметінен валюталық трейдерлер үлкен
спекулятивті пайда алып отырды. Тұрақты бағамнан бас тартқаннан кейін оны
шығарып алу мүмкіндігі қатаң шектелді. Көптеген банктер үлкен шығынға
ұшырады, екі әйгілі Колондағы Банкхаус Херштадтң және Нью-Йорктегі
Френклин Нэшнлң банктері сәтсіз спекулятивті операция салдарынан банкротқа
ұшырады.
ылы әлемдік жетекші мемлекеттердің өкілдерінің қатысуымен әлемдік валюта
жүйесін құрудың жаңа қағидаларын жасаған Ямайка конференциясы (1976 ж.
Кингстон қаласы) болды. Мемлекеттер тапшылықты жабу құралы ретінде
халықаралық төлемдер кезінде алтынды қолданудан бас тартты. Валюта
жүйесінің орталығы арнайы (СДР – қарыз алудың ерекше құқы) болу тиіс деп
хабарланған болатын, бірақ тәжірибеде халықаралық өтімділігі (СДР) 5%-ға аз
болды.
Халықаралық өтімді құралдар алтын, шетел валютасы, ХВҚ-дағы резервтік
ұстаным, арнайы шеттен алу құқығы (СДР) және еуро (экю) болды.
Халықаралық өтімді құралдар арасындағы орталық орын мемлекеттік алтын-
валюта ресурсына бөлініп берілді. Валюталық ресурстар санатындағы жетекші
орын ерікті айырбасталатын – кез-келген шетел валютасына шексіз
айырбасталатын болып табылатын қазіргі уақыттағы резервті валютаға тиесілі.
ХВҚ жарлығының редакциясына (1978 ж.) американдық доллар, неміс маркасы,
жапон иені, фунт стерлинг, француз франкі жататын еркін қолданылатын
валюталарң түсінігі енгізілген.
ХВҚ-ға мүше елдер 25% квота шегінде шетелдік валютада шартсыз
несиелерді, сондай-ақ олар бұрын ХВҚ-ына қарызға ұсынған сомаларды
автоматты түрде алуға құқығы бар. Арнайы шектен алу құқығы (СДР) ХВҚ —
қатысушысының ағымдағы шотына жазба түрде жазылады, бірақ оларды қай елдің
де валютасына ұсақтауға болады. Халықаралық өтімді қаражаттар құрылымында
мемлекеттің алтын қорлары ретінде алтын елеулі рөлді сақтауды жалғастырады.
Жаңа жүйенің элементтері — валюталық қарым-қатынасты, валюта айырбасын
реттейтін мемлекетаралық ұйымдар. Мемлекеттік ұлттық валютаны төлем құралы
ретінде шығарады. Халықаралық валюта операциялары коммерциялық банктер
арқылы жүзеге асырылады.
Өзгермелі валюта бағамын енгізу режимі тұрақты валюталық бағамға тән
бағамдағы қиғаштықтың жинау процесін белгіледі. Бірақ ол төлем балансын
теңдестіруін қамтамасыз етпеді, ыстықң ақшалардың кенеттен орын ауыстыруы
валюталық спекуляцияны тоқтатпады. Капиталдың еркін орын ауыстыру
жағдайында валюта бағамының ауытқуы өзін-өзі күшейтетін болады.
Әлемнің әр түрлі аймақтарындағы үлкен ақша массасы инвестицияға қажет
болғандықтан, қолданысқа түсіп, күрт күшейді, содан соң аяқ астынан
құнсызданып кетіп, ұлттық валюта жүйелері күйреген кезде ұлттық валютаның
тербелуінең әкелді. Осы жағдайларда әр ел әр түрлі, кейде едәуір қатаң
валюталық саясатты қолдай отырып, валюта бағамының реттелетін
өзгермелілігін қолдады.
70-жылдардың соңында айырбас бағамының орталық және шектеулі мәні бар
валютаның кросс-бағамдар желісі болып табылатын Еуропалық валюта жүйесі
(ЕВЖ) құрылды. Шын мәнісінде, ЕВЖ Бреттон-Вудд жүйесіне ұқсас. Егер кросс-
бағам шекараға жақындаса, онда екі тарапта интервенция жүргізуге міндетті.
ЕВЖ-нің негізгі валютасы дойч марктар болды.
90-жылдары ортасында экю біртіндеп есептік емес, физикалық қаражатқа
айналды. Экюға динамерлендірілген ашық чектер және несиелік карталар
шығарылды, банктер экюға депозиттер ашты.
1991 жылдың басында нарықта жаңа еуропалық валюта-экюды айырбастаған
еуроға қатысты айырбастау бағамын бекітті. Еуропалық орталық банк Еуропалық
валюталық одақтың (ЕМU) валюталық саясатын басқара бастады.

2. Халықаралық валюта қатынасы – бұл әлемдік ақша қызметімен байланысты
сыртқы сауда капиталы және жұмысшы күшінің миграциясы, табыс аударымы
қарыздар мен демеу-қаржылар, ғылыми техникалық айырбас сияқты әр түрлі
халықаралық шаруашылықтың байланыс түрлеріне қызмет көрсететін экономикалық
қатынастар. Егер елдің ұлттық валюта жүйесі ақша жүйесімен ұдайы байланыста
болса, онда әлемдік валюта жүйесі, халықаралық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Валюта нарығы
Қаржы және валюта нарығы
Қаржы валюта нарығы
Валюта нарығы туралы түсінік
ҚР-ның валюта нарығы
Ұлттақ валюта нарығы
Әлемдік қаржы нарығы
Әлемдік шаруашылықтағы валюта жүйесі және валюта курсы
Қазақстан Республикасының валюта нарығы
Бағалы қағаздардың әлемдік нарығы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь