Табиғаттың өзгеруіне болжам жасау


1 Табиғаттың өзгеруіне болжам жасаудың маңызы
2 Қазақстандағы ерекше қорғауға алынған аумақтар
3 Адам әрекетінен кейін табиғаттың өзгеруі
Табиғаттың болашақта өзгеру сипаты, адамның шаруашылық әрекетінің табиғатқа әсері, адамзаттың тағдыры сияқты мәселелер көптеген зерттеушілерді ойландырады. Сондықтан кез келген нысанды жобалауда алдын ала ғылыми болжамдардың қажет екендігі өз-өзінен түсінікті. Ғалымдардың болжамдары табиғаттың өзгеруіне талдау жасаумен бірге, болашақта адам әрекетінің сипаты кандай болуы керектігі жөнінде құнды мәліметтердін салаларын да қамтиды. Болжамдар бойынша, болашақта отын-энергетикалық және минералды қорлар мөлшері таусылады. Оған сәйкес өнеркәсіптің өсуі де төмендейді. Бұл жағдайды болдырмау үшін жер қойнауынан алынатын қазба байлықтарды өндіруде экономикалық тиімділігі мен қорын ескеріп, оларды ұтымды пайдалану тиімді.
Ауыл шаруашылығын дамытуда жер және су қорларын өсімдік байлықтарының өзгеру сипаты мен оған әсер ететін факторлар кешенді түрде қарастырылуы кажет. Кез келген өндірістің жобасы жан-жақты ғылыми болжамдарға сүйенгенде ғана тиімді болады. Мысалы, Қапшағай бөгенінің жобасында табиғат ерекшеліктері, олардың өзгеруінен болатын зардаптар мен материалдық шығындар ескерілмегендіктен, табиғи ортаға үлкен зиян тиіп отыр. Сол сияқты ірі өнеркәсіп орындарын орналастыруда оның айналасындағы ортаның құрам бөліктеріне әсері алдын ала жан-жақты ғылыми жағынан болжануы қажет. Мысалы, табиғат ерекшеліктерін ескермей, Алматы қаласында ауыр өнеркәсіп орындарын орналастыру қаланың экологиялық жағдайын нашарлатты.

Пән: География
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Табиғаттың өзгеруіне болжам жасаудың маңызы
Табиғаттың болашақта өзгеру сипаты, адамның шаруашылық әрекетінің
табиғатқа әсері, адамзаттың тағдыры сияқты мәселелер көптеген
зерттеушілерді ойландырады. Сондықтан кез келген нысанды жобалауда алдын
ала ғылыми болжамдардың қажет екендігі өз-өзінен түсінікті. Ғалымдардың
болжамдары табиғаттың өзгеруіне талдау жасаумен бірге, болашақта адам
әрекетінің сипаты кандай болуы керектігі жөнінде құнды мәліметтердін
салаларын да қамтиды. Болжамдар бойынша, болашақта отын-энергетикалық және
минералды қорлар мөлшері таусылады. Оған сәйкес өнеркәсіптің өсуі де
төмендейді. Бұл жағдайды болдырмау үшін жер қойнауынан алынатын қазба
байлықтарды өндіруде экономикалық тиімділігі мен қорын ескеріп, оларды
ұтымды пайдалану тиімді.
Ауыл шаруашылығын дамытуда жер және су қорларын өсімдік байлықтарының
өзгеру сипаты мен оған әсер ететін факторлар кешенді түрде қарастырылуы
кажет. Кез келген өндірістің жобасы жан-жақты ғылыми болжамдарға сүйенгенде
ғана тиімді болады. Мысалы, Қапшағай бөгенінің жобасында табиғат
ерекшеліктері, олардың өзгеруінен болатын зардаптар мен материалдық
шығындар ескерілмегендіктен, табиғи ортаға үлкен зиян тиіп отыр. Сол сияқты
ірі өнеркәсіп орындарын орналастыруда оның айналасындағы ортаның құрам
бөліктеріне әсері алдын ала жан-жақты ғылыми жағынан болжануы қажет.
Мысалы, табиғат ерекшеліктерін ескермей, Алматы қаласында ауыр өнеркәсіп
орындарын орналастыру қаланың экологиялық жағдайын нашарлатты. Табиғаттағы
кездейсоқ апатты құбылыстарды алдын ала болжау жасау көп материалдық және
адам шығынын болдырмауға көмектеседі. Мысалы, сейсмикалық аймақта
орналасқан Қазақстанның таулы аудандары үшін мұның маңызы зор. Минералды су
көздерін игеруде, курорт шаруашылығын өркендетуде де кешенді ғылыми
болжамдар қажет. Ғылыми болжамдар табиғаттың байлықтарын дұрыс пайдалануға
көмектесумен қатар, адамзат болашағы туралы мәселеде де маңызы зор. В.И.
Вернадский адамзат өркениеті үзіліп, жойылып кетуі мүмкін емес деген
болатын. Табиғи қорлар таусылған құнның өзінде адамзат ғылыми болжамдар
арқылы жаңа шикізат, энергия көздерін анықтап, өз мұқтаждарын қамтамасыз
етуі тиіс.

Қазақстандағы ерекше қорғауға алынған аумақтар
Қазіргі кезде Қазақстан аумағын шаруашылық жағынан игерудің қарқыны
артты. Сондықтан сол аймаққа тән табиғи ландшафтылардың белгілі бір
кайталанбас бөліктерін сақтап қалу мақсатында қорғалатын аумақтар
ұйымдастыру кажеттілігі туып отыр. Қазақстан Республикасының ерекше
қорғалатын табиғи аумақтары экологиялық, ғылыми және мәдени жағынан құнды
ұлттық байлығымыз болып саналады. Қазіргі кезде бір-бірімен тығыз
байланысты табиғат құрам бөліктерінің жүйесі ретінде ландшафтыларды қорғау
мәселесі ғылыми бағыт алды. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 15
шілдедегі қабылданған Ерекше корғалатын табиғи аумақтар туралы Заңы
ерекше корғалатын табиғи аумақтар қызметінің құқықтык, экономикалық,
әлеуметтік және ұйымдық негіздерін белгілейді. Осы Заңның 1-бабында ерекше
қорғалатын аумақтарға мынадай анықтама берілген: Ерекше корғалатын табиғи
аумақтар - ерекше құқықтық қорғау режимі бар не мемлекеттік табиғи қорық
қорын сактау мен қалпына келтіруді қамтамасыз ететін шаруашылық қызметі
режимімен реттелетін жер, су, орман және жер қойнауы үлескілері. Сонымен
қатар бүрыннан бар қорғалатын аумақтардың санын арттырып, аумағын үлғайту
мәселесі қойылуда. Қазақстан Республикасындағы ерекше қорғалатын табиғи
аумақтарға:
1. Мемлекеттік табиғи қорықтар;
2. Мемлекеттік ұлттық табиғи саябақтар;
- мемлекеттік табиғи резерваттар;
3. Мемлекеттік табиғи саябақтар;
4. Мемлекеттік табиғат ескерткіштері;
5. Мемлекеттік қорық өңірлері;
6. Мемлекеттік табиғи корықшалар;
7. Мемлекеттік зоологиялық бақтар;
8. Мемлекеттік ботаникалық бақтар;
9. Мемлекеттік дендрологиялық бақтар;
10. Мемлекеттік корғалатын табиғи аумақтардың ормандары;
11. Ерекше мемлекеттік маңызы бар немесе ғылыми жағынан ерекше құнды
су коймалары;
12. Халықаралык маңызы бар сулы-батпақты алқаптар;
13. Жер қойнауының экологиялық, ғылыми, мәдени және өзге де жағынан
ерекше құнды үлескілері.

Адам әрекетінен кейін табиғаттың өзгеруі
Ғылыми-техниканың ғарыштап дамуы табиғатты тиімді пайдалану -ісін
ұйымдастыруда адамзаттың алдына бірқатар жаңа міндеттер қойып, табиғатты
қорғаудық көптеген мәселелерін шиеленістіріп жіберді. Ғылыми-техникалық
дамудың барысында негізгі бағыттық әрқайсысы оларды шешудің өзіне ғана тән
жолдарын іздестіруді талап ететін табиғатты қорғаудың өзіндік мәселелерін
алға тартып отыр. Табиғат ресурстарын пайдалану көлемінің артуы, тұрған
ортаның өндіріс және тұтыну қалдықтарымен ластануынын, өсуі, адамзаттың
энергиямен қарулануының артуы жаңа заттар жасап өндірістің жаңа салаларының
пайда болуы, ауыл шаруашылығын интенсивтендіру, халқы көп ірі қалалардың
көбеюі негізгі шешімін тезірек табатын мәселелердің қатарына жатады.
Соңғы ондаған жылдар ішінде табиғат ресурстарын пайдаланудың артуына
байланысты адамзаттың табиғатқа тигізетін әсері өте күшейді. Адамзат
өндірістік қызмет процесіне барған сайын табиғатты елеулі өзгерістерге
ұшыратушы, табиғаттағы геологиялық жүйенін зат алмасуының тепе-теңдік
құрылымын бұзушы қуатты фактор ретінде көрінеді.
Ғылыми-техникалық революция экологиялық ортаның ластануына қарсы күрестің
міндеттерін қиындатып жіберді. Ластану дегеніміз ауаның, жер мен судың біз
қаламайтын қолайсыз өзгерістерге ұшырауы, ол қазір немесе болашақта
өсімдіктердің, жануарлардың, адамның өміріне, өнеркәсіп пен ауыл
шаруашылығындағы өндіріс процестеріне, табиғат ресурстарының жай-күйіне
қолайсыз ықпалын тигізуі мүмкін.
Өзінің тегі мен қасиеттеріне қарай барша антропогендік ластағыштар сан
түрлі болып келеді. Өнеркәсіп қалдықтары соның ішіндегі анағұрлым кең
тарағандары.
Табиғи ресурстарды пайдалану көлемінің үнемі артуы табиғи ортаның
өндіріс қалдықтарымен ластану проблемасын шиеленістіре түседі. Мысалы,
өнеркәсіптік-тұрмыстық ағындар арқылы ластанған судын, көлемі, қазірдің
өзінде өзен суының 16%.
Суармалы егіншілікті өркендету жедел көбейіп келе жатқан адамзатты
азық-түлікпен қамтамасыз етудің қажетті жағдайларының бірі болып табылады.
Сондықтан да суармалы жерлердің аумағы барған сайын жедел қарқынмен өсіп
келеді. Қең көлемдегі суармалы егіншілікті, су қоймаларын жасау, ылғалы мол
аудандардан кұрғақшылық аудандарға су жеткізу — осылардың барлығы да
региондық, сондай-ақ орасан зор көлемде табиғи процестердің барысында
елеулі өзгерістер енгізу арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, үнемі жылы климат
жағдайларында жер суару адам мен малдың бірқатар ауруларға шалдығуына
қолайлы жағдай туғызады. Су қоймаларының каналдар мен арықтардың жылып
кеткен, баяу ағатын суларына безгек таратқыш сансыз маса қоныстанады.
Ерте кезде безгек ауруы суармалы егіншіліктің тұрақты жол серігі болып
келді. Археологтар мен тарихшылар Жетісу мен Оңтүстік Шығыс Азияда
(цивилизацияның) өркендеп дамудың әлденеше рет жойылып кетуі елеулі
дәрежеде безгек эпидемиясына байланысты болды деп есептейді.
Үй малдарының эктопаразиті — масалардың көбеюі де ылғалы мол су қоймаларына
байланысты.
Су арқылы улы химикаттар аса үлкен аймақтарға тарайды. Егінді, әсіресе
күріш пен мақтаны суарған су өзенді ластап қана қоймайды, сонымен бірге
көлдерді де былғайды. Судың улы химикаттармен ластануының бірнеше жолдары
бар. Олар қар және жаңбыр суымен де ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Табиғаттың өзгеруіне болжам жасаудың маңызы
Табиғи ресурстарды пайдалануды және қорғауды мемлекеттік қорғау
Адамзаттың экологиялық байланыстарының тарихы
Ғаламдық биогеохимиялық циклдар. Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары
В.И.Вернадскийдің ноосфера жайлы ілімі және оның бүгінгі таңдағы рөлі
Қоршаған ортаны қорғаудан экологиялық механизмдер
Мерзімдік процестер биофизикасы. Биоритмология. Жарық және биоырғақ. Көпклеткалы организмдегі ырғақ иерархиясы. Биологиялық сағат
Өлкетану жұмыстарының география сабағында пайдаланудың тиімділігі
Биологиялық ырғақтың қайталану кезеңі
Алғашқы эволюциялық теория
Пәндер