Әлеуметтiк қорғау жүйесiнiң мазмұны мен талдауы

ЖОСПАР

Кiрiспе 1

І. Мемлекеттің әлеуметтік саясатының теориялық негіздері 3
1.1. Мемлекеттік әлеуметтік саясат 3
1.2 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі 11
1.3 Әлеуметтік қорғау жүйесінің шетел модельдері 17

ІІ Әлеуметтiк қорғау жүйесiнiң мазмұны мен талдауы 23
2.1.1. Әлеуметтiк қорғау жүйесiнiң қалыптасуы және қазiргi жағдайының талдауы 27
2.2. Жамбыл облысы Сарысу ауданының әлеуметтiк . экономикалық жағдайының талдауы 38
2.2.1. Сарысу ауданының әлеуметтiк жүйесiнiң көрсеткiштерiн талдау 41
2.2.2. Жергiлiктi бюджет арқылы көрсетiлетiн мемлекеттiк жәрдем ақылардың талдауы 46
2.2.3. Республикалық бюджет арқылы көрсетiлетiн көмек және зейнет ақы төлеуiнiң талдауы 49
2.3. Сарысу ауданының 2000.2002 жылдарға арналған жұмыссыздық пен кедейшiлiкке қарсы күресу жөнiндегi бағдарламасының талдауы 52
2.3.1. Бағдарламаның негізгі бағыттары мен мақсаты. Кедейшiлiк пен жұмыссыздық критерийлерінің талдауы 52
2.3.2. Бағдарламаға сәйкес атқарған жұмысы туралы 54

ІІІ ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУ ЖӘНЕ КЕДЕЙШІЛІКТІ ТӨМЕНДЕТУ БАҒЫТТАРЫ 58
3.1. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін дамытудың негізгі бағыттары 58
3.2. Өмірде қатер туындаған кезде әлеуметтік қорғаудың негізгі тетіктері 61
3.2.1. ЕҢБЕК ЕТУ ҚАБІЛЕТІНЕН АЙРЫЛҒАН ЖӘНЕ АСЫРАУШЫСЫНАН АЙРЫЛҒАН ЖАҒДАЙДА ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ 62
3.2.2. ЖҰМЫСЫНАН АЙРЫЛУ ЖАҒДАЙЫНДА ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ. 64
3.2.3. ҚАРТАЙҒАН КЕЗДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ 64
3.2.4. АЗ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТІЛГЕН АЗАМАТТАРДЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ 65
3.3. ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІН ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІ ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ. 66
3.4. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржылық және институционалдық қамтамасыз етуді жетілдіру бағыттары 67
3.5 Кедейшілікті төмендету бағыттары 69

Қорытынды 71

Қолданылған материалдар тізімі: 73
КIРIСПЕ

Елiмiз нарық экономикасына көшiп, нарық қатынастары аясында әлеуметтiк және экономикалық реформаларды жүзеге асырғалы он жылдан асып барады. Осы уақыт iшiнде елiмiз көптеген реформалар жүргiзiп, нарықтық экономикаға жақын қадамдар жасау үстiнде. Сол реформалардың iшiндегi әлеуметтiк реформалар, мемлекеттiң әлеуметтiк саясаты, халықты әлеуметтiк қорғау жүйесi, халықтың әл-ауқаты сияқты мәселелер маңызды және өткiр күйiнде қалып отыр. Халықтың әлеуметтiк жағынан аз қорғалуы және кедейлену мәселесi экономикалық қиындықтарға байланысты, тәуелсiздiктiң алғашқы жылдары күшейе түстi. Осы жағдайларда халықты әлеуметтiк қорғау жүйесiнiң маңыздылығы арта түседi.
Әлеуметтік қорғау – бұл әлде бір жағдайларға (кәрілік, мүгедектік, денсаулық жағдайы, асыраушысынан немесе жұмысынан айрылуы) және өзге де заңды негіздерге байланысты экономикалық белсенді бола алмайтын, әрі лайықты ақы төленетін еңбекке қатысу жолымен өзін табыспен қамтамасыз ете алмайтын азаматтар үшін өмірлік қажетті игіліктердің және әл-ауқаттың белгілі бір деңгейін қамтамасыз етуге арналған жүйе.
Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу аяқталып келеді. Әлеуметтік қорғаудың жүйесі өзгерген экономикалық қатынастарға сәйкес болуы қажет. Өтпелі кезеңнің бастапқы кезінде мемлекет инфляция, бюджет тапшылығы, өндірістің құлдырауы, экономиканың бейресми секторының өсуі жағдайында әлеуметтік қорғаудың ағымдық мәселелерімен айналысуға мәжбүр болды. Жинақтаушы зейнетақы жүйесін енгізу мен заттай жеңілдіктерді ақшалай төлемдермен ауыстыруды қоспағанда, әлеуметтік саладағы реформалардың нәтижесі ағымдық мәселелерді шешуге арналған жауап қадамдар болды.
Жүргізілген қайта құруларға қарамастан, қазіргі кезде әлеуметттік қорғау жүйесі күрделілігімен және заңнаманың жүйелілігінің жеткіліксіздігімен, жүйеге қатысуға ынталандыруды төмен деңгейімен сипатталады.
Соңғы жылдарда экономикадағы қолайлы өзгерістер және тұрақты өсуді қамтамасыз ету жөнінде қабылданып жатқан шаралар әлеуметтік қорғаудың кешенді жүйесін құруды қолға алуға мүмкіндік беріп отыр. Осыған байланысты Қазақстанның қазіргі және болашақтағы басымдықтары мен мүмкіндіктерін ескере отырып, халықты әлеуметтік қорғаудың жетілдірілген жүйесін әзірлеу қажеттігі туындап отыр.
Қазақстанда осы мәселелер жөнінде яғни, халықтың әлеуметтік жағынан қорғалуы, кедейшілік, халықтың әл-ауқаты жөнінде біраз ғалымдардың, оқытушы профессорлардың еңбектері бар. Атап айтатын болсақ, Шеденов Ө.Қ., Говорухина Л.П., Кәрібжанова А.С., Қарағұсова Г., Нажимеденова Ж.Ж., Мухтарова К.С., Нигматуллин Н.З. т.б.
Мен өз жұмысымды осы кісілердің еңбектеріне сүйене отырып жаздым. Бұл жүмысым негізінен үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде мемлекеттің әлеуметтік саясатына, мемлекеттің халықты әлеуметтік қорғау жүйесіне, шетелдердегі бірнеше модельдерге қысқаша тоқталып, сипаттамалар беріп өттім. Екінші бөлімде Қазақстандағы жағдайға тоқтала кетіп, өзім тәжірибеден өткен жерімді, яғни, Алматы қаласы Турксиб ауданын мысалға ала отырып, талдау жасадым. Үшінші бөлімде халықты әлеуметтік қорғау жүйесін дамыту бағыттары жөнінде үсыныстар беріп өттім. Халықтың әлеуметтік жағдайымен кедейшілік мәселесі бір-бірімен байланысты болғандықтан, кедейшілікті төмендету бағыттарын көрсетіп кеттім.
Бұл жұмыста халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қалыптасуы талқыланғандықтан білім беру мен денсаулық сақтау жүйесін қарастырған жоқпын.
ҚОЛДАНЫЛҒАН МАТЕРИАЛДАР ТІЗІМІ:
1 Закон РК «О занятости население» Казахстанская Правда 5 января 1999 г.
Закон РК «О пенсионном обеспечении в Республике Казахстан» Казахстанская Правда 28 июня 1997 г.
Закон РК «О социальной защищенности инвалидов в Республике Казахстан» Алматы 1995
«Мемлекеттiк Атаулы көмек туралы» ҚР Заңы Бюллетень МТСЗН №10 2001ж
«Социальная защита население» Карибджанова А.С. Алматы Экономика 1999г.
«Социальная рыночная экономика» Юрьева Т.В. Москва 1999г.
«Социальная политика государства в переходный период» (методический комментарий) Алматы 1996г.
«Стратегический менеджмент» Книга первая. Под редакций Е. Утембаева Алматы 1998г.
«Стратегический менеджмент» Книга вторая. Под редакций Е. Утембаева Алматы 1998г.
Л.П. Говорухина, Е.И. Дорохова «Становление системы социальной защиты население» Вестник КазГУ №4 2000г. Экономическая серия.
К.С. Мухтарова «Проблемы бедности и дифференцаций доходов население переходной экономике Казахстана» Вестник КазГУ №4 2000г. Эконмическая серия.
У.К. Шеденов, Н.У. Шеденова «Бедность и вопрсы социальной защищенности население в условиях рыночных отношений» Вестник КазГУ №4 2001г. Экономическая серия.
Т. Табеев, Ж.Байпақпаев «Экономикалық даму және кедейлік» Вестник КазГУ №10 1999г.
Ж.Ж. Нажимединова «Халықтың әлеуметтік жағдайын қорғау мәселесі» Вестник КазГУ №10 1999г.
К.С. Мухтарова «Анализ профиля и социального состава бедных в переходной экономике Казахстана» Саясат май 2001г.
Нигматуллин Н.З. «Политика социальной защиты малообеспеченных и обездоленных слоев население в РК» Саясат май 2001г.
Ж. Елубаева «Пенсионные системы» Зарубежный опыт. Каржы каражат. №4 1999г.
Л.П. Говорухина, А.И. Ондасынова «К вопросу о занятости, доходах и бедности» Вестник КазГУ №4 2001г.
«Егемен Казакстан» 2 бет, 13.04.2002ж.
«Егемен Казакстан» 1,3 бет, 26.04. 2002ж.
«Панорама» 2стр, 02.11.2001г.
        
        Әлеуметтік саясат
ЖОСПАР
Кiрiспе 1
І. Мемлекеттің әлеуметтік саясатының теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесі 11
1.3 Әлеуметтік қорғау жүйесінің шетел модельдері 17
ІІ Әлеуметтiк қорғау ... ... мен ... ... ... ... жүйесiнiң қалыптасуы және қазiргi жағдайының
талдауы 27
2.2. Жамбыл облысы Сарысу ауданының ...... ... ... ... ... әлеуметтiк жүйесiнiң көрсеткiштерiн талдау 41
2.2.2. Жергiлiктi бюджет арқылы көрсетiлетiн ... ... ... ... Республикалық бюджет арқылы көрсетiлетiн көмек және зейнет ақы
төлеуiнiң ... ... ... ... 2000-2002 жылдарға арналған жұмыссыздық пен
кедейшiлiкке қарсы күресу жөнiндегi бағдарламасының талдауы 52
2.3.1. Бағдарламаның негізгі ... мен ... ... ... критерийлерінің талдауы 52
2.3.2. Бағдарламаға сәйкес атқарған жұмысы туралы 54
ІІІ ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... қорғау жүйесін дамытудың негізгі бағыттары ... ... ... туындаған кезде әлеуметтік қорғаудың негізгі тетіктері
61
3.2.1. ЕҢБЕК ЕТУ ҚАБІЛЕТІНЕН АЙРЫЛҒАН ЖӘНЕ ... ... ... ... 62
3.2.2. ЖҰМЫСЫНАН АЙРЫЛУ ЖАҒДАЙЫНДА ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ. ... ... ... ... ... ... АЗ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТІЛГЕН АЗАМАТТАРДЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ЕТУДІ
ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ. 66
3.4. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржылық және институционалдық
қамтамасыз етуді жетілдіру бағыттары 67
3.5 Кедейшілікті ... ... ... ... ... тізімі: 73
Кiрiспе
Елiмiз нарық экономикасына ... ... ... аясында
әлеуметтiк және экономикалық реформаларды жүзеге асырғалы он жылдан асып
барады. Осы ... ... ... көптеген реформалар жүргiзiп, ... ... ... жасау үстiнде. Сол реформалардың ... ... ... ... ... ... ... жүйесi, халықтың әл-ауқаты сияқты мәселелер маңызды және ... ... ... ... ... ... аз қорғалуы және кедейлену
мәселесi экономикалық қиындықтарға байланысты, тәуелсiздiктiң алғашқы
жылдары ... ... Осы ... ... ... қорғау жүйесiнiң
маңыздылығы арта түседi.
Әлеуметтік қорғау – бұл әлде бір ... ... ... жағдайы, асыраушысынан немесе жұмысынан айрылуы) және өзге ... ... ... ... ... бола алмайтын, әрі
лайықты ақы төленетін еңбекке қатысу жолымен өзін табыспен ... ... ... үшін ... ... ... және әл-ауқаттың
белгілі бір деңгейін қамтамасыз етуге арналған жүйе.
Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу аяқталып келеді. ... ... ... ... ... сәйкес болуы қажет.
Өтпелі кезеңнің бастапқы кезінде ... ... ... ... ... экономиканың бейресми секторының өсуі жағдайында
әлеуметтік ... ... ... ... ... болды.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесін енгізу мен заттай жеңілдіктерді ақшалай
төлемдермен ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешуге арналған жауап қадамдар болды.
Жүргізілген қайта құруларға қарамастан, қазіргі кезде ... ... ... және ... ... ... қатысуға ынталандыруды төмен деңгейімен
сипатталады.
Соңғы жылдарда экономикадағы қолайлы өзгерістер және ... ... ету ... ... ... ... әлеуметтік қорғаудың
кешенді жүйесін құруды қолға алуға мүмкіндік беріп отыр. Осыған ... ... және ... ... мен ... ... ... әлеуметтік қорғаудың жетілдірілген жүйесін әзірлеу
қажеттігі туындап отыр.
Қазақстанда осы мәселелер жөнінде яғни, ... ... ... ... халықтың әл-ауқаты жөнінде біраз ғалымдардың, оқытушы
профессорлардың еңбектері бар. Атап ... ... ... Ө.Қ.,
Говорухина Л.П., Кәрібжанова А.С., ... Г., ... ... К.С., ... Н.З. ... өз ... осы ... еңбектеріне сүйене отырып жаздым. Бұл
жүмысым негізінен үш бөлімнен тұрады. ... ... ... саясатына, мемлекеттің халықты әлеуметтік қорғау жүйесіне,
шетелдердегі бірнеше ... ... ... ... ... ... бөлімде Қазақстандағы жағдайға ... ... ... ... ... яғни, Алматы қаласы Турксиб ауданын мысалға ала
отырып, талдау жасадым. ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін
дамыту бағыттары жөнінде үсыныстар беріп өттім. Халықтың ... ... ... бір-бірімен байланысты ... ... ... көрсетіп кеттім.
Бұл жұмыста халықты ... ... ... ... ... беру мен ... сақтау жүйесін қарастырған
жоқпын.
І. Мемлекеттің әлеуметтік саясатының теориялық негіздері
1.1. ... ... ... ...... ішкі саясаттың негізгілерінің бірі
боп табылады. Әлеуметтік саясат ... ... ... өмір ... ... қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... ... орын ... Ол нарықтық
экономиканың түпкі мақсатын нәтижелелігін айқындайды. Бір жағынан тиімді
әлеуметтік саясат нарықтық экономиканың ... ... бірі ... ...... өмір сүру ... ... әсер ететін фактор
болып саналады.
Әлеуметтік саясаттың маңызды міндеті ... ... ... бір тепе-
тендік деңгейіне қол жеткізу. Ол төмендегілер ... ... ... ... апаттар, табиғи және техногенды апаттарын
демографиялық «жарылыстарды» алдын - алу ... жою үшін ... ... ... бөлу және өмір сүрудің белгілі бір деңгейін
қамтамасыз ету ... ... ... ... төмендету;
өмір сүру образын реттеу (салық арқылы, құралдар арқылы, ... ... ... ... әр ... жүзеге асырылады:
микродеңгейде;
макродеңгейде;
интеграциялық деңгейде;
әлемдік деңгейде.
Микродеңгейде экономикадағы жеке шаруашылық субъектілерінің (фирма,
кәсіпорын, ұйым) әлеуметтік саясаты ... ... ... және ... ... ... жүзеге асырылады.
Интеграциялық деңгейде екі ... одан да көп ... ... ... ал ... ... саясат глобалды әлеуметтік мәселелерді
шешуге бағытталады. / 6 /
Әлеуметтік саясатты ... ... ... ... ... ... қорларды бөлуді қажет етеді.
Әлеуметтік саясат қоғамдағы ... ... ... және ... халықты әлеуметтік қорғау ... өмір сүру ... ... тұрақты көтеруге жағдай жасауға
бағытталады. Әлеуметтік саясат мынадай ... ... ... ... ... бағдарламасын жүзеге асыру, халықтың жеке әлеуметтік
топтарына көмек көрсету, азаматтарға әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, әлеуметтік
сақтандыруда тең ... ... ... ... ... ... мемлекеттің әлеуметтік саясатын келесі
кестелер арқылы көрсетуге болады:
Әлеуметтік саясаттың функциясы, саласы, мәні
Cурет ... ... ... ... ... ТАРИХЫ
1. Әлеуметтік ғылымның алғашқы негізі, сол негізге сүйеніп мемлекеттің
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ХVІІ ... идеялды қоғамның қажеттілігі мен мүмкіншілігі
айқындайтын трактаттардың пайда болуымен басталады. Уақыт өте ... ... ... ... және ... теорияларының
сызба зертханасына айналды. Олардың барлығы орта ... ... ...... утопияда теңсіздікке жол беріледі (Мор, Сен-Симон,
Моррис) және ... ... ... ... ал ... ... ... жағынан қанағаттану қағидасынан, жалпы еңбектің, ... ... ... ... есебінен қол жеткізіледі.
«Утопия» терминін алғаш рет Мор қолданып, оны ... ... пен ... ... ... өмірінің алғы шарты ғана болып
қоймай, сондай-ақ Смит пен ... ... ... ... экономиканың
темірқазығы мен әділеттіліктің негізі. Канттың ... ... ... адам ... ... ... бір-біріне байланысты
бөлінбейтін мағына болып табылады.
Гегельдің айтуынша, меншікті ... адам ... ең ... ... табылады. Гоббс қоғамдық келісім теориясын ... осы ... ... ... ерікті негізде құрылып және өздерінің әлеуметтік
экономикалық саяси мәселелерін шешу үшін ... ... ... Смиттің жасаған нарықтық экономика моделі еркіндік пен тендікке
негізделген. Ол ... ... ... және де ... өнімі
еңбеккерлердің табиғи жалақысынан құралып, автоматты түрде жалпы игілік пен
әділеттілікке әкелетінін айтты.
3. Әлеуметтік ... ...... ... ... ... Бұл теорияны жасаған Г.Д.Мейн, одан кейін
жалғастырғандар Р.Линтон, Ф.Мерилл.
Жалпы түсінік бойынша, әлеуметтік ...... ... жасы,
жынысы, шығу тегі бойынша алатын орны. Статустарды ... ... ... шығу тегі, ұлты) және қол жеткізілгеннен (білімі
және біліктілігі). Әлеуметтік саясат барлығына бірдей мүмкіншілікпен ... ... ... ... ... қалыптастыру керек.
4. Әлеуметтік стратификация концепциясы, бұл концепцияның негізін
М.Вебер жасап, ... ... ... жүйе ... қарастырып,
маңызды орынды статус пен билікке берді.
5. Әлеуметтік бақылау теориясы (бұл теорияның ... ... ... Росс және Ман). / 7 ... әсер ету үшін ... ...... мемлекеттік механизм
арқылы «дені сау» әлеуметтік тәртіп орнатылады. Соңғысы қоғамда ... типі ... ... Парк ... мемлекеттің әлеуметтік
саясатының құралы деп түсініп, сол құрал арқылы әлеуметтік күштермен адам
табиғаты арасындағы белгілі бір қатынасты ... ... ... ... ... бақылаудың үш формасын ұсынды:
Элементарлы санкциялар (соның ішінде мәжбүрлі).
Әлеуметтік ... ... ... кең ... теориясын Р.Лапьер жасап,
мемлекеттің ролін индивидтің әлеуметтік мәдениетті ұрпақтан-ұрпаққа ... ... ... мемлекеттік игілік концепциясы, бұл капиталистік әлеуметтік
–экономикалық дамумен теңестіріледі. Ең белең алған кезеңі 50-ші жылдардың
аяғы 60-шы жылдардың ... Осы ... ... ... ... құрылымдардың айтарлықтай дамуы, экономикалық даму, өздерінің
мүшелеріне өмір сүру деңгейінің жоғарлатуын қамтамасыз ... ... ... ... ... мемлекеттік және жеке сектордың
үйлесімін қолдайды.
7. Жалпы мемлекеттік ... ... ... неоконсерватизм
өкілдері шықты. Олар экономикадағы жеке сектордың белсенділігін арттыруды
қолдап, мемлекеттің экономика ... ... ... ... ... ... олар ... әлеуметтік бағдарламасына қарсы болды.
Олардың ойларынша мұндай жағдай экономиканың төмендеуіне алып ... ... ... ... ... әлеуметтік концепциялар теориялық жасалуы және даму
бағыты бойынша, ... ... ... және ... ... ... отыр. «Әлеуметтік» ұғымы барлық теорияларда кездеседі.
Әлеуметтік концепцияларды жасауға теориялық негіз ... ... ... ... ... Г.Д.Гурвич пікірлері негізінде
болып отыр. Т.Парсонстың әлеуметтік ... ... ... мен ... ... ... Ол ... жүйеге талдау
жасады. Әлеуметтік жүйе жеке және ... ... ... ... ... ... ... жасалынады. Парсонс
бойынша, әлеуметтік жүйе адамдық жүйелерімен ... ... ... ... ... «Әлеуметтік қоғам және оның ортасы»,
«Мәдени орта». Қоғамның ... ... ... ... ... ... ... теориялық сызбалардың негізі
болды /7/.
«Жалпы мемлекеттік игілік» – ... ... ... ... ... оның авторы болып американдық экономист Гэлбрейт
есептеледі. Бұл концепцияның көзқарасы ... ... ... ... ... ... күш болып, қоғамның барлық мүшелерінің
мүдделерін ... Ол ... ... пайдасына қайта бөліп
әлеуметтік тенсіздікті жояды, яғни ... бөлу ... ... ... ... ... ... ету.
«Азаматтық қоғам» теориясы – соңғы кездегі танымал болып авторитарлы-
бюрократиялық жүйеден демократияға өту жолындағы ... ... ... ... Бұл мәселе қазіргі заманғы мәселемен тікелей ... ... ... әлеуметтік жүйе басқаруды қайта құруға болады,
сонымен ... ... құру ... ... әлеуметтік институттардың
бұзылмауын, әлеуметтік байланыстардың ... ... ... ... пайда болмауын ескеруді қажетсінеді.
Азаматтық қоғам құру ... ... көп ... ... ... ... Ж.Ж.Руссо, М.Вебер, В.Дильтей, И.Кант, Гегель,
Берк, П.Сорокин ойларымен түйісті.
Ростоу ұсынған «Өсу стадиясы» теориясы, ... ... ... өсу этаптарына талдау жасалынды. Бұл этаптар ... ... ... ... елдің жағдайындағы әлеуми-
мәдениеттікпен ерекшеленеді.
Эрих Фромның «Әлеуметтік ... ... ... және ... ... жолындағы фрейдизмнің дәстүрлі
жағдайына тексеруге негізделеді. Бұл өнім индивид ... ... ... ... ... ... қарастырады. Фромм қазіргі
қоғамды адамдық «техницизм» арқылы бөтенсу деп ... ... ... ерекшелігі болып, капиталистік қоғамға критикалық
көзқарас танытуы, осы қоғамды ол тұлғаның ... ... ... ... деп ... ... құрылым» концепциясы - басты объект ретінде әлеуметтік
құрылымды зерттеуді алады, индивид немесе топтың ... ... ... ... орнын қарастырады.
“Әлеуметтік жүйенің интеграциялану” концепциясы әртүрлі теория
жүйесінің “интеграция” түсінігімен ... Бұл ... ... ... ... ... және жанжалсыз байланысты
көрсетеді, яғни әлеуметтік институттар мен нормативтік ... ... ... ... бұл ... Т.Гоббс, Д.Локк, Э.Дюркгейм, М.Вебер,
Т.Парсонс айналысты /7/.
1.2 Халықты ... ... ... ... ... ... болып, халықты ... ... ... ... – бұл әлде бір ... ... ... жағдайы, асыраушысынан немесе жұмысынан айрылуы) және өзге де
заңды негіздерге байланысты ... ... бола ... ... ақы ... ... ... жолымен өзін табыспен қамтамасыз ете
алмайтын ... үшін ... ... ... және ... бір деңгейін қамтамасыз етуге арналған жүйе. / 5 /
Нарық халықты кепілді табыспен және жұмысбастылықпен қамти алмайды. ... ... ... ... табыс деңгейіне денсаулық жағдайына
байланысты ерекшелініп, жұмыссыздар, мүгедектер, ... емес ... ... болып өмір сүреді. Әлеуметтік нарықтық экономиканың міндеті-халықты
әлеуметтік қорғау болып табылады. Халықты әлеуметтік қорғаудың ... ... ... (3 ... ... ... ... мен субъектілері.
Сурет 3
Халықты әлеуметтік қорғаудың негізгі субъектісі болып, ... ...... ... азаматтары және жеке ... ... ... қорғау шаралары бір жағынан барлық қоғам
мүшелерін қамтыса, екінші жағынан жеке әлеуметтік ... ... ... ... жүйесі мынадай шаралар кешенін қамтиды:
әр адамға өз қабілетіне байланысты табыс табуға ... ... сүру ... ... ... ... ... табысын индексациялау.
Әлеуметтік қорғау жүйесі келесі топтарды қолдауға бағытталады:
жұмыссыздар;
зейнеткерлер;
мүгедектер;
ардагерлер (еңбек, соғыс);
балалары бар отбасылар;
жетім балалар;
оралмандар;
қуғын-сүргінге ұшырағандар.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің құрылымы
Халықты әлеуметтік қорғау – ... ... ... жүйе ... (4 ... /6/.
Халықты әлеуметтік қорғау құрылымы
Сурет 4
Әлеуметтік қамсыздандыру - бұл кәрі және ... ... ... ... бар ... ... ету ... қамсыздандыру төмендегілерден тұрады:
зейнетақы;
жұмысшыларға жәрдемақы (уақытша еңбекке қабілетсіз, ... бар ... ... және ... ... көрсету;
жұмыссыздарға жәрдемақы.
Әлеуметтік гарантиялар – азаматтардың маңызды әлеуметтік игілік ... ... ... ... ... ... төмендегілерді қамтиды:
азаматтардың жұмыс орнын тандауға, кәсіби қызметіне құқығы;
еңбекақының ең төменгі мөлшері;
зейнетақының ең төменгі мөлшері;
ритуалдық жәрдемақы;
көпбалалы аналарға жәрдемақы;
стипендияның ең ... ... үйге ... ... және медициналық көмек алуға құқығы;
білім алуға құқығы.
Әлеуметтік көмек – бұл жасына, ... ... ... жеке ... ... ... ... қажет ететін
азаматтарды қорғау.
Әлеуметтік көмек негізінен зейнеткерлерге, мүгедектерге, оралмандарға
және де апаттарға қатысқан азаматтарға көрсетіледі.
Әлеуметтік сақтандыру - бұл ... ... ... ... ... асыраушысынан айрылған жағдайына байланысты
азаматтарды материалдық жағынан қамтамасыз ету жүйесі /6/.
Кесте 1. ... ... ... ... ФОРМАЛАРЫ ... ... ... ... ... ету |
| ... сақтандыру |
| ... ... ... – қатерлерден |
| ... |
| ... ... ... ... сипаты ... |
| ... ... сферасы ... |
| ... |
| ... |
| ... |
| ... ... сақтандыру мемлекеттік және мемлекеттік емес болуы мүмкін.
Әлеуметтік сақтандыру әлеуметтік қатерлердің түрлерін қарастырады, және
оның ... – осы ... ... ... асыру (денсаулығына
байланысты еңбек қабілетін жоғалту, кәрілік, жұмысынан айрылу ... ... ... ... ... ... елдің территориясындағы халықтың басым бөлігін
қамтиды;
муниципалды сақтандыру елдің ... ... бір ... ... сақтандыру жұмысшылардың жеке категориясына ұйымдастырылады
(шахтерлер, ұшқыштар);
халықаралық сақтандыру бірнеше елдерде ... ... мүше ... ... ... ... ... анықтауы
бойынша, әлеуметтік қорғау жүйесі мынадай шаралар кешенін қамтиды:
тұрақты, ақылы еңбекке ынталандыру;
негізгі әлеуметтік қатерлердің алдын алу, ал ол ... ... ... ... ... сол ... ... айрылған
табысының бір бөлігін қалпына келтіру;
халықтың әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатыспайтын әлсіз топтарына
арналған ... ... ... ... және медициналық көмек сияқты негізгі құқықтарының
қызметтеріне қол ... ... ... ... ... ... даму
деңгейімен анықталса, ал адамдар арасындағы ынтымақтастық, мемлекеттік
институттардың қатысу дәрежесі мен еңбекке ... ... ... ... ... байланыста болады.
Даму деңгейі бірдей мемлекеттердің өзінде де тарихи, ... ... өзге де ... да ... ... ... жүйесінде
ынтымақтастықтың және мемлекеттік институттардың қатысуының әртүрлі деңгейі
орын алуда.
Толық ынтымақтастыққа негізделген ... ... мен ... ... ... болмайды. Және төлем алу құқығы қатерлі жағдай орын ... ... да, оның ... ... ... ... үлесіне тәуелді
болмайды. Қаржыландыру бүкіл салық төлеушілердің мойнына түседі ... ... ... ... алу ... ... ... ие болады.
Мұндай жүйеде табыстарды қайта бөлу ... және ... ... ... ... ... ал ... ретінде мемлекет әрекет
етеді. Толық ынтымақтастыққа негізделген жүйеде ... ... ... ... ... ең төменгі деңгейін ұсынады.
Шектеулі ынтымақтастыққа негізделген жүйеде төлемдерді алу құқығы
адамның жарнасына байланысты болады. ... ... жүйе ... ... ... ... ... қаржыландырылады, ал жарнасына
қарай төлемдерді алу құқығына аударымдар жасаған (немесе олар үшін ... ... ... ... ғана ие ... ... жүйелер әдетте,
халықтың белгілі бір тобын, мысалы, ресми ... ... ... белгілі бір еңбек ұжымының еңбеккерлерін әлеуметтік қорғаудың
қосымша көзі ... ... ... ... ... жоқ, әр ... ... қатер
жағдайына қаражатты дербес жинайтын әлеуметтік қорғау жүйелері де болады.
Халықаралық тәжірибеге сүйене отырып, әлеуметтік қорғаудың неғұрлым
тиімді және ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру;
жинақтаушы зейнетақымен қамсыздандыру;
әлеуметтік көмек.
Мемлекеттік жәрдемақылар әлеуметтік қорғауға жататын ... ... ... ... ... төлемдермен белгілі бір
деңгейде қамтамасыз етуге арналған.
Жұмыс ... мен ... ... ... ... ... сақтандыру жүйесі төленген жарна
деңгейіне сай ресми жұмыс істейтін еңбеккерлерді қосымша қорғауға ... ... ... әр ... ... ... жасау
процесін реттеуге арналған.
Әлеуметтік көмек, азаматтардың жекелеген санаттарын бюджеттің қаражаты
есебінен қосымша қорғауға арналған.
Бұдан басқа азаматтың ... ... ... ерікті
сақтандыруы құқығы бар.
Осындай аралас жүйе ынтымақтастыққа негізделген және дербестендірілген
жүйелердің артықшылықтарын үйлестіруге мүмкіндік береді.
Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу ... ... ... ... ... экономикалық қатынастарға сәйкес болуы қажет.
Өтпелі кезеңнің бастапқы ... ... ... ... тапшылығы,
өндірістің құлдырауы, экономиканың бейресми секторының өсуі ... ... ... ... айналысуға мәжбүр болды.
Жинақтаушы зейнетақы ... ... мен ... ... ... ... ... әлеуметтік саладағы реформалардың
нәтижесі ағымдық мәселелерді шешуге ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде әлеуметттік
қорғау ... ... және ... жүйелілігінің
жеткіліксіздігімен, жүйеге қатысуға ынталандырудың төмен ... ... ... ... ... және ... ... ету жөнінде қабылданып жатқан шаралар әлеуметтік қорғаудың
кешенді ... ... ... ... ... беріп отыр. ... ... ... және ... ... мен
мүмкіндіктерін ескере отырып, халықты әлеуметтік қорғаудың ... ... ... туындап отыр.
1.3 Әлеуметтік қорғау жүйесінің шетел модельдері
Өтпелі экономикадағы халықты әлеуметтік қорғау ... ... және ... әлеуметтік өзгерістердің салдары өзекті мәселе болып
саналады, себебі бұл халықтың барлық бөлігінің мүдделерін ... ... ... моделінің қалыптасуы әлеуметтік саясаттың сабақтастығымен
қоғамның ынтымақтастық принциптерін ... және ... ... ету керек. Бір жағынан дамыған батыс елдердің әлеуметтік қорғау
саласындағы тәжірибесін ескеру керек. ... ... ... ... ... болмауын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ,
өтпелі экономикадағы әлеуметтік қорғау реформасындағы тәжірибелерге ... де ... ... ... ... ... ... кеңеюі
бюрократизациялық дамуға, аз қамтамасыз етілген отбасылардың қажеттілігін
тексеру механизмі ... ... ... алып ... ... жүйе ... ... кезеңде де сақталып отыр.
Капиталистік қоғамның бастапқы этаптарында әлеуметтік көмек жүйесі,
кедейшілік мәселесін шеше алмай біреудің ... күн ... ... ... ... ... кәсіпкерлер үшін жұмыс күшін алуда
қиындықтар туғызды. Жаңа ... ... аз ... ... ... беру ... қоғамдық пікірде шектеп отырды. Бұған
қарама-қарсы ретінде ... ... ... ... ... ... сияқты шаралар ұйымдастырды.
Сонымен мемлекет тарапынан мұқтаждарға әлеуметтік көмектер көрсетуді
азайту ... ... ... ... ... өмірлік қатерлерден сақтандыру ... ұжым ... ... ... ... ... қатар мекемелердің және
ұйымдардың ұсынған әлеуметтік қорғау схемалары да бар. Мысалы, ... ... ... бұл ... ... ... ... Европа
елдерінде көп жағдайда Үкіметтік емес агенттіктермен ұсынылды. Бұлар,
шіркеулер, кәсіподақтар, әртүрлі халық бөлігін ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің көпшілік
функцияларын шіркеулер өз мойнына алса, Солтүстік Европа елдерінде мемлекет
шіркеулерден озып отыр ... ... ... әлеуметтік сақтандыру элементін ... ... ... ... ... ... ... Скандинавия
елдерінің социал-демократиялық моделі, мұнда мемлекет әлеуметтік қорғаудағы
жауапкершіліктің басым ... өз ... ... ... ... ... әлеуметтік мәселелерді кәсіпкерлер мен кәсіподақтарға ... ... ... ... ... ... шешу мемлекетпен жеке ... ... ... ... ие жеке кәсіпкердің жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... ... /10/.
Әр мемлекет өзінің ... ... ... ... мазмұны мен формасына сәйкес өзіндік әлеуметтік саясатын
жүзеге асырып, мемлекеттің ауқаттылығына ... ... ... іске ... Әр елде ... ... шешуге байланысты
өзінің әдістемелері болады.
Бірнеше елдің немесе ел топтарына ... ... ие ... кездестіруге болады. Әлеуметтік модельдерді жіктегенде бір-екі
критерийлермен шектеліп қалуға болмайды. Әр ... ... бір ... ... ... ... ... түрдегі критерийлерді ескеру
қажет.
Әлеуметтік қорғауға баға бергенде, мынадай ... ... ... ... отырған түпкі мақсаты: берілген жүйе
минималды ауқаттылық пен гарантияларды ұсынумен ғана ... ме ... ... ... салыстырмалы байлардан салыстырмалы кедейлерге
үлестіре ме;
экономикалық саясатпен өзара ... ... осы ... яғни ... мәселелерді шешуге тең құқықтық немесе әлеуметтік
қорғау сұрақтарының ... ... ... ... ... ... ... пассивті, компенсаторлы, яғни экономикалық ... ... ... пен ... ... толықтыруға арналуы.
Әлеуметтік қорғаудың құралдарын жүзеге асырудағы ақпараттарға жататын
критерийлер келесілер:
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... басым екені немесе жеке ... ... ... ... қорғау жүйесін ұстаудағы жалпы ұлттық өнімдегі, ұлттық
табыстағы шығыстар үлесі;
мемлекеттік жүйенің құрылымы: әлеуметтік ... ... ... ... ... ортаны қорғау) немесе ... ... ... ... ... ... ... түсімдерге
немесе әлеуметтік сақтандыруға (сақтандырушылар жарнасы) көңіл бөлу.
Жоғарыдағы критерийлерге сүйене отырып, ... Одақ ... ... ... 4 негізгі модельге бөліп көрсетуге болады:
континенталды модель, Скандинавиялық модель, Британдық модель және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау
жүйелерін жатқызуға болады: Германия, Франция, Австрия және Бельгия. Бұл
елдерде әлеуметтік ... ... ... ... Континеталды модель
жәрдемақы ұсынуға екпінделеді. Бұл жерде мемлекеттің рөлі: бірінші кезекте
– әлеуметтік қызметтерді ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... азаматтарды зейнетақымен сақтандырудың заңдық
негізі мына ... ... және ... ... ... ... тағы да жасына
байланысты зейнетақы төлеу,
отбасының сақтандырылған асыраушысынан айырылған жағдайда ... / 17 ... ... ... болып Швеция, Финляндия, Дания және
Норвегия елдері саналады. Бұл ... ... ... өте ... ... ... элементі – қоғамдық қызметтердің кең желісі
саналады. Континеталды модельден айырмашылығы, бұл ... ... ... ... ... ... саналады. Қызметтер (білім
беру, денсаулық сақтау, балалар мен жасы ... ... ... т.б.) көп
жағдайда муниципалитеттермен ұйымдастырылады. Скандинавия елдерінде
муниципиалды автономия әрқашан маңызды ... 10 / ... ... ... қамтамасыз етуге шығындарды жеке сектор
арасында шамамен ... ... ... мемлекет атынан Үкімет пен
жергілікті билік органдары ... жеке ... үй ... мен
кәсіпорындар сипаттайды. Бұл ... ... ... ... және ... ... қолданылады.
Британдық модель – бұл бір жағынан Беверидж ... ... ... ... ... ... ... аралас
жүйесінен орын алады. Британдық әлеуметтік қамсыздандырудың тарихи ... ... ... ... ... типтерге құрылыммен түсіндіріледі. Британияда
денсаулық сақтау жүйесінің кең дамығандығы және ... ... ... ... Бір ... ... деңгейі әмбебап жүйелерде
едәуір төмен болып және олар жеке сақтандыру мен ... ... ... ... – жеңілдігі бар азаматтарға қатысты
болса, соңғысы – аз қамтамасыз етілген адамдарға қатысты.
Жерорта теңізі моделіне әртүрлі ... ... ... ... ... ... Италия және Ирландия. Мұнда әлеуметтік қорғау
жүйесінің негізгі жұмысы мен мазмұны мемлекет ... ... ... ... ... ... ... Бұл ... ... ... ... он ... ... да, әлеуметтік қорғау
жүйесі халықтың басым ... ... ... Жәрдемақылардың негізгі
деңгейі өте төмен ... ... ... ... ... ... көп бөлігі көлеңкелі экономикада жұмыс істеп,
өздері күн көруде/ 10 /.
Қазақстанның ... ... ... ... қалыптасу стадиясында
болып, оны әрі қарай дамыту үшін оптималды құрылымын белсенді түрде ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру және қорғаумен байланысты болса, өтпелі кезеңде
әлеуметтік көмекке ... ... ... ... мен
мемлекеттік патернализмнің төмендеуіне алып келді.
Әлеуметтік қорғау жүйесін дамытуда, нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... қателіктер
жіберілді.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес біздің Республикамыз
демократиялық құқықтық және әлеуметтік мемлекет ... ... ... ... жасау міндеттемесі алынды.
Бұл дегеніміз не?
Біріншіден, патернализмнен бас тартуы. Мемлекет әлеуметтік сферадағы
қызметтерді азаматтардың алуына қатаң бақылау ... бас ... ... айта кету ... біздің азаматтардың менталитетінде негативтік
қоғамдық пікір туындап отыр. Біздің республика халқы және де ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
принципіне үйреніп, нарықтық ... ... Енді ... ... осы
функцияларынан бас тартқанда, ... ... ... ... Бұл ... ... төмендегенінде, Үкіметтің іс-әрекетінде
халықтың теріс көз-қарасы қалыптасып, билікке, сенімсіздігі арта ... ... ... ... және ... қызметтер көрсету функцияларынан мемлекеттің босатылуы. Көптеген
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Бұл
жағдайда, ол Заң шығарушы, ереже енгізуші ретінде танылып, ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер
арасында бәсекелестікті дамытып, қызметтердің сапасын арттырып, оларды
өндіруге кеткен шығындарды ... ... ... ... ... ең ... жағдай
болып, оның муниципализациялануы табылады. Әлеуметтік саясат табиғаты
муниципалды болуы керек: адам өзі ... ... өзі ... ... ... ... етіп ... ортасында қолдау табуы керек және ... ... ... ... оңай ... ... отырып, Қазақстанның халықты әлеуметтік қорғау
жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... еркіндік пен құқық беретін жүйелі әлеуметтік
қорғауды белсенді түрде іздеу міндеті тұр.
ІІ Әлеуметтiк қорғау жүйесiнiң мазмұны мен ... өз ... ... ... оның ... қалыптасқан
халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қайта қарау мәселесі ... ... ... ... бұл саладағы заңдық және институтционалдық базалары ... ... ... ... қабылданды: «Семей ядролық полигонында
ядролық сынақ салдарынан зардап ... ... ... ... және ... ... ... апат салдарынан зардап
шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы» (1992), және де «Көпбалалы
отбасыларды әлеуметтік ... ... ... ... ... (1992);
мемлекеттік сақтандыру Қоры (1992), ... ... ... жәрдем
қоры(1991), Зейнетақы қоры (1991) құрылды.
1994 -1995 жылдары жаңа әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... бірақ оның ғылыми деңгейде екеніндігін
айту, әлі ерте еді.1994 жылдың 1 сәуірінен ... ... ... ... жеңілдіктер ұсыну тетігі енгізілді. Мұнда
халықтың белгілі бір категорияларына ең төменгі бір ... ... ... ... ... ... ай сайын дифференциалданған төлемдер беру
қарастырылды/16 /.
Жұмыс істемейтін зейнеткерлердің зейнетақысы ең төменгі жалақының ... ... ... ... заңды түрде белгіленген жалақы
мөлшерінің белгілі бір пайызы ретінде, ай сайын өтемақылар төленіп отырды.
1996 жылдан ... ... ... басқан, әлеуметтік сақтандыру
жүйесінің қалыптасуы басталды.
Әлеуметтік саланы реттеу жөніндегі көптеген нормативтік ... ... ... ... ... ... әлі ... піспеген
болды немесе елдің нақты экономикалық мүмкіншілігін ескере ... ... жаңа ... ... ... мәселелерді шешуде ескі әдістемелер
сақталды және ... ... ... ... ... саясат
концепциясы жоқ болды.
1999 жылдың 1 қаңтарынан «Қазақстан Республикасының зейнетақымен
қамтамасыз ету туралы» Заңына ... ... ... ... ... ... жасына байланысты (тиісті ... ... (1, 2, 3 топ ... бала ... ... ... ... мемлекеттік жәрдемақы жүйесіне көшірілді, яғни
олар зейнетақы емес, мемлекеттік жәрдемақы ала бастады/2/.
Жәрдемақылар халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... ... орталығын айналып өтіп, мемлекеттік бюджет
қаражаты есебінен төленіп отырды. 1999 ... ... ... ... ... ... алуға құқығы жоқ болғанда) 3-есептік
көрсеткіш мөлшерінде тағайындалды (2 мың теңгеге ... ... ... сай) 2-4 мың ... ( тобына сәйкес), еңбек зардабы және кәсіби
сырқатына байланысты мүгедектер 3300-5280 ... ... ... ... ... ... ... мөлшері 4 –тен 10
есептік көрсеткішке ... ... ... ... 6 және одан да ... барларға беріледі, 7 мың теңгеге жуық). Заңды негізде жетімдерге
әлеуметтік ... ... 3300 ... - ... ... 1980 теңге
кейінгілерінің әрқайсысына, тұрғын-үй жәрдемақысы, егер ... ... ... ... ... 30 ... ... беріледі.
Жанұялық жәрдемақы, егер, жиынтық табыс әр жанұя мүшесіне шаққанда 2-
дүркін есептік көрсеткіш ... кем ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік қызметтен түскен ... ... ... ... ... және ... мағынадағы табыстар
алынады.
Әлеуметтік сақтандыру қаражаты есебінен халықты ... ... ... ... 1996 ... 18 ... ... «Міндетті әлеуметтік
сақтандыру туралы» Заңымен реттеліп, ... ... ... азаматтарына
келесідей әлеуметтік гарантиялар ұсынылды:
зейнетақымен қамсыздандыру;
уақытша еңбек қабілетсіздігіне, жүктілігіне байланысты жәрдемақы;
сауықтыру сипатындағы ... ... ... ... ... ... туылғандағы жәрдемақы;
жерлеу жәрдемақысы.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру қаражаты жұмыс берушілер мен жеке
тұлғалардың міндетті аударымдары ... ... Оның ... 15 ... зейнетақы төлеу орталығына, 10- жинақтаушы зейнетақы ...... ... сақтандыру қорына, 2 – Жұмыспен жәрдемдесу
қорына, 3 – Міндетті медициналық сақтандыру қорына бағытталды/16/.
1999 жылы ... ... ... ... ... ... оның қаражаты қатаң мақсатта тағайындалып, жұмсалады, ... ... ... ... медициналық қызметтерді төлеуге,
жұмыспен қамту қызметіне бағытталады. 2001 жылы оның ... ... 21 ... ... ... ... әлеуметтік көмекке мұқтаж және әлеуметтік
қорғауды қажетсінетін азаматтарға мемлекет тарапынан әр ... ... ... ... ... Бұл көмектер мемлекеттік
бюджеттен қаржыландырылатын болғандықтан, республикалық және жергілікті
бюджет көздерінен ... ... ... ... мен ... ... ... жәрдемақы:
1.1. мүгедектігіне байланысты жәрдемақы;
1.2. асыраушысынан айрылғанына байланысты жәрдемақы;
1.3. жасына байланысты ... ... ... Ұлы Отан Соғысына қатысқандар;
3.2. Ұлы Отан Соғысының мүгедектері;
3.3. ҰОС қатысушыларға теңестірілгендер;
3.4. Жауынгерлердің некеге отырмаған жесірлері;
3.5. ҰОС қайтыс ... ... ... ... ... ... жәрдемақылар төленеді:
Хабар-ошарсыз кетіп, қайтыс болғандардың отбасылары.
ҰОС тылындағы орден және медальдармен наградталған тұлғалар.
1988-89 жылдардағы ЧАЭС ... ... және ІІ топ ... топ ... жасқа дейінгі мүгедек балалар.
Орден және медальдармен наградталғандар.
Көпбалалы отбасылар.
Саяси репрессия құрбандары.
Дербес зейнеткерлер.
Жоғарыдағы көрсетілген жәрдемақылар ... ... ... төленеді/2/.
Әлеуметтік салада аз қамтамасыз етілген отбасыларды қолдау мемлекет
тарапынан үнемі бақылауда. Сондықтан осы істі жүзеге асыру мақсатында ... 17 ... ... ... көмек» туралы Заң шықты. Бұл ... бұл ... өте ... ... ... ... ... бюджет болып табылады. Жаңа Заң Республика көлеміндегі барлық аз
қамтамасыз етілген азаматтарды тең ... ... ... ... ... кедейлік шегі мен учаскелік комиссияның шешімі болмақ, яғни
бұл Заңның қабылдануы негізінен аз қамтамасыз етілген азаматтардың ... ... ... ... ... ... қатар, мемлекеттік
қолдаудың атаулылығымен оны бөлу барысының әділ болуына бағытталған. Атаулы
көмек белгілі бір жағдайға байланысты өзін ... ... ... ... ... қабілетті азаматтарды уақытша қолдау екенін естен
шығармаған жөн. Бұл ... ... ... ... ... арқылы
ұйымдастырылады. Мемлекеттік атаулы көмекпен қатар, бұл басқармада тұрғын
үй жәрдемақысы беріледі, яғни отбасының ... ... 30% ... ... ... ... ... көмек түрі мүгедек балаларды
үйінде асырап отырған отбасыларға беріледі. Жүйелеп ... ... ... ... ... ... ... атаулы көмек.
Тұрғын үй жәрдемақысы.
Мүгедек балаларды үйінде асырап отырған отбасыларға жәрдемақы.
Мемлекеттік атаулы көмек мөлшері өмір сүру минимумының 30 ... ... ... бұл 1513 ... құрап кедейшілік шегін анықтап
отыр.Әлеуметтік қорғау басқармасына берілетін ... ... ... ... ... ... ... мынадай жәрдемақылардың түрлерін өз ауқымына
кіргізді:
Балалар жәрдемақысы.
Жұмыссыздық жәрдемақысы.
Жерлеу жәрдемақысы.
Бала туылғанда берілетін жәрдемақы.
4 баладан жоғары жұмыссыз аналарға берілетін жәрдемақы.
Қорытындылай келе ... ... ... ... ... ... ... қорғау, жақсарту мәселесiнiң бiрi болып-
жұмыссыздықты жоға, жалақы мен жәрдемақының ... ... көп ... ... Осылай бiз халықтың тұрмыс жағдайын жақсарта отырып,
Республикамыздың ... ... ... үлес ... ... ... жүйесiнiң қалыптасуы және қазiргi жағдайының
талдауы
Халықтың әлеуметтiк жағдайын ... ... ... мен бағдарламалар
және жүйелер, адамдардың құқығының декларациясынан туындап отыр. Онда
адамның өмiрi қоғамға ... ... ... ... ... әрбiр
мәдениетi дамыған мемлекет өзiнiң азаматын мiндеттi түрде қорғайды. Ондағы
экономикалық және әлеуметтiк жағынан жұмыссыздықтан және ... ... ... ... ... түрде қорғау
керек. Экономикалық бағдарламада халықтың жағдайын қорғау мәселесi, ол ... ... ... ... Ал ... ... ... жағдайына, оның жан басына келетiн табысына қарай
анықталады.
Халықтың ... ... ... ... әлеуметтiк-
экономикалық негiздегi механизмнiң атқаратын қызметi, ... ... ... бiр ... ... ... ... бағдарламалар
және жоспарлар, сондай-ақ бұлардың Заңды актiлерде тiркелiп бұлжытпай
орындалуы ... роль ... Ал, ... бұл Заң ... бiрi ... ... ... жартылай орындалуы және де тұрақыздығы экономикаға
көп әсерiн тигiзедi, халықтың жағдайын нашарлатуына ... ... ... ... ... мен ... ... уақытымен төленбеуi,
жұмыссыздық жағдайының өсуi, сонымен қатар бұл халықтың әлеуметтiк жағдайын
қорғауға ... ... ... ... бәрi ... ... әлеуметтiк жағдайын қорғау жүйесiндегi әлеуметтiк-экономикалық
негiздегi механизмнiң атқаратын қызметiнiң үлкен бiр мәселесi болуда.
Нарықтық жағдайға ... ... көз ... ... ... ... түрi болып анықталады.
Сонымен нарықтық экономикаға көшуге байланысты, оның негiзгi атқаратын
мiндетi, ондағы тұтынушылардың құқығын ... яғни ... ... ... ол ... нарығындағы жұмысшыларды дамыту және әлеуметтiк
қорғаныс жүйесiн ... ... ... ... ... ... көздейдi.
Бүгiнгi күнi Қазақстан Республикасының халқын әлеуметтiк қорғау жүйесi
қайта қалпына келу және даму үстiнде, ... ... оның ... iздестiру белсендi жүргiзiлуде.
Орталықтандырылған экономика мезгiлiнде, әлеуметтiк саясат дегенiмiз
әлеуметтiк қамтамасыз ету және қорғау саясатымен байланысты ... ... бұл ... ... ... деп ... сонымен қатар әлеуметтiк
басылымдық өзгерiстер енгiзiлдi.
Ендiгi сұрақ, әлеуметтiк көмектi мұқтаж ететiн ... ... ... осы ... ... ... өзгерiстер туралы төменгi
кестеде ... ... ... ... жылдардағы төленген әлеуметтiк
жәрдемақылар түрлерi туралы / 10 /
|№ | Жәрдемақылар |1.01.98 ж ... – |1.04.99 ж ... |
| ... |1.04.99ж дейiн | |
| | ... ... ... |
| | ... ... мен |құжаттар |көздерi мен |
| | | ... | ... |
|1 ... бар |1998 ... ... |ҚР 21.03.97 ... |
| ... |арналған ... |№382, ... |
| ... ... |ж №292 және ... |
| ... оның |қ ... |Жәрдемақы |22.07.99 ж ... |
| ... ... ... ... ... |
| | |ҚР 21.03.97 ... | ... |
| | |ж №382 және ... | ... және |
| | |7.04.98 ж ... |облыс |
| | |№292 ... ... | ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| |- ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... екi ... | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| |- ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| |ақы ... | | | | |
| ... ... | | | |
| |- ... көп | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... мүгедек | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| |1.04.99 ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... бар | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... ... ... |Жергiлiктi |
| ... ... ... |қ бюджеттiң |Республикалық|бюджеттiң |
| |ақы. 1.04.99 ж ... ... ... |
| ... – бала |қ бюджет |жәрдемақы ... және ... |
| ... төленетiн|туралы Заңы |көлемi, |22.07.99 ж |көлемi |
| ... ... ... | ... қаулысы|Алматы, |
| | | |қ ... | ... және |
| | | ... | ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | |бекiтiлген |
| | | ... | | |
|3 ... ... ... ... |Жергiлiктi |
| |төленетiн жәрдем |жылдардың |қ ... ... |
| |ақы. 1.04.99 ж ... ... ... |
| |бастап – жерлеуге |қ бюджет ... ... және ... |
| ... ... ... Заңы |көлемi, |22.07.99 ж |көлемi |
| ... ... ... | ... қаулысы|Алматы, |
| | | |қ ... | ... және |
| | | ... | ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | ... |
| | | ... | | |
|4 ... ... ... |Жұмыспен ... |
| ... ... ... туралы|қамту қоры. |қамту туралы |бюджеттiң |
| |ақы. 1.04.99 ж ... ... ... және ... |
| |бастап – | ... ... ж ... |
| |жұмыссыздарға | ... ... ... |
| ... | ... | ... |
| ... ... | ... | ... және |
| |болып аталды | ... | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
|5 |Тұрғын үй жәрдем |ҚР 12.04.96 |Жергiлiктi |ҚР 12.04.96 ж|Жергiлiктi |
| ... |ж №437 және ... |№437, ... |
| | ... ж ... ... ж ... |
| | |№1297 ... |№1297 ... |
| | ... ... |және 22.07.99|әлеуметтiк |
| | | ... |ж №1036 ... ... | | ... ... ... |
| | | ... | ... |
|6 ... |1998 ... |Жергiлiктi |1999 жылға |Республи-калы|
| |асыраушысынан ... ... ... |қ бюджеттiң |
| |айырылған және ... ... |
| ... байланысты |қ бюджет | ... ... |
| ... ақы |туралы Заңы | ... | |
|7 ... бiр рет |1998 ... ... |ҚР 7.04.99 |ҚР 5.04.99 |
| ... ... ... |бюджеттiң |жылғы «ҚР бiр|жылғы «ҚР |
| |ақы, ... ... ... ... |
| ... ақы және |ық ... | |жеңiлдiк ... |
| ... ... Заңы | |Заң ... |
| |емделуiн төлеу | | ... ... |
| | | | ... ... ... | | | |мен ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |1.04.99 ж |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... | | | ...... |
| | | | | ... ... ... яғни 1999 жылы ... жәрдем ақылар болып
танылатын, атап айтқанда: бала туылғанда берiлетiн, жерлеуге ... ... ... көлемi мен қаржыландыру көздерiн –
Алматы, Астана және облыс ... ... анық ... ... ... өзiн өзi ... ... қамтамасыз ету
мен әлеуметтiк қорғау жүйесiн белсендi реформалау процессi ... ... ... ... әлеуметтiк құрылымда жаңалық енгiзу
дегенiмiз, бiрiншiден адамдарға бағытталған болып, оның дамуы ... ... ... ... қарайтын сұрақ, үстiмiздегi жылдың 1 ... ... ... 2001 ... 17 ... шыққан №246-II Қазақстан
Республикасының «Мемлекеттiк атаулы әлеуметтiк көмек туралы» ... ... ... бойынша қарап көрейiк. ... Заң ... ... ... ... ... көрсетуге байланысты
құқықтық қатынастарды реттейдi. Осы Заңда төмендегi негiзгi ... атап ... ... ... ... – жан басына шаққандағы ... ... ... ... және ... қалаларында белгiленген
кедейлiк шегiнен төмен адамдарға /отбасыларына/ мемлекет ақшалай нысанда
берiлетiн төлем;
Жиынтық табыс – ... ... ... ... ... ескерiлетiн
табыс түрлерiнiң сомасы;
Жан басына шаққандағы орташа табыс – отбасының жиынтық табысының айына
отбасының әрбiр мүшесiне ... ... ...... ... көмек тағайындайды жүзеге асыратын
жергiлiктi /аудандық, қалалық/ атқарушы органның құрылымдық бөлiмшесi;
Учаскелiк комиссия – ... ... ... ... адамдардың
/отбасылардың/ материалдық жағдайына тексеру жүргiзу үшiн тиiстi әкiмшiлiк-
аумақтық бiрлiк ... ... ... арнаулы комиссия;
Орталық атқарушы орган – халықты әлеуметтiк ... ... ... ... ... қамтамасыз ететiн мемлекеттiк орган;
Ең басты сұрақ болып табылатын, осы Заңнын екiншi бабында көрсетiлген
әлеуметтiк көмек алуға ... бар ... ... ... жанбасына шаққанда орташа табысы кедейлiк шегiнен аспайтын
Қазақстан Республикасының азаматтарының, оралмандардың, босқын статусына ие
адамдардың, шетелдiктердiң, Қазақстан Республикасында ... ... ... тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдардын атаулы әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... бiр айдан астам уақыт
кезеңiнде болатын адамдарды, магистратура мен аспирантураны қоса алғанда,
күндiзгi оқыту ... ... ... мен ... ... ... сондай-ақ I және II топтағы мүгедектердi, сексен жастан асқан
адамдарды, жетi ... ... ... бағып-күтумен айналысатын
азаматтарды қоспағанда, жұмыспен қамту мәселелерi жөнiндегi ... ... ... атаулы әлеуметтiк көмек
тағайындалмайды;
Үшiншiден, ұсынылған жұмыстан немесе ... ... ... бас ... ... ... ... оқуын немесе қайта
оқуын өз бетiмен тоқтатқан жұмыссыздар алты айға атаулы ... ... ... ... ... ... 3-4 баптары атаулы әлеуметтiк көмек
тағайындауға өтiнiш беру мен оны тағайындау ... ... ... өтiнiш беру мәселесiн қысқаша қарап өтейiк. Өтiнiш берушi
атаулы әлеуметтiк ... ... үшiн өз ... ... отбасы атынан
әлеуметтiк жеке кодының нөмiрiн көрсетiп, тұрғылықты жерi ... ... ... үлгiде өтiнiш жолдап, өтiнiшке қоса керектi құжаттар
тiркейдi. ... ... ... жерi ... ... ... қоса, өтiнiште көрсетiлген мәлiметтердiң толықтығы үшiн
Қазақстан Республикасының Заң актiлерiне сәйкес жауап ... Ал ... ... алу ... ... ... ... туралы құжаттардың табыс
етiлуi арқылы растап отырады. Ендi тағайындай ... ... ... ... ... ... арналған тиiстi бюджетте көзделген
сомма шегiнде уәкiлеттi ... ... ... ... ... учаскелiк
комиссия өтiнiш берушiлерден керектi құжаттарды қабылдап, ... қоса ... ... ... Уәкiлеттi орган өз
тарапынан қабылдаған күнiнен бастап он күн iшiнде қарап, атаулы әлеуметтiк
көмек ... ... одан бас ... туралы шешiм қабылдайды, және де
қажет болған жағдайда тиiстi органдардан өтiнiш берушiнiң атаулы ... ... ... ... мәлiметтер сұратады.
Атаулы әлеуметтiк көмек отбасының оны алуға құқығы бар әрбiр мүшесiне
тағайындалады. Тағы атайтын жәй, ол АӘК ағымдағы тоқсанға ... ... ... өтiнiш берушi мен алушы уәкiлеттi органның және
оның қызметкерлерiнiң ... мен ... ... ... ... ... сот ... шағымдануға құқылы.
Ендiгi үлкен баптын бiрi – ол учаскелiк комиссияның жұмысы туралы.
Учаскелiк комиссиялар уәкiлеттi органдарға және ... ... ... ... ... қызметте жәрдемдесiп, көмек көрсету берудiң
қажеттiлiгi туралы қорытындылар әзiрлейдi.
Келесi тоқтарымыз, Заңның 6 бабы – жан ... ... ... есептеп шығару. Атаулы әлеуметтiк көмек алуға үмiткер адамның
/отбасының/ жиынтық ... ... ... ... ... ... ... үшiн өтiнiш жасаған кезде табыс етiлетiн ... ... Бұл ... ... отбасының жиынтық табысына,
тұрғын үй және атаулы әлеуметтiк көмектi ... ... ... ақшалай және заттай нысанда нақты алынған табыстардың ... ... 7 ... ... ... ... ... көлемiн анықтау деп
аталып, төмендегiше талаппен жүргiзiледi:
Адамға /отбасына/ атаулы әлеуметтiк көмектiң мөлшерiн уәкiлеттi орган
жан басына шаққандағы ... ... пен ... Астана және Алматы
қалаларында отбасының әрбiр мүшесiне ... ... ... айырмасы түрiнде есептейдi.
Атаулы әлеуметтiк көмектi тағайындау мен төлеу осы ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Ал, тағайындалған атаулы әлеуметтiк көмек жергiлiктi бюджеттердiң
қаражатынан төленiп, оны ... мен ... ... бақылау тиiстi
бюджеттiң атқарылуын бақылау шегiнде жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, аталған Заңды жүзеге ... ... ... 2001 ... 24 ... «Мемлекеттiк атаулы әлеуметтiк
көмек туралы» №1685 қаулысы бекiтiлдi. Осы қаулымен Мемлекеттiк атаулы
әлеуметтiк ... ... және ... ... ... оны ... ауданда бiраз жұмыстар атқарылғаны туралы келер бөлiмдерде
талдауы жасалады. Және де атаулы ... ... ... үшiн ... актiлер мен ережелер қолданылады, соның маңыздысының бiрi ... ... ... ... ... табылады. Сонымен қатар бұгiнгi күнi
Сарысу ауданында атаулы әлеуметтiк көмек тағайындау негiзi болып ... 2002 ... 22 ... ... № 37 ... ... атаулы
көмек тағайындайтын учаскелiк комиссиялар туралы Ереженi ... ... ... / 4 ... ... туралы бекiтiлген Заң болып табылатын, ендiгi талдау
жасалатын Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 20 ... ...... ақы төлеу туралы» Заңы Қазақстан Республикасы азаматтарының ... ... ... ... және ... ... реттейдi. Аталған
Заңға сәйкес зейнет ақыны және жасына байланысты ... ақы, ... ... ... ... жәрдемақы Қазақстан
Республикасының 1997 жылғы 16 ... ... ... ... ... қаржыланады. Қазақстан ... ... ... ... ақы ... ... және ... оны
төлеу жолдары көрсетiлген. Егер, талдау жасар болсақ, бiрiншiден зейнет ақы
алуға құқығы бар азаматтардын категориясын ... ... ... 2001
жылдың 1 шiлдесiнен бастап – ер кiсiлер – 63 жасқа, әйел адамдар – 58 жасқа
толғаннан бастап тағайындалады. Сонымен ... ер ... 50 ... ... еңбек стажы 25 жылға толса, әйел адамдар 45 жасқа толып, жалпы ... 20 ... ... ... / 2 ... айта ... жәй, ол ... Республикасының 1999 жылғы 5
сәуiрдегi № 365-1 «Қазақстан Республикасындағы арнайы мемлекеттiк ... ... Заңы және ... ... 1999 ... 13 шiлдеде
шыққан №414 «ҚР жерасты және ашық тау жұмыстарында, аса зиянды ... ... ... ... ... ... туралы» Заңы. Бүл жәрдем
ақының түрiн Заңға сәйкес төмендегi азаматтардың категориясы ... ... ... мен ... және олардың қатарына
теңестiлiрген азаматтар;
I, II және III ... ... ... дейiнгi мүгедек балаларға;
«Алтын Алқа», «Күмiс Алқа» иелерi, көп балалы аналарға;
4 және оданда көп 18 жасқа толмаған ... бар ... оның ... және ... ... оқыйтындарға қоса;
және басқада категориялар бойынша.
Ендi, «ҚР жерасты және ашық тау жұмыстарында, аса ... ... ... ... ... Мемлекеттiк жәрдемақы туралы» Заңына қысқаша
тоқтап талдау берейiк, бiрiншiден осы ... ... – 53 ... 20 ... ... ... еңбек стажы болып, оның ... 10 ... осы ... ... ... ... бар ер ... және де 48
жасқа толған, 15 ... ... оның ... 7 жыл 6 ... ... осы
жұмыстарда еңбек стажы бар әйел ... ... ... ... ... уақытта арызданып, керектi құжаттаррын
тапсыруға құқығы бар. Тапсырылған құжаттардың қарау ... 10 күн ... 5 ... ... ... ... тағайындалу немесе Заңға қайшы
келетiндiгi туралы жауап берiледi. Жалпы жәрдемақы соммасы 8 ... ... ... Бұл жәрдемақы 1998 жылғы 1 қаңтарына дейiн, зейнет
ақыға ие ... ... ... / 2 /
Осы дипломдық жобада әлеуметтiк қорғау саласының ... ... ... талдауын жасап, негiзiн құрайтын, әлеуметтiк көмек көрсету
үшiн қолданатын Заңдардың, ... және ... ... ... ... ... талдауын және анықтамасын бердiк.
2.2. Жамбыл облысы Сарысу ауданының әлеуметтiк – экономикалық жағдайының
талдауы
Қазақстан Республикасының ... ... 1939 жылы ... ... жер
көлемi 144,2 мың км2. Облыстың құрамында 10 ... және 3 қала бар, ... ... ... ... ... ... жұмысымда әлеуметтiк – экономикалық ... ... ... ...... ауданы 1929 жылы құрылған. Жалпы жер ... ... ... болып, солтүстiк шекарасы Карағанды облысымен шектелсе, батыс
шекарасы Оңтүстiк-Қазақстан облысы, шығыс пен онтүстiк шекарасы ... ... ... ... ... шектеледi.
Қаратау бассейiндегi фосфор руддасын 1969 жылы игерiлуiне байланысты
Жаңатас қаласы құрылып, онда ... саны 53 мың адам ... ... қиындықтарға байланысты 1997 жылы жүргiзiлген реформаларға
сәйкес, Сарысу ауданы мен ... ... ... ... ... ... көшiрiлдi.
Ауданның басты салалық бағыттары: - фосфор өндiру, ауыл ... ауыл ... ... ... тұз ... ... әлеуметтiк – экономикалық даму денгейiн ескере
отырып, Қазақстан Республикасы ... 1999 ... 11 ... ... ... ... ауданы – экономикасы тоқырағын аудандар қатарына
жатқызылды.
Ауданның құрамында Жаңатас қаласы және 7 ауылдық ... оның ... ... мекенi бар.
Төмендегi кестеде Сарысу ауданының жалпы ...... ... ... ... ... ... ... ... - | |
| | ... ... |% |
| | | |2000 ж |2001 ж | |
| ... ... ... ... |Мың теңге |768658 |1471998 |- |
| ... ... ... | | | | |
| |Оны адам ... ... ... |15895 |31120 |- |
| ... өнімдерінің физикалық | |- |- |147.9 |
| ... ... |% | | | |
| ... ... өнімдері: | | | | |
| ... ... |2217 |2743 |124 |
| ... |-/- |1212 |1285 |106 |
| ... |-/- |2716 |3100 |114 |
| |Ет тірі ... ... |-/- |3660 |3730 |102.7 |
| |Сүт |-/- |2900 |2950 |102.0 |
| ... кәсіпорындардың саны, барлығы |Бірлік |4 |2 |50 |
| ... ... ... ... |14 |13 |93 |
| |- оның ... ... |-//- |4 |2 |50 |
| ... жандандырған өнеркәсіптік |Бірлік | | | |
| ... ... ... |5 |1 |20 |
| ... ... ... істейтіні | |39 |5 |13,0 |
| ... ... ... саны ... |2 |- |- |
| ... ... ... орындарының |Бірлік |10 |- |- |
| ... | | | | |
| ... ... ... ... |% |94,7 |92,1 |* |
| ... ... түрлерiнен түскен |Мың теңге |232069 |342560 |147,7 |
| |түсiм | | | | |
| ... ... |% |6,6 |7,1 |* |
| ... субъектілерінің |Мың ... | | | |
| ... |-/- |114424 |37190 |33 |
| |- ... ... | |113804 |33575 |30 |
| ... ... ... саны, | | | | |
| ... оның ... ... |1461 |1385 |95 |
| ... ... |-/- |154 |99 |64 |
| ... ... |-/- |121 |83 |69 |
| ... ... |-/- |839 |797 |95 |
| ... ... |-/- |468 |489 |104 |
| ... ... ... /1.12./ |Мың теңге |149191 |113386 |76 |
| |- оның ... ... ... |-/- |129699 |104810 |81 |
| ... ... ... ... |3480 |3860 |111 |
| |10 000 адам ... ... | |11,0 |11,0 |* |
| ... саны | | | | |
| ... саны | |27 |28 |103,8 |
4 ... ... ауыл ... көрсеткiштерiн талдау:
| |Барлық түрiндегi шаруашылық |Өлшем ... |
| ... мал басы ... |2 | |
|1 ... iрi қара |бас |8002 |8125 |101,5 |
| ... ... |-/- |3886 |3904 |100,4 |
|2 ... |-/- |100279 |103820 |103,5 |
| | Оның ... |-/- |61567 |63065 |102,4 |
|3 ... |-/- |2556 |2560 |100,2 |
| ... ... |-/- |1223 |1240 |101,4 |
|4 ... |-/- |752 |754 |100,3 |
| ... аналығы |-/- |392 |418 |106,6 |
|5 ... |-/- |465 |480 |103,2 |
| ... ... |-/- |225 |230 |102,2 |
|6 |Құс |-/- |69550 |75210 |108,1 |
| ... мал ... | ... |
| | | | |2 | |
|1 |Ет ... |3660 |3730 |102,0 |
|2 |Сүт |-/- |2900 |2950 |101,7 |
|3 |Жүн |-/- |155,7 |180,6 |116,0 |
|4 ... |МыҰ |3800 |3800 |100 |
| | ... | | | |
|5 ... ... |4424 |5960 |134,8 |
|6 ... крупная |-/- |1262 |1775 |140,7 |
|7 ... ... |-/- |15230 |17296 |113,5 |
| ... төл | ... |
| | | | |2 | |
|1 ... |Бас |2726 |2890 |106 |
|2 ... |-/- |55159 |60709 |110 |
|3 ... |-/- |827 |850 |102,8 |
|4 ... |-/- |147 |175 |119,0 |
| ... ... | | | | |
|1 ... iрi қара |Бас |83 |83 |100 |
|2 |Қой ешкi |-/- |2400 |1905 |79,3 |
|3 ... |-/- |39 |26 |66,6 |
|4 ... |-/- |4 |8 |В 2 р |
| |Егiн ... | | | | |
|1 |Жем шөп ... |Тн |42070 |44689 |106 |
|2 ... ... - көп ... |-/- |7683 |7447 |97 |
|3 | - ... ... |-/- |34387 |37242 |108 |
5 ... ... ... ... ... ... шаруашылық
субъектiлерi
|Салалар бойынша ... саны ... ... |
| | ... |кiшi ... |117 |16 |101 ... |13 |2 |11 ... ... |43 |3 |40 ... |6 |1 |5 ... тамақтану мен |23 |2 |2 ... ... ... | | | ... және ... |5 |2 |3 ... мен ... |1 |- |1 ... |26 |6 |20 ... бас шаруа |491 |- |- ... саны | | | ... ... ... жол ... км |472 ... АТС саны |5 ... ... саны |3429 ... ... саны |15 ... ... ауданының әлеуметтiк жүйесiнiң көрсеткiштерiн талдау
Барлық денгейдегi мемлекеттердi алып талдар ... әр ... ... ... баға беретiн болып әлеуметтiк көрсеткiштерi
табылады. Бiз бүгiн ... ... ... ... ... талдай отырып, соңғы жылдардың әлеуметтiк ... ... ... ... ... 1999 ... Санақ бойынша ауданда 48,5 мың адам ... ... қала ... 25,9 мың адам ... Соңғы жылдардың аудандағы келер
– кетер тенденциясын талдасақ 2000 жылы ... 400 адам ... 1719 ... ... ... 2001 жылы 511 адам келiп, 2042 адам сыртқа кетiп,
үстiмiздегi ... 1 ... ... саны 47,3 мың адам ... оның
iшiнде 14 жасқа дейiнгi балалар саны – 15369, ... – 4450. ... ... 1 км2 ... – 1,5 ... ... ... саны басты көрсеткiшi етiп, ауданның Еңбек
ресурстарының балансын талдауын ... ... ... ... ресурстары 24,9 мың адамды құраса, оның
iшiнде ... ... ... 13,4 мың адам ... ол ... ... 53,9 ... құрайды. Еңбек ресуртарының талдауы төмендегiше:
экономикалық белсендi халық саны – 15,3 мың адам;
экономикалық белсендi емес халық саны – 9,6 мың ... ... ... саны ... ... ... ... санының
61,5 процентiн құраса, экономикалық белсендi халық санының 81,7 процентiн,
яғни 12,5 мың адамы ауданның барлық экономикалық салаларында ... ... ... ... және басқада қоғамдық мекемелерде 6,7 мың ... ... 2,4 мың адам ... қожалықтарында, 3,4 мың адам ... ... ... емес халық санының 35,5 процентiн кәмелетке
толған ... 64,5 ... ... ... үй шаруасымен айналысатын
адамдар құрайды. Сонымен қатар, ауданда 2,8 мың көп балалы ... мен ... ... ... ... ... тiркелген.
Екiншiден, еңбек ресуртарын талдай отырып, маңызды сұрақтардың ... ... аз ... отбасылардың саны, оларға көрсетiлген
әлеуметтiк көмек түрлерiнiң ... ... атап ... жөн болады.
Талдаудың жалпы негiзiн құрайтын салыстрымалы талдау болып табылатын
болғандықтан, талдауды төмендегiше жүргiзейiк:
Егер, 2000 жылы ауданда 5360 аз ... ... ... оның ... адам болса, 2001 жылы 2568 отбасы болып, оның ... 10795 ... ... ... ... ... себебi болып, үстiмiздегi жылдан
бастап қолданып келетiн «Мемлекеттiк атаулы әлеуметтiк ... ... ... ... ... сәйкес, Жаңатас қаласында және ауылдық аймақтарында
учаскелiк комиссия құрылып, отбасыларының толығымен аралап, зерттеу актiсiн
толтырып, аз қамтылған ... ... ... ... ... ... ... көрсеткiштiң саны 2798 отбасы болып, оның iшiнде
13653 адам бар. Жыл ... ... бұл ... көбеюiнiң басты
себебi жұмыссыздық болып табылып, сонымен қатар ол ... ... ... ... ... көрсетедi.
Ендiгi бiздiң қарайтын жағдай, осы көрсеткiштiң сапалы ... ... ... 2000 жылы ... 2 млн 293 мың ... 9751 адамға
iзгiлiк көмек көрсетiлсе, ол барлық тiркелген азаматтардың 60,7 ... ... Ал 2001 жылы ... ... ... ... 10795 адам
қамтылды, ол барлық тiркелгендердiң көмекпен толық ... ... ... ... көрсететiн болсақ: - 179 адамға ақшалай көмек
көрсетiлдi, 5791 азаматқа киiм – кешек түрiнде, 2572 азаматқа ... ... да ... – 2253 ... ... ... ... өткен жылы 800 оқушы мектепке керектi жабдықтар мен киiм – ... ... ... айта кететiн жәй, ол аз қамтамасыз етiлген ... ... ... ... ... iстемейтiндер отбасыларының тiркелуi.
Бүгiнгi күнi ... 1336 ... онда 6038 адам бар, оның ... ... бойынша 583 отбасы, ол жалпы санының 43,6 ... ... ... жыл ... берi 21 ... ... орналастырылды. Өткен жылы
аталған көрсеткiш бойынша 1082 отбасы тiркелiп, оның iшiнен аудан бойынша
90 азамат ... ... ... 21 ... ... ... болып
табылады.
Алдағы көрсетiлген фактiлерден, отбасы мүшелерiнiң ... ... ... ... байқалады, оның басты себебi, қазiргi нарық
экономикасының мезгiлiнде кәсiпорындар мен мекемелердiң тұрғылықсыз ... ... ... ... ... ... еңбек рыногi
көрсеткiштерiнiң талдауын жүргiзейiк.
Сарысу ауданының Еңбек рыногiнiң талдауы: 6 ...... ... |2000 жыл |2001 ... |
| | ... | | | |
|1 ... ... келгендер саны |Адам |2191 |920 |-1271 |
|2 ... ... |-/- |325 |402 |+77 |
| ... ... ... ... |-/- |195 |215 |+20 |
|3 ... ... ... |% |14,9 |43,8 |* |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|4 ... ... ... ... |475 |665 |+190 |
|5 ... төленген қаржы |Мың ... |2708,2 |266,4 |
|6 ... ... және ... ... |- |40 |+40 |
| ... | | | | |
|7 ... ... ... |Мың ... |470,5 |+470,5 |
|8 ... ... жґмыс орны | |148 |137 |-11 |
|9 |Аз ... ... ... |5360 |2568 |-2792 |
| ... | | | | |
| ... iшiнде адам саны | |16080 |10795 |-5285 ... ... ... ... | |1125 |1082 |-43 |
| ... саны | | | | |
| ... ... адам саны | |5958 |5687 |-271 ... ... ... жұмысқа ... |112 |90 |-22 |
| ... саны | | | | ... |Жұмыссыздар саны ... |1230 |1163 |-67 ... ... ... |% |6,6 |7,1 |* ... ... санын экономикалық |% |8 |7,6 |* |
| ... ... ... ... | | | | ... ... ... жалпы халық |% |2,6 |2,5 |* |
| ... ... | | | | ... ... кестедегi көрсеткiштердiң түсiнiктемелерiн берiп,
толықымен талдамақ болсақ 2000 жылы жұмыс iздеп келген ... ... адам ... 2001 ... ... келген азаматтардың саны 1271-ге
азайып, жұмысқа орналасқан азаматтар саны 77 ... ... ... ... ... ... ... келдендерге шаққанда 2000 жылы
15 процентiн құраса, 2001 жылы 43,8 ... ... ... ... ... ... денгейi 15,7 процент болып отыр.
Сарысу ауданы Әкiмiнiң өкiмi бойынша нысаналы топтарды ... үшiн 2000 жылы 175 ... ... ... жылы 181 ... ... ... болатын. Осы өкiмге сәйкес 2000 жылы, нақты 195 азамат
жұмысқа орналастырылса, 2001 жылы 215 ... ... ... ... жылы ... ... ... 60 процентiн құраса, 2001 ... ... ... ... ... салыстырғанда 2000 жылы орындалу
процентi 111,5, 2001 жылы 118,8 проценке орындалды. Жұмыссыз азаматтар 15
мекемеге ... Атап ... ... ... ... ... «Қаратау» тау кен өңдеу кешенi, аудандық
бiлiм басқармасы, ЖаңатасСуЖылу мекемесi, орталық аудандық ... ... ... ... ... тұрғылықты жұмысқа орналастыру
үшiн 2000 жылы 148, 2001 жылы 137 жаңа жұмыс орны ... 2000 ... 11 ... ... кем ... ... 92,6 ... көрсетiледi.
Жұмыспен қамту бөлiмiнiң жұмыссыздарды даярлау және қайта даярлауға
жiберу, әлеуметтiк қорғау түрлерiнiң басты ... бiрi ... ... 2001 жылы 470,5 мың ... - 2 ... ... жұмыссыздардың iшiнен 40 адам кәсiптiк оқыту және қайта
даярлауға ... ... ... Оқу ... ... ... ... аспазшы. Бұның iшiнде 37 азамат жаңадан мамандық алушы
болып тiркелдi.
Бекiтiлген еңбек ... ... ... бiрi ... ... саны мен ... денгейi.
Ауданда 2000 жылы тiркелген жұмыссыз азаматтардың саны – 1230 болса,
2001 жылы 1163 адам ... яғни ... 67 ... ... ... жұмыссыздар санының 44,7 процентiн құрады. Ал ендi бүгiнгi
күнгi ... саны 1377 ... ... ол ... ... ... ... Жыл басымен салыстырғанда 214 азаматқа көбеуiнiң
себебi, үстiмiздегi жылдан бастап ... ... ... ... ... ... Заң ... табылады, атап айтқанда: аталған Заңға
сәйкес, атаулы әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... ... тағайындалады. Осы Заңның талабы, көп жұмысқа
белсендi ... ... ... ... алып, жұмыс iздеу талабын
жоюда.
2.2.2. Жергiлiктi бюджет арқылы көрсетiлетiн мемлекеттiк жәрдем ақылардың
талдауы
Қазақстан Республикасындағы әлеуметтiк қорғау жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... ... жүргiзiлдi. Сонымен
қатар, жұмысымыздың осы бөлiмiнде алдағы көрсетiлген талдаулармен қоса
әлеуметтiк көмек көрсету ... ... ... яғни жергiлiктi
бюджет арқылы төленетiн барлық әлеуметтiк көмектiң қалыптасқан жүйесiн
қарап, белгiлi ... ... ... ... ... ... ... дейiн қолданылып келген қаулыға сәйкес, жергiлiктi
бюджет арқылы төмендегi атаулы әлеуметтiк көмек түрлерi тағайындалып ... ... ... үй жәрдемақысы;
Бала туылғанда төленетiн көмек;
Жерлеуге арналған көмек;
Үйде тәрбиеленiп, оқытылатын мүгедек балаларға арналған ... ... ... ... ... ... балалары бар көп балалы аналар.
Осы бекiтiлген атаулы әлеуметтiк көмек көрсету түрлерi бойынша Сарысу
ауданындағы жағдайының ... ... ... талдауын жасайық.
Бiрiншiден талдау жасау үшiн төленген жәрдемақылардың кестесiн
құрайық:
7 кесте
|№ | |2001 ж |2000 ж |/+;-/ |
|1 ... бар ... |26679,8 |46974,1 ... |
|2 |Тұрғын үй жәрдемақысы |5771,0 |2283,0 |+3488,0 |
|3 ... ... ... |866,9 |+793,3 |
| ... | | | |
|4 ... ... |445,2 |306,4 |+139,1 |
| ... | | | |
|5 ... оқып ... |1203,7 |350,9 |+852,8 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
|6 ... ... |130,5 |228,0 |+97,5 |
| ... |35890,4 |51009,0 ... |
2000 жылды салыстыру базасы етiп алмақ болсақ, 2000 жылдың 1 ... ... ... ... ... 54823,3 мың ... құраған.
Қолданылатын қаулыға сәйкес, бюджетте бекiтiлген қаржыға қарап, бұл ... мың ... ... кестеде көрсетiлгендей 51009 мың теңге
нақты төлендi. ... 2001 ... 1 ... ... ... ... ... теңгенi құрады. 2000 жылмен салыстырғанда, 2001 жылдың басындағы қарыз
19,5 процентiн құрап, 44128 мың ... аз ... ... ... ... 10695 мың ... ... болсақ, жыл бойына 29 млн 19
мың теңге тағайындалды, алдағы кестеден 35890 мың ... ... ... ... ... қарап 2000 жылы 15118 мың теңгеге
артық төленгенiмен 2001 жылы ... ... 2000 ... 16988 мың ... ... жылы тағайындалған соманың түрлерiне бөлiп көрсетейiк:
8 кесте
|№ | |2001 ж |
|1 ... бар ... |18948,4 |
|2 ... үй жәрдемақысы |7312,8 |
|3 ... ... ... ... |1295,2 |
|4 ... ... ... |293,1 |
|5 ... оқып ... ... балаларға |1006,5 |
| |төленетiн жәрдемақы | |
|6 ... ... |163,0 |
| ... |25019,0 ... ... ... ауданының құрылымына 7 ауылдық аймақ және
Жаңатас қаласы жатады. Осы төленген 35890 мың теңгенiң – 17423 мың ... ... ... 48,5 ... үлес ... ... ... құрады.
Оның iшiнде 18 жасқа дейiнгi балаларға – 8801,7 мың теңге тағайындалып,
8069 мың теңге төленсе, ... үй ... ... 2001 жылы 7312,8 мың ... 5771 мың ... ... ... тарихи құрылымын айта отырып, үстiмiздегi
жылдан қолданылып отырған Заңға сәйкес бекiтiлген көмек тҐрлерi мен ... ... ... ... ... жыл басынан берi ауданда ... ... ... ... ... әлеуметтiк көмек;
Тұрғын үй жәрдем ақысы;
Мүгедек баланы үйде тәрбиелеу және оқыту ... ... ... атаулы әлеуметтiк көмек түрлерiне – 3812 мың теңге
қарыз болса, жыл бойы – 6770 мың ... ... 9280 мың ... төленiп
берiлдi, атап айтқанда:
атаулы әлеуметтiк көмекке – 3156 мың ... ... ... ... ... ... ... күнге 2075 отбасына - 5149 мың теңге
толығымен төленiп берiлдi.
Тұрғын үй ... ... 2002 ... 1 ... 1688 мың ... ... жыл басынан берi 3165 мың теңге тағайындалып, 454 отбасына – 4000
мың ... ... ... ... үйде ... және ... ... жыл басынан
берi 449 мың теңге тағайындалып, 70 ... – 131 мың ... ... ... ... 6258 мың теңгесi немесе 67,5 процентiн Жаңатас
қаласы құрайды.
Жергiлiктi бюджеттен төленетiн көмектiң барлық ... ... ... ... ауданның экономикалық әлеуетiн ескере отырып, төлемнiң
уақытылы жүргiзiлетiнi ... ... ... ... ... көмек және зейнет ақы
төлеуiнiң талдауы
Барлық денгейдегi мемлекеттердiң және ... ең ауыр ... ... ... сала табылады. Адам қоғамындағы әлеуметтiк –
экономикалық қалыптасқан ... ... ... ... ... етiлуiнен бағалайды.
Ауданның тұрғындары қалай жергiлiктi бюджет арқылы әлеуметтiк көмекке
ие болса, ... ... ендi ... ... ... әжне зейнет ақы төлеуiнiң талдауын жасайық.
Талдауды, қалыпттасқан ... ... ... ... ... жәрдемақы түрлері бойынша жасайық.
Біріншіден Республикалық бюджеттен төленетін зейнет ақы мен ... ... ... байланысты зейнет ақы;
мемлекеттік әлеуметтік жәрдем ақы;
арнаулы мемлекеттік жәрдем ақы, оның ... ... ... және
республикалық бюджет арқылы төлденетін болып бөлінеді.
Республикалық бюджет арқылы ... ... мен ... ... ... талдауын келесі 10 кестеге ... ... ... ... |2000 жыл, |2001 жыл, млн |/+;-/ |
| ... ... ... | |
| | ... ... |Төленген |Адам |Төленген |Адам |
| | ... ... ... ... |қаржы |саны |
|1 |Жасына |241,5 |4440 |268,12 |4342 |+26,62 |-98 |
| ... | | | | | | |
| ... ақы | | | | | | |
|2 ... |125,6 |2718 |138,38 |2619 |+12,78 |-99 |
| ... | | | | | | |
| ... ақы | | | | | | |
|3 ... |61,0 |4300 |65,51 |4189 |+4,51 |-111 |
| ... | | | | | | |
| ... ақы | | | | | | |
| ... |428,10 |11458 |466,01 |11150 |+37,91 |-308 ... ... ... ... ... енді ... талдауын
жасайық. Алдағы кестеде көрсетілгендей 2001 ... 2000 ... 37,91 ... ... ... болса, 308 азаматқа азайғаны
белгілі, бұдан зейнет ақының соммасы өскенің байқауға болады. Бөліп ... ... ... ... ақыға 2001 жылы 26,62 ... ... ... - 12,78 млн.теңге, ... ... – 4,51 ... артық төленгені көрінеді. 2001
жылы ... ... 466,01 ... 54,6 ... Жаңатас қаласы
құраса, қалған 45,4 проценті ауылдық аймақтар алып отыр
Енді, аталған жәрдем ақыларды түрлері ... және ... ... азаматтардың категориясына бөліп, нақты төленген қаржысының
талдауын жасайық, атап айтқанда:
Мемлекеттік ... ... ақы ... мен 2001 жылы ... ... келесі кестеде көрсетейік:
10 кесте.
|№ | ... ... саны | |
|1 ... ... |64,53 |1586 | |
| ... | | | |
|2 ... |66,73 |997 | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... |1,11 |36 | |
| ... |132,38 |2619 | ... 132,38 ... ... ... 48,8 процентін
мүгедектерге төленетін ... 50,4 ... ... ... ... ... байқауға болады. Жалпы
төленген қаржының – 64,9 проценті Жаңаттас қаласына, 35,1 ... ... ... ... ... ... 2001 жылы ... қаржының – 54,0
проценті көп балалы аналарға, 18,8 проценті І, ІІ топтағы ... ... ... ардагерлеріне, 4,5 процентті ІІІ топтағы мүгедектерге, 4
процентті Ұлы отан соғысының мүгедекттеріне төленген. Жәрдемақы ... үлес ... ... – 43,6 ... ... қаласына жатады.
Арнаулы мемлекеттік жәрдем ақы түрлері мен 2001 жылы ауылдық ... ... ... ... төленген қаржысының талдауы қосымша көрсетілген.
Қорытындылай келе, атап ... ... ... – Қазақстан
Республикасындағы зейнет ақы мен жәрдем ... ... ... ... ... ... және мүмкіншілігімен салыстырғанда, ... ... ... ... ... жүйесі толық жетілдірілді.
2.3. Сарысу ауданының 2000-2002 жылдарға арналған жұмыссыздық пен
кедейшiлiкке қарсы күресу жөнiндегi бағдарламасының талдауы
2.3.1. Бағдарламаның негізгі бағыттары мен ... ... ... ... ... сала ... анықтамасын жасап, енді оның тікелей құрамының
баға беруінің негізгі көрсеткіші болып табылатын кедейшілік ... оған ... ... ... беріп талдауын жасайық.
Бағдарламаның басты мақсаты экономикалық өсуге және жұмыспен қамту
өнімділігі, халықтың табысын жоғарлатуға, кедейлердің ... ... ... беру ... қол жеткізуін көтеру және қоғамдық институттарды шешім
қабылдауға ... ... ... ... ... арқылы
кедейшілікті төмендету болып табылады.
Енді осы бағдарламаның ... ... мен ... ... ... ... ... белсенділігін дамыту, ақылы қоғамдық
жұмысқа тарту үшін нысанды топтарды белгілеу, кәсіби даярлау және ... ... ... ... ... ... тұрған өнеркәсіп орындарының өндірісттік қызметін
кенейттіп, жаңа жұмыс орнын ашу;
Шағын кәсіпкерлікті дамуына жол ... жаңа ... ... ашу.
Кедейшілікпен күресу мақсатында жұмыстар атқарып, экономикалық
реформалар жүргізер алдында кедейшілікттің анықтауын ... ...... ... бір ... ... бірінші кезекті физиологиялық
мұқтаждықтарын қанағаттандыруда қиындыққа кезігіп және қоғым өмірінде
қатысу ... ... ... ... – экономикалық құбылыс.
Кедейшілік мәселесі экономикалық және әлеуметттік аспектілермен қатар
басқару ... ... Оның ... осы үш ... ... мәселесінің масштабын бағалауға болатын көрсеткіштік қызмет
атқарады.
Халықтың табысы және мемлекеттің гарантиялық ... ... ... арқылы кедейшілікті өлшеу үшін критерийлеры мен индикаторлары
қолданылады.
Табыс бойынша негізгі критерий – бұл ең төменгі күн ... ... ... ... ... ... табылады.
Ең төменгі күн көрі денгейі кедейшілік шегін анықтаудың негізі болып
табылып, ең ... ... ... ... ... ... 70 ... азық-түлік товарлары және 30 процентті азық-түлік емес
қызметтер мен товарлар ... ... ... актт ... ... шегі 2001 жылы күні ... ... 38 процентің
құрады, ал 2002 жылы бұл көрсетткіш 40 процент ... ... Бұл ... ... әлеуметтік көмек көрсетудегі экономикалық мүмкіншілігін
сипатттайды.
Табыс бойынша кедейшіліктің индикаторы – бұл ең ... күн ... ... ... ... халық бөлігі. Халықаралық тәжірибеде
кедейшілік шегімен ең төменгі күн көріс ... бір ... ... Республикасында қалыпттасу барысында бұл жағдай басқаша.
Тұтынушы қоржыны коммуналдық ... мен ... ... ... бұл ... аз қамтамасыз етілген азаматтардың ... ... ... ... ... әсер ... төмендегі басты
факторлары болып табылады:
өнеркәсіп кешенінің даму дәрежесі;
табиғи – ... ... ауыл ... ... ... атай ... оны ... тоқыраған кіші
қалалар мен ауылдық жерлердегі жағдайы туралы анықтамасын ... ... ... кіші ... жұмыссыздық деңгейі жоғары болып,
халықтың орташа ... ... ... ... 30-50 ... ... қалалардағы жұмыссыздық денгейінің өсуіне ықпал етіп отырған басты
себепттің бірі – ол ... ұзақ ... ... ... төмендеуімен,
сонымен қатар жұмыс күшінің біліктілігінің төмен болуы және жоғарғы оқу
орнының жоқтығымен байланысты ... ... ... ... ... қалаларға қарағанда жоғары,
кедейшілік дәрежесі тереңірек екені анықталды. Ауылдағы төмен табысты ... өз жер ... ... және жеке ... дамытуға, қаржының
тапшылығынан әлі де қол жеткізбеуде. / 12 /
Кедейшілік пен ... жою ... бірі ...... ... болып табылыды, оынң дамуына, яғнт ... ... ... ... ... себебі мемлекет тарапынан
қаржылау көмектін аздығынан. / 18 ... ... ... ... ... туралы
Бұгін қаралып отырған Бағдарлама Қазақстан Республикасы Президентінің
тапсырмасы бойынша, нақты экономика мен ... ... ... ... материалдық мүмкіншілігін есепке ала ... ... ... ... ... ... ескере отырып жасалды.
Бағдарламаның мақсаттарын, басымдылық пен алға қойған міндеттерін айта
отырып, Сарысу ауданында осы бағдарламаға сәйкес жасалған ... ... ... ... ... түрде талдауын көрсетейік.
Жамбыл облысы Әкiмiнiң 2000 жылғы 18 ақпандағы №318-ө ... ... ... ... ... арналған жұмыссыздықпен
кедейшiлiкке қарсы ... ... ... бағдарламасының» орындау
мақсатында ауданда 2000-2002 ... ... ... пен ... ... ... бағдарламасы қабылданып аудан Әкiмнiң № 85 өкiмiмен
бекiтiлдi.
Осы бағдарламаға сәйкес ... ... ... бiрi ... жою ... табылады. 2002 жылдың 1 қантарына жұмыссыздар саны
– 1163 болып, жұмыссыздық ... ... ... ... ... 7,1 ... құрап отыр.
2001 жылы аудандық еңбек, жұмыспен қамту басқармасына жұмыс iздеп
келген адам саны 920 болып, ол ... ... ... 42 ... ... Бұл ... облыстық экономикалық белсендi санының 3,7
процентiң құрайды.
Аталған бағдарламаның көптеген бабтарына сәйкес 2001 жылы ... ... 1142 адам ... көмек алды, атап айтқанда:
402 адам жұмысқа орналастырылды,
665 адам қоғамдық жұмысқа тартылды,
40 адам ... ... және ... ... ... адам ... ... көмек алды.
Өткен жылмен салыстырғанда әлеуметтiк көмек алған адамдардың саны 234
адамға артық, немесе 126,0 процентi ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздар санының 98 пайызын құрайды.
Жұмысқа орналасқандардың саны 2000 жылмен салыстырғанда 111 процентi болып,
жұмыс ... 44 ... ... ... ... ауылдық тұрғындарын еңбекпен қамту ... ... 2001 жылы ... айында «Бос жұмыс орны жәрмеңкесi» өтiп, 36
жұмыссыз азамат тұрақты жұмысқа орналастырылды. Сонымен қатар 40 ... ... ... ... ... жұмыссыздар саны, былтырғы
жылмен салыстырғанда 25 процентке азайды.
Облыстық Бағдарламаның аймақтық жұмыспен ... ... ... ... ... бір де бір ... ... жұмыс істемейтін
отбасылардың есебі жүргізіледі. Сонда 2001 жылы 1082 отбасы тіркеліп, ... 90 ... ... ... оның ... ... ... бойынша
– 21 азамат.
Жұмыссыздық пен кедейшiлiкке қарсы күресу жөнiндегi бағдарламаны
жүзеге ... үшiн ... ... ... №130 ... ... жұмысқа
орналастыру» туралы өкiмi шығып 181 жұмыс орнына квота бекiтiлдi. ... ... – 215 ... ... квота арқылы, 15 мекемеге
орналастырылды. Олар Қаратау тау кен ... ... ... ... ... ... ... орталық аудандық ауруханасы және
басқада ... бар. ... ... ... ... ... ... салыстырғанда 119,0 процент болып отыр. Үстiмiздегi
жылға аудан Әкiмiнiң өкiмiмен 193 жұмыс орнына квота ... ... осы ... ... ... ұтып ... ... 470,5 мың теңгеге 2 келiсiм шарт жасалынып кәсiби
оқыту және қайта ... 40 адам ... Оқу ... ... ... жүргiзушiсi және аспазшы мамандықтары берiлдi. Осы ... ... ... сәйкес 90 азамат жіберiледi деп жоспарлануда.
Аталған бағдарламаның еңбек нарығының қорғау бабына сәйкес есеп беру
кезеңiнде жұмыс берушiлермен ақы ... ... ... ... 60 келiсiм шарт жасалынып, аудан Әкiмiнiң № 133 өкiмi бойынша 665 адам
қоғамдық жұмысқа ... 2000 ... ... ... ... ... саны 40 пайызға өсiп, оларға жыл басынан берi 2 ... ... ... 2002 жылға қоғамдық жұмысқа 556 адам жiберiледi.
Жамбыл ... ... пен ... ... ... сәйкес, ауданның 7 ауылдық аймағы және Жаңатас қаласында
жұмыссыздардың тұрмыс жағдайын анықтау үшiн учаскелiк коммисиялар ... ... ... ... ... ... 2002 ... 1
қантарына аудан бойынша тұрмысы төмен 2568 отбасы бар, ... 10795 ... оның ... үлес ... ... ... қаласы - 1009 отбасы, оларда
4247 адам бар.
Аталған бағдарламаның орындалуының басты ... бiрi ... ... ... осы ... ... үшiн жыл басынан берi 4306
отбасына 35890 мың теңге әлеуметтiк көмек көрсетiлдi. Атап ... ... ... – 26680 мың ... үй ... ақы – 5771 мың теңге,
бала туылғанға арналған көмек – 1660 мың ... ... ... ... ... ... – 1203 мың ... айта кететiн жәй, ол тұрғын үй, балалар ... ... үйде ... мүгедек балаларға төленетiн жәрдемақылардың
алушыларының көбеюi. Сонда 2000 жылы 252 ... 1587 мың ... ... жылы 457 ... – 5571 мың ... тұрғын үй жәрдем ақы ... ... мың ... көп ... ... ... берi осы ... орындалуына сәйкес 10795 жағдайы
төмен азаматқа қайырымдылық көмек көрсетiлдi, оның iшiнде:
ақшалай көмек – 104,0 мың теңге /179 адам
киім-кешек– 6066 ... ... - 2572 ... да ... түрлерi – 1978 адам.
Аталған қайырымдылық көмек Қызыл крест және Қызыл жарты ай ... ... ... ... ... ... ... арқылы таратылды.
Үстiмiздегi жылы мектеп жасындағы балалары бар, ... ... 400,0 мың ... ... ... бiлiм беру ... ... сонымен қатар Түркия мемлекетiнен алынған, жағдайы төмен
800 оқу жасындағы балаларға гуманитарлық көмек берiлдi.
Республиканың бюджетiнен қаржыланатын жұмыссыздық ... ... ... 1 ... 20345 мың теңгенi құраған, есеп беру кезiнде 18143
мың теңге ... ... ... ... 2201 мың ... ... ... шаруашылық құрылымдарын өркендету және ... ... ... ... жылы осы ... 44 жаңа құрылған шаруашылық қожалықтарына
50575 га жер берiлсе, биылғы жылы тек 42 шаруашылық қожалықтарына 18083 ... ... ... егiн ... ... ... ... 51 отбасының тұрмыс
жағдайын ескере отырып «Сарысу су» ЖШС-гi – 1 млн м3 суды төлемсiз босатты.
Жұмыссыздық пен ... ... ... туралы бағдарламада тоқтап
тұрған кәсiпорындардың ... ... ... ... ... ... ... келер жылы ауданымыздың 6 ... ... ... онда 112 жаңа ... орны ... ... бағдарламаны орындау жолында Жаңатас қаласы бойынша орта және
кiшi кәсiпкерлiктi дамыту және қосымша жұмыс орнын ашу ... ... ... 7387 га жер, 520 ... метр бос тұрған ғимараттар,
194 шаршы метр, шағын дүкендерге берiлдi.
Нәтижесiнде қала бойынша жыл басынан берi 4 ... 2 ... ... 9 ... 4 ... 2 тiс емханасы, тағы басқада халыққа
қызмет ету ... ... онда 93 адам ... ... ... ... арналған жұмыссыздық пен кедейшiлiкке қарсы
күресу ... ... ... ... ... ... ... ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУ ЖӘНЕ КЕДЕЙШІЛІКТІ ТӨМЕНДЕТУ
БАҒЫТТАРЫ
3.1. Халықты ... ... ... дамытудың негізгі бағыттары.
Әлеуметтік қорғау жүйесін дамытудың негізгі бағыттары қазіргі
жағдайды талдаудан ... ... ... сәйкес келетін және
тұрақты ақылы ... ... ... ... ... халықты қамту деңгейі неғұрлым жоғары жүйе құруды көздеу керек.
Жаңа жүйе адам ... тап ... ... негізі қатерлерде халықты
әлеуметтік қорғауды ... ... ... ... және
дербестендірілген жүйелердің, ... және ... ... ... аралас жүйе құру қажет.
Әлеуметтік қорғаудың жаңа жүйесінің негізгі мақсаттары мен міндеттері
экономикалық өсуді қолдау элементтерін қамтуы, ... ... ... ... ... ... көрсетуде әділ болуы; тиімді жұмыс істеуі
және халықты неғұрлым толық қамтуы тиіс.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... тиіс.
Әлеуметтік қорғаудың іске асыруға ұсынылып отырған жүйесі төмендегідей
болуы қажет:
әділ – әлеуметтік қорғау құқығын іске ... ... үшін ... қол
жетерлік болуы тиіс. Мемлекет ... ... ең ... жәрдемақылар
көлемі бірдей әлеуметтік қатер туындаған ... ... ... мен ... ... кең деңгейін ұсынуы тиіс. Сонымен бір мезгілде,
қосымша ... ... ... ... ... қатысуының ұзақтығы мен
мөлшерінен байланысты болуы керек;
әрбір ... ... ... ... оның жеке жауапкершілігін
ынталандыруы тиіс. Тұтастай алғанда, барлық еңбекке қабілетті азаматтар
өзінің жеке басының ... мен өз ... ... үшін ... болуға
ұмтылуы тиіс:
пәрленді – жәрдемақылар атаулы болуы тиіс, яғни оны алуға құқығы бар
және оған аса мұқтаж адамдаррға ... ... яғни ашық және ... ... ... аз және ... ... Жүйенің негізгі компаненттері икемді реттелуі қажет;
қол ... яғни ... бір ... ... ... барынша толық
қамтылуын қамтамасыз етуі тиіс.
Осы айтылғандарды ескере отырып ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін
ұйымдастыру қажет:
барлық ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі мемлекеттік төлемдер беру;
алғашқы кезеңде міндетті әлеуметтік сақтандыруды жұмыс берушілер
есебіне және ... ... де ... ... ... ... ... көмек және белгілі бір санаттағы азаматтардың бюджеттің
қаражаты есебінен қолдаудың арнаулы мемлекеттік бағдарламалары.
Бұдан ... ... ... ... өзгерім ерікті
сақтандыруды жүзеге асыруын көтермелеу керек.
Қазақстанның ерекшелігін, халықаралық ... ... ... қорғау жүйесінің ұйымдастырукды негізін ... ... және сол ... жеке ... институттардың мүмкіндікттері
тиімді пайдаланылатын аралас жүйеге артықшылық ... ... ... ... неғұрлым тиімді басқару және бақылау үшін
әрбір азаматқа ... ... код бере ... дербес
бірдейдендірілудің жалпы мемлекеттік жүйесі мен ... ... ... мен ... кең ... ... ... мемлекеттің бүкіл
әлеуметтік қорғау жүйесінің басымдықтарының бірі болуы қажет. Келешекте
әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... тізбесі кеңейтілуі керек. Мәселе, демографиялық
процестерді қолдау мақсатында бала туу мен ... ... ... ... ... ретінде қаралуы керек. Қолдау көрсету ретінде бала
туғанда бір жолғы жәрдемақы және жасы ... ... ... отырған отбасыларына қосымша жәрдемақы беруді енгізу қажет.
Мүгедектік проблемаларын шешу бойынша іс-шаралар әзірлеу мүгедектердің
мұқтаждарына арналған өндірістерді ... ... ... ... ... ... мен ... қызметтерге қол жеткізуін
қамтамасыз ететін мемлекеттік ... ... ... ... алдын алудың жәнне мүгедектерді оңалтудың ... ... жеке ... ... мүгедектерді әлеуметтік,
еңбекпен бейімдеу жүйесін құру, мүгедектердің қоғамға кірігуіне ... ... ... қажет.
Атаулы әлеуметтік көмек мұқтаждықтың нақты өлшемдері негізінде
халықтың ең аз ... ... ғана ... ... ... ... белгілі бір топтарына – соғыс ардагерлеріне мүгедектерге және
көпбалалы аналарға қосымша ... ... алу ... ... ... ... нормативтерін ролін
арттыру, ең төменгі жалақыны кезең-кезеңімен көбейтіп, күн-көріс деңгейіне
жақындату маңызды болып табылады. Әлеуметтік ... ... ... ... табиғаты бар нормативтерге негізделіп есептелуі керек.
Әлеуметтік қатерлердің туындау ... ... және оны ... ... ... ... шаралар қабылдауы қажет. Жұмысынан
айрылып қалудың ... ... ... ... ақы ... ... ... алуын ынтталандыру мақсатында мемлекет жұмыс орнында
құру ... ... ... ... ... ... кезінде денсаулығы мен өміріне зиян келу қалпының алдын-алу үшін
мемлекет еңбек туралы заңнамалар мен ... ... ... заңнамалардың
сақталуына бақылауды күшейту керек. Мүгедектікке ұшырау қатерін азайту
мақсатында ... ... ... жетілдіру, соның үстінде оны
қаржыландыру тетігін жақсарту арқылы жетілдіруді көздеу керек.
Жасы бойынша, ашыраушысынан айрылу және ... ету ... ... ... ... алушыларды әлеуметтік сақтандыруды
енгізу кезіне дейін тағайындалған ... ... етуі ... ... ... ... барлық жүйесі тікелей немесе жанама ... ... ... ... есебіне қаржыландырылатын
болғандықтан әлеуметтік қорғау жүйесіне әрбір нақты азаматтың ғана емес,
Үкіметтің әлеуметтік әріптестерінің-еңбекшілердің ... ... ... берушілер бірлестіктерінің деңгейін көтеру қажет.
3.2. Өмірде қатер ... ... ... қорғаудың негізгі тетіктері
Әлеуметтік салық төлейтін ұымдарда ... ... ... асыраушысынан айрылу жағдайы, еңбек ету ... және ... ... әлеуметтік сақтанндыру жүйесінің қатысушылары болуы керек.
Әлеуметттік сақтандыру ... ... ... ... ... ... есебінен және келешекте қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ЕТУ ҚАБІЛЕТІНЕН АЙРЫЛҒАН ЖӘНЕ АСЫРАУШЫСЫНАН АЙРЫЛҒАН ЖАҒДАЙДА
ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ
Еңбек етуге қабілетті жастағы азаматтардың мүгедектік ... ... ... ... ... ғана емес, еңбек ету
қабілетінің де шектеулі ... ... ... ... ... беру және еңбекке қабілеттілігін жоғалту дәрежесін анықтау,
сондай-ақ медицина ... мен ... ... ... ... ... жөнінде шаралар қабылдау
қажет.
Еңбек ету қабілетіне және асыраушысынан айрылу жағдайында әлеуметтік
қорғау жүйесін реформалау ... ... ... ... ... ... азаматтарға бюджет қаражаты есебінен бірдей
деңгейдегі жәрдемақы беру (әлеуметтік қатерлердің түріне қарай).
Екінші деңгейі: ресми ... ... ... ... ... жүйесінен зейнеткерлік жасынан жеткенге немесе
сақтандыру төлемдерін беруге негіз болған жағдаяттар ... ... ... ... ... ... ... төлем мөлшері,
аударымдарының ұзақтығы және еңбек ету қабілетінен айрылу дәрежесіне немесе
асырауындағылардың санына қарай ... бір ... ... орташа жалақысын
алмастыру коэффициенті негізінде есептелетін болады. Әлеуметтік сақтандыру
жүйесінен ... ... ... ... ... ... ... жарна аударымдары жүргізілетін және төлемдер
тағайындалатын табысының ең жоғарғы шегі Заңмен белгіленуі керек.
Үшінші деңгейі: ... ... ... кезінде жазатайым оқиғаның
және кәсіби ... ... ... ... ... ... айрылған жағдайда сақтандыру ұйымынан төлем беру түрінде, оны
зейнеткерлік жасқа толғанға немесе ... ... ... ... ... тоқтатылғанға дейін қосымша әлеуметтік қорғауды көздеу
керек. Еңбек (қызмет міндеттерін атқару кезінде қызметкердің ... ... зиян ... үшін жұмыс берушінің жауапкершілігін міндетті
сақтандыру жүйесін енгізу ... ... ... ... мен ... ... ... шарттың талаптарында жұмыс берушінің сақтандыру
ұйымына ... ... ... жүзеге асырылады. Еңбек
міндеттерімен атқару кезінде азамат, еңбек қабілетінен және ... ... ... қаражаты есебінен әлеуметтік қатердің ... ... ... алуға әлеуметтік сақтандыру жүйесінен және
сақтандыру ... ... ... ... ... басқа, сақтандыру
компаниясы зардап шегушіні протездеуге, емдеу мен оңалтуға, оның еңбек ету
қабілетін ... ... ... және т.б. шығыстарын өтеуі қажет.
Сақтандыру ұйымынан төленетін төлемдерден де міндетті зейнетақы жарналары
ұсталады.
Сақтандыру ... ... ... ... ... және ... ... сақтандыру шарттарын уақтылы жасамағаны
үшін ұсталынатын айыппұл жазаларының жүйесін енгізу керек. Сақтандырудың
осы түрі ... ... ... еңбек қауіпсіздігі шарттарын сақтауға
және жақсартуға ... ... және ... ... ... ... қызметкерлері үшін еңбек міндеттері атқару кезінде
қызметкердің өмірі мен дансаулығына келтірілген зиянды өтеудің мемлекеттік
мекемелердің ... ... бір ... ... ... түріндегі айрықша
тәртібін белгілеу қажет.
Бұдан басқа, азаматтарды еңбек ету ... ... ... ... ... ... жеке өздерінің қаражаты есебіне ерікті
сақтандыруды ынталандырылуы керек.
3.2.2. ЖҰМЫСЫНАН АЙРЫЛУ ЖАҒДАЙЫНДА ӘЛЕУМЕТТІК ... ... ... ... ... қорғау жүйесін
реформалау, оның екі деңгейлі құрылымы енгізуді ... ... ... ... бюджеттер есебінен барлық жұмыссыз
азаматқа жұмысқа орналасуға, кәсіби қайта даярлауға көмек көрсету, ... беру ... ... ... ... ... жұмыс істейтін еңбеккерлердің міндетті
әлеуметтік сақтандыру жүйсіне белгілі брі ... ... ... ... ... ... ... деп танылған және белсенді
түрде жұмыс ... ... ... ... белгілі бір үлесі болған
азаматтың әлеуметтік ... ... ... алу ... ... Төлемнің мөлшері жалақы деңгейіне және сақтандыру аударымдарының
ұзақтығына тәуелді болуы ... ... ... ... ... міндетті зейнетақы жарналары ұсталу керек. ... ... ... ... және ... ... табыстың
ең жоғарғы шегін белгілеу қажет.
Кейбір құқық бұзушылық үшін ... ... ... ... ... ... мен ... сай келе тұра лайықты жұмыстан бас
тарту, өз өтініші бойынша жұмыстан шығу және т.б. үшін ... ... ... ... оның ... ... не ... мүмкін.
Жұмыссыздықтан міндетті сақтандыру жүйесін ... ... ... ... ... жүйесін едәуір жақсартады және
кеңейтеді. Ықтимал ... ... ... ... білетін болады
және жәрдемақы төленетін кезеңнің шектелуін ... ... ... ... ... ... Жұмыссыздарды ақпараттық қолдау мақсатында еңбек
рыногында мамандықтар мен ... ... ... пен ... ... құру ... ҚАРТАЙҒАН КЕЗДЕГІ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ
Ынтымақтастықты зейнетақы жүйесінің өлшемдері жетілдірілетін болады.
Зейнетақы төлемдерінің ... ... ... ... ... ескеріледі. Ынтымақтастықты жүйеден төленетін зейнетақы мөлшері
тұтыну бағаларының өсуі және зейнетақы мен ... ... ... ... ... ... ескеріле отырып, өсіру қажет.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің ережелерін көзделуде. Халықты, ең
алдымен ауыл тұрғындарын пошта-жинақ ... ... ... ... ... және басқа институттардың мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... кеңейту
жөніндегі шаралар көздеу керек.
Кәсіпорындардың міндетті зейнетақы ... ... және ... ... органдары тарапынан бақылау жөніндегі шаралар ... ... ... ... ... ... ... кодекстің
кәсіпорындардың міндетті зейнетақы жарналарын аудармағаны үшін айып ... ... ... ... ... ... қажет.
Жинақтаушы зейнетақы қорларынан төленетін зейнетақы төлемдерінің
тетігін жетілдіру ынтымақтастықты зейнетақы жүйесінен ... ... және ... ... ... болған ретте ең төменгі
зейнетақы мөлшеріне дейін ... ... ... мемлекеттік
кепілдіктердің болуы ескеріле отырып, одан әрі ... ... ... ... ... ... ... ішінде азаматтарды
жинақтаушы зейнетақы жүйесінен кемінде ең төмен зейнетақы ... ету ... ... ... ... аннуитеттерді
сатып алуын ынталандыру жөнінде шаралар ұсыну қажет (зейнетақылық аннуитет
– бұл сақтандырылған адам зейнеткер ... ... ... ... ... түрінде мезгіл-мезгіл сақтандыру төлемдерін төлеуді көздейтін
жеке сақтандырудың түрі).
3.2.4. АЗ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТІЛГЕН АЗАМАТТАРДЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ
Жаңа жұмыс ... ашу және ... ... ... ... азаюына қол жеткізіледі. Атаулы мемлекеттік әлеуметтік көмек
азаматтарға ақшалай және заттай, сондай-ақ ақы төленетін ... ... ... көрсетіледі. Атаулы әлеуметтік көмек беру тетігін де, табыс
деңгейін бағалау әдістемесін де жетілдіруді жалғастыру керек.
Заттай ... ... ... еңбек етуге қабілетсіз азаматтарға:
балаларға, зейнеткерлерге, мүгедектерге ғана беріледі. ... ... ... ... көмек қоғамдық жұмыстарды қайта оқыту
бағдарламаларын ... және ... ... ... арқылы да
көрсетіледі. Қоғамдық жұмыстардағы ақы деңгейі азаматтардың бұған ұзақ
уақыт ... ... ... ... ... ... ... мен мүгедектерге арналған интернат ... ... ... ... ... нысандарымен қатар белгілі тұрағы жоқ
азаматтар үшін үй-жайлар, әлеуметтік қонақ үйлерін, аз қамтамасыз етілген
адамдар үшін ... ашу ... және т.б. ... ... де ... ... ... институттар арқылы заттай көмек түрінде ... оны ... ... немесе қайта сатпайтын жерлерде
қолданылатын болады.
3.3. Әлеуметтік қорғау жүйесін құқықтық және ... ... ... ... қатер түрлері де төлемдер негіздері жөніндегі заңнаманы
кезең-кезеңімен жүйелеу ұсынылып отыр. ... ... ... ... ... ... заңнама әзірленетін болады. Әлеуметтік
нормативтерді белгілеу әдістемесін одан әрі жетілдіру жоспарлау керек.
Әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... қозғайтын болғандықтан, халықты барлық мүдделі мәселе бойынша анық
та толық ақпаратпен қамтамасыз етуге ерекше мән ... ... ... ... ... ... ... әріптестердің қатысумен
жүргізу қажет.
Реформаланатын әлеуметтік қорғау жүйесінде әлеуметтік қорғау жүйесінде
әлеуметтік сақтандырудың рөлі артуын ... ... ... әлеуметтік
қорғау жүйесінде ақпараттық қамтамасыз ету мен есепке алу ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаның
бірыңғай тіркеу коды арқылы азаматтың ... ... алу ... ... ... қолданылып болмақшы. Мұндай жүйенің өзекті
элементі ... ... ... мемлекеттік дерекқор болып табылады, ... ... ... ... шығыстарын азайтуға, сақтандыру
аударымдарын төлеу мен әлеуметтік төлемдерді алу ... ... ... ... ... Әлеуметтік қорғау жүйесінің мұқтаждары
үшін актуарлық есептердің әдістемелік базасын жетілдіру жөнінде шаралар
қабылдау ... ... ...... ... ... мен ... тұрақтылығының қажетті деңгейін қамтамасыз ету
мақсатында сақтандыру және қайта сақтандыру шарттары бойынша ... ... ... ... ... ... ... қаржылық және институционалдық
қамтамасыз етуді жетілдіру бағыттары
Реформа аяқталғанға дейін мемлекет халықты ... ... ... көзі ... қала береді деп ... ... ... ... ... және әлеуметтік сақтандыру тетіктерінің
дамуына ... ... ... керек. Мемлекет ... ... ... және уақытында төленуін бюджеттен қамтамасыз ету
қажет.
Әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... 3% ... және сақтандыру аударымдарын қызметкер табысының 3%
мөлшерінде енгізу есебінен жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... кезеңде жұмыс берушілер болады. Әлеуметтік сақтандыруға
аударымдарды дербестендіру қызметкердің, кәсіподақтардың және қызметкерлер
бірлестіктерінің қаражаттардың ... ... ... ықыласын
арттырады. Әлеуметтік сақтандыруға аударымдарды дербестендіру ... ... ... ... ... аса ... ... болып табылады.
Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін ... ... ... әлеуметтік қорғаудың жаңа саясатын жүзеге асырудың негізгі
қағидаты болып табылады. ... ... ... ... ... болғандықтан, мемлекеттің рөлі мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырылмайтын әлеуметтік ... ... мен ... ... даму деңгейі жоғары болған жағдайдың өзінде де ... ... ... ... ... ... уәкілетті мемлекеттік орган
жинақтаушы зейнетақы жүйесі, әлеуметтік сақттандыру және ... ... ... ... ... өтеу ... әлеуметтік өлшемдерді
өзгерту жөнінде шаралар қабылдау үшін ... ... ... ... ... ... ... жүйеге қатысатын
азаматтардың аударымдарын шоғырландыру үшін мамандырылған институттарды
құруды қарастырады. ... ... ... негізделген
әлеуметтік сақтандыру жүйесі дамуының халықаралық ... ... ... ... қамтылуын және бүкіл жүйенің сенімділігін
қамтамасыз ету, әкімшілік ... ... ... ... ... қатысуымен жабық акционерлік қоғам түрінде мемлекеттік әлеуметтік
сақтандыру қоры (бұдан әрі – Қор) ... ... ... ... жеке ... ... Қор ... мерзім ішінде еңбектің ресми
секторын, ... ... ... ... үшін ... тудырмайтын
шалғайдағы ауылдық аудандары ... ... ... ... ... қатар Қордағы қаражатты мақсаттан тыс пайдалану мүмкіндігін
болдырмайтын бақылаудың ... ... ... Қордың
инвестициялау қызметінің шеңбері, қаражаттарды ... және ... ... Қордың активтерді сақтау мен есепке алу ... ... ... ... ... Қордың қаражатын негізінен
мемлекеттік бағалы қағаздарға инвестициялау көзделеді. ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесімен тығыз
өзара байланысын ескере ... оның ... мен ... ... ... ... ... шеңберінде
мемлекеттің акционер ... ғана ... ... ... ... келешекте міндетті әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... болады. Әлеуметтік-экономикалық жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... уақтылы
енгізіледі.
3.5 Кедейшілікті төмендету бағыттары
Кедейшілікті төмендету стратегиясы өнеркәсіп, ауылшаруашылығы шағын
бизнесті инвестициялауды қолдау және әлеуметтік ... мен ... ... есебінен алғанын экономикалық және ... ... ... жүзеге асырылу керек.
Кедейшілікті төмендетудің приоритеті шаралары 2 бағытта көздеуі
қажет:
кіші ... мен ауыл ... ... ірі және орта
инвестициялау арқылы, сондай-ақ шағын бизнестің дамуын көтермелеу ... ... ... ... топтардың әлеуметтік қорғаудың жетілдіру және ... және ... ... ... ... ... сақтау)
жақсарту.
Атаулы әлеуметтік көмек тиімділігін көтеру шаралары.
«Атаулы әлеуметтік көмек заңы негізінде халықты ... ... ... ... ... тағайындайтын учаскелік комиссияның
қызметін жетілдіріп тиімділігін ... ... ... ... қоғамның өкілдерін, үкіметтік емес ұйымдарды ... ... ... әлеуметтік топтардың кең тарағаны жұмыссыздар. Жұмыссыз жастар
және кәрі және егде жастағы жұмыссыз ... ... бола ... ... ... ... сұраныс төмен), жалғыз басты қарияларр және
мүгедектер әлеуметтік әлсіз ... ... Бұл ... ... ... ... көбі ... көмек түрлерін алуға құжаттары
жеткіліксіз болуда.
Жұмыссыз жастарды кәсіпкерлікке баулып, кәсіпкерлік ... ... ... кәсіби дайындау жөнінен қайта дайындаудан өткізіп отыру
қажет.
Зейнеткерлікке шығу алдындағы жұмыссыз ... жаңа ... ... ... біліктілгін көтеру қажет. Мысалы, 50 жастан
жоғары жұмыссыз әйелдерді әлеуметтік секторда ... ... ... бала ... ... ... кәрілер үйінде әлеуметтік
жұмысшылар.
Өнеркәсіпке және ауыл шаруашылығын инвестициялау арқылы ... ... ... ... және ... табыс деңгейін ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп пен
ауыл шаруашылығын инвестициялауға жәрдемдесу қалада да, ауылда да егер олар
ттабысты ... ... ... төмедеттуге зор үлес қосады.
Жергілікті инвестицияларды ... ... және ... немесе
шетелдік инвестицияларды тарттып істеп ттұрған немесе жаңа ... ... ... фосфор өндіру, кальций тұзы содасы немесе ауыл
шаруашылығын, шағын және орта ... ... ... инвестициялау.
Ауыл шаруашылық өндірісін дамытуды қамтамасыз ету шаралары.
Осы шаралардың ішінде – суармалы сумен қамтамасыз ету. Осы ... ... су ... өндірісін көлемін дамыту, тапшы ... ... ... ... ... ... керек.
Ауыл шаруашылық өндірушілердің өнімдері өткізуді қолдау, олардың
мүдделерін қолдап табыс алуына септігін ... ... ... ... олардың өнімдерін демпингтік бағамен сатып алу табыстарын сатып
алып табыстарын азайтуда. Осы ... ауыл ... ... ... ... ... қорғайтын ұйымдар саны
көбейту қажет. Бұл ұйымдар фермерлердің өткізу мүмкіншілігін ... ... ... ... ... қорғалу дәрежесін
көтереді.
Халықтың денсаулық сақтау
қызметін алу мүмкіндігін жақсарту
Заң бойынша кепілденген ... ... ... ... ... ... медицина-санитарлық көмек түрлерін дамыту, әсіресе
ауылдық жерлерде, және де жаңа медициналық көмек ... ... ...... әлсіз қорғалған халық тобыны (күндізгі
стационарлар, қозғалатын медициналық ... ... ... ... ... ... көмек көрсетуді жақсарту.
Халықтың білім беру қызметтерін алуды жақсарту.
- ауылдық жерлерде ... ... ... ... ... ... дейінгі ұйымдарының және оқу орындарының желілерін
дамыту.
-балаларды мектепке тоқтаусыз ... ... ... ... ... және ... ... мектептерде ааз қамтамасыз
етілген отбасылардың балаларына жалпы қаржысын есебінен ыстық түскі ... ... ... ... ... ... ... демалыста
демалуын жергілікті бюджет есебінен ұйымдастыру.
Мемлекеттік әлеуметтік көмек жүйесін халықтың әлеуметтік
әлсіз бөлігіне беру жүйесін жетілдіру
-біреудің ... күн ... ... ... ... ... жою.
-аз қамтамасыз етілген азаматтардың мұқтаждықтарын анықтауды ... ... ... әдістерін жетілдіру.
-ең төменгі жалақы мөлшерін өмір сүру минимумына жеткізу.
-мүгедектерге, кәрі қарияларға әйелдер мен балаларға көмек көрсетуді
кеңейтіп ... ... ... айтқанда, Қазақстандағы халықты әлеуметтік қорғау жүйесі әлі де
қалыптасу үстінде. Қазақстанның қазіргі әлеуметтік ... ... ... көшу жағдайында өткір ... ... ... ... мемлекетімізге бұл бағытта қателіктерге бой алдырмай, халық
наразылығын ... ... ... ... ... ... ... тұр. Мен өз жұмысымда бірқатар даму бағыттарын көрсетуге ... ... ... ... азаматтарға әлеуметтік қорғауды
күшейту мемлекеттің басты міндеті. ... ... ... ... және ... ... орай мемлекет тарапынан
әлеуметтік көмектің азаюы, мүгедектердің, ... ... ... ... едәуір қиындатып жіберді. Бұрынғы
кеңестік жүйеге үйреніп қалып, мемлекет ... үміт ... ... ... ... нарық қыспағында қалып қойып, тәуелсіздіктің алғашқы
жылдары ауыр күйде болды. Бертін келе ... ... ... ... оң ... ... ... әлеуметтік қорғау
жүйесіне көмегін тигізбеуде. Осыған байланысты мемлекет алдында ... ... ... ... ... халықтың әлеуметтік
жағдайын шешетіндей жүйе қалыптастыру қажет. Әлеуметтік қорғалу лозунг
емес, біржолғы шарада ... ол ... аз ... ... ... ... әлеуметтік гарантиялар беруді көздеу керек. Бүл ... ... және ... жеке ... ... ... берілу қажет. Себебі олар өздерін күн көріс
минимумымен ... ... ... ... ... ... қолдауды
қажет етеді.
Әлеуметтік қорғаудың іске ... ... ... ... ... ...... қорғау құқығын іске асыра алушылар үшін жеңіл, қол
жетерлік болуы тиіс. Мемлекет кепілдік ... ең ... ... ... ... қатер туындаған кезде еңбек өтілі мен жалақысына
байланыссыз төлемдердің кең деңгейін ұсынуы тиіс. Сонымен бір ... ... ... ... ... адамның қатысуының ұзақтығы мен
мөлшерінен байланысты болуы керек;
әрбір азаматтың мемлекетке тәуелділігі емес, оның жеке ... ... ... ... барлық еңбекке қабілетті ... жеке ... ... мен өз ... әл-ауқаты үшін жауапты болуға
ұмтылуы тиіс:
пәрменді – жәрдемақылар атаулы болуы тиіс, яғни оны ... ... ... оған аса ... ... ... ... яғни ашық және жақсы басқарылатын, шығымы аз және ... ... ... ... ... икемді реттелуі қажет;
қол жетерлі, яғни белгілі бір мерзім ішінде ... ... ... қамтамасыз етуі тиіс.
Қолданылған материалдар тізімі:
1 Закон РК «О занятости население» Казахстанская Правда 5 января 1999
г.
Закон РК «О ... ... в ... ... ... 28 июня 1997 ... РК «О ... защищенности инвалидов в ... ... ... ... ... ... ҚР Заңы ... МТСЗН №10 2001ж
«Социальная защита население» Карибджанова А.С. ... ... ... ... Юрьева Т.В. Москва 1999г.
«Социальная политика государства в переходный период» (методический
комментарий) ... ... ... Книга первая. Под редакций Е. Утембаева
Алматы 1998г.
«Стратегический менеджмент» ... ... Под ... ... Алматы 1998г.
Л.П. Говорухина, Е.И. Дорохова «Становление ... ... ... ... ... №4 2000г. ... ... Мухтарова «Проблемы бедности и дифференцаций доходов население
переходной ... ... ... ... №4 2000г. ... ... Н.У. Шеденова «Бедность и ... ... ... в ... ... ... ... КазГУ №4
2001г. Экономическая серия.
Т. Табеев, Ж.Байпақпаев «Экономикалық даму және кедейлік» ... №10 ... ... ... әлеуметтік жағдайын қорғау мәселесі»
Вестник КазГУ №10 1999г.
К.С. Мухтарова «Анализ ... и ... ... ... ... ... ... Саясат май 2001г.
Нигматуллин Н.З. «Политика ... ... ... и
обездоленных слоев население в РК» Саясат май 2001г.
Ж. Елубаева ... ... ... ... ... ... 1999г.
Л.П. Говорухина, А.И. Ондасынова «К вопросу о занятости, доходах и
бедности» Вестник ... №4 ... ... 2 бет, ... Казакстан» 1,3 бет, 26.04. 2002ж.
«Панорама» 2стр, 02.11.2001г.
Қосымша 1
| | | | | ... ... ... алушылардың мәліметтері ... ... | |
| | | | | |
| | | | | ... |жыл ... бері |
| ... ... |төленген сомма|орташа |
| ... | | ... ... ҰОС ... |01 |34 ... |5764,40 ... ҰОС ... |02 |61 ... |4722,67 ... ҰОС ... |03 |21 ... |4674,71 ... ... | | | | ... ҰОС ... |04 |58 ... |1996,60 ... ... | | | | ... ҰОС ... ... |10 ... |2190,50 ... ... ... ҰОС |06 |72 ... |741,90 ... ... | | | | ... "Батырлар" |07 |2 ... |7299,00 |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... құрылымындағы зейнеткерлер мен зейнеткерлердің |
|МӘЛІМЕТТЕРІ |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... |жыл ... бері |
| ... ... |төленген сомма|орташа |
| ... | | ... ... ... |01 |4238 ... |5554,52 ... күштер құрылымындағы |02 |59 |2420770,00 ... ... | | | | ... 2
|Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алушылардың ... |
| | | | | ... |жыл ... бері |
| ... коды|саны |төленген сомма |орташа |
| | | | ... ... ... әлеуметттік |01 |2648 ... |4407,42 ... ... | | | | ... барлығы. | | | | ... ... ... |02 |1662 ... |4380,84 ... ... ... |03 |31 ... |2469,06 ... | | | | ... Мүгедектікке байланысты |04 |1576 ... |3726,8 ... | | | | ... Жалпы ауруына |05 |943 ... |3812,33 ... | | | | ... Еңбектен заақымдануына |06 |53 ... |3751,08 ... | | | | ... ... ... |07 |5 ... |4722,75 ... | | | | ... 16 ... ... |08 |269 ... |3095,53 ... ... | | | | ... Бала жасынан мүгедектер|09 |279 |4280400,00 |3835,48 ... ... ... ... |10 |20 ... |5114,7 ... әскерилер | | | | ... ... ... |11 |7 ... |7271,5 ... ... ... әскер| | | | ... ... | | | | ... ... ... |12 |1041 ... |5495,54 |
|жағдайдағы әскерилер ... | | | ... | | | | ... ... ... |13 |22 ... |12312,27 |
|біржолғы жәрдемақылар | | | | ... ... ... ... ... ... ... бюджет) |
| | | | | |
| | | | | ... |жыл ... бері |
| ... коды ... |төленген сомма |орташа |
| | | | ... ... ... ... |01 |11 ... |2490,89 ... ... | | | | ... Тылда наградталған |02 |87 ... |405,8 ... | | | | ... ЧАЭС апатын жоюға |03 |1 |1624,00 |406,00 ... | | | | ... І, ІІ топ ... |901 ... |1147,30 ... ІІІ топ мұгедектері |05 |527 ... |503,04 ... 16 ... дейінгі |06 |276 ... |740,77 ... ... | | | | ... ... ... |07 |885 ... |1555,59 ... ... ... | | | | ... | | | | ... Төрт және ... көп |08 |1136 ... |1593,56 ... толмаған | | | | ... ... ... | | | ... | | | | ... ... ... |09 |79 ... |816,95 ... | | | | ... ҚР ... ... |10 |2 |6488,00 |811,00 ... үшін ... | | | | ... тұлғалар | | | | ... ... - ... экономикалық, әлеуметтік саяси, идеологиялық
қамтамасыз ету мен қоғамның, топтардың азаматтардың жеке мүдделерін
үйлестіруге бағытталған ... ... мен ... да ... қауымдардың мүдделері;
Қоғам мен тұлғаның қарым-қатынасы;
Еңбек, тұрмыс, бос ... ... ... ... ... ... ... еңбектік, қоғамдық белсенділігін көтеру;
Қоғамдық қатынастардың үйлесімділігін қалыптастыру;
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... кеңейту.
Өндірісті реттеудің нарықтық механизімін дамыту.
Құқықтық қорғауды арттыру
Құқықтық және әлеуметтік мемлекетті қалыптастыру
Еңбекке және оның нәтижелілігінің ақы ... ... ... ... ... ... ... алу құқығын жүзеге асыру
Кадрлардың біліктілігін арттыру және қайта дайындау жүйесін жасау
Еңбекшілерді әлеуметтік сақтандыру
Азаматтардың өмір сүру деңгейін ... ... ... күшінің ұдайы өндірісін кеңейту
ХалыҚты Әлеуметтік ҚорҒау.
объектілері
субъектілері
Қызметтер
Материалдық игіліктер
Азаматтар
МЕМЛЕКЕТ
ХалыҚты Әлеуметтік ҚорҒау
Әлеуметтік гарантиялар
Әлеуметтік көмек
Әлеуметтік сақтандыру
Әлеуметтік қамсыздандыру

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі жайлы55 бет
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
Альфа кенорны бойынша ұңғыманның түп аймағына әсер ету әдістерін талдау ( ҚСЖ )67 бет
АлЭС-1 ЖЭО 6/110 кВ кернеулі генератор-трансформатор блогының релелік қорғанысы және автоматикасы57 бет
Ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді Азаматтық-құқықтық қорғау73 бет
Арысқұм кен орнының мұнай тасымалдау құбырларын корозиядан қорғау60 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
Ақпараттық қауіпсіздік түрлері14 бет
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтарда туристерге қызмет көрсету79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь