Салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен мазмұны

Жоспар

Кіріспе.

1 Тарау Салықтардың әлеуметтік.экономикалық мәні мен мазмұны 5.12б
1.1 Салықтардың қалыптасуы мен дамуы 13.20б
1.2 Қазақстан Республикасындағы салықтардың әлеуметтік мәні 21.32б

2 Тарау Қазақстан Республикасының әлеуметтік қатынастарға әсер ету тұрғысындағы салық жүйесі 33.42б
2.1Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қызмет ету механизмі 43.57б
2.2 Салықтардың мемлекеттің әлеуметтік дамуындағы рөлі 58.67б

3 Тарау Әлеуметтік саясатты жүзеге асырушы құрал ретіндегі салық салуды жетілдіру жолдары 68.76б

Қорытынды
Кіріспе.
Ұйымдық-қүқықтық жағынан салықтар - бұл мемлекет біржақты тәртіппен заң жүзінде белгіленген, белгілі бір мөлшерде және мерзімде бюджетке төленетін қайтарусыз және өтеусіз сипаттағы міндетті ақшалай төлемдер.
Салықтардың экономикалық мәні олардың өзінің функциялары мен міндеттерін жүзеге асыру үшін мемлекет жұмылдыратын ұлттық табыстың бір бөлігі болып табылатындығында.
Салықтар қаржының бастапқы категориясы болып табылады.
Салықтар мемлекетпен бірге пайда болды және мемлекеттің өмір сүріп, дамуының негізі болып табылады. Адамзат дамуының бүкіл тарихы бойына салық нысандары мен әдістері өзгерді, игерілді, мемлекеттің қажеттіліктері мен сұрау салуларына бейімделеді. Салықтар тауар-ақша қатынастарының ахуалына әсер ете отырып, олардың дамыған жүйесінде айтарлықтай өрбіді. Мемлекет құрылымының өзгеруі, өркендеуі әрқашан салық жүйесінің қайта құрылуымен, жаңарумен қабаттаса жүреді. Мемлекет салық саясатын- салық саласындағы шаралар жүйесін – қоғамның оның нақтылы кезеңіндегі әлеуметтік- экономикалық мақсаттар мен міндеттеріне қарай әзірлеген экономикалық саясатқа сәйкес жүргізіледі.
Салықтар барлық елдерде олардың қоғамдық-экономикалық құрлысы мен саяси іс-бағытына қарамастан ұлттық мемлекет кірістерінің негізгі көзі-ұлттық табысты қайта бөлудің басты қаржылық құралы, мемлекеттің экономикалық мазмұны нақты түрде көрінеді, ал салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні, олардың түрлері мен рөлі қоғамның экономикалық құрлысымен, мемлекеттің табиғатымен және функцияларымен айқындалады. Белгілі философ Френсис Бэкон салықтарлды төлеу- әрбір адамзаттың қасиетті борышы деген еді.
*Қазақстан Республикасы Конституциясының 35-ші бабында: заңды түрде белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу әркімнің борышы әрі міндеті болып табылады,- деп жазылған.
Салық қызметінің міндеттері келесілерден тұрады:
1) Салық қызметінің ұйымдарына салықтарды және бюджетке басқа міндетті төлемдердің түсімінің толықтығын қамтамасыз ету, міндетті зейнетақылық төлемдерді уақытылы және толық аудару, сонымен қатар салық төлеушілердің салық міндеттемелерін орындауда салықтық бақылау жүргізу бойынша міндеттер қойылады.
2) Салық қызметінің ұйымдары өкілетті мемлекеттік ұйымнан және салық ұйымдарынан құралады.
3) Салық ұйымдарына аймақтық салық комитеттері, облыстар, Алматы және Астана қалалары бойынша салық комитеттері, аудан аралық салық комитеттері жатады.
4) Салық органдары тікелей сәйкес жоғары тұрған салық қызметі органына бағынады және жергілікті ұйымдарға жатқызымайды.
5) Өкілетті мемлекеттік ұйым салық ұйымдарына басшылық жасайды.
6) Салық ұйымдарының басшылары өкілетті мемлекеттік ұйымның бірінші басшысымен тағайындалады.
Салық жүйесінің мазмұнын айқындау үшін салық жүйелерінің қалыптасу мәселелерін қарастырудың әртүрлі тәсілдерін салыстыру қажет. Көптеген авторлар салық салудың функционалды құрамын салық жүйелерінің концептуалды модельдерінде ашады. Салық жүйелерінің концептуалды модельдерінің маңызды сипаттамалар салық салудың мәселелерін шешудегі үш әртүрлі бағыттарын бөлуге мүмкіндік беріп отыр. Нарық экономикасына мемлекеттік араласуына қатынасын анықтайтын әлеуметтік-экономикалық процесстерін реттеу критериясына сәйкес бірігей тәсіл ретінде неоклассикалық бағыттағы өкілдері ұсынатын салық жүйесін құрудағы нарықтық өзін-өзі реттеу принциптерін біріктіруге болады. Екінші тәсіл нарық экономикасының қызмет етуінің негізгі параметрлерін мемлекеттік реттеу приоритетіне негізделеді. Дәстүрлі тәсілдерінің негізгі кемшілігі мемлекеттің рөлін біржақты талдауына бағытталуы болып табылады. Жиырмасыншы жүзжылдығының 90-жылдарының басынан бастап экономикалық және әкімшілік ықпал ету механизмінің бірігуіне негізделген тұрақты дамуының теориясы дами бастады. Мұндай ұтымды өзарақатынасын іздеуі салықтық аясын реттеудің жетілдірудің негізгі міндеттерінінің бірі болып табылады. Бұл міндет техникалық және ұйымдастыру жағынан да өте күрделі болып келеді, себебі бір жағынан, әлеуметтік және экономикалық бағдармалар мен жобаларды мемлекеттік қаржыландыру мен инвестициялауды ұлғайтудың объективті қажеттілігі бар, ал екінші жағынан- табыстарының көздерінің шектеулігі орын табады.
Салық салудың мәселелерін шешудегі дамуының бағыттарын бөлу критериясына сәйкес салық жүйелерінің функционалдық көлемділігін анықтауына маңызды мән берілген. Тауар-ақша қатынастарының дамыған сайын салық жүйесінің функцияларының құрылымы мен олардың өзара қатынасы өзгерді. Неоклассикалық өкілдерінің көзқарастарының негізінде салықтардың роліне мемлекеттік бюджеттің табыс көзі ретіндегі мәні жатады. Яғни мемлекеттік қазынаның қажеттіліктерін қанағаттандыру немесе фискалдық функцияның орындалуы қарастырылады. Ал неокейнсиандық бағытының өкілдерімемлекеттік реттеудің макроэкономикалық бағытын негіздеді және ұдайы өндіріс процессінде салықтардың рөлі мен функциялары туралы ойларды дамытты.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Қазақстан Республикасының салық кодексі
2.Идрисова Э.Қ «Налоги и налогообложение в Казахстане» Алматы,1999
3.«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы». Қазақстан Мемлекетінің заңы, 2001
4.«Қазақстан Республикасының заңы 2003 жылға арналған бюджет туралы». Қаржы-қаражат №1, 2003
5.Бурабаев О.Б, Ермекбаева Б.Ж., Құлжабаева М.Т. «Жергілікті салықтар мен алымдар», 1998.
6. ҚР 2003, 2004, 2005 ж 8 айдың Республикалық бюджеттің орындалуы туралы мәліметтері.№12
7.Қазақстан Республикасының Конститутциясы 35 бап
8.Уровень жизни населения в Казахстане. Статистический сборник /Под ред. А.А. Смаилова, Алматы, 2002, 268с .
9. Қаржы Министрлігінің статистикалық бюллетені № 6, маусым 2004ж.
10. Қаржы Министрлігінің статистикалық бюллетені № 6, маусым 2004ж.
11.Карагусова Т. «Салықтың экономикалық негізі», 1994
12.Кипериан Т.Е., Тимофеева О.А. «Нарықтық экономикадығы салықтар», 1993ж
13. Сиасет-нане Низам-Аль-Мулька жүзжылдығы ХҮ ғасырдағы вазир басшылығы туралы кітап, Москва, 1949 ж.34 бет
14.Кашин В.А. Налоги и их роль в регулировании внешнеэкономических связей. – М.: Юнити, 1999-183 стр.
15.Макконелл Кэмпбелл Р., Брюстенлли Л.: Экономикс: Принципы, проблемы и политика в 2-х томах: Пер. с англ. М.:Республика, 1992-670 стр.
16.Манапов Н. Проблемы налоговой системы.// Қаржы-қаражат. № 6. 1992г. 12-15 стр.
17. Налоги/ Под ред. Д.Г. Черника, - 4-е изд. Перераб. и доп. – М.: Финансы и статистика, 1998-544 стр.
18.Налоги в развитых странах/ под ред. И.Русаковой – М.: ЮНИТИ, 1991-231 стр.
19.Налогообложение: учебник/ под ред. Юткиной Т.Е. М./ Финансы и статистика, 1998 г.
20.Омарбаев С.М. Налоги и налогообложение. – Караганда: КарГУ, 1999-141 стр.
21. Райзберг Б.А. Современный экономический словарь – М: 1999 г.
22.Сейдахметова Ф.С. Налоги в Казахстане/ - Алматы: «LEM» - 2002 -160 стр.
23.Саутбаева С.К. Из истории налогообложения в Казахстане, Мысль, № 9, 2001 год, 78 стр
24.Худяков А.И., Бродский Г.М. Теория налогообложения – Алматы: Норма – К, 2002-392 стр.
25.Худяков А.И., Наурызбаев Н.К. Налоги: понятие, элементы, установление, виды – Алматы: ТОО «Баспа», 1998-160 стр.
        
        Жоспар
Кіріспе.
1 Тарау Салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен мазмұны 5-
12б
1.1 Салықтардың қалыптасуы мен ... ... ... Республикасындағы салықтардың әлеуметтік мәні 21-32б
2 Тарау Қазақстан Республикасының әлеуметтік қатынастарға әсер ету
тұрғысындағы салық жүйесі 33-42б
2.1Қазақстан ... ... ... ... ету механизмі
43-57б
2.2 Салықтардың мемлекеттің әлеуметтік дамуындағы рөлі 58-67б
3 Тарау Әлеуметтік саясатты ... ... ... ... ... ... ... 68-76б
Қорытынды
Кіріспе.
Ұйымдық-қүқықтық жағынан салықтар - бұл мемлекет біржақты тәртіппен заң
жүзінде белгіленген, белгілі бір мөлшерде және мерзімде ... ... және ... ... міндетті ақшалай төлемдер.
Салықтардың экономикалық мәні олардың ... ... ... ... асыру үшін мемлекет жұмылдыратын ұлттық табыстың бір
бөлігі болып табылатындығында.
Салықтар қаржының бастапқы ... ... ... ... ... пайда болды және мемлекеттің өмір сүріп,
дамуының негізі болып табылады. ... ... ... ... ... ... мен ... өзгерді, игерілді, мемлекеттің қажеттіліктері мен
сұрау салуларына ... ... ... ... ... ете отырып, олардың дамыған жүйесінде айтарлықтай өрбіді. Мемлекет
құрылымының ... ... ... ... ... ... құрылуымен,
жаңарумен қабаттаса жүреді. Мемлекет салық саясатын- ... ... ... – қоғамның оның ... ... ... ... мен ... ... әзірлеген экономикалық
саясатқа сәйкес жүргізіледі.
Салықтар барлық елдерде олардың қоғамдық-экономикалық құрлысы мен саяси
іс-бағытына қарамастан ұлттық ... ... ... ... ... ... басты қаржылық құралы, мемлекеттің экономикалық
мазмұны ... ... ... ал ... әлеуметтік-экономикалық мәні,
олардың түрлері мен рөлі қоғамның экономикалық ... ... және ... айқындалады. Белгілі философ Френсис Бэкон
салықтарлды төлеу- әрбір адамзаттың қасиетті борышы деген еді.
*Қазақстан Республикасы Конституциясының 35-ші ... ... ... ... ... және өзге де ... ... төлеу
әркімнің борышы әрі міндеті болып табылады,- деп жазылған.
Салық қызметінің міндеттері ... ... ... қызметінің ұйымдарына салықтарды және бюджетке ... ... ... ... ... ету, міндетті
зейнетақылық төлемдерді уақытылы және ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін орындауда ... ... ... ... ... ... қызметінің ұйымдары өкілетті мемлекеттік ... ... ... ... ... ұйымдарына аймақтық салық комитеттері, облыстар, Алматы
және ... ... ... ... комитеттері, аудан аралық салық
комитеттері жатады.
4) Салық органдары тікелей ... ... ... ... ... бағынады және жергілікті ұйымдарға жатқызымайды.
5) Өкілетті мемлекеттік ұйым салық ... ... ... Салық ұйымдарының басшылары өкілетті ... ... ... ... ... мазмұнын айқындау үшін салық жүйелерінің қалыптасу
мәселелерін ... ... ... ... ... Көптеген
авторлар салық салудың функционалды құрамын салық жүйелерінің концептуалды
модельдерінде ашады. ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін шешудегі үш әртүрлі бағыттарын
бөлуге мүмкіндік беріп отыр. Нарық ... ... ... ... ... ... реттеу
критериясына сәйкес бірігей тәсіл ретінде неоклассикалық бағыттағы өкілдері
ұсынатын салық ... ... ... өзін-өзі реттеу принциптерін
біріктіруге болады. Екінші тәсіл ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу приоритетіне негізделеді. Дәстүрлі
тәсілдерінің негізгі кемшілігі мемлекеттің рөлін ... ... ... ... ... ... ... басынан
бастап экономикалық және ... ... ету ... ... ... ... ... дами бастады. ... ... ... салықтық аясын реттеудің ... ... бірі ... ... Бұл ... техникалық және ұйымдастыру
жағынан да өте күрделі болып келеді, себебі бір жағынан, әлеуметтік және
экономикалық ... мен ... ... ... ... ... объективті қажеттілігі бар, ал екінші жағынан-
табыстарының көздерінің шектеулігі орын табады.
Салық салудың мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... функционалдық көлемділігін анықтауына
маңызды мән берілген. Тауар-ақша ... ... ... ... функцияларының құрылымы мен олардың өзара қатынасы өзгерді.
Неоклассикалық ... ... ... ... ... ... ... көзі ретіндегі мәні жатады. Яғни ... ... ... ... ... ... ... Ал неокейнсиандық бағытының өкілдерімемлекеттік
реттеудің макроэкономикалық бағытын ... және ... ... ... рөлі мен ... ... ... дамытты.
* 7.Қазақстан РеспубликасыныңКонститутциясы (35 бап) ақпаратының негізінде
1. Салықтардың әлеуметтік - экономикалық мәні мен мазмұны
Қазақстанның салық заңнамасында сонымен ... ... және ... басқа да міндетті төлемдерді төлеудің міндеттілігі, әлеуметтік-
экономикалық мәні, мазмұны, салық салудың айқындығы, ... ... ... және ... ... ... ... төлеуші салық заңнамасына сәйкес салықтық міндеттемелерін ... және ... ... ... ... ... және
бюджетке төленетін басқа да міндентті төлемдер айқын болуға тиіс. Салық
салудың айқындығы салық ... ... ... ... және ... ... ... мен тәртібін салық
заңнамасында белгілеу мүмкіндігін ... ... салу ... ... және ... ... ... Жеке
сипаттағы салық жеңілдіктерін беруге тыйым салынады. Қазақстанның салық
жүйесі оның бүкіл аумағында барлық ... ... ... ... табылады.
Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік- құкықтық ... ... ... түрде жариялануға жатады.
Мемлекетке түсетін салық түсімдерінің сипатты ерекшелігі олардың сан
алуан ... ... ... ... ... ... ... Осысымен
салықтардың мемлекет, сондай - ақ басқа жергілікті органдар белгілейтін
түрлі міндетті мақсатты ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыруға аударылатын қатаң ... ... ... ... тыс ... ... ... мен
аударымдар жатады, олар белгілі бір, ұзақ ... ... ... және қызметтер көрсетудің өзіндік құнынан, табыстан, еңбекке ақы
төлеу ... ... және ... ... есептелінеді.
Салықтардың әлеуметтік- экономикалық мәні мен ... олар ... ... ... ... ... ... тұрғысынан салықтар қосалқы категория болып
табылатындығын есте ұстаған жөн, ... ... ... ... ... бөлгіштік функциясының құрамдас қосалқы функциясы
ретінде қарастырған ... ... ... ... ... және ... бөлу ... үш функция орындайды. Бұлардың әрқайсысы осы қаржы категориясының
ішкі белгілері мен өзіндік ерекшеліктерін білдіреді.
Фискалдық функция - ... ... тән ... ... ... ... қор ... мұның өзі салықтардың қоғамдық
міндеттерін арттыра түседі. ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени шараларды
жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Салықтардың реттеуші функциясы мемлекеттің экономикалық қызметінің
ұлғаюымен байланысты пайда болды. ... ... ... ... ... дамуына ықпал етеді. Бұл орайда салықтардың ... ... ... алу ... ... ... ... пайдаланылады. Бұл реттеуіштер қоғамдық ұдайы ... мен ... ... мен ... ... ... ... бөлу функциясы арқылы түрлі субъектілер табысының бір ... ... ... Бұл ... ... ауқымы жалпы
ішкі өнімде салықтардың алатын үлесі арқылы анықталады; ол ұлттық ... ... ... бұл үлес 2002 ... 9,7%, ал 2003
жылы- 16,6%, 2004 жылы- 17,4%, 2005 жылы- 22,6%, 2006 ... 22,2% ... ... ... ... саласындағы шаралар жүйесін – қоғамның
оның нақтылы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатқа сәйкес жүргізіледі.
Нарықтық қатынастардың қалыптасу жағдайындағы ... ... ... ... ... ... қорлары аркылы халықтың нақты
табыстарының едәуір бөлігін ... өзін ... ... ... болып табылады. Бұл еңбек белсенділігінің күшеюіндегі ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің
табыстарын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік жасайды.Салық жүйесі арқылы
қоғамның еңбекке жарамсыз ... ... ... және ... ... ... ... жүйесінің мәні мен рөлі, оның принциптері арқылы айқындалады.
Қазіргі елдердің ... ... ... ... негізі, салык салу
теориясының классигі - Адам Смиттің ... ... А. ... ... ... - бүл ... ... да мемлекет заң түрінде оның
мөлшерін және төлеу тәртібін мұқият ... ... ... ... ... мемлекеттің өмір сүру қажеттілігінен және оның жалпы қоғам мен
жеке түлғалардың мүддесін қорғауынан ... ... ... ... ... соң, бүл тізім салықтардың жеткілігімен және
әрекеттілігімен (салыктар ... ... мен ... ... ... ... ұлғайтылуы мүмкін), салық салу
объектісі мен салым ... ... ... бір реттілігімен
толықтырылды.
Аталып өткен ... салу ... ... ... бейімделу кезіндегі жаңа салық жүйесін қальштастыру кезінде
де ескерілген. ... бүл ... 2004 ... 20-шы ... ... ... жылдан бастап енген «Салык және бюджетке
төленетін ... да ... ... ... Қазақстан Республикасының
салық Кодексі де сәйкес келді.
Жаңа салық Кодексі ... ... мен ... алуы ... ... мәліметінің түжырымдамалық негіздері арқасында, жалпы әдістемелерге
біріктіріліп сәйкестендірілді. Содан соң заңға біртіндеп, салық қүрылымдары
мен салық салу механизмін түзететін ... мен ... ... ... ... және ... сипаттағы принциптері
Д.Рикардомен, ... ... ... ... ... ... А.Венғермен төрт
топқа біріктірілген, тоғыз ... ... Ол ... ... ... мен ... ... мүмкіншіліктері) негіз болған. Оларға мыналар жатады:
I топқа - ... салу ... ... ... - ... принциптері;
III топқа - этикалық принциптері;
IV топқа - техникалық-басқару принциптері.
А.Венгер осылайша салық салу принциптерін ... ... ... ... ... салу ... ... принциптік қондырғылардың
жалпы кешенін екі жүйешІкке бөлді». Олар: Салық салуды ... ... ... ... ішкі ... принциптері .
Дамыған батыс елдерінің ішіндегі Германияның салық салу жүйесі мынадай
негізгі принциптерге сүйенген:
- салықтардың мүмкіншілігінше минималды болуы;
- ... ... ... ... ... ... ... алу
шығындарының да минималды болуы;
- салықтардың бәсекеге кедергі жасамауы, біреуді мүмкіншілігінен
айырмауы;
- ... ... ... ... ... бұл ... ... жеке адам өмірі ескерілуі кажет. Салық салу
барысында адам мемлекетке, өзінің жеке өмірін минималды түрде ашуы ... ... ... ... жайлы мәліметтерді ешкімге тарқатуға ... ... ... ... ... беру .
Салық жүйесінің принциптерін осылайша жіктей ... ... ... ... ... ... болады:
1. Классикалық принциптері, оларға: әділеттілік, теңдік, ыңғайлылық
және айқындык;
2. Экономикалық-үйымдастырушылық принциптері, ... ... ... ... кері әсер етуне жол бермеуі;
- әмбебап ... ... яғни ... ... үмтылуы;
- табысты қайта бөлуге таза салық формаларын енгізу;
- салықты бір рет алуы;
- ... салу ... ... ... ... ... қүқығындағы барлық шаруашылық субъектілері үшін ... ... ... - ... ...... ... бір тұтастығы.
Салық жүйесін калыптастырудың және оны сын көзбен саралау жағынан В.
Твердохлебовтың еңбегіне көңіл аударуға болады. Оның ... ... ... ең ... ... - ... ... дамыту саналады».
Өндіргіш күштерді дамыту - таза үлттық өнім ... ... ... байланысты В. Твердохлебовтың ойын түйіндейтін болсақ, салық ... ... ... ... ... ... әсерін тигізуі керек,
ал олай болмаған жағдайда, кері ықпалын ... ... ... ... - ұлттық өнімді арттыру болғандықтан, бүл принципті
жалпы алғанда, ешқандай қарсылығы жоқ сияқты, ал шын ... ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізе алады,
яғни халық ... бір ... ... алып ... ... егерде
мемлекеттің өзі көрсететін қызметтерінің бәрі тегін болса, онда ол
шаруашылық үшін ... ... ... еді. ... та мемлекеттің қарулы
күштерді, басқару аппараттарын ұстап ... ... ... қажет.
Сондықтан да, өндіріс күшін дамыту үшін, мемлекет өзіне тиісті соманы алу
шығынын азайтуға тырысуы керек. ... ... аз ... ... ... ... ... шаруашылықты дамытудың әрі тиімді, әрі оңтайлысы болып
табылады.
Қабылданған салық салу ... ... үшін және оның ... үшін ... ... атқаратын рөлі зор. Олар уәкілетсіз
органдардьң жаңа салықтарды енгізуіне, салық ставкаларын көтеруіне, ... ... ... ... жол ... салу жүйесінің негізгі принциптерін калыптастырудың теориялық
көзқарасын қорытындылайтын ... ... ... ... ... ... ... беретін, жалпы ғылыми принциптер мен ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз
ететін түрақты даму теориясьшың принциптері мен өзіндік салық ... ... ... ... өткендей, республикамыздың экономикалық даму
ерекшелігін көрсететін, салық жүйесі мен принциптерінің түрғызылу ... ... ... принциптерінің талаптарьша сәйкестендірілген ұлттық салық
жүйесі - рыноктық қатынастарды дамытуға итермелейді.
Мемлекеттің экономикаға араласу дәрежесі ... ... ... ... ... ... мен міндеттеріне байланысты. Бүл
реттеудің қай түрін болмасын, экономикалық қатынастарды салық саясатының
көмегімен бөлу және ... бөлу ... Осы ... ... ... циклдік ауытқуларын жеңілдетеді, инфляцияға қарсы күрес жүргізеді,
өндірістік және әлеуметтік инфрақүрылымды дамытады және ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық көзқарас пен қажеттілік сияқты ... ... ... ... олардың негізгі функцияларымен
сипатталады. Салықтың ең негізгі функциясы болып - фискалдық саналады. ... ... ... ... ... ... яғни ... (бюджетті) толтыру үшін, кәсіпорындар мен азаматтардың ақшалай
табысының бір ... ... ... алу ... ... осы функциясының арқасында мемлекеттің ақшалай коры пайда болады
және мемлекет өмір сүруі мен ары карай ... ... үшін ... ... ... ... мемлекеттің экономиканы реттеудегі
рөлін арттыру үшін, ... ... ... Ал бүл ... салықтың экономикалық функциясына сәйкестендіріледі.
XX ғасырдың бірінші ... ... ... ғылымында
экономикалық саясаттың ең қуатты құралы ретінде, салық ... ... ... ... ... ... Бүл ... А.И.Буковецк,
П.П.Гензел, И.М.Кулишер, В.Н.Твердохлебовтың «шетел мемлекеттерінің салығы»
(1926) атты монографиясында, П.В.Микеладзенің «Шетел ... салу ... (1928) атты ... ... ... салудың
жүктемелік мәселелері» (1928), ... ... - ... ... ... (1925), В.В.Дитманның «Салықты аудару» (1930)
атты еңбектерінде толық сипатталған.
Автордың ... ... ... - бүл оның ... ... яғни осы экономикалық категорияның қоғамдық міндеттемесін қалай
жүзеге ... ... ... ... ... Барлық салык
функцияларының мақсаты бір - ол, ... ... ... және олардың
бюджет саясатының тиімділігін анықтауы.
Салықтың реттеуші функциясы, олардың үдайы өндіріс процесінің серпініне
және көлеміне ықпал етуімен ... ... ... ... ... ... мен сұранысының, сондай-ақ инвестиция мен жинақты
арттыруына немесе қысқартуына әкеп ... ... ... салықтың еңбек
белсенділігін, ресурстар жинағын, инновацияны, қоршаған ортаны қорғауы ... ... ... немесе керісінше жояды. Сондықтан да салық
салу - мемлекеттің ... ... ... ... ... Ол ... өсуді, әлеуметтік қайта қүрылымдарды жылдамдатуға
немесе баяулатуға қабілетті.
Салықтың ынталандырушы функциясы, экономиканың жеке ... ... ... ... ... және қарапайымдатылған)
қолдануымен байланысты. Жалпыға бірдей қойылған салық ставкасын ... ... ... ығыстыруды, салық төлемдерінің мерзімін ұзартуды
(қысқартуды) енгізуді, бюджетті-салықтық несиені үсынуды, салықтың бірнеше
түрін ... ... ... ... және ... да ... ... арқылы, мемлекеттің салык салуды басқару органдарының,
нақты кәсіпорындар мен азаматтардың ... ... ... қорын ұсынады.
Бұл ресурстар, шаруашылық субъектілері мен жеке тұлғалардың ... ... ... және ... ... ... ... жеңілдіктері мен қарапайымдылығы, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... Оны пайдалану,
бюджеттің ұлттық өнеркәсіпті, халыққа қызмет ... ... ... орта ... субсидтеумен пара-пар.
Осыдан жүздеген жылдан ... ... ... ... мемлекетгің салық саясатының фискалдық, реттеуіш, ынталандырушы
функцияларымен қатар, тұрақтандырғыш ... да ... ... ... ... ... түрақты қызмет етуінің материалдық негізі және әрекет
етуші қоғамдық-саяси құрылымның қолдаушысы ... ... ... соғыстан кейінгі ... ... ... циклді
түрақтандырғыш рөлі үсынылды. Елдің экономикалық жағдайына байланысты,
басқару ... ... ... ... ... сұранысын
ынталандыруға, экономикалық өсу қарқынын ... ... ... ... ал ... ... отырып инфляцияны
әлсіретуге, экономикалық циклді түрақтандыруға ... ... ... ... ... ... түріне қарай немесе
шаруашылық ұйымдарын ... ... ... бағыттауы үшін, қаржы
ғылымдары, мемлекеттен, белгілі облыстардағы нақты жетістіктерге ... ... мен ... үшін ... ... беруін сүрады.
Осылайша, арада біраз уақыт өткеннен соң, салық салудың тұрақтандырғыш
функциясы, салық жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... қорғайтын кепілдік рөлін, яғни қоғамның ... ... ... жаңа ... ... бастады.
Қоғамның әлеуметтік жағдайы төмен топтары үшін жеңілдік жиынтығын
үсынумен қатар, ... ... ... және ... ... ... ... әдісін пайдаланумен байланысты әлеуметтік теңестіру
функцияларын да іріктейді.
Қазіргі мемлекеттердің ... ... ... экономикалық
қиыншылықтан қорғауды қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... - ... табысы аз мүшелеріне, қаржылай көмек
ретінде көрсететін үкімет бағдарламасы. Оларға жүмыссыздық бойынша жәрдем
ақы, қарттар мен ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік көмектер мен әлеуметтік сақтандырудың
басқа да түрлері жатады. Осындай ... ... ... ... көрсетуі, тегін пәтер ... ... ... ... ... ... көрсетуі және т.б. жатады. Әлеуметтік
қорғау бағдарламасының мәні, қоғамдағы табысты қайта бөлумен ... ... ... ... ... алынып, екінші біреулеріне
жәрдем ақы ретінде
беріледі. Қазіргі қоғамның ... ... ... ... ... ... болып: жүмысты үсынушылар мен жалданып жүмыс
істеушілер, әлеуметтік сақтандыру қорына жарна ... ... ... ақы
салығы және жеке түлғалардың табыс салығы бойынша салық жеңілдігінің ... ... бөлу ... ... ... әртүрлі
субъектілерінің табыс бөлігін, мемлекет пайдасына қайта бөлуінде. Бұл
функцияның әрекет ету көлемі ... ... ... ... орай К. ... бөлу қатынасының табиғатына байланысты жасаған
ғылыми түсініктемесін еске алуға болады. Ол: ... ... ... ... ... жалақы мен пайда, пайда мен пайыз, жер рентасы мен
пайда арасындағы қатынасы, салықтар тек қосымша ... ғана ... ал ... ... ... ... алмайды»-деді . Осындай
жағдайда салықтың алатын орнының, мәнінің және біздің қоғамның ... ... ... ... ... рөлі ... ... аяғында мемлекеттің рыноктык экономиканы реттеу механизмі,
салықтардың теориялық зерттеулерде ... ... ... ... жаңа
функциясын тапты. Салық салудың ... ... бір ... дәлірек айтқанда сыртқы саудалық және сыртқы ... ... ... ... ... ... ... Оның пайда болуы дүние жүзілік ... ... ... ... мен шаруашылық өмірді жан-жақты интернационализациялау
арасындағы өзара байланысты нығайту ... ... ... мемлекет үшін өңірлік, ... және ... ... біртүтас экономикалық кеңістікті қалыптастыру қүралдарының
бірі болып қалды.
Мемлекеттің шаруашылық ... ... ... өсуі ... ... ең ... ... болып ЕО ішіндегі
экономикалық интеграция, яғни экономика мен ... ... ... де, ... ... жүзі үшін де ... ... болып саналды. ЕО-тың
мүшелес елдерінің үлттық салық жүйелерін сәйкестендіру мен ... ... ішкі ... процесін қамтамасыз етудің ең қуатты
қүралы болды.
Салық салудың ... ... ... салық саясатын өңдеу
кезіндегі мынадай - басқа елдердің салық климатының ... ... ... ... ставкалары, шет мемлекеттерде салық
реформаларын жүргізудің ... ... мен ... ... ... қажет етеді.
Салық, сондай-ақ экономиканың жағдайын тексеретін бақылау функциясын да
атқарады. Бюджетке салықтардың түспеуі (уақытында ... ... ... мен ... ... ... есеп айырысу көлеміне қарсылығы)
техникаға, өндірісті ұйымдастыру мен басқаруға, тауар ... ... ... ... ... саясатты
жүргізуіне күрделі кедергісін тигізеді. Өндірістің шағын ... ... ... ... ... ... арасында
ақшалай есеп айырысудың бүзылуы, ... ... мен ... ... ... ... мен әлеуметтік жәрдемақылар - міне осындай
экономикалық факторлар, ... ... ... ... ... төмендетеді.
Мүның нәтижесі белгілі - мемлекеттің салықты ... ... ... ең ... ... ... дамытумен, өндіріс тиімділігін
арттыруымен және халықтың әл-ауқатын көтерумен тікелей ... ... ... ... төлеушілердің мүлкіне, табысына
(пайдасына), шаруашылық айналымына салық талаптарын қатаңдату жолы ... ... ... ... үшін ... ... ... нығайтылуы
қажет.
Салық салудың бақылау функциясының арқасында салық механизмінің
тиімділігі бағаланады, қаржы ... ... ... ... салық жүйесі мен бюджеттік саясатқа өзгерістер енгізу қажеттілігі
анықталады. ... яғни ... ... ... тек бөлу ... ... ету ... ғана көрінеді.
Осылайша, бүл екі функция шектелген бірлікте ... ... ... ... ... ... құндық категориясы ретінде қаржы категориясының жиынтығынан
ерекшеленетін, өзіндік айрықша белгілері мен ... ... ... ... ... болып, олардың монополиялық ... ... салу ... ... ... жоқ және ... да
мүмкін емес.
Салық жүйесін анағүрлым тиімді пайдалану үшін ... ... ... рөлін дұрыс түсіну қажеттілігінің маңызы зор. Өткен ... ... ... еңбектерін зерттей отырып, олардың салықтарға деген
көзқарастарының қаншалықты зиялы және орынды екеніне көзіміз жетеді. ... ... ... ... ... ... ... былай деп
айтып кеткен болатын: «Әрбір адам өлуге және салық төлеуге міндетті».
1.1 Салықтардың қалыптасуы мен дамуы
Салықтар – бұл ... ... ... ... ... міндетті
төлемдер. Тарихтан бүгінгі күнде тек қана салықтың жеке түрлері жетті, ... ... ... ... ... салық жүйесі туралы
толық мағлұматты білмейміз. Салықтың ежелгі түрі – құдайы беру бес кітапта
келесідегідей ... ... ... және ... тұқымның әрбір
ондығына құдай ие». Осыған байланысты салықтың алғашқы ставкасы табыстан 10
%-ы ... ... ... кейінірек мемлекетпен алынатын салықтар
пайда болды.
Салықтарды алудың ... мен ... ... үш ірі ... ... болады.
Бірінші кезең – бұл көне әлемнен орта ғасырға дейінгі даму,
мемлекеттің салықтарды ... және ... ... қаржылық аппараты жоқ.
Мемлекет тек қана ... ... ... ... ... ... ал ... жинауды тайпаға немесе қалаға жүктейді.
Екінші кезең (XVI – XIX ғасырдың басы) бұл елде мемлкеттік ... оның ... ... ... ... ... қызметтердің бір бөлігін
өз мойнына алады: салық салу ... ... ... жинау процесін
бақылайды.
Үшінші кезең – қазіргі мемлекет салықты ... және ... ... ... және салық салудың өңделген тәртіптерінің ... ... ... ... аймақтық ұйымдары мемлекеттің ... ... ... «auxilia» (көмек) деп аталатын, уақытша ... ... ерте ... ... ... ... ... жоқ. Ертедегі
Римнің алғашқы өмір сүру кезеңінде бейбітшілік уақытта салықтар ... ... ... ... ... табысына байланысты салықтар
енгізілді.
Испанияда орта ғасырларда «Аль-Кабала» деп аталатын ... ... 10 % ... ... ... бос ... яғни ... төлегісі келмеген тұрғындар, негізінен американдық колонияларға
кетуіне әкеп соқтырды. Батыс Европа ... ... ... ... ... деп санады. Осы уақытта дұрыс ... ... ... ... Ұлы ... кемелері Англияға
жақындағанда, ағылшындар испандықтармен соғыста жеңіске жету үшін ... ... ... испандық салық жүйесі енгізілетінін және құлдықта
болатындарын білді.
Англия мен Шығыс американдық колониялар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... колонияларының
тұрғындарына қалыптасу кезеңінен салықтық жеңілдіктер жасалған жоқ. Англия
өздерінің американдық қол астына ... ... ... үнділерден
қорғайтын әскерлеріне жағдай жасау мақсатында салықтарды ... ... ... ... ... Англия өзінің колонияларын жоғалтты. АҚШ
өзінің тәуелсіздігін иеленді.
Қазақстан территориясында салықтар мен салық ... ... ... ... ие, бұл ... ... тайпалар көшпелі емес
халықтарға қарағанда меншік, айырбас және ақша ... ерте ... ... ... ... ... орта ғасырлық (батыс түрік және ... ... ... ... жеке ... ... ... әскери
міндеттілік туралы мәселе жазбаша мәселелерде ... ... ... ... ... бірі ... (басқаша айтқанда «қан салығы»)
оған байланысты вассальды ... ... ...... ... ... белгілі. Құл-тайпалар бұл ... олар ... ... ... жүн ... алым төлеуге міндетті
болды.
Қарағандықтар мемлекетінде маңызды әлеуметтік-саяси ... ... ... жүйе болып табылады. Хандар өздерінің ... ... ... ... ... ... ... береді. Бұл жағдай «икта» деп ... ал оны ... ... ... немесе «иктадар» деп атады. Икта ... ... және ... ... және ... маңызды роль атқарады. Икта мазмұны және иктадарлардың
құқықтарын ... ... ... ... ... ... өзінің заңды салымын ғана жинауы тиіс, ал ... ... ... бұйрық берілмеген» деген сөзі айтылған. *(Сиасет-нане Низам-
Аль-Мулька жүзжылдығы ХҮ ғасырдағы ... ... ... ... 1949 ж.34 бет).
Вакфтық жерлерден (мұсылмандық дін басылардың жерлері) ... ... ... жоқ. ... ... ... ... өнімнің салық түріндегі белгілі бір бөлігі.
Х-ХІІ ғасырларда комендациялар институты кеңінен ... ... иесі ... ... феодалдар мен шенеуліктердің зарлығынан
сақтау мақсатына байларға қамқорлыққа ... ол үшін ... ... ... ... күрделі өзгерістер моңғол шапқыншылығы кезеңінде
жүргізілді: олар ... ... ... мемлекеттік билік
ұсынысын ... ... ... даласына да ортақ ... ... ... ... ... дифференциалды салықтар
жүйесін бекітті: құлшыр-лан ... ... ... ... жер ... ... ... әскерді азық-түлікпен
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... авариз-күтілген
салық. Шыңғыс хан империясында тұрғындардың ... ... 10% ... ... ... мәжбүр болды. Зерттеушілер
моңғолдармен белгіленген ... 20 ... ... ... ... жүзжылдығы ХҮ ғасырдағы ... ... ... ... 1949 ж.34 бет
Қазақ қоғамының салық жүйесінде салықтың ... ... ... ... ... жермен айналысушылар, қарапайым
тұрғындар ұсақ саудагерлер және ... ... ... ... мен ... ... міндеттемесі жүктелді: мал
иелерінен ұшыр, тоғар,баж,хараж.
Қазақстан территориясындағы салық жүйесінің ... ... ... ... ... ... жүргізілді.
Территориялық-әкімшілік құрылымда және әлеуметтік-экономикалық дамудағы
өзгерістер колониялық империя ... ... ... жаңа ... ... ... Отырықшылық өсімінің қарқынына
қарамастан көшпенділер салық ... ... тобы ... табылды.
1880 жылы олар 90,5 %, ал 1897 жылы -82% құрады. ... ... ... формасы ретінде күркелік алым болды (Жетісу мен
Сырдария отбасында бір ... -2 сом 75 ... ал дала ... -3
сом). Бөкей ордасында салық салудың ерекше түрі ... ... ... ... ... (натуралды салықтар) – бірлік ақшалай
жинаққа-малдан алымға көшірілді. Бұл ... ... ... бар орыс ... өте арзанға сатуға мәжбүр етті.
Салық ... ... ... ... ... ... материалдық қамтамасыздығын есепке алмай енгізді. Бұл
айқын бейнеленген ... ... ... ... ... ... ... 1868 жылғы Торғай және Орал ... ... ... бірі ... ... ... ... әскери коммунизм және
азық-түлік ... ... ... ... Бұл ... арнайы
әскери күштермен жүргізіліп, кедей тұрғындардан асырғы азықтары тартып
алынды. Соның нәтижесінде ... ... ... ... ауыртпалық»
нәтижесі 1921 жылғы көтеріліс болды.
20-30 жылдардағы Қазақстан тарихы –үздіксіз қорлық ... ... ... ... күштеу, репрессия және аштық. Күш көрсету
саясатын іске асыру үшін ... ... ... ... Қазақстан
ауылдарына түсті. Сонымен, 1927-1928 жылдары ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... 33% кулак шаруашылықтарын
4% ғана төледі.
Осы шаруашылық жылында ірі мал шаруашылығының 0,6% мал ... ... ... 25% ... ... бір ... орташа
мөлшерде 239 сом, ал ауылда 323 сом ... ... ... ... «өзіндік
салық» деп аталатын, ауыл шаруашылық салығынан 4 есе көп ... ... салу ... өсімі әсерінен шаруашылықтардың көп бөлігі
қалаға кетті немесе табыс көздерін және ... ... ... ... ... ... салу ... көтере алмай шет
елдерге қашып кетіп жатты.
Қазақстанның салық жүйесі Совет ... ... ... ... ... ... ... салықсыз мемлекет»
құруды көдегендіктен, салықтық жүйе ... ... ... ... ... адам ... өнім өндіруден озамыз» ұраны бойынша тұрғындар
жоғары салықтар төледі. Ауыл шауруашылығы ... 60 ... ... ... Ашаршылық қаупін сезгеннен кейін ғана ел
басшылары шаруа ... ... ... ... соңында Қазақстан тәуелсіз мемлекет болып табылды, ел
алдында тиімді нарықтық экономиканы құру ... ... ... ... ... бірі салық саясаты болып табылады.
Қазақстандық ... ... ... ... және ... салудың күрделі
және ауқымды мәселесі, яғни ... ... ... ... жүйе ... ... ... аралас экономиканың бірінші элементтерінің пайда
болуына байланысты, өндірістің барлық сфераларында жалпы ... ... ... еді, ... қатар салық жүйесі айтарлықтай өзгерістерге
ұшырады. ... ... ... ... жүйесінің трансформациясы үш
бағыт бойынша ... ... ... тура және ... ... арқылы және
қосымша жинаулар арқылы әртүрлі қорларға төлемдер жасалды.
Болатын қайта бағалаулар, экономикалық қатынастар әкімшілік ... ... алып ... Бұл ... салық менеджментінің рөлі
айтарлықтай өсуде. Экономикалық тұрақтылық өндірістік және ... ... ... ... ... мемлекетте амандық
та, тыныштық та болады. Базалық принциптердің болмауы елде салықтар мен
алымдардың көп ... алып ... ... ... арқылы экономикаға
кірісімен олар салық жүйесіне ұдайы келетін болған еді.
1991 жылы 1 ... ... ... мен ... ұйымдардың
салығы» туралы СССР заңын негіз ете отырып, ТМД мемлекеттері ... ... ... салық жүйесі пайда болды.
Шаруашылық байланыстардың үзілуі Қазақстанда барлық ... ... ... алып ... ... ... ... қызметтері зиян шекті, күйреуге ... ... ... алып ... Осы ... ... ... республикада мақсатты әлеуметтік-экономикалық дамуы
мемлекеттің өз жеке, ... ... ... қалыптастырды. Қазақстан
Республикасының алдында әртүрлі меншік формалары ... ... ... бөлу және экономиканы тұрақты дамумен қамтамасыз ету болды. Осы
және өзге де мәселелерді шешу Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Осы ... шешу үшін ... ... пайда болды. Айта
келетін болсақ, олар ... ... ... ... жүйесін қандай да бір
өзіндік жеке ... ... еді. ... ... сай ... және
лайықты мамандар мен кадрлардың болмауында еді.
Осындай мәселелердің шешімі салық менеджменті ... ... ... жүйесінің мақсаты мен мемлекет экономикасына
қандай дәрежеде ... ... Осы ... ... ... ... ... жоғарлату, оны стратегиялық мақсаттармен
қаражаттарды пайдалы бөлу болып табылады. Бұл мақсатқа жету үшін ... ... ... ... қайнар көзін анықтау;
• Салық салу ... ... ... ... ... пайдалану ... ... ... ... ... ... бюджетке түсетін түсімдердің
құралдарының қайнар көзін анықтау және қайдан, қай мөлшерден бөлу керектігі
мен олардың құрлымын ... ... ... және ... ... бір
бірімен тығыз байланыста. Олар өндіріс қатынастарының дамуымен сипатталады.
Мақсаттардың масштабтылық ұлттык салық жүйесінің кезеңді эволюциялық даму
қажеттігін ... ... ... ... мен дамуы экономикалық
саясаттың өзгеруіне байланысты болып келеді, яғни бір модельден екінші бір
модельге ... ... ... пікірімізше, Қазақстан Республикасының
ұлттық салық жүйесінің қалыптасуы мен ... ... ... ... ... ... жылдар аралығын қамтиды. Бұл кезең әртүрлі
құралдарды қолдану жолымен ұлттық салық ... ... ... ... салық түрлері сияқты және олардың мемлекет қаражат қорына
арналған әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... 25 желтоксан 2003 жылы шыкқан заң, салықты
тәртіпке салуға бағытталған ... ... ... төмендетеді, сол
инфляция деңгейі бұрын 2000 пайыздан асқан болатын, соны ... ... ... ... ... 1995-1998 жылдарды қамтиды. Бұл кезеңде ұлттық салық
жүйесінің қалыптасуы мен дамуы және ... ... ... субъектілерге белсенді қаражаттық-шаруашылық қызметіне
арналған қолайлы шарттар ... ... ... салу ... және ... мүмкіндіктердің ұлғаю мәселесі шешілген.
Өндірісті макроэкономикалық ... ... ... келеді.
Үшінші кезең 1999-2004 жылдар аралығын қамтиды. Бұл кезең эномикалық,
макроэкономикалық көрсеткіштердің өсумен ... ... ... ... ... өнім, жалпы ішкі өнім және жалпы ұлттық табыс ... ... ... ... салу ... ... бастады, ал
мұндай шаралар бюджетке салық ретіне ... ... алып ... ... қатынастар жаңа принциптеріне өтуіне байланысты оның
жүзеге асу қажеттілігін анықтайды.
Төртінші кезеңді 2005 жылмен ... ... Бұл ... Республикасының жаңа ... ... ... Анық және қайшысыз экономикалық анықтама, әлеуметтік-экономикалық
мәселелер және ... ... ... ... ... ... кейбір көзін және оны бөлу – қолдану;
• Әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... қызметтерінің қолында бар құралдарды тиімді қолдану;
• Заң шығаратын және ... ... ... ... ... ... және ... факторлар да ескерілген,
салық салу жүйелері ... ... әсер ... ұзақ ... ... ... ... етеді. Салық жүйесі тұрақты экономикалық өсу шегіне
жағдай жасайды, қаражатты пайдалы бөлуге және ... ... ... ... қызметінің міндеттері келесілерден тұрады:
1) Салық қызметінің ұйымдарына салықтарды және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, міндетті
зейнетақылық төлемдерді ... және ... ... ... ... ... салық міндеттемелерін орындауда салықтық бақылау
жүргізу бойынша ... ... ... ... ... өкілетті мемлекеттік ... ... ... құралады.
3) Салық ұйымдарына аймақтық салық комитеттері, облыстар, Алматы
және Астана қалалары ... ... ... ... ... салық
комитеттері жатады. Арнайы экономикалық аймақ ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
4) Салық органдары тікелей ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдарға жатқызымайды.
5) Өкілетті мемлекеттік ұйым салық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік ұйымның
бірінші басшысымен тағайындалады.
Салық қызметінің ұйымдарының құқықтары:
1. Кодекспен қарастырылған нормативтік ... ... ... ... ... ... ... орындалуы және тоқтатылуы
бойынша мағлұматтар және түсініктемелер беруге;
3.Кодекспен бекітілген тәртіпте салықтық бақылауды іске асыруға;
4.Қазақстан ... ... ... ... ... ... төлеушінің салықтық міндеттемелерді орындаумен
байланысты декларациялар және басқа құжаттарды, есеп берулерді, құнды
қағаздарды, ақша қаражаттарын, ... ... ... ... ... жүргізуге;
5. Салық төлеушінің салық және бюджетке басқа міндетті төлемдерді
есептеу және төлеу (ұстап қалу және ... ... ... мемлекеттік
ұйыммен белгіленген формаларға ... ... ... ... мен
бюджетке басқа да міндетті төлемдерді есептеу дұрыстығын және уақытылы
төлемін растайтын ... ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіпке
салық тексерістерін жүргізу кезінде салық төлеушіден салықт ық ... ... ... ... ... Орналасу жеріне байланысты салық ... ... ... ... ... ... зерттеуге, салық төлеушінің мүлкіне
тексеріс жүргізуге;
8. Қазақстан Республикасының Үкіметімен белгіленген тізім бойынша
салық ... ... ... ... ... ... ... түрінде мағлұмат алуға;
9. Тексерілетін салық төлеуші – заңды тұлға немесе жеке кәсіпкердің
салық ... ... ... ... банктік шоттардың бар
болуын және ... ... ... ... ... талаптарды сақтай отырып, осы ... ... ... және ... ... ... ... Кодекстің ерекше бөлімінен қарастырылған жағдайларда салық
төлеушінің салық міндеттемс ін жанама ... ... ... ... басқа мемлекеттік ұйымдардың мамандарын
тартуға;
12. Қазақстан Республикасының заңдылығына ... ... ... ... ... тұлғаны жою жөнінде бұйрық беруге;
Салық қызметі ұйымдарының міндеттері:
• Салық төлеушінің құқықтарын сақтауға;
• Мемлекет қызығушылықтарын қорғауға, яғни ... ... ... орындауға салықтық бақылау жасауға, сонымен қатар
жиназ зейнетақы қорларын міндетті ... ... ... ... ... ... тәртіпке салық төлеушілердің есебін,
салық салу ... және ... ... ... ... салық есептелуін және төленуінің есебін енгізуге;
• Қабылданған салықтық есеп берудің ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізуге;
• Кодекс талаптарына сәйкес салықтық құпияны сақтауға;
... ... ... ... ... ... ... кодекспен қарастырылған жағдайларда ескертпе жасау;
• Салық төлеушінің өтініші ... үш күн ... ... ... ... ... ... есеп айырысу жағдайы
туралы оның есеп айырысу шотынан көшірме беруге;
• Бес жыл мерзім бойы ... және ... ... ... ... ... ... орындау фактын растайтын ... ... ... ... ... ... Мемлекет меншігіне берілген мүліктің есебін сақталуын, бағалануын
және өткізілуі ... ... ... ... оны өткізуден
ақшалар бюджетке уақытылы және толық ... ... ... Салықтық міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету әдістерін
қолдану және Кодекске сәйкес ... ... ... ... ... Әкімшілік құқық бұзу туралы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... тексеріс кезінде салықтардан және ... ... ... ... ... ... ... ұйымдары сәйкес
құқық қорғаушы ұйымдарға қылмыстық белгілері бар сәйкес ... ... ... ... ... сәйкес процессуалды
шешім қабылдауды талап етеді.
Салықтық қызмет ... ... ... ... ... ... ... басқа да міндеттемелді орындайды.
1.2 Қазақстан ... ... ... мәні ... ... кодексінен және Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... нормативтік құқықтық актілерінен
тұрады. Бұл ретте, ... ... ... мен ... ... ... ... актілері қабылданатын мәселелер
шеңбері де Салық кодексімен анық айқындалған.
Алайда, салық құқық қатын.астары ... ... ... ... ... нормативтік акті –Салық кодексін әзірлеу
жөніндегі ... ... ... ... ... құқығындағы құқық
теориясына, оның ішінде салық құқық қатынастарына ... ... ... ... төлеушінің мемлекет алдындағы салық
міндеттемесін ... ... ... ... ... ... ... етеді. Мәселен, салық міндеттемесін орындаудың осындай
нысандары ... есеп ... және ... есеп ... басқа
да нысандары болып ... ... ... бойынша заң актісіне
жататын салық кодексі, яғни осы заңды іс-әрекетті ... тиіс ... ... ... мен ... құқық нормасын ғана
белгілеуі тиіс. Декларациялар, есеп айырысулар нысандарын және ... ... ... да ... ... құқық нормасын белгілеу деп атауға
болмайды, сондай-ақ сол уақытты олардың нысандарын бекіту ... ... ... ... үшін де ... болып табылады. Сондықтан салық кодексі
Үкімет пен уәкілетті мемлекеттік органның нормативтік құқықтық ... ... ... ... есеп беруі нысандарын бекіту
уәкілеттілік мемлекеттік органға ... ... ... есеп ... нормалары уәкілетті орган – Қазақстан ... ... ... ... бекітіледі. Осындай жолмен, Қазақстан
Республикасының Мемлекеттік кіріс министрлігі мен ... ... ... ... ... ... ... кодексі Салық кодексіне тікелей ... тек ... ... актілерді ғана бекітуді болжайды. Егер Үкімет
немесе уәкілетті ... ... ... жоқ ... да бір ... нормативтік құқықтық актіні белгілемесе, онда мұндай нысандар
немесе ... ... ... ... ... үшін ... ... нарықтың негізі жалпы өндірісті ... ... ... талап етеді, яғни бюджет түсімдерінің
табыс жүйесі түбірімен өзгерді – ол ... ... ... ... мне ... ... құқықтық негізде заңмен
реттеледі.
Бүгінгі күні шаруашылықтың нарықтық бастамасының салықтық ... ... және ... ... ... тұрғындардың әлеуметтік
кедейленуіне кедергі жасау жолында қызмет етеді. ... ... ... басты қағидалар қатарына жататындар:
1. Тікелей және жанама салықтардың үйлесімдігі, оның ... ... бұл ... ... ... ... мен ... табысын санау
мақсатында. Экономика дағдарыстық жағдай кезеңі ... ... үшін ... ... ... және ... ... базаның
кеңбігімен қаражат тарту көздері болу тиімді.
2. Салық салынудың әмбебаптылығы, біріншіден шаруашылықтың қандай ... ...... ... ... шаруашылығын тиімді
жүргізуі үшін барлық төлеушілерге бірдей талаптар қойылуы, екіншіден салық
төлеу кезінде табыс ... ... ... экономикалық саласына
қарамастан бірдей болуы;
3. Белгілі бір объектіге заңмен ... ... ... бір ғана
түрімен алынды;
4.Салық салыну үлесі ... оның ... ... ... ... жағынан қарастырылуы, яғни субъектінің салық төлеуге
табысының болуы оның ... өмір ... ... ... ... ... байланысты салық салушы ставкасының
дифференциясы;
6. Ұзақ кезеу бойында ... ... ... ... ... және ... ... қарапайымдылығы;
7. Салықтың жеңілдіктер жүйесін қолдану, олар ... ... ... ... және ... ... қағидасын, сонымен қатар ... ... ... ... етуі;
Салықтың мемлекеттік басқару деңгейінде бөлу: орталық ... ... Бұл ... ... ... процесті
макродеңгейде реттеуде салықты қолданудын ... ... ... табылады. Салықтың саясатпен және кәсіпкерліктің қаржалық жағдайы
мемлекеттік реттеудің негізгі ... ... ... ... ... мақсаттарды көздейді:
А) экономиканың тұракты өсу қарқынына жету;
Б) негізгі тауарлар мен қызметтер бағасының ... ... ... ... ... ... ... жету;
Г) тұрғындардың табысынын белгілі бір минималды деңгейін камту;
Д) азаматтарды әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... және көп ... ... экономикалық қызметтегі тұрақтылық.
Бұл мақсаттардың барлығына қол жеткізу мүмкін емес, егер баға ... ... ... және реттеуге шаралар жүргізу қажет. Бірақ
бағаларды шектеу экономикалық өсуді ... ... ... ... ... ... бағалар жоғарылайды,сондықтан халыктың
көп бөлігінің еңбекақысын жоғарлату керек, одан ... ... ... ... ... табу – мемлекеттің экономикалық
саясатының маңызды бөлігі болып табылады.
Нарықтың ... тән ... ... ... салықс
алу, несиелендіру, инвестициялау, мемлекет жалпы ... ... ... ... ... мен ... ... тек фискалды қызмет қана емес, жалпы
өндіріске экономикалық әсер ... оның ... мен ... ... ... тез қарқынды дамуына әсер етеді. 2005 жылы
мынадай жағымды тенденциялар күтілуде, оның ... ... ҚҚС ... 16 ... 15-ке ... әлеуметтік салықтың ставкасының 20 %-ға дейін
төмендетілуі, ... ... ... ... ... ... ... сайын ставка түсе бастайды. Салықпен жұмыс қаруының ынталандыруға
немесе керісінше шектеуге, белгілі бір кәсіпкерлік ... ... әсер ... Жеке ... ... ... ... алғы шарт құруға болады, ұлттық кәсіпорындардың әлемдік нарықта
бәсекеге қабілетін жоғарылату болып табылады. Салық көмегімен протекциондық
экономикалық саясат құру ... ... ... ... ... ... табылады. Салықтар мемлекеттік бюджеттің негізгі табыстарының
бөлігі,, ол экономикаға шығындар бойынша ... әсер ... ... ... ұдайы өндіріс процесіне қаржылық – бюджеттік
әсерінің негізгі бағыттары келесілер:
Біріншіден, кәсіпорындарды тікелей дотатция немесе ... беру ... ... экономикаға мемлекеттік инвестициялау;
Үшіншіден, мемлекеттік сатып алу ... ... ... ... ... ... дамыту, демек мемлекет нарықта тауарлардың ірі
тұтынушысы болып табылады;
Төртіншіден, ... ... мен ... ... ... ... жергілікті басқару органдары жанама көмек түрінде толықтырып
отырады. Бұған сату бағасы кезінде немесе жер ... мен ... ... немесе жалдағандағы акциздік төлемдерге ... ... ... ... ... ... ... аймақ құруға
көмек көрсету болып табылады. Әдетте өндірістік аймақтағы территориялар мен
ғимараттар ... тек ... ... ... ... Онда жиі-
жиі жергілікті шоттан шаруащылық қызметтің жаңа ... ... ... ... ғимарат құрылысын жүзеге асырады. әрине ... үшін ... ... ... ... уақытша босату болып
табылады.
Мемлекеттік және жергілікті өкіметпен экономикалық инфрақұлымыға
қомақты ақша ... ... ... ... Бұл ... ... табуға
бағытталмаған, бірақ жанама түрде және капитал табысының жоғарылауына әсер
етеді. Шығындар ең алдымен құрылыс пен ... ... ... желілеріне, өндірісітің сумен қамту жүйесіне, тазарту
үймереттеріне, жер ... ... ... ... болып табылады.
Дамыған елдердің салықтық саясаты жекеменшік ... ... ... ... ынталандыру әсерін кәсіпкерлік
қызметті жанама түрде субсидиялық нысанында қарастыру ... ... ... ... тек ... үшін ... үшін де ... Бұл қажеттілік өндірістің жоғары концентрациясы
мен тұрғындары бар аудандардың дамуын ... ... ... ... тыс концентрациясы мен шаруашылық қарқындылығы
қоршаған табиғи ортаға, халық тұрғындарына, ... ... ... ... да мәселелердің көбеюіне әкеп соғады. Шаралар мазмұны негізінде
мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... қосымша салық салу немесе лицензиялау болып табылады.
Мысалы, қосымша салық салу Нидерланды, Жапония тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Мүнымен лицензиялауды жергілікті қосымша
салық – лицензиялық ... ... ... ... ... ... жер ... ставкасын өзгерту арқылы ... ... ... ... ... ... ... мен сенімділігі өте «ыстық»
конъюктураны ұстау үшін қажет. Басқа әдісі – ... ... ... механизмді қолдану тиімділігі мемлекеттің ішкі ... ... ... заңдылықтарын, қарама-қайшылықтарын ескеруге
байланысты. ... ... ... ... ... экономикалық дамуды
ынталандыруға немесе тежеуге мүмкіндігі бар.
Салықтық реттеулер еліміздің экономикасын, өндіріс құрылымын, капитал
жинаған, жеке тұтынушылықты ... яғни ... ... ... құрудың әмбебап құралы болып табылады.
Реттеудің басты бағыты – кәсіпорын мен кәсіпкерлердің сыртқы және
ішкі ... ... ... ... құру және ... бар
салалық бағыттардағы қаржылық ресурстар қозғалысына салықтың ынталандырумен
жағдай жасау болып табылады. Теория ... ... ... кең ауқымды
болуы мүмкін, бірақ өндіріс процесі салықтық механизм ... ... ... салықты теңбе-тең қолдануға ұмтылу керек. Мұндай
концепция салықтық саясатта ұзақ уақытты курсты ... ... ... мәселері жиі өзгеріп тұратын болса, ол салық төлеушінің экономикалық
мүдделеріне әсер етеді. Қоғамның ... ... ... ... ... ... ... табылады. Сондықтан мемлекеттің
салықтық саясаты ... ... мен ... ... ... салықтық реформаның негізгі қағидасы тұрақты салықтық жүйені құру
болып табылады. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... мүмкін, одан нақты шешілетін мәселе жойылады.
Батыс Европалық елдердің салық жүйесі ... ... ... 80
жылдардың аяғынан тасмал жүргізіліп келе жатқан салықтық реформалар оларды
жақындатады. ... ... ... ... ... ... бұл процеске әсер етеді. Көптеген елдерде салық
жүйесі үш деңгейлік ... ие. ... ... ... ... бар,
оларды қолдануға немесе анықталған қателіктерді жібермеу мақсаттарында
ескеру қажет.
Қазіргі ... ... ... ... және ... ... жүйесінің қазіргі үлгісінің негізгі принциптері және
оны нарықты экономика көмегімен реттеу 70 жылдардың ... ... ... индустралды дамыған елдерде мемлекеттік реттеу әдістеріне өзгеріс
енгізілді: экономикалық салаға мемлекеттік араласуға және оның ...... ... шек қойылды. Бәсекелестік қатынастарды
ынталандыру және шаруашылық ... ... ... ... ие ... Бұндай өзгеріс салықтық реформалар бағдарламасына
бастапқыда енгізілген деп айтуға болмайды. ... ... ... ... және тәжірибе арқылы өңделді.
Америка Құрама Штатының салық жүйесі.
Америка Құрама Штатының ... ... 200 жыл ... ... ... ... ықпалын тигізеді. Ол фискальді, яғни
федералды бюджетті, штат бюджетін және ... ... ... ету ... ғана ... ... мұнда экономиканы
реттеу және дамыту ... ... ... ... ... саясатын өткізуде бюджеттік қаржыларды қалыптастыруды және
қозғалысын қамтамасыз етеді. АҚШ қаржылық ... ... ... ... ... ... құрайды. Ірі немесе тұрақты
түсімдер беретін салықтар ... ... ... Оның ... ... мен ... 70% ... басқарманың жергілікті ұйымдары қаржылық ресурстардың ... ие, ... ... жергілікті салықтар есебінен
қаржыландырылады. Соңғы жылдары көптеген Батыс Европалық ... ... да ... ... ... ұйымдарының көлемінің өсімі,
қаражаттардың қаржылық сала арқылы іске асырылуының ... ... ... ... ... Жергілікті қаражаттарға шығындардың көп
бөлігі жатқызылады. Мемлекет есебінен әлеуметтік қамтамасыз ету, ... ... ... жол ... ... ... ... үлес салмағы 70-тен 90 % дейін, ал табиғи ... ... және ... үй ... 40% ... ... ... салықтардың маңызы жоғары. Штаттар
мен жергілікті билік ұйымдарының табыстары жанама салықтар және ... салу ... ... ... ... ... ірі ... тобын
тұрғындардың табыс салығы құрайды. АҚШ-тың табыс ... ... ... ... ... ... реформасы күтілген
тиімділікті берген жоқ. Сонда, тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... қолданылды. АҚШ президенті
Р.Рейганның әкімшілігі салықтарды азайтып нәтижесінде бюджетке түсімдер
ұлғаяды деп үміттенеді. ... ... атап ... ... ... ... ... болжамы қате болды. Федералды табыстар
жалпы трендке байланысты ... ал ... ... 1983 ... 200 ... долларында дефицитке жетті.
Фискалді жүйенің қайта өзгерісі жақсы нәтижелері 1986 жылы ... ... ... көріне бастады. 1986 жылғы реформа бойынша 5
ставка енгізілді: алынатын табыс және ... ... ... ... ... және ... табысқа салық салуды дамытудың негізгі бағыттары салық
салынбайтын минимумды ... ... ... ол ... санын азайтады.
Жергілікті салықтар өзіндік жеке роль атқарады, ... ... ... ... ... ... табыс бөлігі болып
табылады. ... ... ірі ... субсидияларсыз қаланың дамуы
қиын. Субсидия, субвенция және ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуына белсенді әсер ете ... ... ... ... ... ... ... 7 аймақтық салық басқармалары және 58 ... ... ... ... ішкі ... ... жүзеге асырады. Салықты
төлеу міндеттемелігі, Ресейдегі ... ... ... ... жыл ... ... ... толтырады. Жеке тұлға
жылына бір рет салық декларациясына – оның ... ... ... ... ... толтырады.
Барлық салықтық декларацияларға камералдық тексеріс жүргізіледі.
Салықты уақытылы ... ... ... ... ... ... тәртіп бұзушылыққа азаматтық сипаттағы айып ... ... ... ... ... ... ХІХ ... қалыптасты,
бірақ ол да өзгерістерге ұшырады. Ұлыбританияда салықтық ... ... 1979 ... 1990 жылдар аралығын қамтиды.
Ұлыбританияның салық жүйесі екі ... ... ... ... ... ардан құралады. Ұлыбританияның мемлекеттік бюджетке
тікелей салықтардың ... 1799 жылы ... ... ... ... ... ... көзіне байланысты табыстарды бөліктерге
(шедулдарға) бөлуді сипаттайтын ... ... ... шедулды формасы
қабылданған, мұнда әрбір ... ... ... ... ... ... ... табу» мақсатын көздейді. Ұлыбританияда 6 шедула түрі
қолданылады.
А Шедуласы ... ... ... ... ғимараттар мен
құрылыстар, жалға берілетін үйлер мен пәтерлер.
В Шедуласы ... ... ... ... ... Шедуласы - өндірістік коммерциялық қызметтен табыс. ... ... ... ... ... ол алты ... ... сауда немесе іскерлік операциялардан (бизнес)
алынатын табыс, мысалы, дүкен иесінің ... ... ... ... ... ... ... дәрігер немесе адвокат пайдасы;
Үшінші бөлігі, салық салуға жататын пайыздар немесе ... ... Е ... ... шет ... ... табыс.
Бесінші бөлігі, шет елдегі мүлікпен табыс;
Алтыншы бөлігі, жоғарыда көрсетілмеген табыстардың барлығы (мысалы
гонорар) Е шедуласы – ... ... және ... да ... ... ...... компаниямен жүргізілетін дивидендтер және
басқа да төлемдерден тұрады.
Табыс салығы заңмен ... ... ... ... ... жиынтық табыстан ұсталынады. Бұл еңбекпен талқан және
инвестициялық болып ... ... ... ... ... ... Бұл кезде тек
қана еңбекақы табысымен өмір сүретін ... ... ... ... ... Басқа жағдайларда табыстарға салық салу ... ... ... мерзімде тапсыратын салық декларациясы
негізінде жүргізіледі.
Қазіргі британдық табыс салығының ... ... ... ... ... 1965 ... ... табыс салығын жеке және
заңды тұлғаларда тұлғалар, оның ... ... да ... ... жеке ... енгізілумен бұл саланың ... жеке ... ... қысқартылады. Табыс салығына күрделі
өзгерістер 1973 ... ... ... Оның ... ... және ... табыстар ставкаларының жалпы шкаласымен
есептелінетін болды.Бұл ... алу ... ... ... ... уақытта жеңілдіктерді есептеу үшін қолданылатын
шедулалардың мақсатын түбегейлі өзгертті. ... ... жеке ... қосымша жанұялық жеңілдіктер маңызды болып табылады. Жеке ... ... ... ... баға өсімін есепке ала отырып,
әрбір ... ... ... ... ... ... ... жеке жеңілдік 3445 фунт стерлинг мөлшерінде белгіленген.
Салық салудың гиберализациясының жалпы бағыты және ... АҚШ ... ... ... ... төмендету басқа елдерде ұқсас
іс-әрекеттер туғызады. ... ... ... ... ... ... ... капиталдың ағымымен төлеуге тура келер еді. ... ... ... ... ... салық жүйесі.
Францияның салық жүйесі Қазақстан Республикасында ... ... ... ... қосылған құн салығы осы елде өңделіп,
енгізілуімен ... ... ... ... үш ... ... ... болады: табыс салығы; тұтынуға салық; бюджеттік
жүйенің негізгі ... ... құн ... ... ... ... салық төлеу өткізілетін келісім-шарттық сипатымен анықталады. Бұл
кезде салық төлеушінің ... ... ... алынбайды.
Францияда қосылған қнға салықтың ставкалары қолданылады:
Бірінші ставка - ... ... ... негізгі ставкасы
18,6% тең.
Екінші ставка – жоғарыланатын ставка -22% ... ... ... автокөліктер кинфототауарлар, ішімдік, темекі
бұйымдары.
Үшінші ставка – төмендетілген ставка -7% ... ... ... оның ішінде кітаптарға белгіленген.
Төртінші ставка – ең төменгі ставка -5,5% бірінші қажеттіліктегі
тауарлар мен ... ... Бұл ... ... ... басқа тұтыну тауарлары, ауыл шаруашылық өнімдері, тұрғын үй,
көлік, саяхат және ... үй ... жүк және ... ... ... ҚҚС ... босатылады: мемлекеттік мекемелердің
әкімшілік, әлеуметтік, тәрбиелік, мәдени, спорттық бағыттағы ... және ... ... ... ... мамандықтар: жеке оқытушылық
қызмет, жеке тәжірибелік дәрігерлер, діни шығармашылықпен жанама салықтар:
-акциздер
-кедендік баж
Салықты есептеуге ... ... ... ... ... табылады. Әрбір кәсіпорын жыл сайын табыстар жөнінде декларация
толтырып салық ведомствосына 1 ... ... ... ... салығы тобында жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы
маңызды орын алады. Табыс ... жыл бойы ... ... ... ... еңбекақы, сыйақылар, зейнетақы, рента, ... ... ... ... ... ... қағаздар операцияларынан
алынған пайда. Құнды ... ... ... пайда. Кейбір
шегерімдер белгілі ... ... ... қарт ... және тағы ... 90 ... жеке тұлғалардан табыс салығы
әлеуметтік аударымдармен толықтырылған. Еңбекақыға ... ... ... ... төлейді. Бұдан басқа жұмыс берушілер мандану
біліміне салықты төлейді. Егер ... 10 адам ... ... ... ... ... ... адамдарды ұзақ мерзімді
мамандандыру қаржыландырылуға қатысуы ... 10 және одан ... адам ... ... ... үй ... қаржыландыруға қатысуы тиіс.
Францияның салық жүйесінде жергілікті салықтар маңызды орын алады.
Жергілікті ... ... ... елдің мемлекеттік бюджетінің 60%
құрайды. Жергілікті салықтар жүйесінен 4 негізгісін атап көрсетуге ... ... бар ... жер ... ... жоқ ... жер салығы.
Үшінші, тұрғын үйге салық.
Төртінші мамандық салығы.
Аиалған негізгіден ... ... ... ... басқа да
жергілікті салықтар енгізе ... ... ... ... және ... ... кіреді. Салықтық бақылау салықтық декларацияларды камералдық
тексеру және салық ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Италияның салық жүйесі.
Италияның қазіргі салық жүйесі 80 жылдардың аяғында қалыптасты. Бұл
жүйе ұлттық ... ... ... ... ... Батыс
европаның жалпы нарығына енуіне қаржылық жағдай жасауы қажет еді.
Көптеген дамыған ... ... ... мемлекеттік
табыстарының негізгі көзі жеке тұлғалардың табыс салығы болып табылады. Ол
прогрессивті сипатта бола ... жеке ... жыл бойы ... таза ... Жер ... ... ... бойынша жұмыстан, кәсіпкерлік
қызметтен және басқа көздерден ... ... ... жинақталады.
Өзгерістер инфляция индексін есепке ала ... жыл ... 1993 жылы ... ... ... ... 14,4 ... -22%, одан жоғары -50% дейін салынды.
80-ші жылдары табыс салығының ... ... 62% ... ... ... ... ... алатын тұлғалар салық жеңілдіктерін пайдаланды.
Табыстылығы бойынша екінші тікелей салық заңды тұлғалық табыс салығы
болып табылады. Бұл пропорционалды салық және ... ... ... ... екі ... ... мемлекеттік. Олардан басқа Италияда жеке және
заңды ... ... ... ... ... бар. Бұл ... ставкасы
барлығы үшін -16,2%.
Италиядағы жанама салықтардың ... ... ... ... ... атап өту ... Қосылған құн салығынан келесілер
босатылады.
1. сақтандыру және несие беру ... ... ... мен ... ... бойынша операциялар
3. медициналық қамтамасыз ету бойынша шығындар
4. халықтық білім беру бойынша шығындар
5. мәдениет бойынша шығындар
6. жалдық коммерциялық емес ... ... ... ... және шетелдік валютамен операциялар
9. тауарларды экспортқа шығару
10. халықаралық қызметтер және олармен байланысты операциялар
Италиядағы ... құн ... ... ... 19%. ... ... -13,8 және 4% жеілдіктері де бар. Жеңілдетілген
салықтар әмбебаптық өнімдер, газет, журналдарға қолданылады.
Италиядағы ... ... алу ... келесідей
топтастыруға болады:
1. салықтарды тікелей бюджетке аудару
2. сомаларды төлеу кезінде ... ... ... ... ... ... салықты алу
Италияда салықтарды алу кезінде салықтық реестрді қолдану салық
төлеуші ... ... ... ... ... жергілікті салық
бюро қызметкерлерімен құралады, одан кейін ондағы тіркелген ... ... ... ... жасайтын салық басқармаларына
хабарланады. Салықтық реестрге салықтарды енгізу ... ... ... және ... айып-пұлдар төленеді. Төлемеген жағдайда
салық төлеушіге салықты ... алу және ... үшін ... ... төлеуден жасырылған табыстар бойынша салық төлеуші сот
алдында жауапқа тартылады.
Австрияның ... ... ... ... ... ... ... жақын.
Корпорациялар табысына салық жүйесіне жақын. Корпорациялар табысына салық
30% ... құн ... 20% ... ... Жеке ... ... маңызды орын алады. Табыс салығының 5 ставкасы ... ... 50%-ке ... Салық салынатын табысты анықтау үшін жылдық жиынтық
табыстан 5 мың шиллинг алынып тасталынады. Егер ... ... ... тағы да 4 мың ... алынып тасталынады.Табыс салығы туралы заң
табыстың 5 категориясын қамтиды:
• өндірістік және коммерциялық ... ... ... ... ... қызметтен
• мүлікті жалға беруден
• басқа да көздерден
Сонымен қатар, табыс салығы жеке тұлғалардың банктерден салымдары
мен акциялардан ... ... де ... Бұл ... ... 22 ... ... шот жасырын ашылса, онда банк бұл салықты ... ... ... ... ... түрлері, оның ... де ... ... салынатын салықты төлейді. Оны
есептеу кезінде компания пайдалы және еңбекақы қоры ... ... ... ... ... да жергілікті басқару органдарымен
реттелінеді. Бірақ олармен ... ... ... ... ... 2% ... ... Кәсіпкерлік қызметке салықтың орташа ... ... 13% ... құралады. Бірақ төленген сапа табысқа
федералды корпоративті салықты есептеу кезінде ... ... ... ... ... ... 1% құрайды. Бұл
салық ... ... ... ... ... минимум мен
жеңілдіктер бар болғандықтан, тұрғындардың 10-12% ғана төлейді. ... үшін ... ... ... ... ... ... салығы салынады.
Сонымен қатар кәсіптік салық алынып тасталынады.
Мұрагерлер және ... ... ... мұраға алынатын және
сыйға қабылданып мүліктің сомасына байланысты.
Австрияның ... ... ... ... ... ... сауда ескерілмейтін минимумдарды қарастырады.
Швецияның салық жүйесі.
Қазіргі уақытта ... ... ... 28% ... ... ... дейін ол 52% ... ... яғни ... ... жоғарылардың бірі болып табылады. ... құн ... 25% ... ... ... ... үшін ставка 21%
дейін, ал қонақүйлік қызметтер үшін 12% ... ... ҚҚС ... ... ... ... ... банктік операциялар,
патенттік іс, мәдени мекемелерінің қызметтері болады.
Капиталдан табысқа ... 30% ... ... ... ... ... ... басқа, салымдар бойынша проценттер, жеге
иелік ету ... ... ... ... ... ... темекі,
бензин, электр қуаты.
Мұрагерлік және сыйлауға салық ... ... 60% ... ... 200 мың крон ... ... 50 мың крон ... балаға
қалдырылса салық салынбайды. 80 млн.крон асатын және алыс ... ... ... ... және ... ... мөлшері бойынша маңызды. Ел 24
лэн және 284 комуннан құралады. Олардың ... ... ... ... ... ... Салық жүйелерін Рикстаг, ал
ставкаларды лэн мен коммундлар ... ... ... ... ... салығы
келесідей алынады:
Бірінші, жылына 175 мың кроннан ... ... ... ұлттық табыс;
Екінші, аймақтардың әртүрлілігіне ... ... ... 13% –лэнге, 17%-коммунаға және 1,1% –шіркеуге барлық тұлғалар, ... ... жеке ... ... төлейді.
Мүлікке салық, керісінше, жанұяның барлық меншігін ескереді. Оны
тек қана жеке ... ... ... керісінше, жанұяның барлық меншігін ескереді. Оны
тек қана жеке тұлғалар ... 100 мың ... ... ... ... ... бюджетінің маңызды табыс топтарының бірі – еңбекақы қорына
аударымдар түріндегі әлеуметтік төлемдер. Есептелуіндің жалпы ... ... Егер ... ... ... ... фирма иесі туралы болса,
бұл әлеуметтік төлем құрылымын өзгертеді, ... ... үлес ... яғни 39,3%. ... ... жыл 1 ... басталады.
Кейбір аталмаған батысевропалық елдердің корпорация табыстарына
ставкалар мысалдарын келтірейік: Бельгия -436 , ... -24%, ... ... -28%, Португалия -36,5%, турция -46%, Финляндия -33%.
Осылармен салыстырғанда швейцарияда ... ... ... -9,8, өте төмен.
Японияның салық жүйесі.
Японияның салық жүйесі 19 ғасырда қалыптасты. Екінші дүниежүзілік
соғыстан ... ... Шалп ... ... ... ... салық жүйесі 1989 жылдың 1 сәуірінен бастап ... ... ... бар және АҚШ пен батысевропалық елдердің салық
жүйесінен айырмашылығы бар. ... ... ... ... ... ... есебінен, ал қалғандары –жергілікті салықтар есебінен
қалыптастырылады. Одан соң ... ... ... ... ... ... салықтардан аударымдар жолымен Японияның
мемлекеттік бюджеті арқылы қайта бөлінеді.
2 Тарау Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік қатынастарға әсер ... ... ... ... жалпы салық жүйесі тікелей және жанама
салықтардың қосындысынан ... ... ... салық төлеушілердің
табысына немесе меншігіне тікелей қойылады. ... ... ... ... ... салығы, табыс салығы және т.б. жатады. Ал жанама салықтар ... ... ... ... ... ... ... ретінде
қойылып, түтынушылармен төленеді. Тікелей салық салу кезінде акшалай
қатынастар мемлекет пен ... ... ... пайда болса, ал жанама
салықтарда - салық субъектісі болып мемлекет пен төлеуші (тауарды ... ... ... ... ... ... тауарды
(қызметті) сатушылар саналады.
Тікелей салықтар сондай-ақ нақты және өзіндік болып ... ... ... жеке ... ... ал ... салықтар заңды немесе
жеке түлғалардың табыс көзінен немесе декларация бойынша өндіріліп алынады.
Мүнымен қатар, тікелей салықтардың бір түрі тек ... ... ... - тек жеке ... ал ... - әрі заңды, әрі жеке
түлғалармен төленеді.
Жанама салықтар да ... ... сан ... ... ... жеке
(тауардың ерекше түрлері мен топтары бойынша) және ... ... ... ... ... алғашқы жіктелуі XVII ғасырдың бастапқы кезінде салықтарды жер
иелерінің табысына (жер салығы - ... ... ... - ... ... қүрылды. Бертін келе А.Смит өндіріс факторларына (жер, еңбек,
капитал) сүйене отырып, жер ... ... ... және ... ... деп ... сәйкесінше тікелей салықтар қатарына да
екі - ... ... ... ... және ... ... салынатын салықтарды енгізді. Жанама салықтар жайлы А.Смит ... ... ... "бүл ... ... ... болғандықтан,
осылайынша түтынушыларға беріледі" .
Барлық салықтар ҚР-ның ... ... мен ... сәйкес Парламентпен және кейбір жағдайларда елбасымен
белгіленеді.
А.И. Худяков пен Г.М. ... ... салу ... атты ... ... ... байланысты жалпы және арнайы (мақсатты)
салықтар деп жіктейді. Салық салу жүйесінде кейбір салықтар бюджетке ... соң, ... ... да ... араласып, жалпы қажеттіліктерге
жүмсалады, яғни бүл - жалпы бағыттағы (абстракциялы) салықтар. Ал енді
кейбір ... ... бір ... ... үшін ... яғни ... салықтар. Мәселен бүған әлеуметтік ... ... ... кезде арнайы салықтар (бүрын бюджеттен тыс ... ... ... ... Айта кету керек, көп жағдайларда арнайы
салықтар ... тыс ... ... ... көзі ... бекітіледі .
Экономикалық әдебиеттерде арнайы салықтар ... ... ... Мәселен С.Г. Пепеляев өзінің ... осы ... ... ... ... сипаттама береді: ... ... ... ... ... ... ... бар
ынталарымен төлер еді; екіншіден, салықтардың мақсатты сипаттамасы белгілі-
бір (мақсатты) шығындарды жүзеге асыру қажеттілігімен айқындалады.
Барлық салықтардың бюджетке өз ... бар, яғни ... ... төлем мерзімі және т.б., сондай-ақ бересіні (мезгілінде төленбеген
салық) өндіріп алу да мемлекеттің ортақ кызметімен ... ... ... ... ... жіктелуінің толық сипаттамасын
келесі суреттен көре аласыздар (кесте 1).
Салықты жіктеудің және бір ... ... ... ... ... жанама әсер етуі саналады. Осы белгілері бойынша салық төлемдерінің
жалпы жиынтығынан мынадай: баға қүрылымын, өндіріс шығынын, ... ... ... реттейтін салықтар ерекшеленеді. Салықтардың
экономикалық ... осы ... ... 1 - ... ... ... түрі ... ... ... ... ... бюджеттің басқа кірістерімен|
|пайдалану | ... ... ... | | ... | | |
| ... |Нақты шараларды пайдалану үшін |
| | ... ... ... ... төлеушілердің табысына немесе |
|мен мемлекеттің | ... ... ... ... қатынасы | | ... | | |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... |Мемлекет табысы болып саналатын салықтар|
|алу органдарына |лық | ... | | |
| | ... ... ... көзі ... |
| ... |саналатын салықтар ... ... ... ... ... ... ... |
|формасына | | ... | | |
| ... |Жер ... ... |
| | ... ... кен ... | ... ... ... |
|Субъекті бойынша |Заңды ... ... ... ... с.қ., |
| ... ... және ... емес, түрақты |
| | ... ... ... |
| ... тұлғ. |Жеке түлғалармен төленетін жеке салықтар|
|Объектілердің |Табыска ... ... салу ... ... |салынатын |табысынан ... ... ... ... | | |
| | ... мен ... ... үшін |
| ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... ... табыс көзі |
|кұралы ретінде | ... ... ... бекітілген салықтар|
| ... |Жыл ... ... бюджет процессінде|
| | ... ... ... ... оны |
| | ... ... ... салықтар |
|Салық салу ... ... ... және ... алу - ... | ... ... тізімдемесі |
|бағалау дәрежесіне| ... ... ... ... |
|байланысты | ... ... ... табыс |
| | ... ... ... |
| ... ция|Салық толеуші табыс көлемін, қажетті |
| ... ... мен ... ... |
| | ... ... ... есептейді |
| ... ... ... жерде салық төлеушінің |
| ... ... ... ... түлғаның |
| | ... сол ... ... |
| | ... |
| ... |Кәсіпкерлік қызметтің әртүрлі қызмет |
| ... ... ... енгізуінде |
|Есептік ... ... ... ... ... (жұмыстың, |
|экономикалық |қызметтің) сатылу құнына енген қаражат нәтижесіне |
|мақсаттарға сай ... ... ... ... ... салық. |
| ... ... ... ... әсер ... шартты
сипаттамада болады және экономикалық қатынастардың барлық ... ... ... ... да бір салық түрінің, экономикалық қүбылыстың нақты
бір түріне жатқызуы кезінде, оның ... ... ... ... ... ... ... салықтардың ерекше жіктелуі
беріледі. Ол жіктеудің ... ... ... ... ... ... ... экономикалық бағалауын» үсынды, ал ол өз кезегінде
салықтарды: тіркелген ... ... ... тәуелді (мүліктік салық,
қызметтің жеке түрлеріне арналған салықтар) және ... ... ... ... деп ... ... ... салықтарға ҚҚС және акциздер жатады. Бүлар
тауардың жіберілу бағасына ... ... ... өнімді түтынуды
реттейді. Акциздер, ерекше сүранысқа ие ... ... ... ... ... ... салу ... табысқа толығымен
ауыстыра алады.
Өндіріс шығынын ... ... ... ... жер ... ... салық салуды және мемлекеттің ... ... ... ... болады.
Инвестицияны реттеу салықтарына - кәсіпорындардың пайда салығы, мүлік
салығы, акциялар мен бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... салық саясатын жүргізу барысында тұрақты экономикалық өсуге
қол жеткізуді, бағаның бірқалыптылығын қамтамасыз ... ... ... ... ... жағдайын жақсартуды, сыртқы
экономикалық қызметті теңестіруді мақсат түтады. Осы ... ... ... қол ... мүмкін емес. Сондықтан да салық саясатының
басым түрі, қоғамның саяси ... ... ... байланысты болады.
Салық жүйесінің жалпы жүйелік функциялардың нәтижелігі салықтардың
рөлімен, эволюциясымен анықталады және мемлекеттік бюджетте ... ... ... ... салық түсімдерінің жылпы ... 81 %, 81 %, 88 % ... Бұл ... ... ... туралы
айқындайды. (Кесте 2)
Кесте 2. 2003-2005 жылдарда мемлекеттік бюджетке түсімдердің жалпы
шамасындағы салықтардың түрінің динамикасы
|Түсімдер ... |
| |2003 |2004 |2005 |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... |
|С.і. | | | ... ... ... ... ... ... |310944940 ... ... ... ... ... ... |4716525 |5871022 |9260692 ... |4036468 |1170400 ... ... |5017630 ... ... ... ... ... |39178115 ... ... да |745600 |150000 |96513 ... | | | ... емес ... ... ... ... | | | ... ҚР 2003, 2004, 2005 ж 8 айдың Республикалық бюджеттің орындалуы
туралы мәліметтері.№12(6)
Салық ... рөлі ... жеке ... мен ... ... ... ... көрініс береді.. Осы мәліметтерді салыстыруы фискалдық
реттеуші рөлі қай салыққа берілетінін анықтауға мүмкіндік береді.
Қазақстанда салықтардың ... үлес ... ... ... ... бүл ... мемлекеттерге қарағанда біршама жоғары.
Қоғамдық ұдайы өндіріс процесінің қай кезінде болмасын, үкімет салықтық
реттеу арқылы ықпалын тигізеді. Ал ... ... ... ... ... салық жеңілдіктері, шегермелері және несиелері ... бұл ... ... ... ... үшін бірдей немесе
олардың кейбір топтары үшін арнаулы болуы мүмкін. Салық ... ... яғни ... салынатын пайдадан салық төлеушілердің табысы мен
шығысының ... ... ... ... ... ... сомаларды
қайтаруын, төлем мерзімін үзартуын, салық шегерімдері мен салық несиелерін
арнайы атап ... ... Осы ... ... ... ішінен салық
несиесі мен салық шегерімдерін жеке топқа ... ... ... ... - ... ... табысқа салынатын салыққа абсалютті сома
немесе пайыз ретінде қойылатын шегермелері ... ... ... жер ... ... ... корларды ұйымдастыруына және
т.б. жатады.
Инвестициялық шегерімдердің формасы әртүрлі болғанымен, олардың бәрі
жаңа техниканы ... ... және ... ... ... Жер ... тозуына берілетін салық жеңілдіктері, ... ... ... ... ... ... анағүрлым
жоғары болуымен байланысты, пайдалы қазбалардың ескі орнын өңдейтін, қазба
саласындағы кәсіпорындарына беріледі. Осының ... ... ... салықтан босатылады. Ал ол өз кезегінде, салық ... ... ... ... ... өндіріп алуын ынталандырады. Мүндай
салықтық шегерімдер батыс елдерінде және АҚШ-та көптеп ... ... ... ... ... және ... ... ескере отырып пайдалануға болады. Ал әртүрлі қорларды қүру
кезіндегі салық шегерімдеріне тоқталатын болсақ, мәселен жапон ... ... ... ... ... ... ... болатын
шығындарына кепілдік алуы үшін, арнайы резерв қорын қүру кезінде пайда
салығынан босатылуын атап ... ... ... ... қарағанда, салық несиесінің өз ерекшелігі бар. Ол
пайдаға ... ... ... ... ... сомасынан тікелей шегерумен
көрсетіледі. Бүл салық төлеушілер үшін ең ... ... ... Мәселен,
инвестициялық салық несиесі өндірісті қайта қүру мен кеңейту, ... ... ... ... ... ... мен шығындардың көлеміне
пайызбен қойылады. Ал несие мөлшері осы ... ... мен ... ... ету мерзіміне байланысты.
Салықтарды шектен тыс көтеру - бүл өндірісті, кәсіпкерлік ... ... пен ... ... ... ... халықтың
және кәсіпкерлердің салықты төлеуден жаппай қашкақтауына әкеп ... ... ... ... ықпал ететін жалпы факторлардың қүрамына
мыналар да енеді: халық табысы, ... салу ... ... ... ... ... мен тарифтерінің көлемі, табиғи және әлеуметтік
факторлар. Осы жердегі маңызды жағдайдың бірі, рыноктық экономикасы дамыған
елдердің ҰТ-ның ішіндегі салықтардың ... ... ... жәй ... ... әлдеқайда жоғары, өйткені ол жан басына шаққандағы
табыс деңгейіне тікелей ... ... ... өнім мен ... ... ... есептеу кезінде,
орталық және жергілікті бюджетке ... ... ... ... ... тегін көрсетілетін әлеуметтік қажеттілік пен қызметтер
шығынын алып ... ... ... ... қоса есептегендегі
жалпы сомасы ескеріледі. Ал біздің елімізде болса, осы күнге дейін ... ... ... есептеу әдістемесі өңделмеген.
Мемлекеттің әлеуметтік аяны реттеудегі салық саясатының ерекшелігіне
келетін болсақ, кез-келген мемлекет, халқының әл-ауқатын, ... ... ... ... ... саясат жүргізуі тиіс. Ал
мемлекеттің кірісті қайта бөлу функциясы, біз ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі мемлекеттік
бағдарламалар, түрмыс деңгейі ... - ... ... ... ... ... да ... саясаттар жүргізу арқылы жүзеге
асырылады.
Егерде әлемдік тәжірибеге ... ... ... ... ... әлеуметтік саланы қаржыландыру шығынының дәрежесіне тікелей
байланысты. Қазіргі ... ... ... ... елдерінің көпшілігінде
инвестицияны әлеуметтік аяға, соның ішінде адами капиталына салу, ... ... ... ... ... салымына
қарағанда әлдеқайда жылдам артуда. Сондықтан да бағытты әлеуметтік жағдайға
қарай бүрған кезде, қайта бағытталудың мақсаты мен ... ... ... өсудің негізгі көзі мен экономиканың ең негізгі факторы ... ... өсуі ... ... ... ... қамтамасыз ету, тек таза әлеуметтік
міндет қана емес, сонымен ... ... та, яғни ... ... принципінің іс-әрекеті де байқалады: бір жағынан халықтың түрмыс
деңгейі, сол елдің экономикалық даму деңгейіне ... ... ал ... тұрғындардың материалдық әл-ауқаттық деңгейінің өзі мемлекеттің
экономикалық мүмкіндік дәрежесіне ... ... ... ... табысын
белгілі-бір дәрежеде реттеуге, қүрылып жатқан және ... ... ... қолдауға міндетті. Бүгінгі күнде бөлу заңы мен механизмі
«экономикалық теорияның» негізгі сүрақтарының бірі болып табылады. Бүл ... ... ... ... ... ... және ... серпіні мен тиімділігін де анықтайды.
Еліміздегі теңсіздіктің тереңдеуі елеулі дәрежеде ресми кіріс алу
мүмкіндіктерін ... және ... ... табыстың негізгі көзі
ретіндегі халықтың белсенді түрде өзін-өзі жұмыспен қамтуына ... ... ... ... ... өзін-өзі қамту ең алдымен жеке
кәсіпкерлік қызметтің дамуын емес, көптеген үй ... үшін ... ... ... жеке меншік, ауладағы ... ... ... ... ... ... ... елеулі айырмашылықтар бар: өңірді
орташа еңбекақы деңгейі бойынша саралау жалпы ... үш есе, ... ... екі есе артық (соңғы бірнеше жыл ішінде
жалпы ... ең ... ... ... ... ең төменгісі Алматы
облысында байқалған; ауыл ... ең ... ... ... ... ең ... ... Қазақстан облысында тіркелген).
Сонымен бір уакытта, жекелеген аумақтардың экономикалық ... ... ... ... ... ... және ... жалпы өңірлік өнім көрсеткіші жан басына шаққандағы ең
жоғарылардың бірі ... ... ... ... ... ... ... елеулі үлесі тап осы облыстарда.
Сондықтан да, қаржы түрақтылығының жалпы тәртібі бойынша, дағдарыс
кезінде де және ... есу ... де ... ... мен ... қоғамның әлеуметтік-экономикалық қажеттіліктері сәйкес болуы
керек.
Қоғамның өлеуметтік-экономикалық ... ... ... жалпы қоғамдық өнімнің көлеміне байланысты. Ұлттық табыстағы
әлеуметтік қажеттілік көлеміне шектеу енгізу минималды ... ... ... ... түтыну себетінің қүны; еңбек ақы, зейнет ақы,
жәрдем ақы және ... ... ... ... ... түтынудың
әлеуметтік нормативтерін пайдалануды мүқтаж ... ... ... өмір сүруінің қажетті әлеуметтік деңгейін сақтап түру үшін ... мен ... ... ... ... ... ... Мүнымен қатар, халықтың әлеуметтік қажеттілігі мен ... ... ... табылатын, еңбек ақы түрлері мен жүйелерін
салықтык реттеуі, яғни әлеуметгік ... пен жеке ... ... ... ... ... бағытталған қордың өсімін немесе еңбек
ақы төлеудің ... ... ... ... ... ... сома ретіндегі «күнкөріс минимумының» үғымы
табыс салығын енгізгеннен ... көп ... ... ... ... ... ... анықтау 20-шы жылдардың соңына қарай
жүргізіле бастады. Ол жылдары минималды түтыну бюджеті жыл сайын есептеліп,
осының негізінде еңбек ақы төлеудің минималды ... ... ... есептеу тәжірибесі біраз ... ... оны ... ... тек 60-шы ... ғана ... ... болды. Сол
жылдары Қазақстанның еңбек комитетінің еңбекті Ғылыми ... ... ... ... ... ... 1967 ... бастап айына
минималды жалақыны 60 ... ... ... ... ... ... жалақы директивті түрде айына 40 сом ... ... ... және ... ... босатылған табыс деңгейі,
жақсы тамақтануға және барлық коммуналдық қызметті төлеуіне шын мәнісінде
жетіп түрды. 1974 жылы ... ... ... арнап, жанүяның әрбір
мүшесіне айына 50 сом мөлшерінде минималды ... ... ... ... ... дамыған бірқатар елдерде «күнкөріс минимумы»
үғымының орнына «кедейілік шегі» ... ... Осы ... ... келетін табыс деңгейі уақыт өте қайта-қайта қарастырылып отырады,
мәселен Ұлыбританияда ол - ... ... ... ... ал ... ол жыл сайын қарастырылады. Қазіргі уақытта, Құрама Штаттарда ... ... ... ... ... ... өмір ... бірақ-та
олардың сол төмен деңгейлі табысының өзі, адамның өмір сүруінің ... ... ... ... ете ... Осы жерде Дж.
Стилицтің халықтың әлеуметтік жағдайына байланысты ... ... ... ... Ол: ... ... халықтың қаншасы одан төмен немесе
жоғары екендігін анықтайтын көрсеткіш емес... Кедейілік индексін ... ... ... ... ... және одан ... түратындарға
аударуына мүқтаж етеді. Бүл әрине шығын жағынан ... ... ... ... тиімді тәсілі болғанымен, табысы төмен халықтың
осы мәселесін шешу үшін ештеңе істей алмайды ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
ставкасының шегінде салым ... ... ... ... ... ... ал ... Жинақ банкінің пайыздық есебі бойынша
алынған тұрақты сомадан - 70 фунтқа дейін табыс салығы салынбайды.
Кез-келген мемлекет өз елінің ... ... ... ... ... өсуі ... ... ресурстарын үнемі арттыруының
арқасында қол жеткізеді. Экономикалық ... ... ... даму ... арналған қаржы ресурстарының көлемі азаяды.
Осының салдарынан көптеген қажеттілік қанағаттандырылмай қалады. Мемлекет
бірінші ... ... ... және ... ... ... шектелген қаржы көлемін бірінші қажеттіліктегі ... ... ... яғни ... ... таңдауына шектеу қойылады. Ал
мүндай әрекет, әлеуметтік жағдайды одан да бетер түрақсыздандыра түседі.
Жалпы, салықтар мемлекет табысының негізгі ... көзі ... ... талаптарға сай болуы қажет:
1. Салық жүйесінің тұрақты - фискалдық болуы және оның ... ... ... ... етіп ... ... жүйесі салық төлеушіге түсінікті және түрақты болуы керек.
Салық қүрылымына өзгерістерді жыл басынан енгізу, яғни ... ... ... ... ... ... беруі;
3. Салық салу ... ... ... түрлерінің
шаруашылық субъектілері үшін, олардың ... ... ... ... ... ... әділетті, ал салық жүктемесін ... ... ... бөлу ... ... ... салык салу есебінен,
екіншісіне салық жеңілдігін ... де ... ... ... ... яғни ... төлеушілердің
пайда түсіруіне, ... ... ... ... ... ... ... шығындарды салық
салудан босату;
6. Салық төлеушілердің мүддесін қорғауды ... ... ... ... ... дүрыс және заңды ... ... ... ... ... салудан қашқақтаудың жариялық және ... ... жою, ... төлемдерінің дүрыстығын тексеретін бақылаудың
тиімді жүйесін қүру.
8. Өңірдің және жергілікті ... ... ... ... көздері нақты көрсетілуі қажет.
Азаматтардың конституциялық қүқына байланысты әркімнің жеке ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуіне,
мүгедектікке, асыраушы адамын жоғалтуына ... ... тууы ... ... және ауруына байланысты тегін ... ... бар. ... ... ... ... нарық
механизмінің әрекеті әлеуметтік мемлекеттің имандылық принциптерімен
шектеледі. Сондықтан да ... ... ... ... және ... ... ... халық табысыньщ саралануымен және оның деңгейімен
теңестірілуі қажет .
Қазіргі уақытта Қазақстанда ... ... ... ету
көрсеткішінің орнына, 2005 жылы қысқа мерзімге енгізілген минималды ... ... ... ... Бірақ та, оның ... ... ... ... ... ... ... мен
азаматтарды қорғаудың басқа да ... ... ... ... Соңғы жылдардағы елімізде күнкөріс минимумынан төмен табыс ... саны ... ... ... ... ... 3. 2003-2004 ж. Қазақстанда күнкөріс минимумынан төмен табыс
алатын халық саны
| ... |
| | ... | ... | ... ... | ... | |
| |2003 |2004 |2005 ... адам |5160,4 |4736,9 |4215,0 ... ... |34,5 |31,8 |28,4 ... %-бен | | | ... Уровень жизни населения в Казахстане. Статистический сборник /Под
ред. А.А. Смаилова, ... 2002, 268с ... ... ... ... ... Қазақстан халқының
табысын саралау екі бағытта ... ... атап ... ... ... ... өту, ... қүралдарына деген меншіктің әртүрлі
формаларының рөлін түбегейлі өзгертті. Еліміздің ... ... ... жылдамдатьш қалыптастыру бағыты ірі меншік иелерінің ... ... ... ... ... ... миллион, миллиард
теңгеге жеткізсе, ал халықтың екінші, үлкен бөлігінің ... ... ... арқасында, әсіресе ауылды мекендерде күрт
төмендеп кетті. Міне сондықтан да, біздің ойымызша мемлекет ... ... тобы ... ... ... көз ... халық табысын
негізгі салық әдістері арқылы реттеу қажет.
2.1 Қазақстан ... ... ... жүйе-қазіргі кездегі салықтардың ставкасы, ... салу ... ... ... ... ... ... сонымен қатар әкімшілік жағдайлардың заңды белгіленген тізімі.
Сонымен ... ... ... ... ... шегінде, салықтық
заңдылық шеңберінде іске асырылатын, бюджетке әртүрлі салық түрлерін
және ... да ... ... ... ... ... және экономикалық негіздерінің қайма құрылысы ... жүйе мен ... ... ролі ... Бұл ... ... бұрынға шаруашылық жүйеде мемлекеттік бюджетке табыстардың
пассивті ... ... ... ал ... басқарудың маңызды тетіктерінің
бірі болып отыр. Көптеген экономистер ... ... ... ... таратушы, бақылаудың және әлеуметтік
қызметтерін мойындайды. Сондықтан салықтың жүйе ... ... ... ... ... ... беретін, жалпымен
қабылданған икемді механизм болып ... ... ... ... күнде
салық салу жүйесінің сапасына ұлттық экономиканың дамуы байланысты.
Дамыған салықтық жүйе ... ... ... ... ... құрылуы тиіс:
1) Салықтық ставка деңгейі салық ... ... ... ... ала отырып белгіленуі ... ... ... олар үшін ... ... қарастырылуы қажет.
Бірақ одан басқа да ойлар бар. Прогрессивті салықты көп және ... ... ... ... яғни ... жүйе ... және капиталдық салымдар өсіміне ... ... ... бұл ... шешу ... ... прогрессивті салық салу
тиімділігін ... ... ... салу бір ... ... болуы тиіс. Бұл мүмкіндікті
іске асыру мысалы ретінде кейбір ... ... ... ... ... құқық оны өткізуге дейін бір рет қана ... ... ... Қазақстанда принцип бұзылуда, себебі ҚҚС ... жаңа құн ... ... кедендік баж элементтері
кіргізіледі.
3) Салықтарды ... ... ... жүйе ... төлеушіде
жүктемешілік күдігін туғызбауы тиіс. Сондықтан салық салу формаларын
белгілеу кезінде ... ... ... дұрыс. Сонымен қатарғ
айыппұлдар жүйесіне байланысты елде ... ... ... ойлары қалыптасуы қажет.
4) Салықтарды төлеу жүйесі және процедурасы ... ... ... түсінікті және ыңғайлы, алш салық қызметкерлері үшін
тиімді болуы тиіс.
5) Салық жүйесі ... ... ... тез және ... ... ... ... жүйесі құрылатын ЖІӨ-ді қайта ... ... ... мемлекеттік экономикалық саясаттың тиімді құралы болуы тиіс.
7) Салық ... ... ... ... ... жүйесі салықтың негізгі түрлері бойынша салық ставкаларын
басқа елдермен салыстырмалдылығын қамтамасыз етуі ... ... ... ... етуі қажет, себебі жоғарғы
ставкалар ... ... ... ... ... ал ... ... табыстар капиталды экспортер-елдердің бюджетіне
ауысады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесі күрделі ... ие. ... ... тұрады:
Бірінші бөлім. Салықтық қатынастарды реттеудің заңды және
нормативті базасы. ... ... ... ... ... заңы боды, олардың ішінде негізгілерінің бірі «Қазақстан Салық
жүйесі ... ... 1995 ... 2001 жыл ... ... ... ... және басқа да міндетті төлемдер туралы» заң күші
бар. ... ... ... Жарлығы реттейді. 2004
жылдың 1 шілдесінен ... ... жаңа ... ... ... Осыдан көрінетіндей, салық заңдылығы әмбебаптауға ұмтыла ... ... ... ... ... ... ... бөлім. Салықтарды және бюджетке басқа да ... ... ... 2005 ... ... салықтарды алу бойынша
ықзмет Қазақстан ... ... ... ... ... ... Салық комитеті және Қазақстан Республикасы салық
полициясының комитеті енгізілді. Кейінірек бұд ... ... ... ... ... құрамына Қазақстан
Республикасының салық комитеті және салық ... (2004 жылы ... ... ... деп ... бөлім. Салықтарды сүру әдістері мен ... ... ... ... ... да ... ... тәжірибе болмаған жағдайда біз батыс елдер деңгейіндегі
өңделген салық жүйелерін құру әдістерін қолданамыз.
Жанама салықтар.
Жанама ... атап ... ... ... ... ... белгіленген салықтар, олар сальтқ төлеушінің табыстарына
немесе мүлкіне тікелей ... ... ... ... ... мүдделерін білдіреді. Оларды саналы пайдалану баға белгілеу
процесіне ыңғайлы ықпал ... және ... ... әсер етуі ... ... ... төлеушілер үшін табыстарға тура салық ... ... ... ... ... ... өсуі ... Сонымен бірге
тұтынуға салынатын салықтар болып табылатын акциздерді, сатудан алынатын
салықты, қосылған құнға ... ... ... көбірек артықшылығы
болады. Өйткені,олардан жалтарыну қиынырақ. Олармен экономикалық бұзушылык
аз байланысты; олар еңбекке деген ... аз ... ... ... ... тауарға да тапшылықтың жоқтығын
қоса олар тұтынушыға таңдау құқығын ... ... ... ... ... және т.с.с.
Алайда тұтынуға салынатын салық өсуінің ... бар, ... ... ... және ... ... ... Бірақ бұл салықтың оң нәтижесі олардың теріс әсерін жауып
кетеді.Егер баға ... ... онда бұл ... ... түсімдер
бағаның өсуімен көбейетін болады. Бұл әлеуметтік бағдарламаларды ... ... ... ... береді. Бюджет жүйесіне инфляцияға қарсы
автоматты механизм кіріктіретін болады.
Салық салу жүйесінде ... ... ... есте ... ... дағдарысы жағдайында, тұралаушылықта - өндірістегі, саудадағы
және экономиканың басқа секторларындағы ... - ... ... ... ... ... болады. Осы кезде мемлекеттің шығыстары мұндай
жағдайда қысқармайды, тіпті кейде ... ... ... ... оны әлеуметтік қолдануды кеңейту, экономиканың
кұрылуын қайта құруға, оның тіршілікті қамтамассыз ... ... ... ... және басқа кезек күттірмейтін ... ... ... ... ... ... көп
тұтынатындарға ауыстырудың қажеттігі ... ... ... ... бір ... ... ... өзіндік әлеуметтік бағыттылығын
осында көрінеді. Дүние жүзілік тәжірибе мұндай практиканы қолдап отырады.
Жанама ... ... ең ... 1992 жылы ... ... салынатын салық-ҚҚС блып табылады. Салық төлеуші мемлекетке оны төлеу
нәтижесінде шеккен шығысының орнын ... ... ... ... ... ... сатып алушыға аударады. Салық салу ... ... ... ... бар таза өнім) болып саналатын
қосылган құн болып ... ... ... ... шығыстар, мысалы,
жарнамаға жұмсалатын және басқа бірқатар шығындар қамтылуы ... ... ... ... ... ... обьектісі сатудан (өткізуден)
түскен бүкіл ... ... тек ... салынатын айналым мен салық
салынатын импортты ... ... құн ... ... ... ... 40-тан астам елдерінде, соның ішінде ... ... 17 ... ... Бұл салықтың артықшылығы
мынада; біріншіден, ол жаңа құн жасалынған орын бойынша салық ... ... ... ... төлеушілер үшін де есептеудің
салыстырмалы қарапайымдалығымен ... және ... ... төлеушінің қаржылық ахуалына, инфляция деңгейіне қарамастан
мемлекет бюджетінің кірістерін қалыптастырудың сенімді және тұрақты ... ... ҚҚС ... ... ... Республикасының бюджет
кірістерінің аса маңызды сөздерінің бірі болып ... 2001 ... ... ... ... ... бұл төлемнің үлес салмағы
21,8% кұрады. Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... кодексі) бойынша қосылған
құнға ... ... деп ... ... ... және ... айналасы процесінде қосылған, оларды өткізу
бойынша салық салынатын айналым құнының бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі
аударымды айтады. Салық салынатын айналым бойынша бюджетке төленуге тиісті
ҚҚС сатылған тауарлар үшін ... ҚҚС ... мен ... ... ... тиіс ҚҚС ... ... айырма ретінде анықталады. Соңғыда
салық бойынша есепке алу механизім көрініс табады. Заңнамаға сәйкес ... ... және ... ... ... ... төлеушілерді тауарды
өткізу бойынша жасалған айналымы салық салынатын айналым болып саналады,
оған қосылған құн ... ... ... ... ... қолданатын
бағалар мен тарифтер негізге ала отырып, өткізілген тауарлар құны негізінде
анықталады. Өткізілген тауарлардың ... да бір ... ... жағдайда,
салық салынатын айналым мөлшері ... ... ... ... ... заңнамасына сәйкес мағұлданалануға тиіс, Қазақстан
аумағында әкелінетін немесе әкетілетін тауарлар (ҚҚС ... ... ... ... ... ... ... салынатын импорт
мөлшеріне кеден заңнамасына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ипорты кезіндегі салық және
бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер ... ... ... ... 15 ... тең және ... салынатын айналым мөлшеріне
қолданылады.
Жеке табыс салығы.
Бұл ... ... ... ... барлық салық төлемдерінің 9
пайызын алады. Салық салу объектілері бар жеке ... жеке ... ... ... ... ... салу ... төлсм көзінен салық
салынатын табыстар және төлем көзінен салынбайтын ... ... ... ... ... ... ... табыстың мөлшеріне қарай 5
пайыздан 30 ... ... ... ... мен ... ... табыстарға 15 пайыз
мөлшерлеме, адвокаттардың және ... ... 10 ... бойынша салық салынады.
Төлем көзінен салық салынатын табыстарға мыналар жатады: қызметкердің
табысы, біржолғы төлемдерден ... ... ... ... ... зейнетақы төлемдері, дивиденттер, сыйақылар, ұтыстар түріндегі
табыс, стипендиялар, жинақтаушы сақтандыру шарты бойынша табыс.
Салық агенттері жеке ... ... ... мен ... ... ... салық салынатын табыс төленетін күннен кешіктірмей жүргізіледі.
Олар салық төлеушілердің тұрған жері бойынша есепті айдың ... ... ... ... бес ... күн ішінде жүзеге асырады. Салық кодексінде
көрсетілген қызмет түрлері бойынша арнаулы салық режимін қолданатын салық
агенттерінің жеке ... ... ... ... мен ... ... ... салық салынатын заттай нысанда алынған
табысына оның ... ... ... ... ... ... ... көздеп орындалған жұмыстар және тағы сол сияқты түрлі
табыстары кіреді.
Салық төлеушінің ... ... ... салынбайтын табыстарына мүліктік
табыс, жеке кәсіпкердің салық салынатын ... ... мен ... ... және өзге де ... ... ... ішінде салык
төлеушінің мүліктік табысына кәсіпкерлік қызметте пайдаланылмайтын: бір
жылдан аз ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарды, сондай-ақ заңды тұлғалардағы ... ... ... бағалы
тастар мен қымбат бағалы металдар бар басқа да ... ... ... мен антиквариаттарды сату кезінде олардың құнының өсімі, мүлікті
жалға беруден алыған табыс және ... ... ... ... салынбайтын табыстар бойынша жеке табыс салығын
есептеуді салық ... ... ... ... ... ... салық салынбайтын табыс сомасына белгіленген мөлшерлемелерді
қолдану ... ... ... ... және ... 10 пайыздық мөлшерлеме бойынша ай сайын есептеледі.
Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлерде төленген жеке ... ... ... тәртіппен Қазақстанда салық төлеу кезінде
есепке жатқызылады.
Шетелдік ... ... ... олардың Қазақстан
Республикасындағы көздерінен де, ... ... одан тыс ... ... ... ... Салық салынатын табысты анықтау, резиденттен
алынатын жеке табыс салығын есептеудің, ұстаудың және ... ... ... қарай жүргізіледі.
Тұрақты мекемемен байлынысы жоқ бейрезиденттер салықты ... ... 5 ... 30 пайызға дейін мөлшерлемелер бойынша төлейді;
қызметі ... ... ... ... ... ... төлем
көзінен салық салынбайтын, ... ... ... ... арналғаІн мөлшерлемелер бойынша төлейді.
Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен ... ... ... салық жүйесіндс табиғи ресурстарды, пайдалы
қазбаларды, жер қойнауын пайдалануға байланысты ... ... ... ... түрде салықтық сипаты бар табиғи ресурстар үшін ... ... бір ... ... ... ... ... пайдаға
салынатын салық, жер қойнауын пайдаланушылардың арнаулы ... су ... ... ... ... үшін төлем (орман табысы) және
басқалары жатады. Аталған төлемдер негізінен ... ... ... ... ... болуы мен мөлшерлемелерінің шамасы шығарылатын және
шаруашылық қызметіне ... ... ... ... алу, ... олардың сапасы табиғат факторларымен байланысты
болады.
Техногендік минералды құрлымдардан пайдалы қазбалар ... ... ... жер ... ... ... операцияларды
жүзеге асыратын заңды және жеке тұлғалар жер қойнауын пайдаланушылардың
үстеме пайдаға салынатын ... мен ... ... ... ... ... пайдаланушы үшін белгіленетін салық режимі тек қана
Қазақстан Республикасының ... ... ... жер қойнауын
пайдалануға жасалатын келсімшартта айқындалады.
Келсімшарттардың негізгі түрлеріне қарай жер қойнауын пайдаланушыларға
салық салудың екі ... ... үлгі жер ... пайдаланушының салық кодексінде көзделген
салықтар мен басқа да міндетті төлемдердің барлық түрлерін көздейді;
Екінші үлгі жер ... ... ... бөлу ... ... ... ... сонда-ақ салық заңнамасында көзделген
салықтар мен ... да ... ... барлық түрлерін төлеуді
көздейді, оларға шикі мұнай мен ... да ... ... салынатын
акциз, үстеме пайдаға салынатын салық, мүлікке салынатын салық қосылмайды.
Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен ... ... ... ... салынатын салық
2.Жер қойнауын пайдаланушылардың арнаулы төлемдері:
1 .бонустар:
а) қол қойылатын;
б) комерциялық табу.
2. роялти
3. өнімді бөлу бойынша Қазақстан ... ... жер ... ... ... ... болып табылады
және жер койнауын пайдалануға жасалған келсімшартта белгіленген мөлшерде
және ... ... ... ... қойнауын пайдаланушы жер қойнауын пайдалануды жүргізудің жеке
жағдайларын негізге ала ... ... ... ... ... ... ... және комерциялық табу бонусы. Жасалатын келісім шарттың
техникалық-экономикалық есептеріне сәйкес бонустардың бір немесе екі ... ... ... койылатын бонус жер қойнауын пайдаланушының келсімшарт ... жер ... ... ... ... ... ... құқығы үшін
біржолғы төленетін төлемі болып ... және ... ... ... Қол ... ... ... мөлшерін пайдалы қазбалар
көлемі мен кен ... ... ... ... есеп негізінде
Үкімет белгілейді және ол келісімшартпен белгіленген мерзімде, бірақ
келсімшарт күшіне ... ... ... ... отыз күннен кешіктірмей
төленуі тиіс.
Коммерциялық табу бонусы келсімшарт аумағында әрбір ... ... ... ... кен ... қосымша барлау жүргізу барысында, бастапқы
аталған алынатын қорды арттыруға жеткізетін пайдалы қазбалардың табылғаны
үшін белгіленеді. Оның ... ... салу ... есептеу базасы
мен мөлшерлемені негізге ала отырып белгіленеді. Салық салу ... ... ... ... қазбалар қорының осы мақсаттағы көлемі болып
табылады. Коммерциялык табу бонусының ... 0,1 ... кем ... ... ... жер ... ... келісімшарт
жасамастан жүзеге асыратын жер қойнауын ... жер ... үшін ... ... кірісіне Үкімет белгілеген
мөлшерде роялти түріндегі аударымдар жасайды. Бұл орайда ... ... мен осы ... ... мерзімдерін белгілеу роялти төлеу үшін
белгіленген тәртіппен жүргізіледі.
Роялти – ... ... ... және ... ... ... ... жер қойнауын пайдалану кұқығы үшін төленетін төлем.
Ақшалай немесе ... ... ... ... ... немесе нақты өндірілген пайдалы қазбалардан
алынған алғашқы ... өнім ... ... қазбалардың барлық түрлері
бойынша роялти салынған объекті болып саналады.
Кең таралған пайдалы қазбалар мен жер асты сулары бойынша роялти барлық
жер ... ... ... ... ... ... ... өндіруге жасалған келсімшарттар бойынша қызметті жүзеге
асыратындар үшін ... ... ... 1 ... 10 ... ... белгіленген. Пайдалы қазбалардың барлық түрлері бойынша роялти
салық кезеңінен кейінгі ... ... ... ... қойнауын пайдаланушылардың үстеме пайдаға салынатын салығы -
салыстырмалы жақсы табиғи жағдайлардағы қызметінен алынған ... ... ... шығарылған өнімді сатудан алынған қосымша пайда
үшін төленетін төлем.
Өнімді бөлу туралы келсімшарттар және кең ... ... ... ... ... өндіруге жасалған келсімшарттар бойынша қызметті жүзеге
асыратындарды қоспағанда, жер койнауын ... осы ... ... ... ... ... көздемеген жағдайда, үстеме
пайда салығын төлеушілер болып табылады.
Жер койнауын ... ... ішкі ... 20 ... ... ... кезеңіндегі әрбір жекелеген келсімшарт бойынша жер ... таза ... ... ... ... ... салу ... болып
табылады. Сонымен бірге үстеме пайдаға салынатын салыктың мөлшерлемелері
салық кезеңіндегі таза ... ... ... ... ... 4
пайыздан ЗО пайызға дейін белгіленген. Үстеме пайдаға ... ... ... ... 15 ... ... төленеді.
Өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының ... ... ... бұл ... ... жер ... ... негізде келсім-шарт аумағында пайдалы қазбаларды өндіруге кұқық
беріледі. Өнімді бөлу бойынша үлес ... ... ... нысандарда төленуі
мүмкін. Өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесінің есебін жер
қойнауын пайдаланушы тіркеген жері бойынша ... ... ... ... ... 10-нан кешіктірмей табыс етеді.
Әлеуметтік салық.
Әлеуметтік салық-мемлекетте алынатын салықтардың бірі. Ол 2003 жылдан
бері ... ... ... ... ... қорларға: зейнетақы,
мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру, міндетті медициналык сактандыру, ... ... ... ... ... ... ... орнына
енгізілген. Аударымдардың жиынтық мөлшерлемесі еңбек ақы төлеу қорларының
28% мөлшерінде белгіленеді, ал ... ... ... ... ... салықтан түсетін түсімдер мемлекеттік бюджетте 17℅ алады.
Қазақстан Республикасының резидент-заңды ... ... ... ... мен өкілдері, сондай-ақ Қазақстанда қызметін тұрақты
мекемелер ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер, жеке
нотариустар, адвокаттар әлеуметтік салық төлеуші болып табылады.
Жұмыс беруші төлейтін ақшалай ... ... ... кез-келген
нысанындағы оның қызметкерге төлейтін шығыстары резидент -заңды тұлғалар,
сондай-ақ Қазақстанда қызметін тұрақты ... ... ... асыратын
бейрезиденттер, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшелері үшін әлеуметтік салық
салу объектісі, ал жеке кәсіпкерлер, жеке ... ... ... өзін қоса ... ... саны бұл ... ... объектісі
болып табылады.
Әлеуметтік салық мөлшерлемесі - 20%. Салықтың ... ... ... ... өзгеріп отырады, сондай-ақ әртүрлі төлеушілер үшін 26%-
дан 6,5%-дейін сараланады.
Резидент-заңды ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратып бейрезиденттер шетел әкімшілік-басқарушы,
инжинер-техник қызметкер мамандар үшін 11% ... ... ... ... ... ... ... режимін қолданатындарды қоспағанда,
жеке нотариустар, ... өзі үшін үш ... ... ... және ... үшін екі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде, ал тірек-қимыл
мүшесі бұзылған, есту, сөйлеу көру ... ... ... ... ... мамандырылған ұйымдар 6,5% мөлшерлеме ... ... ... ... ... режимін қолданылатын жеке кәсіпкерлер мен
заңдыҚазақстан ... ... ... ... ... және ... қосындысынан түрады. Тікелей ... ... ... ... ... ... ... Біздің елімізде оларға: жер
салығы, мүлік салығы, табыс салығы және т.б. жатады. Ал жанама салықтар ... ... ... ... ... тарифіне үстеме ретінде
қойылып, түтынушылармен төленеді. Тікелей салық салу кезінде ... ... пен ... ... ... ... болса, ал жанама
салықтарда - салық субъектісі болып ... пен ... ... ... ... ... ... қызмет атқаратын тауарды
(қызметті) сатушылар саналады.
Тікелей салықтар сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... жеке ... төленсе, ал өзіндік салықтар заңды немесе
жеке түлғалардың ... ... ... ... бойынша өндіріліп алынады.
Мүнымен қатар, тікелей салықтардың бір түрі тек заңды түлғалармен төленсе,
екіншілері - тек жеке ... ал ... - әрі ... әрі ... төленеді.
Жанама салықтар да сипаты жағынан сан ... ... ... ... ерекше түрлері мен топтары бойынша) және әмбебапты акциздер ... ... ... ... ... XVII ғасырдың бастапқы кезінде салықтарды жер
иелерінің табысына (жер салығы - тікелей ... ... - ... салу
негізінде қүрылды. Бертін келе А.Смит ... ... (жер, ... ... отырып, жер иелерінің табысын ... және ... ... деп ... ... ... салықтар қатарына да
екі - капитал иесінің кәсіпкерлік пайдасына және жалдамалы ... ... ... ... ... ... жайлы А.Смит былай
деп айтып кеткен: "бүл ... ... ... ... түтынушыларға беріледі" .
Барлық салықтар ҚР-ның салық заңдылығы мен ... ... ... және ... ... ... Худяков пен Г.М. Бродскийдің «Салық салу теориясы» атты еңбегінде,
салықтарды пайдалану ... ... ... және ... ... деп ... Салық салу жүйесінде кейбір салықтар бюджетке келіп
түскен соң, бюджеттің басқа да ... ... ... ... яғни бүл - ... ... (абстракциялы) салықтар. Ал енді
кейбір салықтар нақты бір шараларды қаржыландыру үшін қолданады, яғни ... ... ... бүған әлеуметтік салықтарды жатқызуға болады.
Қазіргі кезде арнайы салықтар (бүрын бюджеттен тыс ... ... ... көрсетіледі. Айта кету керек, көп жағдайларда арнайы
салықтар бюджеттен тыс арнайы қорлардың табыс көзі ретінде бекітіледі
Экономикалық ... ... ... ... ... пікірлер
қарастырылған. Мәселен С.Г. Пепеляев өзінің еңбектерінде осы арнайы
салықтардың ... ... ... ... ... ... көзқарас бойынша салық төлеушілер мүндай салықты бар
ынталарымен төлер еді; екіншіден, ... ... ... белгілі-
бір (мақсатты) шығындарды жүзеге асыру қажеттілігімен айқындалады.
Барлық салықтардың бюджетке өз ... бар, яғни ... ... ... ... және т.б., сондай-ақ бересіні (мезгілінде төленбеген
салық) өндіріп алу да мемлекеттің ортақ ... ... ... ... ... ... жіктелуінің толық сипаттамасын
келесі суреттен көре аласыздар (кесте 4).
Салықты жіктеудің және бір ... ... ... ... ... жанама әсер етуі саналады. Осы белгілері бойынша салық төлемдерінің
жалпы ... ... баға ... ... шығынын, инвестицияны
және жұмыспен қамтуды реттейтін салықтар ... ... ... ... әсер ... шартты
сипаттамада болады және экономикалық қатынастардың барлық салаларына жалпы
әсерін тигізеді. Қандай да бір салық түрінің, ... ... ... ... ... ... оның ... әсері ескеріледі.
В. Фроловтың еңбегінде әдеттегідей емес, салықтардың ерекше жіктелуі
беріледі. Ол жіктеудің басты белгісі ретінде ... ... ... ... экономикалық бағалауын» үсынды, ал ол өз кезегінде
салықтарды: тіркелген немесе ... ... ... ... ... жеке түрлеріне арналған салықтар) және қайта бөлуші (табыс
салығы, акциздер) деп ... ... ... ... ҚҚС және ... жатады. Бүлар
тауардың жіберілу бағасына үстеме ретінде қойылатындықтан, өнімді түтынуды
реттейді. Акциздер, ерекше сүранысқа ие ... ... ... ... отырғандықтан, салық салу механизмін табысқа толығымен
ауыстыра алады.
Өндіріс ... ... ... ... ... жер қойнауын
пайдаланушыларға, жолдарға салық салуды және мемлекеттің бюджеттен ... ... ... болады.
Инвестицияны реттеу салықтарына - кәсіпорындардың пайда салығы, ... ... мен ... ... ... ... .дивидент салығы және
басқалары жатады.
Мемлекет салық саясатын жүргізу барысында тұрақты экономикалық өсуге
қол жеткізуді, ... ... ... ... жүмыссыздық
деңгейін төмендетуді, халықтың әлеуметтік ... ... ... қызметті теңестіруді мақсат түтады. Осы аталған мақсаттардың
бәріне ... қол ... ... емес. Сондықтан да салық саясатының
басым ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
Салық салудың рөлі туралы жеке салықтар мен түсімдердің ... ... ... көрініс береді.. Осы мәліметтерді салыстыруы фискалдық
реттеуші рөлі қай салыққа ... ... ... береді.
Қазақстанда салықтардың ЖІӨ-дегі үлес салмағы соңғы жылдары 40%-ға
жуық, бүл басқа мемлекеттерге қарағанда біршама ... ... ... ... қай кезінде болмасын, үкімет салықтық
реттеу арқылы ықпалын тигізеді. Ал салықтық реттеу ... ... ... ... ... ... және ... жатады.
Әйткенімен, бұл жеңілдіктер барлық салық төлеушілер үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... Салық жеңілдіктері салық
минимумын, яғни салық салынатын пайдадан салық төлеушілердің ... ... ... ... есептен шегеруін, алдынғы төленген сомаларды
қайтаруын, төлем мерзімін үзартуын, салық шегерімдері мен ... ... атап ... ... Осы аталған салық жеңілдіктерінің ішінен салық
несиесі мен ... ... жеке ... ... ... ... ... - пайдаға немесе табысқа салынатын салыққа абсалютті сома
немесе пайыз ... ... ... ... ... ... жер қойнауының тозуына, әртүрлі корларды ұйымдастыруына және
т.б. жатады.
Инвестициялық шегерімдердің формасы әртүрлі ... ... ... техниканы игеруді ынталандыруға және қолданбалы ... ... Жер ... тозуына берілетін салық ... ... ... ... ... ... шығындарының анағүрлым
жоғары болуымен байланысты, пайдалы қазбалардың ескі орнын ... ... ... ... ... ... пайданың едәуір
бөлігі салықтан босатылады. Ал ол өз кезегінде, салық төлеушілердің жер
қойнауынан пайдалы ... ... ... ... ... ... ... батыс елдерінде және АҚШ-та көптеп пайдаланады. ... ... ... ... және экономикалық жағдайларының
ерекшелігін ескере отырып пайдалануға ... Ал ... ... ... салық шегерімдеріне тоқталатын болсақ, мәселен жапон фирмаларында
ғылыми зерттеу жүмыстарының ... ... ... ... ... кепілдік алуы үшін, арнайы резерв қорын қүру кезінде пайда
салығынан босатылуын атап өтуге ... ... ... қарағанда, салық несиесінің өз ерекшелігі бар. Ол
пайдаға салынатын салық емес, есептелген салық сомасынан тікелей шегерумен
көрсетіледі. Бүл салық ... үшін ең ... ... ... ... ... несиесі өндірісті қайта қүру мен ... ... ... ... ... ... салымдар мен шығындардың көлеміне
пайызбен қойылады. Ал несие мөлшері осы шығындардың ... мен ... ... ету ... ... ... тыс ... - бүл өндірісті, кәсіпкерлік белсен-
ділікті, еңбек пен ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің салықты төлеуден жаппай қашкақтауына әкеп соқтыратыны
бәрімізге мәлім. Салық мөлшеріне ықпал ететін жалпы ... ... да ... ... табысы, салық салу объектілерінің қүрамы ... ... ... мен ... ... ... және ... Осы жердегі маңызды жағдайдың бірі, рыноктық экономикасы дамыған
елдердің ҰТ-ның ішіндегі салықтардың алатын ... ... жәй ... ... ... ... өйткені ол жан басына шаққандағы
табыс деңгейіне тікелей байланысты.
Көптеген елдерде ұлттық өнім мен ЖІӨ-гі салық қысымын есептеу ... және ... ... ... ... ... сондай-ақ
мемлекет тарапынан тегін көрсетілетін әлеуметтік қажеттілік пен қызметтер
шығынын алып тастағандағы, әртүрлі әлеуметтік жарналарды қоса ... ... ... Ал ... ... ... осы күнге дейін әлемге
әйгілі салық жүктемесін есептеу әдістемесі өңделмеген.
Мемлекеттің әлеуметтік аяны реттеудегі салық ... ... ... ... ... ... әл-ауқатын, тұрмыс деңгейін
жақсарту мақсатында белгілі-бір әлеуметтік саясат жүргізуі ... ... ... ... бөлу ... біз ... ... өткендей,
мемлекеттің салық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... - мемлекеттік көмек көрсету,
жүмыспен қамту аясында да белгілі саясаттар ... ... ... ... ... ... ... кез-келген елдің даму
дәрежесі әлеуметтік саланы қаржыландыру ... ... ... Қазіргі заманның өзінде, дамыған батыс елдерінің көпшілігінде
инвестицияны әлеуметтік аяға, соның ішінде ... ... ... ... ... ... салынатын капитал салымына
қарағанда әлдеқайда жылдам артуда. Сондықтан да бағытты әлеуметтік ... ... ... ... бағытталудың мақсаты мен соңғы нәтижесі болып,
экономикалық өсудің негізгі көзі мен экономиканың ең ... ... ... ... өсуі ... ... өмірлік деңгейін қамтамасыз ету, тек таза әлеуметтік
міндет қана емес, сонымен бірге ... та, яғни ... ... ... ... де байқалады: бір жағынан халықтың түрмыс
деңгейі, сол елдің экономикалық даму ... ... ... ал екінші
жағынан тұрғындардың материалдық әл-ауқаттық деңгейінің өзі мемлекеттің
экономикалық мүмкіндік ... ... ... ... халық табысын
белгілі-бір дәрежеде реттеуге, қүрылып жатқан және жинақталған байлықты
әділетті бөлуді қолдауға міндетті. ... ... бөлу заңы мен ... ... ... ... бірі болып табылады. Бүл ҰӨ-
ті әлеуметтік ... ... ... атқарады және қоғамдық
өндірістің серпіні мен ... де ... ... ... ... дәрежеде ресми кіріс алу
мүмкіндіктерін жоғалтудың және осының ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі жұмыспен қамтуына көшудің
нәтижесі болып ... ... ... ... ... ең ... ... қызметтің дамуын емес, көптеген үй шаруашылықтары үшін ақырғы
күнкөріс қүралдарына айналған жеке ... ... ... ауыл
шаруашылығына көшуді білдіреді.
Қазақстан бойынша кедейілік тарауында елеулі айырмашылықтар бар: өңірді
орташа ... ... ... ... ... алғанда үш есе, ауыл
шаруашылығымен айналысатындардікі екі есе артық (соңғы бірнеше жыл ішінде
жалпы ... ең ... ... Маңғыстау облысында, ең төменгісі Алматы
облысында байқалған; ауыл шаруашылығындағы ең ... ... ... ... ең төменгісі Оңтүстік Қазақстан облысында тіркелген).
Сонымен бір уакытта, жекелеген аумақтардың ... ... ... сирек қүбылыс. Мәселен, Маңғыстау және Атырау
облыстарындағы жалпы өңірлік өнім ... жан ... ... ... бірі ... ... ... кедей халықтың, әсіресе ауылдық
жердегі, елеулі үлесі тап осы ... да, ... ... ... тәртібі бойынша, дағдарыс
кезінде де және экономикалық есу кезінде де қаржы ресурстары мен бүларға
қарама-қарсы ... ... ... сәйкес болуы
керек.
Қоғамның өлеуметтік-экономикалық қажеттілігін қанағаттандыру дәрежесі,
өндірілген жалпы қоғамдық өнімнің ... ... ... ... ... ... шектеу енгізу минималды күнкөріс деңгейін;
минималды түтыну бюджеті; түтыну себетінің қүны; еңбек ақы, ... ... ақы және ... ... ... ... сияқты түтынудың
әлеуметтік нормативтерін пайдалануды мүқтаж етеді. Инфляциялық жағдайда
халықтың өмір сүруінің қажетті әлеуметтік ... ... түру үшін ... мен ... ... ... жүргізіледі, өтемдік үстемақылар
үсынылады. Мүнымен қатар, халықтың әлеуметтік қажеттілігі мен ... ... ... ... ... ақы ... мен жүйелерін
салықтык реттеуі, яғни әлеуметгік салық пен жеке түлғалардың ... ... ... ... бағытталған қордың өсімін немесе еңбек
ақы төлеудің жалпы ... ... ... салығынан босатылған сома ретіндегі «күнкөріс минимумының» үғымы
табыс салығын енгізгеннен кейін, көп үзамай ... ... ... ... ... анықтау 20-шы жылдардың соңына қарай
жүргізіле бастады. Ол жылдары минималды түтыну бюджеті жыл сайын ... ... ... ақы төлеудің минималды деңгейі анықталған. Күнкөріс
минимумын есептеу тәжірибесі біраз жылдарға тоқтатыльга, оны ... ... тек 60-шы ... ғана ... қажет болды. Сол
жылдары Қазақстанның еңбек комитетінің еңбекті Ғылыми Зерттеу Институтының
минималды ... ... ... ... 1967 ... ... айына
минималды жалақыны 60 сомға дейін көбейтуді ... ... ... жалақы директивті түрде айына 40 сом ... ... ... және табыс салығынан босатылған табыс деңгейі,
жақсы тамақтануға және барлық коммуналдық ... ... шын ... ... 1974 жылы түрмыс деңгейі нашарларға арнап, жанүяның әрбір
мүшесіне айына 50 сом ... ... ... ... бекіткен
болатын.
Қазіргі кезде экономикасы дамыған бірқатар елдерде «күнкөріс ... ... ... ... ... ... Осы ... шекке
сәйкес келетін табыс деңгейі уақыт өте қайта-қайта қарастырылып отырады,
мәселен Ұлыбританияда ол - табыс ... ... ... ал АҚШ-та
- ол жыл сайын қарастырылады. Қазіргі уақытта, Құрама ... ... ... ... ... төмен деңгейде өмір сүреді, бірақ-та
олардың сол ... ... ... өзі, ... өмір ... ... ... түрде қамтамасыз ете алады. Осы жерде Дж.
Стилицтің халықтың әлеуметтік жағдайына байланысты ... ... ... ... Ол: ... индексі халықтың қаншасы одан төмен немесе
жоғары екендігін анықтайтын көрсеткіш емес... Кедейілік индексін пайдалану,
үкіметтің ... ... ... ... және одан ... ... ... етеді. Бүл әрине шығын жағынан қарастырғанда ... ... ... ... ... ... ... төмен халықтың
осы мәселесін шешу үшін ештеңе істей алмайды. Егерде бізде ... ... ... ... ... ставкасының шегінде салым бойынша
есептелген пайыздарға табыс салығы салынбайтын ... ал ... ... пайыздық есебі бойынша алынған тұрақты сомадан - 70 фунтқа
дейін табыс ... ... ... өз ... ... ... ... қоғамдық
өндірістің тұрақты өсуі негізінде, қаржы ресурстарын үнемі арттыруының
арқасында қол ... ... ... ... ... даму ... арналған қаржы ресурстарының көлемі азаяды.
Осының салдарынан көптеген қажеттілік қанағаттандырылмай ... ... ... ... тактикалық және стратегиялық міндеттерді бүза
отырып, шектелген қаржы көлемін ... ... ... ... ... яғни алдағы мақсаттарын таңдауына шектеу қойылады. Ал
мүндай әрекет, әлеуметтік жағдайды одан да ... ... ... ... ... ... негізгі қайнар көзі болғандықтан,
мынадай нақты талаптарға сай болуы қажет:
1. Салық ... ... - ... ... және оның ... ... ... қамтамасыз етіп түруы;
2. Салық жүйесі салық төлеушіге түсінікті және түрақты болуы керек.
Салық ... ... жыл ... ... яғни тауар өндірушілер
осы өзгерістерге байланысты қалыптастыруына уақыт беруі;
3. Салық салу ... ... ... түрлерінің
шаруашылық субъектілері үшін, ... ... ... бірдей болуы;
4. Салық жүйесі әділетті, ал ... ... ... арасында бірдей бөлу қажет. Біріне көптеп ... салу ... ... жеңілдігін беруге де болмайды;
5. Салық жүктемесін төмендету, яғни ... ... ... ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... салық
салудан босату;
6. Салық ... ... ... ... ету,
яғни салықты төлеуші ... ... және ... түрде ... ... ... Салық салудан ... ... және ... ... жою, ... төлемдерінің дүрыстығын тексеретін бақылаудың
тиімді жүйесін қүру.
8. Өңірдің және ... ... ... ... ... ... ... көрсетілуі қажет.
Азаматтардың конституциялық қүқына байланысты әркімнің жеке табысына
қарамастан жалпы білімге, жасына байланысты әлеуметтік қамтамасыз етілуіне,
мүгедектікке, ... ... ... ... ... тууы ... ... және ауруына байланысты тегін дәрігерлік
көмекке күкықтары бар. ... ... ... аяда, нарық
механизмінің әрекеті әлеуметтік мемлекеттің ... ... ... да ... ... ... ... және жалпыға
білім беруді үйлестіру, халық табысыньщ саралануымен және оның ... ... ... ... Қазақстанда минималды материалдық қамтамасыз ету
көрсеткішінің орнына, 2005 жылы қысқа мерзімге енгізілген минималды ... ... ... ... Бірақ та, оның мөлшері
мемлекеттің минималды ... ... ... ... ... мен
азаматтарды қорғаудың басқа да әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... минимумынан төмен табыс алатын
халық саны төмендегі кестеде көрсетілген .
2.2Салықтардың мемлекеттің ... ... ... ...... ... негізде салықтардан,
алымдардан және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерден алынатын
түсімдердің, салыққа ... және өзге де ... ... ... ... ... ... көлемі.
кеңестің жұмыс істеуі, сайлаулар мен референдумдар өткізу, мемлекеттік
бюджетті болжау мен ... ... ... ... службасы
органдарының қызметі, республикалық меншікті басқару, мемлекеттің бірыңғай
жүйесін ұйымдастыру, мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... саяси қызметі, іргелі ғылыми зерттеулер жүргізу
мемлекеттік ... ... ... ... ... жүйесін
ұйымдастыру, заңнамаларға сәйкес қызметтің әр түрлі салалары мен қызмет
сферасында мемлекеттік ... беру және ... ... және ... ... тәртіп, қауіпсіздік: мемлекеттің қорғанысын
ұйымдастыру және қамтамасыз ету, ... және ... ... ... ... ... бюджетке түсетін
кірістер мыналар болып табылады:
1) ... ... ... және ... да ... төлемдер:
корпорациялық табыс салығы, қосылған құнға салынатын салық, соның ішінде
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мен көрсетілген ... және ... ... ... ... ... құн ... импортталатын
тауарларға акциздер, газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға салынатын
акциздер, жер қойнауын пайдаланушылардың ... мен ... ... ... шикі ... ... рента салығы, Қазақстан
Республикасының аумағы бойынша автокөлік ... ... ... ... телевизиялық және радиохабар ұйымдарына радиожиілік ... ... ... үшін ... ... теңіз, өзен кемелері мен
шағын ... ... ... әуе ... ... және ... жоғары құрылғыларды, дәрілік заттарды мемлекеттік
тіркегені үшін алынатын алым, қалааралық және (немесе) халықаралық телефон
байланысын бергені ... ... ... кеме ... су ... үшін төленетін төлем, әкелінетін және әкетілетін тауарларға
кеден баждары, отандық тауар өндірушілерді қорғау ... ... ... ... ... ... ... азаматтарының паспорттары
мен жеке куәліктерін бергені үшін мемлекеттік баж, ... ... ... ... ... ... туралы куәліктер бергені үшін
алынатын мемлекеттік баж, мемлекеттік нотариат ... ... ... ... үшін ... ... баж және басқа
алымдар мен төлемдер;
2) салықтық емес тусімдер республикалық меншіктен алынатын ... ... ... мен ... ... таза ... ... республикалық меншіктегі: акциялар пакеттеріне
дивидендтер, заңи тұлғаларға қатысу үлесіне кірістер, мүлікті жалға ... ... ... ... ... ... банктерінің
шоттарында орналастырылған мемлекеттік сыртқы ... ... ... ... ... ... ... қару-жарақ пен
әскери техниканы сатудан түсетін кірістер, республикалық ... ... да ... ... бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік
мекемелердің тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін ... ... ... және осы ... ... ... сатып
алуларды өткізуден түсетін ақша түсімдері; мемлекеттік мекемелер ... ... ... ... ... және ... ... басқа да салыққа жатпайтын түсімдер);
3) негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер ... ... ... ... ... берілген
мемлекеттік мүлікті, мемлекеттік босалқы қорлардан, ... ... ... ... ... ақшалар);
4) ресми трансферттердің тусімдері (облыстық ... ... бар ... ... бюджеттерінен алынған ресми
трансферттер, Ұлттық қордан республикалық ... ... ... ... ... ... ... өтеуден,
республикалық меншіктегі мемлекеттің қаржы активтерін сатудан, Үкіметтік
қарыздарды өтеуден түскен ... ... ... ... 2004 ... ... бюджет кірістерінің
құрамы мен құрылымы мына мәліметтермен сипатталады (4- кесте).
Республикалық бюджет ... ... мен ... ... ... |% ... |722034 |100,0 ... ... |649000 |89,9 ... түсімдер |603396 |93,0 ... ... | | ... табыс салығы |272632 |45,2 ... ... ... ... |222161 |36,8 ... |6019 |1,0 ... емес ... |39348 |6,1 ... жасалған операциялардан |6256 |0,9 ... | | ... ... ... ... |57630 |8,0 ... КРЕДИТТЕРДІ ҚАЙТАРУ |15404 |2,1 ... ... ... ... статистикалық бюллетені № 6, маусым
2004ж.(9)
Кестеден көрініп тұрғандай, кірістердің негізін салықтық ... ал ... ... ... көздері, бұрынғыдай қосылған құнға
салынатын салық пен ... ... ... ... ... ... кірістерінің басқа едәуір көзі—салықтық емес түсімдер
және капиталмен ... ... ... ... ... — бұл ... бюджет шегінде қайтарылмайтын
негізде бөлінетін қаражаттар.
Республикалық бюджеттің шығыстары мына бағыттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... Президентін және оның отбасын қамтамасыз ету, ... ... және ... ... ... және ... ... сепаратизмнің басқадай көріністеріне қарсы күрес, Қазақстан аумағында
қоғамдық тәртіпті қорғау және ... ... ... ... және виза ... ... асыру, жедел іздестіру, тергеу қызметі,
азаматтық ... ... ... ... және ... ... ... қызметі және басқалары.
3) құқық, сот, ... ... ... ... ... мен ... мүдделерін құқықтық қорғау, заңдылық пен
құқықтық тәртібін қамтамасыз ету, соттың сараптамалық ... ... ... ... және ... ... ... білім берудің республикалық ұйымдарында дарынды
балаларға жалпы білім ... ... ... ... ... деңгейде орта кәсіби білімі бар мамандарды даярлау, жоғары
кәсіби және жоғары оқу орындарынан кейінгі кәсіби ... бар ... ... ... ... ... арттыру және қайта
даярлау, білім берудің республикалық ұйымдарын оқулықтармен қамтамасыз ету,
республикалық маңызы бар ... беру ... ... оңалту және
басқалары.
5) денсаулық сақтау: жоғары ... ... ... ауру ... шетелде емдеуді ұйымдастыру, ерекше қатерлі
инфекцияларға қарсы іс-әрекет, республикалық денсаулық сақтау ұйымдары ... оның ... мен ... ... санитарлық-
эпидемиологиялық қызметтің санитарлық-эпидемиологиялық сауаттылығын
республикалық деңгейде және мемлекеттік ... мен ... ... ... және сот-психиатрия сараптамасын жүргізу және басқалары.
6) әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру: бюджет ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға зейнетақы төлемдері, мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар,
мемлекеттік арнаулы ... ... ... ... апат ... ... адамдарға әлеуметтік көмек, әскери
қызметшілерге құқық ... ... ... ... ... ... ... көрсету, құрбандарына және одан зардап
шеккендерге төлемдер, ... ... ... туылуына байланысты
әлеуметтік төлемдер және басқалары.
7) мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік:
8) ауыл, су, орман, балық шаруашылығы және қоршаған ... ... ... әнеркосіп, жер қойнауын пайдалану, соулет, қала қурылысыжәне
қызметі:
10) көлік және коммуникациялар:
11) экономикалық қызметті реттеу: стандарттау, метреология ... ... ... ... ... және ... инновациялық саясат, мемлекеттік экспорттық және импорттық
бақылау, саудалық және ... ... ... бөсекелестікті қорғау және
табиғи монополияларды реттеу.
12) басқада бағыттар: облыстық бюджеттерге, республикалық маңызы бар
қалалар, астана бюджеттеріне, Ұлттық қорға берілетін ресми ... ... ... ... және оны ... ... бойынша міндеттемелерді орындау.
Республикалық бюджеттен сонымен бірге барлық мемлекеттік органдардың
және басқа мемлекеттік мекемелердің қызметтін қамтамасыз ... ... ... және бұл ... мекемелер қызметкерлерінің
біліктілігін арттыруды қоса алғанда), бюджеттік инвестициялық жобалар мен
бағдарламаларға, халықаралық ынтымақтастыққа, сондай-ақ қолданбалы ғылыми
зерттеулерге, мемлекеттік басқарудың ... ... ... мен ... өзге де функцияларына жұмсалатын шығындар да
қаржыландырылады (5 кесте)
5 кесте. Республикалық бюджет шығыстарының ... мен ... ... ... |% ... |773893 |100,0 ... |734809 |94,9 ... ... сипаттағы мемлекеттік қызмет |44066 |5,7 ... | | ... ... |40435 |5,2 ... ... ... және кауіпсіздіқ |73822 |9,6 ... ... беру |23241 |3,0 ... ... ... |19105 |2,5 ... ... ... ету және ... |202043 |26,1 |
|комек | | ... ... ... ... |10321 |1,3 ... ... ... туризм және ақпараттық |12879 |1,7 ... | | ... ... ... және жер қойнауын |8486 |1,1 ... | | ... ... су, орман, балық шаруашылығы және |43040 |5,6 ... ... ... | | ... ... және ... |1395 |0,2 ... ... және ... |59663 |7,7 ... Басқалар |68345 |8,8 ... ... ... ... |34338 |4,4 ... ... ... |93630 |12,1 ... |39085 |5,0 ... ... ... ... ... бюллетені № 6, маусым
2004ж.(10)
Орталық мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің және
Үкіметінің актілерімен бекітілетін штат саны лимиті мен ... ... ... ... ... ... көшу ... республикалық бюджет шығыстарының
құрылымы да айтарлықтай өзгерістерге ұшырауда — ... ... ... ... ... жұмсалымдарға жұмсалатын бюджет
қаражаттары шұғыл ... ... ... ... асыруға
байланысты мемлекеттік көсіпорындардың едәуір бөлігі акционерлік ... олар ... ... өндірісті қаржы рыногында жұмылдырылған
меншікті қаражаттар мен ресурстар есебінен жүзеге асыруы тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс-әрекеті жағдайында да жеке ... ... ... ... ... ... секторын бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын сақтап
қалуда.
Бұрынғы кезеңмен ... ... ... ... әлеуметтік бағыттылығы арта түсуде. Республикалық деңгейдегі
білім беруді, денсаулық сақтауды, әлеуметтік сақтандыру мен ... ... ... ... ... ... ... шығындар барлық шығыстардың 60 пайызынан асып отыр. ... ... ... басқаруға, армияға, құқық қорғау органдарына,
үкіметтік борышқа ... ... ... ... ... қоғамдастыққа біріккен шараларды жүргізу квоталары бойынша
жарналарға және т.с.с. ... ... да ... Бұл ... ... ... ... 1/3 бөлігі жұмсалады.
Сөйтіп, жалпы мемлекеттік мәні бар шараларды қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... елдің
экономикалық процесін реттеуде аса маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... маңыздылығы жергілікті бюджеттердің рөлін
төмен түсірмейді. Тап солар биліктің жергілікті ... ... ... ... қаржы ресурстарымен қамтамасыз ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруға, тиісті
аймақтың азаматтарының материалдық және мәдени дәрежесіне айтарлықтай ықпал
етеді.
Рынокқа өтпелі кезеңде бюджет жүйесінің ... ... ... ... ... ... үшін ... өндірістің құндық
ара қатынастарын жақсартуға ықпал етеді, нарықтық инфрақұрылымды дамыту
және азаматтардың ... ... ... үшін ... ... ... белсенді құралы болуы тиіс. Бұл тек салықтардың ынталандырушы
рөлін ... ... ... және ... пайдаланудың
прогрессивті нысандарын, әдістерін қолдану жолымен бюджет ресурстарын
қалыптастырып, жұмсау кезінде ... ... қол ... ... ... Сонымен қатар бюджет рәсімін, барлық деңгейлердегі бюджеттер
арасындағы, ... ... пен ... ... субъектілер
арасындағы қаржылық өзара қарым-қатынастарды одан әрі демократияландыру мен
жетілдіруді қажет етеді.
Әр бюджетте оның кіріс және шығыс белігін теңестірген, яғни ... ... — бұл ... ... жасаған кезде негізгі мәселе
мемлекеттің ақшалай түсімдері мен ... ... ... ... табылады. Кірістердің шығыстардан, яғни бюджетке түсетін түсімдердің
жалпы сомасының шығыстардың және қайтарымды негізде ... ... асып ... ... ... ... ... Ол мемлекеттік
борышты өтеуге бағытталады немесе бюджеттік қаражаттардың (республикалық
және жергілікті бюджеттегі) бос қалдығын ... ... ... ... ... бюджет кезеңінің аяғында қалыптасқан бюджеттік қаражаттардың
бос қалдықтары үкімет пен жергілікті ... ... ... ... және кассаның айналымдағы нақты ақшасының өсіміне және ... ... ... борышын жабуға пайдаланылады. Мұндай қажеттік
болмаған жағдайда бұл ... ... ... ... ... ... ... кірістерден асып түсуі мемлекеттік
бюджеттің тапшылығын тудырады. Тапшылықтың едәуір әрі ... ... ... ... сипаттайды.
Тапшылықтың ұйғарымды деңгейі деп елдің жалпы ішкі ... ... ... саналады. Мұндай жағдайда тапшылық мемлекеттік ... ... ... ... эмиссиясының көмегімен біршама жеңіл жабылуы мүмкін.
Бюджеттің едәуір және ... ... ... қарыздар мемлекеттің
қажеттіліктерін жаппайды, олар ақшаның қосымша (яғни тауар ... тыс) ... ... ... бұл инфляцияның
дамуына, ақша айналысы заңының бұзылуына, ақшаның құнсыздануына, нақтылы
табыстардың және ... ... ... ... ... соғады.
Бюджет тапшылығы экономиканың жай-күйін қамтып көрсетеді, ал оның болуы
мына себептерге ... ... ... ... ... құлдырауы;
2) қоғамдық өндіріс шығындарының өсуі;
3) айналысқа тауар жиынымен жабылмайтын ақшаны шектен тыс шығару;
4) бюджеттің ... ... даму ... ... келмейтін
едәуір әлеуметтік шығыстардың басымдығы;
5) әскери-өнеркәсіп ... ... ... ... шығыстарды,
басқару шығыстарын қаржыландырудың қомақты ауқымы;
6) "көлеңкелі" экономиканың ірі ауқымды айналымы;
7) ... ... ... ... мен ... тапшылығын төмендетудің мынандай әдістері болады:
1) шығыстар тұрақты, кірістер өседі;
2) кірістер тұрақты, шығыстар азаяды;
3) кірістер өседі, шығыстар ... ... 2 ... ... ... — оны жабу үшін ... ақша қаражаттарын
іздестіру.
Бюджет тапшылығын қаржыландырудың жолдары:
1. Ақша белгілерін шығару. Бұл жол теріс ... ... ... ... Өз ... ақша эмиссиясы
айналысқа ақша белгілерін тікелей шығаруда да, ... ... ... ... шығару және оларды коммерциялық банктерге өткізу арқылы да
тұлғалануы мүмкін, коммерциялық банктер өзінің ... ... ... ... ... айналыстағы ақшаның санын көбейтеді.
2. Мемлекеттік қарыздар. Бұл жағдайда қаржыландыруға бос ... бар ... ... және т.б. ... Шетелдік қарыздар. Оларды ... ... ... басқа
халықаралық қаржы ұйымдары, үкіметтер, банктер береді.
4. Ұлттық байлықты пайдалану. Бұл орайда ... ... ... активтерін сатады.
Салықтардың мөлшерлемелерін көбейту бюджет тапшылығын қаржыландырудың
әдісі емес, оны қысқартудың ... ... ... ... ... және ... қысқартуға, бюджет
тапшылығын реттеуге, басқа экономикалық дағдарысқа қарсы ... ... ... бағытталган шараларды әзірлеу және дәйекті
іске асыру мемлекеттің қаржы жағдайын ... ... ... ... экономикалық дамуына жәрдемдесетін болады.
Бюджет тапшылығына қатысты фискалдық ... үш ... ... ... дейін фискалдық саясаттың мақсаты деп есептелді.
Алайда бюджеттің мұндай жай-күйі фискалдық ... ... ... ... азайтады. Бюджетті теңгеру тіпті экономикалық циклдың
ауытқуын ұлғайтуы мүмкін. Жұмыссыздықтың болуы және ... ... ... ... түсімдері автоматты түрде қысқарады. Бұл жағдайда
бюджетті теңгеру үшін мемлекетке не салықтардың мөлшерлемелерін арттыруы,
не ... ... ... не бұл екі ... ... ... Қорытындысы жиынтық сұранымның қысқаруы және өндірістің одан ... ... ... ... ... ... ... инфляцияны үдетуі мүмкін.
Инфляцияның болуы кезінде ақшалай табыстардың артуы автоматты түрде салық
түсімдерін көбейтеді. ... ... жою үшін ... мына ... тиіс: не салықтардың мөлшерлемелерін төмендетуі, не мемлекеттің
шығыстарын көбейтуі, не бұл екі шараның үштастырылуын пайдалануы тиіс.
Бұл ... ... ... жыл ... емес, экономикалық циклдың
барысында теңгеріледі. Өндірістің құлдырауын болдырмау үшін ... ... ... отырып салықтарды азайтады және шығыстарды
көбейтеді. Экономиканың келесі өрлеуі ... ... ... ... шығыстарды қысқартады, ал пайда болған бюджеттің артығы құлдырау
жылдарындағы тапшылықтарды ... ... ... ... ... ... және экономикалық цикл ішінде ... ... ... мен өрлеулер тереңдігі мен ұзақтығы бойынша бірдей
болмайтындығы, мұның өзі бюджеттің циклдік теңгерімділігін бұзатындығы ... ... ... ... табылады, мақсаты макроэкономикалық
тұрақтылыққа, инфляциялық емес ... ... ... ... жету ... ... теңгеру болып табылады. Бұл тұжырымдама кезінде бюджетті
теңгеру болмашы мәселе ... ... ... ... мен мемлекеттік
борыштың да, бюджет артығының да болуына рұхсат ... Бұл ... ... ... салық жүйесі бюджетке түсетін түсімдерді автоматты
түрде қамтамасыз етеді, ал микроэкономикалық ... бұл ... ... ... ... ... ... қаржыландырады
деп шамалауға болады. Бұдан басқа, мемлекет салықтармен іс ... ... ... алады және бюджеттің тапшылығын жаба алады. Бұл
тұжырымдамада сонымен ... ... мен ірі ... ... ... экономика үшін қауіпті емес деп шамаланады.
Циклдік негізде және функциялық ... ... ... ... бағдарланған фискалдық саясат ақша ... ... ... бюджет тапшылығының қалыптасуына ... ... ... ... тиімді шараларды қаржыландыруды
қамтамасыз ететін қаржылық шаралардың негізделген бағдарламасын ... ... ...... жоспарлау, әзірлеу, қарау, бекіту, атқару,
нақтылау, түзету жөніндегі, бюджеттің атқарылуы бойынша бюджет ... ... ... мемлекеттік қаржылық бақылау, сонымен ... ... ... мен пайдалану жөніндегі ... ... ... ... ... ... өзара байланысты және қоғамның экономикалық процестерін ғана
емес, сонымен бірге ... ... ... бейнеленуі болып табылады.
Қазақстан Республикасында бюджеттік процесс Бюджет кодексіне, "Қазақстан
Республикасының жергілікті ... ... ... жыл ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының басқа
зандарына сәйкес жүргізіледі. Бұл заңдар әр ... ... ... ... ... ... қаржы қатынастарын реттейді,
республикалық және жергілікті бюджеттерді әзірлеу, қарау, бекіту, атқару
және ... ... ... жобасын уақтылы және сапалы әзірлеу мен бюджетті нақтылау
және атқару жөнінде ұсыныстар жасауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ол туралы қағиданы
бекітеді, оның құрамын анықтайды.
Бюджеттік комиссиялардың құзырына мыналар ... ... үш ... орта мезгілді фискалдық саясат жөнінде ұсыныстар талдап-жасау;
тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... жөнінде ұсыныстар талдап-жасау;
алдағы үш жылдық ... және ... ... қаржы жылында
қаржыландыруға арналған бюджеттік бағдарламаларды ... орта ... ... ... ала ... оларды іске асыру ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды
немесе түсімдерін қысқартуды көздейтін нормативтік ... ... ... ... талдап-жасау;
тиісті қаржы жылына арналған бюджеттерді нақтылау ... ... ... іске ... ... нәтижелерін қарау
және олар бойынша ұсыныстар талдап-жасау және өзге де ... ... ... ... ... ... ... көлемін және басымдықты ескере отырып мемлекеттің әлеуметтік-
экономикалық даму міндеттеріне сәйкес оларды пайдалану бағыттарын ... ... ... ... ... табылады.
Бюджет бір қаржы жылына жоспарланады. Кезекті қаржы жылына ... ... бір ... ... үш ... кезеңге арналған
бюджеттің болжамы жасалады.
Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... айқындайды, жергілікті бюджеттердің жобаларын
әзірлеу тәртібін Үкімет айқындайды. Қазақстан ... ... ... Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының орта
мерзімді жоспары, Үкіметтің алдағы үш ... ... ... орта ... ... ... салалық (секторалдық) бағдарламалар,
Президенттің ... ... ... ... және ... ішкі ... саясатының негізгі бағыттары туралы жыл сайынғы жолдауы, өткен және
ағымдағы қаржы жылдарындағы республикалық бюджеттің атқарылу ... ... ... ... бағалау алдағы қаржы
жылына арналған ... ... ... ... үшін негіз болып
табылады.
Республикалық бюджет жобасын әзірлеу прцессі ... ... ... ... ... ... ... болжамды көрсеткіштерін
айқындау;
2) ағымдағы бюджеттік бағдарламалар мен ... ... ... ... ... ... республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдерді жасауы;
4) республикалық бюджеттік ... ... ... ... алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның
жобасын әзірлеу.
1. Бюджеттік ... ... ... ... ... үш ... бектілген бюджеттік алынымдар көлемін ескере ... және ... ... ... ... ... құрылымына сәйкес алдағы қаржы
жылына арналған республикалық бюджет түсімдерінің болжамды көрсеткіштерін
ай-қындайды және ... ... ... комиссиясының қарауына
жібереді. Ол ағымдағы ... ... 5 ... ... алдағы қаржы жылына
арналған республикалық бюджет түсімдерінің болжамды көрсеткіштерін ... олар ... ... ... ... ... ... лимиттерін бюджеттік жоспарлау
жөніндегі орталық уәкілетті орган республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... сальдоның жол берілетін шекті мөлшері, орта мерзімді фискалдық
саясатта айқындалған басқа да ... ... ... ... шекті мөлшері және орта мерзімді ... ... да ... ... Республикалық бюджет
комиссиясы мақүлдаған алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджетке
түсетін түсімдердің ... ... ... ... ... комиссиясы ағымдағы қаржы жылының 5 ... ... ... ... ... даму ... ... лимиттерін қарайды және мақұлдайды.
3 Әлеуметтік саясатты жүзеге асырушы құрал ... ... ... ... 2003 жылы ... заңдарындағы өзгерiстер салық жүктемесiн азайту, жаңа
техника мен алдыңғы қатарлы технологиялар ағынын көтермелеу және оларды
енгiзу жолымен ... ... ... ... ... пен ... өзара қарым-қатынастарын жақсартуға бағытталған және елдiң
инвестициялық тартымдылығын жоғарылатуға арналған.
      Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Iшкi және сыртқы саясаттың 2004
жылға арналған негiзгi ... атты ... ... Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015
жылдарға арналған стратегиясына сәйкес ... ... ... және елдiң
экономикалық өсуiн ынталандыру, сондай-ақ белгiлi бір санаттағы
азаматтардың кiрiстерiн заңдастыруын ынталандыру және еңбекақыны ұлғайту
мақсатында 2004 жылдан бастап жеке ... ... ... ... ... ... ... кемiмелi шәкілі енгізiлдi, қосылған
құн салығының ставкасы азайтылды, арнайы экономикалық аймақтар аумағында
салық ... ... ... ... арнайы салық режимдерiн қолдану
салалары кеңейтiлдi.
      Экономиканы одан әрi тұрақты дамыту, ... ... ... мақсатында мұнай операцияларына, қаржы лизингiне, резидент
еместерге, қаржы құралдарына салық салу, сондай-ақ салықтық әкiмшiлендiру
нормалары жетiлдiрiлдi.
      Жер қойнауын ... ... ... жаңа ... ... ... ... кiрiстерiн мұнай операцияларынан барынша көп
алу, жер қойнауын пайдаланушылардың экономикалық ниеттерiн сақтай отырып,
тараптар мүдделерiнiң ең жоғарғы теңгерiмiне қол ... ... ... ... ... салық салуды жетiлдiру Қазақстанда негізгi құралдарға
инвестицияларды қаржыландырудың аса маңызды құралдарының бiрiЭкономикалық
жосплау жөніндегі орталықты уәкілетті ... ... ... ... ... инвестициялық жобалар (бағдарламалар)
бойынша өтінімдерін қарау нәтижелері, заңи тұлғалардың жарғылық капиталын
қалыптастыруға және ... ... ... ... ... бюджеттік
инвестициялардың қаржы-экономикалық негіздемелері негізінде және
Республикалық бюджет комиссиясы айқындаған, бюджеттік даму бағдарламаларына
арналған шығыстардың лимитері ... ... ... жылы ... ... ... бөлінісінде іске асырылатын инвестициялық ... ... ... ... ... жобалар
(бағдарламалар) тізбесін;
2) заңи тұлғалардың жарғылық капиталын қалыптастыруға және ... ... ... ... ... инвестициялар жөніндегі
ұсыныстарды қалыптастырады және ... ... ... 15 ... ... бюджет комиссиясының қарауына енгізеді.
Республикалық бюджет комиссиясы жоғарыда көрсетілген тізбе ... ... ... ... көзі мен тетігін және оларды іске
асыруға жауапты болатын ... ... ... ... Республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдері бюджеттік ... ... ... ... орган белгілеген
тәртіппен:
- бірыңғай бюджеттік сыныптама;
- ағымдағы бюджеттік ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобалар (бағдарламалар) тізбесі;
- еткен қаржы жылыннда Республикалық бюджет комиссиясы мақұлдаған үш
жылдық кезеңге арналған бюджеттік ... орта ... ... орта ... ... саясат негізінде жасалады.
Алдағы үш жылдық кезеңге арналған бюджеттік өтінімдерді республикалық
бюджеттік ... ... ... ... ... ... органға ағымдағы қаржы жылының 25 ... ... ... ... ... ... орган белгілеген кестеге
сәйкес ұсынады.
Облыстардың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... және бюджеттік кредиттерді
қаржыландыруды жүзеге асыратын республикалық бюджеттік бағдарламалардың
әкімшілері бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық ... ... ... ... бар ... ... бөлінісінде осы бюджеттік
бағдарламалар бойынша негізделген есептеулерді ... ... ... ... ... ... және ... жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органның
олар бойынша қорытындысы, сондай-ақ бюджеттік жоспарлау ... ... ... облыстық бюджеттерге, республикалық маңызы бар
қалалардың, ... ... ... ... ... трансферттер мен бюджеттік кредиттердің көлемі жөніндегі ұсынысы
ағымдағы қаржы жылының 15 ... ... ... бюджет
комиссиясының қарауына енгізіледі.
Республикалық бюджеттік бағдарламалардың ... ... ... 15 ... дейін республикалық бюджеттік бағдарламалар
паспорттаның жобаларын және шығыстарды есептеулерді ... ... ... ... ... және ... ... жоспарлау
жөніндегі орталық уөкілетті органға ұсынады.
5. Бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... түпкілікті нұсқасы негізінде
алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... және ... қаржы жылының 15 тамызынан кешіктірілмейтін мерзімде
оны Үкіметтің қарауына ұсынады.
Алдағы қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... жылдың 1 қыркүйегінен кешіктірмей Қазақстан
Республикасының Парламентіне енгізеді.
Қазақстан ... ... ... ... ... төтенше немесе соғыс жағдайын енгізу туралы жарлығы не ... ... ... аумағында төтенше жағдайды енгізу төтенше
мемлекеттік бюджетті әзірлеу үшін негіз болып табылады.
Төтенше мемлекеттік бюджет республикалық және ... ... ... ... ... ... ... бюджет туралы заң жобасының
мәтінінде:
- алдағы қаржы жылындағы ... ... ... ... сальдосының, таза бюджеттік кредит беруінің,
қаржы активтерімен жүргізілетін операциялар бойынша сальдосының,
тапшылығының ... ... ... ... көлемдері;
- жалақының, зейнетақының, айлық есептік көрсеткіштің ең ... ... ... ... ... ... алынымның
көлемі;
- республикалық бюджеттен жергілікті бюджеттерге берілетін бюджеттік
субвенциялар көлемі;
- Үкіметтің резерві мелшері;
- ... ... ... ... ... орындау сомасы;
- Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдіктер беру ... ... ... ... және ... да ... болуға тиіс.
Бюджет процесінде маңызды рөл бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті органға беріледі, ол ... ... ... арналған республикалық
бюджет туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... және ... ... Үкіметке табыс етеді, бюджеттік
өтінім жасаудың және табыс етудің тәртібін айқындайды.
Алдағы қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... ... ... жыл алдындағы жылдың 1 қыркүйегінен
кешіктірілмей енгізеді. Жоба Парламент палаталарының бірлескен отырысында
кемінде екі ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімді жоспары,
орта мерзімді фискалдық саясат және ... ... ... ... ... туралы заңның жобасы ... ... ... ... ... бойынша баяндамаларын, сондай-ақ
Парламенттің палаталары уәкілеттік берген ... заң ... ... қоса ... қамтиды.
Бірінші оқылымда республикалық бюджет кірістерінің, шығыстарының,
операциялық ... таза ... ... ... активтерімен
жүргізілетін операциялар бойынша сальдосының, тапшылығының (профицитінің),
тапшылығын қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... тиісті жылға арналған республикалық бюджет
туралы заңның жобасы ... ... ... ... ... ... ... бюджет Парламент
палаталарының бірлескен отырысында ... екі ... және ... 1 ... ... ... ... қаржы жылына
арналған республикалық бюджетті бекітту Парламент палаталарының бірлескен
отырысында заң ... ... ... ... ... ... 1 желтоқсанына дейін алдағы ... ... ... ... занды қабылдамаған жағдайда Президент алдағы
қаржы жылының I ... ... ... ... ... ... шығаруға құқылы, ол республикалық бюджетті Парламент бекіткенге
дейін қолданылады. Бұл республикалық қаржы ... ... ... ... ... алдағы қаржы жылына арналған ... ... ... бір ... ... бектіледі. Бұл жағдайда осы
қаржы жылына арналған республикалық бюджет сол ... 1 ... ... ... Бұл ретте аталған қаржы жылына арналған
республикалық бюджет сол жылдың бірінші тоқсанына ... ... ... ... отырып бекітіледі.
Алдағы қаржы жылына арналған Республикалық ... ... ... ... ... қаржы жылының бірінші тоқсанына
арналған республикалық қаржы жоспары ... ... ... ақпарат құралдарында жарияланады.
Бюджеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уөкілетті орган об-лыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның (облыстық маңызы ... ... ... ... шешімдері негізінде алдағы қаржы
жылына арналған облыстық бюджет, республикалық маңызы бар ... ... ... түпкілікті нұсқасын жасап, оны облыстың, республикалық
маңызы бар қаланың, астананың, ауданның (облыстық ... бар ... ... ... енгізеді.
Алдағы қаржы жылына арналған облыстық бюджет, республикалық маңызы бар
қала, ... ... ... ... ... ... және айқындау
жоспарланып отырған қаржы жылының алдындағы жылдың 15 қыркүйегінен, ал
аудандікі ... ... бар ... 1 қазанынан кешіктірілмей
аяқталады.
Шешім ... ... ... ... ... арналған бюджет кірістерінің, ... ... таза ... ... ... ... жүргізілетін операциялар ... ... ... ... ... ... ... облыстық бюджеттен аудандар (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттеріне
берілетін бюджет субвенцияларының көлемдері және аудандар (облыстық
маңызы бар ... ... ... ... ... келемдері; жергілікті атқарушы органның резерві мөлшері;
- облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың ... ... ... ... ... аяғындағы жағдай бойынша борыш
лимиті және басқа да қағидалар болуға тиіс.
Жергілікті ... ... ... мәслихаттың тұрақты комиссияларында
қаралады.
Тиісті мәслихаттың сессиясында жергілікті бюджеттің жобасын талқылау
тиісті ... ... ... ... жергілікті атқарушы орган
уәкілеттік берген адамның (адамдардың) ... ... ... ... ... даму ... орта ... саясат және тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджеттің
жобасы бойынша баяндамаларын, ... ... ... берген
адамдардың жергілікті бюджеттің жобасы бойынша қорытындысымен ... ... ... ... арналған жергілікті бюджетті бекіту мәслихаттың
шешімін қабылдау арқылы жүзеге асырылады.
Бюджетке түсімдердің түсуін, бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуын
қамтамасыз ету, ... ... ... ... (профицитті
пайдалану) жөніндегі іс-шаралар кешенін орындау бюджеттің атқарылуы болып
табылады.
Бюджеттің атқарылуы ағымдағы қаржы жылының 1 ... ... ... ... кодексінде көзделген жағдайларды қоспағанда, бюджеттің
атқарылуы кассалық негізде жүзеге асырылады.
Республикалық бюджеттің ... ... ... бюджеттердің
атқарылуын жергілікті атқарушы органдар қамтамасыз етеді. Бюджетті атқару
жөніндегі орталық уәкілетті орган жергілікті ... ... ... ... ... түсімдер бойынша атқарылуы бюджетті атқару жөніндегі
уәкілетті органның Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... арналған республикалық бюджет
туралы заңда немесе жергілікті бюджет ... ... ... төмен болмайтындай мөлшерде ... және ... ... ... ету жөніндегі іс-шаралар кешенін жүргізу болып табылады.
Бюджеттің түсімдер бойынша атқарылуы түсімдерді бірыңғай қазынашылық
шотқа ... және ... ... ... ... түсімдерді бюджет
деңгейлері арасында бөлуді; Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне
сәйкес ... ... ... қайтаруды не оларды салық берешегін өтеу
есебіне есепке алуды кіріктіреді.
Бюджетке ... ... ақша ... ... ... және
бірыңғай бюджеттік сыныптамаға сәйкес толық келемде бірыңғай қазынашылық
шотқа есепке алынады.
Бюджетке шетел валютасымен ... ... ... ... келісе
отырып, бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган ... ... ... ... ... арасында бөлуді Бюджет кодексіне сәйкес
әрбір жұмыс күні ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырады.
Бюджеттің шығыстар бойынша ... ... ... ... органның, бюджеттік ... ... ... ... ... ... арналған республикалық бюджет ... және ... ... ... ... жергілікті бюджет туралы
мәслихаттың шешімінде не түзетілген бюджетте бектілген сомалар ... және ... ... бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру болып
табылады.
Мынадай жағдайларда — бюджет түсімдерін қысқартуды немесе шығыстарын
ұлғайтуды ... ... ... ... актілері
қабылданған немесе өзгертілген және ... ... ... ... олардың бектілген жылдық көлемінен он пайыздан астам ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Бюджет Кодексінде көзделген жағдайларды қоспағанда, тиісті ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджет
туралы мәслихаттың шешімінде бекітілген көлемнен артық қосымша шығыстарды
бюджеттен жүзеге асыруға бюджетті ... ... ғана жол ... ... ... ... нақтылауға бюджеттің
кірістері жөніндегі жылдық жоспар ... ... ... ... ... кем ... отыз пайызға немесе бірінші жарты
жылдығының ... ... ... ... және үш ... ... сексен пайыздан астам орындалған ... ... ... ... ... нақтылау бюджет заңдамасында
белгіленген басқа да жағдайларда жүзеге асырылуы мүмкін.
Бюджетті атқару ... ... ... ... ... ... ... бекітілген бюджеттік бағдарламаларды толық
көлемде қаржыландыру мүмкін болмайтын жағдайда ...... ... ... бір ... тиым ... ... арнайы
тетік енгізіледі.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... мәслихаттың шешімінде секвестрлеуге жатпайтын
республикалық және ... ... ... ... ... ... бекітілген жылдық көлемінің он
пайызынан кем сомаға секвестрлеу Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... бойынша, ал он пайыздан астам сомаға
секвестрлеу заңның немесе ... ... ... ... ... бағдарламалар қысқартылған жағдайда олардың басымдығы мен
әлеуметтік бағыттылығы ескеріледі.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет ... ... ... ... ... мәслихаттың шешіміне өзгеріс және толықтыру туралы
заңның жобасы немесе мәслихаттың ... ... ... ... ... ... күннен бастап бюджетті ... ... ... жергілікті уәкілетті орган секвестрлеу белгіленген
бюджеттік бағдарламалар (ішкі ... ... ... ... ... ... құқылы.
Бюджетті секвестрлеу кезінде бюджет қаражаты есебінен жасалған
азаматтық-құқықтық ... ... ... ... реттеу
Қазақстан Республикасының азаматтық заңдамасына сөйкес жүзеге асырылады.
Республикалық бюджетті тузетуге орталық мемлекеттік органдар және
оларға ... ... ... ... құрылған, таратылған,
қайта ұйымдастырылған, олардың функциялары өзгерген ... ... ... ... ... ... өтеу көлемі ұлғайған және Бюджет
кодексінде көзделген ... жол ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламаларды тиісті қаржы жылына
арналған республикалық ... ... ... ... ... ... ... жалпы сомасы шегінде қосу, ... беру ... ... ... ... жылы ... ... немесе
облыстың жергілікті атқарушы органының шешімі бойынша жоғарғы бюджеттен
қаражат бөлінген және жоспардан тыс түсімдер ... ... ... ... етеу ... ... және бюджет заңнамасында көзделген
жағдайларда жол беріледі.
Өткен қаржы жылындағы Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... жөніндегі орталық уәкілетті орган есепті жылдан
кейінгі жылдың 1 ... ... ... ... ... ... уәкілетті органға және мемлекеттік қаржылық бақылау
органдарына ... ... ... ... туралы жылдық есеп бекітілген,
нақтыланған түзетілген ... ... және ... ... ... ... бюджеттің атқарылуы туралы жылдық есепке түсіндірме
жазба мен ... ... ... туралы, сондай-ақ республикалық
бюджеттік бағдарламалардың тиімділігін бағалауды қоса алғанда, олардың ... ... ... есеп қоса тіркеледі.
Қазақстан Республикасының Үкіметі жыл сайын ағымдағы ... ... ... ... ... атқарылуы туралы жылдық
есепті қосымшаларымен бірге ... ... ... ... ... ... бақылау жөніндегі есеп комитетіне табыс
етеді.
Парламент өткен ... жылы ... ... ... ... ... ... есебін Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау
жөніндегі есеп комитетінің республикалық бюджеттің атқарылуы ... ... ... ... алдымен — Мәжілісте, содан соң Сенатта қарайды.
Республикалық бюджеттің ... ... ... есеп ... Мәжілісі
мен Сенатында қаралғаннан кейін Парламентт палаталарының бірлескен
отырысында бектіледі.
Облыстың, ... ... бар ... астананың бюджетті атқару
жөніндегі жергілікті уәкілетті орган есепті жылдан кейін жьшғы 1 ... ... ... маңызы бар қаланың) бюджетті ... ... ... ... ... 1 ... кешіктірмей өткен қаржы
жылындағы облыстық ... ... ... бар ... ... атқарылуы туралы жылдық ... ... ... ... бар ... ... ... бюджеттік жоспарлау
жөніндегі уәкілетті органы және ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті
органға табыс етеді.
Облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... жыл
сайын ағымдағы жылдың 1 мамырынан, ал ауданның (облыстық маңызы ... ... ... 1 ... кешіктірмей өткен қаржы жылындағы
облыстық бюджеттің, республикалық маңызы бар ... ... ... ... бар ... бюджетінің атқарылуы туралы жылдық есепті қосымшаларымен
қоса облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... маңызы бар қаланың) мәслихатына, ... ... ... ... ... ... табыс етеді.
Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті
атқарушы органы ай ... және жыл ... ... ... маңызы бар қала, астана бюджетінің атқарылуы туралы есептерді
бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті органға табыс ... және ... ... ... ... бойынша есепке алу мен есептеме жүргізуге, олардың атқарылуын
бағалауға республикалық деңгейде Республикалық бюджеттің атқарылуын ... есеп ... ... ... ... тексеру
комиссиялары жүзеге асырады.
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті
бюджеттік қатынастарды реттеу саласында республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ішкі ... жөніндегі орталық
уәкілетті органмен бірлесіп мемлекеттік қаржы бақылауының стандарттарын
әзірлейді, сондай-ақ оларды бекітеді және олардың ... ... және ... ... ... ... бақылау іс-
шараларының корытындылары бойынша қабылданған шешімердің орындалуына
бақылауды және ... ... ... ... өзге ... ... асырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Ұдайы өндірістік мүдделерімен байланысты салық жүйесінің эволюциялық,
біртіндеп қайта құру аясындағы салық салудың жасалған ... ... ... ... дамуымен байланысты жалпы
жүйелік функцияларды ... ... ... Бұл ... ... ... функциялар және арнайы функцияларды орындайтын жеке салықтар
немесе салық топтары.
Салықтар жалпы ішкі ... және ... ... ... реттеу мен
қайта бөлудің маңызды құралы болып табылады. ... ... ... ... ... жалпы сомасындағы жанама салықтардың үлесі
артып отыр.
Салық салудың заңдылықтарын және мемлекеттің ақшалай ... ... ... отырып, салық ғылымы мемлекеттің салық
саясатының қалыптасуына әсер ... және ... ... мәні мен ... ... түсініктеме беріп отырады.
Қорыта айтқанда, жоғарыда аталған ұсыныстарды ... ... ... ал ... ... ... тиімділікті айтарлықтай болары
Соңында келесідегідей қорытындылар жасауға болады:
1. ... ... ... өмір ... ... ... ... құралы ретінде дамудың қажетті шегіне жеткен
жоқ;
2. Тиімді салық ... құру ... ... ... ... тәжірибеге сүйену қажет;
3. Салық жүйесінің «үш киті»: салықтық қатынастарды реттеудің құқылы
негізі; ... және ... да ... ... ұйымдар;
салықтарды құрудың формалары, түрлері және әдістері;
4. Салық жүйесінің І ... ... оның ... 45 ... ... ... 14 ... актілері)
немесе фискальді бағытталумен (салық алымдары 95 % ... ... ЖІӨ ... жыл ... ... ... азаюы, төлемдердің жасалмау ... ... ... ұлғаюы;
5. 1995 жылғы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... азайтты, «селективті жеңілдік беру»
саясатын тоқтатты, салықтар ... 11 ... ... және ... ... ... Нәтижесі: ЖІӨ азаюын ... ... ... ... ... жанданды;
6. Салық саясатында ҚҚС маңызы өсті, ол ... ... ... ... (54 %) иеленді. Оның іс-әрекет механизмі, ставка
деңгейі, оны алу ... ... ... ... ... 2001 ... салықтық «жаңалығы» әлеуметтік салық ставкасының
26 %-тен 21 %-ке төмендеуі және 16 % ... ҚҚС ... ... ... Бөлшектік зерттеу кезінде ҚҚС қатынасында
салық ауыртпалығы тұтыну өнімдерін өндірушілерге таратылды, ал ҚҚС ... ... ... аз ... ... тұрғындарға әсер
етті.
8. 2004 жылдың Салық ... ... ... ... ... ... болды. Салық кодексі бойынша Қазақстан
Республикасының ... ... ... қасиеті салық салудың
халықаралық қағидаларына сәйкес болып табылады.
Осылайша, Қазақстан салық ... 13 ... ... қатынастарының
үйлесімділікке бағытталған 3 рет реформаға ұшырады, яғни ол ... ... ... ... ... ... ... деңгейі нарықтық
реттеушілік әсермен құрылды.
Қазақстанға өзінің бизнесін жасырғаннан ... ... ... ... ... жүйесі қажет. Салық кодексі Қазақстан Республикасының салық
жүйесінің үйлесімді, жоғары теңдестірілген болуына бірінші қадам жасады ... ... ... |ҚР Салық жүйесі туралы занға |Рет№ |ҚР ... және ... |
| ... ... ... | ... да ... ... ... аударымдар және | ... ҚР ... ... ... | ... ... |
|1 |Пайдаға ... |1 ... ... ... |
| | | ... (30%) |
|2 ... ... яғни |2 ... ... ... |
| ... ... алынатын | |салығы |
| ... ... | | |
|3 |ҚҚС |3 |ҚҚС |
|4 ... |4 ... |
|5 ... ... мен |5 ... қағаздар мен |
| ... ... | ... салықтар |
|6 |Көлік құралдарына салынатын |6 ... ... |
| ... | ... |
|7 ... және ізденіс |7 |Жер қойнауын |
| ... ... ... | ... арнайы |
| |салынатын төлем | ... мен ... |
|8 ... ... ... |8 |Орман алымдары |
|9 ... ... ... |9 ... және ... |
| | | ... ... |
|10 |Кеден тарифтері мен ... |10 ... ... көлік |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... (ренталық) төлемдер |11 |Жұмысбастылықты қамтамасыз|
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... ... ... |12 ... 11 ... |
| |салықтар | ... мен ... ... ақпарат негізі Қазақстан Республикасының Салық кодексінен
алынған № 209.
12 желтоқсан 2003 ж. Алматы: 2004 – 238 ... ... жыл ... ... мемлекеттік бюджет түсімдерінің
пайыздық құрылымы
|№ |Көрсеткіштер |2000ж. |2001ж. |2002ж. |2003ж. |
|1 ...... |100 |100 |100 |100 |
|2 ... ... |86,9 |88,2 |91,1 |93,3 |
|3 ... ... ... |31,2 |32,8 |33,1 |34,4 |
| |а) ... құн ... |21,5 |20,8 |21,78 |21,13 |
| |б) ... ... |18,9 |19,3 |19,8 |20,1 |
| |в) жеке ... ... |9,7 |10,1 |10,8 |11,9 |
| |г) ... |3,7 |3,8 |4,0 |4,0 |
| |д) ... ... |1,3 |0,24 |0,3 |0,3 |
| |е) жер ... |0,3 |0,3 |0,4 |0,4 |
| |ж) ... ... ... |0,65 |0,70 |0,74 |0,82 |
| |з) жер ... ... үшін |0,25 |0,16 |0,18 |0,23 |
| ... | | | | |
|4 ... да табыстар |12,5 |11,8 |8,9 |6,72 ... ... ... статистикалық жинағы 2001-2004 жылдар ақпаратының
негізінде
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Қазақстан Республикасының салық кодексі
2.Идрисова Э.Қ «Налоги и налогообложение в Казахстане» Алматы,1999
3.«Салық және ... ... ... да ... ... ... ... заңы, 2001
4.«Қазақстан Республикасының заңы 2003 жылға арналған бюджет туралы». Қаржы-
қаражат №1, 2003
5.Бурабаев О.Б, Ермекбаева Б.Ж., ... М.Т. ... ... ... ... ҚР 2003, 2004, 2005 ж 8 ... ... бюджеттің орындалуы туралы
мәліметтері.№12
7.Қазақстан Республикасының Конститутциясы 35 бап
8.Уровень жизни ... в ... ... сборник /Под ред.
А.А. Смаилова, Алматы, 2002, 268с .
9. Қаржы Министрлігінің статистикалық бюллетені № 6, ... ... ... Министрлігінің статистикалық бюллетені № 6, маусым 2004ж.
11.Карагусова Т. «Салықтың экономикалық негізі», 1994
12.Кипериан Т.Е., Тимофеева О.А. «Нарықтық экономикадығы салықтар», 1993ж
13. ... ... ... ХҮ ... вазир
басшылығы туралы кітап, Москва, 1949 ж.34 бет
14.Кашин В.А. Налоги и их роль в ... ... ... М.: Юнити, 1999-183 стр.
15.Макконелл Кэмпбелл Р., Брюстенлли Л.: Экономикс: Принципы, ... ... в 2-х ... Пер. с ... ... 1992-670 стр.
16.Манапов Н. Проблемы налоговой системы.// Қаржы-қаражат. № 6. 1992г. ... ... ... Под ред. Д.Г. ... - 4-е изд. ... и доп. – М.: ... ... 1998-544 стр.
18.Налоги в развитых странах/ под ред. ... – М.: ... ... ... под ред. ... Т.Е. М./ ... ... 1998 г.
20.Омарбаев С.М. Налоги и налогообложение. – ... ... ... Райзберг Б.А. Современный экономический словарь – М: 1999 г.
22.Сейдахметова Ф.С. Налоги в Казахстане/ - Алматы: «LEM» - 2002 -160 ... С.К. Из ... ... в Казахстане, Мысль, № 9, 2001
год, 78 стр
24.Худяков А.И., Бродский Г.М. ... ...... ...... стр.
25.Худяков А.И., Наурызбаев Н.К. Налоги: понятие, элементы, установление,
виды – Алматы: ТОО ... 1998-160 стр.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жергiлiктi бюджеттiң қалыптасуындағы жанама салықтардың экономикалық мазмұны61 бет
Жылдық жиынтық табысты есептеудегі салықтардың экономикалық мазмұны26 бет
Салықтардың экономикалық мазмұны29 бет
Салықтардың экономикалық мазмұны және мәні11 бет
Салықтардың экономикалық мазмұны мен функциялары11 бет
Салықтардың экономикалық мазмұны, кажеттілігі, қызметтері және ұйымдастыру принциптері44 бет
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет
Заңды тұлғаларға салық салудың мәні мен мазмұны, қалыптасу кезеңдері және оның атқаратын қызметтері64 бет
Кәсіпкерлік қызметтің дамуының экономикалық мазмұны28 бет
Салық салудың экономикаға және әлеуметтік салаға әсері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь