Түркология

М а з м ұ н ы.

Қысқартулар мен белгілеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 Тарау
1.1 Түркологиядағы фонотактикалық зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Қазіргі қазақ және өзбек тілдеріндегі консонанттық тіркестердің зерттелуі, олардың генеологиялық және типологиялық сипаты, фонемалық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Тарау бойынша қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2 Тарау
Қазіргі қазақ және өзбек тілдеріндегі екі фонемалы консонанттық тіркестер
2.1 Қазіргі қазақ тіліндегі сөз соңындағы екі фонемалы консонанттық тіркестерге құрылымдық талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 Құрылымдық . дистрибутивтік талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1.2 Статистикалық талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Қазіргі өзбек тіліндегі сөз соңындағы екі фонемалы консонанттық тіркестерге құрылымдық . статистикалық талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2.1 Құрылымдық . дистрибутивтік талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2.2 Статистикалық талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Тарау бойынша қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қосымша А ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымша Ә ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қосымша Б ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымша В ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымша Г ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Кіріспе
Лексикалық құрамы, грамматикалық құрылымы ұқсас қазіргі түркі тілдерінде сөйлейтін халықтар бірін-бірі түсіне алмай қалатын болса, ол дыбыстардың әрқилылығынан емес, сол дыбыстардың өзара қиюласып, ұқсасып тұру тәртібіне көп байланысты. Көне түркі тіліне олардың жақындататын да, алшақтататын да негізгі тетік баршасына ортақ ұқсас дыбыстардың, сөздің әр түрлі деңгейінде (басында, ортасында, соңында) өзге - дыбыстарымен қиюласу, тіркесу мүмкіндігі мен ерекшелігіне байланысты. Бұдан дыбыстар тіркесі фонетиканың өзекті мәселесі екендігіне көз жеткізуге болады. Тек дыбыс тарды транскрипциялаудың өздік қиындықтары (әсіресе баспа үшін) оларды фонемалар деңгейінде қарауға мәжбүр етеді. Олай болса фонемаларға негізделген біздің жазуымыздағы дыбыстар тіркесі фонемалар тіркесі екені шындық.
Дыбыстар тіркесі – дыбыстардың бірімен-бірінің қатар тұру мүмкіндігі, әр тілдің өзінің фонетикалық заңдылықтарына байланысты тарихи қалыптасқан орны.
Бұл- халықтың ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып жетілген, жүйеленген ауызша сөйлеу өнерінің жемісі.
Жұмыстың мақсатаы мен міндеті. Жұмысымыздың мақсаты – қазақ және өзбек тілдеріндегі дауыссыз дыбыстардың тіркесу ерекшеліктеріне салыстырмалы лингво-типологиялық талдау жасау. Алға қойылған мақсатқа қол жеткізуде төмендегі міндеттер алға қойылды:
- туыс, бір жүйеге жататын тілдердегі даусыз фонемалар тіркесуінің заңдылықтарын айқындау мақсатында К.Мейлонның және Н.С.Трубецкойдың позициялық әдісі бойынша құралымдық талдау жасау;
- КТ-ның дистрибутивтік қатынасын айқындап салыстырылушы тілдердегі екі элементті КТ-ның толықтылық дәрежесін ішкі симметриялығын және рефлексифтілігін анықтау;
- Сөздіктегі лексикалық қуаттылық пен мәтіндегі қолдану жиілігін сипаттау мақсатында сөз соңындағы КТ-ға жеке дауыссыз фонемалар деңгейіндегі сондай-ақ олардың типтеріне статистикалық анализ жасау;
- Жеке дауыссыз фонемалар позициясына қатысты және қатысты еместігін ескере отырып, олардың дауысты ядроға жұғысу дәрежесін анықтау.
Зерттеу әдістері. Зерттеу жұмысы барысында тіл білімінің және басқа да ғылым салаларында пайдаланылатын сипаттамалы, салыстырмалы-типологиялық, статистикалық, логика-математикалық әдіс-тәсілдер кешені қолданылады.
Зерттеу жұмысының материалдары ретінде қазіргі қазақ және өзбек тілдеріндегі көркем әдебиеттер мен түрлі сөздіктер пайдаланылды. Қазақ тілінің 10 томдық, өзбек тілінің 2 томдық түсіндірме сөздіктерінен, Қ.Бектаевтың қазақша-орысша, орысша-қазақша сөздігінен және орфографиялық, орфоэпиялық сөздіктерден материалдар алынды.
Талдау жүргізілген тілдік материалға қазақ және өзбек тілдерінің төл сөздері, сонымен қатар салыстырылушы тілдің өзіндік фонотактикалық ерекшеліктері мен орфоэпиялық нормаларына қарсы келмейтін кірме сөздер де енгізілді. Біз абревиатураларға, қысқарған сөздерге, сондай-ақ шетел сөздеріне, жалқы есімдерге (кісі аттары мен географиялық атауларға) одағайларға, анатомиялық атаулар мен экспресивті бояуы бар сөздерге талдау жүргізбедік.
        
        М а з м ұ н ы.
Қысқартулар мен ... ... ... ... Қазіргі қазақ және өзбек ... ... ... ... ... және ... ... фонемалық
құрылымы.................................................................
...............
Тарау ... ... ... және ... ... екі ... ... тіркестер
1. Қазіргі қазақ тіліндегі сөз ... екі ... ... ... ... ...... ... ... ... ... өзбек тіліндегі сөз соңындағы екі ... ... ...... ... Құрылымдық – ... ... ... ... ... ... ... мен ... ... -дауыссыз
Т -шұғыл
S - ызың
R - ... - ... ... - ... ... - бір ... ... - көп буынды сөздер
Кіріспе
Лексикалық құрамы, грамматикалық ... ... ... ... ... ... бірін-бірі түсіне алмай қалатын болса, ол
дыбыстардың әрқилылығынан емес, сол ... ... ... ұқсасып
тұру тәртібіне көп байланысты. Көне түркі тіліне олардың жақындататын да,
алшақтататын да негізгі тетік баршасына ... ... ... ... ... ... ... ортасында, соңында) өзге - дыбыстарымен қиюласу,
тіркесу мүмкіндігі мен ерекшелігіне байланысты. ... ... ... ... ... екендігіне көз жеткізуге болады. Тек дыбыс
тарды транскрипциялаудың өздік қиындықтары (әсіресе ... ... ... деңгейінде қарауға мәжбүр етеді. Олай ... ... ... ... дыбыстар тіркесі фонемалар тіркесі екені
шындық.
Дыбыстар тіркесі – дыбыстардың бірімен-бірінің қатар тұру мүмкіндігі,
әр тілдің өзінің фонетикалық ... ... ... ... ... ... ... жетілген, жүйеленген ауызша
сөйлеу өнерінің ... ... мен ... Жұмысымыздың мақсаты – қазақ және
өзбек тілдеріндегі дауыссыз ... ... ... ... ... жасау. Алға қойылған мақсатқа қол
жеткізуде төмендегі міндеттер алға қойылды:
- туыс, бір жүйеге жататын ... ... ... ... айқындау мақсатында К.Мейлонның және Н.С.Трубецкойдың
позициялық әдісі бойынша құралымдық талдау жасау;
- КТ-ның дистрибутивтік қатынасын ... ... ... екі
элементті КТ-ның толықтылық дәрежесін ішкі ... ... ... ... лексикалық қуаттылық пен мәтіндегі қолдану ... ... сөз ... ... жеке ... ... ... олардың типтеріне статистикалық анализ жасау;
- Жеке дауыссыз фонемалар позициясына қатысты және қатысты еместігін
ескере отырып, ... ... ... ... дәрежесін анықтау.
Зерттеу әдістері. Зерттеу жұмысы барысында тіл ... және ... ... ... ... ... салыстырмалы-типологиялық,
статистикалық, логика-математикалық әдіс-тәсілдер кешені қолданылады.
Зерттеу жұмысының материалдары ретінде қазіргі қазақ және ... ... ... мен түрлі сөздіктер пайдаланылды. Қазақ
тілінің 10 ... ... ... 2 ... ... сөздіктерінен,
Қ.Бектаевтың қазақша-орысша, орысша-қазақша сөздігінен және ... ... ... ... ... ... материалға қазақ және өзбек тілдерінің төл
сөздері, сонымен ... ... ... ... ... мен ... ... қарсы келмейтін кірме сөздер де
енгізілді. Біз ... ... ... сондай-ақ шетел
сөздеріне, жалқы есімдерге (кісі аттары мен географиялық ... ... ... мен экспресивті бояуы бар сөздерге талдау
жүргізбедік.
1. Түркологиядағы фонотактикалық зерттеулер
Сөз ... ... ... ... ... ... фонетикалық ұйымдасуынан да көрінеді яғни,
сөздің фонетикалық бүтіндігі – оның маңызды белгілерінің бірі. Белгілі ... ... ... ... ... ... түсіндіруге болады:
кез келген лексикалық бірлік, дыбыстық құрылымдық бірлік болып көрінеді де,
аталған тілдік жүйенің фонологиялық нормаларымен ... ... ... сөз тіл ішінің жалпы дыбыстық бейнесі бойынша
қабылданады. Тыңдаушыға сөзде тек ... ... ... ... кешен
маңыздырақ. Дыбыстық кешенде сөз бірқатар фонемалық ... ... ... мен дыбысталу бірлігі ретінде бүтін өлшем болып ... ... ... тұтастығы оның синтагматикалық ... Сөз ... ... мен ... ... ... де Куртек. «Түркі тілдеріндегі дауыстылар үндесуі сөздегі
буындарды біріктіруші немесе ... ... ... ... Ал
ариоеуропа тілдерінде сөздегі буындарды біріктіруші ролін екпін атқарады.
Ариоеуропа тілдерінде кейбір жеке буындар, түбірлер, жұрнақтар, ... ... ... тән бір ... екпінге біріктірілмей, бір бүтін
сөздер туралы айтуға болмайды», -деп
жазады .
Сингормонизм – бұл жай ғана ... факт қана ... ... ... бір түрі де ... ... ... барлық деңгейін
ғана емес, сонымен қатар тілдің морфологиялық қабатын да қарастыратын
фундаменталдық ...... ... ... мәні мен ... және оның ... мен ... туралы мәселенің ақиқаттығына көз жеткізбей –ақ, ... бір ... ... бір ... ... ... угрофин
және монғол тілдеріндегі) қызметін атқаратынын байқаймыз. Бұл мәселе
жөнінде В.Б.Касевич: «Но ... во, во ... ... ... ...... ... иметься в виду, и во-вторых, выяснить аспект
рассмотрения порождения или восприятие речи» - деп өз көзқарасын ... ... тілі ... ... ... ... үнді еуропа тілдеріне тән құбылыс, түркі тілдерінде сөз ... ... ... бұл ... ... ... - деген пікір айтқан.
Дегенмен түркологтар тарапынан бірден қолдау таппаса да, ғалым өз ... ... ... ... ... ... тілдерінің көпшілігінде бұл тілдердің өзіне тән ерекшеліктерін
ескермейтін акцентті –фонемалық теория XX ғасырда жетекші көзқарас ... ... ... доминанты дыбысталушы тіл ретінде акцент емес,
сингормонизм ... ... ... ... ... жүйесін
сингормофонемдік тұрғыдан сипаттау жайында тұңғыш пікір ... ... ... Байтұрсынов XX ғасырдың алғашқы ... – ақ ... ... қазақ тілінің сингормониялық орфографиясын жасады.
. Туркологияда әбден сіңісіп кеткен ... бұл ... ... концепциясымен қатар өмір сүруі тиіс, типтен бекітілуі де керек
шығар. Автор сөздің фонетикалық ... ... ... ... ... ... поросодикалық құралдармен
(екпін, тон және сингормонизм) қамтамасыз етіледі ... ... ... жоқ ... ... ... тән ... байланысты және басқа бір
белгінің пайда болуы мен ... ... ... тиіс.
Жоғарыда айтылған сөз тұтастығы мынадай пікірлермен де дәлелденеді:
фонемалар сөз құрамында сол тілге тән ... бір ... ... өйткені кез келген сөз тұтастықты, құрылымды білдіреді, және
басқа ... ... ... ... фонемалардан құралып,
кезектілікте келуі керек. (8,43)
Буынсыз ... ... ... ... ... ... түркі және басқалар) және бұл ... ... ... ... белгілі бір ... ... ... бұл ... ... шығарды .
Мұнда нақты тілдің фонологиялық тіркесуінде шектеулер бар. Бірақ әр түрлі
тілдерге ортақ әмбебап дистрибутивті заңдылықтарға ... Бұл ... ... және ... дыбыстарға қатысты. Бірқатар еңбектерде
дауыссыздардың сөз ... сөз ... көп ... көрсетілген. Сөз
басында дауыссыздар аз кездесетін (полинезиялық) тілдер де бар. ... ... ... көне ... ... (иврит, сирия эфиоп т.б.) .
Дауыссыздардың сөз басы мен ... ... ... әр ... де бар. Бұл ... ... ... әсіресе l, ч-ге
арналған. l, г-дің сөз басында ... ... ... көпшілігінде, төл
лексикасында атап көрсетілген.
Екі ұяңның-башқұрт, қарашай - ... ... ... ... ... сондай-ақ кәріс тілдерінде қатар келмейді десе де болады. Бұл
тілдерде сөз басындағы l, ч ... бір ... ... және ... тілдерінде сөз басында мұрын жолды дауыссыздар
ішінде «h» кездеспейді. Сөз ... ... ... ... ... ұяң ... ... Олар орыс, неміс,
қарайым,+қырым, татар және басқа тілдерде кездеспейді. Үнділер арасында сөз
басында бұрын ... ... ... ... ... берілген.
Бұлардың ішінде неғұрлым қарапайымдары n және h дыбыстары (11,35).
Түркі тілдерінде сөз ... ... ... ... ... қарай тек кірме сөздерде ғана кездеседі. Кейбір жағдайларда
тіркестердің арасын бөліп тұратын ... ... ... ... көне ... ... ... (Миср) «Египет», өмүр (-умр)
«өмір». Хазыр (Хизр) – ... ... ... ... ... ... – (сабр)
«сабыр» шыдамдылық”, зулум – (зулм) «зұлымдық». ... ... – resim ... akit ... ... «келісіне», hapis (араб тілінен) «абақты»
nakil ... ... ) ... ... ... емер (өмр) ... халах
(халқ) «халық»; қырғыз тілінде оспы (< оспы ), омбы < Омыск < (< ... (< ... ... (< ... икыс (

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Н.А.Баскаков классификациясы. В.В.Радлов және түркология6 бет
Н.А.Баскаков классификациясы.В.В.Радлов және түркология5 бет
Түркология және қазақ тіл білімі5 бет
Түркология және Қазақстан19 бет
Түркологиялық еңбектерде зат есімнің зерттелуі6 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
XIV-XV ғасырлардағы қыпшақ антропонимдері30 бет
А. Байтұрсынұлы және ХХ ғасыр басындағы орыс тілші ғалымдары53 бет
Мәскеуде жүр бір қазақ туған елдің тынысын кеңейтем деп2 бет
С. Аманжолов: өмірі, қоғамдық қызметі, шығармашылық мұрасы147 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь