Коммерциялық банктің несиелік саясаты. (ақ «қазақстан халық банк» мәліметтері негізінде)

Мазмұны.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1. Бөлім. Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Несие туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Несиенің формалары мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.4 Несиенің қызметі мен заңдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2. Бөлім. АҚ «Қазақстан Халық Банкіне» экономикалық сипаттама ... ... ...
2.1. АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» даму тарихы мен қаржылық жағдайы ... .
2.2. АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» атқаратын операциялары ... ... ... ... ... ... .

3. Бөлім. Коммерциялық банктің несиелік саясаты. (АҚ «Қазақстан Халық Банк» мәліметтері негізінде) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.1. АҚ «Қазақстан Халық Банкіндегі» несиенің түрлері мен мәні ... ... ... ... ...
3.2.АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» несиелендіру тәртібі мен жүзеге асыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.3. АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» несиелеу механизмі мен несиелік процесіне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Кіріспе.
Нарықтық экономикада несие жүйесі маңызды рөл атқарады. Ол арқылы кәсіпорындар мен ұйымдар, халықтың ақшалай есеп айырысулары мен төлемдерінің едәуір бөлігі жүргізіледі, уақытша еркін ақша құралдарын, халықтың жинақ ақшалары мен табыстарын белсенді әрекет етуші капиталға айналдырады. Несие жүйесінің экономиканы және хлықты несиелендіру. Бұл қызмет банктік қызмет көрсету аясындағы маңыздыларға және банктің актив операцияларына жатады. Несиелік операциялар - бұл несие беруші мен қарыз алушының арасындағы біріншісінен екіншісіне төлемдік, мерзімділік және қайтарымдылық шарттарында белгілі ақша қаражаттары сомасын ұсынуы бойынша қатынастар. Несие ақщалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете отырып, несие берушілер мен алушылардың арасындағы қатынасты бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе төңірегінде жинақтала отырып, уақытша және ақылы негізде пайдалануға беретін ссудалық капиталға айналады.
Нарық заманында Қазақстандағы банктердің несиелері қарқынды дамуда, былай айтқанда жеке несиелеу, оның ішінде тұтынушылық пен ипотекалық несиелер. Бұл қаржылық сектордың тұрақтылығымен, халықтың кірісінің өсуімен және экономикалық өсудегі кәсіпорындардың несие бәсекелестілігінің артуымен, халықаралық нарық капиталындағы қаржы қорларының арзандауымен байланысты. Ескеретін бір жайт, тұтынушық несие әлемдік тәжірбиедегі банк операцияларының ішіндегі ең көп тараған түрінің бірі. Тұтынушылық несиенің қолдану аясы анағұрдым кең. Қазіргі кезде тұтынушы несиесін қосқанда,екінші деңгейдегі банктердің қызмет көрсету аясы кеңіген.
Қазіргі кезде елімізді банктік несиелеуге байланысты жақсы шарттар бар. Атап айтсақ, біріншіден,бұл – инфляцияның төмен деңгейімен, теңге курсының тұрақтылығымен, нақты Жалпы ішкі өнімнің өсуімен және мемлекеттік бюджеттің көбеюімен байданысты макроэкономикалық шарттардың елеулі жақсаруы. Екіншіден, ел тұрғындарының жеке бизнес дағдыларын үйреніп, дәстүрдің тұтынушыдан кәсіпкерлікке өзгеруі болып табылады. Қазақстанда нарықтық экономиканы білетін және басқару тәжірбиесі бар менеджерлердің қалыптасу да өзіндік ықпал етеді. Сонымен қатар, ішкі сұраныс қазіргі жағдай үшінжақсы болып отыр. Елімізде төлем жүйесі дамып, халықаралық стандарттар бойынша жұмыс істейтін қаржылық жүйе қызмет етуде. Сол уақытта Қазақстан Республикасы әрі қарайғы тұрақты дамуы екінші деңгейлі банктерде несиелік ресурстардың болуымен анықталады. Бұл қазіргі даму кезеңіндегі қаржылық жүйе құрлымының ерекшеліктерімен түсіндіріледі: банктер несиелік қызмет нарығында монополистер болып табылады. Қаржылық жүйенің басқа элементтерінің озып келе жатқан дамуына қармастан, банк жүйесінің рөлі мен мәні ерекше болып отыр. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы екінші деңгейлі банктер активтерінің шамамен 60% - ын банктік емес заңды тұлғаларға берілген несиелер құрайды. Осы көрсеткіш бойынша олар АҚШ және Жапонияның банк жүйелерімен бірдей деңгейде. Алайда, несие көлемінің Жалпы ішкі өнімге қатынасы жағынан Қазақстан жоғарыдағы елдерден артта қалған. Біздің ойымызша, активтердегі несиелердің үлес салмағы 80% - ға дейін көтеру керек. Қазір, біздің ойымызша, бұл көрсеткішті 83% - ға жеткізуге болады. Алайда, Қазақстан Республикасы екінші деңгейлі банктерінің ресурстық базасының ерекшеліктері, сонедай – ақ сапалы жобалардың болмауы осы мәселені шешуге мүмкіндік бермей отыр.
Қазақстан Республикасы екінші деңгейлі банктерінің ресурстық базасының қазіргі жағдайын сипаттай келе, банктерде «қысқа мерзімді ақшалар» жинақталып қалғанын атап өту керек. Ал, экономиканың нақты секторына 3 жыл және одан да ұзақ мерзімге несие қажет. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері беретін несиелерінің валюталық құрлымы мен мұнай бағалары арасындағы байланыстылықты көруге болады. мұнай бағасы төмендегенде шетел валютасындағы несиелердің үлес салмағы өседі.
Қолайлы макроэкономикалық жағдайлар мен ресурстық база өсіп отырған кезде несиелік нарық қаржы нарығының серпінді даму үстіндегі салаларының бірі болып табылады. Коммерциялық банктердің екінші дәстүрлі базалық қызметі – экономиканы және халықты несиелендіру. Бұл қызмет банктік қызмет көрсету аясындағы маңыздыларға және банкінің актив операцияларына жатады. Несие, бұл пайыз төлеп қайтару шартында уақытша пайдалануға, яғни қарызға берілетін ссудалық капитал қозғалысына ие. Несие - банктің қаржысын құрайтын көзі ретінде барлық несиелік қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын, сондай – ақ олардың жұмсалымдарының бір формасын білдіреді. Несие – нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас бөлігі болып табылады. Экономикалық категория ретінде несие, кәсіпорындар, ұйымдар және бірлестіктер, сондай – ақ халық арасындағы несие қорын құру және оларды қайтарылу, пайыз төлеу шартында белгілі бір мерзімге уақытша пайдалануға беру негізінде қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығын және тауарлар мен ақшаның сатылмай, сатып алынбай, таза түрде қарызға берілуін сипаттайды.
Дипломдық жұмысымның мақсаты – несиелік операциялардың нысанымен жан – жақты танысу. Несиелік операциялардың бүгінгі мен ертеңін дәлелдеу. Коммерциялық банктің несиелік саясатын зерттеу барысында несиеге байланысты өзекті мәсәлелерді талқылау арқасында тақырыбымды ашу болып табылады.
Дипломдық жұмысымның нәтижелері – тақырыбым бойынша Қазақстан Республикасындағы несие жүйесіне теориялық сипаттама беру, несие туралы түсініктің пайда болу, олардың қажеттілігі мен мәніне, несиенің формалары мен түрлеріне,несиенің қызметі мен заңдарына толық анықтамалар жасалды. АҚ «Қазақстан Халық Банкіне» экономикалық сипаттама оның ішінде, АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» даму тарихы мен қаржылық жағдайын, атқаратын операциялары туралы мәліметтер жасалды. Коммерциялық банктің несиелік саясаты ( АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» мәліметтері негізінде) АҚ «Қазақстан Халық Банкіндегі» несиелердің түрлері мен мәнін ашу, несиелендіру тәртібі мен жүзеге асыру жолдарына зерттеу жүргізу, АҚ
        
        Мазмұны.
Кіріспе....................................................................
...................................
1. Бөлім. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... АҚ ... ... Банкіне» экономикалық сипаттама...........
2.1. АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» даму тарихы мен қаржылық жағдайы.....
2.2. АҚ ... ... ... атқаратын
операциялары.........................
3. Бөлім. Коммерциялық банктің несиелік саясаты. (АҚ «Қазақстан Халық Банк»
мәліметтері ... АҚ ... ... ... ... ... мен
мәні...................
3.2.АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» несиелендіру тәртібі мен жүзеге ... АҚ ... ... ... ... ... мен несиелік
процесіне
талдау......................................................................
...........................
Қорытынды...................................................................
................................................
Кіріспе.
Нарықтық экономикада несие ... ... рөл ... ... ... мен ... ... ақшалай есеп айырысулары мен
төлемдерінің ... ... ... уақытша еркін ақша құралдарын,
халықтың жинақ ақшалары мен ... ... ... ... ... ... жүйесінің экономиканы және хлықты несиелендіру. Бұл
қызмет ... ... ... ... ... және ... актив
операцияларына жатады. Несиелік операциялар - бұл несие беруші мен ... ... ... ... ... ... ... шарттарында белгілі ақша қаражаттары сомасын ұсынуы бойынша
қатынастар. Несие ақщалай капиталдың ссудалық капиталға ... ... ... несие берушілер мен ... ... ... ... ... ... және жеке ... уақытша бос
қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе төңірегінде ... ... және ... ... ... беретін ссудалық капиталға айналады.
Нарық заманында Қазақстандағы банктердің несиелері қарқынды дамуда,
былай ... жеке ... оның ... ... пен ... Бұл ... ... тұрақтылығымен, халықтың кірісінің өсуімен
және экономикалық өсудегі ... ... ... ... ... ... ... қорларының арзандауымен
байланысты. Ескеретін бір жайт, тұтынушық несие әлемдік тәжірбиедегі банк
операцияларының ішіндегі ең көп ... ... ... ... ... аясы анағұрдым кең. Қазіргі кезде тұтынушы несиесін қосқанда,екінші
деңгейдегі банктердің қызмет ... аясы ... ... ... банктік несиелеуге байланысты жақсы шарттар
бар. Атап ... ...... ... деңгейімен, теңге
курсының тұрақтылығымен, нақты Жалпы ішкі өнімнің өсуімен және ... ... ... ... шарттардың елеулі
жақсаруы. Екіншіден, ел тұрғындарының жеке ... ... ... ... кәсіпкерлікке өзгеруі болып табылады. Қазақстанда
нарықтық экономиканы білетін және басқару тәжірбиесі бар ... да ... ... ... Сонымен қатар, ішкі сұраныс қазіргі
жағдай ... ... ... ... төлем жүйесі дамып, халықаралық
стандарттар бойынша жұмыс ... ... жүйе ... етуде. Сол уақытта
Қазақстан Республикасы әрі ... ... ... екінші деңгейлі банктерде
несиелік ресурстардың болуымен анықталады. Бұл қазіргі даму ... жүйе ... ... түсіндіріледі: банктер несиелік
қызмет нарығында монополистер болып ... ... ... басқа
элементтерінің озып келе жатқан дамуына қармастан, банк жүйесінің рөлі мен
мәні ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы екінші
деңгейлі банктер ... ... 60% - ын ... емес ... берілген несиелер құрайды. Осы көрсеткіш бойынша олар АҚШ және
Жапонияның банк жүйелерімен ... ... ... ... көлемінің Жалпы
ішкі өнімге қатынасы жағынан Қазақстан ... ... ... ... ... ... несиелердің үлес салмағы 80% - ға дейін
көтеру керек. Қазір, ... ... бұл ... 83% - ға ... Алайда, Қазақстан Республикасы екінші деңгейлі ... ... ... ... – ақ ... ... ... мәселені шешуге мүмкіндік бермей отыр.
Қазақстан Республикасы екінші ... ... ... ... жағдайын сипаттай келе, банктерде «қысқа мерзімді
ақшалар» жинақталып қалғанын атап өту ... Ал, ... ... 3 жыл және одан да ұзақ ... ... ... Сонымен қатар,
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері ... ... ... мен мұнай бағалары ... ... ... ... ... ... шетел валютасындағы несиелердің үлес
салмағы өседі.
Қолайлы макроэкономикалық ... мен ... база ... ... ... ... ... нарығының серпінді даму үстіндегі
салаларының бірі ... ... ... ... ... ... ... – экономиканы және халықты несиелендіру. Бұл қызмет банктік
қызмет көрсету ... ... және ... актив операцияларына
жатады. Несие, бұл пайыз төлеп қайтару шартында уақытша ... ... ... ... капитал қозғалысына ие. Несие - банктің қаржысын
құрайтын көзі ретінде барлық несиелік қатынастарды ұйымдастырудың әр ... ... ... – ақ олардың жұмсалымдарының бір формасын
білдіреді. Несие – нарықтық экономиканың ... ... ... ажырамас бөлігі болып табылады. Экономикалық категория ... ... ... және ... ... – ақ ... ... қорын құру және оларды қайтарылу, пайыз төлеу шартында
белгілі бір мерзімге уақытша ... беру ... ... қатынастар жиынтығын және тауарлар мен ақшаның ... ... таза ... ... ... ... ... мақсаты – несиелік операциялардың нысанымен
жан – жақты танысу. Несиелік операциялардың бүгінгі мен ертеңін дәлелдеу.
Коммерциялық ... ... ... зерттеу барысында несиеге
байланысты өзекті мәсәлелерді талқылау арқасында ... ашу ... ... ...... ... Қазақстан
Республикасындағы несие жүйесіне теориялық сипаттама ... ... ... ... ... ... ... мен мәніне, несиенің формалары
мен түрлеріне,несиенің қызметі мен заңдарына толық анықтамалар жасалды. АҚ
«Қазақстан Халық Банкіне» экономикалық ... оның ... АҚ ... ... даму ... мен ... ... атқаратын операциялары
туралы мәліметтер жасалды. Коммерциялық банктің ... ... ( ... Халық Банкінің» мәліметтері негізінде) АҚ «Қазақстан Халық
Банкіндегі» несиелердің түрлері мен мәнін ашу, ... ... ... ... ... ... жүргізу, АҚ ... ... ... мен ... ... ... жасалды.
Дипломдық жұмыстың обьектісі – АҚ ... ... ... ... ... ...... қазіргі нарық экономика
кезеңіндегі банктік ресурстар қалыптасу көзі ... ... ... қазіргі нарық жүйесін қалыптастыру өндіріс тиімділігін
арттыруға, егеменді ел – ... ... ... мен ... ... ақша массасының негізсіз өнімді қысқартуға,
инфляциялық ... ... ...... ... жұмысымның құрылымы – кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан,
қосымшалардан және пайдаланған ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банк ... және ... ... ... ... заң актілері мен ережелері,
отандық және шетел экономикалық әдебиеттер қолданылды.
1 - Бөлім. ... ... ... ... Несие туралы түсінік.
Несие ұғым кең ауқымды түсінікте Батыс елдерінде алғашқы пайда ... бәрі ... ... өріс алып ... Осы ... несиенің
сатылып, пайызға берілуі - несие ұғымының ... ... ... ... әлі жас. Ол ... ... ... пайда болды.
Несиенің ұдайы өндіріс процесімен, ... ... ... ... ... тұрғыдан талдануы несиенің қажеттігін түсінудің
демеушісі, қоғамдығы несиелік ... ... ... ... ... ... экономикалық категория екндігін түсінудің қуат көзі
болып табылады. Қоғамдық байылық ... ... ... ... ... ... ... бар. Бірақ несиені зерттеу кезінде
мынадай экономикалық түсініктер қалыптасқан: «қарыз», ... ... Бұл ... көбісі мағыналары жағынан синоним ретінде
қолданылады.
Несие – нарықтық экономиканың тірегі ... ... ... ... ... Оның ... ... субьектілерімен қатар,
мемлекет те, үкімет те, сондай – ақ жеке азаматтар да пайдаланады.
Несиенің пайда болуын ... ... ... емес, олардың
айырбас сферасынан іздеу қажет. Тауар айырбастау - бұл тауардың бір қолдан
екінші қолға өтуін білдіреді ... ... де, ... ... ... ... ... туындайды.
Экономикалық теория түсінігінде «қарыз» бен «несие» түсініктері
мағыналары жағынан тепе - тең. Көбінде бұл ... ... - ... ... – қайтару негізінде берілетін ақшалай немесе тауар
түріндегі қарыз, әдетте үстеме пайыз ... ... өз ... – несиелік қатынастар формасы, бір жақ екінші жаққа ... ... ... ... ... - деп жазды.
Құнның қозғалысы - бұл несиенің өозғалысының ... ... ... ... ... ... ... капитал
айналымын жатқызуға болады. Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. Бір
жағынан ... ... ... ... де бар ... ... қазіргі
шаруашылықта қарыз көбіне ақшалай түрде берілуіде. Бірақ та бұл ... ... ... әр ... ұғым ... Несиенің ақшалай капиталдан ссудалық
капиталға өтуін қамтамасыз ете отырып, несие берушілер мен қарыз алушылар
арасындағы несиелік ... ... ... көмегімен заңды және
жеке тұлғалардың уақытша бос қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... және ... негізде пайдалануға
берілетін ссудалық капиталға ... ... мен ... ... ... бар, ... - бұл банктің қаражатын құрайтын көзі ретінде барлық
несиелік қатынастарды ұйымдастырудың әр ... ... ... ... - ақ ... жұмсалымдарының бір формасын білдіретін кең ұғымды
сипаттайды. Ссуда – бұл ... шот ... ... ... ... ... бір ғана формасын білдіреді.
Экономикалық категория ретінде, несие – бұл ... және ... ... ақ ... ... ... қорын құру және
оларды қайтарылуы, пайыз төлеу шартында белгілі бір ... ... беру ... ... ... қатынастар жиынтығын
білдіреді.
Зерттеу заты сияқты, несие құрлымы бір ... ... ... ... ... ... ең алдымен несиелік қатынастар
субьектілері жатады. Несиелік ... ... ... ... ... ... және ... алушы жатады.
Қарыз беруші - қарызды беретін несиелік қатынастың бір жағы.
Қарыз беруші - бұл ... ... ... ... ... ... ... берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, мемлекет,
шаруашылық субьектілері және ... ... ... – бұл ... ... және оны ... міндетті,
несиелік қатынастың екінші жағы. Борышқор және қарыз алушы бір ... ... ... де, ... түсініктері әртүрлі. Мысалға, кәсіпорын
немесе жеке азаматтардың коммуналдық қызметке салықтарға ... ... ... ... бұл ... ешқандай да несиелік қатынас
туындамайды. Борыш бұл тек қана ... ... ... ... - ақ
адамзаттық қатынастар жағдайын сипаттайды.Борыш - бұл өте ауқымды ұғым. Ал
қарыз алушы - бұл қосымша ... ... бар ... Қарыз беруші қарыз
алушымен қатар несиенің құрылымының элементіне берілетін обьекті де жатады.
Беру обьектісі - бұл ... ... ... яғни ... ... ... бүгінгі таңда экономика ғылымының ... ... ... ... ... ... ... екінші
жағынан банк ісін дамытып, жетілдірудің керек ... ... ... несиенің мәніне, қызметтерімен заңына қатысты саясат орын
алуда. Несинің мәнін ... ... және ... ... қатаң қадағаланатындығы байқалды. Натуралистің несие теориясы 18 -
ғасырдың ... ... ... ... Бұл ... негізін А.Смит пен
Д.Рекардо салды. Одан әрі оны ... ... ... ... ... ... – Куллах дамытты. Бұл теорияның негізгі идеялары несие
мәнінің натуралистік ... ... яғни ... ... ... көрсетті. Сондықтан, бұл тек аталмыш қоғамда бар материалдық
құндылықтарды бөлу әдісі ... Бұл ... ... обьектісі табиғи
заттай емес игіліктер болып табылады. Несие капиталы өндірістік капиталға
тең. Бұл ... ... ... ... ... ... ... түрде материалдық құндылықтарды қайта бөлудің ... ... ... мәні мен рөлі жөнінде мұндай қате түсінік өнеркәсіп
капиталының ... ... және ... түрдегі ауыспалы айналымның
жете түсінбеуден шығып ... ... ... мәні ... ... ... ... бөлігі деуге болады.
Бұған қарамастан натуралистік ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына байланысты еш кемітуге
болмайды. Натуралистер өндіріс процесінде қалыптасатын ... ... ... - деп дұрыс есептеді. Олар несиенің ... ... ... ... ... көлемімен өзгерістеріне тәуелді екенін
дәлелдеді.
Несиенің капиталдық жасампаздық теориясы натуралистік қарама -
қарсы идеяны ... Оның ... ... ... ... ... рөл ... оны ұдайы өндіру процестерінен алыстатады.
Несие ... және ... пен ... Бұл ... негізін салушы,
ағылшын экономисі Д.Ж. Лонның ойынша ... ... ... ... қозғалысқа келтіріп, байлық пен капиталдың жиналуына ... Ол ... ... ... ... ... жасаушылар деп
қарастырады.
Бұл теорияның қолдаушылары ағылшын экономистері Г. ... ... Ф. ... И. ... А Ган. Олар ақша мен ... сатып алу
күшіне сай байлық деп есептеді. Несие пайда әкеледі, сондықтан ол «Өндіргіш
капитал » болып табылады, ал ...... ... ... де
несиені, яғни капиталды жасайды. Міне осындай несие ауқымының ... ... ... экономикалық дамудың қозғаушы күші екенін ... ... ... әсер ... ... ... ... ақша - ... ... емес ... пайда болғаны белгілі. Бұл мектептің өкілдері
американдық ғалымдар ... ... ... ... ... ... «несиенің көмегімен шаруашылық процестерге
мемлекеттің белсенді араласуы» туралы идеясын дамытты. Несиенің қазіргі
уақыттағы ... ... ... қолданып жүрген бір ... ... ... тауарларды немесе ақшаны несиеге беру»
деп қарастырсақ. Бұл жерде, несие – тауарлармен ақшаның ... ... таза ... ... ... ... ... қазіргі уақытта экономикалық жүйеде ... ... бір ... ... ... ... несие –
тауарларды немесе ақшаны ... ... Бұл ... ...... ... сатылмай, сатып алынбай, таза түрде қарызға берілуін ... ... ... – бұл ... ... ... қозғалысы. Ол капиталдық
қарыз алушыға қайтарымдылық және ... ... ... ... Бұл ... екі түрлі шартпен берілетіндігі қайтарымдылық және пайыз төлеу
туралы айтылған.
Жалпы «несие» ... ...... сенім білдіремін
және қарыз, несие» - деген екі мағынаны білдіреді. Бұл ... ... екі емес үш ... ... үғым ... сенім, қарыз, несие.
Тағы да бірнеше анықтамаларға тоқталатын ... ... ... ... ... бос ақша ... ... қайтарымдылық шартында экономикалық қатынастарды білдіретін
экономикалық категория. Несие - бұл ақша және ... ... ... ... ... ... ... теориясының негізін қалаушы К.Маркс болып
табылады. Ол несиенің экономикалық ... мен ... болу ... қарыз пайызының қайнар көзін ашты, оның ... ... ... ... және ... несиелерге сипаттама
беріп, банк қызметтерін белгілі тәртіппен қарастырды, ... ... рөлі мен ... ... ... ... ... теориясының құрлымы мен мағынасы жағынан
ғана емес, экономикалық құблыстар мен капиталистік ... ... ... ... ... жағынан да жеткілікті түрде күрделілігін
ескерген жөн. Осының ... ... ... ... ... әсіресе несиенің теориясы мен практикасы ғылымның жекелеген
саласы түрінде даму алды. Кеңестер ... ... ... ... ақша мектептері екі даму кезеңінен өтті.
Бірінші кезең (20 - шы ... ... ... ... ... сын - ... өздігінен даму алуымен сипатталады. Екінші кезең
(20 - шы жылдардың екінші жартысы) әр ... ...... пікірлердің
басталуымен сипатталады. Бұл З.С.Кацеленбаум 1925 жылы ... ... ... атты ... ... баяндамасын оқыған соң
басталған болатын. Бұл баяндамада банктік депозит пен ... ... ... әр ... сұрақтар талданды. Екінші кезеңдегі пікір таластар
арқылы банк пен несиеге байланысты пікірлердің қарама - қайшы ... ... ие болу ... күшейді. Әсіресе К.Маркс тарапына, оның
теорияларына байланысты ресми сілтемелер белең алды. ... ... мәні мен ... ... ... ... Коклен және Сэйдің
түсініктерінде де орын алған», яғни К.Марксте несиені зат – ... ... ... ... ... қарыз берушіден қарыз алушыға көшуі»
деген сияқты пікірлер айтылды. ... ... ... ... ресми
сілтемені З.Кацеленбаум несиеге анықтама бере отырып жасайды. «Маркстің
ізінше мен де несиені өзге кәсіпорындардағы капиталдың ... ... , - деп ... ол. Бұл ... ол К.Маркстің несиені өндірістік
қатынастар және несиемен қарыз капиталы ... ... ... ... ... ... тоқталатын болсақ, онда оның
сараланымдары әр түрлі деңгейде екенін, сондай – ақ ол енді-қалыптасып келе
жатқанын ... ... ... ақша және ... ... ... өндірістік жіне жеке қорланымның және банк жүйесінің
жақсы дамымағанына байланысты ... ... ... ... даму ... оның инфрақұрылымы мен заңдық
базасы жасладуда. Бірақ, бұл ... ... даму ... деп ... ол ... несиелеудің Батыс үлгісінен алшақ жатыр. Қор ... ... Оның ... ... мен ... ... биліктің ынтасы болса да, ол әлі даму тұрғысынан енд – енді
оянып келе жатыр. Егер ... ... ... ... ... ал
корпорациялық бағалы қағаздар түрлі обьективті себептерге байланысты мүлде
дамымымаған.
Капиталдық жасампаздық теорияның әрі қарай ... ... ... ... ... ...... пайыздық
мөлшерлемелері мен айнылымдағы ақша жиынының өзгерістері болып табылады
деп ... Шын ... ... ... ... ... салынатын несие салымдарының ауқымын кеңейтуге немесе аясын
тарылтуға болады. Сондай – ақ, ... ақша ... ... ... ... және баға мен ... ... де әсер етуге
болады. Монетаризм теориясы дамыған елдердің экономикалық ... ... ... таңда оның маңызы ... ... ... ... ақша ... мен инфляцияның өсуін тежеуге қол
жеткізу болып отыр.
Қазақстаннің несие жүйесі 1999 ... ... өз ... кейін қалыптасты. Осы уақыт ішінде сызбада ... ... 1.1. ... ... несие жүйесінің ... ... ... жүйесі |
| Банк жүйесі | ... ... |
| | ... ... |
|серіктестігі,|
|кооперативтер|
|, одақтар, |
|ломбардтар, |
|инвестициялық|
|, ... ... ... ... ... ... ... |
|оның |
|аумақт|
|ық |
|бөлімш|
|елері |
|Ұлттық (эмиссиялық | |Екінші деңгейдегі |
|банкі) | ... ... |
| | ... ... ... ... | ... |ік: ... ... ... ... | |р | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... ақша|
| | | | ... |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... ... банк - ... ... Ұлттық
Банкінен, екінші деңгейлі 35 банктен, олардың ... 2 ... ... ... 157 ... ... 75 ... «Қазпошта»
акционерлік қоғамы бастаған пошталық - жинақ ... 36 ... 16 ... емес жинақ ұлттық қоры, Қазақстанның мемлекттік
қоры және басқаларынан тұрады.
Қазақстан да несие теориясын жемістерін тәжірибеде кеңінен ... ... ... ... ... мен ... ақша – несие
реттеуінің монетаристік теориясын қолдана отырып, 1994 –1997 ... ... ... ... және ... ... қол ... Несие қажеттілігі және оның мәні.
Несие – ақша сияқты экономикалық дәреже болып табылады. «Несие» деген
сөз, «қарыз», ... ... ... деген мағына беретін латынша
«kreditum» деген сөзден шығады. Ол ... ... ... әр ... ... қызмет етеді. Ол тауар өндірісінің пайда болған
кезінен бастап қарапайым формаларында: бай және ... ... ... қатынастары ақша қатынастары сияқты үнемі даму үстінде блады. Алғашқы
несие ... ... ... мал, еңбек құралдары және тағы басқа) ... ... ... ... мен ... ... ... қарыздарды өтеу үшін ұсынылған. Тауар – ақша қатынастарының дамуымен
несие ақша ... ... ... ... ... және ... түрде жүзеге
асатын ерекшеліктерден кеңейтілген өндірісті шығарып тастайды. Ол ... ... ... ... ... меншіктің ақшалы түрі тауарға,
тауарлы меншік өндірістікке, өндірістік тауарлыға және тауарлық ... ... ... ... яғни А – Т - Ө - Т – А ... ... ... Ауыспалы айналымның бірінші кезеңінде ақша өндіріс қорына
(машиналар, шикізат жабдықтары) ауысып ... ... ... - ...... өнім жасалады, өндірістік тауарлыға келеді. Үшінші
кезеңде тауар сатылып, бастапқы ақша түріне ... ... ... ... тұрақты түрде бөлек жеке кәсіпорындарда және жалпы ... ... ... ... ... ... –оның тек ауыспалы
айналымы емес, сондай - ақ оның айналымы да. ... ... ... үнемі қайталанатын ауыспалы айналымы ... ... ... ... бір ... ... ақша ... уақытша
босатылып және басқа шаруашылық жүргізуші субъектілерде ақша ... ... қоса ... ... ... ... жеке ауыспалы айналымдағы капиталы болады.
Қызмет процесінің ... ... ... әр ... ... ақша ресурстарының оларда бір мезгілде және үнемі ... ... ... ... үшін - ... ... және ... саласы үшін – тауарлы және ақшадай болуын талап етеді. ... ... ... ... ақшаларды уақытша босатуға және
оларға деген қажеттілік үшін жағдай туғызады. Мысалы, негізгі өндірістік
және ... ... құн ... ... Негізгі қорлар
өздерінің құндылығын амортизациялық тозу ... ... ... ... ... ал олар ... қорлардымодернизациялап жаңарту үшін
бірнеше жылдар бойы жинақталатыны мәлім. Бұл ... ... ... ... ... және ... үшін ... себепті ақшалай
қаражаттың уақытша босатылуы жүреді. Бірақ, бұл сәтте ... ... ... ... Бұл ... ... қажеттілік туады. Яғни,
ақшалай қаражатты босату мен оған ... ... ... ... үнемі болып отырады.
Мысалы, дайын өнімді өткізуден ... ... ақша және ... ... алу, ... ... үшін бірден бір сәтте жұмсала
қоймайды және бұл жағдайда ақшалай қаражаттың уақытша босатылуы орын ... ... ... ... ... ... нақты айналым ақша
қорларының жеткіліксіздігінен (шикізат, материалдар, жанар- жағармай)
өндіріс пен тауар ... ... ... келмеуінен және тағы басқа
туындауы мүмкін.
Капитал айналымында және ауыспалы ... ... ... ... және оған ... қосымша қажеттілікті шамамен былай
көрсетуге болады.
Осылайша негізгі және айналым қорларының қозғалыс ... ... ... мен ... болады. Сондықтан бір кәсіпорын басқа
кәсіпорынға қарағанда бұрынырақ тауар сатушы ... және оның ... ... ... ... қаражаттың уақытша босатылуы және оларға деген қажеттілік
тек материалдық өндіріс саласы мен айналымда ғана ... ... ... және ... ... ... – ақ ... да
болуы мүмкін. Мысалы, бюджетке салықтардың келіп түсуі мен ... ... ұзақ ... заттарды сатып алуға халықтың ақша қоры және
бәрі бірдей сәйкес ... ... ... ... пен оның ... ... ... - қайшылық шаруашылық жүргізуші субьектілердің
қаллыпты қызметі үшін қажет материалдық және қаржылық ресурстарды ... ... ... ғана ... ... ... ... обьективті қажеттілігі несие қатынастарын жүзеге асыратын капитал
айналымы мен ауыспалы айналымның бір қалыпты еместігімен түсіндіріледі.
Несиенің мүмкіндігін шындыққа ... үшін ... бір ... ... несие мәмілесінің қатысушылары - несие берушімен қарызға
алушы- экономикалық байланыстардан туындайтын міндеттемелердің орындалуын
өз ... ... ... ... ... беретіндербес заңды
субьектілер сияқты алға шығуы керек. Екіншіден, егер несие ... мен ... ... бір ... шықса, онда бұл жағдайда ... өте ... ... ... ... ... үшін оның ... міндетті түрде
несиеге өзара қызығушылық танытулары ... ... ... ... ең алдымен мүдде ретінде алғаш шығуы керек» деп жазды.
Несие беруші мен қарызға алушының ... ... ... ... бір ... ... ақшалай қаражатты ұсынуда, екінші жағынан – оны
алуда несиелік қарым – ... ... ... ... пайда болу талаптарының жиынтығы несиенің обьективті қажеттілігін
анықтап және оның эволюциясын ... ... ... ... ... және ... ... процесінде маңызды рөл
атқарады. Несие ақшалай капиталдың ... ... ... және несие берушішер мен қарызға ... ... ... ... ... ... мәнін анықтаған кезде бірқатар әдістемелік
принциптерді ұстану керек, несиелердің барша түрі формалардан тәуелсіз ... ... ... ... ... ... алғанда несиенің мәнін ашуы керек.Егер ... ... ... онда бұл ... ... ... ... несиенің мәнін талдауда несиенің құрлымын, қозғалыс сатыларын ... ... ... өзгермейтін, тұрақты болып қалатын - құрылым. Несие бір -
бірімен өзара әрекет ... ... ... ... Ондай элементтерге
ең алдымен несиелік қатынастың барлық субьектілері, субьектілерге несие
берушімен ... ... ... ... бөлуге және бөлек қарастыруға
болмайды, оларды бірге ... ... ғана ... мәнін анықтауға
болады. Несие беруші - несиелік мәміленің қарыз ұсынатын ... Мұны ... үшін онда ... қаражаттың белгілі бір қоры болуы керек. Ол ... ... ... ... ... ... алғаны болуы да мүмкін.
Қазіргі уақытта қарызға ақша ұсынатын негізгі несие беруші - банк
болып ... Ол ... ... ... мен ... бос ақша қаражаттарын шоғырландырып, оларды қарызға алушыға ... үшін ... ... ... Бұл ретте банктен алған несиені
қарызға алушыға емес, сондай - ақ ... да ... ... ... қайтаруға міндетті. Бұл арада банк бір жағдайға несие беруші
болса, екінші жағдайда - ... ... ... ... ... - ... қатынастар жағы, несие алып, алған қарызды
қайтаруға міндетті жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа ... ... ... ақша ... болып табылады. Қазіргі заман талабына сай
қарызға алушылар - ... ... ... ... мен
банктер болуы мүмкін. Алайда, қарыз алушы ... ... ... иесі ... ... саласында, айналымда оны ол өз қалауымен қолданады. Бұл
жағдайда ол алынған ақшадан ... яғни ... ... ... ... ... оны іске ... пайдаланғаны үшін өсімақы ... ... ... ... ... ... ... алушы несие
берушіге, оған несие беруші өз талаптарын қояды. Алайда, қарызға алушы мен
несие беруші несие қатынастарының ... ... ... ... ... міндетті түрде қатысуы керек. Несие беруші мен қарызға алушы өзара іс
әрекеттерінде қарама – ... ... ... көрсетеді. Несиелік
мәміленің қатысушылары ретіне олар, оның қарама - қарсы жақтарында тұрады.
Олардың мүдделері де бөлек, ... ... ... ... ... несие
бергісі келсе, қарыз алушыға мүмкіндігінше ... ... ... қосымша
қаржылар табу мүддесі болып табылады.
Несие берушілер мен қарызға алушылардан басқа ... ... ... алыс - ... ... - құнның негізгі ... ... ... құны - ... құн болып табылады.
1 1.2 сызба. Несиенің құрлымы.
| ... ... ... алушы |
| ... ... | | ... құн ... құн ... ... процесін жылдамдататын ерекшелікке ие.
Себебі, қарызға алушының қайсыбір маусымдық ... ... ... ... ... ... қорларын жинақтаудың қажеттігі жоқ.
Содықтан, бұл қосымша қажеттіліктер несие ... ... ... құн ... ... ... ... болуын қамтамасыз етеді және олардың қозғалысындағы
іркілістерді жояды. Бұл жағдайда бастапқы несиеленген құн ғана ... ... ... ... қоса, несиенің қайтарымдылығы қамтамасыз
етіледі. Несие өз құнын осылайша бүкіл қозғалысында: ... ... ... ... дейін сақтайды.
Несиенің қарастырылған құрлымы оның ... ... ... болжайды.
Несиеленген құн қозғалысының сатыларын қарастырсақ, келесідей
көрсетіледі:
Но- Қан- Нn... Рб... Нқ...- ... ... ... ... – қарызға алушының несиені алуы ;
Нп - несиенің пайдаланылуы ;
Рб - ... ... ... - ... ... ;
Бқ - банктің аталмыш қарызды алуы.
Несиеленген құнды орналастыру Он – ... ... ... ... ... Оған ... ... яғни уақытша бос
қаражаттар ... ... ... ... ... ... белгіленген мерзімде
пайызбен төлейтініне сенімді болған кезде ғана несие бере алады.
Несие алу (Қан) ... ... ... ... ... ... ... басқа тарапы оны белгілі бір
уақытқа ғана береді.
Несиені пайдалану (НП) қарыз алушының оны өз ... ... ... несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету керектігін
білдіреді. ... ... (Бр) ... ... ... құнның
ауыспалы айналымның аяқталуы актісін, ... ... ... ... ... құнның пайдаланылу процесін
сипаттайды. Несие қозғалысының бұл ... оның ... ... өтуі ... база болып табылады.
Несиенің қайтарылуы (Нқ) уақытша пайдаланылған құнның ... ... ... қайтуын көрсетеді. Қарыз алушының шаруашылығында
белгілі бір ауыспалы айналымда ... ... құн ... ... иесінен
кетіп, несие берушіге өтеді.
Уақытша пайдаланылғаннан кейін (Нп) ... ... ... ... несие қозғалысының аяқталу сатысы болып табылады. Уақыт ... ... (Нқ) және ... ... ... ... (Қан) сәйкес
келуі мүмкін. Аталмыш сатыларды сөз болып отырған сол бір құнның сомалары
біріктіреді: ... ... ... ... бір бөлігін несие берушіге
қайтарады, ал ол дәл осы соманы алады.
Осы қарастырылған кезеңдер ... ... ... ... ... ... саналатын несиенің қозғалысын көруге болады, ол тек несиеге
ғана қатысты емес. ... ... ... несиелік қатынастар айналым
шеңберінде ғана туындайды, ... ... ... ... қарыз алушыға
құнның актісінің ауысуы және керісінше деп ... ... ... тану оның ... ... яғни ... қатынастар
туындайтын базада қарастыруын ұйғарады. Несиенің мәнін ашып көрсететін,
несиенің негізін құрайтын база ... ... ... ... ... Ол ... қозғалысының бір сатысы бола тұрып, бір
мезгілде несиеленген құн қозғалысының ... ... ... ... ... алу және оны пайдалану – қайтарым негізінде жүзеге асады.
Несиеленген ... ... ... оның ... ... ... ... Қайтарымдылық – несиелік қатынасқа тән белгіні анықтайтын өзіндік
ерекшелікті көрсетеді.
Несиенің қайтарылуы – уақытша пайдаланған нсиеленген ... ... ... ... Ол өзінен - өзі туындамайды. Ол құнның ... ... ... ... негізделеді. Алайда, бұл тек
қайтарымның негізін жасайды. Уақытша пайдалануға алған ақшалай ... ... ... ... ... ... берген кезде ғана
несиені қайтару басталады. Несиенің ... ... ... ... яғни оны мәмленің табиғатын өзгертпей, ... ... ... ... мен ... ... ... келісім шартқа сәйкес ол
заңды бекітілген ... ... ... ... деңгейінде несиенің
қайтарылуы тұтас алғанда қайтарудың жиынтығын көрсетеді. Бұл ... ... ... бір ғана белгісін көрсетпейді, экономикалық категория
сияқты бар несиенің тұтастығын көрсетеді.
Несиенің әлеуметтік – экономикалық ... оның ... ... ... Банкке, несие берушіге қарыз алушының ... ... кез ... ... ... ... ... талап етуі бойынша
мүмкіндік береді. Несиенің қайтарылуы қосарлы қайтарылуы сияқты, несиенің
құрылымын, қозғалыс кезеңдерін және ... ... ... оның ... емес ... ... ... болады: несие беруші мен қарыз ... ... ... мен ... негізделіп қайтарылым қозғалысына
байланысты экономикалық қатынастар екендігінде.
Несиенің тағы да көп анықтамалары бар. ... ... – бұл ... ... ... ... – бұл ... талабымен пайызбен
төленетін, меншік иелеріне несиеге ұсынылатын ақша ... Ал, ... ... өз - ... ... құн. Оның ... ... сапалы ерекшелігі сол.
Ал, капитал - өзінен - өзі ... құн, оның ... ... ... ... ... - өзі ... құнның бір түрі, ал ақша болса,
өзінен - өзі өсім бере ... ... ... ... өңдіру мақсатында
жеделдік, төлемдік, қайтару талаптарына сай оларды ақшаны бөлу ... ... бос ... ... жұмылдырылуын қамтитын
несие капиталының қозғалысы себепті экономикалық ... ... мәні ... ... –қайтару, төлемдік, мерзімдік,
қолма – қол ... ... ... ... ... ... ... принциптер несиенің алғашқы даму кезеңдерінен бастап қалыптасты, ... ... ... ... ... ... – қарыз алушының несиені пайдаланғаннан
кейін несие берушіге уақытында қайтару қажеттілігімен ... ... ... қорын жаңғыртып отыруды қамтамасыз ететін ... ... ... іс ... ... ... Бұл ... капиталының
қозғалысына қажетті талап болып табылады. Ол белгілі бір мерзімде берілген
соманың ... ... ... ... төлемділігі – қарыз алушыға берілген несиенің уақытында
қайтарылуын және одан ... ... ... ... де, оның ... қарыз алушы да ынталы болады.
Несиенің жеделдік принципі қарыз алушыға кез келген уақытта емес,
несие келісім шартында ... ... ... ... ... мерзімді бұзу – несие ... үшін ... ... ... ... ... ... несиені пайызбен мерзімінен бұрын
өндіріп алуға саятын экономикалық санкция ... ... ... ... ... ... ету принципі несие келісім шартында ... өз ... ... ... бұзуы мүмкін жағдайда несие
берушінің мүліктік ... ... ... ... қажеттілігін
көрсетеді. Бұл принцип жалпы экономикалық тұрақсыздық ... ... ... ... мақсатты сипаты несие берушіден алынған қаражаттың мақсатқа
сай пайдалану қажеттілігін білдіреді. Несие келісім шартындағы ... ... ... ... ... сондай – ақ банктің бақылау
процесінде бұл талапты қарыз алушының сақтауы ... ... ... бір – ... ... ... және олардың
бір уақытта қызмет етуі несиенің мәнін ашады. Осы принциптердің ... онда ... ... мәні ... несиенің дербес экономикалық
категория сияқты өзіне тән қасиеттері жоғалады. Принциптермен қоса несиенің
мәні олардың орындалатын қызметтерінде көрініс табады.
1.3 ... ... мен ... ... - бұл ... ... сырттай нақты көрніс
табуы. Ол несие қатынасының мәні мен ұйымдастырылуын синтездейді.Несие
қатынасының ... мен ... ... әрі ... жағынан
біртұтас болады. Несие қатынасының формасы оның ... мен ... ... ... ... ... қарай несиенің мынадай ең маңызды
формаларын бөліп көрсетуге болады.
- қызмет саласына қарай – ұлттық және ... ... ;
- ... ... ... қарай – ақшалай және тауарлық
несие ;
- ... ... ... ...... коммерциялық,
халықаралық, тұтынушылық несиелер.
1 1.3 сызба. Несиенің негізгі формалары.
| ... ... |
| ... | | ... |
|Ақшалай | |Тауарлық | ... ... | ... | ... ... | |Тұтынушылық | ... ... | ... ... |
Несиенің тауарлық формасы тарихи ... алып ... оның ... бұрын пайда болған. Осы заманғы іс - тәжірибеде ... ... ... сатуда, машина мен құрал – жабдық, тұрмыстық
тауарлар, саймандар лизингісінде ... ... ... ... мен ... ... ... тұқым түрінде беріледі. Тұқым
түрінде берілетін бұл ... ... мен ... ... ... жиын ... ... қайтарып отырады.
Несиенің тауарлы формасының негізінде ақшалай несие ... ... Ол осы ... ... ... артықшылықтарға ие,
типтік форма болып табылады. Бұл түсінікті де, ... ақша ... ... ... тән ... ... ... болып табылады. Несиенің бұл
формасы ұлттық және ... ... ... шегінде
пайдалынады.
Несиенің тауарлық және ақшалай формаларымен қатар олардың аралас
формасы да ... ... ... ... ... ... түрлері – бұл
оның несиелерді жіктеу үшін пайдаланатын, экономикалық - ұйымдастырушылық
белгілері ... ...... нақты қосымшасы.
а) Қазақстанда несие түрлері былайша жіктеледі: несиелеу обьектінің
экономикалық белгілері бойынша:
- айналым қаражатын қалыптастыруға берілетін несиелер;
- негізгі ... - ... ... ... ... ТМҚ ... ... сондай - ақ, нормативтен тыс ... ... ... ... ... ... ... аясында берілетін несие;
- жол үстіндегі есеп айрысу құжаттары аясында берілетін несие,
аккредитивтер;
- төлем ... ... ... ... ... және ... ... ТМҚ - пен, кепілдікпен,
сақтандыру келісім шартымен толық қамтамасыз етілген;
- ішінара қамтамасыз етілген;
- қамтамасыз ... ... ... ... мерзімі бойынша:
- қысқа мерзімді;
- орта мерзімді;
- ұзақ мерзімді;
в) өтелу тәртібі бойынша:
- бөліп - бөліп төлеу;
- бір ... ... ... ... бір қалыпты өтеу.
г) тәуекелді деңгейі бойынша:
- субстандартты;
- стандартты;
- күмәнді;
- сенімді;
- сенімсіз;
- ұзартпалы.
д) ақылығы бойынша:
- ... ... ... ... пайыздың мөлшерлемесі;
- төмен пайыздың мөлшерлемесі;
- пайызсыз.
е) салалық бағыты бойынша:
- сауда - саттық ... ... ... ауыл ... ... құрылыс несиесі;
ж) ашылатын шот түрлері бойынша:
- жай ссудалық шот бойынша несие;
- арнайы ссуда шоты ... ... ... шот ... ... овердрафт бойынша несие;
- несие желісі бойынша несие.
Несиенің айрықша түріне жылдам сатылатын жылжымалы ... ... ... ... ... ... әрі ссуда мөлшері бойынша
тіркелетін ломбардтық несие ... ... ... ... әр ... ... ... кепілдігімен, тауар кепілдігімен, талап кепілдігімен
берілетін несиелер жатады. Қарыз алушы ... ... өз ... ... ... несие – ссуда капиталының ұлттық және әлемдік нарықтарында
қолданылатын жаңғыртпалы несие. Ол ... ... ... шегінде және
өтеу мерзімі шегінде несие ... ... ... ... ... сөзсіз автоматты түрде беріледі.
Несие желісі қарыз алушының алдындағы несие ұйымының оған несие ... ... ... ету кезеңі ішінде белгілі бір мақсатқа ... ... ... беру ... заң тұрғысынан рәсімделген
міндеттемесі. Несие желісінің ашылуы несие беруші мен қарыз ... ... ... тығыз ынтымақтастығын білдіреді. Овердрафт несие ұйымының
шот иесіне, оның ағымдағы банк шотына қойылатын талап ... ... ... ... бұл ... ... ақшалай қаражат болмаса да, шот иесінің
несие ... ... ... ... ... түскен қаражаттың есебінен
кейін оған өтеуін қарастыратын келісім шарт шегінде беріледі.
Несиенің басқа формаларына қарағанда коммерциялық несие олардан бұрын
пайда ... ... ... ... өндіру мен өткізу процесінен
тікелей пайда болады. Ол тауарлық формада ... және оның ... ... Ең ... оның мөлшері шектеулі болады, өйткені әрбір кәсіпкер,
әрбір өзге субьекті коммерциялық несиені өзінің ақшалай капиталының ... бере ... ... ... ... ... сатып алған
кәсіпорындар ғана пайдалана алады. Коммерциялық несиенің басты мақсаты ... ... ... ... және пайданың жылдам алынуын
қамтамасыз ету. Оған тән белгіге оны пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... банк ... төмен болатын
пайыздың қосылуы жатады. Коммерциялық несие дамыған елдерде кеңінен ... ол ... ... мен ... ... ... тікелей байланысты
болады. Қазақстанда ол инфляцияның ... ... пен ... ... ... ... бұзылуынан шаруашылық
жүргізуші субьектілердің арасындағы сенімнің азаюынан ... ... ... ... несиені тауар жеткізушілер сатып алушыларға
жеткізілген тауар үшін алынатын төлемнің мерзімін ... ... ... ... ... вексельді, яғни, төлем міндеттемесін табыс етеді.
Бұл векскль банктен атаулы құннан төмен бағы бойынша ... ... оның ... банк ... ... ... ... нарықтық
экономика жағдайында коммерциялық несие банк ... ... ... ... ... ... ... банк несиесі. Бұл
жағдайда несие қатынасың обьектісіне ссуданы ақшалай ... ... ... несие уақытша қаржылай көмекке мұқтаж мамандандырылған қаржы
несие ұйымдарына, ... ... ... ... ... ... ... бірінші ерекшелігі – банк өз қарыз алушыларына несиені
өзінің капиталынан ғана емес, ... ... ... ... ... және жеке ... ... береді. Қазақстан банктерінің несие
ресурстарындағы өзіндік капиталының үлесі шамамен алғанда 18 – 20% - ... ал, ...... ... ... ... ... несиесінің екінші ерекшелігі – шаруашылық айналымға әлі ... ... ... және ... банкке орналастырылған
уақытша бос қаражатын банк ссудаға береді.
Банк несиесінің үшінші ... – банк ... ... ссудаға
өздігінен өсетін құн ретінде болатын капитал формасында береді. Мәселенің
мәнісі мынада: қарыз алушы бұл ... ... үшін ... ... ... алушы бұл несиені өндіріс саласында пайдаланғаннан ... ... әрі оның ... ... ... ... Несиеге қажеттілік
оның ажырағысыз атрибуты болып табылады. Банк несиесінің айналыс саласына
ғана ететін коммерциялық несиеден ... ол, ... ... ... жіне жинақтау саласына да қызмет етеді. Банк ... ... ... несиеге қарағанда әлдеқайда кең, өйткені ...... ... ... ... және ... шектеліп
қалған. Банк несиесі банк пен қарыз алушының арасында несие келісім шарты
немесе несие келісімі ... ... ... Банк ... ... және ... капиталын арттыру, маусымдық қорларды
толықтыру, вексельдер есебі және оны қайта есептеу ... ... ... ... ... етілуі, мақсатты бағытының болуы,
мерзімділігі, ... және ... ... ... ... ... ... капиталдың қозғалысын білдіреді. Банк несиесі берілетін
мерзіміне қарай қысқа мерзімге және ұзақ мерзімге бөлінеді. ... ... ... қарыз алушының ағымдағы және маусымдық ... ... ... және өзге де ... өтеуіне
байланысты уақытша қажеттіліктерін қанағаттандыруы үшін бір ... ... ... Ұзақ ... ... ұзақ ... ... ұдайы
өндірісіне арналған, яғни ол бір жылдан да көп уақытқа негізгі ... ... ... ... және ... ... ... есебінен залалдардың орнын толықтыруға, жарғылық капиталды
толықтыруға, жарғылық капиталды қалыптастыруға, ... ... ... ... өсімақы, тұрақсыздық төлемдерін төлеуге болмайды.
Несие есеп айрысу құжаттарына төлеміне қолма – қол ақшасыз түрінде,
жекелеген жағдайларда, ... ауыл ... ... ... ... төлеуге және тұтыну қажеттіліктеріне қолма – қол ақшамен беріледі.
Несие қарыз алушыларға тек несие келісім шартында ... ... ... ... ... алушының заң тұрғысынан құқық қабілеттілігі
болған жағдайда, несиені өтей алатын қабілеті болған ... және ... ... ... ғана беріледі. Несие келісім шартының шарттары
әрбір қарыз алушыға жеке анықталады. Банк несиесі ... ... ... ... ... және ... ... ұшырады.
Қазақстада мұндай несиені тек банктік қаржы – несие мекемелері ... ... ... ... оны ... ... да, ... серіктестері
де, микронесие ұйымдары да береді. Алайда, бұл осы ... ... ... ... – ақ ... ... ... да өзгереді.
Акционерлік қоғамдардан, компаниялардан, фирмалардан және халықтан өзге оны
үкімет те, банктер де, ... ... да ... ... ... мөлшері несие ресурстарына байланысты болады. бүгінгі таңда
банктердің мұндай ресурстарын депозиттер ғана ... ... ... ... ... бос ... ... банкаралық нарықтағы
қарыз ақшалар, шетелдік қаржы – несие институттарынан ... ... ... бір ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі өзінің
ақша – несие саясаты арқылы ... ... ... да реттеп
отырады. Ол ... ... ... ... ... жағдайда
депозиттерді міндетті түрде ең аз шамада резервтеудің ... ... ... ... ... ... Бұл ... тек
экономикалық емес, сонымен бірге әкімшіліктік шекарасының ... ... Банк ... негізінен тікелей болады, яғни, ссуда қарыз
алушыларға тікелей берілсе, ал, ... түрі ... ... ... ... тауарлар сатылған кезде несие сауда желілері ... ... ... ... ... банктер соңғы бес жылда экономикадағы несие
салымдарын күрт арттырады. Жалпы ішкі өнімдегі ссудалық қоржын 2002 ... ... 15% - ды ... 2005 ... 1 ... 32,7%, ... көп.
2005жылдың 1 қаңтарындағы несие салымдарының құрлымы:
- қысқа мерзімді ... - ... орта ... ... (1 ... 5 ... ... – 30,2% ;
- ұзақ мерзімді несие (5 ... ... ... қатынастары банктер мен кәсіпорындардың, ұйымдардың арсында
ғана болмайды. Ол, сандай – ақ, бір жағынан несие ... және ... ... ... ... ... ... алушыға халық, ал, несие
берушіге банк ... ... ... ... мазмұнын құрайды. Айрықша
жағдайларда банк пен халықтың ... ... ... ... тарап та
болуы мүмкін, мысалы, тауарларды несиеге сататын, яғни ... ... ... ... ... ... ұйымдарын айтуға болады.
Тұтыну несиесі халыққа оның ... ... ... үшін беріледі. Оның ішінде, жеке шаруашылықтағы өндірісті
дамытуға, ... ... ... үйді ... ... ұзақ ... ... заттарды сатып алуға беріледі. Халықты несиелеу
халықтың өмір деңгейін ... ... ... ... ... ... ... табылады. Өнеркәсібі дамыған елдерде тұрғындар өзінің
жыл сайынғы табысының 10 – 12% - ын ... ... ... ... бұл ... формасы мүлде дамымай қалды десе де болады. Халық
борышқор ... ... оның ... ... ... ... ... жоғары, жылына 16 -18% - ды құрайды. ... ... ... және ... ... ... ... Тауарлық форма халыққа
тауарларды оның төлем мерзімін ұзартумен сатуда қолданылады, ... ... ... ... ... ... ... банк несиесі секілді
халыққа тікелей немесе сауда желісі арқылы жанама ... ... ... банк ... ... ... кеткен. Мәселен, сатып
алушылардың ұзақ ... ... ... ... ... ... алу үшін ... Тұтынушыларға несие банктен тікелей берілетін
болса, сауда фирмасы мен банктің арасындағы - ... ... ... ... ... сатып алынған тауарларды сауда ... ... ... ... ... ... да соңғы жарна төленгенше тауардың меншік құқығы сауда
ұйымдарынды ... ... ... ... ... ... бірнеше
түрлері пайдаланылады. Алайда, олардың арасында ... ... ... ... үлес ... ... ... несиеге сатып алуда сатып
алушы тауардың құнын ай ... ... ... ... ... ... ол
несиені пайдаланғаны үшін пайыз төлейді. Көптеген жағдайларда төлем
мерзімін ұзартумен ... ... ... ... ... ... ... үшін алынатын пайыздан жоғары көтеріледі.
Тұтыну несиесі көптеген елдерде маңызды рөл атқарады. Осыған орай, ол
мемлекет тарапынан реттеліп отыратын болады. Ол ... әрі ... ... несиелерге бақылау қойылады.
Экономика құлдыраған жағдайда мем ... ... ... ... ... ... ... бағытталады. Бұл үшін тұтыну
несиесін алудың, атап айтқанда қолма – қол ақшамен төленетін ... ... ... ... ... оның ... ... секілді жеңілдікті
шарттары енгізілді. Инфляция жағдайында, керісінше, қолма – қол ... ... ... ... ... мерзімі қысқарады және пайыздық
мөлшерлеме жоғарылайды. Тұтыну ... ... ... деген сұранысын
ынталандырады әрі олардың өндірілуі мен сатылуын ... ... үй ... ... және оны сатып алуға ұзақ ... ... беру үшін ... ... ...... ақша
банкісі құрылады. 2004 жылы ... ... ... несиесінің мөлшері
260,7 млрд теңгені құрады, 2005 жылмен салыстырғанда 9,5% - ды құрады.
Ипотекалық несие - бұл ... ... ... берілетін
ссуда. Несие қайтарылмаған жағдайда кепілге салынған жылжымайтын мүлік
сатылады жіне одан ... ... ... ... ... ... ... несиесі несиегер үшін ең «сенімді» несие ретінде
саналады.
Ипотекалық ссуданың көбісі ... ... ... ие,
өйткені, ол тұрғын үй мен өндірістік үй - жайларды ... ... ... үшін жер учаскелерін игеру үшін пайдаланылады. Ипотекалық
несие, әдетте, 10-30 жылға дейін ұзақ мерзімге беріледі. ... ... - ... кестеге сәйкес біртіндеп өтелетін болады. Ипотеканың айрықша
маңызды принциптеріне мыналар жатады ... ... ... нақты болуы
керек, яғни келісім шартта кепілдік өқөығының ... ... ... ... ... ... кепілге салынған мүліктің
ауыртпалығын үшінші тұлға оңай танитындай болуы керек.
Ипотекалық ... ... ... ... кепілхат, вексель
және өзгеде бағалы қағаздар жатады. Бұл ... ... ... ипотека облигациялары секілді құнды қағаздардың қайталама
нарығында баға белгіленуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... заңды меншікті құқығын несиегерге беруді ... ... ... ... ... ... ... ипотека несиесінің негізгі
қамтамасыз етушісі болып табылады.
Ипотекалық несиелеудің отаны - ... ... ... банк 1770 ... аса ірі ... ... қолдау көрсету мақсатында құрылды.
19 ғасырдың бас кезіндегі ипотекалық банктің қызметі шағын помещиктік
меншік иелеріне де қолданыла бастады, ал 19 ... орта ... бір ... ... ... Алғашқы жекеше акционерлік және ... ... 1962 жылы ... құрылды. АҚШ - та ипотекалық банктер
аймақтық мәні бар шағын фермерлік жер банктеріне берілген, ал, Канадада –
ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... айналысады.
Мемлекеттік несие жеке және заңды тұлғалардың ... бос ... ... ... және ... ... ... тарапынан жұмылдырылуы себебі ... ... ... ... ... ... несиесіне және мемлекеттік
борышқа бөлу керек.
Бірінші жағдайда мемлекеттің несие институттары экономиканың әр түрлі
секторларын және ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталы 100% - ды екі банк бар – ... Даму ... ... ... үй ... ақша ... банкі.
Екінші жағдайда мемлекет уақытша бос ақша ресурстарын ... ... ... ... және қоғамның өзге де ... үшін ... ... жіне өзге де ... - ... ақшалай қаражатты қарызға алады. Уақытша бос ақшалай қаражат
облигацияларды, қазынашылық міндеттемелерді және мемлекеттің өзге де ... ... және ... арқылы жұмылдырылады.
Мемлекеттік қарыз ішкі және сыртқы қарыздарға бөлінеді. Мемлекеттік
қарыз бойынша, мемлекеттік займ міндеттемелері бойынша ... ... және ... ... жұмылдырылған қаражаттан тұрады. Сыртқы
қарыз мемлекеттің өзге ... ... ... ... ... Мемлекеттік қарызды басқару ұғымынесиелерге табыстарды төлеуді және
қарыздарды өтеуді, шығарылған ... ... ... ... ... ... ... басқару бойынша шығыстарды кемітуді
қамтиды. Мемлекеттік несие жеке және ... ... ... бос ... ... ... қаржы ресурстарын жұмылдырудың қуатты
құралы болып табылады. Ақшалай қаражатты ... ... ... ... және ... ... жұмылдыра алады. Бұл жағдайда, әдетте, алынған
қаражаттың нақты мақсатты бағыты болады. Ол жол ... су ... ... ... ... және ... аудандардың жасақталуына
пайдалануы мүмкін.
Халықарлық несие несиегер ретінде мемлекет, ... ... ... және заңды тұлғалары алға шығатын халықаралық ... ... ... ... білдіреді. Осылайша халықаралық
несие - қайтару, мерзімді және ақылы шарттарының негізінде ... ... ... ... ... ететін несие қатынасының әр түрлі
формаларымен субьектілері ... ... ... ... жаңа техника, технология, тауар мен қызмет көрсету импортын ұлғайтуға
мүмкіндік береді. Ол төлем баланысының тапшылығын жабудың ... ... ... ... ... ... несие делдалдың көмегі
арқылы немесе тікелей берілуі мүмкін. Делдал ретінде аса ірі ... ... ... ... және ... валюталық несие әрі қаржы
ұйымдары алға шыға алады. ... ... ... ұдайы өндірісті
қамтамасыз ету, қолма - қол ақшасыз есеп айырысуды дамытудың халықаралық
есеп айырысу саласындағы айналыс ... ... ... ... ... ... беріледі.
Лизинг – бұл негізгі құрал – жабдық мүлкін сатып алу және оны ... ... ... бір ... үшін нақты мерзімге әрі лизинг алушының
мүлікті сатып алу құқығын қарастыратын келісім шарттың бекітілуіне себепкер
болатын белгілі бір шарттармен ... ... ... ... ... ... ... түрі.
Қызметтің бұл түрі Қазақстан Республикасының «Қаржылық лизинг
туралы» заңымен, Азаматтық, ... және ... ... ... ... ... ... туралы» заңдарымен
реттеледі. Лизинг бұйымына кез келген тұтынылатын заттар, оның ішінде,
кәсіпкерлік ... ... ... ... – жабдық, сайман үй –
ғимараты, көлік құралдары ... ... ... ауыл ... ... ... жіне өзге де ауыл ... қажетті машиналар үшін,
ауыл шаруашылық өнімдерін өңдейтін кәсіпорындар, технологиялар үшін, ... орта ... ... ... ... - ... ... иесі мен жалдаушының арасындағы келісім. Бұл келісім -
мүліктік делдал ... ... ... ... ... айтылған
мерзімге және төлемі үшін пайдалануға беру. Осылайша, ... ... ... ... ... және ... ... Несиенің қызметі мен заңдары.
«Функция» деген сөз латынның «functio» - дегені - ол ... ... ... ... ... қызметтің айтқанда, әдетте оның
мәнің арнайы көрнісі ұғылады. Қызмет несиесінің ... ... ... ... ... мәні ... мәні ... сипаты бар. Әрбір
сәттегі өзінің өрістеу барысында несие барлық қызметінің мәнін ... ... ... ... ғана көрінеді. Қызмет – қатып қалған емес,
өзгеріп тұратын құбылыс. Несиенің бақылау қызметі: дегенде ол – ... ... ... да ... тән. Ал, ... ... ... емес,
банк жүзеге асырады. Несие мәнің өзгеруі мен қатар, оның көрніс танытуыда
өзгеріп отырады. Қызмет бүтіндей ... ... ... көрнісін байқатады,
яғни қызмет несиелік қатынасқа бүтіндей қатысты. Несие қызметі оның ... мен ... ... ... көрніс танытуын сипаттайды.
Несиенің ұдайы өндіріс процесінде алатын орны жайлы біркелкі ғалымдардың
пікірлері жоқ. ... ... оны ... ... жатқызса, басқалары
бөлу белгісіне жатқызады. В.М. Тарасов несиені ұлттық табысты қайта ... ... бөлу ... ... Және де соған
қарамастан, несиенің ... ... тән ... мен
мүмкіндіктері бар. Айырбас фазасында бөлу қатынастарының сәтін ... ... ... ... ... да дәл ... жатқызуға
болады. Сондықтан несие бөлу категориясы бола ... ... ... ... ... екі жақтылық ерекшелікке ие. Мұның өзі несиенің қызметіне
тән екендігін көрсетеді.
Несие туралы теорияда, оның атқаратын қызметінің саны мен ... ... ... ... жоқ. ... екі қайта бөлу мен
айналымның несиелік құралдарын жасау, басқалары үш ... осы ... ... ... қосады, үшіншілері - төрт және капиталды
шоғырландыру мен орталықтандыруды ... ... ... ... ... жекелеген авторлар несиенің қызметін: айналымдағы шығындарды үнемдеп,
экономиканы ретке ... ... бос ... ... ... ... ... айналымның жанама түрлері бойынша несиенің
қызметі ақшаларға да, қаржыларға да - тән бұл біріншіден, ... ... ... ... ... да ... Экономиканы ретке
келтіру қызметі жайлы айтатын болсақ, несиенің көмегімен ғана ... ... ... ... ... ... да жүзеге асырылады. Қорларды
ынталандыру жайлы да осылай деуге болады, осыған қарай отырып, жекеленген
ғалымдардың ... ... ... ... ... дегендерінің негізі
жеткіліксіз. Қызмет - қолдағы экономикалық категорияның өзгешелік мәнін
таныту болып табылады.
Айналымның ... ... ... ... ... ... келтіру тек несиеге ғана емес, баға, қаржы, еңбекақы,
бюджет, табыс құндық категорияларына тән. ... ... орын ... ... ... барлыұ формалары мен түрлерінде мәнін ... оның үш ... ... ... ... ... қайта бөлу
қызметі – нақты ақшаны айналымдағы несие құралдарымен ауыстыру ... ... мен ... ... Оның ... қарыз
алушыға төлем негізінде ... ... ... ... ... пен ... бос ... қаржыларын несие арқылы
шоғырландырып, қарыз беру капиталына айналдыру. Қарыз беру ... ... ... ... ... ... арасында қайта қайтарылуы
негізінде несиеге айналды. Қарыз капиталын ... ... ... ... бөлу ... ... ақша түріндегі капитал аз табыс
әкелетін саладан босатылып, банктерде жинақталады да, жоғары дәрежеде ... ... ... ... ... қайта бөлінуі – салалық, салааралық,
аумақтық бағыттарда, несие қатынасының субьектісі іспеттес ... ... ... ... несие өзінің қайта бөлу ... ... ... реттеуші болып табылады. Алайда, несие кейбір
жағдайларда экономиканың тепе - теңдігін де ... ... ... ... ... ... ... капиталдың өндіріс саласынан айналыс
саласына ауысуы орын алды да өндіріс дағдарысын тереңдете ... яғни ... ... ... ... ... ... кетіп, нағыз сектор дағдарыс
жағдайында қалып қойды. Несиенің ... бөлу ... ... ... ... ... тек мына ... құндылығы, өндіріс құралдары мен тұтыну ... яғни ... ... өндірілген ұлттық жалпы өнімдер емес, ел экономикасының
өткен кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... бөлу қызметі жалпы құндылықты қайта ... ... ... ... бөлуге қатысты.
Үшіншіден, қайта бөлу қызметінде уақытша қайта босаған құндылықты
уақытша пайдалануға беру процесі өте маңызды болып ... ... ... ... ... ... беру
нарықтық экономикаға тән сарапшылардың ... мен ... да ... ... ... асырылады.
Несиенің қайта бөлу қызметі, кез келген елдің ұлттық ... ... ... жасауына өз үлесіне қосады. ... бұл ... ... ... бір ... екінші саласына капитал ағымы
болады. несиенің бұл ... ... ... бөлу ... айырмашылығы
қаржының бөлінуі әкімшілік негізде жүргізілсе, ал салалар мен ... ... ағым ... ... яғни ол ... ... негізінде
жүзеге асырылады.
Қазіргі кездегі нарық шаруашылығындағы шын мәніндегі ... ел ... ... ... ... ... белгілері
айналымда болады. Нақты ақшалардың шығарылуы, немесе қолма - қол есептегі
ақша қорларын ұлғайту сол мезетте ... ... ... ... ... мұндай қызметінің дамуы банк жүйесінің ... ... ... ... жөн. ... ... есеп ... сақтау
ақшалай міндеттемелер бойынша тауарлар мен қызмет үшін қолма қол - ... ... ... өзара қарыздарды жатқызып жойып отыруға мүмкіндік
береді. Мұның өзі ақшаны қолмен санап алыс беріс жасау ... ... ... мен өнімсіз шығындарды едәуір азайтты. Шаруашылық жүргізу
субьектілерінің жіне халықтың есеп шоттардағы қаржылары ... ... ... есеп ... ... ақша ... ақша қаржыларының иелерімен несиелік байланыстары болып қалады.
Несиелеу процесі кезінде ақша массасының құрлымына, төлем айналысына
және ақша айналымының ... әсер ... сол ақша ... үшін
түрліше төлем қаржылары құрылады. Яғни нағыз ақшаларды несиелік ... ... ... ... жүзеге асырылады. Айналымда ең қарапайым
қарыздық міндеттемелер – вексельдерден бастап қазіргі электрондық ақшаларға
дейінгі несие ақшаларының түрліше ... ... ... Экономиканың
дамуының алғашқы сатысында бұл айналымнан алтынды ығыстырып ... ... ... ... ... ... ... несие қызметі
ақша тасқындарының қозғалысын тездететін қолма қол ақшасыз есептер, несие
карточкаларын, вексельдерді, чектерді, депозиттік ... ... ... ... ... ... қолдағы ақшаны несие операцияларымен
ауыстырудың қажетті шарттары жасалған. ... бір есеп ... ... - қол ... есеп ... үшін ... ... талаптарды
қанағаттандыруға байланысты, ақша айналымының құрлымын жақсартуға мүмкіндік
туады. Бұл жерде айрықша ескеретін жәйт – ... осы ... ... ... ... ... ... экономикалық айналымда уақытша
ауыстыру қызметін, яғни несие ... ... ... ...... алу, ... төлеу, еңбекақыларды, зейнетақыларды төлеу үшін
пайдаланады.
Демек, нағыз ақшаларды ... ... және ... ... ... екі түрлі жолмен жүзеге асырылады.
- Алтынның орнына айналымға экономиканы несиелеу ... ... ... олар ... және ... ... міндетті түрде банктегі эмитентке қайта келіп түсулер
қажет.
- Несиелеу барысында ... ... ... яғни, қолма - қол
ақшасыз есеп ... ... ... ... ақшасыз
қолма - қол есептер жасалынатын ақшалар келіп түседі.
Капиталды шоғырландыру мен орталықтандыруды ... ... ... ... табылады. Несие механизмі қосымша ... ... ... ... ... ... аса ... факторы ретінде оның
жекелеп жинақталуының шекараларын кеңейте түседі. өндірістің ... үшін ... ... ... ... ... ... болып саналатындықтан, әрбір
кәсіпорындардың, халықтың шағын ... ... бос ... ... ... ... ... да, үлкен көлемге жеткеннен
кейін ол несие ретінде кең ауқымды ұдайы ... ... ... ... ... кәсіпорындарды акционерлік қоғамдарға
айналдырудың, монополиялар мен халықаралық компаниялардың жаңа ... ... бірі ... саналады К. Маркстің айтуы бойынша несие
«бәсекелестік күресте әрі жаңа, әрі ... ... ... ... ... капиталдарды орталықтандырудың аса зор әлеуметтік механизмі бола
бастайды». Монополизмге берілетін жеңілдік несиелеріне байланысты ... ... ... несие алу жағжайларының нашарлауы бір полюсте
капиталдың шоғырлануы мен ... ... ... ... ... ... банкротқа айналуына әкеп ... ... ... ... іс ... асуы ... мәнінен туындайды. Шаруашылық субьектілеріндегі ақшалай
қаражаттардың түсуі мен жұмсалуы арасындағы уақытша болатын алшақтық кей
жағдайларда қаржылай ресурстарға ... ... ... ... да ... жағдайларда қарыз алушылардың барлық категориялары
өздерінің меншікті қаражатқа деген жетіспеушіліктің орнын толықтыру үшін
несиені пайдаланады. Бұл дегеніміз капитал айналымын қамтамасыз етіп ... ... ... ... де мүмкіндік жасайды.
Несиенің ғылыми – техникалық прогрессті ... ... ... ... сипатталады. Сондықтан да несиенің көмегінсіз
көптеген ғылыми зерттеу ... ... ... ... түседі. Сондай –
ақ несие өндіріске ғылыми технологияларды жаңадық ретінде енгізу үшін де
аса қажет ... ... ... ... шығындар бастапқыда кәсіпорын
қаржатымен, оның ішінде орта және ұзақ ... ... ... есебінен
қаржыландырылады.
Несие заңдарына ең алдымен несие заңының пайда болуы жатады. ... ... ... ... мен ... беру қорының құрылуы
қатынастарын білдіреді. Қоғамда несиелік қатынастарының пайда болуы капитал
айналыстары мен ... ... ... ... ... және ... ... ие болады. қарыз беру қорының құрылуы жайында
да осыны айтуға ... ... ... пайда болғаннан кейін, қарыз
беру қоры да обьективті, қажетті және аса ... ... ие ... ... ... ... барысында уақытша бос тұратын қаржылардың
негізінде құрылып, қосымша қаржыларды қажт ететін ... ... ... ... Мұның өзі несиенің белгілі бір шегін
сақтап, соған ... сол ... ... жол ... ... ... Несиенің пайда болу заңының экономикадағы тауар – ... ... ... ... ... ғана ... кұші бар. нақты
несие қатынастары шаруашылық байланыстары баламалық және тепе – ... ... ... салаларында ғана туындайды. Егер
шаруашылық субьектісінің өзі атқарып отырған жұмысының нәтижесі үшін ... ... ... ... ... ... жұмыс
істеуінің, несиенің қайтарылып келетіндігің кепілдігі болмайды. Несиенің
пайда болу заңының бұзылуы ... ...... ... әкеп ... заңдарының басқа да экономикалық заңдары сияқты ... ... өте ... ... ... бар. Несие
заңдарының өзінің қозғалыс заңдары іспеттес ... бар. ... ... ... ... ... ... берушіден
қарыз алушыға өтіп, қайта қайтқанда пайда болады, яғни несие тұрақты ... ... ... Егер ол бір ... тоқтап тұрып қалса, өзінің
мәнін жоғалтып, несие ... ... ... несиенің қозғалысы
обьективті, қажетті, маңызды, жалпылама, нақты дүние. Яғни ... оның аса ... ... өмір ... ... ... тән Заң – оның ... айналып құйылу заңы. Несиенің
басқа экономикалық құндылық категорияларынан бөлектеп тұратын белгісі мен
ерекшелігі – қайта ... ... Егер ... құндылық бастапқы
субьект – несие берушіге қайта айналып келмейтін ... онда ... ... жеке ... ... ... несие болып аталудан
қалады. Тартылған құндылық өзі шыққан пункте қайта ... келу үшін ... ... ... яғни ... өндіріс процесіне қатынасады, пайызын өсіру
үшін уақытша ... ... ... мөлшерін қайта қайтаруға өзіндік
мүмкіндіктер жасайды. Бұл процесте обьективтілік, қажеттілік, ... ... ... ... бар. Осы аталған Заңмен тікелей
байланысты несие заңы – тартылған құндылық заңы. Тартылған құндылық ... оны ... ... ... ... ... ... жоғалтпайды да, өзінің айналымдарында бастапқы тепе – ... ... жаңа ... түсуге дайын екендігімен бастапқы пукке қайта
оралады, және бұл ретте өзінің бастапқы сапасын, әрі жоғары ...... ... ... ... экономикалық сипаттама.
2.1. Қазақстан Халық Банкінің даму тарихы және қаржылық жағдайы.
Халық Банкінің тарихы – бұл ... ... ... ... және даму ... ... ... Банкі» акционерлік қоғамының
негізі қайта құрылған ... ... ... ... ... ... ... кассасы сонау 1923 жылы, төңкеріс ... жаңа ... ...... ... ... ... қаласында ашылған болатын, кейіннен ұжымдандыру ... ... ... ... 1936 жылы, Алматы қаласында
КСРО Жинақ банкінің бөлімшесі ашылды. Ақтөбедегі жинақ кассасы ... ... төрт ... ішінде республикадағы мұндай кассалар саны 335 ... ... 1929 жылы ... ... ... құрылып, ол Қазақстандағы
барлық кассалар ... ... ... іске ... Касса
салымшыларының қатарына жұмысшыларды, қызметкерлер мен ... ... ... ... ... ... ... зауыт
фабрикалардың өзінен, колхоз - ... ... ... ... ашу ... ... ... қалыптасқан әлеуметтік – экономикалық және
қаржылық қатынастардың өзі ... ... ... ... банкі
салымшыларының қатарына қосылуына ықпал ... ... ... ... зор ... ... қаражат жинақтау мен банк ісінің қалыптасқан
тарихи ... ... ... да ... ... жағдай туғызды.
Жинақ кассалары сонымен қатар мемлекеттік қарыз облигацияларының,
басқа да ... ... ... мерзімдік несиелер берумен
айналысты. Сондай – ақ оларға қор операцяларын, басқа да бірқатар ... ... ... ... ... ... Бұл ... жинақ
ісінде мемлекеттік несие беру қалыптасып, біртіндеп дами ... Ол ... рет ... ... ... оның ...... түрде болса,
екеуі алтынмен есептелген болатын.
1960 жылдың аяғына қарай жинақ кассаларындағы салымшылар саны 1 770
мың адамға жетті, ал ... ... ... 322,7 млн ... ... ... адамға шаққандағы орташа мөлшері 182 сом болды. Жинақ кассаларының саны
1950 – 1960 жылдар арасында 1,8 есеге ... 1960 ... ... 2805 – ... ... ісі мен ... ... желісінің кеңінен қанат
жаюы ең алдымен еліміздегі тың және ... ... ... ... шаруашылығының қарқынды дамуымен, еңбекшілердің материалдық тұрмыс
жағдайының айтарлықтай ... ... ... Тек 1955 ... ... ... ... шоттарының 44,1 пайызы, ал салымдар қалдығының 44
пайызы тың жерлерді игеру жаппай жүргізілген солтүстік өңірдегі Көкшетау,
Қостанай, Солтүстік ... ... ... ... ... 1960 жылдардың басында жинақ кассаларында тұрғындардан ... ... ... ... ... ... операцияларын
жүргізу қолға алынды. Сонымен бірге жинақ кассаларының құзырына зауыт –
фабрикалардың, ... ... ... ... көмек
кассаларының және шаруашылықпен айналыспайтын қоғамдық ... ... ... берілді.
Жинақ жүйесінің одан әрі дамуы үшін ақша бірлігін күшейтудің маңызы
зор болды. Алайда 1961 жылы жүргізілген реформа ... ақша ... және ақша ... ... ... ... ойластырылғанымен,
көздеген мақсатқа қол жеткізілмейді, ол үшін ... ... ... ... тиіс еді, сондықтан аталған ... ақша ... және ... жаңа бағамын белгілеумен шектелді.
1963 жылдан бастап жинақ ... ... ... құрамынан
шығарылып, Мемлекеттік банк қарамағына берілді, халық салымдарының қаржысы
бұдан былай банктің несие ... ... ... болды. 1960 –
жылдардың аяғында жинақ ісінің нағыз даму шегіне ... ... ... дәл сол ... ... ... ... беруге күрделі капитал
қаражаты жіберілді, ал оның негізгі көзін ... ... ... құрады.
1988 жылғы банктік реформа бойынша банк жүйесін екі деңгейге көшіру
көзделді: ... банк және ... ... ... ... ... КСРО ... банкінің айналдырылып, халыққа және заңды тұлғаларға
қызмет ... ... ... банк ... ... ... ... тәуелсіздік пен егемендікке қол
жеткізуімен жинақ ісінің дамуында үшінші қайта құру кезеңі басталды – ... ... ... Қазақстан Халық Банкінің құрылымдық банкингке және
функционалдық қайта бағдарлауға негізделген ісі қолға ... ... ... бастап Қазақстан өзінің нарықтық экономика
талаптарына жауап бере алатын банк жүйесін құруға кірісті. 1991 ... – ақ ... ССР – ... ... және банк қызметі туралы» деген
заң қабылданды, мұның өзі ... ... банк ... реформа
жұмысының алғашқы қадамы болған еді. Мемлекеттік ... ... ... етілген соң бір жылдан кейін, 1992 жылы ... ... ... құрылды, оның заңды түрдегі ресми құқық
иеленушісі бүгінгі Қазақстан ... ... ... 1993 жылы ... ... ... ... қарайтын дербес заңды құрылым –
«Қазақстан Халық Банкі» ... ... Ал 1995 жылы Банк ... ... қоғам болып қайта құрылды. Қайта құру рәсімі банк
басшылығын ауыстырумен, жұмыс стилін түпкілікті ... ... ... банк ... ... қызмет көрсету қағидатын негіз етіп
алды және бүгінгі күнге ... банк ... ... ... ... ақпараттық – коммуникативтік технологиялардың ... ... ... ... әрі ... іске ... ... аяғында – ақ Қазақстан Халық Банкі республикадағы ірі
операциялық банк ... ... ... ... Банк ... рыногындағы
өзінің сол айқындамасынан ауытқымай, қол жеткізген жетістіктерін сақтап
қалуға ұмтылып келеді.
1998 жылдың шілдесінде ... ... ... ... ... тұрпаттағы акционерлік қоғамнан Үкіметтің қатысуы 100 ... ... ... ... ... ашық ... ... Сол жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 жылдың 6
шілдесінде шыққан № 644 «Қазақстан ... ... ... ... 1998 ... ... ... – кезеңмен жекешелендірудің негізгі бағыттары туралы»
деген қаулысына сәйкес акционерлік қоғам капиталын ұлғайту ... ... ... қараша айында өткен сауда – саттық аукционында ... ... ... 33 ... + бір ... ... пакетін сатты. Осы
уақыттан бастап Қазақстан Халық Банкі еліміздегі ірі әмбебап әрі ... ... бірі ... ... 80 ... ... ... қызмет етіп, сенімді қаржылық мекемеге айналып отыр.
2005–2007 жылдардағы Халық Банкінің даму ... ...... және ... шектесіп жатқан көрші елдердегі қаржы
нарығының барлық сегменттерінде : банк, зейнетақы, ... ... және ... ... ... ... әрі клиенттер мүддесін
көздеуге бағытталған қаржылық топ құру.
... ... ... қызметін көрсету нарығында жетекші банк
атану. Ең бастысы – сатулар жүйесін құру, оның ... ... ... ... желісінде тұрғындарға қаржылық
қызметтің толық жиынтығы ұсынылады;
• Активтерді басқару ... өз ... ... ... ... оның ішінде зейнетақы қорын, өмірді ... ... ... ... ... ... бөлімшелерді қоса алғанда);
• Жалпы сақтандыру нарығында табанды да ... ... ... ... ... ... негізгі сегменттері бойынша кемінде 25 ... ... ... және орта ... ... беру ... ... банктің
бірі болу;
• Ірі экспорттық кәсіпорындарға қызмет көрсетуде жеткілікті айқындама
жасау;
• Қазақстан мен оған ... ... ... ... ... ... бойынша бизнес ашу;
• Стартегиялық серіктеспен бірлесіп Қазақстан аумағынан тыс жерлерде
бизнесті ... алу және 5 ... ... ... ... ... ... үлесін 30 пайызға жеткізу. Ресеймен саудалық қарым
– қатынасқа оның ... ... ... ... ... бизнесін
құру;
• Қорландыру мерзімін ұзарта отырып, қор базасын сараландыруды
жалғастыру.
2006 жыл ... ... үшін ... ... ... ... көрсеткіштер мен табыс өсімін нығайта түсуге қол жеткізілген
кезекті табысты жыл болып табылады. ... таза ... мен ... 70 % - дан ... ... ... капитал жетімділігі тиісті
деңгейде сақталып, 17,1 % болды. Банк ипотекалық ... ... ... ... мен ... ... ... қор мен сату
арналары жөнінен, оның ішінде кең ... ... ... ... ... ... жетекші орыннан көріне отырып, Қазақстандық
бөлшек бизнес нарығындағы өзінің көш бастаушылық орнын нық ... ... жыл банк ... ... қол ... атап айтарлық ең басты
табыс- Лондондағы халықаралық биржада ... ... ... жариялық түрде орналастыруды (IPO), ұсыныс сомасы айтарлықтай
шамада асыра отырып, барынша сәтті аяқтады. 2007 жылы ... ... ... одан әрі ... ... ... ... Ағымдағы жылдағы табыс Қазақстан Халық банкі үшін
басты айқындама, оң ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштері: - салық төлемі шегерілген таза
пайда көлемі 72% - ға ... 27,159 млн ... ... ... ... 66% - ға ... 64,572 млн теңгеге жетті. Таза пайыздық табыс 98% -
ға дейін ұлғайып, 38,132 млн теңгеге жетті. Таза пайыздық ... 7,0% ... ... ... 36,8%. - ROAE – 4,6 ... пункте
өсіп, 41,8% - ға жетті. Жалпы активтер көлемі 77% - ға өсіп, 991,359 ... ... ... ... ... 1- ... бойынша –
14,0%, 2 – деңгей бойынша – 17,1%.
Банктің 2006 жылғы шоғырландырылған таза ... 72% - ... 27,159 млн ... жетті. Банктің бұл көрсеткішке қол жеткізуі
ең алдымен таза пайыздық табыстың 98%- ға, ал ... және ... таза ... 39% - ға ұлғаюымен тікелей байланысты болып отыр,
өз ... бұл ... ... ... емес ... 48% - ... табыс салығы бойынша шығыстың 139% - ға өсуімен ішінара теңгерілді.
Қарапайым акцияларды иеленушілер арасында бөлінуге тиіс таза табыс ... ... ... бұл 2005 ... ... (14,200 млн ... ... 77% - ға ... ... ... таза пайыздық табыс, комиссиялықтар мен түрлі
алымдар түріндегі таза табыс және басқа да пайыздық емес табыс ... жылы бұл ... 66% - ға ... 64,572 млн ... ... 2005
жылы – 38,926 млн теңге болған. Операциялық ... 59 ... ... ... ... 2006 жылы 98% - ға дейін ұлғайды және 2005 жылы
19,259 млн теңге ... ... жылы 38,132 млн ... ... ... бұл ... портфелінің өсімімен табысы жоғары бөлшек ... ... ... мен ... түріндегі таза табыс операциялық
табыстың 33 пайызын құрады әрі 2006 жылы 39% - ға өсіп, 2005 ... ... ... 21,135 млн ... дейін жетті. Бұл табыс бойынша өсімге
зейнетақылық активтер мен есеп айырысу – кассалық қызмет ... ... ... ... ... арқылы қол жеткізілді. Операция шығыс
көлемі 2006жылы 48% - ға ... және 2005 ... 19,560 млн ... ... жылы 28,971 млн ... ... артты, бұл қызметкерлер
санының, жалақы деңгейінің өсуімен және ... да ... ... ... жыл ... ... ... қызметтер нарығында шапшаң
талпыныс жылы болды. Бұл туралы ... ... ... ... ... тенге |31 ... |
| |2006 ж |2005 ж ... ... ... |596,216 |411,097 |
|Барлық актив |991,359 |559,665 ... ... |597,935 |323,515 ... ... |870,732 |495,221 ... меншікті капитал |120,628 |64,444 ... ... ... және |991,359 |559,665 ... | | ... ... ... шамасы 2006 жылы 77% - ға өсті және 991,359
млн теңгеге жетті, 2005 жылғы 31 желтоқсанда көрсеткіш 559,665 млн ... ... ... ұлғайту негізінен несие портфелі мен инвестициялық
бағалы қағаздар портфелі ауқымының артуы нәтижесінде мүмкін ... ... ... 2006 ... ... ... бойынша 45% - ға артып,
596,216 млн теңгеге жетті, 2005 аяғында бұл көрсеткіш 411,097 млн ... ... өсім ... ... беру ... айтарлықтай
жандандырылуымен, әсіресе, бөлшек несие беру мен шағын және орта ... ... ... ... ... жүргізілуімен тығыз байланысты
деуге болады. ... ... ... ... бағалы қағаздар
портфелінің көлемі де өсіп ... 2005 ... 12,099 ... 2006 ... млн ... ... өсті ... ақша мен оның балама құралының,
оның ішінде мемлекеттік ... ... ... ауқымының өсімі
2005 жылғы 57,102 млн теңгеден 2006 жылы 127,799 млн ... ... ... ... өткен жыл ішіндегі депозит базасын жоғары қарқындылығы
нәтижесінде Банк ... ... тыс ... ... ... (жеке тұлғалар) банкинг жалпы несие ... 31 ... ... ... ... 2005 жылғы 130,602 млн теңгеден 2006 жылы
197,181 млн теңгеге жетіп, өсім 51% болды. Ипотекалық несиелер ... ... ... 56% құрады және ауқымы өткен жылы 40% - ға
артты, ал тұтыну ... ... ... 67% - ға ... Бөлшек несие
бойынша түскен табыс 2006 жылғы жалпы пайыздық табыс ауқымының 41 пайызын
құрады, 2005 жылы бұл көрсеткіш 36 пайыз ... ... 2006 ... ... ... ... көлемі 2005 жылдың аяғындағы көрсеткішпен салыстырғанда 87% -
ға ұлғайып, 120,628 млн ... ... ... нәтижеге жарғылық
капиталды толықтыру және бөлінбеген табыс пен өзге де резервтерді ұлғайту
арқылы қол ... ... ... ... 2005 жылдың аяғында
29,016 млн теңге болса, 2006 жылдың басында айырбасталатын артықшылықты
акцияларды орналастырғаннан ... және ... ... 30 000 000
қарапайым акция, ал желтоқсан айында ... ... ... ... ... (ЖДҚ) ... ... түрде
орналастыру (IPO) шеңберінде 55 000 000 қарапайым ... ... 2006 ... ... ... ... ... 109% - ға немесе 60,684
млн теңгеге жетті.
Сурет 2.1. 2006 жылғы Халық Банкінің негізгі ... ... ... ... ... ... мен кең таралған бөлімшелер
желісі жағынан көш бастаушылар қатарында келе ... ... ... ... ... ... табылады. Банк бүгінгі күні жеке тұлға –
клиенттер мен корпаративтік клиенттерге және ... және орта ... ... қызмет түрін (банктік қызметтер, зейнетақы қорының
қызметі, ... ... ... ... активтерді басқару) ұсынатын
әмбебап қаржылық топ ретінде даму қағидасын ұстанып отыр. Халық банкінің
бөлшек депозиттері мен ипотекалық ... беру ... ... ... -
20 % - ға жуық. Мұнымен қатар Банк төлем карточкалары нарығының сөзсіз көш
бастаушысы болып ... – бұл ... ... 50 ... құрайды. Өзінің
бөлімшелер желісі мен банкоматтар арқылы сондай – ақ ... ... ... қарқынмен дамып отырған «Интернет - банкинг» ... ... ... ... 6млн - ға жуық ... ... ... ұсынылатын қызмет ауқымы өте кең әрі сан алуан: банк
өнімдері мен қызметтері, оның ... ... ... ... ... ... ... кредит және дебет карточкалары, жол ... ... ... ... – 2006 ... ... іске ... жаңа карточкалық өнімдер бар. Банктің корпоративтік банкинг
бөлімшелері копоративтік клиенттерімен шағын және орта ... ... ... мен ... ... ... банк өнімдері мен
қызметтерінің бірнеше түрін ұсынады.
Халық банкінің зейнетақы қоры ең капиталды қоры ... ... ... ... капиталы 1 млрд теңгені құрайды. 2006 ... ... ... жеке капиталы 2 828 734 мың теңгені құрайды.
Зейнетақы қор жүйесінің 2006 жылдың 1 қаңтарындағы көрсеткіштері:
- 168,3 млрд. ... оның ... ... ... 36,1 ... ... ... қорының көлемінің 25,95% - ын құрайды;
- 42 млрд.теңге зейнетақы активтерінің көлемі бойынша ... ... ... ... немесе жалпы зейнетақы қорының салымшылары
19,% - ын ... 2005 ... ... ... ... ... өсімі 38,93% құрайды;
- 2005 жылғы таза инвестициялық кірісінің өсімі 51,99% - ды құрайды;
- Зейнетақы салымының жалпы ... 24,3% - ын ... ... құрайды;
- 2005 жыл бойынша ай сайынғы зейнетақы ... ... ... млрд.теңгені құрайды немесе зейнетақы салымдарының айлық
көлемінің 26,5% - ын ... ... ... айы мен 2006 ... ақпан айы аралығындағы Халық
банкіндегі жалпы зейнетақы қорының, зейнетақы активтері бойынша ... орта ... ... 20,64% құрайды.
2002 жылдың қыркүйек айынан бастап зейнетақы ... ай ... ... ... алда ... Осы жылдың ақпанындағы көрсеткіш
3483615848 теңгені құрайды немесе 26,67% құрайды.Осы көрсеткіштерді ... ... ... ... ... айы мен 2006 жылдың ... айы ... ... ... 23,64% құрайды.
2005 жыл бойынша негізгі көрсеткіштерінің өзгеру динамикасы.
|Атауы ... ... ... өсім |
| | ... | |
| |1.1.05 |1.1.06 | | | ... |1242881 |1459198 |19,16% |216,317 |17,4% ... | | | | | ... қоры |121173855000 |168342666000 |25,95% |47168811000 |38,93% ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | ... ... ... | ... |51,99% ... | | |23,29% | | ... ... ... |23,05% |2248946000 |38,315% |
|Алымшылардың ... |266409 | |55043 |26,04% ... жеті ... қор ... ... өзінің ішкі потенциалымен
өсіп, дамыған болатын. Халық банкінің зейнетақы қорын республика мен жақын
шетелдің ... ... ... ... ... ... ... болып кешенді
өнімді енгізеді, қаржы топтарының мүшелерінің айналымдық ... ... емес ... ... алғашқысы болып ... ... ... ... ... ... ... банкоматтары мен интернет банкингісі арқылы
жеке зейнетақы шотынан көшірмені алу мүмкіндігін енгізді.
- Зейнетақы активтерінің ... ... ... ... ... ... ең ... қор болды.
- Республиканың қаржы секторындағы ... ... ... 1 млрд ... ... сомаға жетті.
- Мемлекеттік емес қорлардың ішіндегі бәсекелестік күресте 1 млн салымшы
рубежіне жетті.
- Зейнетақы қорлардың ішінде алғашқылардың бірі болып ... ... млрд ... ... «Жыл ... республикалық конкурсының алты рет «Қазақстандағы №1
зейнетақы қоры» атағын иеленді, нарықты зерттеу Еуропалық орталығының
«Еуромаркет» сыйлығымен марапатталды.
- Ең ... ең ... ашық және ... қор болып аталған.
- JAS-ANZ аккредитациясының негізінде халықаралық орган «Total Quality
Certification Services International Pty Ltd» сертификаты бойынша ISO
9001 : 2000 ... ... сапа ... ... ... қызметінің мәні оларды басқа органдардан ажырататын
қызметтерді орындаудан көрініс табады. Жалпы банк қызметі клиент ... ... бір іс - ... ... ... болады. Банк
өнімінің негізінде қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... қызметтерге бұрынғыша
салымдарды тарту мен қарыздарды беру жатады. Банк өз пайдаларының көп
бөлігін осы операциялар бойынша ... ... ... ... осы ... ... ... өнімдердің көптеген нысандары жасалынып шығуы
мүмкін. Қазіргі кезде банкінің қызметтерінің және қаржылық қызметтердің
барлық аспектілерін түгелдей ... ... кең ... ұсынады.
Халық банкі бәсекелестік артықшылықты жаулап алу және оны ... ... алу ... ... ... ... бір қызметтер түрлерін
көрсетуге мамандануға тырысады. Халық ... ... ақша ... ... ... ал ... және жеке тұлғалардың мемлекетте
уақытша бос ақша қаражаттарының болуы және оны ... мен ... ... ... ... пайдалану ақша нарығының
экономикалық негізі болып ... ... ... ... ... шаруашылық қызметтеріне қызмет көрсетумен байланысты
несиелік есеп ... және ... ... барлық түрлерімен
айналысады.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы»
Заңға сәйкес Халық банкі мынандай операцияларды орындайды:
▪ Ақылы негізде ... ... ... банк ... ... және ... кассалық қызмет
көрсету;
▪ Заңды жіне жеке тұлғаларға несие беру;
▪ Төлем құжаттарын ... алу, сату және ... ... ... оперцияларды жүргізу;
▪ Ақшалай нысанда орындауды қарастыратын үшінші ... ... және өзге де ... ... ... үшін ... мен бағалықтарды сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... беру қызметін көрсету;
▪ Клиенттердің тапсырмалары бойынша сенімдік операцияларды басқару;
2005 – 2006 несиелік нарық. Бұл ... ... ... ... ... және олардың қайтарылмау тәуекелі төмендеді.
Банктер несиелік ... ... ... 31 ... несиелердің үлесі 71,6%, күдіктілердің - ... – 2% ... ... ал 2005 ... ... бұл ... 69%, 28,9% және 2,1% құрайтын болған. Бантке несилік қоржынның
құрылымдық өзгеруі дұрыс бағаланды, ... ... және ұзақ ... ... ... ... қарағанда озық сипатқа ие болды. Орташа
және ұзақ мерзімді несилер бұл ... ... 54,2% - ке ... ... 19,4% - ке ... ... және ұзақ мерзімді несиелер бойынша 47,4%
- ке 383,4 млрд ... ... ал ... ... несиелер бойынша 26,2% -
ке өсті. Нәтижесінде, орта және ұзақ мерзімді несиелердің үлестік салмағы
53,2% - тен 57% - ке ... түрі ... ... ... ұлттық валютадағы
несиелердің өсімі шетелдік валютадағы несиелермен салыстырғанда озық
сипатта ... ... ... ... ... банк ... жалпы
көлеміндегі үлестік салмағы 31,5% - ті ... ... ... ... бір жыл ... 30,9% – ке 460,5 млрд теңгеге дейін
ұлғаяды. Банктер қор ... ... ... ... ... секторын несиелер операциялардың ең париоритетті түрі болып табылады.
Ал, 2006жылғы несие қоржыны да недәуір көлемде 61,7%- ... яғни ... ... ... Оның ... халыққа берілген несиелер 127,7% - ... 161 млрд ... ... ... Банкінде несиенің заңды және жеке
тұлғаларға арналған несие өнімдері бар. Тағы да ұзақ ... ... ... ... берілетін несиенің түрлері бар. Халық Банкінің осы
негізгі қаржылық көрсеткіштері бойынша 2005 жылмен салыстырғанда, 2006 ... ... ... көлемде ұлғайғандығын осы көрсеткіштер бойынша
байқауға болады.
Сурет 2.2. Халық Банкінің қызметтерінің қаржылық көрсеткіштері.
Депозит нарығы, бұл ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың депозиттік салымдарының өсу есебінен ... ... ... ... ... ... тұлғалардың да
депозиттерінің жылдық өсу қарқыны бірдей болып 35,6% ... ... ... ... ... жалпы көлемі 2005 жыл ішінде
35,6% - ке өседі де, 2005 ... 31 ... 63 млн. ... ... АҚШ ... ... ... тұлғалар депозиттерінің көлемі
жыл басынан бастап 51,1% - ке өсті. 2005 жылы ... ... өсу ... ... валютасындағы депозиттерге қарағанда озық
сипатта болды, соның нәтижесінде олардың үлес салмағы 35,7 % - тен 40% - ... ... ... ... ... ... ... жыл басынан бастап
60,7% - тен 241,5 млрд ... ... ал ... ... депозиттер
33,8% - ке өсті. Халықтың мерзім бойынша салымдарының ... ... ... ... ... ... байқалды, ал 2006 жылы
депозиттік базалардың көлемі 311,6 млрд теңгені ... ... ... млрд ... ... Оның ... талап етілетін депозит 36 ... ... ... ... 2005 ... салыстырғанда 27 млрд теңгеге
өсті. Халық салымдары көлемінің ... және ... ... байланысты олар банктердің негізгі несиелік қорлары болып қала
бермек.
Валюталық нарық, ... ... ... қор ... ... ... ... әмбебап қаржылық нарық ретінде
дамуын жалғастырып келетін ол биржа ... ... ... ... қор биржа сауда жүйесінде жүргізуге мүмкіндік берді.
Бір жыл ішінде шетел валютасымен муниципалдық облигациялар мен Қазақстанның
халықаралық ... ... ... ... ... ... емес ... бағалы қағаздарымен, халықаралық қаржылық
ұйымдардың облигацияларымен, мерзімді өзара шарттарымен сауда ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі
уақытта қор биржасында 56 қатысушы сауда ... – бұл 2005 ... ... салыстырғанда 4 есе артық. 2005 жылы нарықтың барлық
секторларында қор биржасындағы ... ... ... 24,6 ... ... ... ... ол болса 2005 жылмен салыстырғанда 2,5
есе артық. Операциялардың ... ... қор ... ... ең ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік бағалы қағаздармен шетелдік валютамен операциялар
жасау, автоматтық «РЕПО» ... ... ... ... ... Бұл
фактіні, бір жағынан, мемлекеттік бағалы қағаздарының жоғары өтімділігімен
және сапасымен, басқа жағынан ... ... үшін ... бағалы
қағаздарға қатысты белгіленген инвестициялау шектерімен, ... ... ... ... ... акцияларының жеткілікті
мөлшерде болмауымен ... 2005 ... ... ... ... ... ... оқиғалардың ішінде, «Қазақмыс корпорациясы» ААҚ –
ныңмемлекеттік акциялар пакетін нарықта өткізу, ... бір ... ... өту ... ... ... ... листинг
ережелерінің күшіне енгізу.
Жылдың басынан бастап теңгенің номиналдық девальвациясы 3,25% - ті
құрайды. Теңгенің орта есеппен алынған айырбастау ... 12 ай ... ... доллары үшін 153,86 теңгені құрады. Айдың аяғына қарай ұлттық ... ... бір АҚШ ... үшін 155,6 ... ... ... ... биржалық операциялар көлемі 2005 жылдың ... ... 72,9% - ке ... да, 24,6 млрд ... ... ... ... тоқсанының нәтижелері бойынша қор биржасындағы операциялар
көлемі 6,3 млрд АҚШ долларын құрайды және өткен ... ... ... 24,2% - ке ... ... тыс ... ... 2005 жылдың
желтоқсанымен салыстырғанда операциялар көлемі 32,4% - ке ... ... ... ... ... ... айына дейін банкаралық валюталық
нарықтағы операциялар ... 4,7 млрд АҚШ ... ... ... ... ... жалпы дамуы мен елдегі экономиканың жағымды
бағыт алуын банктерге ... ішкі ... ... ... ... белсенді пайдалану жолымен өз қызметін дамытуы
мүмкін.
Ұлттық Банктің пікірі бойынша, банк секторының ... ... ... ... 2005 ... 31 ... ... бойынша банк
секторының ағымдық өтімділігінің жиынтық коэффициенті 08. Ұлттық банк
деректері ... 2005 ... ... ... ... ... ... банктердің жалпы саны 38, соның ішінде мемлекеттік – 2,
шетелдік қатысушылары бар – 17 банк ... ... ... ... 32,2% - ке өсті және 162,8 млрд ... ... Капиталға
айналдырудың және банктердің қор ... өсуі ... ... ... ... 2005 жыл ішіндегі ... ... 46,2% - ке ... және 146 млрд ... ... 30,5% - ке ... ... Банк төлем карточкалары бойынша әр уақытта көш
басшы болып келеді. Ол 2,4 млн теңгеден астам қаржыны ... ... ... ... көлемі 363 млрд теңгеге жетсе, ал желтоқсан айында
клиенттердің есебінен рекордтық көрсеткіш 47 млрд ... ... ... ... ... ету ... 2005 жылы 585 ... дейін
көтеріліп, 3700 POS терминалдар мен импринттері бар. ... ... 112 ... ... ақ ... 300 ... сатып алынды. 2006
жылы Халық Банкінің 1000 банкоматы іске қосылды. 2005 ... 19 ... ... рет ... ... ... ... жыл бойы
«Мобилдік банкинг» жүйесіне Қазақстандағы барлық мобилдік ... 2006 ... ... ... ... ... ... миллион
хабар жіберілді. Қазақстанда банк шотын мобилді телефон арқылы ... «VISA CEMEA» ... банк ... by VISA» ... ... ... Қазіргі кезде бұл жүйемен 36 мыңнан астам клиенттер
жұмыс істейді. ... ... ... ... басқа елдерге, мысалы,
Ресей Жинақ банкісіндегі әріптестеріне қарағанда ең аз ... ... ... ... ... ... жіберілген 10 ай, Жинақ банкі
-17 айда қол ... ... ... төлем есеп карточкасы 1,8 млн-
нан 12млн- ға дейін болды. Халық банкінің осы қол ... ... ... үшін ... дербес тіркеу нәтижесінде болып
отыр. Мұны қазір Халық банкінің барлық банкоматтарында ... ... ... ... ... ... карточкасы бар кез келген
клиент, кез келген затты сатып алу, төлем төлеу, жалақы алу операцияларын
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... алады.
Хабар жұмыстың бағасы, орындалу мерзімі, өткізілетін орны туралы ақпарат
береді. Одан ... да ... ... сенімсіздік тудырса, онда тез арада
8080 хабарға арнаулы код ... ... ... ... ... ... біреулердің заңсыз пайдалануына жол бермеу керек.
Оперативті хабарлардан ... ... ... ... ... кез келген
уақытта банктің қатысуынсыз әртүрлі ақпараттарды білуге хабар жіберу арқылы
ақшаның қалғанын, ... ... ... мәліметтерді білуге болады.
Жақын арада сервистің үшінші этапы – банк кодын клиенттің сим ... яғни ... ... және ... ... мобилді
телефондар арқылы жүзеге асырады. Халық банкі әлеуметтік жауапкершілігін
арттыру нәтижесінде 2005 жылдың ... де ... ... ... ... карточкаларының орны ерекше, мәселен VISA ... ... ... 8 жылдай болды. Әсіресе, шет ... бұл ... ... ... қатар VISA Gold карточкасын
иеленушілерге қосымша JAPA карточкасы тегін беріледі. Бұл ... ... ... ... ... 50 ... жеңілдікпен пайдалануға болады және
басқа да пайдалы жақтары бар. ... ... ... ... береді. Қажет болған жағдайда, егер шетелде жүргенде осындай
мұқтаждық туып қалса, бұл карточкамен кез ... елде ... ... ... қосымша AIG сақтандыру қызметі бар.
CARD TO CARD жүйесімен ақша аудару, ... ... ... ... клиенттеріне банкомат арқылы бір карточкадан екінші
карточкаға ақша аудару ... ... CARD TO CARD ... ... жол ... бұл ... ... тәуліктің кез келген уақытында,
демалыссыз әрі үзіліссіз қол жеткізуге болады. Операцияны банкомат арқылы,
сонымен қатар аударылған ақшаны Қазақстан аумағында ад, ... ... ... алуға болады. Бұл қызметті пайдалана ... ... ... болады, өйткені төленетін комиссиялығы өте аз әрі
жіберілетін ақша сомасына байланысты ... ... өз ... банкке келместен, банкомат арқылы тез
арада несие лимитін алу мүмкіндігін жүргізеді. Банкомат ... ... ... – бұл ... ... ... ... жалақыға дейін
банктен қарызға ақша алу мүмкіндігін ... ... ... ... 15000 ... болатын әрі жалақысын 3 айдан астам уақыт Халық
Банкінің ... ... ... мен ... ... ... ... мөлшері жалақының 70 пайызын
құрайды. Халық банкі өзінің ... ... ... ... ... ... жасау қызметін жүргізеді: мобилдік телефондағы
балансты толықтырып отыру, кабельдік ... ... үшін ақы ... ... ... ... мен бөлімшелерінің жұмыс істейтін
уақытына тәуелді болмай, кез келген ыңғайлы уақытта банкоматқа ... ... ... банкінің банкоматтар арқылы қол жеткізілетін операциялары:
• Қолма – қол ақша алу;
• Карточка бойынша транзакциямен ондағы ақша балансы ... ... ... ... ... кабельдік телевидение, «Қазақтелеком» ААҚ қызметтері
үшін, басқа да төлемдерге қол жеткізуге болады;
• Халық банкінің карточкалары ... CARD TO CARD ... ақша ... ... депозитте» ақша жинақтау;
• Карточкамен несие лимитін алу;
• «Мобильдік банкинг» қызметіне қосылу;
• Қазақстан Халық банкінің Жалпы ... ... ... ... ... ... болады;
• «Қазақстан Тұрғын үй құрылысы жинақ банкі» АҚ- да ... ... ... өтеу.
Халық банкі сауда саласындағы әр турлі елдермен ... есеп ... ... ... ... туғызатын жаңа банк
өнімдері мен қызметтерін енгізу саласында ... ... ... ... екі ел ... ... ... қызметіне бағытталған
жайлы жағдайлар тудыру үшін Қазақстан мен Қытайдағы ірі банктер ... ... ... аса ... ... ... Осындай атты иеленетін төлем
жүйесінің иесі CUP – пен ... ... ... қол қою тек қана ... үшін ғана ... Қазақстанға да маңызды оқиға ... ... ... PAY (CUP) ... ... банкоматтар жүйесін және POS –
терминалдардың операторы болып табылады. Енді ... ... ... ... ... CUP ... ... эквайері есептеледі.
Компаниялар арсындағы ынтымақтастық екі сатыдан тұрады. Бірінші саты
барысында екі ... CUP ... ... сату орындарында төлем
жасау, баланс туралы сұрас салу және ... ... ... бойынша
Қазақстанда банкоматтардан қолма – қол ақша алу функцияларын ... ... ... ... ету ... ... ... брінші сатысы 2006 жылдың үшінші тоқсанына дейін іске
асырылуы керек. Екінші сатыда Халық банкі CUP ... ... ... ... CHAINA UNION PAY ... ... штап ... Шанхай қаласындағы жалғыз процессингілік компаниясы болып табылады.
Компания 2002 жылы 80 – нен ... ішкі ... ... ... құрылған акционерлік қаржы институты ретінде құрылды. CUP – тің
20 филиалы мен дүниежүзі бойынша 160 - тан астам банк – мүшелері бар. ... ... ... ... ... ... оның ... 40,4 млн
кредиттік, 919 млн дебеттік карточкалар бар. Компания мөлшері бойынша көш
басшы болып табылады. «Қазақсатан ... ... АҚ - өз ... үшін 80 жылдан астам уақыт табысты ... етіп келе ... ... аса ірі ... ... банк, еліміздегі
ең сенімді әрі қызметі барынша сараланған қаржылық құрылымдардың ... VISA ... және ... ... ... жүйесінің
карточкаларын шығарады және Қазақстандық пластикалық карточкалар нарығының
тұрақты көш басшысы болып келеді. ... ... ... саны 2,4 млн ... ... ... ол банк өз клиенттерінің – жеке тұлғалар мен
заңды тұлғалардың материалдық және өзге де құндылықтарының ... ... ... ... ... абонент жәшігін
келісім – шарт негізінде жалға беру қызметін ұсынады.
Маңызды құжаттар мен құнды ... банк ... ... ...... пен ... кепілдік беріледі. Бұған
қосымша банк депозитарийінің тағы бір басымдығы – ... ... ... ... сақтау мүмкіндігі және сақтауға салынған заттың
құнын жариялау мүмкіндігі. Абоненттік жәшіктерді ... ... ... ... өзі ... ... ... алады. Бүгінгі
күні Банк сейфтік депозитрийдің абонент жәшіктерін неғұрлым кең ... ... ... Жалға берілетін абонент жәшіктерінің түрлері
мынадай: кіші сейф, орташа сейф, үлкен ... ... ... сейф ... барлық жұмыс күндері ашық болады. Жалға
берілген сейф жәшігін клиент өзі жеке ... ... ... ... ... ... хат негізінде әрекет жасайтын өз өкілдері арқылы қол
жеткізуге болады. Сейфтік депозитарий ... үшін ... ... ... комиссиялық сыйақы төлейді, сыйақы мөлшері жалға берілген
жәшік мөлшеріне және пайдалану мерзіміне ... ... ... ... ... ... ... және қорғалуын қамтамасыз
етеді. Абонент жәшігінде сақтаулы құндылықтарды клиент қайтыс болу
жағдайын ескере отырып, кез ... ... ... ... ... болады
немесе мемлекетке мұраға ... ... ... ... ... ... ... ұйымдары арқылы да сақтауына болады.
Жылжымайтын мүлікті пәтер, үй, жер, сату-сатып алу операциялары ... ...... ... үшін клиенттерге сейфтерді пайдалану мен
қатар делдалдық қызмет ұсынылады. Аталған қызмет ... алу – ... ... яғни Сатып алушы мен Сатушыға тікелей көрсетіледі
немесе мәмлені іске ... және ... ... Жеке ... ... ... шарты бар фирманың өкілі арқылы ұсынылады. Қолма – қол ақшаны
сейфке ... ... ... ... және Банк қызметкерінің қатысуымен
жүргізеді. Жылжымайтын мүлікті сатып алу – сату мәмлесі болмаған жағдайда
ғана Сатып алушыға сейф ... ... ... ... ... ... ... алуды Сатып алушының қатысуымен және нотариалды расталып,
техникалық инвентаризациялау бюросында тіркелген жылжымайтын мүлікті сатып
алу – сату туралы шарт ұсынған ... ... ... – қол ... алынғаннан кейін Жалға беру шартының талаптары орындалған болып
есептеледі.
Аударымдары «Жеке тұлғалардың жедел есеп айырысулары», ... ... ... боцынша жүргізу. «Экспрессс- аударыдар»
жүйесі бойынша ақша аудару, Қазақстанның өз ішінде банк бұл жүйе бойынша
ұлттық валютамен және банк ... ... жеке ... ... бір-
біріне аударады. Жедел аударымдар республика аумағы бойынша 10-15 минуттің
ішінде іске асырылады. Аударылатын ақша сомасы ... ... ... болуын тиісті құжаттармен дәлелдеу талап етілмейді. «Money
Gram» жүйесі бойынша жеке тұлғалар аударымын қолма – қол ... ... ... ... ... ақша аудару жүйесі Банкте 4 жылға жуық
сәтті қолданылып келеді және жедел жұмыс істейтін әрі сенімді жүйе ... ... ... ... рәсімделген жеке тұлғаның шетел
валютасындағы ақша аударымы 10 -15 минуттың ішінде кез келген шетелге және
«Money Gram» ... ... ... Қазақстан аумағы бойынша
жөнелтіледі. Ақшамен қатар клиент ... ... ... жазылған,
көлемі он сөзден аспайтын мәтіндік хабарды ... ... ... ... ... ... ... резидент және
бейрезидент жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... жіберілетін бір жылғы аударымдарының сомасы 10 000 ... ... тиіс және бұл ... ... ақшасын жеке тұлға бір
операциялық күнде бір рет ғана ... ... ... ... ... ... және ... мүлікке құқық иеленуімен
байланысты болмауға тиіс. Сонымен қатар Қазақстан ... ... ... бір ... ... тек резиденттер арасында немесе
бейрезиденттер арасында ғана жасалады. Аударым үшін ... ... ... ақша ... қарай ұсталады.
«Жеке тұлғалардың жедел есеп айырысулары» жүйесі бойынша ақша
аударымдары (теңгемен және АҚШ долларымен), Банк жеке ... ... ... ... ... ақшалай аударымдарын «Жеке тұлғалардың жедел
есеп айырысулары» деген жүйемен жүзеге асырылады. Аударым ... де, ... де ... ... ... ... ... жедел
аударымдар Банктің ішкі жүйесі бойынша бір күннің ішінде банк ... ... ... шот ашпастан – ақ жүргізіле береді. Карточкалық шотқа немесе
интернет-шотқа ақша аудару бір банктік күннің ішінде іске асырылады. ... ... есеп ... ... бойынша ақша аударуды Халық
банкінің Қазақстан аумағында орналасқан барлық бөлімшелері мен құрылымдық
бөлімшелері жүргізе ... ... ... мен ... ... ... ... ұсату, айырбастау. Банк өз клиентінің қолма-қол ақшасы мен
шаруашылық қызметтен алынған түсімін оның банк шоттарына қабылдап отырады.
Клиенттің өткізген ... ... ... ... ... түскен
болса, сол күні бірден шоттарға аударылады, егер ақша ... ... соң ... ... ... ... ... жұмыс күнінен
кешіктірілмей есепке алынады. Клиенттерге қолма-қол ақша беру алдын ала
берілген ... ... ... ... ... Банк ... ақшаны
өтінім түскен күні бірден бере ... ... бұл ... ... ... ... ... болады. Кассалық аппараттарын салық
органдарында тіркеуден ... тиіс ... Банк ... шотқа
түсірген қолма-қол ақшасының сомасы туралы растамалық ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың банк шоттарын ашу және жүргізу;
2. Заңды және жеке тұлғалардан салым қабылдау;
3. Заңды тұлғаларға транзиттік шоттар жүйесін ашу;
4. ... ... ... ... ... ... Бөлімшелер клиенттеріне ағымдағы лимиттелген шоттар жүйесін ашу
арқылы агенттік қызмет ұсыну;
6. Аударым ... ... және жеке ... ақша ... ... ... төлемдер жөніндегі тапсырмаларын орындау;
7. Кассалық операциялар: банкноттар мен ... ... ... ... ... ... ... кез келген бөлімшелерінен заңды тұлға өкілінің басқа
бөлімшеде ... ... ... ... ақша ... ... және ... жүкті сүйемелдеу қызметі;
10. Шетел валютасымен қолма-қол ақшасыз айырбастау операцияларын
жүргізу,
11. ... ... ... ... ... ... қашықтықтан қол жеткізу жүйесі бойынша операциялар
жүргізу;
13. Тазартылған ... ... ... алу және ... ... ... бойынша қызмет көрсету клиент қызметкерлерінің
жалақысын олардың жеке шоттары мен төлем карточкалры арқылы ... ... Жеке ... ... мен ... ... тұлғалардың
мерзімдік есеп айырысулары», «Экспресс аударымдар», ... ... ... ... ... ... есеп ... жүйесі бойынша түсетін
жеке тұлғалар төлемдерін жинақтау және өңдеу;
17. Жол чектері мен ... ... сату және ... ... ... ... ... және вексельді инкассоға
қабылдау;
19. Сейфтік операциялар: клиент құжаттары мен құнды заттарын ... ... сейф ... мен ... үй ... ... ... Қолма-қол шетел валютасын айырбастау операцияларын жүргізу;
21. Құжаттамалық операциялар жүргізу және банктік кепілдемелер беру;
22. Корпоративтік клиенттер үшін арнаулы сервис;
23. Шоттардың ... ... ... ... ... ... технологиялары, 2005 жылы ... ... ... ... ... жүзеге асыру жолындағы
алғашқы қадам болып ... ... ... ... бастайды. Сапа мен операциялар жүргізудің жылдамдығы сияқты банк
қызметін ... ... ... үшін ... белгілері Банкті
орталықтандыруды бастауға итермелеген негізгі себептердің бірі ... банк ... ... ... ... ... ол бас офис пен өз шоттары, өз клиенттері мен ... бар жеке банк ... ие ... бөлімшелердің құрылуын көздейді.
Жүйелердің өзара off – line ... ... ... ... Ол басқа клиенттік операцилардың орындалу ... ... Оның ... жаңа ... іске қосу мен ... бөлімшелік торап
бойынша тарату үрдісі айтарлықтай көп ... ... Одан ... ... отырғандай, екінші деңгейлі банктердің бөлімшелеріндегі есептік,
несиелік, депозиттік, валюталық және ... ... бас ... ... ... ... болып келеді. Осымен қатар
банктердің бөлімшелері, әдеттегідей, банк өнімдері мен ... ... ... ... адам және ... ... ... бөлігін әртүрлі
қаржылық есептілікті дайындауға жұмсауға мәжбүр болады. Халық банкінде
өткізген бизнесті ... ... ... ... ... да:
• Банктің қолданатын қаржылық құралдарды бақылау үшін өте ... ... ... жағдайы туралы толық және ... ... ... ... ... жерлеріне байланыссыз барлық жүйе бойынша ортақ
клиентті құру;
• Бүкіл банк бойынша біріңғай өнімді каталог ... ... ... ... ... пайда болуға мүмкіндігі
бар тәуекелдерді жою;
• Жаңа бизнес – үрдістерді ендіру ... ... ... ... ... берді. Сөйтіп Банктің
күш жұмылдыруы мен ... ... ... жылдамдығы
елеулі түрде көтерілді;
• Алынатын бухгалтерлік және басқарушылық есептіліктің ... ... ақ ... ... алу
уақытын қысқарту;
• Банкті басқару тиімділігін көп есе арттыруға мүмкіндік берді.
Орталықтандыру шешімін ойдағыдай жұмыс істету ... ... Бас ... ... ... қабілеттілікті және
сенімділікті қамтамасыз ... ... ... ... ... инфрақұрылым салынды. Негізгі арна ретінде «Қазақтелеком» ААҚ
компаниясының Freme RELAY жер үсті ... ... Олар 128 Кбит ... дейіңгі жылдамдықпен мәліметтер беруді қамтамасыз етеді және ішкі
сақтық ... ие. ... ... ... шығу ... ... әрбір бөлімшелерінде орнатылған және жер үсті тораптан автономды
түрде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін Kulan спутник торабы ... ... ... арна іске ... ... ... бойынша, өткен жылы Халық банкі ISO 9000
халықаралық сапа ... ... сапа ... ... құру
жұмыстарын бастаған болатын, ол Банктің әрбір бөлімшесі қызметінің ... ... ... ... Сапа ... ... ... маңызды
міндетінің, Банк қызметінің барлық бөлімшелерінде оның барлық үрдістерінің
айқындығы мен реттеп отырылуы арқылы ... банк ... ... ... ... Сапа ... ... құру мен қалыпты
ұстау мақсаттарында сапаны ... ... ... тобы ... «Халық
Банкі» АҚ – ның сапа саласындағы саясаты: Банктің сапа ... мен ... ... ... құжат дайындалды, бекітілді
және әрбір қызметкерге жеткізілді. Сонымен бірге сапа менеджменті жүйесінің
екінші негізгі құжаты – ... ... ... ... және ... ... және оны ... шағын жүйелерді жалпы сипаттау ... Сапа ... ... сапа ... ... оны ... қалпында ұстау
және жетілдіру кезінде тұрақты анықтамалық материал қызметін ... ... құру ... ... ... ... орындалатын барлық үрдістердің,
операциялардың құжатталуы болып табылады. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ішкі ... реттеу
жүйесі рәсімделді. Бір жыл ... осы ... ... ... ... және банк ... ... шарттары мен
тәртібін анықтайтын, сипаттайтын және ... ... ... ... жылы «Ақшаның ағылуына қарсы ... ... ... ... ... қабылданды, олардың ... ... ... ... Банк ... халықаралық
стандарттарға сәйкестігін бағалауда өзін жағымды әсерін ... және ... ... ... ... ... септігін тигізеді.
Персоналдың Банк қағидалары, міндеттері, ұйымның ішкі ... мен ... ... жөнінде үздіксіз ақпарат алып отыруын ... ... «Lotus Notes» ... ... ... ... ... электрондық нормативтік базасы құрылған болатын. Олардың ішінде
Банк қызметінің ... ... жиі ... ... Ұлттық Банкінің нормативтік құжаттары. Өнімдер ... ... ... ... ... құрылымына, құрылымдық
бөлімшелері арасындағы функциялары мен ... ... және ... ... ... ... жыл ... банк өнімдерін дайындау мен
ұсыну үшін анағұрлым жақсы жағадайлар ... ... ... ... және Банктің мақсаттары мен міндеттеріне сәйкес
оңтайландырылды. Банк ... ... да, іске ... ... ... жүргізу, ескерту және түзету жасау шараларын іске асыру ... ... ... құру мен ... ... жұмысты жалғастыруды
көздейді.
Өз қызметтерінің жаңа бағыттарын ашу және ... ... ... Банкі «Халық Инвестмент Менеджмент» ЖШС болған брокер –
диллерлік компанияның құрылуына ... ... ... ... ЖШС, бұрын «Инвестмент Менеджмент тобы» ЖШС 1995
жылы құрылды, және қазіргі ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы брокер – диллерлердің бірі ... 2005 ... ... ... ... және ... Банкінің
компания капиталына кіруіне байланысты, «Инвестмент Менеджмент тобы» ЖШС
100 млн ... ... ... ... ... ... ЖШС ... құрылды. Компанияның жарғылық капиталындағы Банктің үлесі 39%
құрайды. «Халық Инвестмент Менеджмент» ЖШС ... және ... ... мен ... ... жасасады, заңды және жеке тұлғаларға
мақсатты инвестициялық бойынша ... беру ... ... ... ... бойынша «Халық Инвестмент Менеджмент» ... ... ... ... 7,4% ... және ... 32 ойыншы әрекет ететін қор нарығының осы секторындағы төрт ірі
компания қатарына қосылды. 2005 ... ... ... компания
мемлекеттік емес бағалы қағаздарды сатып алу – сату ... өз ... ... ...... брутто көлемінде өз үлесін 8,4% - ға ... ... ... ... ЖШС ... – мейкер қызметтерін
көрсету тәжірибесіне ие және кейбір компаниялар атынан маркет – ... ... ... Қазіргі кезде «Халық Инвестмент Менеджмент» ЖШС Халық
банкінің қаржылық кеңесшісі қызметін атқарады.
Қаржылық нарықта Халық ... ... ... және ... ... ... ... орнатқан, соның арқасында банк ... ... ... ... ... және факторинг бойынша қызмет
көрсетуді енгізуге мүмкіндік алды. «Халық ... ... ... ... және заңды тұлғаларға сақтандыру бойынша алуан түрлі ... ... ... ... Ол 1993 жылы ... сақтандыру компаниясы
ЖАҚ атауымен құрылған және Қазақстандық сақтандыру ... ... ... ... етіп ... ... құрамындағы
өзгерістерден кейін 2005 жылы «Халық Полис» сақтандыру ... ... ... ал оның стратегиясының маңызды элементтері әмбебаптылық
сенімділік және ұсынылатын қызметтердің сапалығы болды. Осыған ... ... ... ... ... жеткеші
мамандардың есебінен күшейтілді.
«Халық Полис» сақтандыру компаниясы ЖАҚ жарғылық капиталы 300
млн теңгені ... ... ... ... он екі түрін жіне
міндетті ... екі ... ... ... ірі клиенттері
Қазақстандағы шетелдердің елшіліктері, мұнай – газ секторының ... ... ... ... ... Тұрақтылық пен орнықтылықтың, сондай
– ақ клиенттер алдындағы өз ... ... ... ... ... ... ... өзінің тәуекелдерін қайта сақтандыруға үлкен мән
береді, осыған орай ірі ... ... ... және ... – AON ... Class ... Rosno ... AXA
Coloni, Johnson&Higgins, Sedgwick Group және көптеген басқаларымен ... ... ... жылы ... ... ... ілгері шығару кезінде Банк
мамандары ... ... және ... ... – ішкі ... ғана емес ... да ... позицияға иеленіп, клиенттер мен серіктестердің сенімін
жаулап алу міндеті ... ... ... ... өзгертуіне, несиелік
тарихтың жоқтығына байланысты, ... ... ... онша
жайылмағандықтан, және де ... ... ... ... ... ... ... шығу міндетінің шешілуін
қиындатып жіберді. Солай ... ... да, ... жыл ... ... ... ... нарықтарының көптеген алғы шекетегі ойыншыларымен
байланыстар орнатты және өзара қарым - қатынастарын белсендетті. Осы ... ... ... ... ... жалғастыра келе, Халық банкі өз
қызметін ... ... ... және оның ... банк ... ... 2005 жыл ішінде Азиялық Даму ... ... ... ... – ақ Hermes - ... ... ... неміс банктерімен Халық Банкінің жобаларымен қаржыландырылады.
Есептік жылда Халық банкі маңызды ... ... ... 6 млн ... ... ... ... ие болды. Қарыз банктер
синдикатымен 6 айға ұзарту ... 6 ... ... ... ... ... ставка – айлық либор + 4%. Мәмленің агенті ретінде алдыңғы
қатарлы ресейлік «Ренессанс ... ... тобы ... ал ... ... «Банк Руский Стандарт» ЖАҚ және «Транс ... ААҚ ... ... ... ... ... Халық банкі өзінің
маңызды корпоративті клиенттерінің экспорттық контрактарын қаржыландыру
үшін пайдаланады. ... ... ... ... ... Банкіне ТМД
елдері мен қиыр шет елдердің банктері арасындағы халықаралық несие ... ... ... берді. Дүниенің кез келген нүктесіне
төлем жасау үшін, сондай – ақ ... ... мен ... үшін
Банк өзінің кореспондеттік торабын кеңейту бойынша үздіксіз ... ... ... ... банкінің серіктестік торабында Deutsche
Bank AG, Deutsche Bank Trust Company ... ... Central ... AG, Citibank ... ... Банк ... Альфа
Банк және көптеген басқалары сияқты халықаралық қаржылық институттары бар.
Халық Банкі Еуропалық ... құру және Даму ... ... ... Халықаралық Қаржылық Корпорация мен Исламдық Даму Банкі ... ... ... ... Шағын және орта бизнес, сауда
қаржыландыру және астық ... ... ... ... кіргізуі
бойынша Еуропа Қайта Құру және Даму Банкімен қызу ... ... ... ... ... ... ... Халық
Банкі 2005 жылы ұзақ мерзімді келешекте шет елдік ... ... ... көп ... ... ... және өзара пайдалы
жобаларды талқылау үшін әрдайым ашық.
3 – ... ... ... ... саясаты. ( АҚ «Қазақстан Халық
Банкі» мәліметтері негізінде).
3.1. АҚ «Қазақстан Халық Банкіндегі» несиенің ... мен ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... Ұлттық Банкінің
нормативтік құқықтық актілеріне және « ... ... ... АҚ ... ішкі ... саясатына сәйкестікте және осы негізде жүзеге ... ... ... ... мақсаттарға беріледі:
1. Жеке тұлғаларға: - Айналым капиталын ұлғайтуға, шикізат, халық
тұтынатын тауарлар және тағы да ... ... ... ... шағын инвестицияларды тартуды жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... және тұтынушылық мақсатта
несие алуға болады.
2. Заңды тұлғаларға: - ... ... ... негізгі капиталға
инвестиция жасауға несие бойынша ... ... ... жобаға қарай
анықталады.
3. Клиенттердің несиелерді қажетсінуін қанағаттандыру үшін, бизнестің
өзіндік ерекшелігін, мақсатқа сай ... ... ... ... ... қайта құру және Даму Банкінің несие желісі бойынша шағын
бизнеске несие беру бағдарламасы;
- ... ... ... қысқа мерзімді несие ... Ауыл ... ... ... ... ... олардың
айналым қаражаттарын толықтыруға беретін ... ... ... ... бағдарламасы;
- Жергілікті атқарушы органдар арқылы ауыл шаруашылық тауарларын
өндірушілерді бюджеттен қаржыландыру.
Соңғы жылдары Қазақстан Халық ... ... ... ... түрде
дамуда, былай айтқанда жеке ... оның ... ... пен
ипотекалық несиелер. Бұл қаржылық сектордың тұрақтылығымен, ... ... және ... ... ... ... артуымен, нарықтық экономикадағы қаржы қорларының
арзандауымен ... ... ... ... ... ... ... кең. Яғни, адамдар тұтынушылық несиені ... ... ... ... ... демалысқа, туристік саяхаттарға байланысты
мақсаттарға ... ... ... ... бұл несиені, автокөлік
алуға, ипотекалық несие, экспресс – несие, несиелік сызық, несиелік ... ... ... ... ... ... ... алынған ақша сомасына, несие беру шарттарына байланысты. Бүгінгі
таңда 420 мың қазақстандықтар Халық ... ... ... ... несиесі өнімінде «Еңбекақы жобасы» бойынша ... ... ... ... орын алады. Еңбекақыны кепілге
алып, кез келген мақсатта қарыз беріледі. Ол 3 жыл ... 1 млн ... ... ... ... 21% - ға ... ал егер ... алушы
несиені бірнеше рет алған болса, онда несиенің сыйақы ставкасы 1% - ... ... ... ... ... ... ... несие – Қазақстан Республикасының
резиденті болып табылатын жеке тұлғаларға, ... ... ... , ... ... ... ... және Банк талаптарына
сәкес келушілер ала ... ... ... ... ... ... ... бойынша қамтамасыз ету:
1) Жеке тұлғаның, Банктің жалақы жобасына қатысушының, ... ... ... ... ... ... ... ақшасы туралы мәлімет керек.
Несиелік өтінімді қарастыру мерзімі 3 жұмыс күні. ... беру ... Банк ... ... ... сомасын қолма - қол
ақшамен және қолма қол - ақшасыз нысанда белгілі бір ... ... ... ... ... мұқтаждық үшін» деген бағдарлама бойынша несие –
Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... Банктің жалақы жобасына қатысу - қатыспауына қарамастан. Несие
тұтыну мақсатында беріледі, алайда пайдаланылу мақсаты тексерілмейді. Қарыз
бойынша ... ету, ... және ... емес ... ... алу. ... ... сараптама бойынша қарызды
қамтамасыз ету ретінде жылжымайтын мүлік ұсынылатын болса, онда оған ... ... ... ... ... ... бағалау, қауіпсіздік
қызметінің сараптамасы қажет. Несиені алған ... жеке ... ... ... ... ету ... ... және
мүлікті сақтандыру қажет. Сыйақы мөлшері теңге түрінде 18%, ... ... -15,4%. ... ... ... 5 күн, ... ... немесе
ішінара өтеу - 3 айдан кейін.
«Кезек күттірмейтін мұқтаждық үшін – Lights» ... ... ...... ... ... және ... болып
табылатын жеке тұлғалар, Банктің жалақы ... ...... ... тұтыну мақсатына беріледі, алайда қарыздың ... ... ... ... ... ету, ... берудің негізгі
шарты – қамтамасыз етудің екі түрінің болуы : негізгі қамтамасыз еті – жеке
тұлғаларға ... ... және ... емес ... мүлік, қосымша қамтамасыз ету – банк салымы, оның ... ... ... өз ... ... ... аз ... Бағдарламаға сәйкес жобаға мынадай сараптама жасау қарастырылған:
1. Заң қызметі;
2. Қамтамасыз етуді бағалау;
3. Қауіпсіздік қызметінің сараптамасы.
Қарызгер жеке ... ... ... ... еңбек ету
қабілетін жоғалтудан және мүліктік кепілзатты сақтандыру ... ... ... ... үш жұмыс күні.
«Авто көлік сатып алу үшін» деген бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... табылатын жеке тұлғалар,
Банктің жалақы жобасына қатысу – ... ... ... іске асырудың жолдары, серіктестіктің агенттің қатысуымен
несие беру. Бұл ретте міндетті түрде ... ... ... ... әрі ... ... берілгенде серіктестіктің агенттің ролін
және ынтымақтастық талаптарын анықтайтын келісім шарт ... тиіс ... ... ... де ... ... болады. Қарыз сауда
ұйымдары мен ... ... жаңа және ... ... авто көлік
сатып алуға беріледі. Осы ... ... ... ... өз
мақсатында пайдалану міндеті болып табылады және бұл тексеріледі. Банк
тарапынан қарыз ... ... ... ету ... ... ... ... сатып алынатын авто көлік және басқа да
қамтамасыз ету ... ... Осы ... ... ... мынадай
сараптама жасау қарастырылған: егер авто көлік қолданыста болса, қамтамасыз
етуге бағалау жасалынады. ... жеке ... ... ... ... ету ... жоғалтудан және мүліктік кепілзатты
сақтандыруы тиіс. Несиелік өтінімі қарастыру мерзімі – үш ... ... өтеу ... банк тарифтерімен қарастырылған комиссияны бір уақытта
қолма – қол ақшамен және ... – қол ... ... ұстап қалу арқылы
өтейді.
«Авто Lights» деген бағдарламасы арқылы несие – ... ... ... ... жеке ... Автосалон немесе
Банк бөлімшесінің орналасқан жерінде Банктің жалақы жобасына қатысу ... ... ... ... ... жаңа авто ... сатып
алуға беріледі. Жалпы несие автосалонның қатысуымен беріледі, бұл ретте
міндетті түрде Банк пен автосалон арасында ... шарт ... ... ... тек қана жаңа авто көлік сататын автосалондар қатыса ... ... ... ... берудің ерекшелігі Банк бөлімшесінің несиелік
әкімгердің автосалонының құжаттарын ... ... ғана ... ... қарастырылған қамтамасыз ету – жаңа сатып алынатын авто көлік
болып табылады. Қарызгердің несие алу ... ... жеке ... ... ... ... сақтандыру керек. Сақтандыру барысында
автосалон қызметкері Банк белгілеген сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... мерзімі, несиелік
шешімдерді қабылдау сервері автоматтық түрде қабылдайды. Қарыз ... ... Банк ... ... ... ... міндетті.
«Білім алуға ақы төлеу үшін берілетін қарыз» деген бағдарламасы
бойынша несие. Бұл бағдарлама ... ...... жалақы жобасына
қатысу – қатыспауына қарамастан, Қазақстан Республикасының резиденті ... жеке ... ... ... ... ... туралы бас
келісім бекіткен жоғарғы оқу орындарындағы оқуға ақы төлеу үшін ... ... ... ... өз ... ... міндетті
түрде тексеріледі. Қарызды қамтамасыз ету ретінде жеке ... ... және ... емес ... ... ... Несие бойынша жобаға мынадай сараптама жасау қарастырылған:
1. Заң қызметінің сараптамасы;
2. Қамтамасыз етуді бағалау;
3. Қауіпсіздік қызметінің сараптамасы.
Қарыз ... жеке ... және ... ... жасауы керек.
Несиелік өтімді қарастыру мерзімі – жеті жұмыс күні. Қарыз берудің ... ... ... ... қатысуы қарастырылады. Несиені өтеу
кезінде бір уақытта несие желісін ашу жолымен, ... – қол ... ... ... ... ... ұстап қалу арқылы өтейді.
«Банктің жалақы жобасына қатыспайтын жеке тұлғаның кепілдемесімен»
деген бағдарламасы бойынша несие – Банктің ... ... ... ... туралы шарт бекіткен компаниялардың қызметкері әрі
Қазақстан Республикасының резиденті болып ... жеке ... ... алу ... ... ... ... Бұл
бағдарлама бойынша қарыз берудің міндетті талабы – компаниямен, жұмыс
берушімен ынтымақтастық туралы шарт ... және ... ... қарым –
қатынас мәселесін үйлестіруге ... ... ... компания
тарапынан қарыздарды әкімшілендіру және қарызды жабу ... ... ... ... тиісті компания бойынша кепілдемені қабылдау
мәселесіне қатысты стандарттық өнімдердің тәуекелдерін ... ... және ... уәкілетті бөлімінің сараптамасы жасалады. Тиісті
компания бойынша Банктің уәкілетті ... ... ... ... жобаның сараптамасы қарастырылмаған. Бұл ... ... ... егер Банктің уәкілетті органының шешімімен
тиісті компания шеңберінде берілетін ... ... ... ... ... өтімді қарастыру мерзімі – үш жұмыс күні. Тиісті
компания шеңберінде берілетін барлық қарыздар ... ... өтеу ... ... өтеу жұмысы жүргізіледі.
«Заңды тұлғаның кепілдемесімен» деген бағдарламасы бойынша несие –
Банктің жалақы ... ...... ... Банкпен
ынтымақтастық туралы шарт бекіткен компаниялардың қызметкерлері әрі
Қазқстан ... ... ... ... жеке ... ... ... мақсаты тексерілмейді. Компания өз
қызметкерлеріне берілген қарыздар ... , ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қажет. Бұл бағдарлама бойынша
қарыз берудің міндетті ...... ... туралы шарт
бекіту және Банкпен өзара қарым – ... ... ... жаупты
қызметкерді анықтау, компания тарапынан қарыздарды ... ... жабу ... ... ... ... бойынша қарыздырды
әкімшілендіруді іске асырғаны және ... ... ... үшін ... уәкілетті орган белгілеген шектеулердің барынша жоғары шегінде
комиссиялық сыйақы төлейді. Банктің уәкілетті органының тиісті ... ... ... ... ... жобаға сараптама былай
жасалады: заң қызметінің сараптамасы, қамтамасыз етуді бағалау қызметінің
сараптамасы, Банктің ... ... ... ... ... басқару қызметінің сараптамасы болуы керек.
Тиісті компания бойынша Банктің уәкілетті ... ... ... ... жобаның сараптамасы – қарастырылмаған. ... егер ... ... ... ... ... компания
шеңберінде берілетін қарыздар бойынша басқа жағдай анықталмайды. ... ... ... – 3 ... ... ... ... шеңберінде
берілетін барлық қарыздар бойынша бірыңғай өтеу күні белгіленеді. Бұл ретте
өтеу күні Банк пен компанияның ... ... ... ... ... ... ... анықталады. Қарыз беру тәртібі – бір
уақытта, қолма – қол ақшамен және ... – қол ... ... егер ... органының шешімімен басқа жағдай анықталмаса, Банк тарифтерімен
қарастырылған комиссияны ұстап қалу арқылы өтейді.
Отандық экономиканың динамикалық ... ... ... ... ... ... өсуі – Республика азаматтарының өздерінің
өмірлерінің деңгейін ... ... ... ... ... бірі – тұрғын үй жағдайын жақсарту болып табылады. 2005 жылдың
18 ақпанындағы Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтің ... ... ... ... ... ... өсіру өте қиын »
делінген. Осы ... ... ... ... ... мемлекттің
экономикасыныңдамуында аса зор рөл атқаратын және мультипликативті тиімді
екеніне қол жеткізді. Бәрінен ... ол ... үй ... ... Ипотекалық несиенің ерекшелігі, ... үйді ... ... ... ... өзінің пәтерінде сол күннен бастап – ақ тұра ... ... ал ұзақ ... ... ... қайтарады.
Әлемдік тәжірбие көрсеткен несиешіні ... ... ... жол – ипотекалық несиелеуді кепілдендіру механизмін енгізу болып
табылады. Ипотекалық несиелеуді ... ... ... яғни ... ... мен несиешіге міндетті талаптар ұсынады. ... ... ... ... ... жолымен, қарыз алушының
мерзімін ұзарту, яғни бұл сөзсіз ипотекалық несиені алу мүмкіндігіне ... ... үшін ... ... ... ... ... көлемін ұлғайтып, бір уақытта несиегердің шығын болуы мүмкін қарыз
алушының төлей алмайтындығына көмектеседі. Ипотека нарығында қазір ... ... ... ... жылы Алматыда жылжымайтын мүлікпен жасалған
мәміле санының жартысына жуығы, ал еліміз бойынша үш бір ипотеканың ... ... үш ... ... үй ... ... және оны ... берілген
несиелердің жалпы сомасы 10 есе өсті, 2003 жылы 100 млн АҚШ ... ... жылы 1 млрд АҚШ ... ... Бұл ... Жалпы ішкі өнімнің 12%
құрайды, әрі Ресейдегі көрсеткіштен айтарлықтай жоғары. 2006 ... ... ... 1,5 млрд АҚШ ... ... ... ... мерзімі
ұзартылып, пайыздық ставка мөлшері төмендеп ... ... үш жыл ... 12% - бен 20 ... ... алу ... ... ене бермейтін нәрсе
болса, ал бүгін қалыпты нарықтық жағдайға айналып отыр. Пайыз ставкаларының
төмендетілуіне, ... ... ... ... ... ... ықпал етуде. Мәселен, ағымдағы жылдың
сәуір айында Қазақстан ипотекалық компаниясының ... ... 9,8% ... ... ал банк ... ... тек 4% - ға дейін ғана үстеме
қоса алады. Ендеше, ... ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы ставка – жылына - 13,8% -
дан аспайды, ал несие мерзімінің ұзақтығы 20 жылға дейін созылған.
Халық ... ... ... ... нәтижесінде бүкіл
еліміз бойынша 30 мыңнан астам отбасы немесе 100 мыңға жуық адам қонысқа ... ... бұл – 100 ... ... Қазақстандық Халық Банкіне сенім
артып отыр әрі дәл қазіргі ... ... адам жаңа ... ... ... ... ... бағдарламасы бойынша несие – екі бірдей ... ... ... мен ... құрайтын мүмкіндіктер жиынтығы.
Қол жеткізу мүмкіндігі Банк ұсынатын өнімдердің ең ... ... ... қонымды болуын әрі оның мұқтажына сай келуін қарастырады.
Бүгінгі күні Халық Банкі ипотекалық несие бойынша бірнеше ... ... ... атап айтқанда, пайдалануға дайын тұрғын үй сатып алуға,
құрылысы салынып ... ... үйді ... ... ... Қол
жеткізу мүмкіндігінің қосымша ерекшклігі мынада: ипотекамен өарыз ... ... 45 елді ... қамтиды әрі 60 – тан астам ... ... ... ... ... ... ... кешенділігіне
ұмтылуды білдіреді. Бұл үшін Банк құрылыс нарығында өздерін ... ... ... алған риэлторлық компаниялармен, сондай – ақ ипотекалық
қарыздарға кепілдеме беретін Қазақстандық қормен және ... ... ... ... қызмет көрсетеді.
«Ипотека Lights» бағдарламасы бойынша несие беру – ... ... ... ... жеке ... ... ... қатысу - қатыспауына қарамастан беріледі. Серіктестің – агенттің
қатысуымен ... ... ... несие бергенде агенттің рөлі ... ... Банк пен ...... арасында бекітілетін
келісімдермен анықталу арқылы немесе серіктестің – агенттің қатысуыесыз
несие беру арқылы бағдарламаны іске ... ... ... ... ... ... ... алу үшін беріледі. Қарыздың өз ... ... ... тексеріледі. Осы бағдарламаға сәйкес берілетін
қарыз ... ... ... екі кепілдігі болуы керек :
1) негізгі қамтамасыз ету – сатып алынатын жылжымайтын мүлік;
2) ... ... ету – Банк ... ... ... тұлғаның, заттық кепілгердің банк салымы, оның сомасы
жылжымайтын мүлік сатып алу үшін ... ... ... ... өзі ... меншікті қаржының мөлшерінен
аз болмауға тиіс.
Бағдарлама бойынша жобаға қамтамасыз ... ... ... ... ... ... Қарызгер өзінің жеке басын
кездейсоқ бақытсыздық жағдайларынан, еңбек ету қабілетін жоғалтудан ... ... ... ... ... қажет. Несиелік
өтінімді қарастыру мерзімі – 7 ... ... ... беру кезінде қолма – қол
ақшамен және қолма – қол ... ... Банк ... ... ... қалу арқылы беріледі.
«Жеке құрылыс салу және тұрғын үйді ... ... ... бағдарламасы
бойынша несие беру – Банктің ... ... ...... Қазақстан Республикасының резиденті болып табылатын, ... ... ... салуға, тұрғын үй құрылысын аяқтауға берілетін
қарыздыр бойынша – ... салу ... ... жер тілімі бар жеке
тұлғаларға, тұрғын үйді жөндеуге берілетін қарыздар бойынша – ... ... ... ... ... жеке құрылыс салуға және коммерциялық емес сипаттағы жылжымайтын
мүлікті жөндеуге беріледі. Осы бағдарлама шеңберінде қарыздың өз ... ... ... ... ... өз ... ... құжаттар құрылыс жүріп жатқан обьектіден түсірілген
фотоматериалдар болып табылады. қарыз берудің негізгі ... егер ... ... өтінім берушінің табысын құжатпен растау талап
етілмесе, бағалық құны барлық қарыз сомасын жабатын, пайдалануға ... ... ... бар ... ... және құрылыс салу көзделген жер
тілімі немесе Банктің уәкілетті органы ... өз ... ... кем ... Банк ... сомасы болуы керек.
2) Егер қарыз бергенде өтінім берушінің табысын құжатпен растау ... ... ... ету – ... құны ... ... ... пайдалануға әзір тұрған қолда бар жылжымайтын мүлік және құрылыс
салу көзделген жер тілімі болуы керек.
Жылжымайтын мүлікті жөндеуге ... ... ... ... ... үйді жөндеу үшін берілетін қарыз бойынша негізгі қамтамасыз ету
пайдалануға дайын ... ... ... болып табылады. несие бойынша
жобаға мынадай сарапртама жасауға болады :
1) заң ... ... ... ... ... ... ... сараптамасы;
Қарызгер жеке басын кездейсоқ бақытсыздық ... ... ... жоғалтудан және мүліктік кепілзатты сақтандыру керек. ... ... ... – 7 ... күні. Қарыз құрылыс салуға қарыз бір
уақытта немесе несие желісі нысанымен ... Банк ... ... ... қалу арқылы, қолма – қол ақшамен және қолма
– қол ақшасыз нысанда несиені өтейді.
«Тұрғын үй жағдайын жақсарту ... ... ... ... ... ... ... жобасына қатысу – қатыспауына ... ... ... ... ... жеке ... жылжымайтын
мүлкі бар әрі өзінің тұрғын үй жағдайын ... ... жеке ... ... пайдалануға дайын тұрған коммециялық мақсаттағы ... ... ... алуға беріледі. Осы бағдарлама ... өз ... ... ... болып табылады және бұл
тексеріледі. ... ... ... ... негізгі қамтамасыз ету – сатып алынатын жылжымайтын мүлікті қамтамасыз
ету.
2) қосымша ... ету – ... бар ... ... оның ... ... ... тұрғын үй құнының 15% - нан кем болмауға тиіс.
Несие бойынша ... ... ... ... ... заң ... ... қамтамасыз етуді бағалау;
3) қауіпсіздік қызметінің сараптамасы.
Несиегер өзінің жеке басын кездейсоқ бақытсыздық жағдайларынан, еңбек ету
қабілетін ... және ... ... ... ... ... ... жоғалту салдарынан кепілге берілген мүлікті
жоғалтып алудан сақтандыру. Несиелік өтінімді қарастыру ... – 7 ... ... ... өз ... ... қарастырылмаған, бұл ретте
кепілдік құны сатып ... ... ... ... кемінде15% - ын
құрайтын қолда бар жылжымайтын мүлікті кепілдікке беру ... ... ... ... – қол ... ... Банк ... комиссияны ұстап қалу арқылы береді. Қарызды өтеген кезде,
кепіл беруші қосымша ... ... ... бар ... ... кезең барысында қарыз бойынша негізгі борыш пен сыйақыны ... ... ... ... ... ... ... бастап белгіленеді.
Қарыз бергенде өтеу кестесін құрастыру 4 айлық жеңілдетілген ... ... ... ... ... негізгі борыштың өтелген 15% - ын және
тиісті сыйақыны ескере отырып жүргізіледі.
«Салынып ... ... ... сатып алу үшін» бағдарлама бойынша
несие – ... ... ... ... ... жеке ... ... жобасына қатысу – қатыспауына ... ... іске ... жолдары: серіктестің – агенттің қатысуымен несие
беру, қарызгерге несие бергенде агенттің рөлі мен ынтымақтастық талптары
Банк пен ...... ... ... ... ... ... – агенттің қатысуынсыз несие беруге де болады. ... ... ... мүлікті сатып алу үшін беріледі. Осы бағдарлама
бойынша берілген қарыздың өз мақсатында пайдаланылуы ... ... ... ... ... қамтамасыз ету – негізгі
қамтамасыз ету ретінде ... ... әрі ... ... және ... ... коммерциялық емес сипаттағы, жеке тұлғаға тиесілі жылжымайтын
мүлік қабылдануы мүмкін. Бағдарламаның жобасына мынадай сараптама ... ... ... ету ... ... бар ... мүлік ұсынылса,
заң қызметінің сараптамасы;
2) қамтамасыз етуді бағалау;
3) ... ... ... ... жеке басын кездейсоқ бақытсыздық жағдайларынан, ... ... ... және ... ... ... титульдік
сақтандыруы керек. Несиелік өтінімді қарастыру мерзімі – 7 жұмыс күні.
«Іске қосылуға дайын тұрған жылжымайтын мүлікті сатып алу ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалар,
Банктің жалақы жобасына қатысу – ... ... ... іске ... кезінде, серіктестің – агенттің ... ... және ... ... ... ... рөлі мен ынтымақтастық
талаптары Банк пен серіктес – ... ... ... ... ... серіктес – агенттің қатысуынсыз несие беруге де болады.
Қарыз іске қосылуға дайын, коммерциялық емес сипаттағы ... ... ... ... Осы ... ... ... қарыздың өз
мақсатында пайдаланылуы міндетті түрде тексеріледі. Қарыз ... ... ету ... ... ... және іске ... қолда бар жылжымайтын мүлік немесе жеке ... ... ... ... ... мүмкін. Бағдарламада жобаға
мынадай сараптама жасау қарастырылған:
1) заң қызметінің сараптамасы;
2) қамтамасыз етуді бағалау;
3) қауіпсіздік қызметінің ... ... жеке ... ... бақытсыздық жағдайларынан, еңбек ету
қабілетін жоғалтудан және ... ... ... қажет. Несиелік өтінімді қарастыру мерзімі – 7 ... ... құру және Даму ... ... ... ... шағын
бизнеске несие беру бағдарламасы – бизнес ... ... ... қол ... ... несиелер. Еуропалық қайта құру және Даму
Банкінің технологиясымен жұмыс істеу әдістері несиелік ... ... ... жеңілдетуге негізделген – қарызгердің бизнес – ... ... ... ... ... заңды құжаттарды даярлауды және
мәлімет беруді тегін жүргізеді. Еуропалық қайта құру және Даму ... ... үш ... банк ... ... :
- ... шағын несиелер – 100 – ден 2000 – 5000 АҚШ ... ... ... ... 3айдан 12 айға дейнгі мерзімге беріледі. Сыйақы
ставкасы әр жағдайда жеке - дара белгіленеді.
- Micro ... 10 мың АҚШ ... ... ... ... ... айға ... мерзімге беріледі. Сыйақы ставкасы жеке - дара белгіленеді.
- Small несиелер 10 мыңнан 30 мың АҚШ ... ... ... ... 36 айға ... мерзімге беріледі. Сыйақы ставкасы жеке – ... ... ... ... ... ... пайдалана алмайды:
- әскери қару - жарақ өндіруге немесе сатуға;
жоғалып бара жатқан аңдар түрін немесе ... ... және ... ... өндіруге;
- күшті ішмдіктер өндіруге;
- казиноға;
- валюталық алып – сатарлыққа;
- елдің экологиялық жағдайына зиян ... ... кез ... ... ... ... ... тек әрекет етуші бизнеске беріледі. Банк қарызын қамтамасыз ... ... және ... ... ... жеке ... ... айналымдағы тауарларды қабылданады.
«Бизнес SMALL» бағдарламасы бойынша несие – шағын бизнес субьектілеріне,
жеке тұлғаларға, заңды тұлғаларға беріледі. ... ... ... ... ... ... Инвестициялар негізгі құралдар сатып алу, ғимараттарды, үй – жайларды
жөндеу.
- Коммерциялық жылжымайтын мүлік, жер тілімдерін сатып алу, ... ... ... ... ... бизнесті дамытуды көздейді, валютамен
берілетін қарыздың жылдық ставкасы 12% - дан басталады.
- Әмбебап несие лимиті (несие ... ... ... – кез ... ... ... беру ... – 10 жылға дейін, оның ішінде айналым қаражатын
толықтыру үшін – 5 жылға беріледі.
- Кепілдіктен гөрі ... ... ... ... ... ... борышты өтеудің жеңілдетілген мерзімі – 12 айға дейін
беріледі.
- Басқа ... ... ... ... ... болады.
«Бизнес Super Lights» бағдарламасы – ... ... ... ... беріледі. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ «Шағын кәсіпкерлікті
дамыту қоры» АҚ – мен бірлесіп «Бизнес - Super Lights» жаңа ... ... ... ... алу үшін ... сомасының 20% мөлшерінде
депозит және жылжымайтын мүлік түріндегі өтімді ... ету ... ... ... ... – жабдық сатып алуға, өндірісті жаңартуға,
негізгі құралдарды кеңейтуге беріледі.
Несиенің негізгі талаптары:
- Несие 8 000 000 теңгеден 80 000 000 теңгеге ... ... ... ... ... ... – 5 жылға дейін.
- Несие берілетін валюта – теңге.
- Сыйақы ставкасы – теңгемен, ... 14,5% - дан ... ... ... ... ... ... істеп тұрған бизнес үшін – 3
айға дейін, жаңа ... ... үшін – 6 айға ... ... ... ... төлемі бойынша жеілдетілген кезең: жұмыс істеп тұрған
бизнес үшін – 6 айға ... жаңа ... ... үшін – 12 айға ... ... ету кепілдігі – депозит және өтімді жылжымайтын мүлік ... ... 20% - ын, ... ... ... құралдар – қарыз сомасының
80% - на дейін болады.
Халық Банкіндегі несиелердің ішінде бизнестің дамуы үшін ең ... ... ... ... ... ... ... Бұл бағдарлама, тауар
айналымды ұлғайтуға, өндіріс немесе көрсетілетін қызмет көлемін кеңейтуге,
мүлікті сатып алуға, ... ... ... мен орындарды
жөндеуге, жер тілімдері мен жылжымайтын мүлікті сатып алуға, коммерциялық
мақсаттағы құрылыс үшін ... ... ... ... 7 500 000 теңгеге дейін беріледі.
- Несиенің ең ұзақ мерзімі – 7 жыл.
- Несиенің ...... АҚШ ... ... өтеу ... ... кезең – 12 айға дейін.
- Бизнес – жоспар қажет емес.
- Несие алу мерзімі - өтінімді сараптау 3 ... ... + ... тіркеу
керек.
- Айтылмыш бизнеспен айналысу мерзімі – 6 айдан кем емес болуы керек.
Несие бойынша кепілдікке ... ...... ... жабдықтар, жеке бас мүліктер, айналымдағы тауарлар алынады.
«Шағын бизнес» несиесінің берілуі:
Клиенттерге несие беру операциялары 2006 жылда Халық Банкі қызметінің
негізгі түрлерінің бірі ... қала ... ... олар ... табыстылықтың
негізі болды. Несие қоржынының көлемі бір ... 2,3 ... ... ... құрады. Берілген несиелер көлемінің елеулі өсуі, ең алдымен
Банктің жаңа даму ... ... Ол ірі ... жаңа банк ... ... бөлімше желісін кеңейтуге, бөлшек
сауда бизнесін дамытуға ... ... ... 2006 ... соңындағы
уақытша құрылымын қарастыра отырып, қысқа мерзімді несиелер қоржынының көп
бөлігі 69% - ын құрағанын ... ... ... ... ... ... ... тарта отырып, үлесі 31% ... ұзақ ... ... ... ... мүмкіндігі бар. Шетел валютасында ... ... ... ... ... ... ... қоржынының жалпы
көлемінінің 51,8% құрады, бұл негізгі тартылатын несие қайнар көздерінің
валюталық бөлінуіне жуықтап ... ... ... және орта ... ... ... ... бөлінеді. Экономиканың бұл секторына берілген несиелер
сомасы өткен жылмен салыстырғанда 1,8 есе ... және ... ... ... 54% ... 2006 ... Банк ... және жергілікті
бюджеттер шегінде бірлесіп ... ... ... ... ... ... Банкке шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін
бөлінген қаражаттар 2006 ... 71,3 ... ... және ... және ... ... ... арналған жабдықтарды
дамытуға бағытталады.
2006 жылғы Халық Банкіндегі қысқа және ұзақ ... ... ... ... ... экономикасының басымдық салаларындағы
жобаларды жүзеге ... ... ... ... жүргізеді. Лизинг және
факторинг сияқты перспиктивалы және жоғар ... ... ... ... Тұтынушылық және ипотекалық несие беру бағдарламалары әзірленіп іске
қосылды. Банк бірінші эмитенттерінің вексельдер мен операцияларға ... ... ... тәуекелділікті салалық әртараптандыру тұрғысынан
қарағанда, несие қоржыны жақсы тұрақтандырылған және ... ... ... ... ... стратегиясы Халық Банкінің
несие қоржынының сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... резерві несиелер қоржынының залалдарын толық жабуға
қабілетті. Бұған қаржыландырылатын жобалардың жеткілікті өтімділігі, сондай
– ақ ... ... ... ... ... ... және ... септігін тигізеді. Несиелік салымдардың негізгі көлемі көтерме
саудаға тиісті ... бұл ... ... ... қызметтеріне
деген жоғары сұранысына және ... ... ... ... ... ... ... бірнеше бағыттарда жүзеге
асырылғанын және оның ... ... ... ... ... ... ... және басқа да сауда кіргенін атап өткен жөн.
Өткен жыл барысында Халық Банкі ірі кәсіпорындарымен қатар ... ... ... ынтымақтастыққа тарту жолымен клиенттік базаны
жақсарту және кеңейту бойынша ... ... Бұл ... ... ... басындағы деректермен салыстыр,анда 3 еседен артық өсуінде маңызды
роль атқарды, жыл соңында ол 31 мыңнан астам ... ... . АҚ ... Халық Банкінің» несиелендіру тәртібі мен жүзеге асыру
жолдары.
Қазіргі кезде еліміздегі Халық Банкінің ... ... бар. Атап ... бұл – ... ... деңгейімен, теңге
курсының тұрақтылығымен, нақты Жалпы ішкі өнімнің өсуімен және мемлекеттік
бюджеттің профицитімен байланысты. Ел тұрғындарының жеке ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Халық Банкіндегі несиені алу үшін мынадай құжаттар қажет: жеке
тұлғалар үшін ... ...... ... өтінім, - СТН туралы ... ...... ... ... ... немесе сауда
орны үшін салық төленгендігін растайтын ... – жеке ...... және ... ... ... (егер ондай шарт болса). – Кепілдікке құқық орнатушы құжаттар. –
Қамтамасыз ету ретінде ... ... ... ... ... қосымша
мынадай құжаттар беріледі: кепілдеме шарты, кепілгердің қанағаттанарлық
қаржы жағдайын растайтын ... ... ... ... есептемесі және тұлғаның кепілгер атынан кепілдеме шартына қол қою
өкілеттігін растайтын құжаттар, қолдардың үлгілері бар ... ... үшін ... құжаттар тізбесі: - Заңды тұлға үшін несие
өтінімі. – Ақпараттық анкета. – ... ... ... көшірмесі (жарға, құрылтайшылық шарт, мемлекеттік тіркеу
туралы ...... ... ... карточкасы. – Уәкілетті
органның несие алу туралы шешімі және кепілдік қоюға берген келісімі. ... ... бар ...... комитетінің СТН берілгені туралы
анықтамасы немесе ... ... бар ... жоқ ... ... ... салыстырып тексеру акті), барлық шоттарды ... ... бар ... ... ... – Қызмет көрсететін Банк
берген несиелік берешектің бар ... жоқ ... ... ... 12 айдағы
банк шоттары бойынша орташа айлық айналыс туралы анықтама. – ... ... және ... басшы мен бас бухгалтердің жеке СТН –
і. - Өткен екі жыл үшін ... және ... ... ... ... ... мен залал туралы есеп, аұшалай қаражаттың
қозғалысы туралы есеп). – Шығу көзін, талаптарын, ... ... ... мен өтеу ... көрсетумен дебиторлық және кредиторлық ...... ... ... ... ... жазбахат, жазбахатта бухгалтерлік есеп саясаты, салық есебінің
саясаты кәсіпорынның сипаттамасы мен кәсіпорынның ... ... ... ...... ... төленгендігін растайтын құжаттар. –
Жобаның техникалық – ... ... ... ... ...
жоспары, келісім шарттар немесе сұратылып отырған ... ... сай ... ... басқа құжаттар. – Жоба ... ... ... ... ... ... бағытталатын тауарлар
мен қызметтердің жекелеген түрлерін шығару және сату лицензияланатын болса
лицензияның көшірмесі. – Ұсынылып отырған кепілдікті ... ... ... ...... ... ... үшін комисссиялық сыйақы
төлегені туралы төлем тапсырмасының көшірмесі қажет ... ... ... ... ... сұрақтар туындауы
мүмкін, мұндай жағдайда Банк толық талдау ... үшін ... ... мен ... ... ... Барлық құжаттар банке құжаттың
атауы, түрі, парақтардың саны көрсетілген тізімдеме бойынша өткізіледі. Бұл
құжаттардың барлығы Банктің ... ... ... ... үшін ... болып табылады. клиент кейбір құжаттардың көшірмесін
ұсынған кезде салыстыру үшін оның ... да ... ... ... көрсетілген немесе несие маманына жеткізілген барлық ақпараттың
сенімді және дәл ... ... ... ... ... ... кез
келген қателер, ескертпелер мен жасырып қалушылық шешім ... ... ... ... бастартуға және кейінгі құжаттарды рәсімдеу
кезінде қателіктер жіберілуіне әкеп соқтыруы ... ... – ақ ... ... ... ... бар кез келген ақпарат пен құжаттың несие беру
туралы шешім қабылдау үдерісін ... ... ... ... білуге
тиіс.
Қазақстанда нарықтық экономиканы білетін және басқару тәжірбиесі бар
менеджерлердің қалыптасуы да өзіндік ықпал ... ... ... ... ... ... үшін ... болып отыр. Халық Банкінің ресурстық
базасының ... ... ... ... ... ... ... Халық Банкінің беретін несиелерінің ... ... ... бағалары арасындағы байланыстылықты көруге болады. мұнай бағасы
төмендегенде шетел валютасындағы несиелердің үлес ... ... ... ... ... болуына тәуелді болады. Банктің нақты секторды
несиелеудегі ... ... ... ... ... ... өсудің жоғары қарқыны ұзақ мерзімді несиелердің
қалыптасуына ықпал етеді.
Қазіргі кезде клиент менджіментін талдау ... ... ие, ... ... клиент банкроттылығынан болып отыр. Бұл, өз кезегінде, нашар
менеджменттің нәтижесі болып ... көп ... ... өсіп ... ... ... ... алмағандығынан сәтсіздікке ұшырайды.
Қарыз алушының несие қабілеттілігін талдауды, егер біз клиенттердің несие
қабілеттілігі туралы, ... – ақ ... ... және ... ... ... жүйесі бар болса, жақсартуға болар еді. Несиелеу жүзеге
асыру жолдары мен несиелік тәуекелді ... үшін ... де ... ... ... құрған жөн.
Халық Банкі бойынша несиелеу мүмкіндіктерінің өсуі жүйелік тәуекелдің
көбеуіне ... ... ... ... ... ... ... үшін
тұрақсыздықтың маңызы болып қалуда және ... ... ... ... әрі ... дамуы көрінеді. Осыған байланысты несиелеу
жүйесінде ... ... және ... ... ... ... ... ссудаларды сыныптау мен олар бойынша ... ... рөл ... ... ... несиелік тәуекелді басқару Халық
Банкінде, несиелік менеджерлердің сарптама жүргізуі кезінде, кепіл туралы
келісім шарттар ... ... ... ... алушылардың ақша қаражаттарының қозғалысына әрқашан
талдау жүргізуі керек;
2. Бизнес – жоспар әрқашанда талап етілуі және ... ... ... ... ... тиіс;
3. Келісім шарттар бойынша несиенің мақсаты пайдаланылуы Несиелік
Комитеттің протоколына әрқашан сәйкес келуі керек;
4. Несиелік істі ... ... ... түрлері толық
болуы керек;
5. Кепілді бағалау кезінде бекітілген әдістемеден ауытқымауы ... ... ... ... бизнес – жоспар жасауды қиын көреді.
Сондықтан, біздің ойымызша, бәсеке жағдайында несиелік істі ... ... ... ... ... ... ... сақтауын
бақылаған жөн. Соның ішінде бизнес – ... аса ... ... ... ... ... қайтармауын болдырмау үшін, ең алдымен,
несиелік қаражаттарды ... ... ... ... аналитикалық
жұмысты жақсартып, клиенттің несие қабілеттілігін неғұрлым толық ... ... пен ...... ... зерттеу мүмкін тәуекелдердің
пайда болуын алдын – ала көруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ... ... ... құжаттарының түпнұсқалығына мән беру қажет.
Бұл, өз кезегінде құқық қорғау органдарымен тығыз байланыс орнатуды ... ... ... ... тәекелінің жоғары деңгейінің
сақталуына ... ... ... ... ... ... несиелік
талдау үрдісін оңтайландыру синтезделген көрсеткіш – ... ... ... сапасының рейтингін анықтауды қажет етеді. Бұл клиенттің жеке
және іскерлік сипаттамалары, несиенің ... мен ... ... ...... сияқты факторларды бірегей көрсеткішке
біріктіруді білдіреді. Несиелік зерттеулерде несие ... ... ... ... ... береді. Оның негізінде белгілі бір қарыз
алушыны несиелеуге қатысты дұрыс шешім қабылдау ... ... ... ... ... ... талдауға біріктіре келе,
несие қабілеттілігін анықтау үрдісін келесі сызбадан көруге болады.
Халық Банкінің несиелік ... ... ... ... ... несиелік қабілеттілігі күмән тудырмайтын клиенттерді
таңдағанда ғана ... ... ... беру ... ... ... қарыз алушының несиелік талдау нәтижелерінен қабылданады. ... ... ... ... ... және ... субъектінің
қаржылық жағдайына сараптама ... ... ... әдістемелік
нұсқаулар шығарады. Қарыз алушының ... ... ... ... ... есептеледі:
1. Ағымдағы өтімділік коэффициенті;
2. Мерзімді өтімділік коэффициенті;
3. Активтер рентабельділігі;
4. Негізгі құралдар мен ... ... тыс ... ... ... ... рентабельділігі;
6. Қаржы тұтқасы коэффициенті;
7. Тіркемелі активтерді өтеу коэффициентері;
8. Қарызға қызмет ету коэффициенті;
9. Ұзақ мерзімді міндеттеме рентабельділігі.
Біздің ойымызша, ... тыс көп ... ... беру ... тежейтіндіктен, кейбір коэффициенттер өте маңызды болғандықтан,
ықшамдалған белгілі бір ... ... жөн. ... ... ... сату ... ұзақ ... активтер
рентабельділігі коэффициенттерін алып тастап, активтердің ... ... ... ... ... ... Себебі, соңғы екі
көрсеткіш арқылы кепілдің ... баға ... ... ... рентабелділігі банктің меншікті капиталын тиімді қолдануын
сипаттайтын маңызды ... ... ... ... ... ... көрсеткішін қалдырып, қалған айналымдылық коэффициенттерін
алып тастаған жөн. Себебі, олар қарыз ... ... ... ... ... Қор ... ... қолданған жөн, себебі
ол негізгі қордың қаншалықты ... ... ... ... ... ... қолданған жөн. Ол бір жыл ішіндегі қарыз
алушының пайызды ... ... рет ... ... ... және ... ... дәрежесін сипаттайды. Есептелетін коэффициенттер арасынан
тіркемелі активтерді өтеу коэффициентін де қолданбаса болады. Себебі, оны
кепілді бағалау кезінде ... ... ... ... мен
мерзімді өтімді коэффициенті мағыналары жағынан жақын болғандықтан, тек
алдыңғысын қалдырғанын жөн ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының қозғалысы коэффициенті аса маңызды болып
табылады. Өйткені ақшалай қаражаттардың ағымы несиені қайтарудың ... ... ... ... қаражаттардың қозғалысын талдау ... ... ... және ... болжамдалып жасалады. Аналитиктер
әдетте, белгілі бір гипотезаға ... ... ... ... қолдана
отырып, бірнеше болжамдармен жұмыс жасайды. Мысалы, кішігірім сату көлеміне
немесе мүмкін ... сату ... ... ең ... ... ... Бұл жердегі аналитиктің маңызды міндеті ең ... ... ... қарыз алушының несиені қайтару мүмкіндігін анықтау болып
табылады. Қарыз алушының несие қабілеттілігін ... үшін ... ... ... ... ... коэффициенті 0,7 – ден аспауы ... ... ... ең ... ... 70% - ды ... керек.
Алайда, кейбір жобалар бойынша өте көп қаражат қажет болғандықтан, банктен
алынатын ... бұл ... ... ... қажет етеді. Бұл жағдайда
банк жобаны өз тарапынан толық зерттеп, ... ... ... ... ... ... алу үшін үшінші тарапты іске ... ... жоба ... ... ... ... ... ала
үшінші жақтағы қандай – да бір компаниямен келісім ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер жүйесін қалыптастыру және
есептеу несие қабілеттілігін талдаудың бір жағы ғана ... ... ... ... ... ... – да бір ... мәндермен салыстыру
керек. Осындай нормативтік мән ретінде орташа ... ... ... ... ... бір ... ... қаржылық жағдайын
келесі бір қарыз алушымен салыстырады. Мұндай салыстыру қарыз алушының
саладағы ... ... ... ... ... ... ... салалар бойынша орташа коэффициенттерді есептегеннен кейін
сол мәнге сәкес келген қарыз алушының коэффициенттерін екінші класқа, одан
жоғары ... ... ... ал ... ... ... класқа
жатқызуға болады. Сәйкесінше, бірінші класқа және екінші класқа жатқызылған
қарыз алушыларға несие беру ... ал ... ... жатқызылғандарына
несие бермеу туралы шешім қабылдауға болады. Алайда, мұндай бағалау әдісі
обьективті шешім қабылдауға ... ... ... Сондықтан осыған қоса
несиені беру мүмкіндігінің балдық бағасын анықтаған жөн. Оны ... ... ... жердегі ең жоғарғы мүмкіндік болатын балдар саны 74 – ке тең. ... ... мәні 36 ... ең ... ... 49% - ын ... Осы мәндердің
арасында тұрса, несиені беру туралы шешім қабылдауға болады. ... 74 – ... ... ... ... ... ... рейтингті қолдану несиелеу
операциясының шешімін ... тура ... ... ... ... бағалап, несие беру туралы
қаншалықты негізделіп қабылданғанымен, бір де бір ... өзі ... ... ... ... ... қайтарылуына бақылау жасау
кезінде несиелік қызметкер жоғарыда көрсетілген көрсеткіштер бойынша қарыз
алушының ... ... ... ... ... ... ... талдау
кезінде айқындалған әлсіз жерлер үздіксіз ... ... жөн. ... ... бір ... ... ... болжанатынақша түсімінің
ағымына шамадан тыс тәуелді қарыздардан қауіптенуі ... ... ... активтерді дисконттап, тек тез өтетін активтерді есепке
алған жөн. Яғни, мониторинг ... ... ... ... ... талдап, кейбір мүліктердің пайдаланылу аясы мен ... ... жөн. ... ... несие қабілетілігін талдау
коэффициенттерінен бұрын ... ... аса ... ... жөн. Бұл жерде
ағымдағы активтер мен ... ... ... ... ... ... ... өзгерісі несиенің қайтарылуына тікелей әсер ... ... ... ... ... тағы бір маңызды ақпарат көзі
- төлейтін салығы туралы мәліметтер болып ... ... ... осы ақпарат көздерін бір бірімен салыстырып, несиенің мақсатты
іске асырылуын бақылап, барлық несиелеу үрдісіне ұйытқы болып отырады.
Осыған ... ... ... ... ... ... инвестициялық мәселесін шешудің екі жолы бар: біріншіден,
ресурстық ... ... ... қажеттіліктеріне сәйкес балансталуы;
екіншіден, экономиканың нақты секторын ұзақ ... ... ... ... ... балансталуына байланысты шаралардың
келесі бағыттарын бөлуге болады. Біріншіден, банк ... ... ... ... ... ... қоры тарапынан мерзімді салымдар
бойынша толық компенсациялық ... ... ... ... Екіншіден,
ұлттық валютадағы шоттарға қарағанда шетел валютасындағы шоттар бойынша
резервтік мөлшерлемені жоғарылату. Ал, банк ... ... ... ... ... ... салықтық мөлшерлемені төмендету, яғни
олар талап етуге дейінгі депозиттерінен төмен ... ... Бұл ... де жеткіліксіз болып отыр, себебі, банктің меншікті капиталының үлесі
дамыған нарықтық экономикада ... ... ... ... ... ... ... сапасы
жақсарылуы тиіс. Себебі, жаңа несиелер қандай – да бір ... ... ... сапасының бірден жақсармауы бұрын берілген несиелер
сапасының елеулі төмендегенің көрсетеді. Оған бірқатар тежеуші ... ... ... ... ... бұл, ... ел ... және аймақтарда
долларизация деңгейінің жоғарылығы және валюта түрлері ... ... ... ... балансталмағандығы. Несиелік және депозиттік
портфель балансталмауын мерзім бойынша қарастырсақ, ол да ... кері ... ... Мысалы, Алматы ... ... ... және ұзақ ... ... ... 74% - ды құрайды.
Несиелер бойынша банк маржасы жоғары болып отыр. Несиенің көп үлесі ... ... ... ... ең көп үлесті өнеркәсіп саласы алған. Бұл, ... ... ... қаражатты көп мөлшерде қажет ететіндігімен
түсіндірілсе, екінші жағынан, осы саланың ... ... ... ... көп ... ... Құрылыс саласына берілген
несиелер үлесі өссе, көлік және байланыс ... ... ... ... Сауда саласы өнеркәсіптен кейінгі екінші орында тұр. Әрине, осы
саланың да ... ... ... ... отыру қажеттілігін
түсінеміз. Ауыл шаруашылығы төртінші орында тұрып, аз мөлшермен ... ... келе ... атап өткен жөн.
3.3 АҚ «Қазақстан Халық Банкінің» несиелеу механизмі мен несиелік
процесіне талдау.
АҚ «Қазақстан Халық Банкі» ... банк ... ... ... ... ... қаланған болып табылады. Сондықтан, ол Қазақстан
Республикасының банк саласында елеулі орын алады. Оның республика ... көп ... ол ... ... ... ... ... Сондай аймақтық бөлімшелерінің бірі – ... ... Бұл ... бойынша берілген ссудаларын қарастыратын болсақ,
келесі сызбаға көңіл аударайық.
Алматы ... ... Банк ... ... портфелінің
құрылымы
|Барлығы|2002 ж |2003 ж |2004 ж |2005 ж |2006ж |
| |Мың тг ... % |Мың тг ... % |Мың тг ... ... отырғанымыздай, жылдан – жылға берілген несиелер
көлемі көбейіп отырған. 2006 жылы ... ... 2004 ... қарағанда
629 577 мың теңгеге немесе 148% - ға өскен. Бұл, бір ... ... ... ... ... болса, екінші жағынан Алматы
обылысындағы кіші және орта бизнестің дамып келе ... деп ... ... ... ... ... Қазқстан Республикасы бойынша берілген
несиелердің орташа алғанда 0,1% - ын ... ... ... ... ... көп ... ... Негізінен аймақ бойынша берілген
несиелердің шамамен 80 – 90 % - ын кіші және орта ... ... ... ... Банк ... ... ... ссудалар бар: барлық клиенттерінің ішінде алтауы ссудасын
қайтармаған.
Халық Банкінің ... ... ... ... ... |Қарыз қалдығы|Несие беру |Несие қайтару ... |
| | ... ... | ... ... |2 300 000 |12.10.2003 ... |7 245 000 ... ... |1 500 000 ... ... |5 355 000 ... ... |1 700 000 |10.02.2005 ... |5 355 000 ... ... |5 000 000 |17.06.2004 ... |17 850 ... ... |4 500 000 ... |23.12.2006 |10 395 000|
|ЖШС ... |3 500 000 ... ... |8 085 000 ... |18 500 000 | | |54 285 ... ... 2003 – 2006 жылдар арасындағы құрылған. Олар көбінесе
кепіл ретінде өздерінің ауыл шаруашылық ... ... ... ... мен ... да ... ... бұл мүліктерін сату
қиынға түскен. Сондықтан, олар осы ... ... ... ... ... ... ссудалық портфелдің құрамындағы проблемалық несиелер үлесі –
1,7% . Ал, осы қарыз алушылардың қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... мен зияны туралы есебінде несиелік менеджер
белгілі бір баптарды өздігінше өзгерткен.
2. Кепілді бағалауда нарықтық ... ... ... ... Халық Банк бөлімшесінің қарыз алушының ішіндегі 2005
– жылы несие алған екі заңды тұлғаның несиелеу тәртібін қарастырайық: ... АҚ; ... ... ... жердегі «Қазақмыс» корпорациясы 3 жыл мерзімге 15 000 000 доллар
шамасында несие ... ... ... ... ... ... долларға бағаланған ұсақталған күміс берген. Ал, «Балхаш
Фармация» кәсіпорны 1 жыл ... ... ... ... ... алушыға
несие беріп, кепілге жалпы сомасы 16 939 000 теңгеге ... ... ...... және ... ... қойған.
«Қазақмыс» корпорациясы несиені негізгі қорларды толтыруға алса, «Балхаш
Фармация» айналым қорларын ... ... ... Банкі «Қазақмыс»
корпорациясына пайыздық несиені шетел валютасында ... ... ... ... ... кәсіпорнына 22% ... ... екі ... ... ... меморандумдарын
қарастырайық.
| ... ... |
| ... АҚ | ... ... ... ... ... ... |1. ... түрі: медициналық |
|өндіру және өңдеу; электр және жылу ... ... ... ... ... және ... жасауға және медикаменттер |
|жеткізу; ... ... ... - ақ ... ... ... және |заңмен тиім ... ... – да ... ... ... ... ... құрылымдық жұмыс; өнеркә |Кәсіпорынның қала бойынша дәріханалар|
|сіптік және азамматтық құрылыс; жүк жә|желісі бар. ... ... ... ... ... ... ... жағдайы: Қазақмыс |Фармация» ... ... ең ірі мыс ... ... ... ... ... |
|компа ... ... ... ... Бұл ... Ол ... 4000 ... мыс, 4000 |медикаменттер медициналық мекемелер |
|кг |мен ... ... ... ... 500 ... күміс тағы басқа да |жасалады. Кәсіпорынның географялық ... ... ... ... оған ... |
|металдар өндіреді. Бұл компания әлем |жатқан барлық бекеттер мен ауылдарды |
|бойын ... ... ... қатарлы болып есептеледі. |3. Қызмет көрсететін банктермен ... ... ... ... |байланысы: кәсіпорынның банктерінде |
|нысы: Алматы қаласындағы «Сити Банк», |Алматы қаласында Халық ... ... ... ... Әлем» |бөлімшесінде шоттары бар. |
|мақ |4. ... ... ... ... ... ... ... оны мерзімінде |2000 жылы 4 500 000 доллар шамасында|
|жапқан. |3 айға ... ... ... ... 2000 жылы 4000 000 |несие алынып мерзімінде қайтарған. ... ... 1 жыл ... |«Тұран Әлем Банктен» 2001 жылы ... ... ... ... 2 жыл ... ... ... алып, оны |мерзімге негізгі қорды сатып алуға |
|мерзім ... ... оны өз ... ... ... |5. ... корпорацияны басқару |
|Несиелік тарихы: «Халық Банкінен» |аппаратын жалпы акционерлердің ... ... ... шамасында 2 |жиналысы, директорлар кеңесі, ... ... және ... ... |
|мерзімге айналым қаражатын толтыру |құрайды. ... | ... ... ... оны өз мерзімде | ... | ... ... Әлемнен» 2000 жылы 5 000 | ... ... ... 1 жыл ... | ... | ... ... ... ... | ... | ... ... қайтарған. | ... осы екі ... ... ... ... қарастырайық.
«Қазақмыс» корпорациясы республика бойынша ірі корпарациялардың бірі
болғандықтан, әрине оның баланс валютасы да ... ... 2005 ... мың теңге. Ал, «Балхаш Фармация» кәсіпорынның баланс валютасы
2005 жылы 17989 мың ... ... ... корпарацияның баланс валютасы
3 жыл ішінде, негізінен, негізгі құралдардың және ақшалай ... – ақ ... ... ... ... есебінен 20 - ... өсіп ... ... ... ... кәсіпорынның баланс
валютасы 2004 жылы 2003 жылға қарағанда негізгі қорларының артуы есебінен
көбейген де, 2005 жылы 2004 ... ... ... ... ... ... есебінен төмендеген. «Қазақмыс» корпарациясының
жарғылық капиталы 2003 – 2005 ... ... 2 946 920 ... ал «Балхаш Фармация» кәсіпорынның жарғылық капиталы 2003 жылы 248
мың.теңге болса, 2004 – 2005 жылдар аралығында 398 ... ... ... ... ... ... ... жылдардың бөлінбеген
пайдасы есебінен болған. Қарастырылып отырған екі компанияның да ұзақ
мерзімді ... жоқ. Тек ... ... ... мерзімді міндеттемелері бар. Кәсіпорындардың ... ... ... Олар ... ... 2 – 14% - ын ... да, қысқа
мерзімді қарыздарға жатады. Себебі, дебиторлары болып тұрақты түрде олардан
тауар сатып алатын заңды тұлғалар табылады. ... ... ... ... олардың негізгі үлесін негізгі құралдар, тауарлар және ақша
қаражаттары құрайды. «Қазақмыс» бойынша кредиторлық қарыз 2005 жылы ... ... 11,3% - ға ... ал ... Фармация» кәсіпорынның
кредиторлық қарызы баланста көрсетілмеген, яғни мұндай ... ... ... кредиторлық қарызы ... ... ... ... ... берешектерді құрайды.
Кредиторлық қарыздары компанияның ... ... ... және бірлік сипатқа ие.
2005 жылы корпорацияның меншікті капиталы күрт өскен. Ал ағымдағы
міндеттемелері қатты өзгермеген. Бұл ... ... оң ... ... Ал «Балхаш Фрмация» компаниясы бойынша негізгі құралдар
артса, дебиторлық ... және ... ... ... Компанияның
өтімді активтеі төмендеп, ұзақ мерзімді активтерінің артуы оның қызметінің
қанағаттанарлықсыз жүргенін көрсетеді.
Алайда, «Балхаш Фармация» компаниясының ... ... ... 136% - ға ... ... ... ... 25% - ға
төмендеген. Бұл компания қызметіне оң баға беруге мүмкіндік береді.
«Балхаш Фармация» корпорацисы бойынша меншікті ... ... ... ... мен ... туралы есебін қарастырсақ.
«Балхаш Фармация» компаниясының 2005 жылға жасалған есебі бойынша ... ... ... 2003 ... ... 5,9% - ға ... 34 520 теңге
болса, таза пайдасы 4,3 есе өсіп, 3 291 теңге құраған. Бұл ... ... ... 2004 жылы ... ... ... толтырып, тауар
айналымын көбейткені себеп болған. Ал, «Қазақмыс» корпорациясының ... ... ... ... ... ... 2004 жылы 2003 жылға қарағанда
72,9%, 2005 жылы 2004 жылға қарағанда 16% - ға ... Таза ... ... 2003 ... ... 7 есе ... Кен ... 2005 жылы 41,144
млн. ... ... ... ... ... келесідей
коэффициенттер есептелген.
2005 жылғы қаржылық ... ... ... параметрлер ... ... |
| | | ... |
|1. |Капитал рентабельділігі |26,20 |58,99 ... ... ... |20 |15,43 ... ... ... ... |1,01 |0,19 ... ... ... тозу ... |0,58 |0,00 ... |Тәуелсіздік коэффициенті |0,76 |0,26 ... ... ... коэффициенті |2,20 |0,70 ... ... ... ... |1,11 |0,01 ... ... ... |1,62 |0,02 ... ... ... ... ... |2,07 |0,44 |
| ... ... | | ... ... ... |0,31 |2,82 |
| ... қатынасы коэффициенті | | ... ... ... |0,76 |0,26 ... ... ... |71,56 |4,54 ... ... ... |96,38 |51,03 ... тұтқасы |0,00 |1,59 ... ... ... ... ... ... ... беруге әкеледі. Бұл компания бойынша қаржы ... ... ... тең. ... компанияның тартылған қаражаттары меншікті
қаражаттарынан екі есе көп. ... ... ... ... ... ал, ... ... бойынша қаржы тұтқасы
коэффициенті 0,00 – ді ... ... ... ... ... ... Жалпы барлық дерлік көрсеткіштері корпорация қызметіне оң ... ... ... ... ... ... бизнес – жоспардың болуына аса көңіл
бөлмейді. Алайда, ... ... ... ... ... Ол
бойынша «Балхаш Фармация» кәсіпорны несиелік қаражаттарды 6 539 000 теңге
мөлщерінде банктік зайым қалдығын жабуға және ... ... ... ... ... жоспарлаған. Бұл тауарды бірнеше жыл тығыз
байланыста болған тұрақты ... ... ... ... алу
жабдықтау келісім шартына сәйкес жүргізіледі. Алынатын өнімнің бәсекелес
компаниялардың өнімінен ... жоқ. ... ... көп ... олардан гөрі бағасы 10% - ға төмен болады. Сондай –ақ,
«Балхаш ... ... өз цехы мен ... және ... ... қапым – қатынасы болғандықтан, бәсекелестерден жоғары
тұрады. Ал, ... ... ... ... ол ... негіщгі қорларын толтыруға алған. Оларды Германияның құрал –
жабдық өндіретін ірі корпорациясынан алуды жоспарлаған. Сол техниканы сатып
алу ... ... ... ... ... алмастыруды, сондай – ақ
соңғы үлгідегі ...... алу ... ... ... ... Яғни, соның нәтижесінде пайданы көбейтуге мүмкіндік туады.
Тәуекелдерді талдау кезінде несиелік менеджер құқықтық, ... ... ... «Балхаш Фармация» ... ... ... заңды тұлға болып табылады. Экономикалық тәуекелі
төмен, себебі компанияның сататын фармацевтикалық туарлары ... ... ... ие және ол ... нарықтың 50% - на жуығын бақылайды.
Басқару тәуекелі де төмен, себебі оның негізгі ... ... ... мол ... бар ... табылады. «Қазақмыс» корпорациясының да
құқықтық тәуекелі төмен, себебі ол Әділет басқармасында тіркелген ірі ... ... ... ... ... ... тауары әлем нарығына
шығарылатындықтан, тікелей сыртқы жағдайға байланысты. Негізінен соңғы
жылдары мысқа баға ... ... ... ... болғандықтан,
тәуекел жоғары емес. Корпорацияның басқару тәуекелі де төмен, себебі мұнда
жоғары білікті әрі мол тәжірбиесі бар мамандар қызмет етеді.
Компания ... ... мен ... ... ... ... менеджері талдау жүргізген.
1. Жобаның артықшылықтары:
- Қаржылық нәтижелері жақсы;
- Дүние жүзінде өндіретін мыстың сапасы жөнінен бірінші ... ... ... – жабдықтары, техникасы жаңа үлгідегі болып
табылады;
- Сату көлемінің салыстырмалы түрде тұрақты ... ... мол ... ... ... ... ... болуы.
2. Жобаның кемшіліктері – жоқ.
Ал, «Балхаш Фармация» ... ... ... Жобаның артықшылықтары:
- Фармацевтикалық қызметтің аймақтық нарығында ... ... ... ... ... ... ... Дәріханалық кешенінің және құрал – жабдықтың болуы;
- Тұрақты сату көлемінің болуы;
- Несиелік тарихының жақсы болуы.
2. Жобаның ... ... ... қабілеттілігінің төмендеп кету тәуекелі;
- Аймақтағы макроэкономикалық жағдайының нашарлап кету ... ... ... ... ... ... ... жоспары көрсетілді. Бұл жерде «Балхаш
Фармацмя» қаржылық жағдйына және кепілге берілген мүлігіне жарты жылда бір
рет, ... ... ... ... зайымды бергенннен кейін 14 күн
ішінде мониторинг жүргізу қарастырылған. Ал, «Қазақмыс» ... ... ... ... бір рет, ... зайымның мақсатты
қолданылуына берілгеннен кейін 1 ай мерзім ішінде, кепілге берілген мүлікке
тоқсанына бір рет мониторинг жүргізіледі.
Меморандумның соңында ... ... ... оң шешім қабылданған
жағдайда несиелеудің ... ... ... Берілген компаниялар
үшін бұл келесідей көрсетіледі.
1. «Балхаш Фармация» корпорациясы бойынша:
- ... ... ... Банк ... ... ... түрі: несиелік желі,мерзімі – 12 ай;
- Несиенің сомасы және валютасы: 12 000 000 теңге;
- Сыйақы мөлшерлемесі және ... ... 22% ... Өтеу ... ... қарыз – ай сайын, сыйақы – ай сайын;
- Қамтамасыздандырылуы: дәріхана бағалау құны 1 000 000 теңге, ... ... ... құны ... ... ... тауарлар 3 082 212
теңге, жалпы кепіл құны 16 939 306 теңге;
- Ерекше және қосымша шарттары: несиені бергеннен кейін 30 күн ... ... ... ... ... және тіркеуі керек.
2. «Қазақмыс» корпорациясы бойынша.
- Қаржыландыру құрлымы: ... Банк ... ... сомасы және валютасы: 15 000 000 доллар;
- Сыйақы мөлшерлемесі және ... ... 11% ... Өтеу ... негізгі қарыз – ай сайын, ішіндегі кепіл туралы
келісім шартты ... және ... – ай ... ... ... күміс, Балхаш қаласындағы арнайы
қоймада сақталған, бағалау құны 18 000 000 доллар;
- Ерекше және қосымша шарттары: несиені бергеннен кейін 30 күн ... ... ... ... ... және тіркеу керек.
Банктердің кпіл механизмін жетілдіруі несиелік тәуекелді төмендетуге
мүмкіндік береді. Несиелік ... банк ... ... ... бойынша
бағаланады. Банктердің түрақты дамуы шартында бәсекелестердің алдын ала
болу үшін тәекелді үздіксіз ... ... ... мәнге ие болып отыр.
Сондықтан, жылдан – ... ... ... жүйесі жетілдірілуде оның
негізгі ...... және ... яғни ... ... ... секторы және қарыз алушының
аспектілерін зерттеу арқылы ... ... ... ... ... 2005 жылы несие берілгендіктен, оларға
қазіргі ... ... ... ... Ол ... ... жағдайы қайта талданған. Негізінен, елеулі ... ... ... жөн ... ... ... Халық
банкінде заңды тұлғаларға несие беру кезінде жасалатын ... ... ... кемшіліктер бар деген ойдамыз.
Қорытынды.
АҚ «Қазақстан Халық Банкі» еліміздегі банк жүйесі ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан, ол Қазақстан
Республикасының банк саласында елеулі орын алады.
Қорыта келгенде, Соңғы жылдары Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... айтқанда жеке несиелеу, оның ішінде
тұтынушылық пен ... ... Бұл ... ... тұрақтылығымен,
халықтың кірісінің өсуімен және экономикалық өсудегі кәсіпорындардың ... ... ... ... қаржы қорларының
арзандауымен байланысты. Қазіргі уақытта тұтынушылық несиенің қолдану ... кең. ... ... ... ... ... ... оқуға, білім алуға, демалысқа, туристік саяхаттарға байланысты
мақсаттарға қолдана алады. Тұтынушылар ... бұл ... ... ... несие, экспресс – несие, несиелік сызық, несиелік қаражат
кеңінен қолданылады. Тұтынушылық несиенің пайыздық ставкалары ... ... ақша ... несие беру шарттарына байланысты.
Несие берудің мерзімі ұзартылып, пайыздық ставка мөлшері төмендеп
келеді. Осыдан ... жыл ... ғана ... 12% - бен 20 жылға қарыз алу
дегеніңіз ... ене ... ... ... Ал ... бұл қалыпты нарықтық
жағдайға айналып ... ... ... ... ... ... ... несие ықпал етуде. Мәселен, ағымдағы
жылдың сәуір айында Қазақстан Ипотекалық ... ... ... ... ... ал ... ... үстінен 4% - ға дейін ғана үстеме
қоса ... ... ... ... Компаниясының бағдарламасы
шеңберінде берілетін несиелер бойынша ең жоғары ... ... 13,8% - ... ал ... мерзімінің ұзақтығы 20 жылға дейін созылған.
Бәсекелестік өте ... ... ... ... ... қарыздың
пайыз мөлшерін азайтып қана қоймай, әр түрлі шарттарға негізделген жаңа
ипотекалық ... ... ... ... Бұл ... ... деңгейі
әр түрлі қарызгерлер санатының талаптары ғана емес, қарыз ақшасының жұмсалу
мақсаты да ескеріледі. Мәселен, ипотека жаңа ғана ... ... ... ... бір бөлмелі пәтерді жөндеуге болсын, ... үш ... жеке үй ... ... ... ... ... алу шарттары бңрдей
болатын, ал қазіргі қалыптасып отырған жағдай мүлде басқаша - әр клиентке
дербес ... ... ... ... ... ... ... мүлік
нарығында баға өсімі тоқтамай отырғанына қарамастан, тұрғын үй сатып алу
мүмкіндігі де күн ... ... ... ... сан ... ... өзің үшін ең ... әрі тиімдісін таңдап алуға болады. Қарыздың
пайыздық ... мен ... ... ... ғана ... қою ... ... жарнамалық айла мен шынайы сенімді ... ... ... ... ... ... ... шамасы 2006 жылы 77% - ға өсті және
991,359 млн теңгеге жетті, 2005 ... 31 ... 559,665 ... ... ... шамаға ұлғайту негізінен несие ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде мүмкін
болды. Несие портфелінің өсімі 2006 жылдың ... ... ... 45% ... ... 596,216 млн ... ... 2005 аяғында бұл көрсеткіш 411,097 млн
теңге болған, аталған өсім Банктің несие беру ... ... ... ... ... беру мен ... және орта бизнес
саласындағы несие берудің ... ... ... тығыз байланысты
деуге болады. Бөлшек (жеке тұлғалар) банкинг жалпы ... ... ... ... ... ... портфелі 2005 жылғы 130,602 млн теңгеден 2006
жылы 197,181 млн ... ... өсім 51% ... Ипотекалық несиелер бөлшек
несиелердің жалпы көлемінің 56% құрады және ... ... жылы 40% - ... ал тұтыну несиелері портфелінің көлемі 67% - ға өсті. Бөлшек несие
бойынша түскен табыс 2006 жылғы жалпы ... ... ... 41 ... 2005 жылы бұл ... 36 ... ... несие беру операциялары 2006 жылда Халық Банкі қызметінің
негізгі ... бірі ... қала ... ... олар жоғары табыстылықтың
негізі болды. Несие қоржынының көлемі бір ... 2,3 ... ... ... құрады. Берілген несиелер көлемінің елеулі өсуі, ең алдымен
Банктің жаңа даму ... ... Ол ірі ... жаңа банк ... ... ... ... кеңейтуге, бөлшек
сауда бизнесін дамытуға бағытталған. ... ... 2006 ... ... ... қарастыра отырып, қысқа мерзімді несиелер қоржынының көп
бөлігі 69% - ын құрағанын ... ... ... ... Банктің, ұзақ
мерзімді инвестицияларды тарта отырып, ... 31% ... ұзақ ... ... ... ... ... бар. Шетел валютасында немесе
валюталық баламада бекітумен берілген несиелер үлесі несие ... ... 51,8% ... бұл ... тартылатын несие қайнар көздерінің
валюталық бөлінуіне жуықтап ... ... ... және орта ... ... ... көңіл бөлінеді. Экономиканың бұл секторына берілген несиелер
сомасы өткен жылмен салыстырғанда 1,8 есе ... және ... ... көлемінінің 54% құрады. 2006 жылда Банк республикалық және жергілікті
бюджеттер шегінде бірлесіп ... ... ... ... Жергілікті бюджеттермен Банкке шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін
бөлінген қаражаттар 2006 жылда 71,3 ... ... және ... және ... ... өңдеуге арналған жабдықтарды
дамытуға бағытталады.
Халық Банкі Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Лизинг және
факторинг сияқты перспиктивалы және ... ... ... ... ... ... және ... несие беру бағдарламалары әзірленіп іске
қосылды. Банк бірінші эмитенттерінің вексельдер мен операцияларға белсенді
қатысады. Сонымен бірге, тәуекелділікті ... ... ... ... ... ... ... және оңтайлы өзгерістерге
бағытталған.
Несие саясатының дұрыс таңдалған стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... Несиелер бойынша
мүмкін болатын шығындар резерві несиелер қоржынының залалдарын толық жабуға
қабілетті. Бұған қаржыландырылатын жобалардың жеткілікті өтімділігі, ... ақ ... ... ... ... ... сенімді және жоғары
өтімділігі септігін тигізеді. Несиелік салымдардың негізгі көлемі ... ... ... бұл ... ... ... қызметтеріне
деген жоғары сұранысына және ... ... ... ... Көтерме сауданы несиелендіру бірнеше бағыттарда жүзеге
асырылғанын және оның ... ... ... ... ... тұтынушылық тауарлар және басқа да сауда кіргенін атап өткен жөн.
Өткен жыл барысында Халық Банкі ірі ... ... ... ... ... ... ... жолымен клиенттік базаны
жақсарту және кеңейту бойынша жұмыс жүргізді. Халық Банкі болашақта екінші
деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізеді.
Қазіргі кезде банкінің қызметтерінің және қаржылық қызметтердің
барлық аспектілерін түгелдей қамтитын ... кең ... ... ... ... артықшылықты жаулап алу және оны мықты түрде сақтандырып
алу мақсатымен қатаң түрде белгілі бір ... ... ... ... ... ... желісі ақша нарығының қалыптасуына
ықпал етеді, ал заңды және жеке тұлғалардың ... ... бос ... ... және оны ... мен ... қысқа мерзімдік
қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдалану ақша ... ... ... ... Халық банкі негізінен өз клиенттерінің ... ... ... ... несиелік есеп айырысу және
қаржылық ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің несиелік cаясатын қалыптастыру72 бет
Коммерциялық банктерде қарыз алушы клиенттің несиелік қабілетін талдау тәжірбиесі («Қазақстан халық банкі» ақ-ның мәліметтеріне сүйене отырып)75 бет
Автоматты басқару теориясы пәнінен электронды оқулық жасау66 бет
Excel ортасында графиктер мен диаграммаларды тұрғызу7 бет
Ауаны ластаушы элементтердің биотаға және адам денсаулығына әсері8 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының фосформен қоректендіру оптимизациясы12 бет
Материалдық қорларды пайдалануды талдау4 бет
Тәжірибе мәліметтерін статистикалық өңдеу4 бет
Тәжірибе мәліметтерін статистикалық өңдеу жайлы ақпарат4 бет
TSQL мәліметтерімен жұмыс істеу негіздері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь