Қазақстан Республикасының қазіргі уақытта білім берудің ұлттық үлгісі

ЖОСПАР:

Кіріспе

I. Қазақстан Республикасының қазіргі уақытта білім берудің
ұлттық үлгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.5
1.1. Жаңа технологиямен оқытудың педагогикалық.психологиялық
аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.6
1.2. Білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары..7.14
1.3. Жаңа үлгімен оқушыларға білім беру мен тәрбиелеуге
ғылымдардың қосқан үлестері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14.16
1.4. Технологиялық оқытудың бір түрі.модульді оқыту ... ... ... .16.17

Негізгі бөлім
II. Модульдеп оқытудың жалпы сипаттамасы
2.1. Оқу модулін құрудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18.22
2.2. Модульдік оқытудың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22.37
2.3. Оқу модульін даярлау технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37.41
2.4. Модульдік оқыту технологиясының оқушыларды және олардың
білім деңгейін дамытуға ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41.44
2.5. Модульдік оқыту.оқушылардың білім сапасын арттыруда 45.46

III. "Асқорту" және "Секреция бездері" тақырыптарын модульдеп
оқыту
3.1. "Асқорыту жүйесі" тақырыбына арналған модульді жүйе...46.47
3.2. Осы тақырыпқа арналған бес сабақтың әдістемелері ... ... ...47.60
3.3. "Секреция бездері" тақырыбын модульді жүйелеу және оны
жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..60.72

IV. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .73.74

V. Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...75.76
К і р і с п е
Қазақстан Республикасы өзінің ғылыми-техникалық, экономикалық, ресурстық және рухани дамуының жаңа деңгейіне бағыт тануда. Республика өміріндегі бұл өзгерістер, білім беру саласына, соның ішінде мектепте оқушыларды дара тұлға етіп тәрбиелеу ісіне де әсерін тигізуде. Қазіргі уақытта Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық үлгісі қалыптасуда. Бұл процесс білім парагдигмасының өзгеруімен қатар жүреді. Білім берудегі екі мазмұнның орнына жаңасы келуде.
Қазіргі заманның даму қарқынын мұғалімдерден шығармашылығын жаңаша, ғылыми-зерттеу бағытында құруды талап етеді. Сондықтан XXI ғасырдың әр мұғалімі үнемі ізденіс үстіндегі ғалым-педагог болуы тиіс. Я.А.Коменскийдің, И.Гербарттың дәстүрлі объект-субьектілі педагогикасының орнын басқасы басты, ол балаға оқу қызметінің субьектілі ретінде, өзін-өзі өзектілендіруге, өзін танытуға және өзін-өзі жүзеге асыруға ұмтылатын дамушы тұлға ретінде бағытталған. Мұндай жағыдайда педагогикалық процестің маңызды құрамы оқу ісіндегі субьектілер-оқытушы мен оқушының тұлғалық бағытталған өзара әрекеті болып табылады.
"Ұстазы жақсының ұстамы жақсы" деген, бүгінгі тәуелсіз мемлекетіміздің ертеңі біз тәрбиелеп отырған жас ұрпақтың меңгерген біліміне, алған тәжірибесіне, өмірлік мүдде бағдарына байланысты екеніне күмән жоқ. Бала мектеп табалдырығын оқып үйренуге деген үлкен ынтамен аттайды. Оларды қабілетті және қабілетсіз деп айтуға болмайды. Ал мұғалім өз міндетін тек оқыту, түсіндіру ғана деп түсінбеуі керек. Ол ертең ең алдымен оқушылардың оқу еңбегін ұйымдастыруға көмектесіп, танымдық оқу іс-әрекетін сауатты ұйымдастыра, басқара білуі тиіс. Оқушылардың танымдық көзқарасын байыту, ақыл-ой қабілетін жетілдіру. Өзіндік ойлау және өмірлік ұстанымын қалыптастыру мұғалімнің шеберлігіне, шығармашылық қызметіне байланысты.
Жұмыстың мақсаты:
Мектептегі оқу-тәрбие жұмысының барысында сабақтарды, соның ішіндегі тәнтану пәнінің "Секреция бездері" және "Асқорыту" тақырыптарын модульдеп оқыту. Оқушыларға осы жаңа технологияны пайдаланып, биологиялық білім беруге, ғылыми көзқарасты қалыптастыруға маңызы өте зор екендігін және модульдеп оқытудың жолдарымен, бағыттарымен оқушыларды таныстыру, сонымен бірге ойлау түйсігін кеңейтуге, сабақты толық меңгеруге үлкен септігін тигізетініне көз жеткізу.
Жұмыстың міндеттері:
1. Модульдеп оқытуға және оның әртүрлі бөлімдеріне жалпы түсінік беру.
2. "Секреция бездері" тақырыбы бойынша жоспар түзу, кесте құру.
3. "Асқорыту" тақырыбы бойынша сабақтарға бөлу, жоспар түзу.
4. Оқыту барысында екі тақырып бойынша ғылыми көзқарасты қалыптастыру мақсатында жаңа технологияны қолдану және оның тәрбиелік, білімдік деңгейлерін ашу, өңдеулер мен нұсқаулар жасау.
Зерттеу обьектісі:
Мектептегі педагогикалық іс-тәжірибе барысында оқушыларға аталған тақырыптар бойынша биологиялық білім мен ғылыми көзқарасты қалыптастыру үшін модульдеп оқытуды іс-жүзінде қолдану және оның тәрбиелік білімдік деңгейін анықтау.
Жұмыстың жаңашылдығы:
1. Әр оқу модулінде оқу бағдарламасы бойынша сол тақырыпқа, тақырыптар тобына немесе тарауға бөлінген сағат санына байланысты 7-12 сағаттан тиеді. Аталған екі тақырыпты зерттеу бойынша 5 сағаттан тұратын оқу модулі тиімді екені көрінді.
2. Тақырыптар бойынша барлық сабақтың методикалық өңдеулерінің жаңаша формалары жасалынды: деңгей бойынша тапсырма беру, оқытудың белсенді және ойын формаларын кеңінен қолдану.
3. Оқу модулінің қорытынды бөлімі сынақ сабағы түрінде берілді.
Жаңа технологиямен оқытудың педагогикалық-психологиялық аспектілері:
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. "Биология, география және химия" журналы 2002 ж; 2001ж; 2000 ж; 1999 ж; 1998 ж; 1997 ж.
2. "Денсаулық" журналы 2000 ж.
3. М.М.Жанпейісова "Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту құрамы ретінде" Алматы, 2002 жыл.
4. С.А.Куприй "Учебные модули к курсу биология" (методическое пособие) Алматы, 2002 г.
5. А.М.Цузмер, О.Л.Петришина "Биология" 9-класс оқулық, "Рауан", 1991.
6. З.Жөкебайқызы, С.Сейсенбекқызы. Тәнтану. Оқулық. Алматы. Рауан. 1992.
7. С.Касиманов Қазақтың ұлттық тағамдары. Алматы. Қайнар. 1977.
8. Богданов Т.Л. Биология: Задания и упражнения. Пособие для поступающих в вузы. М. Высшая школа, 1991.
9. Беляев Д.К. и др. Общая биология. М: Просвящение 1973.
10. Бернал Дж. Возникновение жизни. М: Мир. 1969.
11. Боген Г. Современная биология. М: Мир. 1970.
12. Воронцов Н.Н. Сухоруков Л.Н. Эволюция органического мира: Факультатив. Курс: учеб.пособие для 9-10 кл. Сред.шк. М: Просвещение, 1991.223 с.
13. Верзалин Н.М., Корсунская В.М. Общая методика преподавания биологий. М: Просвещение, 1976.
14. Винчестер А. Основы современной биологий. М: Мир. 1976
15.Дарвин Ч. Пройсхождение видов. М: Селхозгиз, 1952.
16. Грин Н., Стаут У., Тейлор Д., Биология. М: Мир. 1990.
17. Заводский К.М. Вид и видообразования. Л: Наука. 1968
18. Заводский К.М. Развитие эволюционной теорий после Дравина. Л: Наука. 1973.
19. История эволюционных учений и биологий. Под ред. В.И.Полянского и Ю.И.Полянского. М: Наука. 1966.
20. Касымбаева Н.Е., Аманжолова Тіршіліктану. Алматы. Рауан. 1997
21.Ковалев Н.Е., Шевчук Л.Д., Щуренко О.И. Биология. М: Высшая школа. 1986.
22. Корсунская В.М. Жалпы биология сабақтары. Алматы. Мектеп. 1980.
23. Кулев А.В. Общая биология. Санкт Петербург. Паритет. 2001
24. Кемп П., Армс К. Введение в биологию. Пер с англ. М: 1988. 671 с.
25. Комиссаров Б.Д. Методологические проблемы школьного биологического образования. М: Просвещение. 1991. 159 с.
26. Мамонтов С.Г. Биология. М: Высшая школа. 1991.
27. Мамонтов С.Г., Захаров В.Б., Козлова Т.А. Основы биологий: Курс для самообразования. М: Просвещение. 1992 414 с.
28. Методика обучение разделу "Эволюция" в школьном курсе общей биологий. Ярославль: ЯГПИ им К.Д.Ушинского, 1992.
29. Общая биология: Учебник для 10-11 кл. Средней школы/ под ред. Ю.И.Полянского М: Просвещение, 1991.
30. Общая биология: Учебник для 10-11 кл. Школ с углубленными изучением биологий /под ред. А.О.Рувинского. М: Просвещение, 1993.
31. Опарин А.И. Пройсхождение жизни на Земле. М: Медицина 1965.
32. Под ред. Беляев К., Керкиса Ю.Я. Общая биология. М: Просвещение. 1973.
33. Полянский Ю.И. Жалпы биология. Алматы. Мектеп. 1988.
34. Северцов А.Н. Главные направления эволюционного процесса. М: Издательство МГУ, 1967.
35. Современные проблемы эволюционной теорий. Под ред. Полянского В.И. и Полянского Ю.И. Л:Наука 1967.
36. Тимофеев-Ресовский Н.В., Яблоков А.В. Микроэволюция. Серия "биология". М: Знание, 1974.
37. Яблоков А.В., Юсуфов А.Г. Эволюционное учение. М: Высшая
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
I. Қазақстан Республикасының қазіргі уақытта білім берудің
ұлттық
үлгісі..................................................................
...................3-5
1.1. Жаңа технологиямен оқытудың педагогикалық-психологиялық
аспектілері.............................................................
...........................5-6
1.2. Білім ... ... ... ... ... Жаңа ... ... білім беру мен тәрбиелеуге
ғылымдардың ... ... ... бір ... ... бөлім
II. Модульдеп оқытудың жалпы сипаттамасы
2.1. Оқу ... ... ... ... Оқу ... ... ... оқыту технологиясының оқушыларды және олардың
білім ... ... ... ... ... ... ... 45-46
III. "Асқорту" және "Секреция бездері" тақырыптарын модульдеп
оқыту
3.1. "Асқорыту жүйесі" тақырыбына ... ... ... Осы ... ... бес сабақтың әдістемелері...........47-60
3.3. "Секреция бездері" тақырыбын модульді жүйелеу және оны
жоспарлау...............................................................
...................60-72
IV.
Қорытынды...................................................................
..............73-74
V.
Әдебиеттер..................................................................
.................75-76
К і р і с п ... ... ... ... ... және ... ... жаңа деңгейіне бағыт тануда. Республика
өміріндегі бұл өзгерістер, ... беру ... ... ... ... дара ... етіп ... ісіне де әсерін тигізуде. Қазіргі
уақытта Қазақстанда білім берудің өзіндік ... ... ... ... білім парагдигмасының өзгеруімен қатар жүреді. Білім ... ... ... ... ... ... даму қарқынын мұғалімдерден шығармашылығын жаңаша,
ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... XXI ... әр
мұғалімі үнемі ізденіс ... ... ... ... И.Гербарттың дәстүрлі объект-субьектілі педагогикасының
орнын ... ... ол ... оқу ... ... ретінде, өзін-өзі
өзектілендіруге, өзін танытуға және ... ... ... ... ... ... бағытталған. Мұндай жағыдайда педагогикалық процестің
маңызды құрамы оқу ісіндегі субьектілер-оқытушы мен оқушының ... ... ... ... ... ... ұстамы жақсы" деген, бүгінгі тәуелсіз мемлекетіміздің
ертеңі біз тәрбиелеп ... жас ... ... біліміне, алған
тәжірибесіне, өмірлік мүдде ... ... ... ... жоқ. ... ... оқып ... деген үлкен ынтамен аттайды. ... және ... деп ... ... Ал мұғалім өз міндетін тек
оқыту, ... ғана деп ... ... Ол ертең ең алдымен оқушылардың
оқу еңбегін ұйымдастыруға көмектесіп, ... оқу ... ... ... ... тиіс. Оқушылардың танымдық көзқарасын байыту,
ақыл-ой қабілетін жетілдіру. Өзіндік ойлау және ... ... ... ... ... қызметіне байланысты.
Жұмыстың мақсаты:
Мектептегі оқу-тәрбие жұмысының барысында сабақтарды, соның ішіндегі
тәнтану пәнінің "Секреция бездері" және "Асқорыту" ... ... ... осы жаңа ... ... биологиялық білім
беруге, ғылыми көзқарасты қалыптастыруға ... өте зор ... ... ... ... ... оқушыларды таныстыру, сонымен
бірге ойлау түйсігін кеңейтуге, сабақты толық меңгеруге үлкен ... көз ... ... Модульдеп оқытуға және оның әртүрлі бөлімдеріне жалпы түсінік беру.
2. "Секреция бездері" тақырыбы бойынша жоспар түзу, ... ... ... ... ... ... ... жоспар түзу.
4. Оқыту барысында екі тақырып бойынша ғылыми көзқарасты қалыптастыру
мақсатында жаңа ... ... және оның ... білімдік
деңгейлерін ашу, өңдеулер мен нұсқаулар жасау.
Зерттеу обьектісі:
Мектептегі педагогикалық іс-тәжірибе барысында оқушыларға ... ... ... ... мен ғылыми көзқарасты қалыптастыру
үшін ... ... ... ... және оның ... ... анықтау.
Жұмыстың жаңашылдығы:
1. Әр оқу модулінде оқу бағдарламасы бойынша сол тақырыпқа, тақырыптар
тобына немесе ... ... ... ... ... 7-12 ... тиеді.
Аталған екі тақырыпты зерттеу бойынша 5 сағаттан тұратын оқу модулі тиімді
екені ... ... ... ... ... методикалық өңдеулерінің жаңаша
формалары жасалынды: деңгей бойынша тапсырма беру, оқытудың белсенді ... ... ... ... Оқу ... қорытынды бөлімі сынақ сабағы түрінде берілді.
Жаңа технологиямен оқытудың педагогикалық-психологиялық ... ... ... ... орынға баланың білімін, білігі мен
дағдысын емес оның тұлғасын, білім алу ... ... ... ... уақытта педагогика ғылымының бір ерекшелігі-баланың тұлғалық
дамуына бағытталған жаңа оқыту ... ... ... ... - бұл ... болымды мақсаттарымен
біріктірілген пәндер мен әдістемелердің, оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың
өзара ортақ тұжырымдамамен байланысқан міндеттерінің, мазмұнының ... ... ... және ашық ... мүнда әр позиция басқаларына
әсер етіп, ақыр ... ... ... жағымды жағдайлар жиынтығын
құрайды.
Әлемнің әртүрлі елдерінде ... ... ... ... тиімділігі дәлелденген. М.Поташниктің пікірінше,
бұл жағдайларда-технолог-ғалымдар жасаған "индустриалдың" ... ... ... ... мен тәсілдерді қатаң сақтау болып табылады, ал
басқа жағдайларда құрылымның "жусан" нұсқасы, ал өзгерістер мен ... ... ... ... ... "Білім туралы" Заңында оқыту формасын,
әдістерін , технологияларын таңдауда көп ... ... ... ... ... ... ... өзіне оңтайлы нұсқаны
қолдануға, педагогикалық процесті кез келген үлгімен, тіпті ... ... ... ... ... мен ... жұмыс оны орта
мектептерде, гимназияларда, лицейлерде, колледждерде, ... ... ... ... ... ... зерттеулер көрсеткендей, оқу процесін мұқият құра
білген жағдайда оқушылардың білім сапасын едәуір арттыруға және материалын
барлық оқушылардың жүз пайызға ... ... ... ... ... ауқымында оқу процесі мынадай бастапқы жағдайларда құрылады:
баланың көптеген ... ... ... оның жеке өзіндік, өзін
қанағаттандыратын қызметі барысында айқындалып, қалыптасады. ... ... мән ... ... ... ... ... әр
оқушының соңында жоғары нәтижеге қол жеткізуінің ... ... ... да ... бөліміндегі бағалар және бағалау ынталандырушы
сипатта болады.
Бұл технологияның ... ... кез ... ... ... оқу ... пайдалануына болатындығы, сондай-ақ
ұйымдастырушы, көмекші, кеңесші ... ... ... кеңес алатындығы.
Білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары.
Қазақстан Республикасыңың ұзақ мерзімді дамуының басты бағыттарының
бірі - білім беру - ... ... ... ... ... алға ... негізі. Егеменді Қазақстанның қалыптасу жағдайында
ұлттық білім беру жүйесін демократиялық ... мен жеке ... және ... ... мен ... дәстүрлер негізінде реформалау
елеулі маңызға ие болып отыр.
Қазақстан ... ... ... білім берудің мемлекеттік
стандартын жасау және енгізу арқылы ... ... ... көп ... ... ... білім беру саласында бірыңғай
мемлекеттік саясат жүргізуге ... ... ... беру ... ... ... Республикасы Ата Заңының 30-бабының 4-параграфында: "Мемлекет
жалпы білім беру стандарттарын белгілейді. Кез ... оқу ... осы ... ... оқу ... қызметі осы стандартқа сәйкес
болуы тиіс" деп көрсетілген.
Стандартты енгізудің негізгі мақсаты қоғам ... мен ... ... азаматтар білімділігінің орнықты деңгейін қолдау,
барлық оқу-тәрбие орындарында білім алуға тең ... ... ... түлектерінің білімі мен біліктеріне бірдей талаптар тағайындау.
Жалпы білім деңгейіне мемлекеттік талап оқушылардың оқу кезеңін бітіру
кезіндегі алатын ... мен ... ... ... ... ... түлектерінің дайындық деңгейі. Мемлекеттік стандарт
тағайындаған талаптардан төмен болмауы тиіс. Бұл ... жету ... алға ... ... жетуінің куәлі болып табылады.
Мемлекеттік стандарттың негізгі компоненттерінің бірі - ... ... ... ал ... ... әр ... ... барлық сатылары үшін
типтік жоспарлар жасауға негіз болатын нормативтер кешенін ... ... ... туралы, оқу пәндерінің минимал жиынтығы, мазмұндық
толымдылық және оқыту ... ... ... ... ... ... түсінік береді, әрбір пән бойынша минимум оқу ... Онда ... ... және ... ... ... ... инвариантты өзегі жеті білім саласынан
тұратын мемлекеттік компонентті ... ... ... "Қоғамтану", "Өнер", "Технология", "Дене шынықтыру".
Пәндер ... оқу ... ... ... ... бұл ... ... саласы ұсынуының орташа элемдік мәні ескеріледі. ... ... ... ... ... ... Ол білім беруде
демократияландыру ұстанымдарын жүзеге ... ... ... педагогтардың
шығармашылық әлеуметтерінің көрінуіне мүмкіндіктерін туғызады, оқушыларға
қосымша білім беру ... ... ... ... ... оқушы
компоненті білім алу процесін даралауға, оқуды ... ... ... ... ... беру ... жүзеге асыруға кепілдіктер
бере отырып, оқытудың әдістері мен түрлерінің мазмұнын рәсімдемейді, оқу
материалының құрамы мен ... ... ... ... Ол өз ... ... білім беру стандарты 1998 жылы дайындалды. Оны жетілдіру білім беру
сапасын көтеру қажеттігінен, ... ... ... ... ... ... ... Стандарты қайта өңдеп, жетілдіру
қажеттілігінің басты негіздемесі-демократияландыру, ізгілендіру және
интеграциялау ... ... ... беру ... ... деңгейге
неғұрлым жақындату болып табылады.
Білім беру стандарты әлеуметтік - ... ерен ... ... ... ... ... болып табылады. Ол ... ... ... атап ... меңгерілген білім
мен біліқтіліктерді таныс емес жағдайларға өз бетінше қолдануды, оларды
шешуді; ... жаңа ... көре ... ... ... ... бетінше белгісіз жаңа жағдайға қисындастыра қолдануды; өмірге ... ... ... ... ... және т.б.
көрсетеді. Стандарттау обьектілері ретінде базалық білім ... ... ... оқу ... ... ... ... қойылатын талаптар таңдалып алынды. Мектеп курсының 34 оқу
пәні ... ... ... ... осы ... жұмыстың нәтижесі
болып табылады. Олар қазақ, орыс, ұйғыр тілдерінде жалпы білім беретін оқу
орындарының бастауыш, ... ... ... ... бес ... ... ... білім беру процесіне айқын жеке тұлғалық мән
беруді, білімдік ... ... ... ... ... оның ... ... деп оқушылардың күнделікті өмірдегі
нақты, ақиқат мәселелерді шешу мүмкіндігі, ... ... ... ... ... ... оқытудың сыртқы мазмұны жеке тұлға
меңгеретін ішкі білім ... ... ... ... оқушылардың өз
бетінше шығармашылық әрекеттеріне арналған тұжырымдарды, мектептен ... ... ... ... ... ... ... тексеру жүзеге асады, ал болашақта, жалпы орта білім беретін
оқу орындарының мекшіктік және ... ... ... ... барлық
түлектері үшін қорытынды тестілеу жүзеге асатын болады.
Білім беру деңгейіне қойылатын талаптарды дайындау - үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... сұранысына
сәйкес стандарттар өңделіп отырылады.
Стандарттар оқу пәндері бойынша:
- базалық білім ... ... беру ... түрлеріне,
- оқу жүктемесінің көлеміне,
- мектептің әр сатысындағы оқушылардың міндетті (минимум) дайындық
деңгейіне,
- оқу ... ... және оны ... ... ... ... ... белгілейді.
Аталған стандарт оқу процесіне қатысушылардың (оқушылар, ... ... ... ... ... орындары, ата-аналар, көпшілік)
білім мазмұнына, оқушылардың оқу жүктемесінің ... ... ... ... ... бақылаудың рәсімдері мен ережелеріне, оқушылардың
белгілі бір білім бағдарламаларын меңгергендігін ... ... ... ... ... түсінуін қамтамасыз етуі тиіс.
Қолданылу саласы.
Бұл стандарт ... ... ... ... ... міндетті
стандарты) 02.003-2002 негізінде дайындалды және білім ... ... ... оқу пәні ... ... ... дайындық деңгейіне қойылатын талаптарды тағайындайды.
Стандарт ережелері:
- Қазақстан Республикасының жалпы білім беруді жүзеге асыратын ... ... ... ... ... және ... ... пәнін оқытуды жүзеге асыру кезінде;
- бастауыш және орта кэсіптік білім ұйымдарында қабылдау емтихандарының
материалдарын дайындау кезінде;
- жоғары оқу орындарында ... пәні ... ... ... ... оқу бағдарламаларын жасау кезінде;
- білім беру санасындағы ғылыми-зерттеу ... ... ... оқу ... ... мен ... ... барысында;
- білім беру жүйесі қызметкерлерінің кәсіптік біліктілігін жетілдіру
және қайта даярлау институттарында ... пәні ... ... ... ... және ... даярлау бағдарламаларын жасау
барысында;
- білім беру саласындағы орталық және жергілікті атқару органдарында
"Биология" пәні бойынша оқыту сапасына мемлекеттік ... ... ... және ... міндетті.
Сонымен бірге стандарт республиканың мемлекеттік басқару органдары мен
ұйымдарында білім қызметін лицензиялау, білім беру ұйымдарын ... оқу ... мен оқу ... ... олардың жүзеге
асырылуын бақылау кезінде пайдаланылуы мүмкін.
"Биология" пәні бойынша осы стандарт ... ... ... сатысының
базистік оқу жоспарымен, білім беру ... ... оқу ... оқу ... оқу ... ... ... қолданылады.
Жалпы ережелер.
1. Жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті ... ... ... және ... өзара үйлесімді мүддесін және
мүмкіндігін білдіреді.
2. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... тегін жалпы орта білім беруге кепілдік береді.
3. Жалпы орта ... ... ... ... ... ... ... білім беретін орындары түлектерінің дайындық деңгейін бағалауға негіз
болып табылады.
4. Құрылтайшылар жалпы білім беретін оқу орындарын жалпы орта ... ... ... ... ... жүзеге асыруды қамтамасыз
ететін деңгейден төмен болмайтындай етіп қаржыландырады.
5. Қазақстан Республикасының жалпы білім беретін оқу орындары оқытуды:
- берілген ... ... ... ... және сол негізде
жасалып, оның құрамдас бөліктері болып есептелетін оқу ... ... ... жиынтығына базистік, типтік және жұмыстың
оқу жоспарлары мен білім беру ... ал ... ... беру ... ... Республикасы білім саласындағы орталық атқару ... ... ... ... ... да нормативтік құжаттарға ... ... Осы ... ... ... ... ... беру саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты қамтамасыз етуді;
- оқушылардың дайындық деңгейіне қойылатын міндетті талаптар ... және ... ... ... оқу орындары жұмысының тиімділігін
бақылау жүйесін құру арқылы оқытудың сапасын арттыруды;
- жалпы орта білім беру ... ... беру ... ... ... мен ... ... балалардың денсаулығын қорғауды және жеке тұлғаның (жеке-жеке) жан-
жақты дамуына қолайлы жағдайларды, соның ішінде оқушылардың қосымша ... ... ... ... қамтамасыз етуді;
- жалпы білім беретін оқу орындарының әр түрлі типтері мен түрлері
жағдайында жалпы ... ... ... ... орта білім берудің
эквиваленттілігін қамтамасыз етуді;
- білім беруге ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарға жету үшін жалпы білім беретін оқу орындары
оқытудың әртүрлі технологияларын қолдана алады. Осы ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін олар
оқытудың, тәрбиелеудің, оқу процесін ... ... ... және
әдістерін өздері таңдауға құқылы.
8. Жеке тұлғаның сұраныстары мен ... ... ... ... міндетті стандарттарды меңгеру күндізгі оқу, күндізгі-
сырттай (кешкі) оқу және ... ... ... асуы мүмкін.
9. Осы стандарттың ... оқу ... ... жалпыға
міндетті стандартары ауқымында ашылып көрсетіледі және нақтыланды.
10. Оқу пәндерінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары:
- оқу пәндерінің ... ... ... ... міндеттерін);
- оқу пәні бойынша оқушылардың оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемін;
- оқу пәнінің базалық мазмұнын;
- оқу пәні бойынша оқушылардың міндетті ... ... ... оқу пәні ... ... беру ... ... және оны жүзеге
асыру шарттарына қойылатын талаптарды анықтауы тиіс.
Осы стандарттар балалардың денсаулығын қорғау ісіне, жеке тұлғаның жан-
жақты ... және оқу ... ... көтеруге
қолайлы жағдайлар туғызуды қамтамасыз етуге қызмет етеді деп сенеміз.
Жаңа үлгімен оқушыларға білім беру мен ... ... ... ... енген "педагогикалық технология" ұғымына әртүрлі
түсініктемелер берілген (В.П.Беспалько, В.М.Шепель, И.П.Волков, ... ... және т.б.) ... ... деген: "Мұғалім
өзінің білімін үздіксіз көтеріп отырғанда ғана мұғалім, оқуды, ізденуді
тоқтатысымен оның мұғалімдігі де ... жаңа ... ... ... ... тұрған "жеке
тұлға" туралы былай деп ... ... ... ... - бұл ... ... мәні, ол әр түрлі жинақталған қасиеттер жүйесіне тән:
- адамның әлеуметтік маңызды қасиеттерінің ... ... және өзі мен ... ... және ... ... іс ... жығылып жүрген әлеуметтік рольдер қызметінің жүйесі, мінез-
құлық әрекеттерінің жиынтығы;
- ... ... ... және онда өзін-өзі жете түсінуі;
- қажеттілік жүйесі;
- шығармашылық мүмкіншілігі мен қабілеттерінің жиынтығы;
- сыртқы жағдайларға әсерінің жиынтығы және т.б.
Бүгінгі ... ... ... бірліктерді шоғырландыру
(JДЕ) технологиясы, Д.Б.Эльконин мен ... ... ... ... ... - тұлғалық технологиясы,
В.Ф.Шаталовтың оқу ... ... және ... ... негізінде
қарқынды оқыту технологиясы, М.Чошановтың проблемалық модульді оқыту
технологиясы, П.И.Третьяковтың, ... ... ... ... В.П.Беспальконың және басқа да ... ... ... ... ... ... және т.б. ... оқыту
технологиялары белсенді түрде қолданылуда.
С.И.Ожегов модульге анықтама берді: "Модуль дегеніміз -қандай да бір
жүйенің, ... ... ... ... ... ... арттыру мақсатында жаңа ілім парадигмасына сүйене
отырып, М.М.Жанпейісова оқыту технологиясының өзіндік нұсқасын жасады,
мұның ... ... бар. Осы ... ... тәжірибелік
негіздеме беру мақсатында тоғыз жыл бойына (1992-2001 ж.ж) оның ғылыми-
теориялық ... ... ... ... ... сынақтан өтті.
"Оқыту технологиясының өзіндік нұсқасын әзірлегенде біз оның ... ... ... Л.Андерсен, Дж.Керрол, Б.Блум, т.б.), сондай-
ақ тұлғаның даму ерекшеліктері туралы психологиялық ғылым мәліметтеріне,
оның мүдделеріне, ... ... ... дамытуға, тұлғаның танымдық
құрылымын дамыту ... ... ... ... Л.С.Выготский, Л.М.Фридман және т.б.) сүйендік", дейді
М.М.Жанпейісова.
Оқу модулінің оқу ... ... ... ... ... ... ... құндылығын жыра көрсету) және "көк жүзім" (оның теріс
нәтижесін құнсыздандыру) қағидаларын ... ... ... ... Ю.С.Крижанская болды.
Психолог Л.М.Фридманның пайымдауынша, әрбір дербес тарауды (тақырыпты)
оқып-үйрену үш негізгі кезеңнен: кіріспе-қызықтырушылық, операционалдық -
танымдық және рефлекциялық ... ... ... тиіс.
Жадыны және келешекте алынған білімге сүйену мүмкіндігін қорғау үшін,
психолог Л.В.Шеленевтің пікірінше, біріншіден, алғашқы ... ... ... тиіс; екіншіден, жады ... ... ... ... ... ... ... "орамаға" салып сақтауы және
ұсынуы тиіс. Мұндай "орама" қызметін белгі (термин), ... ... ... т.б. ... ... модульдеп оқытуға өз
үлестерін қосты.
Технологиялық оқытудыц бір түрі - модульді оқыту
Мектепте білім беру ісіндегі басты приоритет - ... ... ... ... ... және ... шынайы өмірдегі дара тұлға
етіп әзірлеу. Ол үшін жаңа ... ... сай ... түрі өзгеріп, жаңа
технологияларды пайдаланып отырса, жеткіншектерге оның ... мен ... ... Олардың эмоциялық сезім-түйсіктеріне әсер ете білген
ізденістерден көп пайда ... ... ... гөрі ... ... көп ... ... тақырыптарды тосын тәсілдер
арқылы түсіндіру пайдалы. Бұл үшін ... ... ... дәстүрлі шеңберде
қалып қоймай, тың ізденістер жасауы тиіс, сабақ түрін жаңартып тұруы ... жаңа ... ... оқытудың бір түрі - модульді оқыту.
Теориялық білімді игерту мен жаңғырту және оны жаңа жағдайға іс-жүзінде
лайықтап қолдануға ... ғана ... ... ... мен ... да ... ... Осындай жолмен қалыптасуын білім мен
біліктіліктің танымдық маңызы да зор болады. Осы ... ... ... технологияларының бірі - пәндерді модульді жүйе бойынша оқыту.
Модульді оқыту - блоктық оқытудың ... ... ... ... тұратын оқу бағдарламасымен жұмыс істейді. Модульді сабақтар
мұғалімдерге барлық оқушыларды ... тыс ... ... олқылықтарын дәл мерзімінде анықтауға мүмкіндік берсе,
оқушылар ... ... ... тең ... еркін сөйлеуге,
жолдастарымен бірлесе жұмыс ... ... ... ... олар ... ... ... көңілді, қызықты іс-әрекетке айналады, үй
тапсырмасын орындауға ... ... ... ... ... ... ... модульді технология, модульді бағдарлама деген
не ?
Ол үшін алдымен, "модуль" сөзінің мағынасы қандай екенін анықтайық.
Модуль - белгілі бір жүйенің, ... өз ... бола ... өз ... бола ... бөліне алатын бөлшегі:
Оқу модулі дегеніміз - оқу ... мен оны ... ... бірі мақсаттағы түйіні.
Модуль - оқушының мазмұнды, оқу әдісін өз бетінше игеру деңгейі мен оқу-
таным ... сай жеке оқу ... ... ... жаңғыртушы оқу циклі ретінде үш құрылымды бөліктен:
кіріспеден, сөйлеу ... және ... ... ... Әр ... ... саны әр ... болады. Бұл оқу бағдарламасы бойынша сол
тақырыпқа, тақырыптар тобына ... ... ... ... санына
байланысты. Біздің зерттеулеріміз 7-12 сағаттан тұратын оқу ... ... ... ... модулін құрудың ерекшеліктері.
Оқу модулінің ерекшелігі - жалпы сағат ... ... ... ... ... 1-2 ... ... Бырлық қалған уақыт сөйлесу
бөлімінің меншігінде болады.
Кіріспе бөлімінде мұғалім ... оқу ... ... құрылымымен,
оның мақсат - міндеттерімен таныстырады. ... соң ... осы ... ... ... ... оқу ... қысқаша (10-20 минут
ішінде), сызба, кесте және т.б. ... ... ... ... оқу ... ... ... деңгейін, қарапайым білік пен
дағдыларды және білімін іс ... ... рет ... ... ... бөлімі сабақтарында жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... бойынша) "өсу" бағытымен қарапайымнан күрделіге,
репродуктивтік тапсырмалардан шығармашылық ... ... ... ... ... бірнеше мәрте қайта оралып отыру әр
оқушыға оқу материалын жұмыс ... ... өз ... ... ... ... және ... тілін дамытуға мүмкіндік береді.
Оқушылардың танымдық қызметі әрбір ... әр ... үш ... ... оқу ... тыңдау, жазу, көру және айту мүмкіндігі
болатындай етіп құрылған. (Адамның екі ... ... ... тұлғаның
танымдық қабілеттерін де, танымдық процестерді де ... ... ойын ... ... және ... белсенді формаларды
(топтық, топтық-жеке және жұппен жұмыс, диспуттар, пікірталастар) ... ... ... ... ... ... ... алғашында оқу
материалын қайта жаңғырту және қарапайым білік пен ... ... ... ... ... ... жинақтау және бағалау
мақсатында оқытудың белсенді формалары қолданылады.
3,4- сабақтардан ... ... ... талаптарына сай сараланған
тапсырмалар беріледі. (III және II деңгейлер).
I деңгей тапсырмалары дарындылықтың екі түріне-интелектуалдық және
креактивтік ... ... ... қандай да бір деңгейдегі тапсырмаларды өздері ... ... ... ... ... ... ... орындау міндетті ... ... ... ... орындау
мүмкіндігіне қарай таңдауға ерікті.
Оқу модулінің ... ... ... тағы бір ... ... ... ... белсенді және ойын формаларын кезеңін
қолдану оқушылардың оқу материалына ... ... - ... 24 ретке дейін
қайта оралып, жұмыс істеуіне ... ... (Оқу ... оған 7 ... ... ... ғана жүзеге асатынын психологтар дәлелдеп отыр).
Оқу модулінің сөйлесу ... біз ... ... ... бес ... (шын ... үш ... жүйесін емес, тоғыз баллдық
жүйені қолдандық, бұл ... бір ... ... ... ... қаяу түсірмей өтуге мүмкіндік береді, өйткені әр деңгей ауқымында
"өте жақсы", "жақсы" немесе "қанағаттанарлық" баға ... ... ... ... ... ... білім деңгейі
төмен оқушыға кейіннен жоғарырақ ... ... ... ... Тапсырмаларын оқу модульінің орта кезеңінде-ақ орындап болған
оқушылар, қалауы бойынша, мұғалімге көмекші бола ... Олар ... т.б. ... ... ... ... сөйлесу бөлімі оқушылардың өзін-өзі оқытуына және өзін-
өзі ... ... ... және бірін-бірі бағалауына ... ... ... үшін тек үш ... ... ғана ... ... үлгі
жауаптарын да даярлау арқылы іске асырылады.
Сөйлесу бөлімі сабақтарының ұйымдастыру формасы бойынша әр оқушы ... және ... ... тиіс, сабақ барысында не істеуі керек екенін
біледі, өйткені мұғалім балаларды сабақтың ережелерімен ... ол ... ... ... немесе оның құрылысымен және жүру барысымен алдын ала
таныстырады.
Оқу модулніің ... ... ... ... ... тәсілдің оқушы
тұлғасын дамытуға жағымды ықпал ететініне зерттеу нәтижелері ... ... көз ... ... ... қорытынды бөлімі - бақылау. Егер сөйлеу бөлімінің барлық
сабақтарында оқушылардың бір-біріне көмегі, бірін-бірі оқытуы, түрлі ғылыми
көздерді ... ... ... енді ... ... алған
білімін, білігі мен дағдыларын ешкімнің көмегінсіз көрсетуі тиіс.
Оқушы ... ... ... ... тапсырмалар, бақылау
жұмыстары, сынақ, шығарма немесе диктант оқу ... ... ... оқу ... осы ... ... беріледі.
Оқушылардың тақырып немесе тарау бойынша білімін, білігін, дағдысын
бағалауда оқу модулінің қорытынды бөлімінде алған бағалары қойылады. :
Егер ... ... ... үш деңгейдегі ("жеңілдетілген"
стандарт, "стандартты", ... ... ... ұсынса, қорытынды
бөлімде барлық оқушыларға ... ... ... стандартына сай
тапсырмалар беріледі.
Оқу ... тағы бір ... - ... өз ... немесе мұғалім
көмегімен модульмен белгілі бір нәтижеге жетеді. Ол мұғалімнен нені ... нені ... нені ... ... ... ... әрекет ету, нені білу
керектігі жөнінде жазылған жазбаша ... ... ... ... ... отырып, оқу жөнінде ақпаратын беретін; оқулық, қосымша
әдебиеттер, кесте, сызбанұсқалар, ... ... ... ... құралдар пайдалануға болады. ... ... ... барысы мен білімді меңгеруді тексеретін әр ... ... ... ... ... ... ... мұғалім
тексеруі, ағымдағы және аралық тексеру, т.б. Осылар арқылы игеру деңгейі
анықталады. Қосымша жұмыстар жүргізіліп, әр ... өз ... ... ... ... ... ... – сабақ жүйесіндегі түсіндіру
- иллюстративтік әдіспен қандай артықшылықтары ... ... ... ... жеке ... саналы түрде дамыта отырып,
оқу мазмүнын жіктеп меңгереді, ал мұғалім тек ... ... ... ... ... ... ... оқытудың кептеген идеялары бағдарламалап оқытудан алынған. Ол
дәстүрлі оқытудың жоғары дәрежеде ұйымдастырылған баламалы түрі. ... ... ... ... ... Мысалы, жоғары сыныптарда
модульді оқытуды дәрістік әдіспен ... ете ... ... ... ... ұйымдастырудың барлық әдістері мен түрлерін ... ... ... ... ... ... істеу, оқытудың қай
жүйесінде де модульді пайдаланып, оның сапасын, тиімділігін ... ... жай ... ... неде және ... ... үшін ... не істеу керек?
Модульді сабақты әзіллеу үшін оның дидактикалық мақсаттарын анықтап,
модульдер (ақпараттар ... ... ... ... модульді
бағдарламаны құрастыру керек.
Модульдер шартты түрде үш типке жіктеледі: танымдық ... ... ... ... ... іс-әрекеттік (іс-әрекеттердің
әдістерін қалыптастыру және дамыту ... ... Осы ... түрі ... ... соң, ... оқу элементтерінің мазмұнын, келемін,
ретін, олардың ... ... ... ... түрін анықтайды. Оқушылар
үшін сабақтың соңында нені біліп, нені оқу ... ... ... ... Қосымша материалдар көрнекі құралдар,
тапсырмалар іріктеледі. Ең соңында, мұғалім осы атылғандарды нұсқау ... ... ... ... барлық оқушыларға таратады. Сабақ кезінде
оқушылар нұсқау-жоспармен өз ... ... ... Ал ... ... ... ... күштілерді мадақтап, әр оқушымен жеке
байланыс жасайды. Мүмкіндігінше әр ... ... ... ... анықтап, дәл уақытында түзету жасауға тырысқан жөн. ... ... ... соң ... және аралық бақылауларын жүргізу қажет. Осы
кезде оқушының біліміндегі олқылықтары анықталып, қайталап ... ... ... ... ... ... рөлі оқу ... ақпаратты тасушыдан үйлестіруші, көмек беруші, кеңес берушіге
ауысады. Модульмен жұмыс істегенде алдымен бір ... ... ... ... аса көп ... ... жөн.
Модульдік оқытудың құрылымы
Педагогикалық технология негізіне оқу ... ... ... ... мазмұнына:
1. Оқытудың жалпы мақсатын қою;
2. Жалпы құрылған мақсатты нақтыландыруға көшу;
3. Оқушылардың білім ... ... ала ( ... ... Оқу әрекеттерінің жиынтығы (бұл кезеңде ... кері ... ... ... тиіс);
5. Нәтижені бағалау енеді.
Осының арқасында оқу процесі "модульдік" сипат алып, құрылымы ортақ,
бірақ мазмұны әр түрлі жеке ... ... ... ... осы ... ... біз толық меңгеру
әдістемесінің негізгі шарттарын, ... ... ... ... ... ... қатар, дидактиканың қазіргі ... ... ... ... ... ... емес, тұлғалық-
бағытталған, танымдық қызметін ұйымдастыруға, оқу процесін өзара сөйлесу
негізінде құруға және т.б. ұмтылдық.
Осыдан ... ... оқу ... ... ... ... Толық меңгеру әдістемесінде (Дж.Блок, Л.Андерсен және ... оқу ... ... мұғалімнің қызметі төмендегіше құрылады:
1. Балаларды оқу мақсаттарымен таныстыру.
2. Сыныпты берілген тарау (оқу бірлігі) ... ... ... ... ... ... (негізінен мұғалімнің оқу материалын өзі баяндауы
түрінде).
4. Диагностикалық тестіні ағымдағы тексеру.
5. Тексеріс нәтижелерін бағалау және ... ... ... меңгерген
оқушыларды айқындау.
6. Толық меңгере алмаған оқушылармен түзете оқытуды жүргізу.
7. Диагностикалық тест ... және оқу ... ... ... ... ... өзгерістер енгізілді:
1. Балаларды оқу мақсаттарымен таныстыру.
2. Сыныпты мазмүны жақын тақырыптар тобы (блогі) немесе тарау бойынша
жасалған жалпы үлгімен ... ... ... оқу ... ... баяндауы (белгілер жүйесі -
сызбалар, сұлбалар, кестелер және т.б. негізінде).
4. Өзара сөйлесу негізінде ... ... ... ... ... ... қызмет нәтижесін әр сабақта бағалап отыру.
5. Жалпы тақырыпқа, тарауға ("өсу" бағытымен) 4-7 рет ... ... оқу ... ... Тұтас тақырып бойынша кестелеу.
7. Тақырып бойынша қалыпты немесе "релелік" сынақ ... ... ... және ... ... жаңғыртылатын оқу циклі ретінде оқу ... үш ... ... ... бөлімінен және қорытынды бөлімнен тұрады.
Сызба түрінде көрсетсек, оқу модулі ... ... ... ... тақырыпқа енгізу) ... ... ... ... қызметін өзара сөйлесу ... ... ... ... ... ... оқу ... сағат саны әртүрлі. Бұл оқу бағдарламасы ... ... ... ... ... ... санына байланысты.
Неғұрлым тиімдісі - 7-12 сағаттан тұратын оқу модулі. Алайда эксперимент
жүргізген мұғалімдерде модульге ... ... саны 4 ... 22 ... ауытқыды.
Алдында айтып өткеніміздей, оқу модулінің ерекшелігі - ... ... ... ... ... сабақтың 1-2 сағаты, қорытынды бөлімге -
2-3 ... ... ... ... (3-тен 17-сағатқа дейінгі уақыты) сөйлесу
бөліміне қалдырылады.
Мысалыға, "Асқорту" және "Секреция бездері" тақырыбында оқу модулін 5
сағатқа жоспарлағанда, оның бір ... ... ... ... -
кіріспеге, бір сағаты - қалған үш ... - ... ... ... ... "өсу" ... - қарапайымнан күрделіге, репродуктивті
тапсырмалардан шығармашылық ізденіске (кей жағдайларда - зерттеушілік
қызмет элементтеріне) ... ... ... қайта оралу әрбір оқушының ... ... ... деңгейінен "білімді бағалау" деңгейіне дейін
меңгеруіне мүмкіндік береді. Сөйлесу бөлімінде танымдық процесс ... ... ... (4-7 адамнан) болу арқылы оқушылардың өзара әрекеті
негізінде, осы ... ... ойын ... енгізе отырып құрылады.
Мұғалім негізінен фасилитатор, кеңесші және оқушылардың танымдық процесін
ұйымдастырушы ... ... ... ... тағы бір ... - ... даярлық жүйесі.
Мұғалім бір оқу модуліне бөлінетін сағат санын анықтап алғаннан ... ... ... және нәтижелерін, сондай-ақ осы модуль сабақтарын
ұйымдастырудың формасын ойластырып, оқу модулін құрады.
Мұгалімнің алдын ала ... ... ... ... тұрады:
1-қадам: Берілген тарау, блок немесе тақырып бойынша бағдарламада
меңгерілуі тиіс деп ... ... ... ... және ... ... мақсаттары мен міндеттерін айқындау.
2-қадам: Берілген модуль бойынша оқу материалының тұтас мазмұнын оқып-
зерттеу.
3-қадам: Берілген модуль бойынша негізгі ... ... ... ... ... негізгі ақпарат беретін рельефтік (код сияқты)
сөздерді ... ... ... ... мен ... бағыныштылығын анықтау.
4-қадам: Тұтас тақырып бойынша тірек сызбаларын ... ... ... мен ... ... Оқу ... ... мазмүны бойынша тестілік тапсырмалар
құрастыру (15-20 ... ... ... ... оқу ... ... мазмұны бойынша
сынаққа қажетті сұрақтар мен тапсырмалар блогін құрастыру (оқу пәнінің
өзіндік ерекшелігіне орай ... ... ... жұмысымен алмастыруға
болаы).
7-қадам: Сөйлесу бөлімін әзірлеу. Оқытудың белсенді формаларын таңдау.
Оқу материалының мазмұны ... ... ... ... ... күрделілік
дәрежесіндегі, орташа күрделілік дәрежесіндегі тапсырмалар және оқытудың
ізденушілік (зерттеушілік) элементтері бар аса ... ... ... модулінің кіріспе бөлімі
Психологтардың дәлелдегендей, білімді неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... қызықтырушы күш болуы) аса
маңызды. Ол үшін, психологтардың пікірінше, ... ... ... нені
үйрену), оның мағынасы белгіленіп, мақсатқа жету ... ... ... қасиеттері жайлы білімді қалыптастыруда түсіндіруді
сызба және белгілік үлгілер ... ... ... ... ... ... эксперимент көрсетіп отыр.
Қандай да бір құбылысты тану ... ... оны ... ... ... ... тиіс.
Жадыны және келешекте алынған білімге сүйену мүмкіндігін қорғау үшін,
психолог Л.В.Шешневтің ... ... ... ... ... сақталмауы тиіс; екіншіден, жады ... ... ... ... ... ... ... "орама" қызметін белгі
(термин), белгілік жүйе атқарады.
Оқу модулінің кіріспе бөлімінде мұғалім:
а) ... оқу ... ... ... және ... оқушылардың осы оқу модуліндегі танымдық қызметінің мақсаттары мен
міндеттерін ... ... бұл ... мен ... ... оқушының
"қабылдауына", түсінуіне ерекше көңіл бөледі;
б) тірек сызбаларға ("орамаларға", белгілік үлгілерге) сүйене отырып,
модульдің ... ... ... оқу ... қысқаша (15-20 минут
ішінде) түсіндіреді.
Оқу модулінің сөйлесу бөлімі.
Оқу модулінің сөйлесу бөлімі тарауды тұтас оқып-үйренудің ... ... - ... ... іске ... ... табылады.
1. Оқу оқушының жеке, топтық, ... ... ... ... ... ... қаралады. Олар оқушының қисынды ойлауын,
қабілеттерін, көзге елестету қабілетін - жадын, ... және ... яғни ... ... ... ... ... тұлғалық
қасиеттерін дамытуға бағытталған.
2. Оқуды басқарудың психологиялық сенімді түрі - ең алдымен, оқушының
қажеттіліктерін, қызығушылығын және ... ... ... жағдай
жасау.
3. Оқуды басқару икемді болуы тиіс, бұл тек ... ... ... ғана, балалардың білім дәрежесінің артуына қарай мүмкін болады.
4. Оқушылар нақты оқу қызметінің мақсаттарын анықтауға тікелей ... яғни ... ... ... ... ... ... отыруы және
оқудың жоғары сатысында жалпылама сипат алуы ... Оқу ... ... ... ішкі қуатына және мүмкіндіктеріне
негізделіп жүруі тиіс. (Л.Фридман)
Оқу модулінің сөйлесу бөлімін ... ... оқу ... ... ... ... оқушылар оқу материалына қайта оралып, пысықтап, бекітуі үшін
оның әр ... жеке ... ... ... алу ... бұл
бөліктерде қысқаша, сиымды түрде тұтас тараудың мазмұны беріледі.
Пысықтауды қажет ететін материалды мұғалім үш күрделілік ... ... ... күрделі) дайындайды. Үш деңгейдің қайсысын
таңдайтынын әр оқушының өзі ... бір ... - ... ... ... ... кез ... күрделілік деңгейіндегі бағдарламалық материал
тапсырмаларын орындаған оқушыға, яғни іс ... ... де ... ... бөлімнің сабақтарын жоспарлағанда мұғалім оқушылардың ... ... ... баса көңіл бөледі.
Мұнда оқу материалының мазмұны оқушыларды өзара сөйлесуінің арқауы және
құралы болады.
Сөйтіп, мұғалімнің сөйлесу ... ... 5 ... ... ... құрылымы қалыптасады.
1. Модульдің сөйлесу бөліміндегі материалдың негізгі мазмұнын белгілеу.
2. Оқу материалын бірттас, жинақы, "өсу" бағытымен ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ететін деңгейдегі тапсырмалар дайындау.
4. Оқушылардың пәнге қызығушылығын және креативтілігін ... ... ... ... ... ... ... Осы бөліктің барлық сабақтарында өзара сөйлесуді қамтамасыз ... ... құру ... үш ... - ... ... оқу ... тұтас мазмұнын
бөліп, оқу модулінің сөйлесу бөліміне орналастыруын құрайды.
Сөйлесу бөлімінің жұмысы төмендегідей негізгі қағидаларды есепке ала
отырып ... Оқу ... ... беру ... "Өсу" ... оқып-үйрену қағидасы (басында шағын түрде, соңынан -
мазмұнын біртіндеп аша отырып, көлемін арттырып, қосымша толықтырулар ... ... ... Бұл оқушының оқу материалын ... ... ... ... ... ... ... пысықтауын білдіреді.
3. Сөйлесу бөлімінің әр сабағында оқу модулінің тақырыбына "қайта
оралып ... ... ... ... ... Іс ... оқу ... көлемі жағынан да, тапсырмалардың күрделілік
деңгейі тұрғысынан да "өсу" ... ... ... ... ... ... үшін қажет.
Зерттеулер көрсеткендей, жады ақпаратты ұзақ уақыт есте ... ... ... үшін оған ... ... бірнеше мәрте (7 ... ... ... ... ... Мұндағы басты мәселе материалды қайталау емес,
тақырыпқа қайта ... ... оны ... өз ... ... проблемаларын
шешудегі құрал-жабдығы ретінде пайдалану. Сондықтан модульдің осы бөлімінде
оқу материалын меңгеру - тек қажетті құрал ғана, оның ... ... ... ... ... ... мен фактілер арасындағы байланысты
көре білуді дамыту; ұғымдар қалыптастырып, оларды ... ... ... және ... (шығармашылық қабілетті) дамыту мүмкін
емес. Оқу модуліндегі оқушылардың ... ... ... ... табылатын мақсатқа және оқушылардың білімі мен білігінің мемлекеттік
білім стандартына сай келуіне қатар қол ... ... сай ... ... ... оқу ... ... - қорытынды бөлігінде
жүргізіледі).
Мұғалім тұлғаны дамытатын кез-келген қызмет емес, тек орындау барысында
жағымды эмоциялар тудыратын қызмет қана ... ... ... ... ... ... ... айналысу ұнап, ол ақыл-ой жұмысынан қанағаттануы
тиіс. Бұл ... ... ... ... ... ... ... оқушының оқуға ниеттенуі, танымдық процеске жағымды көзқараста болуы
үшін және оларда жағымды эмоциялар туғызу үшін не істеу керек ? Бұл ... ... ... бола ... ... бұл психологиялық сипаттағы көптеген
факторлармен байланысты. Дегенмен, оның шешімін іздеу мүмкіндігі бар.
Бұл үшін:
- оқушының оқу ... шын ... ... үшін ол оқу барысында алдына
қойған ... тек ... қана ... ... қабылдауы тиіс, яғни,
оқушы оларды өз көңіл таразысынан өткізіп, мән ... тиіс ... ... таным процесін өзара сөйлесу арқылы ұйымдастыру оған ... ... мен ... ... ... және ... едәуір
күшті ықпал етеді (Бодалев 1983,65)
- бірлесе істеген қызмет (шағын топтарда);
а) кейбір қатысушылардың алдағы міндеттерді шешу ... емес ... ... қорғану механизмдерінің шғармашылық процеске әсерін төмендетуге
ықпал етеді. (Грановская, Крижанская 1994, ... ... ... ... ... ... қол жеткізу неғұрлым
демократиялы орта жағдайында жеңілірек болады;
- кейбір қатысушыларға өз қызметінің нәтижелеріне қол жеткізу маңызды
болса, енді ... - ... ... қызметі маңыздырақ.
Оқушының өзіне қиындық туғызатын деңгейде ... ... ... ... есептелді.
Міне, сондықтан да ұсынылған оқу модулінің сөйлесу бөлімінде мұғалім,
әрбір оқушыға 3 ... ... ... I ... ... ... ... бағытталған. II және III ... ... ... ... мемлекеттік білім
стандарты деңгейінде игеруін кездейді.
Мұғалімнің әрбір оқушыға ... ... ... ... өзі ... бойынша таңдап алуына есептелген.
Сөйлесу бөлімі сабақтарының ұйымдастырылу ... ... ... яғни ... бір ... ... ... мунда не істеу қажет, оны қалай істеу ... және ... ... ... ... ... ... бірін-бірі және өзін-өзі тексеру
арқылы) нақты керсетіледі.
Егер сабқа жеке топтық формада өтетін болса, онда оқушылардың әрқайсысы
үш ... ... ... Олар ... ... және ... көбейтілген болуы тиіс. Мұғалім бір ... ... ... 3 ... тапсырмалар дайындап, соңынан оқушыларға
олардың кез-келгенін таңдау мүмкіндігін беру мақсатында сыныптағы ... сай ... ... формасы - ойын (кез келген түрі) болса, онда тапсырмалар
тақтаға жазылуы ... ... ... берілуі мүмкін. Ұжымдық және топтық
жұмыс формаларында тапсырмаларды ... ... ... ... ... беруге болатынын атап өту қажет.
Оқу модулінің сөйлесу бөлімінің бірнеше ерекшеліктері бар, ... ... ... Бұл ... ... және ... дамытушы болады, соған байланысты мұғалімнің оқушылар ... ... ... ... оқу ... ... оқушының қиынды ойлау
қабілетін, ауызша және жазбаша тілін, қабілеттерін, танымдық қызметке
қызығушылығын ... ... ... туғызу керек. Жағдай туғызу
дегеніміз, оқушылардың психологиялық қауіпсіздігін, психологиялық өзара
сиымдылығын, ... ... ... ... ... т.б.) ... ету;
ә) даярлаушы болады, яғни, модульдің қорытынды (бақылау) бөліміне
шығуға ... да әр ... ... ... қойылатын барлық бағалар мен
берілетін бағалаулар бақылаушы емес, ынталандырушы сипатта болады. Бағалар
мен ... ... ... ... ... ... топқа) береді.
Көріп отырсыздар, оқу модулінің бұл бөлімінде неғұрлым ... ... ... ... Бұл ... ... ... тексеру үшін өзіне қиын,
күрделі деңгейдегі жұмысты алып қалуы ... ... ... ... ... ... ... немесе бұрыстығын бағалай алмайды. Міне,
сондықтан мұғалімге дұрыс жауап немес есептің шешу барысы жазылған парақтар
дайындап қою ... ... ... ... еңбек нәтижелерін
тексергенде және бағалағанда ... (I ... ... ... олар ... тыс ... ... мұғалім өзі тексереді).
2. Репродуктивті (қайта жаңғырту) сипатындағы оқыту проблемалық,
ізденушілік, зерттеушілік ... ... ... ... ... ... ... өзара сөйлесуіне
құрылған оқытудың белсенді формалары қолданылады.
Оқыту және дамыту - өзара күрделі қатынастағы процестер. Жоғарыда атап
өткеніміздей, ... ... ... психикалық қасиеттері,
психологтардың пікірінше, жеке өзіндік өзін қанағаттандыратын ... ... ... Егер ... жеке өзіндік қызметі, оның
үстіне, жоғарыда айтылғандай, қиындықты жеңіп, жаңалық ашып, жақсы ... және ең ... ... қызметтің өзінен жағымды эмоциялар
алатындай ... ... онда ... ... ... ... ... әрекеті күтілген нәтиже бермейді (яғни, ... үшін ... ... әр ... ... ... ... жайлы (ыңғайлы) орта туғызуы қажет.
К.Роджерстің пікірінше, мұғалім ондай ... ... ... тек ол ... ... ... алуы ... Балаларға әрқашан сенім көрсетуі;
2. Оқушыларға оқытудың мақсаттары мен міндеттерін белгілеп, нақтылауға
көмектеседі;
3. Оқушылардың ... ... ... мән ... Әр ... ... қайнар көзі ретінде, оқушы қиындыққа
кездескенде әрқашан кеңес алуға болатын тұлға ретінде ... ... ... ... үшін осындай рольде болуы;
6. Өзінде топтың көңіл-күйін сезіну және оны ... ... ... ... ... ... түрде қатысуы;
8. Топта өз сезімін ашық білдіруі;
9. Әрбір оқушының сезімі мен көңіл толқуларын ... ... ... ... ... жақсы білуі тиіс.
В.А.Вялых сабақтарындағы жағымды психологиялық ортаны ... ... ... ... 1995,113).
Оқудың нәтижелілігі оқу процесінің мына ... ... ... екені дәлелденген. Солға бағыттаушы,
біздің зертеуіміз көрсеткендей, тек осы ... қана ... ... ... ... өйткені іздеу де, зерттеу де ... жылы ... ашық ... ... ішкі ... ... мен оқушылардың
өзара қатынасы, сөйлесуі негізінде болуы мүмкін.
Өзара қатынасу, сөйлесу адам тұлғасын дамытудың ... ... ... сондықтан оқу қызметін өзара қатынас жасату арқылы ұйымдастыру
оны тек жандандырып қана ... ... ... ... ... ... ... және сөйлеуге құрылған оқыту оқу процесінде белсенді
формаларды қолдану арқылы іске ... ... ... ... жеке ... жұптық;
- ұжымдық;
Оқытудың бұл формалары жалпы немесе құрылымдық деп аталады.
Бұдан басқа нақты немесе арнайы формалары да бар:
- семнар;
- оқу конференциялары;
- топтық ... және ... ... ... құралдарының ішінде ойын, ойын арқылы ... орын ... ... ... ... мен ... топтастыруға қадам
жасалынуда, тіпті бұл жерде сөз еңбек негізінде оларды қосу туралы болып
отыр.
С.Ф.Занько, Ю.С.Тюнникова және ... ... оқу ... ... ... мынада: оқу ойындары формасы бойынша
ойын, ... ... -оқу, ал ... ойын ... оқуды
ұйымдастырудың қалыптасқан түрі тек толықтыру болып табылады.
Оқу ойыны - бұл ... ойын ... ... ... ... сынып оқушыларын оқыту процесінде оқу ойындарын ... ... ... оқу ... ... бөлімінде қолдануға баса назар
аудардық, мұнда негізінен оқыту ... ... ... ... ... баланың оқудағы еңбегі болып табылады" деп ... ... ... ... оқу ... ... ... қатыса отырып, неғұрлым аз шаршайды, оқу
қызметінен көбінесе жағымды эмоциялар алып, қанағаттанады.
Ескерту:
Егер оқушы ... да бір ... оқу ... ... ... ... болса, оған осы ... ... ... ... жеке ... Оны бала ... сабақтан тыс уақытта
орындауы тиіс. Тапсырмаларды орындаған оқушыға өзін өзі тексеруі үшін ... ... ... мұғалімнің өзінің, не болмаса осы ... ... ... ... ... болады. Тек содан кейін
ғана оқу модулінің қорытынды ... ... ... ... ... өз бақылауын алады.
Оқу модулінің қорытынды (бақылау) бөлімі.
Бұл бөлім тарауды жнемесе тақырыпты оқытудың тұтас ... ... ... (рефлекциялық - бағалау кезеңі).
Ол оқушылардың сөйлесу бөліміндегі ... ... ... ... ... бақылауға, тексеруге және бағалауға арналған.
Нақ осы бөлімде оқушылар өз қызметін талдайды, яғни баға ... ... әр ... ... ... жалпы оқу нәтижесін анықтайды.
Оқу биодулінің қорытынды бөлімінде бақылаудың түрлері бар.
Біріншісі - міндетті - тестілеу
Екіншісі - мұғалімнің өз таңдауы бойынша ... ... ... ... ... - сынақ, бақылау жұмысы, диктант.
Біз екі ... одан да көп ... ... ... ... ... өйткені оқу материалын игеру дәрежесін бір ғана тестілеу арқылы
анықтау мүмкін ... ... ... және ... ... ... тестілеу оқыту
нәтижесінің мөлшерлік көрсеткіші болып табылады, бұл аса маңызды. Сонымен
қатар тестілеу тулғаның психологиялық ... ... ... ... жояды, әйткені бақылаушымен (мұғаліммен) қатынас жанама түрде
жүреді. Бұл ... ... ... ... жағы. Алайда мұнда ... ... ... ... ... ... біз ... бақылаудың қажетті түрі, бірақ ол
бақылаудың басқа түрін қайталап қолдануды керек етеді деп ... ... ... ... әділ ... бағасын жақсартуға (жоғарырақ балл алуға) мүмкіндік беру.
Қалай айтқанмен, егер бақылаудың бір түрінен нашар баға ... ... түрі оны ... ... ... ... өткен оқушы келесі бақылаудан (немесе керісінше)
нашар баға алса да, оның қорытынды бағасының нашар болмауына ... ... атап ... ... ... ерекшелігіне орай тапсырмалар жазбаша ... ... ... олардың қосылған түрінде) болуы мүмкін. Бақылаудың бұл
негізгі екі ... ... ... ... ... семинар;
- оқу (пән) конференциясын жүргізуге болады. Оқушылардың ... ... ... модуль бойынша бағалағанда, нақты осы бағалар есептеледі.
Солардан оқушыға жалпы тақырып (тарау, блок) бойынша ... баға ... ... ... ... ... Олар баяндама,
хабарлама, реферат түрінде болуы және оқушылардың ғылыми ... ... және ... ... ... ... ... және мәнділік
дәрежесіне қарай) ұсынылуы мүмкін.
Тоқсандық ... баға ... оқу ... ... ... ... оқу тоқсанында 2-3 модуль болады).
Оқу моділін даярлау технологиясы.
I кезең - мұғалімнің ... ... ... оқу материалын пысықтап, оны оқу бірліктеріне (тұтас тарауға
немесе мазмұны бойынша ... ... ... бөлу.
2. Оқытудың нақты нәтижелері тізбегін құру (яғни, әрбір оқушы ' нені
біліп, үйренуі ... ... ... ... баяндаудың оңтайлы формасын ойластыру.
4. Тақырыптың негізгі түйінді ұғымдарынан тірек сызба -конспект
құрастыр.
5. ... ... ... ... ... тестілер
-диагностикалық (тексеру) және бақылау (қорытынды) жұмыстарын әзірлеу.
6. Білім, білік, дағдыларды түзетуге ... ... ... кіріспе бөлімінде оқу материалын баяндау формалары.
Оқу модулінің бірінші сабағындағы мұғалімнің лекциясы ... ... ... ... жасына және даярлығына қарай). Олар:
• визуалдық лекция, мұнда тақырыптың ... ... ... ... -
сурет, сулба, сызбалармен берілген;
• лекция - консультация (кеңес), оқу ... ... ... ... ... пәндердің материалдарын қоса отырып беріледі;
• лекция - өзара сөйлесу, жалпы мазмұн лекция барысында ... ... ... ... ... таба ... қатынас жасауы арқылы
беріледі;
• проблемалық ... ... ... ... теориялық
тұжырымдамалар ұсынылады.
Лекция нақты ойластырылып, қисынды түрде және ... ... ... ... ... ... және айқын тілмен баяндалғанда;
әртүрлі көрнекілік және техникалық құралдар пайдаланылғанда; міндетті түрде
жызылып, соңында негізгі ұғымдары мен ... ... ... ... ғана неғұрлым нәтижелі болады.
II кезең - мұғалімнің сөйлесу ... ... ... ... ... ... ... істеу үшін оқу материалының негізгі мазмұнын
белгілеу.
2. Оқушылардың өзара сөйлесуін қамтамасыз ететін және алғашында оқу
материалын ... ... ... ... пен ... ... білімін талдап, топтауға мүмкіндік беретін оқытудың
белсенді ... ... ... Әртүрлі күрделілік дәрежесіндегі үш деңгейлік тапсырмалар (Блум
таксономисына сүйене отырып) және ... ... ... (есептер мен
мысалдардың шешімін және т.б.) дайындау.
4. Әрбір оқушыға немесе топқа арнап үлестірмелі материалдар ... ... ... ... ... ... оқу материалын
пысықтап, жұмыс істеу үшін біз мұғалімдерге Б.Блумның ... ... - ... ... ... тақырыпты қарапайым
білім мен түсінік деңгейінде игеруді ... ... ... түрде беріледі.
|Білу ... ... ... ... аяқтаңыз ... |
|... қай жылы ... |Не ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... атап ... ... байланысын түсіндіріңыз ... |
| |әз ... ... |
II ... ... ... ... талаптарына сай) тапсырмалары
алған білімін қолдана білу және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |... ... ... құбылысты қандай теория түсіндіреді|... салдары не ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
I ... жоғары күрделілік дәрежесіндегі ("стандарттан жоғары")
тапсырмалар алған білімді топтау бағалау деңгейіне бағытталған:
|Топтау ... ... ... ... ... ... ойды ... ... ... ұсыныңыз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|бөліктерден құраңыз ... |... ... келе ме ... ... ... |... ... не ... ... ... |... ... дүрыс ... ... ... ... ... ... ... - ... ... ... ... әділ бағалау және оларда жоғарырақ балл алу мүмкіндігі
болуы үшін бақылаудың 2-3 түрін даярлау.
Бақылау формалары
|Тестілеу ... ... ... ... ... |• ... ... ... |• ... сынақ ... еске ... тест |• ... жұмысы |
|• балама жауаптары бар |• ... ... ... ... ... ... тест |• оқу пәні ... ... ... ... ... ... ... ... |• ... ... тест | ... құрама тест | ... ... ... баға шығару ... ... ... ... және олардың білім деңгейін
дамытуга ьқпалы.
Жоғарыда айтып өткеніміздей, оқыту ... ... ... ... біз оқушыларды дамытуға баса көңіл аудардық.
Біздің ойымызша, бұл технология:
• оқушы тұлғасының танымдық қабілеттерін дамытуға;
• танымдық ... ... ... ... ... ... оқуға жағымды қызығушылық қалыптастыруға;
• белсенді сөздік қорын, ауызша және жазбаша тілін дамытуға;
• тұлғаның қиындықтарға даяр болу және оны жеңе ... ... ... ... ... ... өзін-өзі өзектілендіру,
өзін-өзі бекіту қажеттіліктерін қанағаттандыруға ықпал етеді.
Ұсынылып отырған технологияны ... ... ... ... ... ... ... лицейлерде), қалалық және ауылдық
жерлерде қолдану бағдарламалық материалды "жақсы" және "өте ... ... саны ... ... ... ... ... осы технологияны қолданғанынан бергі үшінші
жылдың соңына қарай ғана қол жеткенін атап ... ... ... ... негізгі себептерін анықтауға мүмкіндік
берді.
Бұл технологиямен жұмыс бастаған алғашқы жылы ... ... ... және ... ... Көп жағдайда мұғалім оқу
процесін басқарып қана, оқушылардың өзіндік ... ... ... ... ... белсенді оқу қызметін ұйымдастыру
формаларын мұқият ойлап, әзірлеуге тура ... ... ... ... көшу ... өзінің сана-сезімін, оқушыларға
қатынасын, эмоциялық және ақыл ой қуатын қайта құруды талап етеді.
Сөйтіп, алғашқы жыл жаңа ... ... ... оны жаңа бастаған
мұғалім ойға алғанының бәрі іске аспағандықтан, көбінесе ... ... ... ... ... ... ... ал бұл оқушылар назарынан тыс ... ... ... ... балалардың өздеріне тосын жаңа ойындарды
сынақтан өткізу ... ... ... ... ... ... алу осы ... оқушылардың білім деңгейін біршама төмендетеді.
Технологияны қолданудың екінші жылы оқу ... ... ... мен ... ... нық сезініп, өз күштеріне
сене бастайды. Ендігі таныс болып алған оқыта үйрету ... ... тек ... ғана өзгереді) мұғалімнің оларды жүргізу ережесін
түсіндіруге кететін ... ... ... үнемі өзара сөйлесіп, өзара
қатынаста болуға әбден төселеді, бұл олардың өз ... ... ... ... шығарып айтуына мүмкіндік береді.
Үшінші жыл көптеген оқушыларда пәнге тұрақты қызығушылық пайда ... Бұл ... ... оқу ... осылайша ұйымдастырудың
артықшылықтарын түйсіне бастайды, өйткені үй тапсырмасының көлемі азаяды,
оқу материалы есте жақсы ... ... ... ... қисынды ойлауы
дамиды, қорқыныш, мазасыздық сезімі жойылады, өзін ... ... ... және ... өзара сөйлесудің, оқыта үйрету ойындарының (олардың негізгі
мазмұны - оқу материалы) ... ... Оқу ... ... мәрте
қайта оралу, бір күрделілік деңгейінен ... ... өту ... соңында біршама жоғары және оларда оқуға жағымды ... ... ... ... сабақта жүйелі түрде, үнемі аса жоғары ... ... ... ... ие ... бұл ... интеллектуалдық
қуатын жүзеге асыруға ықпал етеді. Көсемдік (лидерлік) қабілеттері бар
оқушылар ... ... ... рольдері арқылы өздерін
танытады. Бұл тек олардың бағдарламалық материалды ... ... ... орындағанында ғана мүмкін болады. Үшінші жылдың соңына
қарай біз ... ... ... және "өте жақсы" меңгерген
оқушылар санының тұрақты түрде артқанын байқадық. Оның ... ... ... талаптар деңгейін төмендетпейді.
Жоғарғы орындар тарапынан жүргізілген әртүрлі бақылау ... ... ... ... ... алған мәліметтерімізді
қуаттады.
Эксперимент көрсеткендей, үш жыл бойына осы технологияны игерген
мұғалімдер кез ... ... ... оқушылардан тұратын сыныптарда
оқу процесін нәтижелі, тиімді ұйымдастыра алады.
Бұл технологияның жан-жақтылығы - оны ... ... ... ... ... ... ... гимназиялық, лицей сыныптарында да.
Жалпы білім беретін мектептерде де (қалалық немесе ... ... тек ... ... меңгерудің түрлі деңгейлерін
жұмыс істейтін оқушылар санының әртүрлі ... ... ... және ... сыныптарында оқушылардың көпшілігі II
және I деңгей тапсырмаларын ... оны ... ... ... ... ... - III, II, тек ... ғана I деңгей тапсырмалары
таңдалады.
Білім деңгейі төмен оқушылар ... III ... ... ... ... ... бастайды.
Алайда тәжірибелік - сынақ жұмысы осы технология бойынша бір сыныпта
төрт жыл ... ... ... оны ... жоғарырақ білім деңгейіне
ауыстыруға мүмкіндік беретінін айқындайды. Технологияны қолдану аудандық
және облыстық олимпиада ... және ... ... ... ... ... конкурстардың, шығармашылық жұмыстардың
жеңімпаздары болған ... ... ... мүмкіндік береді.
Әсіресе тарихты, географияны, ... ... ... ... ... (3-4 ... орыс тілінде оқытатын
мектептердегі қазақ тілін басқа бірқатар ... ... ... ... ... ... болды.
Модулъдік оқыту – оқушылардың білім сапасын арттыруда
Оқыту әдістерінің біреулері оқушыны белсенді ... ... ... ... ... ... ... жаттанды
жаттығуларды талап етеді және есте сақтау қабілеті мен дағдының ... ете ... ... ... әр ... ... ... дидактикалық мақсаттар мен оқу материалының мазмұнына сай ететін,
сабақ үстінде оқушының белсенділігін арттырып, ақыл-ойын ... ... ... ... мен ... ... ... мәселесінің бірі -
оқушылардың танымдық ... ... және оған жету ... тиімді
ұйымдастыру.
Теориялық білімді игерту мен жаңғырту және оны жаңа жағдайға іс жүзінде
лайықтап қолдануға ... ғана ... ... ... мен біліктілігі
шынайы да нақтылы қалыптасады. Осындай жолмен қалыптасқан ... ... ... ... да зор ... Осы ... ... үрдісінің
жаңа технологияларының бірі - пәндерді модульді жүйе бойынша оқыту, ол
өзінің тиімділігін көрсетуде. ... ... ... тиімділігі:
- тақырып ішіндегі оқу материалының дұрыс және жүйелі бөлінуі;
- білім алу тәсілдерін үздіксіз және жүйелі үйрету;
- оқу материалының ... ... ... ... рет ... ... оқыту оқушының өз бетінше немесе мұғалім көмегімен модульмен
белгілі бір ... ... Ол ... нені есте ... нені ... қайдан табу, қалай тиімді әрекет ету, нені білу ... ... ... ... ... алады. Модульді сабақтарды құрастыра
отырып, оқу жөнінде ақпаратын беретін: оқулық, қосымша әдебиеттер, ... ... ... ... ... ауызша
құралдар пайдалуға болады. Модульді сабақтарда тапсырмалар орындау барысы
мен білімді меңгеруді тексеретін әртүрлі бақылауларды қолданады. ... ... ... ... ... ... тексеруі, ағымдағы және аралық тексеру,
т.б. Осылар арқылы білім олқылықтары, модульді игеру деңгейі анықталады.
Қосымша ... ... әр ... өз ... білім алады.
Модульді жүйемен оқыту нәтижесі сабақта әр ... ... ... ... және ... әдісті керек уақытында қолдана
білуге тәуелді. Бұл үшін тек ... ... ... ... ғана жұмыс өз
нәтижесін берері ... Осы ... ... ... ... және
"Секреция бездері" тарауына модульді жүйемен оқытудың ... ... ... ... ... ... |Сабақтың |Сабақтың мазмұны ... |
| ... | | ... ... |1. ... және кенеулі заттар. |5 мин |
| | |2. ... ... |5 мин |
| | |3. ... астың қорытылуы |5 мин |
| | |4. ... ... |5 мин |
| | |5. ... ... ... алу. |10 мин |
| | |6. ... ... ... |10 мин |
| | |7. ... |5 мин ... ... ... ... оқыта үйрету |45 мин |
| | ... | |
| ... ... ... ... ... |45 мин |
| | ... | ... ... ... |45 мин |
| ... ... ... |45 мин ... жүйесіне арналған модульдеу сабағына мынандай мақсат қойылды.
Танымдық. Оқушыларға асқорыту мүшелерінің, тістің құрылысы, мүшелерде
астың қортылуы, ішек-қарын аурулары. ... ... ... тағамдардың
денсаулыққа пайдалы әсерін оқып-үйрету.
Дамыту. Оқушылардың сабаққа белсенділігін ... ... ... ... ойлау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік. Тісті күту, тіс, ішек-қарын ауруларының алдын алу және
тамақтану шегі, реті туралы ... ... ... ... ... ... оқушыларға сызба-нұсқаулар, т.б.
көрнекіліктер бойынша сабақты түсіндірумен өтеді.
І. Кіріспе ... ... Азық - ... тағамдық заттар
Тағам - энергия, құрылыс материалы
Ас - адамның ... ... ... тигізетін зияны:
1. Темекі тәбетті қайтарады.
2. Асқорытуды қиындатады.
3. ... ... ... ... ... жара пайда болады.
5. Ерін, тіл және өңеш рагына жол ашады.
6. Асқазанда қышқыл сұйығын ... ... мен ... себеп болады.
Арақтың асқорыту жүйелеріне тигізетін зияны:
1. Асқорыту жүйесіндегі ... Ауыз ... Өңеш ... Өңеш ... соң ... жүйе ... негізгі бөлімі және қорытынды ... ... ... ... ... береді.
ІІ. Негізгі бөлімі немесе диалог
Бұл бөлімге де 45 минут ... Осы ... ойын ... ... ... ... мысал ретінде мен "семинарлық сабақ" пен "Сиқырлы сандықша"
оқыта үйрету ойынын ұсынып отырмын.
"Семинарлық сабақ"
Даярлық бөлімі.
Жүргізуші - мұғалім ... ... ... ... ... ... айтып, тақырыбын, яғни осы "Асқорыту" тарауындағы кез-келген
тақырыбын, сұрақтарын береді. ... ... ... қосымша материалдар
дайындайды, мерзімді баспасөзді оқиды, алынған ақпаратты талдайды.
Ойын бөлімі.
Жүргізуші тақырыпты жариялайды, кіріспе сөз ... ... ... ... ... ... өз орындарынан
баяндамашылардың жауабын толықтырып ... ... ... ... ... балл жинағанын жүргізуші анықтайды.
Семинарлық сабақтың соңында жүргізуші ақырғы сөзбен шығып, қорытынды
жасайды. Әрбір оқушының ұпай санын ... ... ... ойын ... ... ... тек диалог бөліміндегі 1-сабағы ғана.
Келесі сабаққа да 45 минут беріліп, "Сиқырлы ... деп ... ... ... өтеді. Бұл ойынның жалпы мазмұны төмендегідей.
"Сиқырлы сандықша"
Мұғалім үлестірме материалдарын даярлайды: 5 балл, 4 балл және 1 ... ... ... ... ... ... олардың саны
оқушылар санынан артық болады. Сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... тақырыбын қамтуы мүмкін.
Әрбір оқушы кезегімен сұрақ алып, дауыстап оқып, ... ... де, ... жүйе ... ... ... алады (берілген ақпараттың мәнділігіне
қарай).
Ойынды аяқтай келе, мұғалім әрбір оқушының ойын барысында алған жалпы
ұпайын есептеп, соған ... I, II, III ... ... ... оқушылардың тақырып бойынша алған білімін айқындауға,
оқушыларды жандандыруға ... ... ... ... ... ... мәжбүр етеді. "4", "5", "3" және "2" бағалары қойылу үшін
қанша балл жиналуы тиіс екенін мұғалімнің алдын-ала айтып қоюына ... ... - осы ... ... ... ... айқындау, тек сонда
ғана сандықша "сиқырлы" бола алады.
Бұдан соң ... ... ... ... яғни 4-сабақ "Тест"
түрінде өтеді.
Т е с т
1. Тоқ ішектің бастапқы бөлігі ... ... ... б) ащы ... г) өңеш ?
ә) тік ішек; в) ұйқы безі;
2. Липаза ферменті қай ортада ... ... б) ... ... г) ... ... ... бейтарап; в) әлсіз сілті;
3. Асқорыту жүйесінде өт бөлініп шығатын қай мүше:
а) бауыр; б) тік ... г) өңеш ... тоқ ... в) ұлтабар ұшы;
4. Асқорыту жүйесі ұрықтың қай қабатынан дамыған
а) эктодерма; б) мезрдерма?
ә) эндодерма;
5. ... ... ... қай ... ... б) өңеш; г) тік ішек ?
ә) тоқ ішек; в) ұйқы безі;
6. Ішектің ... ... асты ... б) асты тоқтату;
ә) асты өткізу; в) асты қорыту ?
7. Липаза қандай затты ыдыратады?
а) ақуызды; б) майды; г) қышқылды ?
ә) ... в) ... Ауыз ... ... жас безі; б) сілекей бездері;
ә) асқорыту бездері; в) ұйқы безі?
9. ... ... ... ... ... органикалық зат:
а) глицерин; б) аминқышқылдар; г) майлар ... ... в) ... қышқылдар;
10.Жасушаның (клетчатка) қай мүшеде ыдырайды:
а) асқазан; б) тоқ ішекте; г) ... ... аш ... в) ұйқы ... ... ... ... И.М.Сеченов; б) И.П.Павлов; г) К.Линей.
ә) С.П.Боткин; в) Ч.Дарвин;
12. Асқорыту мүшелерінің кеңейтілген бөлігі:
а) жұтқыншақ; б) өңеш; г) аш ішек ... ... в) тоқ ... Су қай ... ... ... б) тоқ ... г) ұлтабар ұшында ?
ә) аш ішекте; в) қарында;
14. Бауырдың салмағы:
а) 2000г; б) 1500г; г) 3000 г ?
ә) 2500г; в) ... ... ... ... денеге не арқылы таралады:
а) аш ішек; б) тоқ ішек; г) ... мен қан ... ... ішек; в) тамыр;
Дұрыс жауаптары.
1.а 9. г
2. а 10. ... 11. ... 12. ... 13. ... а, ә, б 14. ... б 15 ... ... ... ... ... сабақ" түрінде өтеді. Бұл ашық
сабақ оқушылардың бұл жалпы тарауды қалай меңгергендігін көрсетеді.
Ашық сабақтың тақырыбы:
"Ас тұрған ... ауру ... ... ... өмір ... сабақ оқушыларға жұмбақ жасырумен басталады.
Қос шауып келі бар, ... ... ... алып келі бар, ... ... жол ... бар ... жол торабы бар,
Екі үн сезгіші бар, ... бұл ... мол ... бар, ... ... ... ... бар, Бұл кім?
Ауа соғары бар, ... ... ... елде адам ... ... ... - 65 жыл.
Кейінгі жылдары одан да ... ... Оған ... - ... ішімдіктері,
темекі, есірткілерді пайдалану. Ел ... ... ... ... ... ... "Салауатты өмір салтын ынталандыру
әрқайсымыздың дене тәрбиесімен айналысқанымызға, ... ... ... мен ... ... ... тазалық пен санитария
шараларын сақтауымызға бағытталған".
Мына өлеңдегі шыныққан бала барлығымызға үлгі боларлықтай.
Аяз ба әлде ... па, ... ... үшін ... бәрі бір ... ... ... сірә көргем жоқ ... ... ... ... қоймаймын.
Осылай шынығу әркімнің ақ қолынан келеді. Денсаулыққа зиянды әдеттерден
аулақ болып, салауатты өмір ... ... ... де,
еркіндігіміз де жетеді.
Практикалық тапсырма.
Суретті қарап, төмендегі ... ... ... ... ұшы қай ... ... Өт жолы қайда ашылады?
3. Бауырдың негізгі қызметі қандай?
4. Мына заттар қайда ... ет, ... ... секретин
Эксперименттік тапсырма
Пробиркаға жартылай қыздырылған тауық жұмыртқасының ақуызын салып,
үстіне қарын сөлін ... Оны ... ... жылы ... ... ... ... іркілдегі жойылады. Осы құбылысты
түсіндіріңіз.
Рольдік ойын "Дәрігерлер сөйлейді"
Стоматолог тіс аурулары туралы ... ... ... ... және ... Қанжал қызылиектің қабынуы, тіс гигиенасын
сақтамағанда, суық ... ... ... - ... кіреуке қабатының
бүлінуі. Периодондит - тіс түбірінің қабынуы. Мұндайда ауызда жағымсыз иіс
сезіледі, қызылиектен ірің ... ... ... жақ ... ... Онда қан уланып, адамның өліп кетуі де мүмкін. Бұл аурудан ... - тіс ... ... өт ... ... әңгімеледі. Өт қабынуының жедел және
созылмалы 2 түрі кездеседі. Жедел түрінде кенеттен оң жақ ... ... ... аурудың белгісі асқазан тұсынан оң иық, оң жауырыннан
білінеді. Ал ... ... ... тұсы сыздап, ауызға қышқыл дәм
келіп, тіл құрғап, ... ... дене ... ұйқы бұзылады. Бұл
ауруда дұрыс ... ... ... ... ... ... ... жөн.
Терапевт ішек-қарын аурулары туралы айтты. Бұл ауруды кір қолдың ауруы
деп атайды. Қайнатылмаған су ... ... ... ... ... ет, ... лас ... микробтар арқылы жұғады. Микроб ... у ... ... ... ... іш ... ... - өте
қауіпті ішек аурулары. Белгілері: адам жылдам шаршайды, басы ... ... ... қаны ... ... алу ... жеке бас гигиенасын сақтау,
ас ішерде қолды ... жуу, ас ... ... ... киім ... ... қайнаған су ішіп, жемісті үнемі жуып, шала піскен ет, ... ... ішек ... ... Бұл ... ... - іштің
ауыруы. Іш тамақ ішкеннен кейін не түнде ауырады. Ойық жара ... ... ... ... ... ... ... жәбірленгенде жиі кездеседі. Асқазанында ... ... ... ... ... нан, сүт, сүткөже, кеспе, шала
пісірілген жұмыртқа, қаймақ, жас ... ... ... буға ... сыр, ... ... бауыр, тіл.
Нарколог. Шылым-асқазан жарасының себепшісі. Әр тартылған темекіден
кейін асқазанда гастриттің белгілері пайда ... ... ... ... ... ... ... шегетіндер шылым шегуден қарын ... ... ... ... ... енген канцерогендік заттар қатерлі
ісік пайда ... ... ... ... ... мен аш ішекте жара
пайда болады. Бауырдың цирроз (қыртыстану), өт ... ... өт ... ... қалады. Алкоголь - өте жылдам әсер ететін улы
зат. Ол қанға өтіп, онымен ... ... ... ... Спиртті ішімдік
қарынның сілекей қабықшасын және басқа асқорыту мүшелерін ... ... ... ... ... жара және рак ... ... жұмысына әсер етеді. Оның әсерінен бауырдың
жасушалары май жасушаларымен орын алмасады. ... ... ... ... байланысты мақал-мәтелдер, жұмбақтар айтудан биологиялық
эстафета ұйымдастырылады.
"Шайнап берген ас - ас болмайды", "Тазалық - ... ... ... ... адам ... ... ас ... "Ауру астан, дау
қарындастан", ... ... ... тый, ... ... ... тый", ... көзі тоймас", "Таңғы асты өзің іш, түскіні досыңмен бөліп іш,
кешкі асты ... бер", ... сау адам ... ең қымбат жемісі",
"Ауырмай тұрып денсаулықтың қадірін біл", ... ... ... ... ... тістің қадірін қақсағанда білерсің", "Тату үйдің
тамағы тәтті", "Сыйласқанның суын іш", "Дастарқанда наны ... ... жоқ", "Өле ... бөле же", ... ... ... ас ... "Ет
етке, сорпа бетке", "Досыңның асын қасыңдай іш", ... еті ... ... ... түсіңе кіреді", "Қуыс үйден құр ... ... үй ... тең, ішілмеген ас умен тең".
Жұмбақтар
1. Аппақ су-дәмі тәтті, 3. ... ... ... қандырады Қалса ұйып
Шөлдегенде қатты (қымыз) ... ... ... ... Ең ... дәрі 4. Әжем ... ... бәрі ... ... ішер ... әрі ... дәмін
Ненің нәрі? (шұбат) Кім бар жеп ... ... Мал ... ... ақ ... (уыз)
Қазақ ырымдарының қастерлі қасиеттері
1. Қазақ асқан еттің көбігін екі рет алады. Алдыңғысы қанды көбік,
екіншісі ашты ... деп ... ... алмай жеген ет мәкүрік ... ... деп ... Асқа, тойға, мереке - мейрамға бағышталып сойылған ... еті ... ... ауыз тимей тұрып, басқаларға берілмейді. ... ... ... ... Бұл жақсы тілеу басқаға "оң тілек ит - құсқа ... ... ... ... кезде ылғи да нысаналы мал сойылады.
Дені сау көк ... тай, ... бас қой, атан ... атан ... ту бие
секілді. Сондай мал сойылған соң қасиеті кетпесін дегені.
3. Дастархан басында, ас ... ... ... ... ... ... кісінің қолын алмайды. Бас изеп, асқа кел деп ... ... ... ... ... ас ... дәм-тұз атады деп
қайғырылады.
4. Түнде беті ашық ... асты ... ... ... ас ... Асқа ... ... деп ұйғарылады.
5. Құмыраның, торсықтың аузынан су ішпейді. ... суға дем ... ... ... демі ... кейінгі су ішкен адам ауру болады деп жориды.
6. Өзен суын төніп, етбетінен жатып ішпейді. Суға ... не ... ... не ... ... өңеш ... ... деп жориды.
7. Қазан - ошақты теппейді. Ондай ... аяқ ... ... кем
болады. Қазанның қарасы, ошақтың киесі атады деп есептейді.
8. Жуған қолды сілікпейді. Қайта сорғалатып барып, ... ... ... ... ... су атасы - Сүлейменнің киесі атады, соның салдарынан бастау
көздері бітеді деп жарылады.
9. Қазақта "жарыс қазан" деген бар. Бір әйел ... ... ... әйелдері қазанға жеңіл-желпі тамақ салып, оны босанатын әйел бала
тапқанша пісіріп үлгеру үшін жарысады. Қазақ ... ... бала ... ... ... ... ... жарық дүниеге келуге ұмтылады.
10. Ас - тамақтан, жел - құздан, иіс - ... ... ... ертеден келе жатқан емдеу тәсілі. Жазылған адамның бір жері ауырып
қалса да сол жерде: "Кет, ... кет! ... ... деп ... ... күн батар алдында жерге жатқызып ұшықтап, үйге әкеліп, жылы жауып
тастайды.
Ұлы ойшылдар не ... ... ... ... ... біл"
Мұхаммед пайғамбардың 148 хадисінен
- Артық тамақ шашты ағартып қинайды,
Ал, қанағат ұзақ ғұмыр сыйлайды
Шекспир
- Шақтап жесең, рахат көресің,
Көп құнықсаң кіріптар боп ... ... өлең ... ... ауыз әдебиеті, халықтың педагогикамен байланыстырыла
түсіндірілген асқорыту жүйесінің қорытынды бөлімінің ашық ... ... ... ... және ішкі секреция бездерінің маңызы. Гормондар.
Бұл тараудың кіріспе бөлімі ауызша ... ... ... ... ... сызбанұсқалар, биологиялық диктант, т.б. көрнекіліктер бойынша
түсіндіріледі.
"Секреция бездері" тарауына модульді жүйе
|Білімі |Сабақтың ... ... ... |
| ... | | ... |1-сабақ |Модульдің құрылысымен |5 мин |
| | ... | |
| | ... ... |5 мин |
| | ... ... ... | |
| | ... - кестелер, сызбанұсқа | |
| | ... ... |15 мин |
| | ... - біртұтас құрылым, | |
| | ... ... - жаны сау" |10 мин |
| | ... | |
| | ... |10 мин |
| | ... | ... |2 ... |"Бас қатырғылар базары" оқыта |45 мин |
| | ... ... | |
| |3 ... ... ... ... үйрету |45 мин |
| | ... | |
| |4 ... ... ... |45 мин ... |5 ... ... сабақ |45 мин ... | | | ... ... ... ... а) ішкі және сыртқы секреция
бездерінің ... ... және ... атқаратын қызметі, олардың
әсерінен болатын аурулар түрлерімен таныстыру; ә) ... ... ... ... ... ... ... қызметі туралы білімдерін
дамыту; б) биологиялық дүниетанымын ... ... ... - жаны ... ... ... салауатты өмір салтын қалыптастыру, тазалыққа,
адамгершілікке тәрбиелеу мақсаты қойылды.
Сабақтың барысы.
Сабақ үй тапсырмасына ... ... ... ... 3 ... бір ... ... қойды.
Жаңа сабақ.
Мүшелердің және мүшелер жүйелерінің жұмысы. Денедегі ... ... ... және гуморальды жолмен реттейді. Жүйке жүйесі
рецепторлар ... ... ... дер кезінде үйлесімділік әсерін
тигізеді. ... ... қан ... ... ... ... қосылыстар әсерінен болады.
Денедегі физиологиялық құбылыстарды реттеу (эндокринология)
Ағзадағы бездер негізінен ... ... ... ... ... бездері
1. Сыртқы секреция бездері деп сөл бөліп шығаратын ... ... ... Оған ... қарын, ұйқы безі, ішек бездері, ... Ішкі ... ... деп сөл ... ... ... сөлді
тікелей қанға бөлетін бездерді айтады. Оған ... ... ... ... бүйрек безі жатады.
3. Аралас бездерге ұйқы және жыныс бездері жатады. Гормон ішкі секреция
безінен қанға бөлініп шығады және ... ... ... реттейді. Ішкі
секреция бездері жүйке арқылы және гуморальды жолмен реттеледі. Гормондар
күніне миллиграм мөлшерінде бөлінеді. Олар ... және ... әсер ... ... бездерінің қызметін жүйке жүйесі басқарады. ... ... ... орны ... және ішкі ... ... маңызы.
Гормондар
|Бездер |Бөлінетін |Атқаратын қызметі ... ... |
| ... | ... ... ... безі |Инсулин |Көмірсуды сіңіреді (қант, |Аз ... қант |
| | |нан, ... қант ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | | |а) ... |
| | | |ә) ... ... ... ... жұмысын |Көп ... қан ... | ... ... |
|а) ... | |а) ... ... ... |
|қабат; | |ә) зат ... ... |қан ... ... ішкі | |б) ... күш, т.б. ... |арттырады. ... | ... | |
| | |в) ... ... май | |
| | ... ... | |
| | |г) ... ... ... | ... |Тироксин |Судың құрамындағы |1. Аз ... йод ... | ... йодты сіңіреді. |жетпесе, өсу, даму |
| | |1. Өсу. ... ... |
| | |2. ... |есі ... |
| | |3. Зат ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | |4. ... ... көп |
| | ... ... ... |болады. |
| | ... ... |2. Аз ... |
| | | ... ... - |
| | | ... ұстау, |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | |3. Көп ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ас бойға |
| | | ... дене ... |
| | | ... |
|Мидың |Самото- |Зат ... т.б. ... көп ... |
|қосалқы |тропты |Терінің пигмент ... ... ... |гормон ... әсер ... ... (2-3 м). ... |немесе өсу |Ағзада су, натрий, калий |Ересектерде көп ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... син| ... |
| | | ... кетеді) |
| | | |Аз ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
|Қалқанша |Парат ... ... ...... ... ... ... Бұлшықет, жүйке |жетіспегенде |
|бездері ... ... ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... да, |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... Газ |
| | | ... ... |
| | | ... дене |
| | | ... ... |
| | | ... ... болады.|
| | | |Көп ... іш |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
|Айыршық ... ... ... ... ... ... ақ |
|без (тимус)|гормоны |кальцийдің сүйекте |қан ... ... | ... ... ... аз болса |
|құғақ безі | ... ... ... ... |
| | ... ... болады. |2-5 |
| | | ... ... өмір |
| | | ... ... | ... бездерінің |Жұмысы күшейсе, ... ... | ... тежейді. ... ... ... | | ... ... |Тестосте-рон|Еркек, әйелдердің жыныс ... ... ... | ... өсуін, дамуын |қатынасы мәдениеті, |
| | ... ... ... |
| | |а) ... ... ... |
| | |ә) ... пішіні; |жыныс безінің |
| | |б) ... ... ... |
| | ... 10-14 жас ... әсер |
| | ... 13-17 жас ... |
1. Ұйқы безінің ішкі секрециялық қызметі.
Инсулин дене ... ас ... ... ... ... гормон. Ас құрамындағы көмірсулар адам ағзасында глюкозаға
айналып, ... ... ... ... ... ... сіңіре
алмай, қант диабеті ауруы пайда болады. Оның екі түрі ... ... ... ... үсті безі. Салмағы 12 г.
Ішкі қабат адреналин гормонын бөледі. Адреналин жүрек жұмысына, ... әсер ... ... ... ... қозуды жояды. Көп
бөлінсе, тежеу туғызады.
3. Қалқанша безі мойынның алдыңғы жағына ... екі ... ... ... ... ... ... сіңіріп
жинақтайды. Ол дененің өсу, даму, зат ... ... ... ... ... ... қызметі бәсеңдеген жағдайда адамның бойы аласа,
ақыл-ойы кем болады. Оны кретинизм ауруы ... ... көп ... жоғары болса, бақшаңкөз ауруы пайда болады. Тез шаршайды, қажиды,
дене жұмысымен айналыса алмайды.
4. Мидың ... безі - ... ... 0,5 - 0,7 г. ... ... ... өсу ... саототропты гормон деп атайды. Бұл гормон көп
бөлінгенде алыптық (2-3) байқалады. Саусақтары, аяқтары мұрны, ... ... ... Оны ... деп ... бөлігі меланофор гормонын бөледі. Бұл пигмент жасушаларына әсер
етеді.
Соңғы бөлігі ағзада су және натрий, ... ... ... әсер
ететін вазопрессин гормонын бөледі.
5. Қалқанша маңы бездері паратгормон бөледі. Паратгормон Д ... ... ... ... ... Д дәрумені жетіспесе,
сүйектің құрамында кальций болмайды да, оның ... ... ... ... ... ми ... ... нашарлайды. Солғындық, енжарлық
пайда болады.
6. ... без ... ... ... дамуына әсер тигізеді. ... ... ... ... ... ... без тимозин гормонын
бөледі. Қанда лимфоциттер дамып, иммундық реакция жүреді. ... ... ... ... ... ми аралығында орналасып, адамның 7-8 жасына дейін ғана қызмет
етеді. Ішкі секреция қызметі нашарлағанда жыныс бездері ... ... ... ... күшейгенде, семіздікке душар етеді.
8. Жыныс бездері жыныс мүшелерінің өсіп ... ... ... Жыныс белгілері екі түрлі болады.
1. Ұл: XV хромосома. 2. Қыз: XX хромосома
Ол дененің өсуі мен ... әсер ... ... гормонын бөледі. Ұл
балалар мен қыз балалар жыныстық жетілуіне қарай ... ... ... май ... ... Ішкі ... ... тығыз байланысты. Медицина ғылымның ішкі секреция бездерінің
ауруларын зертейтін, оны емдейтін саласын эндокринология дейді.
Адамның жетілген ... - сөз. ... ... ... да, ... ... жаралап ашуландыруға да, тіпті ауруынан айықтыруға да болады.
Оған мына мәтелдер мысал бола алады: ... сөз жан ... "Бір ... ... мың ... жарасын", "Сөз сүйектен өтеді", "Кей сөзден адам
сауығыр, кей сөзден адам ауырар".
Сыпайы, биязы сөйлеп, дауыс ... - ... бір ... сөз, шат ... ... ... ... бойға қан жүгіртеді, денеге
сергектік әкеледі, адамды ажарландыра түседі.
Оқушылардың жаңа ... ... ... ... мақсатында мынадай
биологиялық диктант алынды.
Биологиялық диктант.
1. Мүшелерінің және мүшелер жүйелерінің жұмысы ... арқылы және ... ... ... ... ге ... а) ... ... ә) ... ... ... деп ішкі секреция бездерінің қанға ... ... ... ... ... ... Ұйқы безі ... ... бөледі.
5. Бүйрек үсті безі ... гормонын бөледі.
6. Қалқанша без ... гормонын бөледі.
7. Қалқанша маңы бездері ... ... ... ... ... ... ... ... ... кесте, сызбанұсқа түрінде көрсету тиімді. Сонда
жаңа сабақ көру, салыстыру, қорытындылау арқылы оқушы ... ... ... ... 2 - ... ойын ... өтеді. Диалог
бөлімінің 1 - сабағы, яғни жоспар ... ... 2 - ... ... ... деп ... үйде сөзжұмбақтар, сөзтізбелер, тарихи домино, хропологиялық
лото, викториналар, құпия сөздер және т.с.с. құрастырады да, сабақта оларды
шешеді. Жеке де, ... де ... ... болады. Оқушыларға оқулықты,
картаны, көмекші және құжаттық материалдарды пайдалануға рұқсат етіледі.
Жүргізуші ең ... ... ... ... Үйде жұмыс істеген
оқушыларды да, сабаққа ... ... да атап ... ... ... ... 45 минуттан беріледі. Келесі сабақтың
тақырыбы: "Тірек белгілер".
Мәтінді оқимыз, неғұрлым ... ... ... ... ... ... мен ... болмауы керек. Тек
қана суреттермен немесе шартты белгілермен (сөздерді мүлдем ... ... ... ... бейнелеуге болады.
Сызбаларды кезекпен көрсетіп, түсіндіреміз, ал басқалары оны бағалап,
озық ойыншыны таңдайды. Бейнелеудің ... ... ... ... жеңімпазды құттықтайды. Ойын аяқталады.
Диалог бөлімінің 4 - сабағы өзіндік жұмыс, яғни тестпен жалғасады. Бұл
сабаққа да 45 ... ... ... Қай ... ішкі ... ... жатпайды;
а) гипофиз; ә) қалқанша без; б) жыныс безі; в) асқазан бездері?
2. Қандай гормонның ... ... бойы ... тыс ... инсулин; ә) адреналин; б) гипофиз гормоны; в) қарын сөлі?
3. Аралас секрециялық бездерге ... без ... ... ... ә) ұйқы және ... ... қалқанша безі; в) төменгі және жоғарғы қосалқы без?
4. Ер балалардың жыныстық белгілерінің дамуына қай гормон әсер етеді:
а) фолликулин; ә) тестерон;
б) ... в) ... ... негізгі әсері:
а) ағзаның өсуі; ә) ұрықтың жетілуі;
б) қан қысымын қалыпты жағдайда үстау;
в) электрометтердің ... ... ?
6. Ішкі ... ... қалай реттеледі?
а) жүйке және гуморальды жолмен;
ә) гормондармен; б) ... ... ... қан ... және ... ... ... бездеріне қайсысы жатпайды:
а) сілекей; ә) бауыр;
б) бүйрек үсті безі; в) асқорыту бездері?
8. Кретинизм ауруы қай ... ... ... қалқанша маңы безі; ә) үйқы безі;
б) бүйрек үсті безі; в) қалқанша безі?
9. Терінің түсі және оның секпілденуі қай гормонға ... ... ә) ... ... в) ... ... жоқ ?
10. Сыртқа секреция безінің ішкі секреция безінен айырмашылығы:
а) оның өзектері жоқ; ә) сөлді өзектері арқылы қанға бөледі;
б) сөл ... ... ... бар; в) сөл бөлмейді;
11.Айыршық без қандай гормон бөледі:
а) тимозин; ә) тироксин;
б) ... в) ... ... ... не әсер ... ... ә) жарық; б) ауа; в) ағзаның өзі?
13. Акромегалия ауруы қай бездің қызметінің өзгеруіне байланысты:
а) қалқанша; ә) ... б) ... ... в) эпифиз?
14. Адреналин бүйрек үсті безінің қай қабатында бөлінеді:
а) қыртысты қабат; ә) ми қабат;
б) бұдырлы қабат; в) ... ... Қай без ми ... ... ... ә) ... ... қалқанша без; в) бүйрек үсті безі?
Жауаптары:
1.в 9. ... б 10. ... ә 11. ... ә 12. ... ә 13. ... а 14 ... б 15. ... ... ... соң қорытынды бөлімі ұштасады. Бұл сынақ сабақ түрінде
өтеді. Сынақ сабақты бақылау жұмысын алу ... ... де, ашық ... өткізсе де болады, осы кезде оқушының бүкіл тарауды ... ... ... ... оқушыларды бағалау арқылы өзінің еңбегінің
нәтижесін қай деңгейде екенін байқай алады.
Қорытынды бөлімі
Қорытындылай ... ... ... ... мен ... және оны ... іс-жүзінде лайықтап қолдануға үйреткенде ғана оқушылардың алған
білімі мен ... ... да ... ... ... ... ... мен біліктіліктің танымдық маңызы да зор ... ... ... ... жаңа ... ... модульді жүйе
бойынша оқыту.
Бұл технологияның жан-жақтылығы-оны жоғары, ... ... ... ... ... ... ... лицей сыныптарында да,
жалпы білім беретін мектептерде де қолдануға болады.
Әсіресе, биологияны, ... ... ... ... және ... пәндерді оқытуда модульдік технологияны қолдану өте
үлкен нәтижеге жетуге болатындығын көрсетеді.
Технологияны қолдану аудандық және облыстық олимпиада ... ... ... Кіші ... ... ... шығармашылық жұмыстардың жеңімпаздары болған оқушылар санын
арттыруға мүмкіндік береді.
Бұл технологияның маңызды шарты-оқушылардың кез ... ... ... оқу ... ... ... ... көмекші, кеңесші ретінде мұғалімнен жедел кеңес алатындығы.
Модульді оқыту оқушының өз бетінше немесе мұғалім көмегімен модульмен
белгілі бір нәтижеге ... ... ... ... орындау барысы
мен білімді меңгеруді тексеретін әртүрлі бақылауларды қолданады. Олар: өзін-
өзі тексеру, өзара тексеру, мұғалім тексеруі, ағымдағы және ... ... ... ... білім олқылықтары, модульді игеру деңгейі анықталады.
Қосымша жұмыстар жүргізіліп әр оқушы өз ... ... ... жүйемен оқыту нәтижесі сабақта әртүрлі әдістерді ... және ... ... ... ... қолдана білуге тәуелді.
Бұл үшін тек ... ... ... ... ғана ... өз нәтижесін берері
анық.
Осы технологияны игерген мұғалімдер кез-келген ... ... ... сыныптарда оқу процесін нәтижелі, тиімді ... ... ... ... және ... ... 2002 ж; 2001ж; 2000 ж; ... 1998 ж; 1997 ж.
2. "Денсаулық" журналы 2000 ж.
3. М.М.Жанпейісова "Модульдік оқыту технологиясы ... ... ... ... 2002 жыл.
4. С.А.Куприй "Учебные модули к курсу биология" (методическое пособие)
Алматы, 2002 г.
5. А.М.Цузмер, О.Л.Петришина "Биология" ... ... ... 1991.
6. З.Жөкебайқызы, С.Сейсенбекқызы. Тәнтану. Оқулық. Алматы. ... ... ... ... ... ... ... 1977.
8. Богданов Т.Л. Биология: Задания и упражнения. Пособие для
поступающих в ... М. ... ... 1991.
9. Беляев Д.К. и др. Общая биология. М: Просвящение 1973.
10. Бернал Дж. Возникновение жизни. М: Мир. 1969.
11. Боген Г. Современная ... М: Мир. ... ... Н.Н. ... Л.Н. ... ... ... Курс: учеб.пособие для 9-10 кл. Сред.шк. М: ... ... ... Н.М., ... В.М. ... ... преподавания
биологий. М: Просвещение, 1976.
14. Винчестер А. Основы современной биологий. М: Мир. ... Ч. ... ... М: ... ... Грин Н., Стаут У., Тейлор Д., Биология. М: Мир. ... ... К.М. Вид и ... Л: ... 1968
18. Заводский К.М. Развитие эволюционной теорий после Дравина. Л:
Наука. 1973.
19. История эволюционных учений и ... Под ред. ... ... М: ... 1966.
20. Касымбаева Н.Е., Аманжолова Тіршіліктану. Алматы. Рауан. ... Н.Е., ... Л.Д., ... О.И. ... М: Высшая школа.
1986.
22. Корсунская В.М. Жалпы биология сабақтары. Алматы. Мектеп. 1980.
23. Кулев А.В. Общая биология. Санкт Петербург. ... ... Кемп П., Армс К. ... в ... Пер с ... М: 1988. 671 ... Комиссаров Б.Д. Методологические проблемы школьного биологического
образования. М: Просвещение. 1991. 159 ... ... С.Г. ... М: ... ... ... ... С.Г., Захаров В.Б., Козлова Т.А. Основы биологий: Курс для
самообразования. М: Просвещение. 1992 414 с.
28. Методика обучение ... ... в ... ... ... ... ЯГПИ им К.Д.Ушинского, 1992.
29. Общая биология: Учебник для 10-11 кл. Средней ... под ... М: ... ... ... ... ... для 10-11 кл. Школ с углубленными изучением
биологий /под ред. А.О.Рувинского. М: Просвещение, 1993.
31. Опарин А.И. Пройсхождение жизни на Земле. М: ... ... Под ред. ... К., Керкиса Ю.Я. Общая биология. М: Просвещение.
1973.
33. Полянский Ю.И. Жалпы ... ... ... ... ... А.Н. Главные направления эволюционного процесса. М:
Издательство МГУ, ... ... ... ... ... Под ред. ... ... Полянского Ю.И. Л:Наука 1967.
36. Тимофеев-Ресовский Н.В., ... А.В. ... ... М: ... ... ... А.В., ... А.Г. Эволюционное учение. М: ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Ұлттық есеп жүесi – макроэкономикалық статистиканың негiзi12 бет
Ұлттық есепшот жүйесінің мазмұны7 бет
Ұлттық киімдердің қоғамдағы маңызы7 бет
12 жылдық білім беру мақсаты6 бет
Қазіргі кездегі білім беру жүйесіндегі концепциялары мен теориялар7 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің педагогикалық шарттары79 бет
Қазақстан Республикасының заңы94 бет
AD – AS үлгісі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь