Қазақстандағы ішкі туризмінің қазіргі жағдайы, перспективалары

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШКІ ТУРИЗМІНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ, ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Туризм туралы түсінік және туризм менеджментінің тиімділігі ... ... ... ... .5
1.2 Туризм индустриясының даму проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3 Қазақстанның ішкі туризімінің қазіргі жағдайына сипаттама ... ... ... ... ... 12

2 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІШКІ ТУРИЗМ ДАМУЫНЫҢ МҮМКІНШІЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.1. Қазақстандағы ішкі туризм саласының даму мүмкіндіктері ... ... ... ... ... .25
2.2. Ішкі туризмнің дамуының алғы шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39
2.3 Қазақстандағы туристік аймақтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...58.63
КІРІСПЕ

Туризм – мемлекет жарнамасы. Қазіргі таңда дүниежүзілік мәнге ие болып отырған бұл сала тек көркем табиғатымен ғана шектелмей, тарих пен археологиялық қазбалардың, мәдениет пен өркениеттің, ел мен жердің, сәулет пен ескерткіштердің тартымдылығы мен ерекшеленіп отыр. Осы тұста еліміздің туристік шаңыраққа айналуына әбден мүмкін деген болжаумен клісуге болады. Себебі, әр аймақтың өзіне тән тарихы, археологиялық қазбалары, табиғаты, елі және салт-дәстүрі бар. Дәл осы тәрізді біздің көркем де, әсем жеріміздің түкпір-түкпірінде өзіне ғана тән гаухарларын табуға болады. Мәселен,Жамбылдың Мыңбұлағы, Көкшетаудың Оқжетпесі, Алматының шөлейт аймақтарында орналасқан Тамғалысы және басқа да аты аңызға айналған жерлерді айтуымызға болады. Өкінішке орай, туристердің көпшілігінің әуелі танысып өтетін интернет беттерінде Қазақстанның барлық туристік жерлері туралы біліп, танысуларына мүмкіндік жоқтың қасы. Қызығушылық тудыратындай айтылмаса, жазылмаса, көрсетілмесе шетелдік емес,жергілікті азаматтардың да жеріміздің әсем жерлеріне баруы қиын-ақ, және еліміздің ішкі туризмі өкініщке орай әзірге мақтанып айтарлықтай дәрежеде емес. Сол себепті де Қазақстанда қазіргі таңда көтеріліп жатқан өзекті мәселелердің бірі – туризм болғандықтан, біз дәл осы Қазақстанның ішкі туризмінің бүгінгі жетістіктері мен кемшіліктерін қарастырғанды жөн санадық.
Жұмыс барысында Қазақстанның ішкі туризмін мына тұстардан қарастардық:
– Ішкі туризм индустриясының даму проблемалары
– Қазақстанның ішкі туризмінің қазіргі жағдайы
– Қазақстандағы ішкі туризм саласының даму мүмкіндіктері
– Ішкі туризмнің дамуының алғы шарттары
– Қазақстанда қазіргі кезде кездесетін туристік аймақтар
Осыған байланысты дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты мынандай бөліктерден тұрады:
 Қазақстандағы ішкі туризм дамуының мүмкіншіліктерін қарастыру;
 Қазақстанның ішкі туризмінің қазіргі таңдағы жағдайына шолу жасау;
 Қазақстанның ішкі туризм саласының даму мүмкіндіктерін қарастыру.
– Ішкі туризм дамуының алғы шарттарын белгілеу
Дипломдық жұмыстың тәжірибелік маңызы. Туризмнің дамуы барлық жақтан қарап келгенде де тек оң әсерін тигізеді. Мысалға, мұнай өнеркәсібі қоршаған ортаны қатты ластайды, жергілікті тіршілікке үлкен зиянын тигізеді. Ал, туризм саласы, керісінше табиғаттың тазаруы мен күтілімін талап етеді, осыдан туристік кәсіпорындар қызметі тек жалпы экономикаға емес, сонымен қатар, қоршаған ортаға да өз пайдасын тигізеді. Қазақстанның туризм потенциалы өте жоғары деңгейде және оны қолданып дамыту үшін, бұл салаға кәсіпқой менеджмент пен маркетинг енгізілуі қажет.
-Осы дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстанның туризм индустриясын қалыптастырудың және дамытудың теориялық мәселелелерін қарастыру, туризмнің аз тексерілген аспектілерінің мүмкіндіктерін ашу және әлемдік туристік индустрияға ену болашағын зерттеу .
Зерттеу пәні: Қазақстан Республикасының ішкі туризм индустриясы.
Зерттеу объектісі: Қазақстандағы ішкі туризм индустриясының қазіргі жағдайы мен болашағы.
Практикалық жаңалығы: Қазіргі нарықтық жағдайға сай шет елдердегі дамыған саланың тәжірибесі негізінде ҚР-да ішкі туризм индустриясын дамыту.
Зерттеу міндеті:
- Ішкі туризмді дамыту проблемаларына теориялық негіздеме жасау;
- Қазақстандағы ішкі туризмінің әлемдік деңгейге жету барысында қазіргі даму жағдайына сипаттама беру;
- Қазақстан Республикасында ішкі туризмді дамытудың әлеуметтік-экономиканың алғы шарттарын қарастыру.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. В.Н.Вуколов. История и теория международного туризма. Алматы, 2002
2. Г.М. Дуйсен Основы формирования и развития индустрии туризма в Казахстане. Алматы, 2002г.
3. Проблемы становления индустрии туризма Казахстана. Материалы международной конференции специалистов туризма. Под редакцией С.Р.Ердавлетова.- Алматы: «Казақ университеті», 2001
4. А.А.Жолдасбеков, А.Н.Пыхарев, М.Д.Мамадияров. Организационно-правовые основы туристской деятельности в РК. Учеб. метод. пособие – Алматы: Ғылым,1998ж
5. Қазақстан Республикасындаға 2002 жылғы туризм. Статистикалық жинақ. Алматы, 2003ж.
6. Қазақстан Республикасындағы 2004 жылдың 1 жартыжылдығының статистикасы. Интернет.
7. Қазақстан Республикасының Туристік қызмет туралы заңы. Алматы, 2001, 13 маусым.
8. Қазақстан Республикасының туризмінің даму концепциясы.
9. Р.Курбанова. Современное состояние туризма в Казахстане: Проблемы и перспективы развития. Транзитная экономика №6 2000г. –104-108 стр.
10. О развитии туризма как доходной отрасли Республики Казахстан. Официальные материалы. Алматы. Раритет. 2001г.
11. Роль туризма в устойчивом развитии Республики Казахстан. Алматы. Қазақ университеті 2001г.
12. Реальные возможности туристского рынка Казахстана. Деловой мир. Астана. 2000г. №5
13. Основы менеджмента туризма / под ред. Квартального В.А. М.: Финансыи статистика, 2001. - 125 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1 Қазақстандағы ішкі туризмінің қазіргі жағдайы,
перспективалары.............................................................
.............................5
1.1 Туризм туралы түсінік және ... ... ... ... даму проблемалары
.............................................7
1.3 Қазақстанның ішкі туризімінің қазіргі жағдайына
сипаттама....................12
2 ҚазақстандаҒы ішкі ... ... ... ішкі туризм саласының даму
мүмкіндіктері.....................25
2.2. Ішкі туризмнің дамуының алғы
шарттары..................................................39
2.3 Қазақстандағы туристік
аймақтар.................................................................48
Қорытынды...................................................................
.........................................53
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
......57
Қосымша.....................................................................
......................................58-63
Кіріспе
Туризм – мемлекет ... ... ... ... ... ... ... бұл сала тек көркем табиғатымен ғана шектелмей, тарих ... ... ... пен ... ел мен ... ... ... тартымдылығы мен ерекшеленіп отыр. Осы тұста еліміздің
туристік ... ... ... ... ... ... ... болады.
Себебі, әр аймақтың өзіне тән тарихы, археологиялық қазбалары, табиғаты,
елі және ... бар. Дәл осы ... ... ... де, ... ... өзіне ғана тән ... ... ... ... ... ... Алматының шөлейт
аймақтарында орналасқан Тамғалысы және ... да аты ... ... ... ... ... ... туристердің көпшілігінің әуелі
танысып өтетін интернет беттерінде Қазақстанның ... ... ... біліп, танысуларына мүмкіндік жоқтың қасы. Қызығушылық тудыратындай
айтылмаса, жазылмаса, көрсетілмесе шетелдік ... ... ... әсем ... баруы қиын-ақ, және еліміздің ішкі туризмі
өкініщке орай ... ... ... дәрежеде емес. Сол себепті де
Қазақстанда қазіргі таңда көтеріліп жатқан өзекті ... бірі ... ... біз дәл осы Қазақстанның ішкі туризмінің бүгінгі
жетістіктері мен кемшіліктерін қарастырғанды жөн санадық.
Жұмыс ... ... ішкі ... мына тұстардан
қарастардық:
– Ішкі туризм индустриясының даму проблемалары
– Қазақстанның ішкі ... ... ... ... ішкі ... ... даму мүмкіндіктері
– Ішкі туризмнің дамуының алғы шарттары
– Қазақстанда қазіргі кезде кездесетін туристік аймақтар
Осыған байланысты ... ... ... мақсаты мынандай
бөліктерден тұрады:
– Қазақстандағы ішкі ... ... ... ... ... ішкі туризмінің қазіргі таңдағы жағдайына шолу жасау;
– Қазақстанның ішкі ... ... даму ... қарастыру.
– Ішкі туризм дамуының алғы шарттарын белгілеу
Дипломдық жұмыстың ... ... ... дамуы барлық жақтан
қарап келгенде де тек оң ... ... ... ... ... ортаны қатты ластайды, жергілікті ... ... ... Ал, ... ... ... табиғаттың тазаруы мен күтілімін
талап етеді, осыдан туристік кәсіпорындар ... тек ... ... ... ... қоршаған ортаға да өз пайдасын тигізеді. Қазақстанның
туризм потенциалы өте жоғары деңгейде және оны ... ... ... ... ... менеджмент пен маркетинг енгізілуі қажет.
-Осы дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстанның туризм ... және ... ... ... ... ... ... аспектілерінің мүмкіндіктерін ашу және әлемдік туристік
индустрияға ену болашағын ... ... ... ... Республикасының ішкі туризм индустриясы.
Зерттеу объектісі: Қазақстандағы ішкі ... ... ... мен болашағы.
Практикалық жаңалығы: Қазіргі нарықтық жағдайға сай шет ... ... ... ... ... ішкі туризм индустриясын
дамыту.
Зерттеу міндеті:
- Ішкі ... ... ... ... негіздеме жасау;
- Қазақстандағы ішкі туризмінің әлемдік ... жету ... даму ... ... ... ... Республикасында ішкі туризмді дамытудың әлеуметтік-
экономиканың алғы шарттарын ... ішкі ... ... ... перспективалары
1.1 Туризм туралы түсінік және туризм менеджментінің тиімділігі
Қазіргі ... адам ... әр ... ... бар, олар ... ... және әлемді тануға бағытталған. Халық тұрмысының жақсаруы
жаңа әлемді ашуға адамның қажеттілігін, ... ... ... құштарлығын
арттырады. Саяхат дегеніміз – туризм. Туризм тек орын ауыстыру емес, ол
көптеген ... және ... ... ... ... он ... мықты дербес индустрияға айналды. Дүниежүзілік Туристік Ұйымның
мәліметтері бойынша туризм әлемнің ... ... ... ... ... ... Туризм сферасына әлемдік ұлттық жиынтық
өнімнің 6%, әлемдік инвестицияның 7%, әр 16-шы ... ... ... ... 11%, ... ... түсімінің 5% келеді. Бұл ... ... ... ... әсерін көрсетеді.
Туризм түсінігіне теориялық және практикалық тұрғыдан ... ... ... ... туризмге толық анықтама беруге тырысты. Әр пікір
өзгеше болып табылады және бұл терминнің көптеген өлшемін ... ... әр ... ... ... ... белгілі бір «оптимум»
таңдау өте қиын.
1980ж. Манила декларациясы «Туризм – ... ... ... ... әлеуметтік, мәдени, білім және экономика ауданына, мемлекет өміріне
және оның халықаралық қатынастарына тікелей әсер ... ... ... ... 1980 ж.) деп ... 1993 жылы ... статистикалық
комиссиясы туризмге кең анықтама берді: «Туризм – бұл өзінің ... ... ... болатын, 1 жылдан аспайтын уақытта демалу, ... ... да ... саяхаттайтын тұлға қызметі».
Халықаралық туристік Академия баспасында берілген анықтамада (Монте
Карло): ...... ... ... ... ... үшін жаяу ... қандай
да бір транспорт түрімен жасалатын саяхат.
П.Г.Олдактың пікірінше, қазіргі ғылыммен жинақтап айтқанда: «Туризм –
бұл өмір ... және ... ... ... байланыссыз халықтың
қозғалысы, демалу, емделу, ғылыми іскерлік және ... ... ...... ... ... ... түсінігінің көпшілік қабылдаған нақты
анықтамасы жоқ. ... ... ... оның тек ... жақтарын
қамтиды. Бірінші анықтамада әлеуметтік және ... ... ... - ... және құқықтық жақтары (адам уақытын ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
жақтарының басым болуы бақыланып отыр, бұл адамдардың қоғамдық-экономикалық
өмірін әлеуметтендіру тенденциясымен ... ... СССР ... ... ... ... әлеуметтік аспектісі алдыңғы орында
болды. Туризмде бұл мағына айтпаса да түсінікті. ... ... ... ... ... ... және көрсетілген қызметті тегін ұсынып отырды.
Қазір «туризм» терминін кең және терең түрде түсіндіру керек. Біздің
ойымызша ... ... 2 ... ... ... ... ... географиялық тұрғыдан сұраныс және ұсыныстың кеңістік-
территориялық ... ... ... ... ... ... және ... тұтынушылық шаруашылық негізі.
Туризмге экономикалық тұрғыдан бірнеше анықтама берілген:
Г.А.Папирян, туризм ол қызметтер жиынтығы, оларды тұтыну ... ... ... және ол өндірістік өнім сияқты жүйелі түрде ... ... ... ... ... 2 ... Оның бірі ... индустриясы – халық шаруашылығы құрылымында
ерекше ... ... Ол ... ... ... үшін ... бірқатар өндірістік қызметтер мен қызмет
көрсету мекемелерінің жиынтығы. ... ... ... ... ... Егер
туристік мекемелерге қатысты туризмнің өзіне тән еңбек ұсынысының ... онда бұл ... ... ... және ... ерекшеліктеріне
байланысты болады.
Біздің ойымызша, туризмнің экономикалық мәніне нақты анықтама «қазіргі
туризмнің экономикасы» жұмысында берілген: ... ... және ... бөлігі болып табылады және оны сұраныс пен ұсыныс жағынан
қарастыруға болады. ... ішкі және ... ... нарық жатады,
ал ұсынысқа транспорт, туристік көрікті жерлер және бос ... ... ... ... ... ... және ... сондай-ақ
жарнамалық анықтамалық қызмет жатады.
Біздің ойымызша, туризм дегеніміз - рекреация, емдік, ... ... әр ... ... ... мақсатында келген елінде тұрғылықты жерін
ауыстыру немесе жұмыс істеуге байланысты емес ... ... ... ... Бұл анықтама географиялық мәнге ие.
Туризмнің негізгі түсініктерін анықтай отырып оның ... ... және әсер ... факторларға тоқтаймыз. Схема бойынша ... - ............
этникалық – құқықтық. Аталған факторлар біздің мемлекетке тән ... ... ... ... орнын айқындайды.
Туризмнің дамуына әсер ететін негізгі ... ... ... болып бөлінеді. Статикалық факторларға табиғи-географиялық
факторлар жиынтығы кіреді. Олардың ... және ... ... бар. ... ... ... ... материалды-техникалық және саяси факторлар жатады. Олар
уақытта және кеңістікте өзгеретін әр ... ... ... ... ... ... айтылған және туризмнің негізгі аспектілерін
көрсетпейді. Туризмге әсер ететін факторлар тағы да сыртқы (экзогенді) және
ішкі (эндогенді) ... ... ... ... ... ... әлеуметтік өзгерістер арқылы әсер етеді. Бұл факторлар тобына:
тұрғындар ... ... ... әйелдер санының өсуі және әр жанұяға
кірістің ... ... және ... кеш ... ... ... жанұяның көбеюі, иммиграциялық шектеулердің азаюы, ... ... өсуі және ... уақытының қолайлы графигі, зейнетке ерте шығу,
туризмге жағдайлардың өсуі ... ... тура ... ... түрде адамның бос уақыт
құрылымына әсер етеді. Бұл туризмнің ... ... ... ... ... ... туризмді дамыту бағдарламасын
құрғанда бос ... ... және ... уақыт құрылымын анықтау
керек.
Сыртқы факторларға экономикалық және қаржылық факторлар да ... ... ... бұл ... ... тұрады және оларды бөлек
қарастыру керек, өйткені олар ... ... ... анықтайтын факторлар
болып табылады.
Сонымен қатар сыртқы факторларға саяси және құқықтық ... ... ... ... инфрақұрылымының және сауданың
дамуы, сондай-ақ саяхаттың қауіпсіздік жағдайының өзгеруі жатады.
Ішкі факторлар – бұл факторлар туризм ... ... әсер ... ... ... ... техникалық факторлар жатады. Бұл жерде біз ішкі
факторлар ... ғана ... ... ... да ... деп
көрсеткіміз келеді. Себебі олар таза экономикалық көрсеткіштерге ... ... ... транспорт, тамақтану орындары,
рекреациялық сфера, жекеше сауда және т.б. ... ... ... ... ... ... негіздеме
Туризм факторларын анықтап және анализдеп болған соң туризм
индустриясын зерттеуді ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы экономика жағдайында болған жоқ.
Туризм индустриясы терминінің анықтамасын берейік:
«Туризм және туризм индустриясы» түсінігі ұқсас және бір ... ... ... ... бұл ... әр ... анықтама береді.
«Туризм индустриясы» түсінігі өте ... және ... ССРО ... ... рет П.Г.Олдак анықтама берген: «Туризм индустриясы туризм қызметін
сату және құруға маманданған қызмет ... ... ... ... төлеу қабілеттілік сұранысын қанағаттандыруға
мамандандырылған экономиканың бөлек саласы.
С.Р.Ердаулетовтың ойынша ... ... ... ... анықтайды. «Туризм индустриясы» – таза экономикалық ... ... ... ... туризм индустриясын шаруашылық
құрылымның дербес ... деп ... ... ... мен ... экономикалық жүйе, олардың ... ... және ... ... ... қиын және әр ... сұранысты қанағаттандырумен
шектеледі.
Біздің ойымызша «туризм индустриясы – бұл ... ... ... сервис инфрақұрылымының барлық формалары кіретін
демалу және ... ... ... ... қанағаттандыратын қиын,
шаруашылық, өндірістік және әлеуметтік қызметтің көпқырлы жүйесі.
«Туризм және туризм ... ... ... ... бірнеше айырмашылығы болу керек. Олардың ... ... ... терминіне географиялық тұрғыдан және «Туризм
индустриясы» терминіне экономикалық тұрғыдан қарау. Туризм – бұл саяхат, ...... ... түсінік, олар саяхатшы-географтармен
жасалған географиялық ашылулар. Сондықтан ... – бұл таза ... ... ... мәні бар. ... сөзі ... деген мағынаны білдіреді (л.т. «industria» - ... ... ... ... ... бұл ... масштабтылығы мен
тиімділігіне аз капиталдың сиымдылығы және құйылған қаржының тез өтелуіне
байланысты.
«Туризм ... ... ... ... ресурстарға байланысты орналасуы, өндірістің
маусымдылық және циклді мінезі, ... және ... ... ... міндеттілігі жатыр. Туризм индустриясын дамытуды дұрыс
түсіну үшін экономикалық саланың оң және ... ... ... ... ... оң ... ЖІӨ ... туризмнен түскен табыстың өсуі;
- аудандарда әлеуметтік инфрақұрылымның дамуы;
- туризм сферасында жұмыс істейтіндердің ... ... ... ... ... артуы;
- аудандардың білім және ғылым потенциялының өсуі;
- агломерацияға антропогенді ... ... ... ... тез ... ... ЖІӨ құрамында табыстарды иррационалды үлестіру;
- өндірістік инфрақұрылымның кейбір салаларының стагнациясы;
- туризм индустриясына басқа экономика ... ... ... ... ... мамандандырылған кадрлардың азаюы;
- игерілмеген табиғи территорияларға антропогенді әсердің өсуі.
Біздің атап өткен туризм индустриясы дамуының оң және ... ... ... олар ... ұлттық экономикамыздың жаңа секторларының
қалыптасуына байланысты өзгертіліп және толықтырылып тұрады.
Туризм индустриясының оң және теріс жақтары оның ... ... ... ... факторлардың бір бөлігі ғана.
Туризм индустриясының құрылымын және қазіргі этапта оны басқару
құрылымын анықтау ... ... ... ... ... ... ... туризм индустриясының альтернативтік, бірыңғайландырылған
құрылымын ұсынамыз.
Біздің берген нұсқамыздың ... ... ... ... ... ... үшін табиғи рекреациялық потенциал факторы
оның масштабтылығы, әр түрлілігі және ... ... ... ... ... экономикасының қазіргі даму этабында ... ... ... ... ... бұл ... оның
құрылымының басты элементі болуы керек.
Қазақстан туризм инудстриясының құрылымы
| | | | ... ... ... ... | | | ... орган |
|потенциал | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | ... ... | |
| | | | | ... | | | ... ... ... | | | ... |
| | | | | |
| | | | | ... және ... | | | ... ақпараттық |
|беру ұйымдары | | | ... БАҚ ... ... туризм индустриясының қазіргі бөлімін ... ... ... жаңа ... саясаттың құрылуына негіз бола
алады. Демек, туризм индустриясы қиын экономикалық жүйе. Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... және Қазақстан экономикасының басқа ... ... ... ... демографиялық және басқа проблемаларды шешуге
көмектеседі.
Батыста туризмнің әлеуметтік-экономикалық мәнін бұрыннан түсінген.
Сондықтан да ... ... ... туристік ұйымдардың әр түрлі
эксперттері мен ... ... ... 2000 ... және одан ... 2025 ... туризм қандай болады? – деп болжам жасауға ұмтылған,
себебі оның ... даму ... ... ... болды. Сол кезде, 80-
шы жылдары, туризм өзінің мәні бойынша халықаралық қызмет түрлерінің ең бір
алғашқы ... ... ... деп жазылды. Мұны біз оны дамытуға жұмсалып
жатқан қаражаттың динамикалық көтерілуінен біле аламыз және де ... ... ... қаржылық топтар өздерінің транспорт қорымен,
қонақ-үй комплекстік ... ... ... және ... ене ... ... ... 2020 жылға дейінгі аралықта ... ... ДСҰ ... ... ... ... ... туризм, эксклюзивті және спорттық туризм, сондай-ақ
жағажайлық демалысты атады. Ал сол ... ... 2020 жылы ... келу саны 156,1 млн. ... құрауы мүмкін.
Қазақстан үшін бұл кезеңде әлемдік туристік нарықта оқиғалы ... ... ... ... ... ... оған Республикада
жеткілікті рекреациялық ресурстары ... ... және ... ... ... ... президенті Ж.Фошенің ойынша, туризмді дамыту тек ... ... ... ғана ... және де ... мәдени және
гуманитарлық аспектілерді ... ... ... жұмыс ұзаққа бармайды,
адамдар мен оны қоршаған орта үшін ... жоқ ... ... ғаламдану концепциясын құрастыру әлемде әлеуметтік
мәнге ие, егер де адам ... ұзақ ... ... ... ... ... ... максималды дәл ғаламдық концепциясы үшін адам дамуының
экологиялық және демографиялық ұзақ мерзімдік болжамдарын анализдеу ... Ал ... ... ... әр ... ... үзбей зерттеп отырады.
Вашингтондық «World watch» институты өзінің шығарған ... ... ... 1998» атты баяндамасында мынадай ескертулер бар, яғни
әлемдік ресурстарды ... ... ... 50 ... ... бірден
көбейеді. Біздің жер шарындағы халық 60 пайызға көбейеді деп болжануда.
Сонда 6 ... жуық ... тағы да 3,5 ... адам ... Бұл өзімен
бірге табиғи ресурстар шығынның көлемін үлкейтеді. Баяндамада айтылғандай,
соңғы 50 жылда әлем ... ... ... тең ... ... ... ... мұндай саласын қарыштатып дамыту үшін көп көлемде
табиғи рекреациялық ресурстарды қолдануға тура келеді. Бұл өз ... ... ... ... ... ... ... Үндістанда,
Таяу Шығыста және Африкада су қоры ... ... әлем ... ... ... ... ... қарастыруға шақырады. Бұл
Қазақстан үшін де көкейтесті мәселенің бірі.
Келесі бір адам дамуындағы маңызды, ұзақ мерзімді болжам жер ... ... ... ... 2001 жылы БҰҰ ... ... халықтың
саны ұдайы өсіп отырады деп болжаған, яғни 2050 жылы 9,3 млрд-қа және ... жылы 10 ... ... ... делінген. Бірақ та кейінгі
кездері демографтар ... ... ... ... жасап отыр.
Әрине бұл демографиялық факторлар туризм индустриясының қарыштап
дамуына үлкен әсер етуі ... ... ... де.
Келесі бір адам дамуындағы ұзақ мерзімдік ... ... ... ... бұл өз кезегінде туризм дамуының
концепциясын нақтылай түсуге ... әсер ... 2002 жылы ... ... ... ... күнін атап өту кезінде, егер де дәл қазіргідей сол масштабта
әлем суды ... ... ... 2025 жылы 2,7 ... адам ... ... ... Тағы 2,5 млрд. адамның тұщы суға ... ... бір су ... салдарынан дау-жанжал туындайтын әлемдегі
аумақтардың бірі Орта Азия. Сондықтан да Сібірлік өзендердің суын ... бұру ... өте ... болып отыр. Бұл мәселе Кеңестік
заманда да талқыланып, белгісіз себептермен кейінге ысырылып қойды. ... бұл ... ... жобасы Қазақстан мен Орта ... ... ... Егер де бұл жоба іске асар болса, онда ... қана ... ... ... қана ... ... ... шешім табары сөзсіз.
Халықаралық туризмді мамандар біріншіден қызметтер мен тауарлардың
халықаралық саудасының бөлігі ретінде қарастырады. Ол кезегінде ... ... ... ... ... салыстырмалы
басымдылық; факторлардың қарым-қатынасын қатыстырады.
Абсолюттік басымдылық халықаралық туризмде маңызды роль атқарады.
Керемет табиғи және ... ... шығу ... басқа
елдердің алдында абсолютті басымдылықты байқатады.
Абсолюттік басымдылықты ... ... ... мына ... ... ... ... (территорияларында әлемдегі ең биік
шыңдар 8 мың ... ... оның ... Эверест те бар), АҚШ (Гранд-
Коньон); Венесуэла (әлемдегі ең биік ... және ... ... тарихи-мәдени ескерткіштер бойынша мына топтар
иемденеді: Египет (Гиза-Дахшур ауданындағы пирамидалар, ежелгі Фивтер);
Греция (Афинадағы ... ... ... ... ... ... саябақтар мен сарайлар және - ... ... ... Мәскеудегі - Қызыл алаң және Кремль); Қытай (Қытайдың ұлы
қорғаны)және т.б.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... туристік нарықта керемет туристік өнім құрап ... ... ... өзінше орналасқан бірқатар табиғи ескерткіштер кейбір
абсолютті ... ... ... ... ең ... ... Хан-Тәңірі, биіктігі - теңіз деңгейінен жеті мың метрден жоғары, ... ... ... ... орналасқан. Жақын маңда аэродром
болғандықтан Алматылық турфирмалардың қызметкерлері Алматыдан ... 3,5-4,5 ... ... ... апарып тастай алады. Бұл
басқа жеті мың метрлік шыңдары бар елдердің ... ... ... ... ... ... ТМД ... туризм индустриясына
келген тікелей инвестицияның көлемі үлкен ... ... да ... ... ... ... ... Батыс елдері пайдалануда.
Басқаларына қарағанда инвестициясының кең ... түрі ... ... ... ... ... ... шарт жасау.
Қазақстан Республикасы шетелдік инвесторларға тартымдылығы ... ... ... ... ... ... ... Нарықтың үлкен потенциалы.
3. Табиғи ресурстарды пайдалану мүмкіндігі.
4. Болашақта Шығыс пен Батысты біріктіруші халықаралық транспорттық
маршруттық перспективасының болуы.
1997-2000 ... ... ... Республикасының өкілетті
ұйымдармен 171 инвестициялық келісім шарт 1240 млн. ... ... Оның ... ... ... 12,21 млн. доллар тартылған.
Туризм саласына мұндай аз көлемдегі инвестицияның негізгі себебі:
1. Қазақстан Республикасы бағдарламасының жоқтығы.
2. Жеткілікті сервистің және сол ... ... ... ... ... ... ... оптималды
еместігі.
Жаңа инвестициялық саясаттың негізгі міндеті – Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... жағдайларға
адаптациялау. Олардың бірі – инвестициялық қаржыландыруды бюджеттік емес
көздерінде мобилизациялау. ... ... ... мемлекеттерде капиталды
салымдардың және ұлттық шаруашылықтың негізгі бөлігін қамтамассыз етеді.
1.3 Қазақстандағы ішкі туризімінің қазіргі жағдайына сипаттама
Туризм – ... бос ... ... ... ... табиғатпен тілдесумен тікелей байлынысты, жеке және ұжымдық толық
жетілудің жолы ретінде жоспарлануы жеке ... ... тиіс ...... ... басты рольдердің бірін ... ... ... деректері бойынша ол әлемдік жалпы ... бір ... ... ... 11 ... ... ... әрбір 9-шы жұмысшы орнын қамтамасыз етеді.
Қазіргі туризм индустриясы ірі жоғары табысты және ... ... ... ... ... ... көрсетулердің бірі. Халықаралық
туризм әлемдік экспорт ... 8 ... ... ... 37 ... ... Ішкі туризмнен түскен табыс, табыс көлемі
бойынша мұнай, мұнай өнімдерін және ... ... ... үшінші
орын алады. Қазіргі деңгейдегі жағдай жаңа ... да қала ... ... ... негізгі себеп болатын, ол туризм әлемдегі дәстүрлі
аудандардан ... жаңа ... ... ... ... байланысты
Қазақстанда әлемдік туристік нарықтағы өзінің орнын алып қалуға ... ... жылы ... Республикасы, дүниежүзілік туристік ұйымға нақты
мүше болып кірді.
Қазақстанда қазіргі заманғы инфрақұрылым салаларының дамуына, ... ... ... мән ... ... елдің тұтас өңірлерінің
экономикасына белсенді ықпал етеді. Туризм саласында шаруашылығын ... ... мен ... ... жол ... халыққа сауда,
мәдени, дәрігерлік қызмет көрсетудің дамуымен ... ... ... ... ... ... ... Ұлы Жібек
жолының құрылуы мен дамуы Қазақстан ішкі туризімінің тарихи алғы ... ... ... алуы ішкі ... ... ... ... тарихи және мәдени мұрасын жаңғырту үшін негіз болып ... тез және ... ... оның қоршаған ортаға, экономиканың
барлық саласына және қоғамның әл-ауқатына ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді даму бағдарламасында туризмді
басты сала деп ... ... – бұл ... ... ... білмейтін саласы.
Мамандардың есебі бойынша, орташа есеппен, бір шетелдік туристің беретін
табысын алу үшін, шамамен 9 ... тас ... ... 15 ... ... ... 2
тонна жоғары сортты бидайды әлемдік рынокқа шығару керек. Бұл ... сату ... ... ... ... ал туристік өндіріс
таусылмайтын ресурстармен ... ... ... ... ... 100 мың ... қалада орташа есеппен екі сағат болған ... 350 мың ... ... адам ... бір ... 17,5 ... жұмсайды.
Сөйтіп, шикізат сату өзіндік экономикалық тығырыққа тірелу болса, ал
туризмді дамыту – ұзақ ... ... ... ... ... ... ... экономикасына үш оң нәтиже береді:
1. Шетел валютасының құйылуын қамтамасыз етеді және ... ... ... ... сияқты экономикалық көрсеткіштерге оң ықпал жасайды.
2. Халықтың жұмыспен қамтылуын көбейтуге ... ДТҰ ... ... және ... ... ... бойынша, туризм
өндірісінде құрылатын әрбір жұмыс орнына басқа салаларда болатын 5-тен ... ... ... орны келеді екен. Туризм тура немесе жанама түрде
экономиканың 32 ... ... ... ... ... ... ... жәрдемдеседі.
Қазақстанда ішкі туризмнің дамуы үшін нормативтік-құқықтық база
құрылды. 2001 ... ... ... ... ... ... жаңа заң ... Ол Қазақстан Республикасы
экономикасың бір саласы ретінде туристік қызметтің құқықтық,
экономиканың, ... және ... ... ... ... ... туристік қызметті мемлекеттік реттеудің негізі
принциптері болып: туристік қызметке жәрдем беру және оның ... ... ... ... қызметтің басым бағыттарын айқындау және қолдау,
сонымен қатар Қазақстан туризм үшін ... ел ... ... ... жылы ... ... индустриясын дамытудың ... 1997 ... ... жолының тарихи орталықтарын жандандандыру.
Түркі тілдес мемлекеттердің мәдени мұрасын сақтау және сабақтастыра ... жеке ... ... құру ... ... Республикасының
мемлекеттік бағдарламасын қабылдады. 1997 жылы 2030 жылға дейінгі туризмді
дамыту стратегиясы жасалды.
Қазіргі уақытта 2000-2015 жылдарға ... ... ... ... ... ... ... Бұл бағдарламаның басты
мақсаты республикада қазіргі заманға сай ... ... жеке ... ... ... ... экономиканың қосалқы салаларын өркендету.
Сонымен қатар ол Қазақстанның ішкі туристік ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және саяси
жедел жаңару жолында” атты халыққа Жолдауында туристік сектор шикізаттық
емес саладағы ел ... ... ... ... ұзақ
мерзімге арналған жеті кластерінің қатарында экономикалық ... ... ... ... және демалыс зоналарын жетілдіру мен
сақтауға, саланың ғылыми-әдістемені ... ... ... және ... ... ... мән ... болады.
Мақсаты. Туризм елдің тұтас аудандарының экономикасына белсенді әсер
етеді. Туризм саласындағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... жол ... ... ... ... мәдени,
медициналық қызмет көрсетуі дамытумен тығыз байланысты. ... ... ... ... секторлардың көпшілігімен салыстырғанда,
неғұрлым пәрменді мультипликаторлық тиімділікке ие.
Осындай көрсеткіштерге ие болып отырған ... ... ... енді бой ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаев «мемлекеттің
экономикасына валюталық ... көзі ... ... ... бірі» деп бірнеше рет атап өтті. Бірақ, бүгінгі ... ... ... ... әлемдік стандарттардан артта қалып отыр.
Бұл бірқатар жағдайлармен анықталады, олар:
– туристік инфрақұрылымның әлі де дами қоймағандығы;
... ... ... ... қаржылық-кредиттік
жүйенің жетілмегендігі;
– мемлекеттің көрікті орындарының және туристік ... ... және ... ... ... ... жоғары квалификацияланған мамандардың аздығы;
– туризм индустриясын нарықтық бәсекелестікке сай құру ... ... және ... ... ... ... негізінің өңделмегендігі.
Туризм индустриясын үлкен көлемді бизнес негізінде ... және ... ... рационалды пайдалану «Қазақстан
2030» стратегиясын, ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының Туристік қызмет туралы» заңын және
басқа да нормативті-құқықтық актілерін жүзеге асыру ... ... ... Үкіметінің туризм саласындағы белгілеген барынша
маңызды міндеттерінің бірі – ... ... ... ... айналдыру.
Мемлекеттік бағдарламаның мақсаты сырттан келушілер туризмі және ішкі
туризм көлемін арттыру ... ... ... ... мемлекет пен
халық кірісінің тұрақты өсуін ... ету үшін ... ... ... ... ... ... бірінші кезектегі міндеттер мыналар болып
айқындалды:
– туризм инфрақұрылымын дамыту;
– туризмді мемлекеттік реттеу мен қолдаудың ... ... ... ... ... имиджін қалыптастыру;
– туристік әлеуетті арттыру;
– рекреациялық шаруашылық ... бар ... ... ... ... ішкі ... ролі ... Алматы қалаларында, Атырау, Қарағанды және Ақтөбе облыстарында
сырттан келушілер барынша кең ... ... бұл ... іскерлік туризм
басым. Көрсетілген қалаларда, сондай-ақ ... ... ... және Батыс Қазақстан облыстарында неғұрлым ... ... ... ... барынша дамуы Астана, Алматы ... ... ... алғанда Қарағанды туризімінде, Алматы және Ақмола
облыстарында ... ... ... ... ... ... көп ... Алматы, Астана қалаларында, ... ... ... ... және ... ... ... көрсетілген (4-
қосымша). Бұл өңірлердегі туристердің сапар мақсаты негізінен ... ... ... бос ... рекреация және демалыс, сондай-ақ шоп-турлар
болып табылады.
Өндірілген өнім (жұмыстар мен қызмет көрсетулер) көлемі
(млн. теңгеде)
| |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. ... |9055,0 |22386,9 |29944,0 ... ... | | | ... ... |2926,2 |3204,2 |5028,0 ... мерзімде тұруға арналған |2181,4 |14530,7 |17737,5 ... ... және ... да | | | ... | | | ... ... | | | ... бар ... ... |1547,5 |12886,4 |15927,0 |
|мейрамханалары жоқ ... ... |524,4 |1297,5 |1533,3 ... ... ... және |33,5 |41,4 |57,7 ... ... ... | | | ... |- |148,9 |0,7 ... да тұрғылықты жерлер |76,0 |156,5 |218,8 ... ... ... жергілікті атқарушы органдар саланы дамытуға
қажетті қаржылай ... ... ... ... ... ... ... индустрияның дамуын тежеуші факторлардың бірі
жергілікті атқарушы органдардың ... ... ... ... бірі ретінде аталған салаға жеткіліксіз назар аударуы болып
табылады. Айталық, ішкі туризмді ... ... ... ... және ... ... іске асыруға Солтүстік Қазақстан
облысында жыл ... орта ... 400 мың, ал 2006 ... - 329 мың ... облысында жыл сайын - 500 мың теңгеден және ... ... ... млн. ... шегінде бөлінді.
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің деректері бойынша
2005 жылы Қазақстан Республикасының аумағында 515 ... ... ... ішінде: 273 мейманхана, 7 кемпинг, 36 ... 15 ... 12 ... 5 ... ... ... 29 демалыс аймағы, 27 демалыс үйі, 24 ... ... ... ... 4 тау ... базасы, 13 қонақ үй, 9 аңшылық үй, 1
балалар мен жасөспірімдер туризмі ... 7 ... ... 6 мұражай,
2 кесене, 1 туризм жөніндегі мемлекеттік кәсіпорын және ... ... ... - ... ... қолданыстағы 385 қонақ үй мен басқа да орналастыру орнының
340-ы жеке меншік нысанында, 22-сі ... ... және 23-і ... меншігінде болды.
Елде үш, төрт, және бес жұлдызды 78 қонақ үй ... ... ... ... ... санаттарға жатады.
Республика бойынша туристерді орналастыру объектілерін пайдаланудан
түскен ... 2005 жылы 21156 млн. ... ... ... ... ... көлемі 17737,5 млн. теңге, оның ішінде – мейрамханалары
бар қонақ үйлер – 15927,0 млн. теңге, мейрамханаларсыз қонақ ...... ... ... жатақханалары мен таудағы туристік базалар – 57,7 млн.
теңге; кемпингтер, мотельдер, автофургондар мен автотіркемелерді ... ... ... қызметті қоса алғанда – 0,7 млн. ... ... ... – 218,8 млн. ... ... ... ... орындарында: 106 санаторий, пансионат,
санаторий-профилакторийде 2005 жылы ... ... ... мың адам ... 13 ... ... мен ... пансионаттарда
32686 адам демалған. Неғұрлым танымал емдеу орындарына “Сарыағаш” (ОҚО),
Арасан-Қапал ... ... ... ... (Павлодар облысы),
“Жаңақорған” (Қызылорда облысы), Щучье-Бурабай аймағы ... ... ... ... және ... ... ... Статистика агенттігінің деректері бойынша 2003
жылы туризм объектілерінің негізгі жаңа ... 29591,8 млн. ... жылы 37895,2 млн. ... 2005 жылы 33994,3 млн. ... ... Бұл ... ... ... ... оң үрдістеріне куә
болады, алайда қабылданып отырған шаралар инфрақұрылымды дамытуға және
туристік ... ... ... анық ... ... ... ... дамытуға салынған инвестициялардың
жалпы сомасынан туристік ... ... ... ... 2003 жылы ... млн. ... 2004 жылы 242 млн. теңге және 2005 жылы 48,3 млн. ... ... ... ... Астана және Алматы қалаларына
шекараның арғы жағынан келген туристер сапары іскерлік мақсатта болатынын
(іскерлік ... және олар ... әрі ... ... толық жиынтығын
ұсынатын қонақ үйлерге тоқтағанды жөн санайтынын көрсетті. Елдің іскерлік
орталықтары – ірі қалалардағы халықаралық деңгейдегі қонақ ... ... әрі ... дәл осы ... ... ... болады.
Алайда, қонақ үйлерді, пасионаттарды, демалыс үйлері мен базаларын
қоса ... ... ... ... ... сондай-ақ
санаторийлік-курорттық мекемелер моралдық және физикалық тұрғыдан ... ... ... ... ішкі туризм экономикалық құбылыс ретінде индустриалды ... ... ... ... ... ... ... ілгері басып,
жаңа жұмыс орындарын береді, ұлттық кірістің өсуіне әсер ... ... ... және ... ... өмір сүру деңгейін
көтереді. Туризм индустриясы ... ... ... және ... ... ... ... туризм мемлекет экономикасына
қолайлы жағдай тудырып, оның дамуына әсер ... ... ... түрлері бойынша
қызмет көрсетілген келушілер саны
| ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... | ... |1817402 |304664 |217961 |1294777 ... | | | | ... |58529 |1377 |480 |56672 ... |63733 |9222 |4765 |49746 ... |152593 |971 |32080 |119542 ... |91883 |30963 |5122 |55798 ... ... |168320 |8434 |3200 |156686 ... |40101 |2204 |4416 |33481 ... Қазақстан |36498 |6333 |7905 |22260 ... |161477 |14387 |14164 |132926 ... |39148 |4482 |2424 |32242 ... |15141 |2020 |746 |12375 ... |59050 |8203 |2487 |48360 ... |60353 |2626 |2900 |54827 ... |53843 |6237 |8911 |38695 ... | | | | ... |55020 |4172 |1217 |49631 ... | | | | ... |251432 |31900 |31783 |187749 ... |510281 |171133 |95361 |243787 ... ... ... 100 әлем мемлекеттерінің өкілдері келді.
Біз зерттеген уақыт барысында Қазақстанға туристер жіберетін ... ... ... ... Ресей, содан кейін Туркия, АҚШ және
Жапония елдері (2-сурет).
Көрсеткіштерді ... ... ... резидент емес
туристерге қызмет көрсету басымдылығы Қазақстанда үлкен неміс ... ... ... екінші орында, бұл географиялық жақындылық
және біздің мемлекеттер арасындағы ескі байланыстар. Туркия үшінші ... Бұл ... ... тілдің, мәдениеттің жалпылығы, сонымен қатар
Туркияның Қазақстанға деген ... ... ... АҚШ ... ... ... ... тұрғыдан құштар.
Аталған 5 мемлекеттің резидент еместерге қызмет көрсетуден 1998 ... 709,1 АҚШ ... ... ... ... суммасының 51% құрды. 1999 ж.
кіріс 358,2 мың АҚШ ... ... 43,1% ... Қазақстанға туристер жіберуші мемлекеттерді 6 категорияға ... 1) 10 ... аса ... ... мемлекеттер; 2) 5 мыңнан 10 мыңға
дейін туристер жіберуші мемлекеттер; 3) 1 ... 5 ... ... 4) ... ... ... ... мемлекеттер; 5) 100-ден 500-ге дейін
туристер; 6) 100 туристен аз ... ... ... 1998 жылы ... ... Германия 14838
туристер, екінші категорияда ... ... ... жоқ, үшінші
категорияда 6 мемлекет бар: Ресей, Туркия, АҚШ, Жапония, Ұлыбритания, Қытай
(24,5% жалпы резидент емес ... ... ... : Франция
және Пәкістан (4,2%), бесінші категорияда 18 ... ... ... ... ... ... Австрия, Италия, КХДР, Иран және
Қырғызстан. 18 мемлекеттің үлесі 11,3 ... ... ... ... мемлекеттер (9,6%). 1999 жылы бұл жағдай келесідей болды:
бірінші категорияда Германия 18503 туристер;
екінші категорияда мемлекеттер жоқ;
үшінші категорияда 7 ... ... ... АҚШ, Жапония,
Ұлыбритания, Қытай және ... (31,5% ... ... емес ... ... 6 ... Австрия, Корея Республикасы,
Пәкістан, Израиль, Индия, Нидерланды (8,2%)
бесінші ... 25 ... ... ... ... ... ... Греция және Польша сияқты мемлекеттерді
атап көрсетуге болады. Барлық 25 мемлекеттің үлесі ... ... ... ... 11 ... құрды;
алтыншы категорияда қалған барлық мемлекеттер туристерді жіберуші
мемлекеттердің жалпы құрылымның 12,1 ... ... ... ... жылдар Қазақстанда шетелдік туризмнің даму
тенденциясы шұғыл өзгермегендігі байқалады. Бірақ 3-ші категорияда ... - 7,0 %, 4-ші ... – 4,0%, 6-шы ... – 2,5% ... ... Республикасы өзінің табиғи рекреациялық және
экономикалық потенциалына сүйене отырып, келу (шетелдік) ... ... Бұл ... ... «Клондайкомы» болып табылады.
Шетелдік туризмді дамыта отырып, оның әсерінің нәтижесін үйрену керек.
Әрине бүгінгі күнде ... ... ... ... ... әсер
еткен жоқ. Сонда да жалпы қабылданған шетелдік туризмнің әсерін келтірейік.
Н.Ю.Малашенко туризм дамуының дамушы мемлекеттерде экономикалық-әлеуметтік
және ... ... ... ... Біз тек ... әсерін
шетелдік туризмге қатысты жағдайларды көрсетеміз (4-кесте).
4-кесте.
Дамушы мемлекеттерде ... ... ... экономикаға әсері
|Пайда ... ... ... ... |Нақты валютаның ағып ... ... ... | ... ... ... |Дәстүрлі жұмыстан кетуі. |
|Нақты ... және ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |Маусымдылық жұмыс бастылық. ... ... және ... өндірісінде |Инфляция. ... ... | ... ... ... ... компанияларға басшылық-тық |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... және |
| ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық | ... ... | ... ... ... дамуының бір ерекшелігі ұлттық (ішкі)
туризмнің болмауы және осы ... ... ... индустриясы сыртқы
сұранысты қанағаттандыруға бағытталған. Бұл Қазақстанда да өз дәрежесінде
байқалады. ... ... ... ... ... кері ... (шетелдік) туристерге емес шығушы (резиденттер) туристерге жүреді.
Осылай 1999 жылы резидент емес ... саны 22% ... Бұл ... ... ... қызметінің келу нарығындағы жағдайының ... ... ... ... ... ... ... салық
салудың, тарифтің тым арттырылуын, туристік ... ... ... көрікті табиғатының шетелде жарнамаланбауын және
туризмнің насихатталмауын дәлелдейді.
Жалпы біздің ойымызша шетелдік туристерді ... ... ... ... және ... – жақын болашақтың жұмысы.
Жыл сайын көрме алаңдары ұлғаюда, республиканың туристік ұйымдарының
өкілдіктері ... ... ... ... артуда.
Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінде (Лондон қ.) 2004
жылғы ... ... ... ... ... ашылды.
Бүкіләлемдік туристік ұйымның Іс-шаралар күнтізбесіне енгізілген KITF
– Қазақстан ... ... ... ... ... “Белуха”
халықаралық туристік фестивалі Шығыс Қазақстан облысында жыл ... 2005 жылы KITF ... ... 23 ... ... астам
компания қатысты, ал 2006 жылы оның ... 30 ... ... болды. Сонымен қатар негізгі мақсаты ... ... ... және ... ... ... ел ... – Астананың үшінші
мыңжылдық қаласы ретінде имиджін қалыптастыру болып табылатын ... ... ... туристік көрме жыл сайын ... ... ... үшін ... техникалық көмек және
инвестициялар тарта отырып бизнес-жоспарлар құру мен ... ... ... ... ... семинарларын жыл сайын өткізу қамтамасыз
етілген. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... бағыттамалар, буклеттер мен ... ... ... ... да ... өнім ... оң ... имиджін қалыптастыруға және туристік
индустрияға ... ... ... ... ... Шетелдік инвесторлар кеңесінің (ШИК) жұмыс тобы көп жәрдемін
тигізеді, оның шеңберінде 2005 жылы ШИК ... ... ... ... ... жөніндегі шағын топ құрылды. Сонымен қатар 2006 жылдан
бастап ШИК ... ... ... ... ашу
туралы шешім қабылданды.
Бүгінде республика іс ... ... ... ... ... отыр. Туристік кластерді дамыту шеңберінде республикада туризмді
дамытудың іскерлік, экологиялық, мәдени-танымдық, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... негізгі жеткізушісі туристік ұйымдар
болып табылады, оларды туристік қызметті жүзеге асыру құқығына ... 846 ... ұйым мен 30 жеке ... ұсынады. Әрекет етуші туристік
фирмалар мен ... үй ... ... басым көпшілігі Алматы
қаласында (605), Шығыс Қазақстан (124), Қарағанды (122), ... ... және ... ... (79) ... ... туристік
қызмет көрсетулер нарығында 3,2 мыңға жуық адам, 1,5 мың кәсіби гид ... ... ... ... нарықтың барлық ұйымдарының 98,3 %-ін
шағын кәсіпорындар (жұмыс ... саны 50 ... ... ... ... аспайтын персоналы бар орташа кәсіпорындар 1,3%-ті, ал ірілер
0,4%-ті құрайды. Талдауға қарағанда, туристік ұйымдардың ... ... орта ... ... олар әлем ... көбінде инновацияларға
негізделген экономикалық өсімнің тиімді ... ... ... ... ... әлемнің жетпіс елімен ынтымақтаса жұмыс
істейді.
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің деректеріне қарағанда
2004 жылы Қазақстанда туризм ... 379,3 мың адам ... ... бұл ... қарағанда 17,8 процентке артық.
Жоғарыда көрсетілгендермен қатар, ... ... ... ... 37 туристік ұйым қызметін жүзеге асырады.
Тек қана туристік ұйымдардың қызметінен Қазақстан Республикасының
кірісі 2005 жылы 5902,6 млн. ... ... ... 2005 жылы ... ... ... ... кірісі 16,8 процентке көбейіп, 30553,4 млн. теңгені
құрады, ... ... ... 6526,5 млн. ... ... бұл ... 37,6 ... артық (2-қосымша). Көрсетілген қызметтердің
жалпы көлемі де 43,3 процентке ... 24516,8 млн. ... ... ... ... Банктің төлем теңгерімінің деректері
(“Сапарлар” бабы) бойынша резидент еместерге Қазақстанның қызмет көрсетулер
көлемі 2005 жылы 684,5 млн. АҚШ ... ... ... ... ... қызмет көрсетулер көлемі 667,1 млн. АҚШ долларын құрады (3-
қосымша). 2005 жылы ... ... ... ... 1,3 процентті құрады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің
және Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... көлемінің 2004 жылғы 4291 мың туристен 2005 жылы
4365 мың туристке ... ... арту ... байқалады. Ішкі туризм бойынша
көрсеткіштер 2004 жылғы 2793,8 мың туристен 2005 жылғы 3280 мың туристке
дейін ... ... ... қатар Қазақстан Республикасы Статистка
агенттігінің 2000 жылдан ... 2005 ... қоса ... ... ... ... туризмі географиясының 2000 жылғы 60 елден 2005 жылы
161 елге дейін ... ... ... ... ... көрсеткендей, туристердің
58,4 процентінің біздің елге іскерлік және ... ... ... ... ... мақсатында 12017 турист (30,1 %), таныстары мен
туыстарының шақыруы бойынша 10,2 ... ... ... - ... ... ... ... сыртқа шығушылар туризмінің ... ... ... жылы ... фирмалар шетелге 67360 туристі жіберсе, ал 2005 жылдың
қорытындылары бойынша кеткен Қазақстан ... ... ... ... ... Алыс ... мемлекеттерінің ішінде Түркия – 63,1 мың
адам (30%) , ... – 48, 6 мың адам (23,1%), ... Араб ... ... мың адам (11,3%) ... тұрғындары арасында барынша танымал болып
табылады.
Сыртқа шығушылар туризмінде бос уақыт, рекреация және ... 7%) ... шығу ... ... ... ... шығу ... – шоп-турлар (29 %), іскерлік және кәсіби (18,7%) ... әр ... ... ... ... ... және шетелдік
азаматтардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға кең ... ... ... ... тиімділігі жоғары және бәсекеге қабілетті туристік
кешеннің жұмыс істеуі үшін жағдайлар ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін стандарттар әзірленіп, қабылданды. ... ... ... ... ... тарту үшін жағдайлар айқындалды.
Туризмді дамыту көлік инфрақұрылымын дамытумен ... ... ... негізінен әуе көлігімен келеді. Ішкі туризм ... ... ... ... Жыл ... республикалық маңызы бар
жолдар тізбесі толықтырылып, олардың ... ірі ... ... ... бар.
Сырттан келушілер туризмі мен ішкі туризм көлемін ұлғайтудың негізгі
факторлары тармақталған ... ... ... және ... ... ... географиясын кеңейту болып табылады. Осыны ескере отырып,
ұлттық тасымалдаушы - ... ... ... ... ... ... мен ... тасымалы» акционерлік қоғамы туризм
саласындағы уәкілетті органның қолдауымен 2002 ... ... ... ... ... жолы ... мамандандырылған пойызын ұйымдастыру
жөніндегі жобаның бірінші кезеңін іске асырады.
Болашақта ... ... ... ... ... Шыңжаң-Ұйғыр
автономиялық округы арқылы Пекинге дейін ... ... ... ... ... жылдан бастап 2005 жылды қоса алғандағы кезеңде Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... құқықтық базасы кеңейді. Қазіргі кезде туризм
саласында 26 келісім ... ... ... ... Сауд ... Словениямен, Польшамен, Моңғолиямен,
Малайзиямен ... ... ... ... ... жобалары
контрагенттерге келісу үшін жіберілді. ... ... ... ... ... ... болып табылатын Дүниежүзілік туристік
ұйыммен және Дүниежүзілік ... ... мүше ... ... туристік
әкімшіліктерімен ынтымақтастық нығайтылды.
Резидент еместерден ел ... ... ... ... ... ... елдің төлем теңгерімі жақсарып отырғанын айта кету керек,
туризм саласын қаржыландыру ... ... 2001 ... ... 26 ... мың ... көлеміндегі қаржылық қаражат, халықаралық көрмелерге қатысу
мен республикада халықаралық туристік жәрмеңкелер ... қоса ... ... жөнінде іс-шаралар ұйымдастыруға бөлінді. 2003 жылдан
бастап туристік іс-шараларды қаржыландыру көлемі ... ... 32 млн. ... 2004 жылы – 34 млн. теңгеге артты және 2005
жылы бөлінген қаржы қаражат сомасы 39,5 млн. ... ... ішкі ... ... ... ... ішкі ... саласының даму мүмкіндіктері
Халықаралық мамандар қазіргі туризмді құлдырауды білмейтін әлемдік
экономика саласына жатқызады. Кіріс жағынан ол тек ... ... ... ... ғана жол ... ... сату елдің энерго
тасымалдаушыларын шығынға ұшыратады, ал туриндустрия жанданып келе жатқан
ресурстарда ... ... ... ... ... дамыту шикізат сатудан
тиімдірек пе деген ойға еріксіз берілесің.
Сонымен қатар Қазақстанның ішкі туризмі – мемлекетіміздің ... ... ... ... ... ... және ішкі ... деген
сұраныс өсуде. Халықаралық талдаушылар мен мамандардың ойынша туризм де
Қазақстанның өсуі мен ... зор ... ... Осы ... ... инфрақұрылымы елеміздегі ең дамыған инфрақұрылым ... ... ... ... даму ... 600 жүзден астам
туристік агенттіктер бар, 80-нен астам шетелдік ... ... ... ... көші қон ... ... бойынша қаламызға
көпшілігі «іскерлік туризм» өкілдері арқылы алыс және жақын шет елден 76000
қонақ келген. ... ... ... ... көрсету арқылы
мемлекеттік бюджеттің қірісін ұлғатып отырғандығын байқатуды. Туристік
агенттіктері ... ... ... ... ... саны күні ... ... Ішкі маршруттық көрсеткіштер 3,3 есе өсті.
Қала әкімшілігі туризм дамуына ерекше көңіл бөліп ... ... ... ... ... ... ... ең негізгі мәселе.
Алматының әсемдігін біз басқа елден келген туристерге көрсетіп, оларды
қонақ-жайлылықпен қарсалып, ... ... ... әсер ... ... өз елдеріне жеткізіп, қайтадан келулеріне ықпал етуіміз қажет.
Еуропа мен Азияда Қазақстандық нарықтың жаңа ... мен ... ... алға ... үшін әр ... ... ... өңделіп
жатыр. Осы шаралар қала әкімшілігі мен туристік фирмалардың біррлескен күш
салуы нәтижесінде ... ... ... ... ... құрылып жатыр.
Демалыс орындары салынып парктермен фонтандар, ... ... ... өз ... ... ... ... ұнататын
демалыс орнына айналды. Қаланың инфра құрылысының ... ... ... ... ... ... отыр. «Медеуді» қайта
қалпына келтірумен туристік кешен құрылысын салу жайында жоспар бекітілген.
Асыл тауларды сақтап ... ... ... ... ... ұйымдастырылып отыр.
Түргендегі үлкен шаңғы курортының құрылысы басталды. Іле Алатауының
солтүстігін игеруде жаңа жобалар ... ... ... ... ... мен ... көптеген қонақтарды күтуі өте ... ... ... да ... ... өркендеуі қажет. үстіміздегі
жылы Алматыға 1,5 есе іскер ... ... ... Сол ... жұлдызды қонақ үйлер мен ... ... ... ... ... ... ... дамуына жетінші ... ... 2014 жылы ... ... Алматыда өту үшін кандидатурасын
ұсынады. Сәуір айында Алматыда 45-ші ір туристік ... ... ... 42 ... ... өкілдері келген осындай форумнан соң
туризмнің жаңа импулсі, өркендеуі, әлемдік туризм ... ... ... ... имиджін нығайтып, туристік әлеуетті ... бәрі біз үшін көп ... жол ... ... ... ... көрме кешенінде» 27-29-шы сәуір аралығында ... ... және ... ... ... ... ... бірге Алматы Халықаралық ... ... ... құру ... жұмыстар жүргізіліп жатыр.
Қазақстанның туристік ассоциациасымен бірге «Қазақстандағы туризм»
біртұтас ақпараттық-интернет порталын құру жоспалануда.
Әрине Алматы қаласы үшін ... ... және ... ... ... дамыту жолдары дамып келеді. Алматының табиғи кешенін
ескере отырып, отандық және ... ... үшін жаңа ... бағдарлар
жасалып ендірілуде. Жұмыс барысында «көшпенді өркениет мұражайы», «сақ
қорғандары» атты мұражайын , ... ... ... ... ашу ... ... ... Алматы еліміздің туристік индустриясының орталығына
айналып, дүниенің түкпір-түкпірінен ... ... ... ... ... ... ... және қауіпсіз жеріміз халықаралық
диалогтың дамуына үлкен үлес қосады деген үміттеміз /?,11/
Туризм ... ... ... ... ... ... ... ие. Ол тікелей жене жанама түрде экономиканың 32
секторына есер етеді (бұл турфирмалар, көліктің барлық түрлері, ... ... ... ... ... ... ... парктер және тағы басқалары). Онымен қоса-бұл әлемдік өндірістегі
әрбір тоғызыншы жұмыс орны.
Шетелдік ... ... ... 100 мың ... қалада 2 сағат
болғанда 350 мың доллар жұмсайды (17,5 доллар 1 ... бір ... ... ... қарағанда біздің әрбір шетелдік турист
орташа ... 700 ... ... ... ... ... бойынша әлемдегі саяхаттаушы адамдар саны 1997 жылғы ... 2020 жылы 1,6 ... ... ... ... ... 1997 жылғы 443 миллиард доллардан 2020 жылы 2 трлн. долларға жетеді.
Триллиондар жайлы армандамай-ақ қояйық. Қазақстанға дамыған туристік
державаларға ... де, ... ... ... ... ... халықаралық туристік рыноктың субъектісі ретінде қарастырмаған
болатын. Халықаралық сарапшылардың ... ... ... потенциялы бар ел ретінде ... еш ... жоқ" ... ... ... сақталды (бірақ оның мүмкіндіктері аз емес еді). Бұл
жайлы қонақжай ... мен ... ... ... ... келген Карл Дуйсенбергтың Кауымдастығының
мамандары айтқан болатын. Соңғы 4-5 жылдар ... ... ... ірі ... ... мен ... қатыспаған еді (бұл
жағдай 2001 жылы түбірімен өзгерді). Дүниежүзілік ... ... көп ... болдық. Нәтижесінде біз бұл халықаралық ұйымның ақпараттық
демеушілігінен ... ... ... 1998 жылы ... ... өнімінің 0,09 пайызын туризм құрады. Туризм және Спорт агенттігінің
экономикалық сараптамасы Қазақстанның ... ақы ... ... жыл ... саласына байланысты дұрыс қаржы бөлінбегенін анықтады. Қазақстан
Республикасының статистика агенттігінің ... ... ... ... салықтар үлесі бюджетке кіретін жалпы кірістің 1998
жылы 0,1 ... ... 1999 жылы 1,1 ... құраған. Қазақстан
Республикасының турфирмалар мен агенттіктерден кірген ... 2000 жылы ... 9 ... доллар құраған.
Біздің туристік рынок ат үсті дамыған болатын, өйткені елде нақты
мемелекеттік стратегия ... 90-шы ... ... ... рыноктың
басты жағдайын айқындаушы шоп-туризм болды. Олар әлемді белсенді түрде тани
бастағандардың алғашқысы болды, ал олар ... әлем ... ел ... ... Уақыт өте бұл жағдай басылды. Екінші ... ... ... ... ... ... бастады, дегенмен астыртын сауданың жылдық
мөлшері Казақстанның сыртқы сауда айналымында шамамен 1 миллиард ... ... ... ... ... ... ... айналасады, бұл Қазақстаннан қаржының ағылуына әкеліп соқтырады.
Қазақстан Республикасының статистика агентігінің берген ... ... жылы ... ең көп ... жері - ... (30.4 пайыз),
Кытай (19,2 пайыз), Германия (19.5 ... БАӘ (6.8 ... ... ... ету ... азғана турфималарды
қызықтырған еді. Туризмнің бұл ... ... көп ... ... ... Бұл ... теріс қыры Қазақстанның туризм ... ... ... ... ... ... түсті.
Квалификацияландырмаған басқару басқа ... ... ... ... ... ... шетелдік азаматтарды тіркеу, кеден
процедуралары), дамымаған инфрақұрылым, қатаң салықтық режим, тұрғылықты
халықтың ... ... ... ... ... ... ... қауіпті елдердің тізіміне кіргізген мәліметтер де
шыққан.
Елге келетін туристер ... ... ... ... ... ... ... саны елге келетін туристік
азаматтар санымен теңесуі керек деген айла да ... ... Бұл іске ... ... ... ... ғана емес, сонымен ... де ... ... Солардың біреуінің ойынша, ... ... ... қана ... ... ... және ... емес, барлық 50 пайыз".
Қазақстан Респупликасының Туризм жэне Спорт Агенттігінің ... ... 2001 ... ... ... ... елде 532 туристік
ұйымдар жұмыс істеген. 2000 жылы туристік ұйымдар 146,9 мың туристке ... ... ... ... қызметін 23,8 мың шетел
азаматтары пайдаланды.
Туристер келмегендіктен, қонақ-үй ... ... ... 1997 ... қонақ-үй саны 40 пайызға азайды. 6-7 жыл ішінде 605 қоңақ-үй
жабылып қалды. Егер 1999 жылы 205 ... ... ... ... қор ... ғана ... ... 2000 жылы Республикалық Статистика
Агенттігінің санығынша 159 қонақ-үй ғана бары ... ... ... турбазалардағы, кемпингтердегі сыйымдылық жүктеменің 35
пайызын ғана құрайды. Туристік кластағы ... ... ... ие ... үш ... немесе үлкен және орташа қонақүйлер), бірақ баға тарифтері
бойынша олар ТМД ... ... ... ... ... әуе жолдары да жақсы дамыған, бірақ авиабилет бағасының
қымбаттығы Қазақстанның ... өнім ... ... ол сәйкесінше
халықаралық рынокта бәсекелестігін төмендетеді. ... ... ... ... құны ... ел Қазақстандікімен
салыстырғанда екі есе арзан" деген болатын қазақстандық турфирмалар.
Кадрмен ... ету әлі ... ... ... ... ... ... филиалдарды қосқанда туризм менеджерін
дайындайтын 28 жоғарғы оқу орны бар деп саналады. ... ... ... ... ... ... ... және туристік
салада жұмыс тәжірибесінің аздығы ... ... ... ... қол үзіп қалады. Мысалы, Алматыда туристік рынокта 5-10 кәсіпқой
менеджерлер ғана ... ... ішкі ... дамымауының басты себебі мемлекет бұл іспен
экономика саласы ретінде мемлекеттік дәрежеде айналыспағанын мойындауымыз
керек. Бұл салаға ... ... ... ... ... ... кіргізумен қызу айналыса бастады. Бұған түрткі болған ел басының
бұл саланы өте пайдалы екенін айтқан мәлімдемесі ... ... ... ... жылдардағы туристік имиджінің
қалыптасуының жоспарын бекітті. Өткен жыл турбизнесті түбірімен ... ел ... ... статьясы пайда болып, оған 26 миллион
тенге салынды. Бірнеше жылғы үзілістен кейін ... ірі ... ... ... ІТВ ... WТМ ... МІТТ ... стенділерінде Қазақстандық Ту көріне бастады. Оңтүстік астананың
имиджінің қалыптасуына бағытталған істер жандана ... ... рет ... ... ... ... ... туралы жарнамалық-ақпараттық
бояулы буклет үлкен тиражбен (25 мың ... ... ... ... ... ... ... карталарды, аймақтың
туристік артықшылықтарын ашатын екі ... ... ... Ішкі ... туризмін көтеру мақсатында Алматы және Оңтүстік Қазақстан облыстарына
ақпараттық-жарнамалық ... ... ... ... солтүстік,
орталық және шығыс аймақтарға да ұйымдастыру жоспарланған болатын.
Тағы бір маңызға ие болатын ... ... ... Қазақстандық
"Туризм және саяхат КITТ-2001" көрмесі, оны ІТЕСА компаниясы ұйымдастырған
болатын ... осы ... ... ... ... ... жәрмеңке
ұйымдастыруға келіспеген еді). Осы көрме аясында ... ... ... ... ... Оған ... Туристік Ұйымның Бас
хатшысы Давид Де Виль мырза қатысқан болатын.
Осы уақыт ... екі ... одақ ... ... ... ... турфирмалар бәрісі біріктірген ... ... ... ... және елге ... Турагенттіктердің Қазақстандық Ассосациясы (ТКА) ... ... ... ... қорғай алмайтынымызды түсіндік- дейді
ТҰАА вице ... ... ... ... ... ... ... теріс
пікірлер жиі айтылады, бірақ жақсы жақтары анағұрлым көп. Біз ... де ... ... ие ... ... турфималармен
бірігіп туристік мамандықтың, туристік ... ... ... ... ... спецификалық бизнесті қорғауда үлкен
рөл атқарды. Мысалы, ... ... ... ... ауыстырып, ТҰАА өз құқықтарын ... ... ... ... төлейтін салықтары мен басқа міндетті төлемдері 36-шы
баптың 1-ші тармағында). ТКА қызметті ... және кіру ... ... ... ... мен ... ... туристеріне визалық істерді ... ... ... Туризм және Спорт ... ... "бұл ... ... ... ... туристерін қызықтыруда турфималарға ... ... ... ... ... жетіліктің" елдері, басқа ... ... және ... ... ... тарта) қатысты.
Консулдық жиындардың тарифы 35 доллар, қарапайым визалар 40-100 ... ... 750 ... ... елдерде туристік визаны алу мерзімі мен құны.
|Мемлекет ... ... алу ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |24 ... |40 ... |
|Өзбекстан ... |60 ... ... ... |85 ... ... |3 күн ішінде |41 ... ... |7 күн ... |60-100 ... ... |4 күн |27 ... |
|Түркия ... ... ... |4 күн |26 ... ... ... |8 ... |
|Тайланд ... ... ... ... биыл ... ... Ол ... - оң нәтижелер
берді ме, туристік саяхатты көбейтті ме ол жағы да ... ... ... ұйымдар өзіне үйреншікті емес режимде - делдалдар ретінде қызметке
қалды, ондай ұйымдар Алматыда ғана 300-ге ... ... ... "жеңілдету"
деп "эксперименттің ішіндегі экспериментті айтады", өйткені кейбір ұйымдар
"ерекше ... ие ... ... ... екі және үш реттік
визалар өз ... ... ... жолы ... ... ... ... болуда. Туристік Агенттік Ассосациясы МІМ (МГД)-де туристік
қызметті экспорттау кезінде ... ... ... ... сұрақты талай
көтерді. "Мұнай мен газ ... ... ... ... ... ... ... етпейтін қызметтерге салық салады, ол елге ... ... деп ... ТКА ... ... Тимур Дүйсенғалиев
"Казахстанская правда" газетінде.
"Туризм" жайлы жаңа заңның шығуы туристтік салада көп өзгерістерге
әкеледі деп ... ... ... жаңа ... негізінен ішкі және
сыртқы туризмге көп көңіл бөлінген. Екінші баптың он ... ... ... түсінбеушілік пен аландаушылыққа әкелді, онда "құзырлы
орган соттың араласуынсыз турфирманың лицензиясын алты айға ... ... ... ... органдардың басқару тетіктерін өздеріне қалдыруға
тырысуы ... ... бұл ... тарапынан өз міндетін асыра
пайдалануға әкелуі мүмкін. Алматы ... ... ... "
турфирмалар мен атқрушы билік арасындағы дауды тек қана сот шеше ... ... Заң ... ... - ... ... үшін де, кәсіпкерлер үшін
де.
Дүниежүзілік Туристік Ұйымның үшінші мың ... ... ... ... ... бізді әлемдегі ең жемісті ел
болуға сендіреді. Бірақ қазақстандық ... ... өзі ... ... ... ... Шетел сарапшылары айтқандай Қазақстан басқа елдерден
ерекшеленіп тұратын "нақты" турөнім жасамағанша ... ... өз ... таппайды деген. Кейбір ерекшеліктер ... ... тұр. ... ... екі ... ... бар: ... жолындағы
мәдени туризм (дәстүрлі және сиынушылық) және сонымен тығыз байланысқан
экооқйғалы туризм, (сафари, ... ... ... аң ... аулау). Ең жемісті облыстар - Алматы, Оңүстік Қазақстан, Жамбыл,
Шығыс Қазақстан.
XXI ғасырда ең ... ... бес ... бар: круиздер, экотуризмдер,
оқиғалы, мәдени танымдық және тақырыптық туризм. ... өз ... ... ... ... ерекше мүмкіндіктерін пайдаланбау кешірілмес
іс. Әсіресе Алматы облысының ерекшеліктері керемет, онда ... бір ... бір күн ... ауа райының бірнеше рет өзгеруіне куә бола алады.
Оның үстіне өзіндік ... ... ... ... 20 ... ... Оңтүстік мегополисін халықаралық ... ... 3/4 ... шетелдік елшіліктер орналасқан. Мамандардың
есептеуі бойынша Алматы жыл сайын 200 мың ... ... ... ... де
Алматының қызмет көрсету белсенділігі 49 пайыз, ... 20 ... ... 8
пайызын құрайды.
Қазақстандық турбизнестің ерекшелігі оның әртектілігі. Бұл рыноктың
тағы бір ... ... және ... ... ... орталықтың жоқтығы. Туризмде жұмыс істейтін салалар арасында
ақпараттық вакуум ... ... ... ... жету ... ... ... құрылымдары мен түрлі ведомствалар жеке жоспары
мен жарғыларын анықтайды. Қонақ-үй секторы өзінің баға саясатын орнатады.
Ұлттық ... ... ... ... рынокқа шығуға
тырысады. Авиарынок өзінің ... өмір ... ... елшіліктер
мен өкілеттіліктер өз істерімен айналысады.
Кәсіптік экскурсоводтар санаулы ғана қалды. Осы ... ... ... жоқ. Одан басқа әлемдік туриндустрия үшін ... ... ... тұр. Рыноктағы қатысушылар туралы, ұсыныстар мен
сұраныстар туралы шынайы жағдай көрсетілген мамандандырылған басылым жоқ.
Тіпті туроператорға ... ... ... ... ... көрмелерге қатысу үлкен өзгеріс әкеле қоймайды, ал ... ... ... ... алмайды. Обьективті ақпарат жоқ,
сондықтан - маркетингтік ... жоқ. ... ... ... ... бір меселе, туристік қызметтерді экспорттаудағы ... ... ... бәсекелестіктің өсуі. Олардың басты артықшылығы,
онда туризм мемлекеттік саясаттың басты ... бірі ... ... ... ... субсидиялар, құзырлы органдардың жоғарғы
статусы, салық салудағы жеңілдіктер. "Онда кіруге ... ... ... және оңай ... қонақүй, көліктік қызметтер арзан" дейді біздің
турфирмалар. ... ... ... ... визана шақырусыз
береді. Өзбекстан американдықтарға ... ... 5 жыл ... ... ... ... сервисі жоғары дәрежеде емес. Олардағы 5 ... ... 50-60 ... ... ... 100 ... ... Кейбір
алматылық отелдер туристік топтарға жеңілдік тарифтері мен ... ... ... ... ... жасайды. Бірақ,
турфирмалардың өзі жиі келісімді бұзады, өз ... ... 1994 жылы Макс ... келуімен-ақ өзгерістерге жөн
алынды. Немістің топ менеджерінің тамаша қасиеттерінің арқасында ... ... ... ... ... дамыды. Туристік ағын өсті - 1994 жылы ... ал 2000 жылы 30 мың, ТМД ... ... ... көбейді - 200 мың.
М. Хаберштронның көзқарасы ... ... ... ... ... тежеуші күші - бюрократия".
Өзбекстан бізбен салыстырғанда, Кеңес Одағы ыдырағаннан ... ... ... оны ... ... ... ... болды, ал бұл - консультациялар, технологиялар, ... ... ... ... іске ... ... ... Бұл әдет
туристік рынокты да айналып өтпеді. Туристік фирмалар бай ... ... ... ... ... көзі - ішкі туризмді ескергісі ... ... ... - ... қозғалуындағы ең үлкен тетіктерінің
бірі. Тауардың-барлық қасиеттерін білмей оны сату оңай ... Ішкі ... шығу ... ... ... табылады. Статистика бойынша,
дамыған елдердің көбінде ол 30-дан 50 пайыз ... ... ... ... екен.
Ішкі туризмнің ерекшелігі - маусымдылығында. Оның басты белсенділігі
мамырдан қазанға дейінгі уақытқа келеді. Одан ... ... ... ... бар: ... - ... ... дейін, орнитологияда
–сәуірден маусымға дейін, треккингтерде - тамыздың ортасынан ... тау ... - ... ... ... аңға ... өз уақыты бар.
Бұл жергілікті туризмді осал ... Егер ... ... ... орташа
есеппен 3-4 топты қабылдаса, ол ... ... ... ... көбі "теңіз асып" келетін қонақты күтеді Соңдықтан ... та ... ... 1999 жылы ... экономикалық дағдарыс ішкі
туризмде көрінді. Сол кезден бастап онымен белсенді түрде айналысып келеді.
Бүгін ... ... үшін ... керек, оның бай болуы міндетті емес деп
Туризмнің Қоғамдық ... ... ... ... Рахман
Алшанов өз аргументтерін ұсынды: “Біздің келешегіміз ішкі туризмді
дамытудан басталады, біз ... ... ... ... шортан" ілінсе
деп отырамыз. Ал өзіміз қармаққа ... ... ... ... Менің ойымша ішкі туризм үлкен кіріс әкелетін бизнес түрі бола
алады”.
Жемісті туризмнің орналастыру және тамақтану орындары.
Оңтүстік ... ... үй ... басты орталығы болып саналады.
Бүгінгі күнде республикада 195 ... үй ... ... ... 36-сы ... ... 1990 ... бастап Қазақстанның қонақ үй рыногында
инвестициялық ағын болды деуге болады. Осы жылдары 10 аса ... ... ... кәсіпорындар болып есептеледі және де әртүрлі халықаралық
қонақ үйлер тізбектеріне кіреді. ... 1990 ... ... ... жауап беретін бір қатар отелдер пайда болды.
Олардың ... ... ... ... ... үй индустриясына инвестицияның келуіне ... ... ... үйлер саныда өсті яғни рынок сұранысындағы
дәрежеге сай қолайлы. Мысалы: оған ... ... ... жатқызамыз.
Ежелгі Медеу шатқалы демалу жұмыс ... ... ... бәрі ... 15 ... жерде. «Медеу» мұзайдынының жанында «Қазақ ауылы»
мейманханасы (Отырар комплексі) орналасқан.
Қазақстанда отель бағасы ... және ... ... ... ... ... Бір ... 3 доллар, бұнымен көбінесе дүние
жүзінің волонтерлері қолданады. Ал люкс нөмір 1400 ... ... ... көбінесе сапарға келген ... ... ... ... ... ... стандартқа
үйреніп қалғандар: Бес жұлдызды отельдер шетел ... ... ... бар. ... бағасына сай. Жиі келіп тұратын шетел азаматтарына шамалы
жеңілдіктер болады.
«Достық» отелі ... ... өте ... ... отелі, бұл
қала сыртындағы Алатау санаториінде ... ... ... ... ... ... ... жүргенін көресіздер. «Алия», «Уют» орташа
қонақ ... бар. ... ... ... ... ... ... Жоғары таулы отель "Ворота" "Туюк су". Бұл керемет
пансион Швейцариядағы ... ... үйге ... ... ... ... ... және қолайлы. Әр нөмірлерінің қабырғалары ағаштан ойылып ... ... ... елдердің саяхаттаушыларының орташа шығындары
|Ел ... ... ... үйге ... |
| |(1 ... |шығыныдар, доллар, 1 тәулікте) |
|Германия |90 |36 ... |125 |50 ... |110 |54 ... |100 |40 ... |140 |56 ... |85 |34 ... |300 |120 ... ... ... қонақ үйлеріне тоқтала кетеміз.
«Анкара» - қонақ үйі. Алматы қаласының орталығы, Президент сарайына
қарама-қарсы орналасқан. Бұл ... үйде 290 ... ... бар. ... люкс нөмірлерінде халықаралық телефон байланысы, мини барлар, ... ... ... ... ТВ, ... жабдықталған.
Қонақ үй құрамына 5 мейманхана және барлар кіреді. Сонымен қатар бассейн,
денсаулық клубы, ... ... ... ... ... ... ... қаласындағы ең үлкен залдардың бірі осында орналасқан.
«Премьер-Медеу-Интернейшнэл» - қонақ үйі. Алматы қаласының ... ... ал ... 50 ... жерде орналасқан. Қонақ үйде ... бар. Оның ... 126 жай ... 3 люкс нөмірі кіреді. Бұл
нөмірлердің ... ... ... ... спутник ТВ, мини
барлармен жабдықталған. Қонақ үйде жоғары мамандандырылған қызметкерлер
жүмыс ... ... ... үйі ... ... ... ... көмектеседі. Қонақ үйде 2 конференц залы, 10-80 адамға арналған,
жоғары класстағы мейманхана бар, сіздерге сусындар мен ... және ... ... Сіздерге жыл бойы демалуға мүмкіндік жасайды. Кімде-
кім таза ауада демалуды ұнатса, қыс кезінде шаңғы, конькимен мұз ... ... Бұл ... ... аяғынан басталып сәуірдің басында
бітеді. Бұдан басқа, қонақ үйден 30 метр жерде бассейн орналасқан.
«Премъер-Алатау» қонақ үйі. ... ... 1974 жылы ... ... 185 ... бар. ... ... қазіргі уақытта 83 нөмір белсенді жұмыс
атқарады. 5 жартылай люкс жэне 73 жай ... бар. Олар ... ... ... ... ... телефон, мини барлар
бар.
Барлық саяхаттар туристерді орналастырумен басталады. Өйткені қонақ
үйлер туристердің ... орны ... ... ... онда әдемі
жақсарған және туристерге ұнау үшін ... ... ... ... ... жерлерге ұқсас болып келеді.
Қарағанды облысында 30-ға жуық қонақ үй бар. Ең ... ... ... ... ... люкс отелі сәулеткерлік өнермен
жасалған 8 ... ... Бұл ... ... таза ... орналасқан
және парк зонасында аквалендпен этнопаркпен қоршалған. Табалдырықтан аттай
бастағанда, сізді ... ... ... ... күтіп тұрады.
Люкс отель әрбір жеке клиентке ... ... ... ... ... ... атқарады. Бұл жерде Қазақстандағы
жалғыз бильярд ... ... ... Сіздерді өте жоғары деңгейдегі әр
түрлі асхана тағамдарымен қамтамасыз етеді. Сауна, жакузи ыңғайлы ... бар. ... VIР және люкс ... евро ... ... ... мини бар, ... телевизор бар.
Бұл отель осы уақытқа дейін 2267 қонақтарды қабылдады. Отельге әйгілі
суретшілер, саясаткерлер, халықаралық бильярдтан ... ... ... ... ... Жезқазғанда 4 қонақ үй халықаралық
класта қызмет көрсетеді. "Байқоңыр" – “5” жұлдызды ... үй. 1999 ... ... үй ... ... меншігіне кірді. Қайта
қалпына келтіру жұмыстары жүргізіліп 2000 - шы жылы іске ... ... ... ... су ... жағасында орналасқан. Барлық қонақтарға ыңғайлы
болып саналады. Бұл ... 20 ... ... ... VІР ... 2 люкс, 8
жартылай-люкс, 9 бір адамдық жоғары категориялы орындар бар. ... ... таза ... және ... ... телефон, телевизор, мини барлар
бар.
Конференц залы аудиовизуалды техникамен жабдықталған. Зал іскерлік
кеңесуге арналған. Қонақ үйде хол және ... ... бар. ... қоса 150
орынға арналған мейманхана, 36 орынға арналған кіші банкет залы кіреді. Бұл
жерде ұлттық және халықаралық асхананы көруге ... ... ашық ... ... ... ... арналған бассейн, сауна, бильярд ойнау
залы бар. Кір жуатын жерлері ... ... ... ... ... – “3” жұлдызды қонақ үй. Швед фирмасы салған.
Ол Кеңгір су қоймасының ... ... ... ... ... ... таза сумен қамтылған нөмірлер бар. Қонақ үй құрамына
автокөлік ... 40 ... ... 12 ... конференц залы, емделу
кешені кіреді. "Металлург" - қонақ үйі. Бұл қонақ үй 1969 жылы пайдалануға
берілген. Жезқазған қаласының орталығында орналасқан. ... үйде 10 ... 11 ... 4 бар, жоғары категориядағы 2 нөмір бар. ... ... 40 ... ... 25 ... ... кафе бар. Қонақ үйде іскерлік
комплексінде 23 адам жұмыс атқарады. Бұл жерде ақылы ... ... кір ... жер, ... ... ... ... жоғары деңгейде
орындалады. Сол сияқты өзінің қызметін медициналық орталық шетел қонақтарын
қабылдайды. Бұл жерде 34 бір ... ... бар. ... ... ... ... жабдықталған.
Көлік коммуникациялық базалары. Қазақстанның көліктік жүйесі ... деп ... ... ... ... ... негізінен темір жол,
автомобиль және әүе ... ... ... саласында көліктің маңызы өте
зор болып табылады. Ол туристің ... ... ... ... ... ... жаяу ... мен экскурсияларды
есептемегенде, көлік жоқ болса туризмде болмас еді.
Қазақстан автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы 85 мың ... ... ... 55,7 мың км ... жамылғылы 17,4 мың км жолдың республикалық маңызы
зор, оның ішінде 11,8 мың км жол ... ... ... ... ... темір жол ұзындығы 14,6 км. Кеме жүзетін ішкі
су жолдары 4,0 км. Өкінішке орай автомобиль және ... ... ... және әлемдік стандартқа сай келмейді. Әр жылы ... ... ... ... ... тигізеді. 2002 жылдың аяғына жолаушыларға
арналған жылжымалы паркінің саны ... ... ... ... саны - 8659 ... ... ал ... және жүк пен жолаушы
таситын өзен кемелерінің барлық саны - 10 дана ... ... ... ... ... ... ... (7-кесте).
Қонақ үйлік және мейрамханалық ... - бұл ... ... ... ... ... туризм индустриясының дамуына үлкен
әсерін тигізеді. Соңғы он ... ... ... үйлерімен мейрамханаларды
жаңа қондырғылармен қамтамасыз ... ... үй және ... ... ... жеңілдетті.
Коммуникациялық техника қазіргі кезеңде компьютерлік технологиялардың
дамуымен байланысты. Көп көлемдегі ақпараттарды сақтай алатындықтан және де
тез ... ... ... ... және ... революциялық қайта құруға алып келді. Ақпараттық жүйелерді
қолдану туристік рыноктаға жұмыстарды істеуге өз әсерін тигізіп жеңілдетті.
Көлік - ... ... ... - ... жүйе ... ... ... телефондық жүйе факс, интернет жүйесі және
басқалары);
- ... ... ... ... самолеттер және
басқалары);
- көліктік қозғалысты реттейтін ұйымдар;
- көлікпен ... ... ... ... базалар және басқалары).
Қазақстанның ішкі туризмдегі коммуникациялық техникаға келетін болсақ,
төмен деңгейде ... әлі ... ... ... Алғы ... ... ірі қонақ үйлері ғана пайдаланып отыр. Атап кететін
болсақ бес, төрт және үш жұлдызды қоңақ үйлер. Туристік рыноктың ... де ... ... сай болу ... ... өз деңгейін табады
деген ойдамыз.
7-кесте.
2001-2002 жылдардағы қатынас түрлері бойынша көлікпен жолаушыларды
тасымалдау (млн. ... түрі ... ... ... ... |
| | ... ... қатынас |
| |2001 |2002 |
| |1997 |1998 |1999 |2000 |1998 ж. |1999 ж. |2000 ж. |
| | | | | |1997 ж. |1998 ж. |1999 ж. ... ... |34187 |36241 |40896 |47795 |106,0 |112,8 |116,8 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |26622 |29711 |33958 |105,0 |111,6 |114,3 ... |3927 |4515 |4497 |5434 |115,0 |99,6 |120,8 ... | | | | | | | ... |2209 |2236 |3923 |5295 |101,2 |175,4 |135,0 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |2868 |2765 |3108 |106,1 |96,4 |112,4 ... | | | | | | | ... ... ... ... ара ... ... жылдары
айтарлықтай өзгерген жоқ. 1997 жылы тұрғындардың ... ... ... % ал 1998 жылы 99,1% , 1999 жылы 97,6% және 2000 жылы 99,3% ... ... ақшалай шығындарының өсу жылдамдығы және оның
құрылымы (1997-2000).
| |Бір ... ... ... |Өсу ... % |
| ... табыс, теңге | |
| |1997 |1998 |1999 |2000 |1998 ж. |1999 ж. |2000 ж. |
| | | | | |1997 ж. |1998 ж. |1999 ж. ... ... |33237 |35901 |39927 |47450 |108,0 |111,2 |118,8 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |28651 |31237 |34870 |40897 |109,0 |111,6 |117,3 ... | | | | | | | ... |16074 |16765 |18078 |20411 |104,3 |107,8 |112,9 ... | | | | | | | ... |7026 |7476 |8058 |10646 |106,4 |107,8 |132,1 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |5551 |6996 |8734 |9840 |126,0 |124,8 |112,6 ... | | | | | | | ... ... |1689 |1837 |1992 |92,5 |108,8 |108,4 ... | | | | | | | ... ақшалай|2761 |2975 |3220 |4561 |107,8 |108,2 |141,6 ... | | | | | | | ... ... тұрғындардың еңбек демалысы кезінде ... ... ... ... ... ... айту қиын.
«Жұмысшылар демалысын демалу орны бойынша бөлу» статистикалық есептеулері
бойынша ... жж. ... ... ... және ... ... ... қарай демалысты үйде өткізетіндер ... ... ... ... ... орны бойынша бөлу, 1997-2000жж.
| |Жұмысшыларды бөлу, % |Өсу ... % |
| |1997 |1998 |1999 |2000 |1998 ж. |1999 ж. |2000 ж. |
| | | | | |1997 ж. |1998 ж. |1999 ж. ... |100 |100 |100 |100 | | | ... бар | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |0,3 |0,3 |0,6 |0,7 |100 |200 |117 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |0,3 |0,3 |0,4 |0,5 |100 |133,3 |125 ... | |0,1 |0,0 |0,1 |- |- |- ... | | | | | | | ... |3,7 |4,0 |3,1 |2,7 |108,1 |77,5 |8,7 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... дачасында |3,2 |2,4 |3,0 |2,5 |7,5 |125 |83 ... |91,0 |91,6 |91,9 |91,8 |100,6 |100,3 |99,9 ... ... ... ... ... жұмысшылардың 91,8 пайызы
өзінің еңбек демалысын үйде өткізді. Сонымен ... ... ... аз көңіл аударды, демалысты ұйымдастыруға және мәдениет
саласының қызметіне ЖІӨ-нің 0,7 ... ғана ... ... ... ... өте аз ... бөле отырып мемлекет жұмысшының
денсаулығын жақсартып еңбек көлемін өсіру, сондай-ақ жаңа ... ... ... ... ... ... ... ескермейді.
14-кесте. 1998-2000жж. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... млн.теңге |Өсу ... % |
| |1998ж. |1999ж. |2000 ж. |1999 ж. |2000 ж. |
| | | | |1998 ж. |1999 ж. ... |165200 |294618 |327543 |178,3 |111,2 ... бірге: | | | | | ... |11770 |12237 |17487 |104,0 |143,0 ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... % |0,7 |0,6 |0,7 |85,7 |116,6 ... |26024 |44825 |54323 |172,2 |121,2 ... | | | | | ... % |1,5 |2,2 |2,1 |146,6 |95,4 ... ... ... ... ... қамтиды (ең алдымен
адамның психологиялық жағдайын сауықтыру). Мәдениет және туризм бір-бірімен
қоғамдық өмірдің әр түрлі дәрежесінде жақындайды. Мәдениет - адам ... ... ... ... ... ... және мәдениеттендіруде
маңызды орын алады.
Мәдениетке архитектура, өнер, ... және т.б. ... Ал ... ... мәдениет орындарына сүйенеді. Яғни тек табиғи ресурстарды
ғана ... ... және ... мұра ... ... және ... қарым-қатынасын екі аспектіде қарастыруға болады:
1. Мәдениеттің туризмге әсер етуі.
2. Туризмнің мәдениетке әсері.
Мәдениеттің туризмге әсері бірқатар ... ... ... ... ... материалдық жағдайының болуы;
• әлеуметтік инфрақұрылымының дамуы, сонымен қатар мәдениет саласы;
... ... ... және ... ... ... ... потенциалының болуы.
Белгілі территорияның материалдық жағдайының болғандығын мәдениеттің
туризмге әсер ... ... ... ... ... ... ... құралдар). Бұл объектілерде мәдени
қызметтің негізі қаланады.
Әлеуметтік инфрақұрылымның тұрғысынан бұл әсер ... ... ... ... ... оған ... бағыттағы,
денсаулық сақтау, білім беру, демалу объектілері және т.б. жатады. Аталған
объектілерден ... - ... ... негізгі бөлігі болып
табылады. Адамдар демалысты ... ауыр ... өзін ... ... Демалыс орны рекреациямен бірдей ұғым, өйткені ... ... ... дегенді білдіреді. Сондықтан демалыс ... ... ... ... ... ... ... архитектуралық-этнологиялық, археологиялық және басқа
ескерткіштер орналасу жағынан туризмге әсері әр түрлі бола ... ... ... ... көне ... ... Мысал ретінде, Қазақстанның «Ұлы ... ... ... ... ... айтсақ болады. Сонымен қатар Қазақстан
Республикасы Президентінің «Жібек ... ... ... ... ... ... ... мәдени мұрасын сақтау және
сабақтастыра дамыту, туризмнің ... ... атты ... ... ... ... индустриясын және қонақжайлылықты
дамытуға және қалыптастыруға себеп болып отыр.
Ғылым-білім потенциалының болуы мәдениеттің ... ... ... болып табылады. Туризм өзінің танымдық функцияларын қоса туристерді
қабылдаушы мемлекет тұрғындары ғылым және ... ... ... ... ... жоғары квалификациялы кадрлар көп болса, резидент
емес туристерді мемлекетке тарту мүмкіндігі де көп ... ... ... ... тек ... ... ... ғана емес,
сонымен қатар мемлекеттің тарихын және салт-дәстүрін, әр түрлі өнердің және
қолөнердің түрлерін ... ... шет ... ... ... Бұл
резиденттердің және резидент еместердің жақын қарым-қатынасын айқындайды.
Туризмнің ... ... ... мен ... арасындағы қарым-
қатынаста және тұрғындардың жағдыйының жақсаруына әсер етуінен көрінеді.
Бірінші деңгейінде келушілер мен қабылдаушы арасындағы қарым-қатынаста ... ... ... ... ... болады. Ол әр түрлі этникалық
топтарда мәдениеттің өсуімен, ... ... ... ішкі ... ... ... мен техника салаларында біліммен алмасу
мүмкіндігі туады. Екінші деңгейінде тұрғындардың жағдайының ... ... Ол ... ... ... ... «бай»
жоғары индустриалды мемлекеттерден ... ... Бұл ... ... қабілетін түсіндіреді. Тұрғындардың жағдайының жақсаруы
адамның білімге, ғылымға және оқуға талпынысына ... ... ... ... ... ... алғы шарттар жасайды. ... ... ... және ... орын алу керек. Туризм және тұрғындардың жұмыс
бастылығы екі позицияда қарастырылады: Туризмнің жұмыссыздықты қысқартуға
және жаңа жұмыс орындарын ... ... ... ... ... болуын ғана емес, сондай-ақ басты
фактор жұмыс күшін анықтайды. Қазіргі кезде әлемде ... ... ... ... орны бар, ал ... он ... оның саны 338 миллионға
дейін өсуі ықтимал.
Жұмысшыларды туристік салаға нәтижелі ... үшін ... ... ... жұмыссыздарды тарту керек. Қазіргі кезде Қазақстанда еңбек
нарығында қиын ... ... ... ... қалыптастырудың
нәтижесінде көптеген жұмыс орындары қысқарды, яғни жұмыссыздардың саны
көбейді.
1995-1996 ... ... саны ... және 1997-1999 жылдары
жұмыссыздық қисығы жоғары өрбіді (15-кесте).1997-1999 жылдар кезеңінде
еркектер арасында ... саны өсті (21,6%) және ... ... ... ... ... қысқарды. 1997-1999 жылдар арасында әйелдер
арасындағы жұмыссыздық 10,7 ... ал ... ... 18,7 пайыз қысқарды.
Әйелдер және жастар арасындағы жұмыссыздықтың төмендеуі еңбек ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
15-кесте. Жұмыссыздықтың өсу жылдамдығы және құрылымдық жылжуы
| | | | | |Өсу ... |
| |1995ж. |1996ж. |1997ж. |1999ж | |
| | | | | |1996 |1997 |1999 |
| | | | | |1995 |1996 |1997 ... |100 |100 |100 |100 |202,4 |91,2 |97,6 ... |33,9 |36,8 |33,4 |40,5 |186,7 |82,6 |121,6 ... |60,1 |63,2 |66,6 |59,5 |212,6 |96,1 |89,3 ... |46,4 |40,9 |35,5 |28,9 |177,0 |72,1 |81,6 ... | | | | | | | ... бөлімінде жұмыссыздықтың сандық ... және ... әр ... ... бес ... ... ... жылдар әр бес ауданда анықталған ... ... ... ... ... ... жұмыссыздар құрылымында 20 пайыздан 5,2 пайызға
дейін қысқарды. Батыс Қазақстанда елеусіз 20 ... 20,6 ... ... ... ... керісінше елеулі өзгерді. 32 пайыздан 18,6
пайызға дейін қысқарды. Солтүстік және Орталық ... ... ... ... ... 25 пайыздан 33 пайызға дейін бірінші ... ... 7,7 ... ... ... ... ... өсу жылдамдығы және аймақтық құрылымы
|Экономиялық | | | | | ... ... ... |1994 |1995 |1996 |1997 |1999 | |
| | |
| | ... ... ... ... (2005 жыл) ... ... ... ... саны ... ... ... көлемі, мың теңге |
| ... ... ... ... ішінде |
| |ығы | | | |
| | ... ... ... ... (2005 жыл) |
| ... ... ... бойынша қызмет көрсетілген |Туристік ... ... |
| ... ... мың адам ... ... млн.тенге |
| | ... | |
| | ... млн. | |
| | ... | |
| ... ... ... | | |
| | ... ... ... | | ... |10649,0 |4365,0 |3004,0 |3280,0 |30553,4 |6526,5 ... ... | | | | | | ... ... |456,1 |40,4 |218,0 |197,7 |5902,6 |554,6 ... ... |1361,3 |264,2 | |1097,1 |23153,5 |5317,5 ... мекемелер |209,6 |69,0 | |140,6 |256,0 |532,6 ... ... ... ... |391,6 |130,4 | |261,2 |9,1 |2,2 ... ... |2412,0 |828,6 | |1583,4 |1232,2 |119,6 |
| ... |
| | ... ... туризм түрлері бойынша
туристік ағын көлемінің
ӨСУ СЕРПІНІ (мың. адам.)
| ... ... ... ... ... ... көрсетілген келушілер саны
| ... ... ... ... ... ... |
| |саны |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... |шығушылар | ... |1817402 |304664 |217961 |1294777 ... | | | | ... |58529 |1377 |480 |56672 ... |63733 |9222 |4765 |49746 ... |152593 |971 |32080 |119542 ... |91883 |30963 |5122 |55798 ... ... |168320 |8434 |3200 |156686 ... |40101 |2204 |4416 |33481 ... ... |36498 |6333 |7905 |22260 ... |161477 |14387 |14164 |132926 ... |39148 |4482 |2424 |32242 ... |15141 |2020 |746 |12375 ... |59050 |8203 |2487 |48360 ... |60353 |2626 |2900 |54827 ... |53843 |6237 |8911 |38695 ... | | | | ... |55020 |4172 |1217 |49631 ... | | | | ... |251432 |31900 |31783 |187749 ... |510281 |171133 |95361 |243787 |
| ... ... өнім ... мен ... ... теңгеде)
| |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. ... |9055,0 |22386,9 |29944,0 ... ... | | | ... ... |2926,2 |3204,2 |5028,0 ... ... ... ... |2181,4 |14530,7 |17737,5 ... үйлер және басқа да | | | ... | | | ... ... | | | ... бар ... ... |1547,5 |12886,4 |15927,0 ... жоқ қонақ үйлер |524,4 |1297,5 |1533,3 ... ... ... және |33,5 |41,4 |57,7 ... ... базалар | | | ... |- |148,9 |0,7 ... да ... ... |76,0 |156,5 |218,8 |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... теңгеде)
|Сырттан келушілер |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 ... ... | | | | | ... ... өсуі | | | | | ... турист) | | | | | ... |285750 | | | | ... | |342900 | | | ... | | |381000 | | ... | | | |444500 | ... | | | | |603250 ... туризм
сырқа шығушылар
туризмі
сырттан келушілер
туризмі
2005
2004
2003
жыл
2002
2001
2000
5000
4500
4000
3500
3000
2500
2000
1500
1000
500
0
3280
2794
887
773
1056
941
3004
3915
2374
2275
2294
1247
4365
4291
3237
3678
2693
1683
Туристік ағын көлемінің өсу серпіні

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Павлодар облысының туризм индустриясының даму үрдісі79 бет
Іс-шаралар туризмінің қазіргі жағдайын талдау, жоспарлау және ұйымдастыру ерекшеліктері. Қазақстанда дамуы57 бет
Велосипед туризмінің теориялық негіздері77 бет
Емдік туризмнің қалыптасуы мен дамуы5 бет
Алматы облысының экологиялық туристік бизнесті дамыту перспективалары77 бет
Жанама салықтардың қазіргі кездегі жағдайы мен олардың жаһандану жағдайындағы даму перспективалары85 бет
Кологиялық туризмнің Қазақстандағы дамуының алғышарттары мен перспективалары45 бет
Кәсіпорындағы салықтық жоспарлау, оның қажеттілігі мен даму перспективалары25 бет
Мейрамхана бизнесінің ҚР-ғы даму мәселелері мен перспективалары12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь