Өндіріс саласында қоршаған ортаны қорғаудың құқықтық негіздері


КІРІСПЕ
1 ӨНДІРІС САЛАСЫНДА ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Өндірістік қызметтің зиянды әсерінен қоршаған ортаны қорғау заңнамасының даму кезеңдері мен тенденциялары.
1.2 Өндірістік қызметтің зиянды әсерінен қоршаған ортаны құқықтық қорғау түсінігі мен қағидалары.
1.3 Өндірістік қызметтің зиянды әсерінен қоршаған ортаны қорғау нормаларының қазіргі экологиялық құқық жүйедегі орны
Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздігі мәселесі бірініші қатарлардың бірінде тұр. Жоғарғы индустриалдық қоғам пайда болғалы бері адамзаттың табиғат тіршілігіне қауіпті араласқаны кенеттен күшейіп кетті, бұл араласудың көлемі де ұлғайды, ол әралуанды болды және қазір адамзат үшін ғаламдық қауіп ретінде төніп тұр. Қазіргі таңда қоршаған ортаны аса көп ластайтын көзі өнеркәсіп өндірісі екені баршаға мәлім. Атмосфераны өндіріс объектілерімен ластау «қышқыл жаңбырлардың» пайда болуына әкелуі мүмкін, ал оның өзі су мен топырақ жағдайына әсер етуі мүмкін. Қоршаған ортаның ластану деңгейінің жоғарылығы сонша, таяу арадағы экологиялық жағдайды нашарлататын көптеген процестердің қайтымсыз болып қалуына қауіп төніп тұр. Ең алуан және маңызды ластану ол ортаның өзіне тән емес химиялық заттармен химиялық ластануы болып табылады. Олардың ішінде өнеркәсіптік-тұтынудан пайда болған газообраздық және аэрозольдық ластағыштар. Сонымен қатар атмосфералық ауада көмір қышқыл газдың көбеюі де ұлғайып жатыр. Сонымен қатар экологтарды Қазақстандағы су объектілерінің мұнай және мұнай өнімдерімен ластануы тоқтамай жалғасып жатқаны да алаңдатып отыр. Мұнаймен ластануы гидросфера мен атмосфера арасындағы газ және су алмасуының елеулі ауытқуларына әкелуі мүмкін. Жалпы алғанда ластағыш қасиетке тән барлық қарастырылған факторлар биосферада болып жатқан процестерге елеулі әсерін тигізіп отыр.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1 ӨНДІРІС САЛАСЫНДА ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Өндірістік қызметтің зиянды әсерінен қоршаған ортаны қорғау
заңнамасының даму кезеңдері мен тенденциялары.

1.2 Өндірістік қызметтің зиянды әсерінен қоршаған ортаны құқықтық қорғау
түсінігі мен қағидалары.

1.3 Өндірістік қызметтің зиянды әсерінен қоршаған ортаны қорғау
нормаларының қазіргі экологиялық құқық жүйедегі орны

2 ТҰРАҚТЫ ДАМУҒА КӨШУ БАРЫСЫНДА ӨНДІРІС САЛАСЫНДА ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУДЫ
ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

2.1 Тұрақты дамуға көшу барысында өндіріс қызметінің зиянды әсерінен

қоршаған ортаны қорғаудың негізгі бағыттары.

2.2 Өндіріс объектілерін жобалау, орналастыру, салу, пайдалануға енгізу
кезіндегі қоршаған ортаны құқықтық қорғау.

2.3 Өндіріс объектілерін пайдалану кезіндегі қоршаған ортаны құқықтық
қорғау.

2.4 Өндіріс саласында қоршаған ортаны қорғау тәсілі ретінде заңды
жауапкершілік тиімділігін жетілдіру мәселелері.

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздігі мәселесі бірініші
қатарлардың бірінде тұр. Жоғарғы индустриалдық қоғам пайда болғалы бері
адамзаттың табиғат тіршілігіне қауіпті араласқаны кенеттен күшейіп кетті,
бұл араласудың көлемі де ұлғайды, ол әралуанды болды және қазір адамзат
үшін ғаламдық қауіп ретінде төніп тұр. Қазіргі таңда қоршаған ортаны аса
көп ластайтын көзі өнеркәсіп өндірісі екені баршаға мәлім. Атмосфераны
өндіріс объектілерімен ластау қышқыл жаңбырлардың пайда болуына әкелуі
мүмкін, ал оның өзі су мен топырақ жағдайына әсер етуі мүмкін. Қоршаған
ортаның ластану деңгейінің жоғарылығы сонша, таяу арадағы экологиялық
жағдайды нашарлататын көптеген процестердің қайтымсыз болып қалуына қауіп
төніп тұр. Ең алуан және маңызды ластану ол ортаның өзіне тән емес химиялық
заттармен химиялық ластануы болып табылады. Олардың ішінде өнеркәсіптік-
тұтынудан пайда болған газообраздық және аэрозольдық ластағыштар. Сонымен
қатар атмосфералық ауада көмір қышқыл газдың көбеюі де ұлғайып жатыр.
Сонымен қатар экологтарды Қазақстандағы су объектілерінің мұнай және мұнай
өнімдерімен ластануы тоқтамай жалғасып жатқаны да алаңдатып отыр. Мұнаймен
ластануы гидросфера мен атмосфера арасындағы газ және су алмасуының елеулі
ауытқуларына әкелуі мүмкін. Жалпы алғанда ластағыш қасиетке тән барлық
қарастырылған факторлар биосферада болып жатқан процестерге елеулі әсерін
тигізіп отыр.

Қазақстан Республикасының қоршаған ортасының ластану деңгейі оған дәлел
болып отыр. Президент Жарлығымен мақұлданған 3 желтоқсан 2003 жылы № 1241-
ші 2004-2015 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының экологиялық
қауіпсіздік тұжырымдамасында Қазақстанда көптеген оңжылдықтар бойы
қоршаған ортаға төтенше жоғарғы техногенді салмақ түсіретін, табиғат
пайдаланудың көбінесе шикізат жүйесі қалыптасты деп айқын айтылған. [1. 3
желтоқсан 2003 жылы № 1241-ші Президент Жарлығы 2004-2015 жылдарға
арналған Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздік
тұжырымдамасында].

Елімізде 2009 жылдың маусым айында өнеркәсіп көлемі 7,2 пайыға ұлғайды,...
атап айтқанда маусымда мамырмен салыстырғанда кең қазу өнеркәсібіндегі
өндірісі – 6,3 пайызға, өңдеуші өнеркәсібіндегі өндірісі 9,9 пайызға өскен.
Сонымен қатар маусымда шикі мұнайды, металл кендерін өндіру, машина жасау,
металлургиялық өнеркәсіп өнімдері... ұлғайған [2. Айғақ. Республикалық
апталық газет. №28288 22 шілде 2009 жыл.3б., 3б].

Сондықтан экологиялық жағдайдың түбегейлі жақсаруы бола қойған жоқ және
қоғамның өмір сүруіне лайық, биосфераның тұрақсыздануына, оның қоршаған
орта сапасын қалыпты деңгейде қамтамасыз ету қасиетінен айыруға әкелу
жолындағы табиғи жүйелердің нашарлауымен сипатталады.

Өнеркәсіп өндірісі қоршаған табиғи ортаның барлық бөліктеріне зиянды әсер
етіп жатыр.

Ең бірінші атмосфералық ауаға деп айтуға болады. Атмосфераның негiзгi
ластануы түстi металлургия, жылу энергетикасы, қара металлургия, мұнай-газ
кешенi кәсiпорындары мен көлiк шығарындыларымен байланысты. Атмосфералық
ауаның ластануының қауіптілігі халық денсаулығының нашарлауына және
қоршаған ортаның тозуына әсер етіп отыр.

Атмосфералық ауаның ластану мәселесі негiзiнен Республика халқының
жартысына жуығы өмiр сүретiн iрi қалалар мен өнеркәсiптiк агломераттарға
тән.

Барынша ластанғандар қатарына 10 қала, оның iшiнде 8 қала – ауасы жоғары
деңгейде ластанған қалаға жатқызылады. Қалаларда ауа ластануының жоғары
деңгейiнiң себебi – өндiрiсте ескiрген технологиялары, тиiмсiз тазартқыш
құрылыстарды пайдалану, қолданылатын отынның төмен сапасы, қуаттың
жаңғыртылатын және дәстүрлi емес көздерiнiң аз пайдаланылуы. Халықтың басым
бөлiгi зиянды шығарындылардың әсерi жоғары аймақта тұрып жатыр, өйткені
кәсiпорындардың 20%-тен астамының нормативтiк санитарлық-қорғау аймағы жоқ.
Ауа бассейнiнiң ластануы көмiрсутегi шикiзатының бұрынғы кен орындарын
дамытуымен және жаңа кен орындарын игеруімен де байланысты, бұл
атмосфераның күкiртсутегiмен, меркаптандармен ластануын ұлғайта түседi.
Алауларда iлеспе газдың жағылуы қызған газдардың, күкiрт пен азот
оксидтердiң едәуiр көлемiн атмосфераға шығарумен қатар жүредi, кен
орындарының төңiрегiнде жоғары жылу аясы қалыптасады.

1993 жылдан 2000 жылға дейiн зиянды заттардың атмосфераға шығарылуы
негiзiнен өндiрiс құлдырауының есебiнен 5,1 млн. тоннадан 3,2 млн. тоннаға
дейiн кемiдi. 2007жылы атмосфераға 185 мың тонна залалды заттар таралды, ...
оның 15 мыңы стационарлық көздерден, ал қалған 170 мың автокөліктен
[3.Айдос Шөкім. Инвесторлар экологтарды неге басынып отыр.Заң газеті. №54
1280.11 сәуір, 2008ж. 2б.]

Өндірістің келесі зиянды әсер ету объектісі болып су ресурстары табылады.
Қазақстан су ресурстарының үлкен жетiспеушiлiгi елдерiнiң санатына жатады.
Қазiргi уақытта су объектiлерiн тау-кен өндiру, металлургия және химия
өнеркәсiбi кәсiпорындары, қалалардың коммуналдық қызметтерi қарқынды
ластауда және ол нақты экологиялық қатер төндiредi. Ертiс, Нұра, Сырдария,
Iле өзендерi, Балқаш көлi неғұрлым ластанған. Халықты ауыз сумен қамтамасыз
етудiң негiзгi көзi болып табылатын жер асты сулары да ластануға ұшыраған.

2015 жылы Қазақстанның Каспийден өндіретін мұнайы 100 миллион тоннаға
жетпек. Ең жетік технологиялармен мұнай өндіргеннің өзінде жер астынан
шыққан шикізаттың 0,1пайызы теңізге төгіліп отырады. Демек жылына 10 мың
тонна мұнай теңізге құйылатын болады [4. Еркеғали Сарсенов. Каспийдің
Қызыл балығынан айырылып қалмаймыз ба. Атамекен. Республикалық қоғамдық-
экологиялық газет. №1 366 15.01.2007ж.1б, 1б.].

Қазақстандық секторда көмірсутегі шикізатын жаппай меңгеру мемлекеттің
экологиялық қауіпсіздігіне потенциалды қауіп төндіретіні анық. Өнеркәсіп
өндіріс қалдықтары көпаспектілі зиян әкеліп отыр. Радиоактивтi ластану
Қазақстанның экологиялық қауiпсiздiгiне елеулi нақты қатер төндiредi,
олардың көздерi мынадай негiзгi төрт топқа бөлiнедi:

– жұмыс iстемей тұрған уран өндiрушi және уран өңдеушi кәсiпорындардың
қалдықтары (уран кен орындардың үйiндiлерi, өздiгiнен төгiлетiн ұңғымалар,
қалдық қоймалары, технологиялық желiлердiң бөлшектелгенжабдығы);

– ядролық қаруды сынау нәтижесiнде ластанған аумақтар; мұнай өндiру
өнеркәсiбi мен мұнай жабдығының қалдықтары; ядролық реакторлардың жұмыс
iстеуi нәтижесiнде пайда болған қалдықтар мен радиоизотоптық өнiм (иондаушы
сәулеленудiң пайдаланудан шыққан көздерi).

Қазақстанда табиғи радиактивтiлiктiң жоғары деңгейiн беретiн уран берушi
алты iрi геологиялық өңiр, көптеген шағын кен орындары мен уран байқалатын
кенiштер, уран өндiрушi кәсiпорындар мен ядролық жарылыстар
жасалғанжерлердешоғырланғанқалдықта рбар.

Қазақстан аумағының 30%-iнде адам денсаулығына айтарлықтай қауiп төндiретiн
табиғи радиактивтi газ – радонның жоғары бөлiнуiнiң ықтимал мүмкiндiгi орын
алған. Радионуклидтермен ластанған суды ауыз су мен шаруашылық мұқтаждықтар
үшiн пайдалану қауiптi болып табылады.

Қазақстанның кәсiпорындарында иондаушы сәулелердiң пайдаланудан қалған 50
мыңнан астам көздерi бар және радиациялық зерттеу барысында 16-сы адам үшiн
аса қауiптi болған 700-ден астам бақылаусыз көздер анықталып, жойылды.

Химиялық заттардың арасында Қазақстанда ерекше қауiптi тұрақты органикалық
ластағыштар (бұдан әрi – ТОЛ) тудырады. 2001 жылдың мамырында Қазақстан
Республикасының Yкiметi Тұрақты органикалық ластағыштар туралы Стокгольм
конвенциясына қол қойды.

Тұрақты органикалық ластағыштар – уытты қасиеттерге ие, ыдырауға тұрақтылық
танытатын, биожинақтағыштығымен сипатталатын химиялық заттардың әртүрлi
тобы. Бұл топтың химиялық құрамалары мен қоспасы ауамен, сумен және көшетiн
түрлерi бойынша трансшекаралық таралу объектiсi болып табылады, сондай-ақ
құрлық экожүйелерi мен су экожүйелерiнде жинақталып, өздерiнiң шығарынды
көздерiнен алыс қашықтықташөгедi.

Белгiлi бiр органдарды зақымдайтын уларға қарағанда, бұл заттар iшкi реттеу
жүйесiн бұзады. Аз мөлшерiнiң өзiнде ТОЛ қалыпты биологиялық функцияларды
бұзуы, кейiнгi ұрпаққа берiлуi және адамның денсаулығы мен
қоршағанортағанақтықатертөндiруiмүм кiн.

ҚазақстандағыТОЛ-дың едәуiр бөлiгiн пестицидтер құрайды. Өсiмдiктердi
қорғаудың жаңа құралдарының сан түрлiлiгiне қарамастан, әлi күнге талдау
жасалатын үлгiлерде 1950-1960 жылдардың пестицидтерi табылуда.

Өнеркәсiптiк ТОЛ-дар энергетика, мұнай өңдеу және химия өнеркәсiбi
кәсiпорындарында құралады және пайдаланылады.

Қазатомөнеркәсібінің ақпараты бойынша жыл сайын 2,5 мың тоннадай уран
алынады 5 пайыз әлемдік өндірістен. 2009 жылы уранды өндіру 10 пайызға
өседі. Бірақ оларды көму өндіруден он есе қымбатқа түсіреді [5.
М.Т.Ильясова.Т.Акимжанова. Правовые вопросы охраны окружающей среды от
загрязнения токсичными веществами. Вестник КазНУ.Серия
юридическая.№1.492009г 5, 61б. ].

Қазақстанның аумағында өндiрiс пен тұтыну қалдықтарының 20 млрд. тоннадан
астамы, оның iшiнде 6,7 млрд. тонна улы заттар жинақталған, әрi
олардыңұлғаюүрдiсiбайқалуда. Қазір көптеген компаниялар өндірістік қуат
пайызы төмен болса да, серпінді жобаны алға басып, ауаға тарайтын лас-
қалдықтар көлемін бірнеше пайыздарға өсіріп отыр[6, 2б. Серік Амантаев.
Оңтүстік астананың экологиясы қашан жақсарады № Атамекен. №11 399 5
маусым 2008ж.1б.].

Бұл ескiрген технологияларды қолданумен, сапасыз шикiзатпен және отынмен,
кәсiпорындардың өндiрiс қалдықтарын кәдеге жарату мен қайта құнарландыруға
қаражат салуға құлықсыздығымен түсiндiрiледi. Уытты қалдықтарды қоса
алғанда, өндiрiс қалдықтары әлi күнге, көбiнесе тиiстi экологиялық нормалар
мен талаптарды сақтамастан, түрлi жинақтағыштарда қойылып, сақталады.
Осының нәтижесiнде көптеген өңiрлердiң топырағы, жер асты және жер үстi
сулары қарқынды ластануға ұшыраған. Қойылатын қалдықтардың үнемi ұлғайып
отырған көлемi жаңа техногендiк ландшафтар қалыптастырады. Yйiндiлер мен
террикондар биiктiгi өскен сайын олар шаң құраудың неғұрлым қарқынды
көздерiне айналады. Қатты тұрмыстық қалдықтардың негiзгi массасы
құрауыштарға бөлшектенбестен шығарылып, ашық күресiндерге тасылады және
қойылады, оның 97%-i Қазақстан Республикасының табиғат қорғау және
санитарлық заңнамасы талаптарына сай емес. Оларды орналастыру және
жайғастыру жобасыз және қоршаған ортаға әсерi бағаланбастан жүргiзiлген.
Республикада қатты тұрмыстық қалдықтардың шамамен тек 5%-i ғана кәдеге
жаратылады немесе жағылады.

Жоғары аталған тұрақты ластау көздерден басқа аяқасты да болатындарды атап
өтуге болады. Оларға техногенді түрдегі төтенше жағдайлармен көп жылдар
бойы келе жатқан тарихи ластағыштарды атап өтуге болады.

Табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың туындауы елдiң
экологиялық қауiпсiздiгiне нақты қатер төндiредi. Қауiп апатты жер
сiлкiнiсi, көшкiн, сел, сырғыма, су тасқыны, өрт, өндiрiстiк объектiлердегi
қауiптi өнәркәсiп және басқа да авариялардың нәтижесiнде адамның өмiрiне,
денсаулығына және қоршаған ортаға зиян келуiне байланысты. 1994 жылдан
бастап төтенше жағдайлар салдарынан Қазақстанда шамамен 40 мың адам қайтыс
болды және 250 мыңнан астам адам зардап шектi. Сараптамалық бағалау бойынша
төтенше жағдайлардан (жаhандық дүлей апаттар болмаған кезде) келетiн
тiкелей және жанама зиян жыл сайын шамамен 25 миллиард теңгенi құрайды.

Ластанудың байырғы көздерiне қазiргi кезде иесiз тұрған объектiлер:
мұнайгаз және гидрогеологиялық ұңғымалар, шахталар, кеніштер (оның ішiнде
радиоактивтiк қалдықты), елдiң экологиялық қауiпсiздiгiне нақты қатер болып
табылатын қалдықсақтағыштар мен ағынды сулар жинақтауыштар жатады
[Концепция экологической безопасности Республики Казахстан на 2004-2015
годы: одобрена Указом Президента Республики Казахстан от 3 декабря 2003
года N 1241 СПС Юрист, 2009 г.].

Көріп отырғанымыздaй, өнеркәсіп өндірісінен қауіп деген көп және
мемлекетіміздің тұрақты даму көшу барысында ол азаяр емес.

Қазақстан Республикасы Президенті біз Атырау қаласындағы мұнайхимиялық
кешенін салуды жалғасырамыз. Осы жылда Мойнақ гидроэлектростансасының
құрылысын бітіреміз, Екібастұз ГРЭС-1–ті кеңейту және қайта құрылуын
бітіруі бойынша жұмыстарды жалғастырамыз. Онда сегіз блоктың орнына төрт
блок жұмыс істеп жатыр. Бұл дайын, шығымсыз электрэнергиясы. Біз Екібастұз
ГРЭС-2-де үшінші энергоблокты салу бойынша жұмысты жалғастырамыз, осы жылы
Балхаш ЖЭС-ның құрылысы бойынша жұмыс бастаймыз.

Біздің жоспарымызда Бейнеу-Бозой-Акбулак атты магистральдық газжөнелту
құбырын салу, Батыс Еуропа – Батыс Қытай автожол транзиттік дәлізді қайта
құру.

Осы жылы біз дайындық жұмысты бастаймыз. Онда 5 мың адам жұмыс істейтін
болады, ал 2010-2012 жылдары – 50 мыңға ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қоршағана ортаны қорғаудың құқықтық негіздері
Қоршаған ортаны халықаралық – құқықтық қорғаудың түсінігі
Табиғат пайдалану мен қоршаған ортаны қорғаудың экономикалық тетігінің құқықтық негіздері
Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі қағидаттары
Табиғатты пайдалану мен қоршаған ортаны қорғаудың экономикалық тетігінің құқықтық негіздері.
Қоршаған ортаны қорғаудың экономикалық әдістері
Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі шартттары
Қоршаған ортаны қорғаудың құқықтың механизмі
Қоршаған ортаны құқықтық қорғау»
Қоршаған ортаны қорғаудың өзекті сұрақтары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь