Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамытудың ғылыми . теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.1 Шығармашылық генезисінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2 Креативтілік феноменология проблемасының құрылымы ... ... ... ... ... ... ...16
1.3 Креативтіліктің құрылымы, оның байқалу механизмдері ... ... ... ... ... ... ... 22
2 Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту процесін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34

2.1 Инновациялық оқыту формалары мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.2 Инновациялық оқыту формалары мен мазмұны арқылы креативтілікті дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
2.3 Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамытудың эксперименталды зерттеу нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .74

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .76

Қосымша А Педагогтің инновациялық іс . әрекетке даярлығы ... ... ... ... ... ... .81
Қосымша Ә Оқытудың интерактивті әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .84
Қосымша Б Өзін . өзі шығармашылық мәдениетін дамытудың жетістіктері ..85
Қосымша В Креативтілік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..86
Қосымша Г Қазіргі білім берудегі оқыту модельдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .88
Қосымша Д Креативтілік түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .89
Қосымша Е Инновациялық іс . әрекет моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .90
КІРІСПЕ

Зерттеудің көкейтестілігі. XXI ғасырда әлемдік өркениет дамудың жаңа этапына кетуде. Қазіргі заманғы жағдайда кез - келген мемлекеттің даму деңгейі табиғи ресурстармен ғана емес, ол интеллектуалды және шығармашылық потенциалмен, ғылыми өндірісте жаңа технологияларды енгізумен де байланысты. Және де музыкалық, әдеби, шығармашылық, инновация, ғылыми ашулардан құралған. Шығармашылық потенциалдың ұлттық индексін өлшейтін ерік те өлшенуде. Бұл жағдайда креативтілікті жүйелі зерттей отыра, ресурс ретінде дамытуға болады.
Практикаға жаңа технологияларды енгізу шығармашылық ойлауы арқылы өндірістік және әлеуметтік өмірге жаңалықтар енгізетін тұлғалар қатарын көбейтуде. Мемлекеттің дамуында зор үлесті елдің интеллектуалды және шығармашылық потенциалы ойнайды.
Қазақстан Республикасының қазіргі заманғы білім беру жүйесінің стратегиялық мақсаты - бәсекелестік қабілетке ие шығармашыл тұлғаны дамыту. Бұл дегеніміз қазіргі заманғы жоғары мектепте болашақ мамандар тек қана белгілі бір білім, дағдыларды меңгеріп қана қоймай, меңгерген шаблон мен алгоритмдерді бүкіл өмір ағымында қолдануы қажет.
Жоғары мектептегі білім жүйесі педагогтің шығармашылық потенциалын дамытуға зор үлес қосу қажет, өнімді ойлауға үйрету керек.
Ғасыр тұсындағы ғылыми білім беру аймағындағы реформалар бар евразиялық кеңістікті де қозғады. ЮНЕСКО-ның генералды конференциясында білім берудің жаңа анықтамасы берілді.
Білім беру тұлғаның мінез – құлқы мен қабілетін жетілдіру қорытындысы мен процесі деп түсіндіріледі.
Жастар үшін басты міндет – білім алу болып табылады. Бірақ та жаңа уақыт қазіргі заманғы жас ұрпаққа білімге жаңа көзқарасты қарауға ұсыныс береді. Әр екі жылда ақпарат көлемі екі еселенеді. Күнделікті өмірге адамның әр алуан аймағында жаңа технологиялар енгізіліп, меңгерілуде. Н. Назарбаевтың білім беру мен ғылым қызметкерлерінің II съезінде ақпараттық өркениет шыңына жету үшін «өмір бақилық білім» моделінен «өмір ағымы барысындағы білімге» көшу керектігін атап өтеді.
Оқыту мен тәрбиелеу процесінде педагог креативтілін дамытудың қажеттілігі қоғам талабынан туындайды. Қоғам қашан да қабілетті адамдарға мұқтаж болып келген. Қоғам барған сайын күрделене түсуде. Түр сипаты мүлдем бөлек жаңа дәуір туып келеді. Сол дәуірге сай өзгеше қабілет қасиетке ие жаңа адам пайда болады. Қазіргі кезде мамандық атаулының барлығы бейімділікті, ептілікті, шапшандықты, ерекше ой қызметін, мол шығармашылық мүмкіндікті қажет етеді және өзін қоршаған түрлі жағдайға без икемділік қана қоймай, оларды керекті бағытына шығармашылықпен бұра білу қабілеттілігіне икемдейді.
Осыған орай, XXI ғасыр мектебінде жаңа талап, жаңа заманға сай педагогтардың ғылыми – қоғамдық атқаратын жұмыстары болашақ мамандардың ғылым мен техникалық немесе өнердің бір саласы тереңдетіп оқыту арқылы танымдық белсенділіктері мен шығармашылық қабілеттерін дамытуына зор ықпал етеді.
Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту ғылыми тұрғыдан қарастырылып, жеке мәселе ретінде қарастырылмаған. Педагогикалық жоғары оқу орындарының креативтілік қабілетін оқу процесіне пайдалана білуге дайындау инновациялық оқыту жағдайындағы жеткілікті, тиімді, ғылыми негізделген түрде ұйымдастырылмай отыр.
Ақпараттық ғасырының талаптары жоғары оқу орындарының педагог креативтілігін дамыту оқу процесіне пайдалана білу құзырлықтарының арасындағы сәйкессіздіктентуған қайшылықтар.Осы қайшылықтарды ескере отырып, зерттеу жұмысымыздың тақырыбын «Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту» деп алдық.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамытудың теориялық негіздерін айқындау.
Зерттеу объектісі: Инновациялық оқыту жағдайындағы педагогтің кәсіби даму жүйесі.
Зерттеу пәні: Педагог креативтілігін дамыту процесі.
Зерттеу жұмысының болжамы: егер жоғары оқу орындарында педагог креативтілігін дамытудың жүйесі тұлғалық, іс - әрекеттік, инновациялық және технолологиялық сияқты әдіснамалық тәсілдер негізінде құрылса, онда жоғары оқу орнындағы педагогтің кәсіптік деңгейін жоғарылатуға әсер етеді, өйткені педагог инновациялық оқыту жағдайындағы креативтілікке арнайы дайындалады.
Зерттеу міндеттері:
- педагог креативтілігін дамыту мәселесінің ғылыми – теориялық негіздерін, ғылыми педагогикалық, психологиялық, философиялық, әдістемелік әдебиеттерден жан – жақты зерттей отырып, теориялы қнегізін анықтау;
- инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту педагогикалық негіздерінің мәселелерін ашу,
- педагог креативтілігін диагностикалаудың нәтижелерінің ерекшеліктерін талдау, қорытынды жасау,
- инновациялық оқытудың – модульдік, проблемалық, дамыта, интеграциялық, интерактивті оқытуды оқу үрдісіне енгізіп, креативтілік дамыту жолдарын зерттеп, ұсыныстар беру.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негіздері: Отандық және шет елдік педагогика, психология, философия сияқты ғылым салаларының зерттеу міндеттеріне сәйкестендіре алынған іргелі идеялар жатады.
Зерттеу жұмысы қоғам дамуының тұтастығы мен оның барлық элементтерінің өзара шарты байланыстылығы туралы тұжырымдамалық философиялық қағидаларға, жүйелілік, тұлғалық, әрекеттік, инновациялық сияқты әдіснамалық тәсілдерге, таным теориясына, оқыту процесінің заңдылықтарына, қоғам мен білім берудің интеграциясы, білім мазмұны, инновациялық оқыту әдістері мен форма теорияларына сүйене отырып орындалды.
1. Богоявленская Д.Б. Психология творческих способностей / Д.Б. Богоявленская. – М.: Просвещение, 2002. – 296 с.
2. Визлогузова М.А., Сушкова Ф.Б. Технология подготовки к творческой педагогической деятельности / М.А. Визлогусова, Ф.Б. Сушкова. – М.: Педагогика, 1995. – 208 с.
3. Кан – Калик В.А., Никандаров Н.Д. Педагогическое творчество / В.А. Кан – Калик, Н.Д. Никандаров. – М.: Просвещение, 1990 – 128 с.
4. Морозов А.В. Креативность преподавателей высшей школы // А.В. Морозов. Высшее образование сегодня – Higher education today. – М.: 2004. - №3. – С. 64 – 68.
5. Мұқаметқали М.М. Мұғалімдерді кәсіби – педагогикалық инновациялық іс - әрекетке даярлау жолдары / М.М.Мұқаметқали. - Өскемен: ШҚМУ, 2004. – 198 б.
6. Морозов А.В. О разработке модели творческого преподавателя высшей школы / А.В. Морозов. – М.: Академический Проект, 2003. - № 6. - С. 72-75
7. Осухова Н.Г. Становление творческой индивидуальности педагога / Н.Г. Осухова. // Педагогика. - 1992. - № 3-4 – С. 13-15
8. Теплов Б.Е. Способности и одаренность / Б.Е. Теплов. // Психология индивидуальных различий. Тексты.- М.: Просвещение, 1982. – С. 129-139
9. Способности и склонности: комплексные исследования / Под.ред Э.А.Голубевой. - М.: Педагогика, 1989. - 200 с.
10. Гнатко Н.М. Проблема креативности и явление подражания / Н.М. Гнатко. – М.: Академический Проект, 1994. – 176 с.
11. Қазақстан Республикасының Білім туралы заңы / Астана: Дастан, – 2000. - 336 б.
12. Лушников В.Д. Традиционное и новаторское в современном образований / В.Д. Лушников. // Педагогика. – 2000. - №10 – С. 20-25
13. Кларин М.В. Инновационные модели обучения в зарубежных педагогических поисках / М.В. Кларин. – М.: Просвещение, 1994. – 207 с.
14. Афендикова М.А. Креативная личностно и профессионально ориентированная технология профильного обучения математике: Автореф. дис. канд. пед. наук. // М.А. Афендикова: Воронеж, 2004. – 23 с.
15. Галич Т.Н. Развитие креативности в условиях инновационного обучения: Автореф. дис. канд. психол. наук: // Т.Н. Галич: Казанский государственный технический университет им. А.Н. Туполева. – Казань, 1999. 21 с.
16. Зиновкина М.М. Креативная педагогическая система непрерывного формирования ситемного мышления и развития творческих способностей учащихся во всех звеньях образования: [Идеи, принципы, вопросы разраб.в пед.исслед.] / М.М. Зиновкина. // Креативная педагогика. – М.: Просвещение, 1998. – С. 20 – 27
17. Креативная педагогика XXI века = Creative pedagogics of the XXI st century: Педагогическая деятельность как процесс непрерывного развития творческого потенциала личности – М.: Академический Проект, 1999. - 145 с.
18. Морозов А.В. Креативность преподавателя высшей школы. Монография / А.В. Морозов. – М.: Академический Проект, 2002. – 395 с.
19. Лобейко Ю.А. Научные основы творческого развития педагога в системе послевузовского образования. Акад.повышения квалификации и переподготовки работников образования / Ю.А. Лобейко. – М.: Педагогика, 2000. – 271 с.
20. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Педагогика және психология / Алматы: Мектеп, 2002. – 256 б.
21. Морозов А.В. Формирование креативности педагога в условиях непрерывного образования. Монография / А.В. Морозов. – М.: Академический Проект, 2002. – 409 с.
22. Морозов А.В., Чернилевский Д.В. Креативная педагогика и психология: Учебное пособие для вузов / А.В. Морозов, Д.В. Чернилевский. – М.: Академический Проект, 2004. – 2 – е изд., испр. и доп. – 560 с.
23. Сластенин В.А., Подымова Л.С. Педагогика: Инновационная деятельность / А.В. Сластенин, Л.С. Подымова. – М.: НИИ ВШ, 1997. – 305 с.
24. Смирнов С.А. Педагогика: педагогическая теории, системы, технологии: учебное пособие / С.А. Смирнов. – М.: Педагогика, 1998 – 509 с.
25. Попов В. Возможности креативной педагогики в условиях перехода к информационному обществу / В. Попов. // Alma mater. – 1999. - № 4 – С. 23
26. Чернилевский Д.В. Креативные аспекты становления образовательной системы / Д.В. Чернилевский. – М.: Педагогика, 2003. – 296 с.
27. Рындак В.Г. Формирование творческого потенциала учителя / В.Г. Рындак. – М.: Педагогика, 1994. – 264 с.
28. Шевченко Л.Л. Педагогическое творчество / Л.Л. Шевченко. – М.: Академия, 1996. – 176 с.
29. Рубинштейн С.Л. Проблема способностей и вопросы психологической теорий / С.Л. Рубенштейн. // Психология индивидуальных различий. Тексты - М.: Педагогика, 1982. – С. 59-68
30. НЛП: управление креативностью / Р.Дилтс. – СПб.: Питер, 2003. – 416 с.: ил. (Серия «Эффективный тренинг»)
31. Ролик М.П. Креативная педагогика как развитие созидательного альтруизма и доминантных потребностей человека / М.П. Ролик. // Инновация в образовании. 2001. - № 6 - С. 104 – 111
32. Философиялық сөздік / Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1996. – 525 б.
33. Лейтес Н.С. Одаренные дети // Психология индивидуальных различий. Тексты / Н.С. Лейтес. - М.: Просвещение, 1982 – С. 140-147
Лобейко Ю.А., Новикова Т.Г., Трухачев В.И. Инновационная деятельность и творческое развитие педагога. Акад.повышения квалификации и
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Тарих, педагогика және психология факультеті
Магистрлік ... ... ... педагог креативтілігін дамыту
МАЗМҰНЫ
Кіріспе
............................................................................
...........................................3
1. Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамытудың ғылыми
– теориялық негіздері
.........................................................................
.7
1. ... ... ... ... феноменология ... ... ... ... оның ... ... Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту процесін
ұйымдастыру
.........................................................................
............34
1. ... ... ... ... ... ... ... мен мазмұны арқылы креативтілікті дамыту
.........................................................................
......................................40
3. Инновациялық ... ... ... ... ... ... ... ... ... А Педагогтің инновациялық іс - ... ... Ә ... ... ... Б Өзін - өзі шығармашылық мәдениетін дамытудың жетістіктері ... В ... ... Г ... білім ... ... ... Д ... ... Е ... іс - ... моделі
.....................................................90
КІРІСПЕ
Зерттеудің көкейтестілігі. XXI ғасырда әлемдік өркениет дамудың ... ... ... заманғы жағдайда кез - келген мемлекеттің даму
деңгейі ... ... ғана ... ол ... және ... ғылыми өндірісте жаңа ... ... ... Және де музыкалық, әдеби, шығармашылық, инновация, ғылыми
ашулардан құралған. ... ... ... индексін өлшейтін ерік
те өлшенуде. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болады.
Практикаға жаңа технологияларды енгізу шығармашылық ойлауы арқылы
өндірістік және әлеуметтік ... ... ... тұлғалар қатарын
көбейтуде. Мемлекеттің дамуында зор үлесті елдің ... ... ... ... ... қазіргі заманғы білім беру жүйесінің
стратегиялық мақсаты - бәсекелестік ... ие ... ... ... дегеніміз қазіргі заманғы жоғары мектепте болашақ мамандар тек қана
белгілі бір білім, дағдыларды меңгеріп қана ... ... ... ... ... өмір ағымында қолдануы қажет.
Жоғары мектептегі білім жүйесі педагогтің шығармашылық потенциалын
дамытуға зор үлес қосу қажет, өнімді ойлауға ... ... ... ... білім беру аймағындағы реформалар ... ... де ... ... ... конференциясында
білім берудің жаңа анықтамасы берілді.
Білім беру тұлғаның мінез – құлқы мен ... ... ... ... деп ... үшін ... ... – білім алу болып табылады. Бірақ та жаңа
уақыт қазіргі заманғы жас ұрпаққа білімге жаңа ... ... ... Әр екі жылда ақпарат көлемі екі ... ... ... әр ... ... жаңа ... енгізіліп, меңгерілуде. Н.
Назарбаевтың білім беру мен ғылым қызметкерлерінің II ... ... ... жету үшін ... ... білім» моделінен «өмір ағымы
барысындағы білімге» көшу керектігін атап ... мен ... ... ... ... дамытудың
қажеттілігі қоғам талабынан туындайды. Қоғам ... да ... ... болып келген. Қоғам барған сайын күрделене түсуде. Түр сипаты мүлдем
бөлек жаңа дәуір туып келеді. Сол ... сай ... ... ... ... адам пайда болады. Қазіргі кезде ... ... ... ептілікті, шапшандықты, ерекше ой қызметін, мол шығармашылық
мүмкіндікті қажет етеді және өзін ... ... ... без икемділік
қана қоймай, оларды керекті ... ... бұра ... ... ... XXI ... ... жаңа талап, жаңа заманға сай
педагогтардың ғылыми – қоғамдық атқаратын ... ... ... мен ... ... ... бір саласы тереңдетіп оқыту ... ... мен ... ... ... зор ... ... жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту ғылыми
тұрғыдан қарастырылып, жеке мәселе ретінде қарастырылмаған. Педагогикалық
жоғары оқу ... ... ... оқу ... ... ... ... оқыту жағдайындағы жеткілікті, тиімді, ғылыми
негізделген түрде ұйымдастырылмай отыр.
Ақпараттық ғасырының талаптары жоғары оқу ... ... ... оқу ... ... білу ... ... қайшылықтар.Осы қайшылықтарды ескере
отырып, зерттеу жұмысымыздың тақырыбын «Инновациялық ... ... ... ... деп ... ... мақсаты: Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог
креативтілігін дамытудың ... ... ... ... ... ... ... педагогтің кәсіби
даму жүйесі.
Зерттеу пәні: Педагог креативтілігін дамыту ... ... ... егер жоғары оқу орындарында ... ... ... ... іс - ... ... ... сияқты әдіснамалық тәсілдер негізінде құрылса, онда жоғары
оқу орнындағы педагогтің кәсіптік деңгейін ... әсер ... ... ... оқыту жағдайындағы креативтілікке арнайы дайындалады.
Зерттеу міндеттері:
- педагог креативтілігін дамыту мәселесінің ғылыми – теориялық
негіздерін, ... ... ... ... ... жан – ... зерттей
отырып, теориялы қнегізін анықтау;
- инновациялық оқыту жағдайындағы педагог ... ... ... ... ... ... ... диагностикалаудың нәтижелерінің
ерекшеліктерін талдау, ... ... ... ...... проблемалық, дамыта,
интеграциялық, интерактивті оқытуды оқу үрдісіне ... ... ... ... ұсыныстар беру.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негіздері: Отандық және шет
елдік педагогика, психология, ... ... ... салаларының зерттеу
міндеттеріне сәйкестендіре алынған іргелі идеялар жатады.
Зерттеу жұмысы қоғам дамуының тұтастығы мен оның барлық ... ... ... ... ... ... қағидаларға,
жүйелілік, тұлғалық, әрекеттік, инновациялық сияқты әдіснамалық тәсілдерге,
таным теориясына, оқыту процесінің ... ... мен ... ... білім мазмұны, инновациялық оқыту ... мен ... ... отырып орындалды.
Зерттеу көздері. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы,
нормативтік – ... ... ... ... ... ... және
шет елдік ғалымдардың іргелі ғылыми еңбектері, жоғары оқу орындарының оқу -
әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... (2005 жыл) зерттеу тақырыбы алынып, оның мақсаты,
объектісі, пәні және міндеттері ... Осы ... ... ... ... әдебиеттердегі оқу –
ағартушылардың еңбектеріне щолу жасалынды. ... ... ... – теориялық негіздері зерттелінді.
Екінші кезеңде (2005 – 2006 жыл) жиналған материалдар, дерек көздері
педагогика – психология ғылымының теориялық ... ... ... ... ... ... ... жарық көрді.
Үшінші кезеңде (2005 – 2006 жыл) эксперименттік зерттеу бағдарламасы
құрылып, диагностикалық ... ... ... Зерттеу материалдары
қорытындыланып, диссертациялық жұмыс жинақталып, ғылыми материалдар
жетілдіріп, ... ... ... ... ... ... қатысты ғылыми – теориялық әдебиеттер
талдау;
- білім беру жүйесіндегі оқу процесіне байланысты ... ... ... мен ... баспа материалдарын
жүйелеу;
- білім беру жүйесінің субъектілерінің тәжірибесін ... ... ... тәжірибелік педагогикалық жұмыстарды өткізу, алынған
қорытынды нәтижелерді өңдеу,
- оқу үрдісін ... ... ... жүйелеу, оның
педагогикалық жағдайларын негіздеу;
- креативтілікті диагностикалауға арналған психологиялық
әдістемелер.
Зерттеу ... ... ... облысы, Өскемен қаласындағы
С.Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті.
Зерттеудің ғылыми ... мен ... ... ... ... педагог креативтілігін дамытудың қажеттілігі дәләлденген.
«Педагогикалық ... ... мәні ... креативтілікті
дамыту нақты зерттеулердің нәтижесі негізінде талдау жасалды, ... рет ... ...... ... ... білім жүйесіндегі
оқытушыларына, әдіскерлеріне, ізденушілеріне, студенттеріне ... ... мен ... ... алуы.
Зерттеу нәтижелерінің дәлелдігі мен негізділігі: түрлі ... ... ... ... ... ... баспасөз
материалдарын, тәжірибелік – педагогикалық жұмыс ... ... ... ... ... қолданылған жүйелілік, әрекеттік,
инновациялық және әдіснамалық тәсілдерге сүйенумен қамтамасыз етілді.
Зерттеу жұмысының ... ... ... 2 ... ... қолданылған әдебиеттер тізімінен және
қосымшалардан тұрады. Көлемі 79 ... ... ... көкейтестілігі, объектісі, ... ... ... ... және әдіснамалық негіздері, зерттеу көздері
айқындалып, зерттеді ұйымдастыру кезеңдері мен оның ... ... және ... ... ... баяндалады.
Бірінші тарау «Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін
дамытудың ғылыми - ... ... деп ... ... ... философиялық, психологиялық, ... ... ... ... Осы ... ... ... тұжырымдамалар
мен ұсынымдар негізінде жоғары оқу орында педагог креативтілігін ...... ... ... оқытуды оқу процесінде
қолдану тәжірибесі мен ... ... ... ... ... шарттарының сипаттамасы мен негіздемесі берілген.
«Инновациялық оқыту жағдайындағы ... ... ... ... атты ... ... педагогтердің креативтілігін
дамытуда инновациялық оқыту жағдайы негізінде ... ... ... ... ... ... мен ... айқындалып,
жүйені тәжірибелік – эксперименттік жұмысына тексеру нәтижелері талданып,
креативтілікті дамытудың ...... ... ... ... мәселені зерттеудің нәтижесінде алынған
тұжырымдамалар мен эксперименттік жұмыс ... ... ... ... ... даму жолы айтылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі зерттеу барысында ... ... ... ... ... ... ... берудегі оқыту модельдері», «Креативтілік
түрлері», «Оқытудың ... ... ... ... ... Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамытудың
ғылыми – теориялық негіздері
1. Шығармашылық генезисінің дамуы
Психологиялық сөздікте ... – жаңа ... ... және ... ... құру ... ретінде анықталынады.
Мәдени – тарихи құбылыс бола ... ... және ... ... де ... – бұл адамның өмір шындығында өзін - өзі тануға ұмтылуы,
өздігінен сапалы, дәлелді шешімдер қабылдай білуге ... ... ... ... дамытып, олардың өшуіне жол бермеу оның рухани күшін
нығайтып, өмірден өз орнын табуға көмектеседі.
Шығармашылық психологиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... дүние тудыратын әрекет. Ал педагогикалық тұрғыдан
алсақ, ... ...... ... мен өз ... ... ... формасы және ол әлеуметтік қажеттілігі мен өзіндің
ерекшелігімен бағаланады.
Американдық психолог ... ... ... ... ... ... тани ... жаңа бір нәрсені анықтауға ұмтылу және өз тәжірибесін терең
түйсіне білу қабілеті.
Тұлғаның өзіне деген сенімін арттырып және іс - ... ... ... ... ... ... ... және тежеуге
жағдай туғызатын шығармашылықты оқытушы.
Жалпы ... ... ... ... ... орын ... ... тұлғалардың шығармашылық қабілетін дамыту барысында оқыту мен
тәрбиелеу әдістерінің жаңа түрлерін іздей отырып, өзі ... ... ... ... ... ... мен ғалымдар Л.С. Выготский, С.Л.
Рубенштейн, А.Г. ... А.Н. ... ... А.В. Крутецкий, Ю.Л.
Львова, республикамыздағы танымал ғалымдар М.М.Мұқанов, Н.Д. Хмель, С.В.
Илларионов еңбектерінің өзегі ... ... ... ... ... ... ... В.И.
Загвязинский, В.А. Кан – Калик, Н.Д. Никандаровтың ... ... ... негіздері, мұғалімнің жеке шығармашылығын
қалыптастыру жолдарына талдау жасалады.
Тұлғаның шығармашылығы қоршаған әлемді ... жаңа ... құра ... ... әрі ... тұлға формасы ретінде
анықталады /1/.
Қоғамдық маңызы бар ... ... мен ... процесін анықтайды.
Д.Б. Богоявленская концепциясына сай ... ... ... кез – ... іс - әрекет түрінің дамуы мен
анықталады.
Н.С. ... ... ... ... ... ... тұлғаның тұтастай ойлау қабілетің дамуы ретінде сипатталады.
Зерттеуде әр жастық ... ... ... ... ... Мазалевская шығармашылық феноменін тұлғаның өзіндік реализациясы
мен дамуы ретінде түсіндіреді.
А.М. Матюшкин ... (Н.С. ... Б.М. ... ... Е.И. ... Э.А. ... В.М. ... И.В. Равич – Щербо,
А.В. Запорожец, Н.Н. ... А.В. ... Т.В. ... Дж.
Берлайн, Я.А. Понамарев т.б.) жұмыстарына сүйеніп, шығармашыл дарындылық
тұжырымдамасын шығарған. ... ... ... психологиялық
құрылымы адамның шығармашылығы мен шығармашылық дамуының негізгі
құрылымымен ... ... ...... ... ... Матюшкин шығармашылық дарындылықтың синтетикалық ... ... ... ... ... ... ... дарындылық, таланттылықты шығармашылық іс - әрекеттің
ерекшелігімен, шығармашылық туындауымен сипаттайды.
Теоретикалық концепцияға сәйкес дарындылық бастысы және оның ... ... ... ... Торренс өзінің жұмысында көп жағдайда Дж.Гильфордтың ... ... ... Дж.Гильфорд дивергентті ойлауды проблеманың
шешімін табудағы біртума және ... ... құру ... ... ... қабілет міндетті болып табылады, бірақ адамның
шығармашылық жетістігі үшін аса жеткіліксіз жағдай болып саналады.
Көптеген авторлар ... ... ... ... ... ... тұлғалық фактор жоғары рөлді ойнайды
деген.
Креативтілік нормативті ... ... ... яғни барлық
адамдарға тән. Креативті жаттықтыруға болады. ... ... ... ... ... ...... болған міндеттерді әлдеқашан белгілі, болған
тәсілдермен шешу үшін талап ... ... ... ... ... ... процесінде үстемдік еткенде, ... елес ... ... пен іс - ... ... ... бола тұра, ол
шеберлік пен инициативаның міндетті шарты ретінде шығармашылық іс - әрекет
деңгейіне дейін көтереді.
Педагогикалық ... – оқу – ... ... ... ... ... шешуі, тәрбие мен оқыту ... мен ... ...... ... ... таланттылық сияқты
элементтерден тұратын әр қырлы ... ... мен ... беруде белгіліні
өзгертіп, ал жаңадан жаңаны тудырушы, суреткерлік шығармашылықтың белгісі.
Ескілікті елемей жаңа ... ... ... алу, ... қабылдамау,
ойлап табу, тудыру, жасап көру – жаңашыл мұғалімнің ... ... ...... ... сапа белгісі, ал шығармашыл
мұғалім – барлық реформаның негізгі кейіпкері.
Шығармашылық – ... ... ... ... ... ... Дегенмен, бұл қисынсыз әрекет емес. Жаңа тапқыр шешім қабылдауға
әкелетін әрекет - әр ... ... ... ... ... ... ... Осы мәселені зерттеген ғалымдар педагогикалық
шығармашылық төмендегідей кезеңдерден тұратынын ... ... ... ... болуы; 2) түпкі ойды талдау;
3)педагогикалық ойды әрекетке айналдыру; 4) ... ... ... (В.А. Кан – ... Н.Д. ... ... көру; 2) педагогикалық өнертапқыштық құрастыру, модельдеу;
3) жетілдіру (В.И. Загвязинский) /3/.
Бұл кезеңдерде қызығушылық, интеллект, қажетті ... тез ... ... ... ... операцияларын іске қоса алу, тапқырлық,
энтузиазм, табандылық, еркіндік пен ... ... ... ... ... ... шығармашылық әрекетті нәтижелі етеді.
Шығармашылық әрекетте мұғалімнің өз ... сыни ... ... ... табуы, оны орындаудағы дербестігі, жағымды ... тағы ... орын ... ... ... ... ... психологиялық сапалары дамиды: жалпы ... ... ... ... дамыған ақыл – ой қабілеттері мен оның
икемділігі, өнертапқыштыққа және ... ... ... ... ... түсіне білу және оны шешудің ең тиімді жолын таңдау алу, ... ... ... істі ... ... ... алу, ... байлай білу, саналылық, белсенді ... ... ... ... дамыту теориясы үшін әдіснамалық ... бірі ... ... болып табылады. Әрекет теориясының
психологиялық негізін жасаған ғалымдар Б.Г. ... А.И. ... ... С.Л. ... Л.С. ... оны ... сипаттайды. Әрекет
– іс – қимыл бірлігі, саналы түрдегі, мақсатқа ... ... ... еркін ниеттілік, белсенділік. Әрекет адам субъект ретінде
танылып, оның креативтілігі, ... ... ... ... ... төмендегідей ішкі құрылымдардан тұратынын белгілейді:
қажеттілік және ... ... ... амал – ... нәтиже, рефлексия.
Бұлар психологиялық теорияларда төмендегідей талданады:
Қажеттілік және мотив – адамның мұқтаждығын өтейтін заттардың мидағы
бейнелеуі. Жеке ... өмір ... ... ... тәжірибесінің,
басқа да әлеуметтік жағдайларының жеткіліксіз болуын ... ... ... Адамды әрекетке ұмтылдыруға негізгі түрткі болатын ниет.
Әрекетке тән ... ... үшін ... ... ажырата білу керек.
Мақсат - әрекет арқылы оның жеткісі келетін ақырғы нәтижесінің үлгісі
де, ал, ниет – сол ... ... ішкі ... ... адам ... бір ... жету үшін оны ниет арқылы орындауы мүмкін. Сондықтан
әрекет ниетке талдау беруден басталады және ниет ... ... ... болып табылады.
Шығармашылықты әрекет ретінде қарастыру адам дамуының мүмкіндігінің
шексіздігінің танытады. Білім ... ... ... алу ... ... Ю.Н. Кулиткин, А.В. Даринский, тағы басқа атап өткен.
Шығармашылық ... ... ... ... ... шығармашылыққа байланысты зерттеулер аз емес, бірақ жаңа
субъект – субъектілік парадигма жағдайында шығармашылық адамның өзін - ... алуы ... ... ...... ... ... мұғалімнің әрекеті ең алдымен өзіне бағытталады. Ол өзінің ... ... ... ... арқылы ең алдымен өзін дамытады, соның
нәтижесінде педагогикалық еңбекті жаңа ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырады
(А.Бергсон, В.И. Вернадский, т.б.). Оны жасаушы адам өзіне табиғаттан
берілген ... мен ... орай ... өмір ... ал кейбір адамдарда шығармашылыққа деген қажеттілік болмай
жатса, ол оның деграцияға ұшырауы деп ... ... - ... талдау жасауға тек шығармашылықта, шығармашылық арқылы ғана адам
өз табиғи қалпының шыңына шығады, ... ... адам ... ... ... (В.А. Караковский), жеке тұлға деңгейіндегі
шығармашылық ... ... - өзі ... және «сыртқы» «қоршаған әлемді
өзгерту» жағдайындағы диалектикалық бірлікте жүреді ... ... ... ... даму моделі шеңберінде мұғалімнің шығармашылық әлеуеті:
бейімделу, өзін - өзі ... және өзін - өзі іске қосу ... ... кезеңіне шығармашылық әлеуеттің құндылықтары туралы
бастапқы ... ... ... Бұл ... ... стилін және
дүниетанымды қайта құру орын алады. ... ... ... ... ... ... элементтер молаяды.
Шығармашылыққа бейімделу кезеңі оған белсенді араласумен алмасады. Бұл
кезеңде мұғалім өз тәжірибесіне жаңа ... мен ... ... ... баға ... оның ... шығып, жаңа, нақты
өмір сұраныстарына сәйкес қызмет етуге бет бүрады.
Өзін - өзі іске қосу ... ... ... ... ... сол ... өзін сынап көру, өзінің ашылмаған мүмкіндіктерін,
шығармашылық ... іске ... ... ... ... ... нәтижесінде болатын
өзгерістер терістеуді терістеу және сабақтастық қағидаларына сәйкес жүріп
отырады. Жаңа ... ... ... ... ... шығармашылық
тәжірибесі бұрынғыны мүлдем жоққа шығармай, соның ... ... Бұл – ... өзінің педагогикалық әрекетіне өзіндік сыни баға
беру, оның бағытын айқындау, қайта құрудың нәтижелі ... ... ... ең ... ... ... ... асыратын субъект – тұлға. Қандай типтегі
тұлға ... ... ... ... ойы ұшқыр, ақылы алғыр болуы
керек ... ... ... Ең ... ... ... ... тұрақты қажеттілік, тұрақты сұраныс болып, өз ... табу ... ... қажет. Осыған байланысты ... ... ... деп ... ал шың ... олар ... ... - деген К.Г. Юнгнің
сөзін ... ... Бұл ...... ... ... ... көтеретін факторлардың бірі екеніне – дәлел бола алады. ... ... ... қарасақ, тұлғадағы шығармашылық басқа
адамдарда жоқ ... аз ... ... ... ... шығармашылық іс - әрекеттің негізгі басымдылық ретінде
танылуы жаңаша педагогикалық ойлауды білім беру деңгейлерінде ... - өзі, ... бар күш – ... іске ... ... ... жағдай жасауды талап етуде. Мұғалімнің кәсіби шығармашылыққа деген
еркіндігі мол деп ресми түрде жарияланып ... ... ... жету үшін ... ... ... екені даусыз. Сондықтан
әр деңгейдегі әдістемелік жұмыстардың басты ...... ... ... ...... ... жаңаша жұмысқа деген ұмтылысына дем беру, өз философиясына, кәсіби
бағыттылығына сәйкес инновациялық ... ... ... ... ... ... Демек, әдістемелік, білім көтеру жұмыстарының сапасын
арттыру – кезек ... ... ... орай ... ... ... институттар жүйесі өз жұмыстарына
инновациялық ... ... ... ... ... ... бағытында бетбұрыстар жасады. ... ... оның ... ... сұраныстарына жауап
беруін қамтамасыз ету, ақпараттық технологиялардың соңғы мүмкіндіктерін
пайдалану ... ... ... ... ... ... ... жоғарыдағы
құрылымнан тұратын әрекеттік ... ...... кәсіби
шығармашылығын арттырудың басты кепілі. Жаңа ... ... ... ... ... ... арқылы іске асады. Білімдік әрекеттер –
тұлғаның өз өмірін өзгертуге бағытталған әлеуметтік ... ... ... ... ... оның ... ... меңгереді,
«өткен тәжірибеге қайта қарап», «оның құрылысын жаңартады», сол арқыл ... өзі ... ... айналаны, қоғамдық өмірді өзгерте алатын белсенді
субъектілік жағдайына ... ... ... ... ... тану ... қолдану
барысында мұғалімнің шығармашылық әлеуетіне негіз болатын қасиет – сапалары
іске қосылып, танымдық процестерді өне бойына өткізеді. Өйткені кез ... ... ... мен ... арасындағы аралық құрылым ... ... ...... ... негізі. Ал,
педагогикалық технология – оқыту теориясын педагог пен студент әрекеті
түрінде ... ... ... ... сәйкес оқыту процесін тиімді
құрып, жүзеге асыру болып табылады. ... ... ... ... ... ... алу, тұлғаның дамуының іргелес аймағына сәйкес болып, қызыға
еңбек етуге әкелетін сабақ жоспарын ... ... алу – ... ... келе айтарымыз, «шығармашылық – проблемалық сипаты бар, барлық
ішкі байланыстарды біріктіретін, нәтижеде жаңа материалдық және идеалдық
құндылықтар ... ... ... ... ... ... ... Мұғалімнің өз білімін көтеруге қатысуы оның ... ... ... ... табысты шешуін қамтамасыз
етеді, басқаша айтсақ, кәсіби шығармашылығын дамытады.
Шығармашылық жолы – ол үміттер мен күдіктер, жеңілістер мен ... Осы ... ... ... ала ... ... биігін белгілей алу, өзінің
жетістіктері мен кемшін тұстарын талдай алу – ... өзін - ... ... ... бағыттары болып табылады.
1. Мұғалімнің шығармашылық еңбек ... ... ... ... ... ... аударып, басқа жағдаяттар
мен өзін ұжымда еркін сезініп, талапты еңбек етуі ... - ... ... туғызу.
3. Заман талабына, қоғам сұранысы мен ... ... және ... озық ... ... мен ... ... ұдайы
қаруландырып отыру.
4. Шығармашылық ізденісі мен еңбегіне толық еркіндік бере
отырып, оқытуды ізгілендіру ... ... ... өзіндік тәжірибесін таратуға мүмкіндік
туғызу.
5. Мұғалімнің креативтілігінің қалыптасуы мен дамуы үшін
қажетті ...... ... кәсіптік шеберлігін
арттырып отыруға бағытталған түрлі курстар ... ... ... тұру ... ... ісін ... онда ... әлеуетін дамыту үшін білімдік процесті ... ... ...... ... «Білім туралы»
Заңында айқындалған білімді ... ... ... ... өзекті мәселелерді шешеді /6/.
Мұғалімнің шығармашылық деңгейге жетуі жеке – дара жағдайда жүзеге
асады деп айтуы қиын. ... ... ... ... тұлға
ретінде дамуына әсер етіп, болмысының өзгеруіне әкелетін, ақырында сол
адамның қоғамдық тәжірибеге үлес ... ... ... жан ... ішкі ... жаңа ... көтеретін психологиялық процесс
деп қараған жөн.
Шығармашылық әлеуетті дамытуға ... ... ... тек ... - өзі ... қажеттілігіне негізделген, өзінің белсенділігін
туғызатын, шығармашылық ортада ғана тиімді болады. Сол себепті ... ... ... ... ... ... орта ... дамытудың, оған бастайтын жеке ... ... ... бірі деп ... ... орта – ... ... және білім мазмұны мен жүйелердің өзара әрекеттесу
аймағы.
Біліктілікті арттыру жүйесінің ...... бір ... ... ... ... ... шешуге көмектесетін
ақпараттық қоры бар адамдар. Ондай өз пікірі, өз көзқарасы бар практик –
мамандармен өткізілетін ... ... ... өз әрекеттеріне сын көзбен
қарап, нені өзгерту, қалай өзгерту керек екенін ... ... ... ... ... ... ... шығармашыл адамға тән
зиялылық, руханилық, жауапкершілік, азаматтық белсенділік, табандылық пен
шыдамдылық ... ... ... Осы ... ... қазіргі
мұғалімдердің біліктілігін арттыру жүйесі мына төмендегідей мақсаттарды
алдына ... ... өзін - өзі іске ... өзін - өзі ... ететін шығармашылық орта жасау;
- сол ортада ішкі мүмкіндіктерін белсенді, қарқынды іске қосу
арқылы шығармашылық әлеуетін дамытуға көмектесу;
- ... ... ... ... ... оятуға жағдай жасау;
Біліктілікті арттыру жағдайында мұғалімдердің шығармашылық ... ... асуы үшін ... шығармашылық орта жасауда білім беру
үрдісі алдын ала ... ... бір ... мен ... ... деген түсініктерден ауытқуға тура келеді. Біздің
ойымызша, ... ... ... ... – білім
мазмұнының оның қатысушыларының жеке траекториясына сәйкес құрылуы қажет
деген ұстанымды ... алуы ... ... ортаны құруда төмендегі
жағдайлар басшылыққа алынғаны ләзім:
Біріншіден, шығармашылық – дамытушылық орта қалыптастырудың бастауы
ретінде оқыту ... ... ... процесінің мазмұны оны тұтынушылардың
қажеттілік – ... ... ... ... ... ... субъектінің өзін - өзі дамытуға ықпалы барлығымен
сипатталады. ... ... ... алу процесі субъект үшін мәні болса
ғана өз ... ... ... ... шығармашылық орта өзінен - өзі стихиялы түрде пайда бола
салмайды; кіріктірілген, креативтілік педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... жасау үшін мақсатты жұмыс жүргізілуі
қажет.
Үшіншіден, шығармашылық орта тұлғаның мәнді – құндылықтарының ...... ... ... ... сипатталады.
Сондықтан мұндай кеңістікті жобалауда оның субъектілері эмоцияналдық мәнмен
толы болуы да ескерілуі ... ... орта ... ... ... ... ... да ие болуы мүмкін. Ондай ... ... ... ... ... ... ... немесе негативті әсер
ететін психологиялық ахуал жатады.
Бесіншіден, орта жасауда шығармашылықпен өзін - өзі ...... ... қалыптасуының механизмдерін
тиімді қолдану тірек етіледі.
Теориялық зерттеулер барысында біздер ұстаздың шығармашылық әрекетінің
алғы шарты ... ... Мен ... ... ...... және табанды болуы.
3) Жетілген, толған, кемеліне келген, өз ... ...... нақты игерген боуы.
4) Қалыпты көңіл – күйінің ... ... ... ... ... ... педагогикалық іс - әрекетке тән. Бұған
өткеннің көптеген педагогтері мен ... ... Я.А. ... ... А. ... К.Д. ... П.П. ... С.Т. Щацкий, А.С.
Макаренко, В.А. Сухомлинский және тағы басқа. Педагогтің көпвариативті
педагогикалық ... ... ... ... таба білу ... ... зерттеушілер: Б.С. Гершунский, В.И. Загвязинский В.А. Кан-
Калик, В.В, Кравский, Н.В. Кузьмина, Н.Д. Никандаров, В.А. Сластенин ... ... ... қатары толықтырады /8/ .
В.И. Загвязинский шығармашылықты ұстазға «жаңашылдық пен ... ... ... М.М. ... ұстаздың шығармашылық әрекетінің нәтижесін оқу
– тәрбие процесіне талдау жасау ебдейлігінен байқайды.
В.А. Кан – Калик және Н.Д. ... ... ... ұстазға – оқу – тәрбие процесінің берілген шеңберінен тыс
шыға білу қабілеті ... ... ... ұстаздың іскерлігі мен оқу – тәрбие процесін
ұйымдастыру әдістерінің негізін құрайды.
Шығармашылықты ұстаз ... оқу – ... ... ... ... зерттеу
нәтижесінің негізіне құруы;
- оқу – тәрбие жоспарын икемдей білуі;
- тұлғаларды шығармашылық әрекетке ... ... ... - ... ... оқу – ... процесінде
тиімді пайдалануы.
Педагогикалық шығармашылықты қарастыра келе, бұл ... ... ...... ... Бұл феноменнің көптеген
түсінігі бар. Бір зерттеушілер бойынша «шығармашылық» ... ... бар ... ... ... ... (С.Л. ... деп
түсіндірілсе, басқалары – субъектінің ішкі ... жаңа ... (Л.С. ... ...... атрибуты, қозғалыс
механизмі мен көзі ретінде (Я.А. ... ... ... ... ең маңызды анықтамасына келесі жатады: «шығармашылық -
индивид пен оның мәдениетіне ... ... ... іс ... Өте жиі ... ... ... түсінігімен
ауыстырылады. Бұл түсінік шығармашылық проблематикасы ... ... және ... ... ... Ағылшын тілінен екілік
аудару «creativity», «шығармашылық» және де «креативтілік» ... ... ... ... ... ... дарындылықты түсіндіру үшін,
креативтілік түсінігіне жүгінеді.
Креативтіліктің кейбір анықтамалары іс - ... ... ... жүйеленсе, басқалары – тұлғалық құрал ... ... Бір ... ... ... ... ... арналған
түрімен түсіндірсе, екіншісі, барлық дені – сау индивидтердің ...... ... ... ... ... ... алады /10/.
К.Спирмен креативтілікті адамзаттың ойдың күші ретінде есептесе,
Симпсон ... ... ... идеялар қатарының жалпы қабылданған
қатарының ... ... ... ... ... ... – бұл ... емес, продуктивті
ойлау, интеллектіге, жеке сипаттарға ... ... ... ... Ол ... ... проблеманы қабылдау, шешім қабылдау,
болжамды құру, модификациялау, шешімін табумен сипатталады деген.
Кеңес психологиясында креативтілік адамның ... ... ... ... ... ... белсенділік айқындай алу
қабілетін қамтамасыз ететін адамның тұрақты әрі ерекше құралы ... (Н.М. ... ... ... ... және ... ... беру үшін: процессуалды – нәтижелі (шығармашылықты айқындау үшін)
және субъективті жүйелеуші (креативтілікті түсіндіру үшін) ... ... ... ... ... ... интеллектуалды
іс - әрекеттің құрамдық комплексі қарастырылады:
1) уақыт бірлігінде туындаған идеялар саны;
2) біртумалық (жалпы қабылданған ұқсас сұрақтарға «сирек идеялар» құра
білу ... ... ... ... сезімталдық таныту, бір идеядан
екіншісіне жылдам, әрі икемді түрде ауыса алу);
4) болжамды өңдеуге қабілеттілік;
5) метаморфтылық (өз ойларын ... ... бар, ... ... ... «креативтілік» түсінігіне келесілерді жатқызады:
1) Әлеуметтік - мәдени ортаның құрған әсеріне қарамастан ... ... ... шеше алу қабілеті (жаңа әдіс, жаңа
құрылым, жаңа шығармашылық ... және ... ... ... ... іс - ... пен жаңа идеялардың
туындау процесі);
3) Новаторлық іс - ... ... ... ... сияқты жаңаны қабылдап, түсіну,
танумен байланысты, жаңа қорытынды немесе біртума шешім табу мен оны ... алға ... ... ...... жаңашылдықты сипаттаса,
шығармашылық – креативтілікті ... ...... ... ... ... ... тұлғаның дамуындағы ең жоғары
баспалдағы, ал шығармашылық индивидуализацияланып, аса ... ... ... ... ... ... проблемасының құрылымы
Креативтілік – (лат.creatio) – жасау, ... ... ... ... ... /14/.
Креативтілік – индивидтің соңғы құндылықтар жасаудағы, стандартты емес
шешімдер қабылдаудағы терең қасиеттерін көрсететін қабілеті.
XX жүзжылдықтың 50 ... ... ... – американдық
психологияда кең түрде зерттей бастады.
Креативтілікті индивидтің жаңа ... ... әрі ... іске асырушы, құрамын бейнелеуші қабілет ретінде интеллекті деп
бөліп қарастырды.
Креативтілікті зерттеу екі бағытта іске асады. Ол ... ... және ... ... ... процестерді
өлшеуге бағдарланатындығына арналған. Екінші бағыт бойынша тұлға өз
психологиялық ерекшелігімен ... ... ... аспектісіне
жататындығын көрсетеді /15/.
Дж.Гильфорд және оның әріптестері 1954 жылдан ... ... он алты ... ... ... ... ... уақыт бірлігінде туындаған идеялар саны ойлау икемділігі ... ... көше алу), ... (жалпы көзқарастан айырмашылықтағы
идеяларды құра ... ... ... ... ... болжам құра білушілік, ирреванттылық (реакцияның стимулдан
логикалық тәуелсіздігі); фантастикалық ... мен ... ... ... ... ... толық үзілгендігі). Дж.
Гильфорд бұл ... ... ... атты түсінікпен ортақтады.
Арнайы интеллект және креативті зерттеу ... ... ... бойынша ғалымдар қарама – қайшы қорытындыға келген. Қорытындыға
сүйене отырып интеллект пен креативтіліктің ... ... ... ... ғалымдар креативтілікті дәстүрлі интеллект тестімен өлшенетін
интеллекттің бір ерекше көрсеткіші ретінде ... ... ... ... ... жүйелеп,
дамытуға ықпал етеді.
Зерттеулер көрсеткендей қоршаған орта ... ... мен ... және жоғары еркіндікпен ерекшелену қажет.
Зерттеулер креативтіліктің дамуындағы тұлғалық ерекшеліктер ... жеке ... ... жуық ... ... ... тобынан
бөлініп қаратырыла бастады және оның жеке дара бөлінуіне кейбір қызықты
факторлар себеп ... ... ... ... ... ... балл ... проблемалы жағдайларды жиі ... шеше ... ... ... (OK) көрсеткішті көрсеткен зерттелінуші, ТQ
бойынша интеллектісі жоғары көрсеткіш ... ... ... жылдамырақ шешкен. «Ақылды» жоспар мен болашақ әрекеттерін
ойластырғанда, «инициативті болса, әр ... ... мен ... ... ... ... ... Сәйкесінше интеллектінің жалғыз ғана
факторы проблемалық тапсырмаларды шешу үшін ... ... жоқ» ... ... әйгілі қабілеттің интеллектіге енетіні жайлы
сұрақ төңірегінде зерттеулерін жүргізген /16/.
Креативтілікті ... ... Поль ... ... ... жаңа, әрі стандартты емес идеяларды құра алу ... ... жуық ... ... тексеріп көрген. П. Торренс
креативтілікті үш негізгі көрсеткіш ... ... ... ...... саны, ол адамда уақыт бірлігінде туындайды. Идеялардың
көп бөлігі немесе қосымша ... ... әлде ... ... ... ... ... Бұл үшін екі зерттеу үлгісі – ... ... ... қайталанбас идеялар санымен айқындалса, біртумалық – олардың
сиректігі бойынша анықталады.
Креативті дамытып, оның ... ... бола ма? Бұл ... де ... ... зерттеушілер креативтілікті дамытуға болады
дейді.
Қазіргі заман гуманитарлы университеттерінің зерттеулері бойынша
жоғары сынып ... ... ... ... ... ... ... – ой шапшандығы және икемділік 48-50%-ке жоғарыласа,
біртумалық – 100-110%-ке жоғарылаған.
Бұл үшін ... ойын – ... ... Ақ бет ... бен ... бес минуттық (немесе он минуттық) орындау ... ... ... кез – келген ыңғайлы затты ерекше тәсілмен орындауды ... ... ... ... тек қана ... ... онымен жер қазуға,
шырпы ... ... ... ... ... тақтайша ретінде де
қолдануға болады. Әділ болып, өзіңізге ұнайтын ... ... ... ... шешіңіз. Үшіншісі алғашқы екеуін біріктіріп, ағымды
көрсеткіш ретінде алға шығады. Мұндай ... емес ... ... ... ... Бұл үшін ... ... – курстар өткізіледі, ол кітап
сөрелерінен арнайы өзбетті тапсырмаларды шешуге арнайы ... ... ... /17/.
Бұл деңгейге жеткен тұлғаларды новатор деп атайды.
Педагогтің креативтілігінің дамуы бірнеше этаптан ... ... ... ... іс - ... әр ... іс - әрекетін жүзеге
асыру және дифференциациясы іске асады: ... ... ... ... ... ... икемділіктері, т.б.
Келесі этапта, педагог сұрыпталған инновацияларды қарастырып, оларды өз
тұлғаның жаңашылдығына сай ... ... емес ... ... аса ... ... проблемаларды шаблонсыз түрде шешуімен ... ... ... ең жоғары деңгейі. Педагогикалық іс -
әрекеттегі новаторлық – бұл ... ... ... ... іске ... ... идеяларды бекітеді. Сондықтан,
новаторлар – бұл педагогикалық жүйеге жаңа элементтерді енгізіп, ... ... кез – ... ... ... ... ... көп ықпалды индивидтің жеке бастық ерекшелігі,
оның эмоционалды және мотивациялық факторлары ықпалын тигізеді /18/.
Креативті адамдарды ... ... ... ... ... ... ... өз - өзіне аса сенгіш, өзіне зор көңілде
болу, интеллектуалды ... ... ... ойын ... уақытта әзірше креативтіліктің мотивациялық қатынасына ... жоқ. ... ... көзқарас бойынша «креативті индивид» өзін
жақсы жағынан реализациялауға тырысады, іс - әрекеттің жаңа ... ... ... өз ... ... тырысады.
Екінші бір көзқарас бойынша креативті адамның ... ... ... өз ... ... тексеруге байланысты. Екі
көзқараста креативті ... ... ... ... айқындайды (В.А. Сластенин).
Д.Б. Богоявленскаяның зерттеулері қазіргі уақыттағы шығармашылықты
зерттеудің аса ... ... ... ол өз ... ... ... Бұл бірлік ретінде шығармашыл тұлға
ретіндегі танымдық және мотивациялық ... ... ... ... ... Богоявленская интеллектуалды белсенділіктің үш ... ... - ... ... ... белсенді
адамдардың іс - әрекетті, әрқашан да қандай да бір сыртқы
стимулмен ... ... ... Бұл ... ... ... осы ... басқа деңгейін сипаттайды. Әр жаңа ... ... ... ашу ... ... өткеріледі. Мұндай
адамдарға танымның басты құрамына салыстырмалы талдау жатыр.
3. Креативті деңгей. Креативті деңгейге ие адамдарда ... ... ... ... ... ары ... зерттеу мақсатын құрумен
байланысты. Креативті деңгейге тән ... іс - ... ... терең процесі алға шығады.
Н.М. Гнатко креативтіліктің механизмін зерттеу арқылы, оны ... ... деп ... ... ... – бұл индивидтің потенциалды ... ... ... іс - ... дейінгі креативтілік.
Ол базалық даярлық формасында белгілі бір сыртқы жағдайларда актуалды
креативтілікке ие ... ... ... – іс - ... сол ... басқа түрінің
сипатымен бірге индивидуумның потенциалды креативті әсер ету ... Яғни ... адам ... ... ... бір іс - әрекет
түрінде танытады (М.Н. Гнатко) /19/.
Педагогикалық шығармашылықта ... және ... ... ... түрде педагогтың іс -әрекеті шығармашылығы күнделікті
педагогикалық процесте ... ... ... және ... ... ... ... тұратын проблемаларсыз педагогтың іс -
әрекетін елестету мүмкін емес. «Шығармашылық – бұл ... ... жағы ... оның ... ... ... (В.А. Загвязинский). Мұндай
шығармашылыққа қабілеті, көру, оригиналды түрде ... ... ... ... ... креативтілік деп аталады. Ф.Н.
Гоноболин мұндай қабілетті педагогикалық іс - ... ең ... ... қабілет ретінде қарастырылады.
Біздің ғасырда біздің қоғамымыздың сапасы өзгерісін байқауға болады.
Мемлекеттің даму ... оның ... ... ... ... ... ... зор үлесті елдің интеллектуалды және
потенциалды шығармашылығы жатады. ... ... ... ... ... ... ... бойынша, елімізде жоғары білікті, білімді
конкурентті шығармашыл адамдардың қатарын көбейту алға қойылған.
Психологиялық сөздікте шығармашылық ойлау ... ... жаңа ... ... ... ... ең ... түрі
ретінде анықталады. Кеңес психологиясында ... ... ... ... ... ... ... /20/.
Шығармашылық дамуының психологиялық принциптерін ... А.З. ... Д.Б. ... М.И. ... А.А. ... ... Н.Н. Поддъеков және т.б.
А.М. Матюшкин көптеген зерттеулердің жұмысына негізделе отырып, (Н.С.
Лейтес, Б.М. ... В.А. ... Е.И. ... Э.А. Голубаева, В.М.
Русалов, А.В. Запорожец, т.б.) ... ... ... Шығармашылық дарындылық құрылымында бөлген:
- танымдық мотивацияның басымдылық ролін;
- креативті шығармашылық белсенділікті;
- ... ... емес ... ... ... мүмкіндігін;
- жоғары эстетикалық, адамгершілік, ... ... ... жаңа ... ... ... дарындылықтың психологиялық құралы адамның
шығармашылығымен шығармашылық дамуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... Шығармашылық дарындылық жаңа идеяларды
қозғап, құрылғандарды жаңа қолданып, атқара білумен байланысты.
Шетел зерттеулері ... ... ... ... ... негізделеді.
Е.П. Торренс бойынша креативтілік – бұл әлеуметтік ... ... ... ... пен жеке ... ... бағаланатын жалпы интеллект.
Е.П. Торренс креативтілік процесті сипаттау ... ... ... проблемаларға, білімдегі проблемаларға сезімталдық ... ... ... ... ... дисгормониясы кезінде
адамда қисымды сезінушілік күшейеді. Проблемалы шығармашылық жолмен шешуде
адам жалпы қабылдаған, қарапайым ... ... ... ... ... өз ... ... жолдарды қарастырады /21/.
Е. Торренс үш сипатты бөлген: ... ... ... ... абстрактілігі».
Шығармашылық ойлауға қабілет міндетті болады, бірақ ... ... ... ... ... тудырмайды.
Көптеген авторлардың зерттеулері бойынша ... ... ... ... фактор маңызды ... ... ... эмоционалдығы, қызығушылығының бағыттылығы,
бірбеткейлік, мақсатбағдарлық, шешімділік, еңбекқорлық, т.б.).
Зерттеу логикасынан ағымдай келе креативтіліктің міндетті жағдайына
мыналар ... ... ... шығармашылық процесс;
б) шығармашылық орталар.
Педагогикалық қабілет негізінде қарым – қатынастық және дидактикалық
креативтілік жатады. ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Педагогикалық жаңашылдықтар басқа аймақтағы аналогиялық процестерден
айырмашылығы инновацияның «объект» пен іс - ... ... ... ... ... ... Сол ... даму процесінің іске асуында
кез – келген педагогикалық ... ... ... іс - ... жеке ... ... іс - ... қорытындысы ретінде сипаттауға болады. Жоғары
мектептегі мұғалімнің шығармашылықты продуктивті тұлғалығы, ... ішкі ... ... ... ... ... ... өзбеттілікке толы. Педагогтің шығармашылық
индивидуалдығын жүйелеу бұл өзін жетілдіру мен ... ... ... ... ... 1 ... ... жағдайы.
Креативтілікті интеллектуалды және әлеуметтік деп бөлуге болады.
Интеллектуалды креативтілік талдау мен ... ... ... ... Талдау мен жинақтауды қабілеттер жат интеллектінің
құрушысы ... ... ... ... кәсіби креативтілікті,
педагогикалық креативтілікті біріктіреді. Педагогикалық ...... және ... ... ...... ... пен импровизацияға жүгінеді. Дидактикалық креативтілік
интеллектуалды құндылықтарға қабылдағыштықты, новаторлыққа қабілеттілікпен
бірге ... ... ... ... ... ... ... бір – бірімен қарым – қатынасы
процесінде де іске асады.
В.А. Сластенина мен Л.С. Подымованың ... ... ... процестер интенсификациясы педагогикалық қоғамдастықты құрудың
аймағының өзгерісімен байланысты /23/.
Е.П. Крупник пен Н.А. Подымовтың педагогтің психологиялық ... іс - ... ... ... кедергілерді жеңумен
сипаттайды. Кез – келген оқу ... ... ... ... барьерлер кедергі келтіреді: тұлғалық қысымдылық,
ойлау ригиттілігі, өзінің құзырлығы жайында ... ... ... ... ... қатынас /24/.
Көп жағдайда ғалымдар педагогикалық креативтілікті педагогикалық қарым
– қатынастың процесін ғана ... ... пен ... ... ... қатынасты жетілдіруге әр түрлі ұсыныстар ұсынады.
Біз креативтілікті – жалпы шығармашылыққа қабілет ретінде түсінеміз.
Көптеген зерттеулер бұл қабілеттің сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... креативтіліктің жүйелілігін, көрінуінде
биологиялық және әлеуметтік жағдайлардың ерекшеліктік рөлін алға қояды.
Тұтастай алғанда адамзаттық тұлғалығындағы ... оның ... мен ... ... ... басқа аспектілерімен,
яғни танымдық процестер ... ... ... ... ... ... адамзаттық руханилықтың бір бөлігі ... өзін - өзі ... ... баса ... ... ... ... ретінде алға шығады.
Креативті категорияның үш шегі сипатталған:
1) Креативті процесс – ... даму ... мен ...... немесе қарым – қатынасты ... іс - ... ... ... Креативті қорытындыға белсендірілетін, субъективті, әрі
объективті жаңа өнімді құрушы, ... ... ... ... бір ... ... потенциал
енгізілуі.
3) Креативтілік тұлғалық категория ... ... ... ... ... және ... енеді, оның даму қарқындылығын тұлғаның өзін -
өзі белсендірудің креативті процесі мен ... ... ... ... ... даму
ерекшелігі айқындалып, жоғары мектептің ... ... өз - өзін ... іске ... ... ... ... ғылымының тұтастай алғандағы даму барысына қарай, ... мен ... ... ... ... өзгерді. М.Г.
Ярошевский атап көрсеткендей: «танымдық механиздер мен шығармашылық
процестердің деңгейі ... ... ... схемалары мен зерттеу
проблемаларына байланысты. Бұл схемалар мен бағдарламалардың ... ... ... ... проблемасын қарастыра отырып, біз «психологияны жалпы
түсіндіру схемасының» динамикасын және шығармашылық процестің ... ... ... дейін) эксвизитті атап өттік, себебі біріншісі
екіншісіне әсер етеді және шығармашылықтың феноменін ... ... осы ... ... ... психологтардың (Я.А.
Понамарев, А.В. Брушлинский, Д.Б. Богоявленская, А.М. Матюшкин және тағы
басқа) ... ... мен ... ... ... Олар осы уақытта өздерінің зерттеу бағдарламаларын
шығармашылық психологияның даму ... ... ... ... /26/.
Я.А. Понамаревтың анықтамасы бойынша шығармашылық механизмінің өзі
«әлемдік жұмбақтар қатарына жатады. Бұл ... ол Д.Н. ... ... Б.А. ... М.Н. ... және тағы басқа еңбектеріне сілтеме
жасайды. Ол ... ... ... ... ... ... механизмі ретінде анықтау туралы ... ... ... ... өз тұжырымдамасын негіздеу үшін жүйелік – құрылымдық принципті
негізге алады.
Я.А. ... ... даму ... оның ұйымдастырылуының
құрылымдық деңгейлеріне айналғанда, жүйелік – құрылымдық принциптің
шығармашылық ... үшін ... ... аудара отырып, онымен
шығармашылық процестің аспектісін және ... ... ... ... ... ... ... үшін
теориялық бастамасы ретінде, ол П.Я. Гальпериннің бес ... ... ... Я.А. ... оларды индивидтің мінез – құлқының
онтогенезінің түрін өзгерткен кезеңі деп ... ... ... ... шығармашылық қабілеттің
аспектісі интуитивті және дискурсивті шешімдердің моделінің талдауы болып
табылады. Осы құрамдастардың ... ... ... ... ... ... ... динамикасын тудырады. Жетілген
интеллект шығармашылық емес ... ... ... ... ... ... жоғары құрылымдық деңгейде пайда болған дайые
логикалық бағдарламаны қолданады. ... ... ... жоғары құрылымдық деңгейінде пайда болған дайын логикалық
үлгіні пайдалану мүмкін емес. Демек, жолды керісінше жүру ... ... ... ... жоғары. Бұл жағдайда дискурсивті ... және ... ... ... ... ... ... «Бір құрылымдық деңгейден екіншісіне өтетін иерархия түрінде
көрінеді /27/.
Я.А. Понамарев бұл процестің динамикасын «фазалық ... ету» ... ... ... – механизмнің ұйымдастырылуының басты құрылымдық
деңгейінің ауысуы. Ауысу ... ... ... ... Әр деңгейге оған ғана тән фаза сәйкес келеді. Әр ... ... ... ... ... бірге өзіне ғана тән заңдары
болады.
Шығармашылық мәселелері жағдайында өнімді ... ... ... осы ... ... деңгейлерінің үйлесімі пайда болады.
Я.А. Понамарев шығармашылықтың психологиялық механизмін түсіндірудің негізі
ретінде жүйелік – ... ... ... ... танымның екі
әдістемелік регулятивін ... ... және даму ... ... ... бұл ... ... аудартады және оны толық негізделген
тәсіл ретінде қарастыруға негіздеме береді. Я,А, ... ... ... ... ...... ... бірінші рет
шығармашылық процестің психологиясын зерттеу материалдарымен шығармашылық
қабілеттерді ... ... ... Шығармашылық
проблематикасын әзірлеу ... ... ... ... ... әкеледі /28/.
А.В. Брушлинскийдің зертеулерін жатқызуға болады. А.В. Брушлинский кез
келген ойлау процесін ... ... ... деп ... ... ... ... және ашу, әсіресе инсайттарды айқын байқалады, яғни
тез және елеулі алға жылжыған мәселенің шешілу ... бәрі ... ... айшықты көрініске ие болады. «Сыбырлап жіберу әдістемесін»
пайдалану экспериментті процесінде, ол «ойдың ... ... ... ... ... психологиялық білім (ол [ой] – ең басты
толығымен ... ... ... жай ғана ... ... және ойлау процесінде пайда болатындай етіп ... ... ... ... – ала аса ... ... сондықтан
алдыңғы қатарлы шығармашылық жаңалықтармен салыстыруға мүлдем келмейтін,
тіпті қарапайым ... ... емес ... ... «әр ... ... ... детерминделген ойлаудың
сапасы мен деңгейін жіктей ... А.В. ... ... ... ... жүзеге асырудың көптеген мақсаттары) бар екенін ескертеді.
Оған «үнемі өзгеріп отыратын, сондықтан да нысананың жаңа ... ... ... ... түйсік болып табылатын таным жатады. Субъект
үшін танымдық нысана танымның ... ... ... ... ... шыға ... А.В. ... ойлау сипатын осы сарапталып
жіктелуден шығады деген қорытынды жасайды. ... ... ... ... жаңа ... ... ... «Мұндай танымдық нысананы
ашуда... жаңа қатынастар мен байланыстарға кірістіру ... ... ... және ... ... ... ... тәсілі болады. Ол
«жинақтау арқылы талдау» деп аталады /29/.
Осы ойлау механизмін экстериоризациялау А.В. ... ... ... ... ... ... ... негіз
береді. (С.Л. Рубинштейн, К.А. Славская, А.В. Лурия). «Ешқандай көшірмелі
ойлаудың ... және де оның ... ... ... ... ... Ол
өзінің нысаналық мағынасы жағынан шексіздік ... ... ... көрсетеді, бірақ біз өзіміз көргендей ол ... ... ... А.В. ... ... ойлаудың проблемалық
(шығармашылық) сипаты туралы басты қағидасы жаңалық емес, ... ол ... ... ... орын ... «Ойлау әдетте проблемалар
мен сұрақтан, таңдану мен ... ...... ... ... ... мен ... процесіне адамның қатыстырылғандығы
байқалады, ол әрқашан да қандай да бір міндетті шешуге бағытталған».
Егер өнімді ... ... ... ... ... қарастырса, онда А.В. Брушлинскийдің «жинақтау арқылы талдау»
көмегімен белгісізді іздеу механизмі жан – ... ... ... шын ... ... ... ... – ақ, А.В. Брушлинскийдің 60 – шы жылдардың өзінде - ақ ... ... жеке ... ... ... ... ... ақпараттарды өңдеуде ой қызметін айқын саралап жіктеу ... ойға ... өзі ... әсер ... ... ашу ... ... Б.М. Кедровтың үлкен үлесінің
бар екендігін айтқан жоқ. Ол да Я.А. Понамарев сияқты шығармашылықтың даму
механизмін ... ... ... ... ... Я,А, ... ... жүйелік – құрылымдық көзқарас, шығармашылық процестің үлгісін
құруда ... ... ... ... ... (Б), ... ... (Ж) категорияларына Б.М. Кедровпен қарастырылады. Осы моделді құрудың
өзекті аспектісі болып ойдың ... ... ... ... ... болып табылады: танымның төменгі сатысынан жоғары
сатысына өтуі. Осы өткелдің белгілі бір кезеңінде қандай да бір ... ... яғни ... ... ... оны біз шығармашылықтың
ғылыми – техникалық механизмдері сезімінің сезгіштік және индукциялық
қатынасы деп ... ... ... ... ... ... саралап жіктеу процесі неғұрлым айқынырақ сипатқа ие болады.
М.Г. Ярошевскийдің зерттеу тәжірибесінің негізінде осы ... ... ... ... ... Ол ... ... принцип – шығармашылық процеске жүйелі көзқарас және пәндік,
әлеуметтік тұлғалық, яғни ... тән ... ... ... ... ... тигізеді.
Ол шығармашылықтың табиғаты ... ... ... - ... тән интеграциялық бірлікпен анықталады.
М.Г. Ярошевский ... ... ... оның тек сезу ... жатқандығына назар аударады.
Бірақ ғылыми зерттеудің ... ... ... ... алып тастау мәселесін қозғайды /31/.
Ғылыми мәтінге жаңа пікірлер, теориялар, жаңалықтар ... ... ... әрі ... өмір ... ... жүретін
психикалық тілде заттың жаңа бейнесін жасайтын ... ... ... ... ... ... ... (немесе логика ... ... ... ... түбегейлі өзгертуде талап
етеді, мұның бәрі М.Г. ... ... ... ... ... ... ... креативтілік феноменологиясының
көп аспектілігі тартады. Ол оның қызығушылық аймағында тек қана ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге
себепті байланыс ... жеке ... ... ... мәдениет
детерминаттарымен өзара байланыс жасаушысы.
Шығармашылық зерттеулердің осы көзқарасы біз осы уақыттағы қоғам
қажеттілігіне жеке ... ... ... ... әр түрлі
деңгейлеріндегі: саяси, экономикалық, әлеуметтік – ... ... ... күш ретінде жауап берерліктей көкейтесті
мәселе деп сезінеміз.
М.Г. Ярошевский креативтілік механизмін зерттей келе, операциялық жаңа
ұғым «интегралдық бірлікті» - ... Д.Б. ... ... көрсететін, интеллектуалдық белсенділікті шығармашылық талдауының
бірлігі ретінде енгізеді. Ол ой мен ... ... ... Богоявленскаяның шығармашылық процесін зерттеген бірқатар
ресейлік және ... ... мен ... ... ... ... ... жаңа моделін жасайды,
осылайша ол осы феномен туралы жаңа психологиялық – ... ... ... ... ... (осы ... орындауда) көлемді болуы керек (проблемалық
ахуал моделінен ерекшелігі, ой бір ... ... ... Мұнда
осы міндетті шешу шегінен тыс ойдың ... ... ... үшін ... ... ... болуы керек.
Осы модель «креативтілік өріс» әдісі ... ... ие ... ... ... көмегімен интеллектуалдық белсенділіктің
деңгейі анықталады:
а) репродуктивті;
б) шығармашылық;
в) креативтілік.
Репродуктивті деңгейі эксперименттелуші, оның ... ... ... ... ... жағдайда көрсетеді.
Интеллектуалдық белсенділіктің шығармашылық деңгейінде дайын үлгі,
дайын тәсілге арқа ... ... ... ... ... даңғыл жол
тапқан» эксперименттелуші сипатталады.
Креативтілік деңгейі – ... ... ... ... ... Бұл деңгейде «заңдылықтың эмпириялық табылуы, ... ... ... ... қалмайды, ол өз бетінше зерттеу мақсатының
проблемасы болады /32/.
Олай болса, бұл ... ... ... көрсетеді, ол бірлік
талдаудан (өнімді ... ... ... ... ... ... ... жылжиды. Бұл бөліну «спонтанды» ... - ... қою ... ... мүмкіндік береді.
Д.Б. Богоявленскаяның бұл облыста жасаған жұмыстары осы ... ... ... ... ... ... бөлу керектігіне негіздеме болады: жеке тұлғаның оқу
жағдайлары, оның жеке ерекшеліктері. Сондықтан ол өз кезегінде шығармашылық
тұлғаның ... ... ... жасауға негіздеме болады.
Бірақ А.М. Матюшкин өз ... ... ... орай ... ... ... және мектепте оқыту орта оқушыға
ғана бағышталған, ал кәсіби және жоғары оқу ... ... – орта ... орта ... ... ... біздің болашақтағы шығармашыларымыз,
элитамыз бүгінгі күнгі ... ... ... ... ... оқыту жүйесін, бағдарламаларды әзірлеу қажет. Қоғамымызға бүгінгі
күні осындай дарын иелерінің керектігін біз ... ... ... мәні зор ... ... мен ... ... салаларында
Ресейлік психологтардың (Н.С. Лейтес, Б.М. Теплов, В.А. Крутецкий, Я.А.
Понамарев) тәжірибелеріне ... ... және ... ... ... А.М. ... ... шығармашылық
потенциалының құрылымдық компоненттері мен ... ... ... ... табылады». Ол басқаларымен салыстырғанда танымдық уәждің
басымдылығы болып табылатын психикалық ... ... ... ... өзі ... тұлғаның шығармашылық
дамуының генезистік процесінде күрделілігі әр ... ... ... ... ... ... – жаңалық атаулыға, оны өзгертуге қатысы ... ... ... іздеу белсенділігінен бастап,
проблемалық кезеңге дейін.
Шығармашылық тұлғаның қалыптасуы мен ... ... ... ... қоя отырып, А.М. Матюшкин оның келесі
құрылымдық компоненттерін ... ... ... ... ... рөлі:
2. Проблемаларды қою мен ... ... ... ... ... ... белсенділігі;
3. Түпнұсқалық шешімдерге қол жеткізу мүмкіндігі
4. Болжау мен таңдандыру мүмкіндігі
5. Жоғары эстетикалық, ... және ... ... ... ... ... жасау қабілеттілігі.
Осы құрылымдық компоненттер - тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... – эксперименттік
бағдарлама инновациялық жоғары оқу орны жағдайында дарынды және ... ... А.М. ... және оның ... Л.В. ... ... И.С. ... зерттеу практикаларының негізінде жасалды.
Жоғары оқу орнының студенттің шығармашылық потенциалының даму ... ... ... бұл идея отандық психолог (Н.С. Лейтес) пен ... (Д. ... Д. ... П. ... креативті
педагогтермен жүргізген озық жұмыстарындағы қол жеткен жаңа жетістіктерін
біріктіреді.
В.А. Моляко ... ... ... А.М. ... ... ... процесінің құрылымына әр түрлі
көзқарасты талдауда біздің жұмыс ... осы ... ... ... қызығушылық білдіреді. Себебі, ол инженер - қызметкер
мен студенттер және оқушылардың техникалық ... көп жыл ... ... ... ... ... ... деп мыналарды санайды: арнаулы
іздестіру, әр ... ой – ... оны ... жаңа ... ... ол үш ... ... Тапсырманың шарттарын түсіндіру.
2. Болжам құру.
3. Болжамды алдын - ала шешу және тексеру.
Бірінші циклді ... ... ... түсіну (тапсырманы бағалау)
циклін сипаттай келе, В.А. Моляко ... ... ... ... аударып, жады немесе ойлауға басымдылық жасайды.
Екінші психологиялық процестің біріншісінен ... ... ... ... ... Бірақ жадының рөлі әдетте дәл
бірінші кезеңде артығырақ ... ... кез – ... Ұзақ ... ... ... ... процесс
комбинацияларының трансформациясы арқылы жаңа қалыптасатын психикалық
процесс ... ... ... ... зерттеулер Д.В. Колесов және Е.Н.
Соколов деген психиаторлар үлесін қосты /35/.
В.А. Моляконың зерттеулерінде ойлаудың рөлі бірінші ... ... бұл ... ... ... ... ... бола алмайды, себебі
бірінші деңгейдің психикалық мәні автордың ойы бойынша жаңа ... ... ... ... ... Дегенмен,
осы сатыда түсінік - кейіпкер көру ... ... ... ... ... де ... басым ерекше болады. Шығармашылық процестің
компоненттерінің анықтаушысы ретінде ... ... да ... ... ... кезең - болжамдардың ... ... ... етуінің креативтілік деңгейін жанамалдайды.
Л. Рубинштейн атап ... «... ... ... ... шешу үшін ... санаға келу қажет». Яғни, ойлау процесінің
әр түрлі операцияларын пайдалану керек. Осы операциялар В.А. ... ... ... ... ... ... бірақ
ойлау және қиялдану жұмыстары әрі ... ... ... ... ... ... бір ... болғанда жасалады, олар неғұрлым берік
мағыналық байланыс жасайды және пиғылдардың тууына ... ... ... ... ... ... ... құрылуы, белгілі
бір құрылымдық тізбекпен жасалады /36/.
1. Шарттардағы бағдарларды ажырату.
2. Бағдарларға қолданылатын белгілерді ... ... ... ... ... салыстыру.
4. Нақты құрылымға немесе функцияға жарайтындығы немесе
жарамайтындығы жайлы ... ... ... ... ... ... ... тексеру болып табылады. Бұл – үшінші цикл.
Эксперименттік мәліметтерді және ... ... ... ... ... ... ойлау негізіне салыстыру механизмі жатады ... ... Осы іс - ... ... ... механизмі,
комбинаторика және қарсы тұру жатады.
М.А. Холодная екі негізгі аспекті бойынша ұсынған интеллегенциялық
дарындылықтың интеграциялық ... ... мен оның ... ... ... қызығушылық тудырады.
Біріншіден, автор интеллектуалдық дарындылықты психологиялық құбылыс
ретінде қарастырады да, креативтілікті осы ... ... ... ... ... жұмысының бұл аспектілері осы немесе басқа да
проблемалық ахуалдарды дұрыс шешуге тікелей қатынасы бар деп санайды /37/.
Екіншіден, дарынды ... ... ... ... ... қолданбалы аспектісі лицейдің психологиялық қызметтері жүйесіндегі
бағытқа сәйкес келеді. ... ... ... мен оның ... ... ... ... индивидтің жеке
танымдық тәжірибесін ұйымдастыру формасы ретінде креативтілікте ... ... ... ... ... енгізеді».
1. Когнитивтік құрылымдар (субъектің дамуындағы барлық өткен
кезеңдерінің ықпалының нәтижесі болып табылатын, ... ... ... ... ... ... тәжірибені ұйымдастыру
формасы).
Осы субъективті ділдік ... ... жеке ... ... ... ... Оның динамикасы мен айқара ашылу дәрежесі бойынша.
2. Шекараның салқылдақтығы мен өтімділігі.
3. Оның компоненттерінің саралап жіктелуі мен бағыныстылығы.
4. Әр ... ... ... кеңестік – интеллектің өзіндік «өрісі» -
субъектінің интеллектуалдық мүмкіндігі мен ... оның ... ... анықтайды /38/.
Автор индивидтің интеллектуалдық мүмкіндіктерінің ... ... ... сипаттайтын үш деңгейде көрсетеді:
1. Креативтілікте, интеллектуалдық іс - ... жеке ... ... ... ... ... деңгейінде.
2. Интеллектуалдық бақылау деңгейінде.
3. Интеллектуалдық өлшем деңгейінде.
Креативтіліктің феномені ... ... ... ... ... ... ... деңгей құрылымында, автор креативтіліктің феноменологиясын
зерттеуде басымдылық көрсететін компоненттерді ... ... ... А.М. ... В.Э. ... Бұл компонентке интеллектуалдық
өнімділік жатады. Бұл құбылысты бұрын зерттеушілерден айырмашылығы, ... оны ... үш ... ... ... ... байқалу жылдамдығы негізінде жатқан кейбір танымдық
және психикалық даму ... ... ... ... байланысты табу мен байланыстың мүмкін еместігін
қоса, әр түрлі ... мен ... ... қасиеттері.
3. Интеллектуалық іс - әрекеттің стратегиялары мен айларын,
операцияларын, тіпті ұсақ ақпараттық ... ... ... ... /39/.
Жеке тұлғаның интеллектуалдық іс - әрекетінің жеке ... ... ... ... ... ... мына түсініктерді
бөліп көрсетеді:
А) ақпаратты құрылымдау тәсілі;
Б) ақпаратты даралап – бөлу тәсілі;
Интеллектуалдық қабілеттіліктің айқындалуының бір ... ... ... креативтілікті көрсетеді. Психикалық жаңа өскін туралы былайша
айтылу Дж. Гилфордтың танымал моделімен сәйкес ... Осы ... ... ... ... ... де, мына ... ... ... ... ... ... идеялар саны);
2. түпнұсқалығымен (жалпылама ... ... ... идеяларды тудыру мүмкіндігі);
3. аңғарымпаздылығымен ...... ... ... метаморфтылығымен (қарапайымнан күрделілікті, күрделіліктен
қарапайымды көру дағдысы).
Дивергенттік ойлаудың бұл ... ... ... негізі
ретінде қазіргі кезде креативтілік феноменологясында шетелдік және ... ... (Дж. ... П. ... Дж. ... Е.И.
Щербакова, И.С. Аверина) эталондаған.
Тұтастай алғанда ... ... ... көрсету
ретінде бір жақты, оларды түсіндіретін ... ... ... ... ... ... біз Д.Н. ... ... ... ... ... эмпириялық мәлеметтердің негізінде практикалық
ойлаудың шығармашылық ... ... ... ... ... іс -
әрекетін зерттеуде қолданылатын ... ... ... ... Ол ... ... ... ала отырып,
өзінің креативтілік моделін ұсынады, ол «кез ... ... ... сипаттаушы интегралдық параметрлер саны ... ... ... ... ретінде жүзеге асырылуы
мүмкін».
Мұндай интегралдық параметр екеу: субъектінің сыртқы әлемге «ашақтығы»
және қайта ... ... ... ... тыс ... ... Д.Н. Завалашина айқындалу сипаты ... әр ... екі ... ... креативтілік деңгейінде көп факторлы психикалық жаңа ... ... ...... ... процесінің міндетті
құрылымдық тұлғаның байланыс тәсілімен сипатталады (субъектінің ... ... мен ... оның ... ... жақын
алуы). Д.Н. Завалашина екінші параметрді сипаттай келе, Я.А. Понамаревтің
шығармашылық міндеттерді шешудегі басымдылық ... ... ... ... ... ... ... мәні субъектінің психикалық
ұйымдастырылуының жаңа қабаттары», «жоспарлы» қосылуындағы, ахуалдың қайта
өзгеруі, іс - ... ... ... ... деңгейі шегінен
шығуында».
Нәтижесінде өнімділік процесі көп өлшемді болып шығады. Осы ... ... ... мен оның ... ... ... /41/.
Бұл бағыт Д.В. Колесов пен Е.Н. Соколовтың зерттеулерінде әзірленген.
Олар шығармашылық сипаттамаларында шығармашылық ... ... ... ... психикалық процесс – ойлау мен қиялдануға емес,
тек қана жадыға назар аударады.
«Шығармашылықтың ... ... етіп ... ұзақ ... ... жаңа ... мен образдарды жасайды.
Осы жолмен ұзақ уақытта жадыда бұрыннан бар ақпараттардан ... жаңа ... алу ... ... ... ... ... арқылы жаңа іс - ... ... ... ... ... ішкі ... көрсетіледі, ол қоршаған әлемде кездеспейтін
элеметтердің бір - ... ... ... ... ... болған
интегралдық бейнелер динамикалы: олар ... ... ... ... ... үйлесімінің пайда болу процесі ішкі дүниенің
бәрін қозғалысқа келтіреді.
Олар бойынша креативтер ... ... ... ... ... келу ... себебі шығармашылық мотивация
кері байланыс механизмі бойынша жұмыс істесе, эмоционалды күйдің ... ... ... ... ... ... жалғыз
шектеушісі – бұл шекті эмоционалды күйге соқтыратын ... ... және (сәл ... ... жоғары емес интеллект көрсеткішті
көрсеткен креативтер әдетте ... ... ... ... ... қиындықпен бейімделе түседі. Олардың тағдыры қиын, олар
депрессияға бейім, жиі ... жапа ... ... ... шығармашылдық түсімі жылдам
болады. Олар бірден жанып, сол ... – ақ ... өз ... ... бағдарлай аллмайды. Егер жоғары креативтілік пен интеллект деңгейі
сәйкес келсе, қоршаған әлеуметтік ... ... ... ... ... ұзақ ... ... туындайды.
В.Н. Дружинин өте қызық қорытындыға келеді: «Ой ... ... - ... ... ... ... пен креативтілік деңгейі бойынша тұлғаның
төрт тобын бөлуге мүмкіндік тудырады.
... ...... ... жоғары интеллект – төмен креативтілік деңгей.
... ...... ... ... ...... креативтілік деңгей.
Жоғары интеллектуалды креативтер өз қабілеттеріне сенімді, өзіндік
адекватты бағалауға ие, ішкі еркіндігі бар, бірақ ... ... ... Олар жаңа және ерекшеге жоғары қызығушылық танытады, инициативті,
қоршаған әлеуметтік талаптарға сәтті ... өз ... ... ... ... пен ... ... деңгейі бар студенттер жоғары
мектепте сәттілік жетістіктерге жетуге, жоғары баға алуға талпынады. Олар
ауыр түрде сәтсіздіктерді ... және ... ... күнделікті
қорқыныш сезімінде болады. Бұл тұлға ұстамды, оларда жақын достары аз, олар
көпшіліктің алдында өз ... ашық ... ... өз ... ... ... ... интеллектуалды креативтер жоғары ... ... ... олар ... ... өз-өзіне сенбейді,
толықсыздық комплексінен қайғы ... ... жиі ... зейінсіз,
ақылсыз, әрі рутинді тапсырмаларды қиындықпен шешеді деп сипаттайды.
Төменгі интеллект пен креативтілік көрсеткіші бар ... ... ... ... олар ...... ... «орташа»
тұлға қатарындағылар.
Оларды өзіндік бағалауы адекватты, ол қабілеттің төменгі ... ... ... ... яғни ... креативтілік деңгейлі
тұлғаның қоршаған орта талаптарына сәтті бейімделуді мүмкіндікке алмайды.
Шығармашылықтың бастауы тұлғаның бойында дамуы, оның ... - ... ... ... ... соқтыруы мүмкін, тұлғаның
өз қоршаған ортасынан шеттеп, девиантты мінез-құлыққа әкеліп, ... ... ... ... ... ... ... бұл проблеманы қозғайды.
Инновациялық мектеп авторлары қатысушылардың интеллекті ... ... ... міндеттері турасында сөз қозғамайды.
Г. Айзенк пікірінше, интеллектінің даму ... тек ... ... қана ... ол ... бір ... қоғамның
интеллект потенциалына да ықпал етеді.
Қазіргі заманда қоғамның ... ... ... дамуы
өркениеттің өмір сүруі мен аса ... ... және ... шешудің маңызды жағдаяты болып табылады. Мысалы, «Білім –
асыл қазына» атты баяндамада ... ... ... ... даму ... ... іс - әрекетінің ролі, когнитивтік қоғамға көшу
жатқызады деп атап өтілген.
Гуманистік мектептің педагогтері ... да ... ... ... ... ғылыми ойлауының жүйеленуін назарға алады. «Біздің
мұғалімдердің міндеті - әр оқушының ... ... ... ... ... ... деп ... Холодная айтуынша: «... интеллектінің жұмысы – бұл адамның жеке
басының ... мен ... ... ... ... өзінің интеллектісін көп ... ... ... ... ... әрекет – проблемаларға аз еңсесін түсіреді».
«Мемлекет өз азаматтарының ұйымдастырушылығымен айналыса ... ... ... кез – ... ... ... адамдарға
күдіктенушілік көзқараста болады, өз кезегінде басқа да дарындылық типіне
көп назар салады.
Тұлғаның интеллектуалды дамуы тек қана ... ... ... ... бірге іс - әрекет тәсілін меңгеру, моралды толқыны түсініп, бастан
кешіре білумен де түсіндіріледі.
Тұлғаны оқыту мен тәрбиелеу ... ... ... ... атауға болады. Бірақ та педагогика ... ... ... ... ... ... ... қолдана
отырып, біз аса қызықты зерттеу пәнін инновациялық ... ... ... Г
СУРЕТ Қазіргі білім берудегі оқыту модельдері
ТІРКЕМЕ Д
СУРЕТ Креативтілік түрлері
ТІРКЕМЕ Е
СУРЕТ В.А. Сластенина мен ... ... іс - ... ... ... ... ... ПЕДАГОГ КРЕАТИВТІЛІГІН ДАМЫТУДЫҢ
ПОЗИТИВТІ ҚАРҚЫНЫ
2.1 Инновациялық оқыту формалары мен мазмұны
Еліміздіің егемендік жалауымен бірге ... ... ... ... тіреп, дағдарысқа әкелгені рас. Мұндай дағдарыстан шығу
шығармашыл педагогтердің ... ... бір ... мәселе басын ашуға
жұмылдыра түсті. Республикамыздағы белсенді, ізденіс үстіндегі ұстаздар өз
қолдаушыларымен бір ұйым болып, ... ... бір ... қызмет етуге ынта білдірді.
Оларға тән ерекшеліктер біріншіден, жаңашылдық жолындағы ... мен ... - ... ... ... арқылы оқу
мазмұнын тереңдетумен айналысатын даму деңгейі жоғары дәрежедегі топ.
Екіншіден, шығармашылық ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, әр аймақтан ерікті түрде инноватор ілімін
қолдаушы, ... ... ... ... ... тобы ... процесті толық іске асырушы инновациялық топ. Сол ... ... ... ... мұғалімдерінің
еріктілігі, тұтас инновациялық қызмет етуі, бірауыздылығы сияқты өзіндік
қасиеттермен ерекшеленеді /42/.
- Жаңашыл – ... ... ... жаңа ... ... Жаңашыл – педагог іс – тәжірибесінің әр түрлі формада таратылуы;
- Іс – ... ... ... ... ... ... ... өріс алуы;
- Тұлғааралық қатынастағы қызметтік байланыстың ... ... – жаңа ... ұйымдастыру, ал жаңалық енгізу
дегеніміз – тек қана жаңалық ... ... яғни ... ... дамытуды, жаңаны ұйымдастыруды, қалыптастыруды анықтайды,
ал «жаңаша» деп жаңаның мазмұны, оны ... әдіс – ... ... қамтитын құбылысты айтады.
Инновация – жаңа, жаңалық, өзгеріс деген ұғымдарды береді. Инновация
құрал ретінде және ... ... ... ... ... ... ... мазмұнға, оқыту мен тәрбиелеу түрлеріне,
оқытушы мен студент іс - ... ... ... ... ... ... ойлау мен әрекет етудің ерекше бір түрі
ретінде білім беру ... ... ... ... ... бір
түрі», - деп түсіндіреді /43/.
Д.В. Татьянченко мен С.Г. ... ... ... – білім беру
процесін өзгертуге бағытталған педагогикалық жаңалық ... ал ...... ... ... шешу үшін ... - дейді және ... ... екі ... ... ... инновацияны қиын мәселені шешуде туындайтын ерекше бір қажет идея
ретінде қарастыру,
- ... ... беру ... ... ... ... көтеруге
бағыттау.
Педагогикалық инновация – ол білім берудің ішкі жүйесіндегі ... ... ... ... ... Педагогикалық инновация деп, -
А.И. Колодин мен С.А. Смирнов ... ... - ... білім
ұйымдары жасап, жүзеге асырған емес, білім беру және ... ... мен ... ... ... атауға болады.
Оқыту – тұлға ның әлеуметтік тәжірибесі мен білім, ... ... ... Бұл ... ... ... ... әдіс, тәсілдер де
кіреді.
Оқыту – педагогикалық процесс. Оның ... ... ... ... ... бір физиологиялық механизмі,
психологиялық мазмұны бар. Дәстүрлі оқыту ... мен ... ... ... ... байланысты. Оқытудың мазмұны,
процестерін, заңдылықтарын айқындау – ... ... ... ... ... ... ... оқыту – дәстүрлі, нормативті оқытуға қарағанда ... ... ... ... педагогтің жеке басының позициясын
демократияландыру және ... ... ... іс - ... ... ... пен студенттің жеке басын дамытуды қамтамасыз
ететін процесс. Оқу ынтымағының, сипатын өзгерту алдағы белгісіз ... ... ... жаңа ... ... ... ... дамытуды көздейтін білімді игерудің ерекше үлгісі.
Кесте 1 Дәстүрлі және инновациялық ... ... ... ... ... ... ... |
|Педагогикалық |Актуалды даму аймағы. ... ... жаңа ... |Дамыта оқыту ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... оқу әрекеті|
| | ... жаңа ... ... |
| | ... ... ой ... ... ... ... |Жалпыдан жекеге, |
|материалдарының |абстрактіге көшуге ... ... ... ... ... ... ... – шығармашылық – ол өзіне жаңаша көзқарастарды ... ... ... ... ... ... ойлау мен елестету, т.б. жеке тұлғаның ... ... ... жасауға болады. Сурет 2.1
Шығармашылық – инновациялық іс - әрекеттің ... XX ... ... де ...... дүниеде әр адамға күнделікті
тіршіліктің асығыс мәселелері мен міндеттерін шешуге тура ... ... ... ...... ... қабылданған ережелермен қатар, қалыптан
тыс шешімдерді қабылдауларына тура келеді. Бұндай процесті шығармашылық деп
атауға келісілген /44/.
Шығармашылықпен ... ... ... ... ... бағытталған қозғалысымен сипатталуында ғана емес, сол секілді,
субъектінің өздік қозғалысында және өздік дамуында, даму ... ... топ ... субъективтік жаңалығында.
Инновациялық қызметпен айналасатын ұстаз, толық әлеуметтік ... ... оның ... орны ... кәсіби еркіндікке, өзін -
өзі толық басқару мүмкіндігіне қолы жеткендігін дәлелдеп жату ... ... бұл ... жаңалық ендіру, немесе тексеруден өткізу емес, бұл
жаңалықты өз ортасынан іздеп ... оның ... ... ... ... секілді процестерді қамтиды.
Әлеуметтік – экономикалық жүйелену заңды түрде кәсіби білім беру
жүйесіне инновациялық ... ... ... ... тек
педагогтердің ғана емес, сонымен бірге, ... да, ... ... ... /45/.
Сондықтан өзінің негізгі мәні бойынша ... ... құру және ... ғана ... ол бұл ... ... ... әрекет бейнесіндегі, ойлау стиліндегі өзгерістермен де байланысты.
В.А. Сластенина мен Л.С. ... ... ... іс - ... іске асыруға кедергі келтіретін психологиялық
барьерлер қатары ұсынылған:
1. Педагогке түсініксіз үзілістер мақсаты. Құпиялық пен екі ... ... ... ... ... қорқу мұғалімдердің кез –
келген жаңашылдықта өшпенділікпен қарауға итермелеу мүмкін.
2. Мұғалімдер жаңашылдықтарды жоспарлап, енгізуге қатыспады.
3. Ұжым дәстүрінің басымдылығы және ... ... ... ... субъективті қатынас, статустан айырылу сезімі.
5. Жұмыс көлемінің жоғарылауы.
Инновациялық оқыту қоғамдағы жылдам туындайтын үзілістерге ... ... ... ... ... ... әр ... мен басқа адамдармен әріптестікке ... ... ... ... ... ... ... болашаққа оқытудың
ашықтығы, күнделікті құндылықтарды асыра бағалау негізінде өзін айқындау
қабілеті, жаңа ... ... ... ... Бұл ... мінез – құлық талап етеді, яғни педагогикалық іс - әрекеттегі
жүйелі және белсенді шығармашылығы талап етеді.
Қазіргі жағдайда білім беру ... ... ... екі ... ... және ... Бұл терминдер ғалымдар тобымен ... кең ... 2 ... оқытудың негізгі сипаттары.
Мұғалімнің шығармашылық ... ... ... ... ... ... Адам неғұрлым өнімді болса,
соғұрлым оның қызмет атқарудағы жауапкершілігі де ... ... ... ... ... ... бос болса,
онда ол аса қауіпті, рухани шығынға толы болады.
В.А. Сластенина мен Л.С. Подымова ... ... ... мен ... ... ... ... карта жасаған
/23/.
Көп деңгейлі оқыту және онымен байланысты инновациялық даярлық бүкіл
білім беру ... ...... ғана ... ... өкінішке орай оқу бағдарламалары өзбетті ақпараттық жүйе болып
саналады. Олардың көбі бейімделіп, бағдарланған, ... да ... ... ... созылады.
Инновациялық іс - әрекеттің мотивациялық құрылымы екі бағытта, яғни
біріншіден, ортақ түрткілердің құрылымындағы кәсіби мотивация ... ... іс - ... ... ... ... ... жаңашылдықтарын қарастыруды қажет етеді.
Мотивацияны сыртқы және ішкі деп ... ... ... өзін ... материалды стимулдар, кәсіби түрткілер мен өзіндік реализациялау
түрткілері.
Мұғалімнің инновациялық іс - әрекеті келесі ... ... ... ... енуіне байланысты материалды марапаттаулардың
сыртқы стимулдары. Мұндай стимулдарға ие болғандар, жоғары
дәрежедегі мұғалімдерге материалды марапаттаулар ... ... ... өзін ... түрткілері. Бұл жағдайда
мұғалім инновацияны еңбегіне жаңалық енгізуге байланысты
қолданады. Бұл түрткі ... ... деп ... Кәсіби түрткі. Біз қарастырған екі түрткі түрі кәсіби
емес, кәсіби ... ... ... ... ... ... тілек,
ықылас пен қатысушының тұлғалық сапасын жоғарылатуға
бағытталған.
Адекватты әрі кәсіби ... ... осы ... әрі ... ... ... іс - ... оптималдылығын қамтамасыз
ететін креативтіліктің жоғары деңгейімен байланысты. Мұндай мұғалімдер
жұмыс ... ... ... өз ... ... ... құруға құштар болады.
4. Жеке бастық өзіндік айқындау түрткілері. Бірқатар ғалым –
зерттеушілердің пікірінше өзін ... ... ... ... ... ... бойында
бар, бірақ кәсіби іс - ... ... ... ... белсенділік үздіксіз процесс ретінде қарастырылады. Өзіндік
белсенділік сәттері адамға жоғары абыржуларды тудырады. Өзін белсендіруге
құштарланған мұғалімдер ... ... ... ... ... ... үшін әр ... – бұл өзін тұлға және маман ретінде
сезіну. Сәйкесінше өз қабілеттерін ... ... мен ... шешу.
Мұндай жолмен жүруші мұғалім – инновациялық іс - ... ... ... ... шығармашылық потенциал деңгейіне ұмтылушы
адам. Мұндай мұғалім концептуалды бағытты құрушы, ... ... және ... ... ... ... ... жеке тұлғалығының жүйеленуі көпжағдайда қоғамдық ортадан,
педагогтер ұжымынан, педагогикалық қоғамдықтан тәуелді. Педагогтің тұлғалық
ерекшелігі авторлық тұжырымдама ... оның іске асу ... ... ... ... Инновациялық іс -
әрекетті іске асыруда мұғалімнің креативтілігі аса қажет.
Креативті бағыт инновациялық іс - әрекет моделін құрудағы әдіснамалық
негізге ... Ол ... ... және кәсіби өзіндік дамуын енгізеді және
кәсіби құрылымдағы мотивацияны есепке алады. Жеке – дара – ... ... ... тұлғаны өзіндік айқындау, шығармашылық
мүмкіндіктерді ... мен ... ... іс - ... ... ... ... зерттеулерге сай жоғары оқу орындарының педагогі заңға сай
педагогикалық ықпал етудің өзіндік объектісіне ... және ... ... ... меңгерген.
В.А. Сластенин мен Л.С. Подымовтың жұмысында инновациялық іс -
әрекеттің моделін ... іс - ... ... түрлері оң мотивация мен
шығармашылық іс - әрекеттің нәтижесін ... ... беру ... ... ... ... ... рухани, әрі
шығармашылық мәнін дамытуға, жаңа білім беру практикасының басты ... пен ... ... ... қатар, «адам – табиғат - қоғам»
жүйесінің гармонизациясын да назарға алады. Бұл міндетті тек ... беру ғана ... ... оның ... ... – адамның шығармашылық
потенциалының сақталуы мен дамуы /23/.
Инновациялық білім беру берік психологиялық – ... ... яғни бұны XXI ... ... деп ... айтуға болады және оның
функциялануының негізгі принциптеріне:
- шығармашылыққа ... ... ... ... іс - ... проектілеуге
көшуі;
- өз идеялары үшін жауапкершілік шешімнің көп ... ... ... білім жүйесін жүйелеу мақсатындағы ... ... ... 3 ... ... білім беру принциптері
Дамушы мектептердің мұғалімі ерекше типті кәсіби болуы қажет. Біздің
түсінігіміздегі педагогтің жаңа типі – ... - ... ... ... яғни педагог педагогикалық іс - әрекет процесінде қатысушылардың
шығармашылық даралығының жүйеленіп, ... ... етуі ... Кесте 2
Кесте 2 Педагогикалық инноватиканың мағыналық аппараты
| ... ... ... ойлаудың ерекшелігі, |
| ... ... ... сапасы, адамның |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... емес ... деген терең құрылымын |
| ... ... |
| |Сау ... ... ... ... ... ... ... ... пен |
| ... ... құру процесі. |
| ... ... ... даму ... |
| ... ... процестерді |
|Білім берудің ... жою, ... ... ... даму ... ...... орталық әр |
|банкісі ... жаңа ... ... іске |
| ... |
| ... ... ... ... |
|Инновацияның инициациясы|ғылыми – техникалық экспериментьалды және |
| ... іс - ... |
| ... іс - ... ... ... ... |оқыту мен тәрбиелеу технологиясына өзгерістер |
| ... яғни оның ... ... ... ... ... ... ... ... ... бейнелеуші әлеуметтік|
|іс - әрекеті |– ... ... ... іс - |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... білім. |
|Педагог- новатор ... ... ... |
| ... ... әрі зерттеуші сипатқа ие |
| ... ... Олар ... ... - мұғалімдер |шығармашылыққа белсенді қатысып қана қоймай, |
| ... ... жаңа ... ... |
| ... ... және ... түрде өз |
| ... ... ... ... кез ... ... бөлігі оқу материалын ұсыну формасының
дұрыс таңдалынуы болып табылады. ... ең ... ... ... ... ... Дегенмен, оқу материалын қай тұрғыдан беруді ... ... ... ... ... дау ... келеді.
2.2 Инновациялық оқыту формалары мен ... ... ... ... ... аяғы мен XXI ... басы білім беру жүйесінің толық
түрде қайта құрылуымен сипатталады. ... беру ... ... ...... ... білім алуға кеткен уақыт регламентінің жағдайында
және жалпы мәдени - кәсіби ... ... ... ақпараттық ағым
төңірегінде жатыр. Бұл қарама – ... ... ... – бірі жолы ... мазмұнының жалпы мәдени, жаратылыс ... және ... ... ... ... ... ететін жаңа
мемлекеттік Білім стандарттарын кіргізу болып табылады.
Қазіргі күні өндірісте, ... ... ... ... білім
беру мекемелерінде және басқа да әлеуметтік институттарда ... ғана ... ... ... ... потенциалды мамандар қажет.
Жоғары мектеп алдында мынандай дилемма тұр – түлектерді «бағдар» атағына
лайық дайындау үшін ... беру ... болу ... ... қазіргі қоғамда көкейтесті болып ... және ... ... ... ... тұлға», «креативті
ойлау», креативті менеджер» деген сияқты жаңа ... ... ... ... ... беруде креативтілікті шығармашылық технологиялары және іс -
әрекетте интерактивтілігі ... жаңа ... ... ретінде
қарастырылады. Сондықтан, тұлғаның креативті ... ... ... ... ең ... деңгейін, продуктивті іс ... ... алу ... ... ... адамның, сонымен қатар педагогтің шығармашылық потенциалы
шығармашыл тұлға белгілері деп ... ... ... ... ... креативтілік белгілерін ажыратуға болады:
а) тұлғаның альтернативаларының көріп, реттеу қабілеті;
б) мәселеге кіре білу және сол ... ... ... көре білу ... ... ... бас тарта білу қабілеті;
г) таныс объектіні жаңа жағынан жаңа контексте көре білу іскерлігі,
д) ... ... бас ... білу дайындығы, «ақ» пен «қараны»
айыра білу қабілеті.
Шығармашыл тұлғаға сонымен қатар, жеңіл ассоциациялануды; бағалау
тұжырымдарымен сын ойларға ... есте ... ... ... іс - ... ... процеске айналдыратын креативтілігі
бар тұлғаны ... ... деп ... болады /50/.
Болашақ педагогтерді оқыту, әсіресе жоғары курстарда проективті іс ... ... ... құрылуы тиіс. Оқытудың ... ... ... ... неғұрлым толық өзіндік
ұйымдастыруының алғышарттарын жасайтын ... ... мен ... ... себепші боламыз.
Оқытудың тұлғалық – дамыту жүйесінің негізгі мақсаты – педагогке
тұлғалық – ... ... ... өмірлік әлеуметтік және кәсіби
өзіндік анықталуын қалыптастыруға ықпал ету. ... ... ... ... ... ... кәсіби және әлеуметтік
құзыреттілігіне ... ... ... ... ... дамудағы
қасиетіліктер ескерілуі тиіс.
Білім беру мазмұнын жаңарту ақпараттандырудың ... ... ... жоқ ... ... ... жоғары көлемін игере
алмайды. Ал, бұл қазіргі мамандарға оның ... іс - ... өте ... ... ... ... ... әрбір тақырыптың әлеуметтік
аспектісі ... ... ... ... да бір ... процестерді
зерттегенде, оның экологиялық салдары мен шешу ... ... ... мазмұны болашақ педагогтің өзіндік жұмыспен айналысуын күшейтуге
бағдарлануы тиіс, ал оқытушы оқу ... ... ... ... ... тиіс.
Жоғары оқу орындарында кредиттік технологияға ... ... ... ... ... ... ... маманның іс - әрекет
нормасы коммуникация, іс - әрекет, ... ... ... ... ... ... ... категориялар бойынша оқытуға
бағдарлану керек. ... ... ... ... ... ... оқыту түрлеріне ықпал жасайды. Жоғары оқу орындарында белсенді
және интерактивті оқыту режимін ... үшін ... беру ... ... ... ... ... принциптерін сақтау
қажет. Сонда ғана педагогикалық өзара әрекет психологиялық – ... ... ... ... ... ... тәрбиелену процесі үздіксіз болуы тиіс, студенттер өмірдің әрбір
аймағына қатынаста тәжірибе жинақтаулары керек;
- педагогке қарым – қатынастың авторитарлы ... ... ... ... ... дәріс беру барысында адекватты эмоционалды құндылық
қарым – қатынасты орнатуға тырысуы керек;
- ... ... ... ... деңгейін жоғарылатуға ықпал
жасау қажет;
- ... ... ... ... ... бағытталуы тиіс.
Оқытудың белсенді әдістері студенттермен өткізілетін ... ... ... ... ... Бұл ... ... оқу жағдайларын модельдеуге көмектеседі. Мәселелі дәріс,
эвристикалық ... ... ... сияқты белсенді әдістің қосындысы
оқытушыға студенттерді идеаларды ... ... ... өзіндік
шығармашылық дамуын қамтамасыз етуге көмектеседі.
Таным процестеріне активизациялау мен оптимизациялау жаңа ... ... және ... ... де жүзеге асады /52/.
Оқу – жаттығу жеке тұлғаны дамыта, өзгерте отырып, ... ... ... да, жаңа өскіндердің пайда болуына, яғни индивидтің
психикалық саласындағы сапалық өзгерістеріне әкеледі.
Ұлы физиолог И.П. ... ... ... ... ... ...... дидактикасының ғылыми – табиғи негізі. Павловтың ... ... ... ... ... ... ілімі – дәстүрлі
оқытудың (жалпы ... ... ... ... ... ... ... болатын екінші сигнал жүйесі мен бірінші сигнал жүйесінің
өзара байланысты, тәуелді болып ... ... ... ... Оқу – ... іс - ... бір түрі. Оның
өзіндік психикалық компоненті болады. Дәстүрлі ... ... – оқу ... ... ... компоненттерінің (түсік,
қабылдау, ес, ақыл – ой, қиял, т.б.) даму мүмкіндіктері мен ... Бұл ... ... оқытудың негізінде шығармашылықпен
тереңдетіп, одан проблемалық, одан ... ... ... ... Оқу ... түрде ұйымдастырылып, оқу мен тәрбиенің
нәтижесіне айналады. ... ... оқу ... педагогтің сезімі,
түйсігі, ерік – ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері жүзеге асырылады. Ол дәстүрлі оқыту ... ... ... ... ... мен ... – шартты
рефлекстердің ұзын тізбегі болып есептеледі.
Дәстүрлі оқытудың негізгі психикалық ... оқу ... ...... ... бір ... мұрат етуі);
- танымдық әрекеттеріне;
- ұғым – түсінікті меңгеруіне;
- ... ақыл – ой ... ... саналы мақсатқа ұйымдастыруына;
- педагог пен студенттің ынтымақтастықпен әрекетіне байланысты.
Дәстүрлі оқу ...... бір ... білуге мұрат етуі, өзінің
іс - әрекетін, сана – сезімін, мінез – ... ... ... ... ... пен сыртқы жағдайлардың ара – қатысы мен мәніне қарай ... ... ... ... ... ... ... перспективалық сезімді оятатын мотивтер;
- санаткерлік мотивтер.
- тікелей сезімді оятатын мотив – ұнамды эмоцияға негізделеді.
Оқу материалының мазмұны (халық ауыз әдебиеті, ... ... ... ... мұғалімнің қолданған әдісі, оқу барысындағы іс - әрекеті
студент көңіліне ... ... оны ... ... әкететін жағдайда
мұғалімге деген сүйіспеншілік сезімі оянады. Оқу материалын ... ... ... ... ... ... ... мотив –педагогтің өз еркімен,
мақсатты түрде өзін - өзі белгілі іс - ... ... ... ... іс - ... немесе мамандыққа деген ұнамды эмоциялық
сезімі ұзаққа созылып, көкейінде тұрақты орын алса, ... ... ... ... ... – сол ... ... пәндерді
терең меңгеруге жетелейді. Перспективалық сезім оянады да сол ... ... ... ... ... мотив – тұлғаның ақыл –
ой дамуында ең маңызды мотив. Ақыл – ... ... ... оқытудан бастап
(шығармашылық, проблемалық) типтік оқытуға дейін дамып, қалыптасып отыратын
ерекше мотив. Проблемалық сұрақтардың жауабын ... ... ... ... – ой ... маңызын түсіну, қанағаттану сезіміне ... ... ... орындалғанға дейін дамитын санаткерлік
мотив.
Педагогтің тікелей сезімін оятатын, ... ... ... ... ... Болашақ перспективаға бағытталған, интеллектуалдық,
әлеуметтік мотивтер маңызды орын алады.
Танымдық әрекеттер – зейінді танымдық әрекетті ұйымдастырудың негізі.
Педагог ... ... ... ... (субъект) мен құбылыстардың
анық бейнелеуі зейінге байланысты. Дәстүрлі оқытуда зейін – сананы белгілі
бір объектіге шоғырландырып, оның студент ... ... ... ... ... ... оқыту жүйесінің негізінің бірі – бүкіл
оқу ... ... ... ... ... ... үздіксіз
толастамайтын зейінін тудырады. ... ... рөлі ... ... ... сыртқы танымдық дүниенің санаға енетін адам жан дүниесінің
бірден – бір есігі. Ешбір білімдік ұғым бұл есікті аттап өте ... ... ұғым ... жан ... жетпейді», - дейді. Я.А. Коменский:
«зейінді заттар мен ... адам ... ... ... ... ... - деп атаған еді. Ол: «Өз оқушысының қызығушылығы
зейінділігін ойламаған оқытушы білім бере ... ... ... уысы ... ... ... қайнар бұлақ тәрізді, студенттер осы
қайнардың ағытылу сәтін дер кезінде сезініп, зейіннің түтіктерін тоса қоюға
дағдылану керек», - дейді. Дәстүрлі оқу ... ... ... ... ... ұйымдастыруы қажет. Ол мақсатта тұлғаның өз зейінін
басқара алатын ... ... ... ... ... жөн.
Келер ұрпаққа қоғам талабына сай тәрбие мен ... ... ... ... іс-әрекеттің ғылыми - педагогикалық негіздерін
меңгеруі маңызды ... ... ... ... ... даярлау, олардың кәсіби ... ... - ... ... ... ... ... біз
болашақ мұғалімдердің жаңа ... ... ... қалыптастырудың құрылымдық - мазмұндық моделін жасадық. Ол мына
төменгі кестеде беріліп отыр. ... ... 3 ... жаңа педагогикалық инновацияларды қолдануға
даярлықты қалыптастырудың құрылымдық - мазмұндық моделі
|Бөліктер ... ... ... ... ... |Мұғалім мамандығын сүюі. |
| ... ... ... |Ұрпақ тәрбиесінде мұғалімнің |
| ... ... ... ... сезінуі. Кәсіби|
| ... ... ... ... біліктілік деңгейін |
| ... ... ... |
| | ... іс-әрекетке |
| | ... ... ... ... мамандығын|Біртұтас педагогикалық |
| ... ... ... ... |
| ... ... |негіздерін меңгеру. Жеке |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... қызығып |негіздерін меңгеру. |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... барлық |
| | ... ... |
| | ... іс-әрекеттің |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... ... алуы. Микроорта|мәртебесіне ауысуының |
| ... сай өз ... ... ... |
| ... ... ... тән |
| ... сай ... ... білу және |
| ... ... ... ... жолдарын |
| ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... | ... және ... ... ... - |Өзінің кәсіби іс - |Өз ... жете ... ... ... ... мен ... ... |
| ... ... ... ... психологиялық |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... асыруы. |жоспарланған түрде жүзеге |
| | ... ... ... 3 ... ... ... ... педагогикалық |
| ... ... ... ... ... алуы.|
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ұйымдастыра алуы. |
| | ... ... |
| | ... жүзеге асыра |
| | ... ... ... |
| | ... ... ең ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... - тәсілдерді |Ғылыми-зерттеу жұмыстарына |
| ... ... ... ... ... ... ... |белсенділіктің ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... жаңа идеяның |өзіндік жаңалықтар, |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... қалыптастыру бейнесі
жатады. Оған болашақ ... ... ... қарым – қатынас,
болашақ маманның өзінің кәсіби ... ... ... ... ерекше жақсы көруі, ұрпақ тәрбиесінде мұғалімнің жетекші орнын
сезінуі, кәсіби жеке біліктілік деңгейін көтеруге бағыттылығы, ... - ... ... ... кіреді.
Мазмұндылық өлшемдеріне болашақ ... ... ... мен пәндік әдіснамалық дайындығының деңгейі, мамандығы бойынша
білімі, педагогикалық ... ... ... ... педагогикалық
процестің заңдылықтары мен қозғаушы күштерінің жалпы теориялық ... ... ... ... ... процестің теориялық негіздерін және жеке
тұлға теориясының ғылыми негіздерін меңгеруі, педагогикалық іс - ... ... ... ... барлық мүмкіндіктерін
пайдаланғанда инновациялық іс - әрекеттің көбіне ... ... алуы ... ... болашақ маманның барлық жағдайға бейімделе алу
қабілеті жатады: бейімділік жағдаятына бағдарлана ... ... сай өз іс - ... ... ... өз микроортасына сай
қолайлы инновациялық ... ... ... ... ... ... маманның білімгер мәртебесінен мұғалім мәртебесіне ... ... ... ... іс - ... жүзеге асырудың жаңа
әдіс – тәсілдерін пайдалана алуларымен ерекшеленеді.
Танымдылық өлшемдері маманның әлеуметтік кәсіби қоршаған ортаны жедел
тани ... ... ... ... қызығу ... Оған ... ... ... ... ... біліп тануы,
кәсіптік білімін өз тәжірибесінде қолдана білуі, инновациялық оқыту
формаларын оқып ... ... ... - ... ... ... ... кәсіби іс - ... мен ... ... алуы және ... ...... тиімді жүзеге асыра алуымен өлшенеді. Оған маманның өз пәнін жете
меңгеруі, біртұтас оқу – тәрбие ... ...... ... ... ... жоспарлап, жүзеге асыра ... Ол ... өз ... жете ... ... оқу – тәрбие
процесінің психологиялық – педагогикалық процесті жоспарлап, ... ... ... ... оқытудың әдістемелік мақсаттары, оқыту процесі,
оның міндеттерін анықтай алуы, оқытудың нәтижесін болжай алуы ...... ... ... анықталынады. Оған
болашақ маманның біртұтас оқу – тәрбие процесінде ... ... ... ... ... оқу – ... іс - әрекеттерін тиімді
ұйымдастыра білуі, ... ... ...... ... ... ... педагогикалық процесті диагностикалай алуы және ... ... ... ең ... ... ... таңдай алуы
жатады.
Шығармашылық өлшемдеріне шығармашылық ... ... ... ...... ... ... Оған болашақ маманның ғылыми – зерттеу жұмыстарына өзіндік ... ... өз ... ... ... талпыныстың болуы мен
инновациялық әдіс – тәсілдерді ... ... ... ... ... және жаңалықты шығармашылықпен қолдана алуымен
сипатталады.
Педагогтерді ... ... ... ... ... мына ... ... мотивациялық құндылықтар;
мазмұндылық; бейімділік; танымдық; іс - ... ... ... ... ... ... кәсіп, іскерлік, іс -
әрекет, игеру, нәтиже ... ... ... кәсіби, техникалық арнайы білім
болып бөлініп кәсіппен ұштасады. Ал кәсіп – ... ... ... Ол ... мектептерде, гимназия, колледждерде, жоғары ... ... ... алып ... иесі болу үшін ... ... – оқу, ... кәсіп, тәжірибе, ізденушілік, өзіндік жұмыс, іс –
шаралар, дағдыдан туындайды. Іскер болу үшін іс - ... ... ... - ... ... ... ... – қозғалыстан тұрады. Бұл
процестің ... ... ... ...... ... ойлану,
пайымдалу, бекіту, жүзеге асыру, қолданудан тұрады. Барлық үрдіс байланыса
орындалған соң ... ... ... ... ... ... білім берудің ұлттық моделіне өту оқыту
мен тәрбиелеудің соңғы әдіс – ... ... ... ... ... – педагогикалық диагностиканы қабылдай
алатын, педагогикалық жұмыста қалыптасқан бұрынғы «баршаға білім беру» ескі
сүрлеуінен тез ... ... ... ... беру ... ... ... білім беруге» көшуге қабілетті және нақты тәжірибелік іс - әрекет
үстінде өзіндік даңғыл жол салуға икемді, ... ... ... зерттеуші болашақ мұғалімдерді даярлауды қажет етеді.
Осыған орай интеграциялық оқыту мәселесі сан қырынан зерттелуде. Оқыту
мен тәрбиелеудегі пәнаралық ... ... және ... берудегі
интеграцияны әр түрлі негізде ... ... И.А. ... ... В.Н. Максимова, Т.Г. Рамзаева, Н.Н. Светловская, М.Р. Львов, Н.Я.
Виленкин, Л.И. ... т.б. зор үлес ... Бұл ...... ... ... мәселе жан – жақты қарастырылды.
Интеграция дегеніміз – пәндердің ... ... ... ... ... іске ... Сондықтан да интеграция мен пәндердің өзара
байланысы ... ... ұғым ... ... ... ... ... білімді жүйелеу мен жинақтауда әр түрлі
ғылымдарды ... ... ... ... ... ... педагогикалық рөлі,
мәне мен мазмұны, ... ... ... ... ... мұғалім
жұмысында арта түседі. Өйткені, педагог – шын ... ... ... даму ... адам ... ... жаңғыру барысына тікелей
қатысы бар болашақтың жасампаз маманы. Сондай – ақ, оқу ... саты – ... ... ... ... ... ... жалпы білім беретін мектептегі оқу – ... ... ... ... негізін Б.Т. Нәбиева,
А.Р. Бектениярова, А. Ерімбетова, Р.К. Аббасова, А.А. ... ... жаңа ... ... ғылым мен тәжірибе интеграциясының
педагогикалық негізін Г.К. ... ... оқу ... ... ... мәселесін Т.Н. Бидайбекова, бастауыш
білім мазмұнын интеграциялау мәселесін К. Жүнісова, Ә. Мұханбетжанова және
т.б. ... ... ... ... аса ... ... ... ойымызша, интеграциялық оқытуды жүзеге асыру студенттердің
танымдық қызығуы мен білім сапасын арттырумен қатар, ... оқу ... ... ... ... ... зерттеулерге талдау жасасақ, қазіргі ... ... ... ... талаптар туралы бай білім қоры
жинақталғанын, сондай – ақ кейбір ... ... ... ... ... аңғарамыз.
Зерттеу барысында біз мұғалімдерге сауалнама жүргіздік.
1) Сіздің ... ... ... мәні ... ... ... жеке тұлғаның тәрбиесіне әсер етеді). Түсінігі
бар – 35%.
2) Сіздің интеграцияны ... ... ... ... ... ... 40%; ... аз – 45%; қажеттілігі жоқ – 15%.
3) Сіз өз ... ... ... ... ... ба? Жиі ... ... - 35%; жүзеге асырмаймын - 35%.
4) Қандай себептерге байланысты сіз өз жұмысыңызда интеграциялық оқытуды
жеткіліксіз деңгейде жүзеге ... ... ... - 25%; уақыттың
шектеулігінен - 20%; интеграциялық ... ... ... - ... Сіз өз ... ... интеграциялық сабақтарды жиі жүргізесіз бе?
Жүргіземін - 25%; кейде - 30%; жүргізбеймін - 45%.
Сауалнама нәтижелері ... ... ... ... мәнін
түсінбегендіктен, ондай сабақ дайындауда қиналатынын және ... ... ... ... басшылыққа алмайтындығын
көрсетеді. Алайда, интеграциялық оқыту ... ... ... ... жатыр деп айта алмаймыз, өте аз қолданылатын, яғни, бастамасы ... ... ... ... асыру әр пәндік мазмұнды қосып біріктіріп
жіберу немесе бірнеше пәнді бір ... ... ... әрі ... ... ... керісінше, оған қондырғы ретінде қызмет етеді. Бастауыш
білім кеңістігінде ... ... өз ... және ... ... ... ... сақтайды. Интеграциялық оқыту ... ... ... ... береді.
М. Берулова өз еңбектерінде оқу пәндері интеграциясының бірнеше
деңгейі бар ... атап ... ... ... ... пәндерді кіріктіру негізінде кешенді ... ... ... ... ...... біріктіру деңгейі. Бұл
деңгейдегі оқу ... ... ... ... асырылып, өзара
бірлесіп әрекет етуші пәндер өз мәртебесін өз ... ... ... ... деңгейі – пәндердің өзара байланысының ең
төменгі деңгейі. Пәндердің өзара байланысы деңгейі ... ... ... жүйелеу сияқты негізгі ... ... ... ... айтылып отырған деңгей бастауыш мектепте анағұрлым тиімді.
Біз педагогикалық – психологиялық, ... ... ... ... және мектептегі іс – ... ... ... ... ... ... ... жолдары бар екендігін
айқындадық: біріншіден, толық интеграцияны жасаудың жолы. Ол – ... ... ... ... ... ... оқыту; екіншіден, жеке
интеграция - өзектік ... ... жеке ... ... блок ... ... ... Ол - әр пәннен бағдарламалар
бойынша блок құру, мысалы, табиғат негізіндегі ... ... ... ... тәжірибесінде жиі кездесетін интеграцияны жүзеге
асырудың бір жолы – ... бір ... ... ... ... ... білімдерін жинақтау. Бірақ, ... ... ... жолдары, біздің ойымызша, ең біріншіден, жас
мамандарды даярлау жүйесімен байланысты болатындығын көрсетеді. Алайда, ... ... ... жолдары тәжірибеде болғанымен, эмпирикалық
түрде қолданылуда. Интеграциялық оқыту педагогтің арнайы ... ... ... Ол – ... мектеп алдындағы келелі мәселе.
Информатика курстарында студенттердің танымдық іс - ... ... ... қашықтықтан оқыту курсында оқу ... ... ... жөн. Бұл ... белгілі бір пәнді оқытудың негізгі
әдістемесін анықтау үшін ең әуелі оқытудың ... ... ... ... ... оқыту барысында біріншіден, тұлғаның оқу материалын
түсінуге бағыттау керек (герменетивтик бағыт); соның негізінде ... ... ... ... оқытудың іс - әрекеттік (интеллектуалды,
практикалық және баға беру іс - ... пен ... ... ... ұштасуы тиіс. Сонда студенттер оқу – танымдық іс ... әр ... ... ... ... ... сезініп,
олар оқытуды ең әуелі өзін - өзі дамыту, өзін- өзі белсенді ету тұрғысында
қабылдайды.
Бұл педагогтің тікелей ... жоқ ... ... ... ... психологиялық – педагогикалық аспектілермен байланысты болса, кейде
оқу материалының әр ... ... ... ... деректерден, гипотезадан, әдіс – тәсілдерден тұратындығымен
байланысты. Сондықтан аксиомаларды ұсынудың ыңғайлы формасы кейде оқу іс ... жаңа ... ... формасымен сәйкес келе бермейді. Оқу
материалын ұсынудың жалпыға ... ... ... ... ... ... тұс келіп жатады, атап айтқанда, мәселелік, эвристикалық, түсіндірмелі –
иллюстрациялық, т.б. Бұл жерде аталған түсініктердің әрқайсысы педагогикада
көп ... және ол тек ... ... ғана емес ... де ... ... ... Г. Селевко былай деййді: «Оқытудың ... ... ... ... ... атауын анықтайды. Мысалы: догмалық,
репродуктивтік, түсіндірмелі, ... ... ... ... дамыта оқыту, өзін - өзі дамыта оқыту, диалогтік коммуникативтік,
ойын, шығармашылық және т.б.».
Әдетте оқыту өз ... ... ... ... ... Яғни ... бір ... тұлға меңгеруін талап ететін бірқатар күрделі
мәселелерден ... ... ... ... ... біз оны оқу ... деп атаймыз. Оқу міндеті ең ... үшін ... ... ... ... ол – ... ... бұл
жаңалықты шешуге әр түрлі тәсіл пайдаланады. Мысалы, ол мәселелік жағдаят
жасап, студентпен бірге оны ... ... ... осылайша ұйымдастыру
оқу материалын берудің мәселелік түрі деп ... ... ... компьютер интернетпен байланысты болса, оқу
материалындағы ... және ... ... ... етіп ... Мына ... ... осы үш тәсіл беріліп отыр. Сурет 4
СУРЕТ 4 ... ... ... кейбір кезде ізденушілік жағдаятын жасайды, яғни студентке
мәлеметтерді, деректерді беріп, беріп олармен ... ... ... ... оқу ... беру тәсілін эвристикалық деп атау орынды.
Ал ... ... ... оқу, ... ... ... жүзеге асса,
бұл тәсілді түсіндірмелі – иллюстративті деп атау керек.
Көп сабақтарда ... ... ... ... Бұның әрқайсысы
оқыту жағдайларына байланысты оңтайлы болады.
Осы ... ... ... ... танымдық сферасына тигізетін әсері
зерттеледі. Зерттеу практикасы көрсеткендей, осы ... ... ... креативтілік – психиканың жүйелік сапасының дамуында анықтаушы
болады. А.М. ... атап ... ... ... ... оқу ... мен оқу ... дарынды дарынды
және талапты оқушылардың шығармашылығын қамтудың ең ... ... ... ... жағдайда, білімнің өктемшіл-репродукциялық
моделінде, білім беру ... ... ... – объектілік) және
мазмұны бойынша (білімді трансляциялау және ... ... ... ... және оқу әрекеті ... жол ашуы ... Бұл ... ... қарапайым бағдарлама
бойынша оқытып, оған интеллектуалдық ахуал жасамаудан» пайда болады.
Сондықтан дарынды тұлғаның оқу ... ... ... ... ... табылатын оның субъектісі ретінде рефлексивті-
гуманистік ... ... ... ... керек (С.Ю. Степенов, Г.Ф.
Похмелкина, Т.Ю. Колошина, Т.В. ... ... ... ... ... ... қызмет принциптерін есепке ала отырып құрылған.
1) Адамды қоршаған шынайылықтың мәні мен мәселенамасын ... ... ... ... ... ... таңдау жағдайын жасау.
3) Тұлғаның тіршілік қызметінің дамуындағы белгісіздік аймағын анықтау.
4) Оның шығармашылық белсенділігінің әр алуан ... ... ... ... осы ... индивидтің танымдық сферасының
қалыптасуына әсерін тигізеді, ол креативтілікті психикалық жаңа өскін
ретінде қабылдайды.
Мұны дарындылық феноменінің зерттеушілердің ... ... ... А.М. Матюшкин) атап көрсетеді.
Оқуды саралап жіктеу – бұл:
а) студенттердің қабілеттілік деңгейі мен олардың жеке ... оқу ... мен ... ... ... ... ... күшейту.
ә) материалды оқу қарқынының вариативтілігі, оқу субъектісінің жеке
мүмкіндігіне оқу ... ... ... мен оқу ... әр ... ... ... асыру
мақсатында студенттерді топішілік ұтқыр топтарға бөлу. Оқуды саралап
жіктеудің ... ...... когнитивтік саласына енуі.
Осы вариативтік оқу субъектісінің жеке ерекшеліктерінен шығады.
Мұғалімдер тапсырманы саралап жіктеу жүйесін білім алушы тұлғаның жеке
ерекшеліктері және оның оқу ... ... ... ілгерлеуіне есеп
жүргізуге бағыттайды. Тапсырма ... ... ... ... ... ... ... сипаты жағынан ерекшеленеді. ... ... ... ... ... осы ... дайындық
деңгейіне сәйкес әрбір студенттің оқу ... ... ... ... ... көзқарас бірқатар анықтаушы аспектілер бойынша көкейтесті
болады:
1) Оқу орындарына студенттерді сұрыптап және іріктеу ... ... ... ... ... ... әр ... Осы сапа индивидтің жеке ... сай ... іс – ... жасау әдісі, типологиялық ерекшеліктері
және т.б.
Оқу әрекеті қалыптасудың бірінші кезеңінде саралап жіктеу жағдайында
былайша құрылады:
Жұмысты бақылау. Алғашқы ... және ... ... ... ... шартты түрде бөлуіне мүмкіндік береді. Олардың
біліктіліктерін қалыптастыру деңгейіне сәйкес өнімді ... ... ... топ ... оқу ... ... ... орындауда аплицирленетін, теория мазмұнының бұрмалануы;
Біліктіліктері мен дағдыларының болмауы;
а) шешімін іздестіруді ... ... ... ... ... ... құрастыру;
в) тапсырма орындауда ненін сәттер мен мәндес байланыстарды табу,
Тұтастай алғанда студенттердің мәлеметтерінде ойлаудың конвергенттік
түрі байқалады.
Студенттердің екінші ... ... ... жеткілікті біле
отырып, оларды стандарттық есептерді шешуде қолдана алады. ... ... ... ... ... ... кездеседі. Бірақ, олардың шешу
әдісін меңгергендіктен, ... ... шеше ... ... біз ... ішкі ... ... динамикалық
көреміз. Бірақ бұл топтағы студенттер ойлаудың ... ... ... ... әуел бастан ойлаудың өнімділік жоғары деңгейімен ... ... ... ... ... топ ... бірден өз беттерінше шешуге кіріседі. Оларға
мүмкін тек қана екінші (әрекет – амал жоспарын ... және ... ... ... ... ... әдісті талқылау) көмек көрсетілуде
мүмкін.
Екінші топ студенттеріне бірінші кезеңде (шешуге әзірлік), ... – амал ... ... және бесінші (табылған шешімді талқылау,
табылған әрекет амал ... ... ... ... ... топ студенттері есеп шығарудың барлық кезеңдерінде көмекке
мұқтаж болады. Көмек пен ... ... қана ... ... ... мұғалім бұл топ студенттерімен қойылған тапсырманы орындауда ойлау
қызметінің белсенділігін ... әдіс ... ... да ... әдістерді қолдануы керек.:
1) Қажетті теориялық материалды репродукциялау.
2) Бірқатар ойлау амалдарын талдай білуді меңгеру.
а) (талдаудан жинақтауға) ... ... есеп ... шығара бастау.
б) ұқсатығын пайдалану есепті шешу әдісін анықтау мақсатында ұқсас,
бірақ неғұрлым қарапайым есепті шығара ... оқу ... ... ... ... ... жүзеге асыра отырып, оқытудың аяғында инновациялық оқу орнының
жағдайында педагог, ... ... ... шығарады,
студенттердің екінші деңгейден үшінші деңгейге өту деңгейінде болады және
екінші ... ... ... атап ... «Бұл ... біз ... жорамалы,
барлығына бөлінген. Әрекеттің ұжымдық әрекеті болып табылады» деп жазады.
Студенттер есепті шешу ... ... ... және ... алуға
болатын белгілі формуларды пайдалану керектігін біледі. Индивидте ой -
әрекет жоспары, шарты мен ... ... ... ... қалыптасып – ақ
үлгіреді. Осындай үлгімен ол ұқсас проблемаларды ... ... ... ой - ... ішкі ... ... сценарий бойынша жасалған».
Индивидтің проблемаларды шешудегі ойлауының теориялық ... ... ... ойлау амалдарының жүйесі, ол ... ... ... көздейтін берілген проблемалық ахуалға
құралған көзқараспен ауытқиды.
А.М. Матюшкин тұлғаның ... ... ... ... тек
асыруды емес, сондай – ақ арнаулы курстар т.б. жүйесі ... да ... ... болжайды.
Мұндай көзқарас ойлау процесінің бастапқы фазасының өзінде – ақ: оқу
міндеттерін қою, сондай – ақ ... ... ... т.б. ... ... ... жаңашылдықтың болуынан немесе болмауынан
шығады. Осы жаңашылдық ойлау ... ... ... кең спектрінің
тууына жағдай жасайды. Оны ... В. ... ... ... ... ... 5 ... ойлау амалының кестесі
Осы арнаулы курстар дарындылықта бір ғана ... ... ең ... ... ... кешенді дамуы жүзеге асырады.
Бірқатар зерттеушілер (Н.Б. Шумаева, Е.И. Щебланова, И.С. Аверина)
пәнаралық көзқарасқа негізделген, ықпалдастықпен ... ... ... кешенді дамыту барлығынын тиімді деп атап көрсетеді.
Оқытудың мұндай тиімділігін:
1) Проблемаларды шешудегі ... мен ... ... ... ... жоғары деңгейдегі өнімді
ойлауды дамыту;
2) Өздігінен оқуды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... жаңа идеяларды ынталандыру;
4) Әр алуан материалдар, тәсілдер мен формаларды зерттеумен
жасалған ... ... ... ... ... ... – білуінен өздігінен түсіну
қабілетін дамытады;
6) Студенттерді әрбір ... жеке ... ... «Кең ... ойлауды үйрене отырып, студенттер
әлемін біртұтастығын, ондағы ... ... ... ... ... ... ... ұғады. Бұл әлемдегі
деген адамгершілік қатынасының қалыптасуы үшін ... рет ... ... ... ... ... ... оқытуда әзірленді. (С. Кэплэн, АҚШ). Оны бздің ... оқу ... ... ... Н.Б. ... И.С. ... және Е.И.
Щебланова жетістікпен қолдануда.
Тақырып әр түрлі пәндерді байланыстыруға, қосуға ... ... ... арқылы ашылады. Кез – келген жалпылауды әр ... ... ... және ... ... ... ... балалардың шығармашылық ойлауы мен олардың проблемаларын
шешу қабілеттерін дамытк үшін өте жағымды әсерін ... ... ... ерекшелігіне байланысты пәнаралық көзқарасты толығымен жүзеге асыру
мүмкіндік жоқ.
Мұндай В.И. ... ... Н.Ю. ... ... ... берілген модельдеуден озық мазмұн мен әдіс
оқушылардың бойында тұтас ... ... жеке ... ... заңдарымен салыстыруға үйренуді қалыптастырады.
Мұндай біріккен сабатарды бір циклдегі инновациялық оқыту мазмұны
арқылы ... ... ... лицей практикасында педагог ... ... әр ... ... ... пәндер мазмұны арқылы жүзеге
асады. Кесте 4
Оқытудың мұндай ... ... ... ... қабілеттілік пен ... ... ... отырып, жоғары
деңгейдегі өнімді ойлауды дамыту;
2) Өздігінен оқуды қамтамасыз ету;
3) Үйреншікті және ... ... ... ... ... ... Әр ... материалдар, тәсілдер мен формаларды зерттеумен
жасалған, жұмыстар мадақтайды, ынталадырады.
Мұндай В.И. Вернадскийдің, Б. Комонере, И.Ю. Кукушкиннің топтастырудың
салыстырмалы ... ... ... озық ... мен ... ... ... шығармашылық ойлауды жеке заңдылықтарды
диалектиканың негізгі заңдарымен салыстыруға үйренуді қалыптастырады.
Кесте 4 Жаңа ақпараттық технологияны ... ... ... |Оқыту мен тәрбилеуде студенттердің және ақпараттық |
|ерекшеленген топтар ... ... ... ... ... Гностикалық |1.1 Жаңа ақпараттық технологияны пайдалану жағдайында|
| ... оқу ... ... ... |
| |1.2 ... ... ... сабақтарда және |
| |т.б. жаңа ... ... ... ... |
| ... |
| |1.3 ... ... ... ... ... |
| ... пайдалану қажеттілігін бағалау, нақты |
| ... ... ... жасау. |
| |1.4 ... ... ... үйретуші бағдарламалар |
| ... ... жеке ... қызығушылығын |
| ... |
| |1.5 Жаңа ... ... ... |
| ... ... жан – ... қойылған |
| ... ... ... |
| |1.6 Жаңа ... оқытуды пайдаланып өткізген |
| ... ... ... ... Құрастырушы |2.1 ... әр ... оқу – ... |
| ... «педагог– оқулық – компьютер – студент» |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... жасау. |
| |2.2 ... ... ... ... жеке |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |3.1 Дәріс үстінде консультациялық сабақтарда, өз |
| ... ... ... ... |
| ... жаңа ақпараттық оқытуды пайдалану |
| ... ... оқу – ... ... |
| ... |
| |3.2 ... әр ... деңгейіне компьютерді пайдалану|
| ... ... ... ... ұйымдарды |
| ... |
| |3.3 ... ... ... ... |
| ... ... ... жан – ... ... |
| |3.4 ... ... ... көмегімен, сондай –|
| |ақ ... ... ... ... жасау (компьютер –|
| ... ... 4 ... ... |4.1 Жаңа ... оқытуды пайдалану жағдайында |
| ... ... ... ... |
| ... ... |
| |4.2 ... типтегі үйретуші бағдарламалардағы |
| ... ... ... үшін ... |
| ... ... ... сонымен қатар студенттердің |
| ... ... ... ... ... |
| ... |
| |4.3 ... – компьютер – студент» қатынасында, |
| ... ... ... ... |
| ... ... |
| |4.4 ... ізденіс ортасын құру. |
| |4.5 ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| |4.6 ... ... ... ... ең |
| ... ...... ... ... ... |5.1 ... нақты бір сабақ контексіне компьютерлік |
| ... ... ... анықтау; қойылған |
| ... ... ... ... ... анықтау. |
| |5.2 Жаңа ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... білу іскерлігін анықтау. |
| |5.3 ... жаңа ... ... пайдалану |
| ... ... ... және оқу құралы |
| ... ... ... мұндай мазмұнында ойлау амалдарын әр түрлі ... ... ... жүзеге асады, ең бастысы, алынған ақпарат
«трансфармация» деген өнім ... ие ... Дж. ... ... ... ... ... қайта жасау, модификациялау, өту немесе ... ... ... ... Олар ... ... ... адамдар
үшін заттарға, ахулдарға деген үйреншікті көзқарасты өзгертуді болжайды.
Қабілетті және педагог креативтілігінің жетістік динамикасына оқытудың
дәстүрлі емес мазмұнымен ғана емес, сондай – ақ ... емес ... ... ... ... дәстүрлі емес әдісіне: интеллектуалды ойындар, сайыстар,
брейн – ... ... ... оқу іс - ... ... ... қызметімен және
телекоммуникациямен ұштасады. Оқу ... ... ... ... ... ... ... интеллектуалды
бағдарламаларды қолдану оқытудың екі режимінде «ақпараттық - сұрақтама,
бақылау – оқыту» оқытуға ... ... ... ... мәселесін жүйелі түрде қарастырсақ, оның
екі деңгейшесін алуға болады:
Біріншісі, оқытудың белсенді әдістерінің қосындысы; мысалы: семинар –
дискуссия, лекция – ... ... ... ойын - имитация,
мәселелі жағдайлар – семинар.
Екіншісі – оқытудың белсенді әдістерінің ... ... ... ... ... мысалы, іскер ойын – видеоконференция;
интернеттегі семинар – ... ... ... ... ... ... моделдеу. Тәжірибеге сүйенсек, оқудағы әртүрлі
әдістердің қосындысы ... оқу ... ... ... ... ... мүмкіншілік береді. Мұнын барлығы болашақта түлектің ... іс ... ... деңгейде бейімделе алуын қамтамасыз етеді.
Білім интеграциясы мен ... ... ... ... ... ... дамытады, студенттің девиантты мінез –
құлқының пайда болуына шек қояды.
Дамыту – алдыңғыдан кейінгінің, алғы ... ... ... ... ой
– пікірден соңғы лебіздің, әдепкі құбылыстан екінші құбылыстың екпін
қуатының күшейіп, өсіп ... ... ... ... ... ... және педагог –
новатордың әлеуметтік маңызды шығармашылық белсенділігінің құралы ретінде
қарастырылады. Бұл ... ... және ... ... ... ... ... нәтижелі және субъективті жүйеленгіш.
В.А. Сластенин мен Л.С. ... ... ... ... ... ерекшелігі мен мотивациялық факторлары көп ықпал ... ... ... мотивациялық сипатындағы ешбір сипаттамасы
жоқ. Креативті индивид өзін айқындауға тырысып, ... ... жаңа іс ... өз ... ... ... ... Креативті адамдардың
мотивациясы тәуекелге бара алушылық пен өз мүмкіндіктерінің ... ... ... мінез – құлық факторлары қатысушының креативті дамуына
позитивті ықпал ететіндерге: шығармашылық ... ... ... орта ... қатысушының сезімталдығын ояту, объектілермен
еркін манипуляциялау, шығармашылық процесс турасында конструктивті ақпарат
жасай білу.
Шығармашылық аса ... ... ... Д.Б. ... жатқызамыз, ол өз зерттеулерінде шығармашылықты ... ... Бұл ... ... ... ... мотивациялық және танымдық сипатын айқындайтын интеллектуалды
белсенділік алға ... В.А. ... ... ... схемалы
түрде түсіндіреді. Сурет 6
Көптеген мұғалімдер креативтіліктің барлық деңгейлерінен сипатталады:
кейбіреулері тек ... ... ... ... ... ... ... басқалары жүйе концепциясын өзгертпей кейбір модификациялар,
әдістемелік тәсілдерді ... ... ... негізге ала отырып,
мазмұнды қайта ... әдіс – ... іске ... төртіншілері
дидактикалық тәсілдер мен оқытудың жаңа өзбетті ... ... яғни ... ... ... деп аталады.
СУРЕТ 6 Креативтіліктің дамуы
Психологиялық ғылымда еліктеудің бір механизміне идентификация жатады,
яғни субъектінің ... ... ... немесе эмоционалды
байланыс негізінде топпен байланысты, сонымен қоса бұған өз ішкі ... өнер – ... ... ... механизмін нақтылай келе, мұғалімдердің оның іске
асыруындағы деңгейін де атап өту ... ... ... инновациялық іс - әрекетті іске асырудғы
әртүрлі ... ... ... ... және ... ... салыстыру жатады.
Келесі деңгейде мұғалім өңделген инновацияларды қайта қарастырып және
олардың әрекеттегі сәйкестігін тексереді /55/.
Осыған орай креативтілік ... ... ... ... ... сай ... түседі.
Креативтің дамуы үшін демократиялы қатынастар регламентталмаған орта
қажет. ... ... ... ... ықпалында және
тұлғалық құрал мен түрткілер жүйесінің арқасында жүйеленеді. Бірақ педагог
практика барысында студент пен ... ... ... - ... ... ... ... қысымды сезінеді.
Креативтілік дамуы үшін қоршаған ортаның белгілі бір деңгейдегі
қарсыласуы мен ... ... ... /56/.
Жүргізген бірнеше зерттеулер қатары инновациялық даярлықтың бірнеше
қатарын бөлген: кәсіби ... ... ... инновациялық
мінез – құлық жүйеленуінен тәуелділік, оның шығарма айқындылығы; кәсіби
даярлықтың икемді, дамушы жүйесінің ... ... ...... ... ... ... деңгейін меңгерумен, әлеуметтік – педагогикалық ортаға белсенді кіре
алушылықпен сипатталады.
Педагог креативтілігінің жүйеленуі шығармашылық ...... ... іс - ... меңгерумен бірге жүреді. Бұндай еліктеушілік
қабілеттің болуы педагогикалық іс - ... ... ене ... ... ... пен ... ... технологияның дамуының бір тенденциясына оқу ... ... ... ... жеке ... ... маңызы зор.
Мұғалімнің инновациялық іс - ... ... аса ... егер
адекватты оқу формасында іске асса, бір – ... ... ... ... қабылдаудағы инновациялық даярлықтың жүйеленуі, жаңаны
қолдана алушылық.
Креативтілік терең құрал ретінде проблеманы біртума құру да және жеке
тұлғаның маңыздылықта ... ... ... бір ... ... арқылы іске асқан жөн /57/.
Шығармашылық және дарындылық талқылаулары «дарынды және ... бөлу ... ... ... және психологтың концептуалды
көзқарасы мен оның қолданатын құралдарымен анықталады.
Шығармашылық қабілеттер индивидтің ... мен ... ... ... ... бұл ... психологиялық құрылым (Дж. Рензулле, К. Хеллер, К. Перлет, Д.Н.
Богоявленская, А.М. Матюшкин, Е.И. Щебланова, И.С. Аверина). ... ... ... ... ... ие болу ... ... жағдайда индивидуумның креативтілігін
позитивті қарқындатқанда, психологиялық қызмет жүйеге «енуде», ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге,
мотивациялық жеке бас компонентіне де назар салу қажет.
Сондықтан, педагогтерге үш ... ... ... ... ... ... ... аймақ пен креативтілікті
зерттеу.
Психологиялық – ... ... ...... ... ... ... жүйелейді: инициативтілік, өзбеттілік,
рефлексивтілік, өз мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... бойынша жоғары оқу орнының түлектері тек қана
білім, дағды – икемділік қорымен ғана ... ... ол ... кәсіби сапалардың жүйеленуімен, кәсіби өсім қарқыны да жүйелеп
айқындалады /58/.
Жеткіліксіз білімдерді өзін - өзі ... жолы ... ... аса
қиынға соғады. Бұл үшін сапаларды дамытатын бағдарламалар қажет. Яғни бұл
жерде ... ... ... ... ойындар, рефлексивті
практикумдар оқытудың негізгі құралы болуы тиіс.
Қазіргі заманғы инновациялық технологиялардың аннотациясы ұсынылады.
Шығармашылық энергия, құруға ... ... ... ... ... ... жүйелей түседі.
А.М. Матюшкиннің тұжырымдамасын негізге ала отырып, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... келе, моделденген жүйемен индивидтің креативтілігінің ... ... оның ... ... ... етеді.
Сондықтан тұлғаның креативтілігін оқу орындарында продуцирлей отыра,
тәрбие беруші жүйенің апробирленген моделін білу қажетпіз.
Бұндай позитивті «Мен - ... ... ... ... ... тәрбиелеу мен қатысушының тұлғалығының әлеуметтенуі
арқылы іске асады ... ... ... ... дамумен адамның өзін -
өзі дамыту процесі, әлеуметтік құрылыммен түсіндіріледі.
В.М. ... ... ... ... ... ... қызығушылықтар мен түрткілердің басымдылығы;
ә) іс - әрекеттің эмоционалды қысымдылығы;
б) шешім қабылдаудағы еріктілік;
в) іс - әрекет процесі мен өнімінен қанағаттанушылық.
Бұл ... ... әрі ... ... тұлғалық ортасына тән.
Яғни қазіргі замаңғы реалды ... ... ... ... қажет.
Инновациялық оқыту процесінде субъектіге ықпал ... ... ... ... ... және ... құралының деңгейін
ескеру шарт: 1) түрткілер құрылымы; 2) ... ... 3) өзін - ... 4) ... мазасыздық деңгейімен фрустрациялық; 5) басымдылық
әлеуметтік статуста т.б. Бұл әлеуметтік тәрбиелеудің ... ... ... ... ... ... ол ... шығармашылық концепциясының
айқындалуына мүмкіндік тудырады.
2.3 Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамытудың
эксперименталды зерттеу ... ... ... 50 ... ... тест ... креативтілік дамуы бойынша екі топқа бөлдік.
Педагогтердің креативтілігн дамыту мақсатында зерттеуге алынған
педагогтерге көптеген ... ... ... педагогтерге арналып
арнайы оқу – практикалық семинарларда әуелі мұғалімдерге қабілетті, дарынды
педагогтер туралы ... ... ... ... мақсатында
анкета, сұрақнамалар берілді.
Зерттеуде мұғалімдер бірінші орынға креативтілікті, екінші ... ... Олар ... қажетті, маңызды деп түсінсе де,
өздерінің педагогикалық практикададағы стереотиптерінен шыға алмайды.
Сауалнама бойынша ... ... ... ақыл – ой қабілетіне –
білім, ептілік, дағдыларды жатқызады. Шығармашылық қабілетіне педагогтің өз
бетінше бір нәрсені жасау, фантазиядағы ... деп ... ... жан – ... әрі терең дамыту мақсатында,
олармен жұмыс істеуге қажетті мұғалімде қандай сапалар болу ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері туралы бірнеше лекциялар оқылды,
практикалық сабақтар өткізілді.
Педагогтердің ... ... даму ... ... ... ... ... Векслер, Равен)
көмегімен диагностикалық процедураларымен, әдістемелерімен таныстырылды.
Зерттеу жұмысында Шығыс Қазақстан ... ... ... ... Оның «А» кафедрасының, 25-сі «Б» кафедрасының
оқытушылары.
Эксперимент жүргізбес ... «А» ... ... тобы деп алдық,
ал «Б» кафедрасын салыстырмалы түрде бақылау тобы деп ... ... ... анықталған екі топты түрлі жұмыстар
жүргізу арқылы критерийлер белгілеп педагогтердің креативтілік ... ... ... ... ... ... 5
Кесте 5 Креативтілікті анықтаудың диагностикалық картасы
|№ |Критерий ... |
|1 ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... Теорияны меңгеру, жағдайға |
| | ... ... ... проблеманы таңдау, педагог амал -|
| | ... ... ... ... ... |
|2 ... ... сай ... оқытудың барлық |
| |лық ... ... ... Шығармашылық жұмыстарын |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | ... жүйелі талдау жасай білу, салыстыру, |
| | ... ... ... ... ... анықтау, |
| | ... өзі ... ... табады, мақсатқа |
| | ... үшін жаңа ... ... өз ... ала алады.|
|3 |Креативтілік |Креативтілікке деген мотивтерімен, логикалық ойлау |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... жаңа ... ... алуы, жаңашыл – педагог|
| | ... ... ... – педагог іс – |
| | ... әр ... ... ... қолдаушылар |
| | ... өріс ... ... ... ғылыми |
| | |– ... ... бар, өз ... ...... |
| | ... ... және өз әріптестерінің инновациялық |
| | ... ... ... мүмкіндігі мол. |
| | ... іс - ... осы ... ... |
| | ... ... жаңа ... идеялар беруге |
| | ... бар, өз ... жаңа ... ... ... қорытындысы бойынша біз екі топты салыстыра келіп мынадай
кесте құрдық.
| ... ... ... ... | | | |
| | | | ... | | | |
| ... |Педагог саны|% ... ... |
| ... | | | | | ... |13 |52% |9 |36% |3 |12% ... |18 |72% |6 |24% |1 |4% ... ... ... бойынша гистограмма құрдық. Сурет 7
СУРЕТ 7 Экспериментке дейінгі креативтілік көрсеткіш
Эксперименттің негізгі кезеңінде инновациялық ... ... ... дамытумен жұмыс жүргіздік. Педагог креативтілігін
дамыту оқу процесінде дамытуда ... ... жету ... көптеген
жұмыстар жүргіздік. Бірақ бұл оқу ісімен бұрында жұмыс жасамағандықтан, іс
– тәжірибенің алғашқы күндері ойға ... бәрі іске ... ... ... жаңа ... ... тесттер,
әдістемелер, жаттығуларды үнемі қолдана отырып, педагог ... ... ... ... ... ... ... бердік, яғни 1 – репродуктивтік, 2 – шығармашылық, 3 – креативтілік
деңгейде.
Бірінші, яғни ... ... ... ... ең
төменгі шегі, мемлекеттік стандарт талабына сәйкес, ... ... ... яғни, шығармашылық деңгей тапсырмалары түрленіп, күрделене
түседі. Бұл мүмкіндік деңгей. Топ бағдарламасына сай ... ... ... ... ... Шығармашылық жұмыстарын орындауы міндетті
деңгейден әлдеқайда жоғары болады.
Үшінші деңгей – креативтілік. Бұл деңгей педагогтердің креативтілікке
деген мотивтерімен, логикалық ... ... ... ... жасай
білуімен, білімді жаңа жағдайда пайдалана алуы, жаңашыл – ... ... жаңа ... пайда болуы; жаңашыл – педагог іс ... әр ... ... ... іс – ... ... пайда болуы; қолдаушылар қызметінің өріс ... ... ... ойлауға қабілеттілік ретінде
қарастыру қажет. Сол ... ... ... ... қарқындылығын
болжауда креативтілікті зерттеу әдістемелері енеді. Кесте 6
Кесте 6 «Шектеусіз қабілет» бағдарламасындағы креативтіліктің бес саласы
|Қабілет ... ... даму ... ... ... ойлау – көптеген әр алуан |Шығармалармен жұмыс істей ... ... ... ... ... ... тақырыпқа түрлі |
|олардың дамуы, тереңдеуі. |көзқарас ... ... |
| ... ... ... |
| ... үшін, көздеген бағытта |
| ... ... |
| ... ... ... ......... адмдарға |Жүргізген тәжірибелер туралы |
|өз идеясын, сезімін, қажеттілігін ... ... есеп ... ... ... ... ... |Мысалы, дәрісханада жасалған |
|идеясын реттеу кіреді. ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ...... мүмкін жағдайда |Егер нәтиженің қорытындысы |
|болжау немесе өткенді айтып беру. ... есеп ... не ......... ... ... ала айтып беру |
|алдын ала көру болып табылады. |керек. ... ... ...... ... |Нұсқаны анықтау, ол үшін білім,|
|сипаттама беру және бағалау, ... ... ... ... немесе мүмкін болатын соңғы|көрсететін критерийлерді ... ... ... ... ... ... ... | ... 6 ... ...... ойын ... |Оқу барысында өздері жауап ... ... не ... ... көрсету|алатын экспериментті жоспарлауы|
|үшін қандай құралдар керектігін таңдау,|керек. ... - ... ... жазып | ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... ... ... субтестер құрамын
біріктіреді:
- ой шапшандығы, ... – бұл ... ... ... айқындайды;
- икемділік – шығармашылық ойлаудың оригиналды ... ... ... ... ... ... ... – шығармашылық ойлауды біртума ... ... ... біртумалығымен, ерекше қолданатын элементтермен
айқындалады;
- нақтылық – шығармашылық ойлауда тұрақтылық, логикасылығымен
сипатталады, ... ... ... ... ... ... ... | ... 8 ... ... анықтау бағдарламасы
А - эксперимент тобы
Б – бақылау тобы
Креативтілік тестілер – (лат. creatio - жасау, іске жарату) – тұлғаның
шығармашылық ... ... ... ... ... жиынтығы.
Айырықша идеялар беруге, ойлаудың дәстүрлі схемаларынан басқа жол табуға,
проблемалық жағдаяттарды тез шешуге ... ... ... ерекше тип деп сараланып, креативтілік деп аталады. Шығармашылық
жетістіктер факторлары екі ... ... ... ... өмірлік
тәжірибесі мен даралық ерекшеліктерін талдау, шығармашылық ойлау мен оның
өнімдерін талдау, ... ...... жүйректігі,
икемділігі, нақтылығы, проблемаларды сезгіштік, оларды шешу ... ... ... ... Креативтілік дегеннің дербес,
зияттан тәуелсіз қасиет екендігі туралы мәселе әзірше шешілмеген. Креативті
өлшеудің сенімді әдістері де ... жоқ. ... ... ... ... ... адамда шығармашылық қабілеттердің бар екенін
көрсететін болса, оларды шеше алмау ... ... жоқ ... ... ... ... жасқа қарай өзгергіштігі, оның сыртқы ... ... бар ... ... ... мәні аз ... ... орай, креативтілік тестілерінің практикада қолданымдылығы
да тиісінше сенімді ... ... ... ... ... жетістіктер әрбір нақты салада тұлғалақ ... ... ... ... ұштасуын талап етеді.
Креативтіліктің әртүрлі деңгейі мен креативтілікке ықпал ... ... ... ... ... және «қалай» деген
аспектісі бар. Бұл аспектілер қоршаған ортаның ықпалымен байланысты.
Ары қарай ... ... ... екі ... ... зерттеу мақсатында Торренс тестін жүргідік. Торренс тестінің
қорытындысы бойынша педагогтердің 0,125 % - ін креативтер, қалған 72,3% ... ... деп ... байланысты «не», ол креативтілікке ықпал ететін мінез
– құлықтың ... ... ... ... ...... ... ауқымды аймағын
қамтамасыз етеді.
Бұл мінез – құлықтың айырмашылық негізінде не жатыр? Мінез – ... ... ... ... байланысты.
Креативтілік деңгей «қалай» мінез – ... ... ... ішкі ... мен ішкі ... ... көндірулер мен құндылықтармен байланысты. Ақырғысы «неге»
креативтілікті айқындайды. Неге мен ... ... ... ... Адам үшін ... деңгейі, оның ішкі ... үшін ... ... бұл ... ... және ... ... әрі белсендіруші.
1) Креативтілікте «кім» элементі бар.
2) Мен креативтімін бе, әлде жоқ па?
3) Менің ... ... адам ... өзін ... ... ... қандай іс - әрекет түрінде айқындай алар еді?
4) Креативтілікті ... ... ... жағдайларға әртүрлі деңгейде жауап береді. Біздің миымыздың
құрылымы, тіл мен қабылдау жүйесі ... ... ... деңгейдің міндеті – белгілі бір деңгейде ақпаратты бағдарлап,
ұйымдастыру.
Жоғары ... ... ... деңгейді бірге алып жүреді,
төменгі деңгейдегі өзгерістер жоғары ... ... ... ... ... ... емес. Антрополог Грегори Бэйтсон адамға күшті ... ... мен ... 4 ... ... Мен өзім кіммін – идентификация - Кім?
2. Менің көндіру жүйелерім – құндылықтар мен маңыздылықтар - Неге?
3. Менің мүмкіндіктерім – ... мен ... - ... Мен не ... және ...... мінез – құлық көріністері
5. Менің айналам – сыртқы факторлар - Қайда? қашан?
Қоршаған деңгейі біздің мінез – ... орны бар ... ... біріктіреді. Ішкі карталары жоқ мінез – құлықтық
көріністері де бар. Оларға ... және ... ... ... ... жағдайлар көрінісіне мінез – құлық көріністерін өзгертіп,
бейімдей аламыз.
Көріну жіне құндылықтар деңгейінде біз ... сол ... ... ойлау тәсілін ұстай аламыз. Идентификация көндіру мен ... ... ... ... Әр деңгей біздің мінез – құлқымыз
бен абыршуларымызға зор ықпал ... ... орта ... ... ... ... айқындай
отырып, қайда? Және қалай? Деген сұрақтарда жауап береді.
- Мінез – ... не? ... ... жауап береді, арнайы қылықтар мен
реакциялардан тұрады.
- Мүмкіндіктер мен қабілеттер мінез – құлықтық элементтерді бағыттап,
бағдарлап отырады, қалай? ... ... ... береді.
- Идентификация факторлары біздің өзіндік санамыздың негізінде көндіру
мен құндылықтарымызды жүйелейді. Кім? деген ... ... ... ... ... әр ... ... бағалап,
бағдарлайды. Осыған орай ТОТЕ иерархиясы жүйеленді. Сурет 9
Креативтілік кез – ... ... ... ... ... ... табылады. Кез – келген деңгей, деңгей басқалармен
сәйкесіздікте креативті ... ... ... ... ... ... құруға қабілетті болуы мүмкін, бірақ басқа
ортада қалай ... ... ... біле ... ... Адам ... ... жүйелесе, ол креативтілікті инновациялық оқыту
жағдайында маңызды, әрі қасиетті ... ... ... ... ... адамдар өздерін «новатор», «ойлап шығарушы» ... ... ... «мен ... адам ... Көндіру (сендіру); «Креативтілік күрделі, әрі бұзушы іс ... ... «Мен үшін ... ойлануды білмеймін».
4. Мінез – құлық; «Бұл жағдайда тағы не істеу керектігін білмеймін».
5. ... ... «Мен ... іс шығаруда еш уақытым болмайды».
Миссия
Өзіндік сана
Шешім
Мотивация
Стратегия
Жоспар
Әрекет
Реакция
Шектеулер
СУРЕТ 9 ТОТЕ иерархиясының жүйеленуі
Өткен жаттығуға оралыңыз және өзіңізге ... ... ... ... ... ... деңгейіне ықпал етеді.
Жүйелер теориясының бір принципі – ... әр ... заңы ... Бұл ... ... ... маңызды роль атқарады.
Көптеген шетел педагогтердің пікірінше креативтілік пен ... оқу ... жаңа ... өсуі үшін ... ... мекеменің әріптестері өзгергіш әлемге бейімделуі міндетті.
Басқа жағынан алғанда креативтілік пен инновация бағдардан ... ... ... ... Аса креативті адам болып, бірақ өз іс
- әрекетінде сенімсіз новатор болуы креативтіліктің шегін біліп, өз ... ... ... қажет.
Қажетті әралуандылық заңы бойынша біз өз ... ... пен ... әркез вариациялап отыруымыз қажет. Өткенде тиімді
болған процестер қоршаға орта мен сыртқы ... ... ... ... ... ... ... жетістіктер креативтілік үшін шектеуші
болуы мүмкін.
Креативтілік – бұл ... және ... ... Бұл заңдылық
бойынша; әлемге сәтті түрде бейімделуі үшін, жүйе элементі икемділіктің
минималды санына ... ... ал бұл ... ... ... ... ... Яғни өз мақсатына жеткісі келетін адам сол
мақсатқа жетуде бірнеше ... ... ... ... ... ... санамыздың картасын құруға
алушылық қабілетінде. Психикалық процестер креативтілікті ... ... ... ... ... ... ... әдетте басқа бір нәрсе туралы ойланғанда туындайды.
Берілген жаттығу сіздің кәсіби аймағыңызбен ... ... да, ... ...... ... ... ашып, креативтіліктің
жеке бас стратегиясын хабарлар етеді.
Кез – келген шығармашылық актілер қоршаған ортамен ... ету ... ... ... талап етеді.
Жеке бастық креативтілікті зерттеу. Сіздің міндетіңіз: 5 – 10 ... ... бар ... бір ... зат, ой не ... жасау. Өзіңізге
сұрақ қойыңыз 5 – 10 минут ішінде не ... ... ... өз ... бен ... ... назар бөлу қажет.
Өз мінез – құлқынызда тіл мен ... ... ... Сіз ... қалай бастайсыз, идеяны қалай дамытасыз, жұмысты
аяқтауда қандай себептерге қарап, ... ... ... ... беруге
тырысыңыз.
Айқындау процесінің құрылымы: Аяқтаған соң қандай принциптер,
психикалық ... ... ... үшін ... ... сұрақтар көмегімен жауап бере аласыз.
Бірінші сұрақ «Нақ сол идея ... ... ... қалай
қабылдадыңыз?». Бұл таңдамалы шешім болды ма, әлде сіз бұл туралы ойладыңыз
ба?
Екінші сұрақ «Аяқтағаныңыз туралы сіз ... ... ... жеткілікті қанағаттандырушылықты қайдан таптыңыз? Сіздің ойыңызша,
сіз креативті затты, ой не ... ... ба ... онша құра ... Неге?».
Сіз өз құруыңызға көңіліңіз тола ма? Неге? Егер көңіліңіз ... не ... ... ... жеке ... ... байланысты.
Үшінші сұрақ «Сіз нақты не істедіңіз? Сіздің когнитивті амалдарыңыз
қаншалықты болды? Сіз жұмысқа қалай кірістіңіз?».
Үш негізгі сұрақ:
1. Нақ нені ... ... сіз ... ... ... ... жөнінде сіз қалай анықтадыңыз?
3. Сіздің бұл жұмысқа көңіліңіз толды ма?
4. Ой, идея не қорытынды ... үшін сіз не ... ... креативті процесіңіз қандай болады?
Бұл жалпы зерттеу: зерттеу – жаттығуы. Оның ... ... ... ... жаңаны білу және басты түсініктер
үшін референтті тәжірибені құра бастау.
Бұл жаттығудағы бағдар ... ... ... ... ... ... көп жағдайда мағлұматты білу. Сурет 10
Басы ... ... ... ... Сіз ойды ... іске ... ойды ... ... ... Шығармашылдық аяқтағанын
бастадыңыз? ... сіз не ... ... ... «іс - ... етуші» «критик»
СУРЕТ 10 Креативтіліктің жеке бас стратегиясының кестесі
Жаттығудан ... Сіз өз ... ... ... ... алғандығыңыз
туралы ойлайсыз. Сіз ойлаудың қандай типін қойдыңыз? Жұмыс процесінде ойша
суреттерді саналанғандығыңыз назарға алынуы қажет.
Сіздің затқа тек қана ... оны ... ... ... ... ... ... ма?
Сонымен қоса, өз жұмысыңыздың нәтижесі тактильді немесе физикалық
болуы ... ... ... тиімді, пайдалыны жасап шығару ма, әлде
басқаларға өзіңіздің маңыздылығыңыз, икемділігіңіз ... ... ... - өзіндік креативті ойлау процесінің ... ... ... стратегиялардың белгілі бір құрылымға ие
екендігіне не стратегиялар ... ... және ... қорытынды бойынша
айырмашылықта болады.
Әр педагог креативтілікті әрқалай білдіреді. Кез – ... ... ... ... байланысты жаттығулар келесі мақсатта.
- Нақты қоршаған заттардан қарапайым нәрсені құру ... және ...... процесстерді назарға алу.
- Өзіндік креативті ойлау процесіңізді зерттеуде когнитивті
стратегиялардың белгілі бір ... ие ... көз ... ... ойлау процесінде қайталанушылық микромінез – құлықтағы
ерекшеліктер мен принциптер ескеру.
- Өзбетті ішкі креативті стратегияларды ескеру.
Бұл экспериментте сізге ерекше ... ... не? ... бәрінен бұрын
не таң қалдырды.
Тапсырма сізге жеңіл болды ма, әлде ауыр ма? Бұл жаттығуды ... ... ... ... сіз ... ... шешуде сол немесе басқа кедергілер кездесті ме? Егер ... онда бұл ... ... не ішкі ... ма? Егер ішкі ... тап ... не ... керек? Оны іске асырудағы ниет, мүмкіндіктер үшін ... ... 11 ... жеке бас ... ... ... жылы ... педагогтердің креативтілігін зерттеу мақсатында
Торренс тесті бойынша тағы да ... ... ... ... нәтиже алдық.
| ... ... ... ... | | | |
| | | | ... | | | |
| ... |% |Педагог ... ... ... |
| ... | | | | | ... |9 |36% |11 |44% |5 |20% ... |16 |64% |8 |32% |1 |4% ... ... ... ... ... пайыздық көрсеткішпен
көрсетілген гистограмма құрдық. Сурет 12
Бұл кесте бойынша шығармашылық ойлау 2 бірлікке жоғарылаған ... де 2 ... ... оқу ... педагогтерімен жүргізілген жұмыстардан басқа, біз
зерттеуге алынған.
Жүргізілген жұмыстар таным белсенділігін күшейтуге бағытталды.
Жоғарыда ... ... ... ... ... оқу ... шығармашылық мүмкіншіліктерінің дамуында креативтіліктің
ерекше ролі ... ... ... ... ... ... оқыту жүйесі басымырақ әсер ететіндігі дәлелденді.
Шығармашылық таным мен жеке ... ... ... ... ... терең түсінуге мүмкіндік береді.
СУРЕТ 12 Эксперименттен кейінгі креативтілік көрсеткіш
Адамзат тарихы қуаландырып ... кез – ... ... – экономикалық дамуының табыстылығы оның ... ... ... ... ... ... да ... креативтілігін тиімді дамыту тек педагог өзінің
жеке ... ... ғана ... ...... жүйесінің
негіздейтін педагогтің креативтілік сипатына да тәуелді болады.
Жоғары дамыған инттелект жеке ... ... ... бір ... – креативтіліктің дамуының қажетті шарттарының бірі
және тағы да бір маңызды шартты –инновациялық іс - әрекетке деген ... деп ... ... Яғни, біріншіден нағыз креативтілік –
жеткілікті жоғары дамыған интеллект ... ... жеке ... және креативтілік өзара байланысты. Екіншіден, объектіге
деген шығармашылық таным сипаттамалары ... ... ... ... ... ... болса, соғұрлым креативтілікте жоғары болады.
Креативті қабілеттер интеллектуалды қабілеттермен пара – пар ... ... бұл ... ... ... ... ... табады.
1) Қабылдауды жылдамдығында, идеяларды жүйелеуде, ортақтау мен
қабылдаудың кейбір ерекшеліктерінде.
2) Танымдық белсенділіктің ... ... ... ... ... Жаңа идеяларға сенситивтілікте.
4) Сананың ерекше күйлерінде.
Дж. Гильфорд өзінің интеллект құрылымының моделінде бұл екі ... ... ... ... ... типімен, ал
креативтілікті - дивиргенттмен байланыстырады.
Конвергентті ойлау проблеманың бір ... ... ... ... ... ойлау қиялдауға сүйене отырып, көптеген мүмкін болатын
шешімдерді біріктіреді /60/.
Ол негізгі төрт сапаларымен сипатталады.
1) Шапшандылықпен ... ... ... продуцирлеу қабілеті).
2) Икемділікпен (әр алуан идеяларды ұсыну).
3) Біртумалық ... ... емес ... ұсыну).
4) Нақтылық (өз идеясын аяқтау).
П.Торренс креативтілік ойлауды ынталандыруда мұғалімнің ... бес ... ... ... керемет төтен сұрақтарға зейін қою;
- керемет идеяларға құрметпен қарау;
- ... ... ... ... өз ... ... ... жасау;
- баға қойылмайтын тәжірибелер мен оқуға уақыт беру.
Педагогтердің, психологтардың ойынша оқу процесінің ... ... ... ... ... керек:
- жағдайды талдайтындай білу, яғни себеп – салдар байланысын анықтай
білу, алдын ала оның ... ... ... ... және ... яғни ... ... қорытынды жасау;
- қайшы әңгімені қабылдау мәселе қою және шешу;
- дивергенциялық ойлау (икемділік, шапшаңдық, біртумалық);
- бай көзқарас;
- ... пен ... ... ... қабілеттердің болу үшін ең алдымен тіл байлығы, сөз қоры мол болуы
керек.
Көптеген зерттеушілер (Д.Б.Богоявленская, Н.С.Лейтес, А.М.Матюшкин,
т.б.) ... ... ең бір ... ... ... ... ... көрсетуі деп сендіреді. Сонымен педагогтің өзі ойлау
операциялары мен ... ... ... ... ... ... және ... қабілетін бағалауға өзі қатысады /36, 1/.
Сонымен, зерттеу бағдары оқу ... ... ... ... ... мүмкіндігін дамыта алатындай, оқу мақсатындағы
инновациялық ... ... ... негізі – шығармашылық және ... ... оқу – ... қызметіндегі тәжірибелер мен құрал – саймандар,
рөлдік және ... ... ... жеке бас ... мен ... ... мен анықтау /61/.
Шығармашылық оқу процесіне тән мына сипаттарды бөліп көрсетуге болады.
1) студенттер жаңа тәжірибені меңгеру ... ... ... оқулық зерттеуді ұйымдастыру барысында көреді, оқушылар үшін ... ... ... ... ... зерттеудей болады;
2) зерттеудің пәндік – мағыналық материалы ретінде арнаулы дайындалған
оқу материалымен ... ... ... ... өздері іздестірген
материалдар кіреді. Басты орын ... ... ... ... ... оқу ... оқудың өзара қатынас сипаты ... ... ... ... бағынады;
4) оқу қызметінде жаңа өмір тәжірибесін ... ... ... элементтерін кеңейту уәждері кіреді;
5) пәндік – мағыналық оқу ... ... ... ерекше
қорытындысына іздестіру қызметіндегі рефлекстік пайымдау тәжірибесі жатады.
Өнімділікті, икемділікті, ойлауды ... ... үшін ... ... емес екі ... ... қажет. Бұл субтесттер затты қолдану
(вербалды) және эскиздер (вербалды емес).
«Креативті өнім» түсінігі бар. Оны Дж.Гильфордтың әдістемесі арқылы,
яғни оның ... ... ... ... проблемаға сезгіштікпен, жинақтауға қабілеттілікпен,
жеткіліксіз детальдарды ... ... ... Бұл креативтіліктің атрибуттары ғылым және ... ... ... ... ... ... ... креативті емес адамдардан айыратын тұлғалық
сипаттар берілген: талғампаздық, өзіндік айқындыққа құштарлық, қиялдың
дамуы, ... ... ... еркіндік пен өзбеттілік, кәсібилік
пен құзыреттілік, артистілік, оптимизм, біртума ойлау ... және ... ... ... ... ... оқыту
жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту жолдары қарастырылды.
Біріншіден, философиялық, психологиялық - ... ой ... мен ... ... ... мен бағдарламаларға сүйене
отырып, жоғары оқу ... ... ... ... ... ... әсер ететіні анықталды.
Философиялық, педагогикалық және психологиялық әдебиеттердің
теориялық талдауы, тұлға ... ... ...... ... отырып, инновациялық оқыту жағдайындағы педагог
креативтілігін дамытуда қажеттілігі көрсетілді.
Екіншіден, ... ... ... ... креативтілігін
дамытып отыруы тиіс. Ғылыми - зерттеу жұмысы нәтижесінен төмендегідей
қорытынды жасаймыз:
1. ... ... ... педагог креативтілігінің алатын
орны ерекшеленді.
2. Педагогикалық - психологиялық әдебиеттегі педагог креативтілігін
дамыту анықтамаларын талдау негізінде ... ... ... ...... ... ... стандартты емес шешімдер қабылдаудағы терең
қасиеттерін көрсететін қабілеті. Креативтілік – бұл міндетті және
үздіксіз педагогикалық процесс.».
3. Креативтіліктің нақтыланған ... ... ... ... үлгісі жасалынды. Басты назар инновациялық оқыту
жағдайындағы педагог креативтілігін дамытуға ... ... ... ... ... ... дамытудың
өлшемдері мен көрсеткіштері анықталды. Педагогтер креативтілігін
дамыту деңгейлері анықталды.
5. Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог ... ... ... педагог креативтілігін дамыту ерекшеліктері
талданды.
6. Инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамытудың
жолдары ұсынылды. ... ... ... сауалнамалар,
тапсырмалар, тестер креативтілікті дамытудың тиімді қүралы деп
есептемейміз. Дегенмен де, бұл ... - ... ... болады деп ойлаймыз. Себебі, әдістеме мазмұны
педагог үшін қолайлы. Бұл ... ... ... ... ... ... қолдануға болады. Біздің жүргізген
зерттеу жұмысымыз бойынша төмендегідей ... ... ... ... формалары мен мазмұны негізінде жүргізілуі тиіс.
Инновациялық оқытудың озық үлгілерін тиімді ... ... ... ... ... ғылыми болжамы дәлелденіп,
қойылған міндеттер іске асырылды. ... ... ... ... ... ... аумағындағы көптеген сұрақтардың жауабын
қарастыру болашақтағы ізденістерді ... ... ... зерттеу
жұмысымыз инновациялық оқыту жағдайындағы педагог креативтілігін дамыту
проблемасы жан-жақты түбегейлі ... деп айта ... ... ... әртүрлі деңгейде әркімде – ақ болады.
Педагогтің ойлауына креативтілік ... ... ... ... оған ... ... Оқушы алдына белгілі бір әдеби мәселені ... қоя ... оның ... ... түрткі түседі, мәселені шешудің жолын іздейді,
қажетті салыстыруларға, сұрыптаулар мен ... ... ... бір қорытындыға, тұжырымға келеді. Педагог ... ... ... да ... бір дәрежеде креативтілікті танытады.
Қорытындылай келе, іс – ... ... ... деңгейі көтерілді, шығармашылық қабілеттері артты, білімдерін
тереңдетті, өздеріне сенімі бекіді.
Инновациялық оқыту жағдайында жоғарыда ұсынған ... ... ... ... ... мен мазмұны, әдістерін қолданудың мәні
зор. Педагог ... ... жан – ... ... жеке ... арттыруға көп ықпал етеді. Инновациялық ... ... ойы бар, ... ... ... дамытуға алып келеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Богоявленская Д.Б. Психология творческих способностей / Д.Б.
Богоявленская. – М.: Просвещение, 2002. – 296 с.
2. ... М.А., ... Ф.Б. ... ... к
творческой педагогической деятельности / М.А. ... ... – М.: ... 1995. – 208 ... Кан – ... В.А., ... Н.Д. Педагогическое творчество /
В.А. Кан – Калик, Н.Д. Никандаров. – М.: Просвещение, 1990 –
128 с.
4. ... А.В. ... ... высшей школы // А.В.
Морозов. Высшее образование сегодня – Higher education today.
– М.: 2004. - №3. – С. 64 – ... ... М.М. ... ...... іс - ... ... жолдары / М.М.Мұқаметқали.
- Өскемен: ШҚМУ, 2004. – 198 б.
6. Морозов А.В. О разработке ... ... ... ... / А.В. ... – М.: Академический Проект,
2003. - № 6. - С. 72-75
7. Осухова Н.Г. ... ... ... ... Н.Г. ... // ... - 1992. - № 3-4 – С. ... Теплов Б.Е. Способности и одаренность / Б.Е. Теплов. //
Психология индивидуальных различий. ... М.: ... – С. ... ... и склонности: комплексные исследования / Под.ред
Э.А.Голубевой. - М.: Педагогика, 1989. - 200 ... ... Н.М. ... ... и ... ... / ... – М.: Академический Проект, 1994. – 176 с.
11. Қазақстан Республикасының Білім туралы заңы / ... ... 2000. - 336 ... ... В.Д. ... и ... в ... / В.Д. Лушников. // Педагогика. – 2000. - №10 –
С. ... ... М.В. ... ... ... в зарубежных
педагогических поисках / М.В. ... – М.: ... – 207 ... ... М.А. ... ... и ... технология профильного обучения математике:
Автореф. дис. канд. пед. наук. // М.А. Афендикова: Воронеж,
2004. – 23 ... ... Т.Н. ... ... в ... инновационного
обучения: Автореф. дис. канд. психол. наук: // Т.Н. Галич:
Казанский государственный технический университет им. ...... 1999. 21 ... ... М.М. ... ... система непрерывного
формирования ситемного мышления и ... ... ... во всех звеньях образования: [Идеи,
принципы, вопросы ... ... / М.М. ... ... ... – М.: Просвещение, 1998. – С. 20 – 27
17. Креативная педагогика XXI века = Creative pedagogics of ... st century: ... ... как ... ... ... потенциала личности – М.:
Академический Проект, 1999. - 145 с.
18. Морозов А.В. ... ... ... ... / А.В. ... – М.: ... Проект, 2002.
– 395 с.
19. Лобейко Ю.А. Научные основы творческого развития ... ... ... ... Акад.повышения
квалификации и переподготовки работников образования / Ю.А.
Лобейко. – М.: Педагогика, 2000. – 271 ... ... тілі ... ... ... түсіндірме сөздігі:
Педагогика және психология / Алматы: Мектеп, 2002. – 256 б.
21. ... А.В. ... ... ... в ... ... ... / А.В. Морозов. – М.:
Академический Проект, 2002. – 409 с.
22. Морозов А.В., ... Д.В. ... ... ... ... ... для вузов / А.В. Морозов, ... – М.: ... ... 2004. – 2 – е ... и доп. – 560 ... ... В.А., Подымова Л.С. Педагогика: Инновационная
деятельность / А.В. Сластенин, Л.С. Подымова. – М.: НИИ ... – 305 ... ... С.А. Педагогика: педагогическая теории, системы,
технологии: учебное пособие / С.А. ... – М.: ... – 509 ... ... В. ... ... педагогики в условиях
перехода к информационному обществу / В. ... // ... – 1999. - № 4 – С. ... ... Д.В. ... ... ... системы / Д.В. Чернилевский. – М.:
Педагогика, 2003. – 296 ... ... В.Г. ... ... ... учителя /
В.Г. Рындак. – М.: ... 1994. – 264 ... ... Л.Л. ... ... / Л.Л. Шевченко. –
М.: Академия, 1996. – 176 с.
29. ... С.Л. ... ... и ... ... / С.Л. ... // ... различий. Тексты - М.: Педагогика, 1982. – ... НЛП: ... ... / ... – СПб.: ... 2003.
– 416 с.: ил. (Серия «Эффективный тренинг»)
31. Ролик М.П. Креативная педагогика как ... ... и ... ... ... / М.П. ... Инновация в образовании. 2001. - № 6 - С. 104 – ... ... ... / ... ... энциклопедиясы, 1996. –
525 б.
33. Лейтес Н.С. ... дети // ... ... Тексты / Н.С. Лейтес. - М.: Просвещение, 1982 – ... ... Ю.А., ... Т.Г., Трухачев В.И. Инновационная
деятельность и творческое развитие педагога. Акад.повышения
квалификации и переподготовки работников ... / ... Т.Г. ... В.И. ... – М.: ... 2002. – 415 ... Крайг Г. Психология развития / Г. Крайг. - СПб.: Питер, 2000.
- 980 ... ... Т.К. ...... ... ... учителя в условиях классического
университета / Т.К. Градусова. – Кемерово. 2001. – 157 с.
37. Таубаева Ш.Т. ... ... ...... ... меңгеру құралы арнаулы курсының
бағдарламасы / Ш.Т. Таубаева, С.Н. Лактионова, Б.Т. Барсай. ... ... 2002. – 35 ... ... С.А. ... ... ... Проблемы и
пути развития: монография / С.А. Пеняева. – М.: ... +, 2005. - 126 ... ... Д.В., ... В.В., Шаповалов А.П. Креативные
аспекты стновления образовательной ... / ... В.В. ... А.П. ... – М.: ... гос.
технол. акад. пенз. государственный технологический институт,
2003. - 151 с.
40. Ховрина А.С. Педагогическое творчество и ... / ... // ...... 2002. - №2 – С. 179 – ... ... М.С. Психология индивидуальных различий / М.С.
Егорова. - М.: ... ... 1997. - 325 ... ... К. ... и ... Книга для учителя / К.
Ангеловски. – М.: Просвещение, 1991. – 158 ... ... Н.В. От ... ... ... к
дистанционному образованию: Учебное пособие / Н.В. Борисова.
– М.: Домодедово, 1999. – 183 с.
44. Жураковский В., ... В., ... И. ... ... и ... (Педагогический и
квалификационные аспекты) // Высшее образование в России. - №
3. – 2000. – С. ... ... Н.В., Реан А.А. ... ... для вузов /
Н.В. Бордовская, А.А. Реан. – СПб., 2000. – 398 с.
46. ... Д., ... Л. Что ... ... ... / ... Л. Раджасингам. // Образование в ... – М.: ... 1999. – 158 ... ... В.Д. Технологическая культура и образование / В.Д.
Симоненко. – Брянск: 2001. – С. 14–16
48. Таубаева Ш.Т. Атаулы мектеп ізденіс пен ... ... / ... // ... – 2002. - № 1 – Б. 23 – ... ... С.А. ... активность в креативной
педагогике высшей школы / С.А. Пеняева. М.: Компания спутник
+, 2003. – 111 ... ... Г.П. ... и ... / Г.П. Щедровицкий. //
Учительская газета. – 1998. – 25 мая – С. 5
51. Чернилевский Д.В. ... ... в ... школе:
Учебное пособие для вузов / Д.В. Чернилевский. – ... 2002. – 389 ... ... В.П. ... и прогрессивные технологии обучения
/ В.П. Беспалько. – М.: 1995. – 324 с.
53. Андреева Г.М. ... ... / Г.М. ...... 1996. – 247 ... ... К. ... диагностика / К. Ингекампф. –
М.: Педагогика, 1994. – 212 с.
55. Таубаева Ш.Т., Құдайбергенова К. ... ... ... ... / Ш.Т. Таубаева, К. Құдайбергенова.
// Қазақстан жоғары мектебі. – 1996. - №5 – Б. 95 – ... ... П. ... ... научного творчества в школе
/ П.Оржековский. // Лицейское и гимназическое образование. –
1998. - № 1 – С. ... ... Қ.М. ...... ... ... / Қ.М. Нағымжанова. - Өскемен: Медиа – Альянс, 2005. –
192 бет.
58. Дружинин В.Н. Психологическая ... ... ... Часть 1 и 2 / В.Н. Дружинин. - Саратов,
1990. – 183 с.
59. ... Д. ... ... жоқ ... // ... мектебі. – 2001. - № 8. – Б.
34-35
60. Инновационное обучение: стратегия и практика / Под ред. ... – М.: ... 1994. – 114 ... ... А.В. Диагностика креативности. Монография / А.В.
Морозов. - М.: Академия, 2001. – 336 ... ... К. ... ... деңгейлері /
К.Бұзаубақова. // ... ... 2005. - № 7. – Б. 16 ... ... А.1 Кәсіби даярлықтың 1-ші кезеңіндегі педагогтің инновациялық іс -
әрекетке даярлығы.
СУРЕТ А.2 Кәсіби даярлықтың 2-ші кезеңіндегі педагогтің инновациялық іс -
әрекетке ... А.3 ... ... 3-ші және 4-ші кезеңіндегі педагогтің
инновациялық іс - әрекетке даярлығы.
ҚОСЫМША Ә
Оқытудың интерактивті әдістері
|Әдістер ... ... ... ... Миға ... |- ... ... негізгі идея |Жылдамдық , алғырлық |
| ... ... |
| |- ... ... ... ... |
| ... ... ... жазылып |
| |- ... ... ... |
| | ... ... жасау; |
| | | |
| | ... ... |
| | ... |
|2. Дебат |- ... ... ... |екі ... ... |
| |- ... қалыптастыру; |алмасу |
| |- ... әрі ... | |
| | ... |
| | ... |
| | ... шығу ... ... |- талқылау; | |
| |- ... | |
| |- ... ... ... негізгі |
| |- ... бір ... келу ... |
| | ... |
| | ... ... ... |- ... ... |
| |- ... ... ... ... ... |- ... іс ... ... ... |
| | | |
| | |өз ... топқа |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
|5. Топтық жұмыс |- қысқа уақытта пікір алмасу; |жасау; |
| |- ... ... |- ... орнын, |
| ...... ... ... ... |
| |- ... ... | |
| |- ... ... | ... Б
СУРЕТ Өзін - өзі шығармашылық мәдениетін дамытудың жетістіктері
ҚОСЫМША В
Креативтілік ерекшеліктері
|1. Талдау ... ... ... ... |
|5 ... барысында жеңіл – желпі қателіктер жіберіледі |
|4 ... ... ... ... жібереді |
|3 ... ... ... ... |
|2 | |
| ... топтап, жүзеге асыра алады ... ... ... іске ... ... ... |
|5 ... |
|4 ... ... ... ... ... ... |
|3 ... |
| ... оқып ... ... ... ... |
|2 ... |
| | |
| ... құблыстарды оқып үйренуде ортақ және әр түрлі |
| ... ... ... ... ... 5 ... елеулі белгілеріндегі ұқсастықтары мен |
| ... таба ... |
|4 ... ... ... қателіктер жібереді |
| ... ... ... |
|3 | |
|2 ... ... ... ... және |
| ... көрсете алады ... Шолу ... ... ... қателіктер жібереді |
|5 ... ... ... шолу ... ... |
| ... ... |
|4 ... ... ... ... ... алмайды |
|3 | |
| | |
|2 ... ... ... екі – үш сөйлеммен жеткізу, |
| ... ... т.б. ... ... ... Маңыздыны бөліп |маңыздысын бөліп көрсетуде ... ... ... 5 ... |
| ... қателіктер жібереді |
|4 ... ... ... ... көрсете алмайды. |
| ... өз ... ... ... және оны |
|3 ... ... өзі таба ... ... ... ... ... меңгеруге белсене қатысады, достарының |
| ... ... және ... ... есеп ... ... 5 |шығаруда, шығарма жазуда өзіндік элементтерін ... ... ... түрде, көптеген сәйкестілікке |
|3 ... ... ... ... |
| | |
| ... сөзі жүйелі, қисынды, қорытындыны дәләлдей |
|2 ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... | |
|5 ... ... ... қателіктер жібереді, қажетті |
| ... ... т.б. ... |
|4 ... ... қисындылығы аңғарылмайды |
| | |
|3 |өте аз ... ... ... ... ... |
| ... ... проблемаларды шешуде белсенділік |
| ... |
|2 |тез ... |
| ... ... |
| ... ... өте төмен ... ... ... сөзі ... ... ... дәләлдей |
|5 ЖҮЙЕЛІЛІГІ |білуі аңғарылады сөйлеу жүйесінде елеулі ... ... ... ... |
|4 ... бірізділіктер, дәлелдеулер, т.б. бұзылады |
|3 ... ... ... ... жібереді, қажетті |
| ... ... т.б. ... |
|2 ... ... ... ... ... ОЙЛАУ |өте аз ... ... ... ... ... |
|5 ... ... ... ... ... |
|ШАПШАҢДЫҒЫ ... |
| |тез ... |
|4 ... ... |
|3 ... ... өте төмен |
|2 | ...... ... ... ... ... ... еліктеу
Еліктеу (көшіру)
индивидтің ойлау
амалының
кестесі
топтастыру
жалпылау ... ... ... ... ... ... анықтау
Деректер, мәліметтер, қорытындылар
2-мәселе
Мәселені шешу үшін мәліметтер мен деректерді іздеу, гипотеза ұсыну, оны
тексеру, қорытындылау.
Деректер, ... ... ... ... ... ... ... – қайшылықтарды анықтау, қарама –
қайшылықтардың пайда болуын зерттеу әрі түсіндіру
1-мәселе
Инновациялық көзқарастың жүйеленуі
Жалпыланған білім жүйесін жүйелеу ... ... ... іске ... ... іс - әрекетті проектілеуге көшуі
Инновациялық креативті білім беру принциптері
Жаңа жағдайдағы біріккен әрекетке қабілеттілік
Инновациялық оқыту сипаттары
Оқытудың болашақтағы ашық ... ... ... ... негізінде өзін айқындау
Креативті
Шығармашылық
Репродуктивті
ДЕҢГЕЙЛЕР
Қарым – қатынас мәдениеті
Әдіснамалық және технологиялық ... ... ... ... процесс
шығармашылық орта
Креативтіліктің туындау жағдайы
Шығармашы
лық белсенділік
Педагогикалық инновациядағы шығармашылық қабылдағыш
тық
критериилер
Инновация
лық іс - ... ... мен ... ... ... ... ... жаңашылдық енгізу
Қиындықтарды болжау
Эксперименталды жұмыстың жоспарлау кезеңі
Жаңаны қолданудағы шешім қабылдаушылық
Білім берушілік бағдарламалар
ды тұлғалық мотивациялық өңдеуі
ФУНКЦИО
НАЛДЫ ҚҰРЫЛЫМ
ДАР
Рефлексивті
Технологиялық
Креативті
Мотивация
лық
ҚҰРЫЛЫМ
ДЫҚ КОМПОНЕНТТЕР
Педагогикалық қабілет
Интеллектуалды құндылықтарға қабылдағыштық
дидактиалық
Әлеуметтік
Педагогикалық
Кәсіби
Қарым - ... ... ... ... ... ... ... (жалпылау)
Интеллектуалды
КРЕАТИВТІЛІК
Білім берудегі оқыту модельдері
Проблемалық
Компьютерлік
Имитациялық
Кіріктірілген
Зерттеушілік
Жобалау
Ойын
Көндіру құндылықтар
Неге?
ЖАТТЫҒУ
1 Фаза
1. Қолда бар ... ... ... ... материалды қолдану.
2. Олармен қандай да бір креативті инновациялық әрекетті тудыру.
2 Фаза
Үш сұраққа жауап:
1. Нақ не істейтіңіз туралы сіз ... ... ... ... ... қаншалықты қанағаттандыратын жағдай туды.
3. Сіз жұмысқа қалай кірістіңіз, ағымды әрекеттерді қалай таңдадыңыз?
Мақсаты:
Индивидуалды потенциалды поттерндермен ... ... ... актіні іске асыру.
Мақсаты:
Креативтілікте қолданылатын педагогикалық ... ... ... ... ... ... ықпалы.
Жалпы ӘДІСНАМАЛЫҚ
Гуманизация – инноваторлар – толықтық – комплекстік - рефлексивтік
принциптер
ДИДАКТИКАЛЫҚ
1. ... ... ... ... өзін іс - ... ... ... түрткілікті өзара байланысы.
2. Педагогикалық процестегі субъект – субъекті бірігуі.
3. ... ... ... ...... өзіндік
бағдарлау, коррекциялау.
4. Педагогикалық іс - әрекеттің креативті және мотивациялық ... ... ... іс - ... шығармашылық бағыттылығы.
Педагогикалық мамандыққа қызығушылық тереңдеуі мен ... ...... ... кең ... ашылуы. Позитивті «Мен -
тұжырымдамасының» дамуы. Шығармашылық ... ... ... психологиялық – педагогикалық білімдер
Инновауиялық оқыту бойынша білім – дағылар кезінде меңгерілген ... ... ... ... жаңа объект функциясының енгізілуі; іс ... ... ... оқыту әдістемелері
Проблемалы – ізденушілік оқыту
Жағдайлық жаңашылдықпен танысу
ДЕҢГЕЙ
Репродуктивті: педагогикалық жаңашылдықты меңгеруге құштарлық,
педагогикалық жағдайды шешудегі ... өзін ... ... іс - ... даму вариативтілігі
Рухани мәдениет байлығы
Педагогикалық жаңашылдық меңгерудегі қажеттіліктің жүйеленуі
Педагогикалық рефлексияның дамуы
Жаңа типті мектеп бейнесін құруда инновацияны енгізу
МІНДЕТТЕР
МАЗМҰНЫ
ДЕҢГЕЙ
ТЕХНОЛОГИЯЛАР
Эвристикалық: ... ... ... ... ... негізгі құрылымдық элементтерін іздестіру, рефлексия,
эмпатияның жүйеленуі, педагогикалық инновациялардың ашықтығы
Психологиялық – педагогикалық білім икемділіктер
Негізгі инновациялық педагогика бойынша ... ... оның ... ... ... ... ... – ізденушілік оқыту
Өзін - өзі тану мен қарым – қатынас тренингтері
Дамып ... ... ... ... ... ... ... таңдау
Педагогикалық техника мен технология тренингтері
өзбетті жұмыс құрылымы
Тұтастай педагогикалық қарым – қатынас пен технологияларының ... ... іс - ... ... ... ... ... жоғары жауапкершілік,
шығармашылық белсенділік
Авторлық бағдарлама әдістерін меңгеру
Эксперимент әдістерін меңгеру, жаңашылдықтың дамуы
Педагогикалық процеске жаңашылдықты ... ... ... асыру,
эксперимент жұмыс қорытындысын іске асыру
Үйымдастырушылық – іс - әрекеттік ойындар
Рефлексивті – инновациялық практикум
Авторлық тұжырымдамаларды зерттеу
Авторлық ... ... ... ... ... жұмыс
Педагогикалық шеберханалар
БІЛУГЕ ТАЛПЫНЫС
ЕРІК ЖАҒДАЙЫ
БЕЛСЕНДІЛІК
АДАМ ҚАЖЕТТІЛІГІ
ӨЗІН - ӨЗІ ДАМЫТУ
СЫРТҚЫ ОРТАДАҒЫ ҚАЙНАР ... ІШКІ ... ... ... ... ... ОЙЛАУ
ҚОРЫТУ
САЛЫСТЫРУ
НЕГІЗГІНІ АНЫҚТАУ
ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАСИЕТТЕР
ТҰЛҒАНЫҢ КРЕАТИВТІЛІГІ

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Ақтөбе қаласы темір-бетон дайындау зауытындағы шикізатты мөлшерлеу процесінің автоматтандырылуын жобалау14 бет
Марков құбылысы16 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Алматы қаласының жағдайындағы Drosophila мelanogaster популяциясындағы особьтарға морфологиялық анализ жасай отырып қоршаған ортадағы ластаушы заттардың әсерін бағалау20 бет
Америка Құрама Штаттары мен Өзбекстанның қатынастары: жаңа қауіптер жағдайындағы саясат ерекшеліктері69 бет
Ауыл шаруашылығы өндірісі жағдайындағы ЭТҚ үнемділігі24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь