«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. ДЕБИТОРЛЫҚ ЖӘНЕ КРЕДИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДАР ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Дебиторлық қарыздар:түсінігі, түрлері, бағалау мен тану
1.2 Кредиторлық қарыздар: түсінігі мен түрлері

2 «ШЫМКЕНТ ҚҰС» ЖШС ДЕБИТОРЛЫҚ ЖӘНЕ КРЕДИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДАРМЕН ЕСЕП АЙЫРЫСУ ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Дебиторлық қарыздар бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру
2.2 Кредиторлық қарыздар бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру

3. «ШЫМКЕН ҚҰС» ЖШС ДЕБИТОРЛЫҚ ЖӘНЕ КРЕДИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДАР ҚОЗҒАЛЫСЫН ТАЛДАУ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫН ҰСЫНУ
3.1 Дебиторлық қарыздар айналымын талдау
3.2 Кредиторлық қарыздар айналымын талдау
3.3. Бизнес жоспар

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Ауыл шаруашылығының дамуына үлкен көңіл бөлініп, елімізде оның дамуына жағдай жасалынып, жыл сайын елбасымыздың Жолдауында назардан тыс қалып отырған жоқ. Осы ауыл шаруашылығы екі үлкен саладан құралады. оның бірі мал шаруашылығы болса, екіншісі өсімдік шаруашылығы.
Аталған мал шаруашылығындағы оңтүстікте жақсы жолға қойылған сала бұл құс шаруашылығы. Оңтүстікті ғана емес, республикамыздың көптеген аймақтарын құс етімен, жұмыртқамен қамтамасыз етіп отырған бұл саланың қызметін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері бар. Шикізаттық емес секторды дамыту аса маңызды екені алға міндет болып қойылып отырған жағдайда бұл кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуде оның есебі мен аудитін дұрыс ұйымдастырудың маңызы өте зор.
Кәсіпорын балансындағы негізгі баптары дебиторлық қарыздар мен кредиторлық қарыздар есебін дұрыс жүргізіп, қажетті көрсеткіштерге қажетті талдау жасап, оның нәтижелерін кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыру үшін пайдалану үлкен маңызға ие. Дебиторлық қарыздар мен кредиторлық қарыздар есебін дұрыс ұйымдастыру арқылы біз қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ететін негізгі көрсеткіштерге талдау жасап, кемшіліктер мен олқылықтардың алдын алу мүмкіндігіне ие бола аламыз. Осы аталған жағдайлар тақырыптың өзектілігін анықтап отыр
Жұмыстың мақсаты құс шаруашылығындағы дебиторлық және кредиторлық қарыздардың есебін ұйымдастыру ерекшеліктерін зерттеп, көрсеткіштерге талдау жасап, тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар жасау болып табылады.
Тақырыпты ашу үшін алға келесідей міндеттер қойылады:
 дебиторлық және кредиторлық қарыздардың түсінігін ашу;
 кәсіпорында дебиторлық қарыздардың есебін ұйымдастыру ерекшеліктерін зерттеу;
 кәсіпорында кредиторлық қарыздардың есебін ұйымдастыру ерекшеліктерін зерттеу;
 дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебінің дұрыс ұйымдастырылуын тексерудің қажеттілігін ашып көрсету;
 дебиторлық қарыздырдың айналымдылығын талдау;
 кредиторлық қарыздардың айналымдылығын талдап, оларды тиімділігін арттыру бойынша үұсыныстар жасау.
Зерттеу обьектісі «Шымкент құс» ЖШС. Аталған кәсіпорын құс шаруашылығы саласында тәжірибесі мол. Сапа менеджменті талаптарына сай жұмыс атқаратын кәсіпорындардың бірі.
Дипломдық жұмыс құрылымы. Жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан тұрады. Бірінші бөлімде дебиторлық қарыздар мен кредиторлық қарыздар теориялық тұрғыдан зерттелініп, түсінігі, түрлері мен тану және бағалау ерекшеліктері қарастырылды. Екінші бөлімде «Шымкент құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар бойынша есеп айырысулар ерекшілігі қарастырылды. Үшінші бөлімде дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысына талдау жасалынып, кәсіпорын қызметінінің тиімділігін арттыру бойынша бизнес жоспар жасалынады.Қорытындыда негігі нәтижелер туралы жазылады.
Тақырыпты зерттеу барысында заң актілері, нормативтік құжаттар, бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ережесі, Ұлттық қаржылық есеп стандарттары мен Халықаралық қаржылық есеп стандарты , отандық және ресей ғалымдардың еңбектері пайдаланылды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. «ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп туралы заңы.»
2. ХҚЕС № 1,2.
3. «Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесін бекіту туралы заң». № 221. 22.06.07ж.
4. //«Қаржылық менеджмент» № 1,№2. 21-28, 8- 15 беттер 01.01.2008 ж.
5. //«Библиотека бухгалтера» №11,№12 2007 ж 5-18,14-19,28-31 беттер. В.К.Радостовец,Т.Ғ.Ғабдуллин,В.В.Радостовец,ОШмид
6. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп», Алматы-2003
7. С.Т. Міржақыпова «Банктегі бухгалтерлік есеп», Алматы Экономика 2004
8. Әдіғали Әбдіманапов «Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері», Алматы – 2001
9. В.Л. Назарова «Бухгалтерлік есеп», Алматы Экономика 2005
10. Кеулімжанов «Қаржылық есеп» Алматы 2006 ж 216- 230 беттер,342-350 беттер.
11. Тасмағанбетов «Қаржылық есебі» Алматы 2004 ж 156- 178 беттер.
12. Д.О.Абленов «Аудит негіздері» Алматы экономика 2005 ж228-230,247-254 беттер.
13. К.Ш. Дүйсенбаев «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау»
14. // Бухгалтер бюлетень№ 22 маусым, мамыр № 4 – 5, 3 – 4 беттер
15. В.Л. Назарова, М.С. Жапбарханов,Д.А. Фурсов, С.Д Фурсова «Басқару есебі» Алматы экономика 2005 ж.156-162 беттер.
16. Учет и оценка дебиторской задолженности в соответсвии с международными стандартами. Дәулетбекова А.Д., Түлешова Г.К., Исабаева Г.З. // Бизнес класс 2004 №3 стр.2
17. Дебиторская и кредиторская задолженность. // Б-КА Бухгалтера и предпринимателя 2000 №5. стр.31
18. Малик А. Учет дебиторской задолженности. // Финансы и права №35
19. Журиков К. Бух-учет и налоги. 2003 №5
20. Власова О. Бухгалтерия с компьютером. // Бухгалтер плюс компьюте
21. №2732 1995жылдың 26-желтоқсанында Заң күшін иемденетін, ҚР Президентінің «Бухгалтерлік есеп жөнінде» жарлығы.
22. 1998-2000 жылдарға ҚР-да бухгалтерлік есеп пен аудиттің дамуы мен жүзеге асуының мемлекеттік бағдарламасы жөнінде №3838 1998 жылдың 28 қаңтарындағы ҚР Президентінің жарлығы.
23. 1996ж.12.10. бухгалтерлік есеп жөнінде ҚР-ның Ұлттық комиссиясының дайындығы мен ұсынысы үшін окцептуалдық негіз №2 «ҚР бухгалтерлік есеп стандарты» - Алматы,-1996ж.
24. Бухгалтерлік есеп стандарты. ҚР Ұлттық комиссиясы. -Алматы,1996ж.
25. Методикалық кеңес берулер мен стандарттау және ҚР-ның бухгалтерлік есебі. -1997ж.
26. 14.01.97.ж. өзгерісі және толықтығымен Қаржы министірлігінің Бас салық инспекциясымен №37 «ҚҚС есептеу мен төлеу тәртібі жөнінде» нұсқамасы.
27. 1993ж. 24.08. министрлер комитеті шешімі негізінде шығарылған ҚР-ның ұйымдары мен кәсіпорындары және мемлекеттік бірлестік жұмысшыларының іс-сапарлық қызметі жөнінде нұсқамасы.
28. Тулешова м. МСФО 1,2 том Алматы 2005 г.
29. Абрютина А. «Кәсіпорынның іскерлігін қаржы–экономикалық талдау» Оқу құралы –М:Изд-во «ЧС и сервис»,1998ж.
30. Алборов Р.А. «Өнеркәсіптік сауда АПК ұйымдарындағы аудит»: Оқу құралы., 2000ж.
31. Кәсіпорын мен ұйымның төлеу қабілеттілігін талдау.
32. Аренс Э.А. «Аудит»: Оқу құралы
33. Артеменко В.Г. «Қаржылық анализ»: Оқу құралы - «ДИС»басылымы - 1997ж.
34. Байдибеков Ж.М. «Кредиторлық және дебиторлық борыш балансындағы айналым құралдарының тиімді жұмыс істеуі мен пайдалануы және есеп айырысу саясатын ақылмен реттеу есебімен кәсіпорынның өндірістік іскерлігінің дамуы», «Қаржы –қаражат»-2000\5-6.
35. Барышников Н.П. «Бухгалтер мен аудиторлық көмегіне хаттама» –методикалық құралдар, нормативтік құжаттар, коментариялар, проводкалар, мысалдар/ Н.П.Барышников- М:басылым «Филинъ»1998ж.
36. Глазунов В.Н. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» -1999ж-2.
37. Данилевский В. «Аудит практикасы» Оқу құралы.
38. Дүйсембаев К.Ш. «Қаржылық есеп беру аудиті мен талдау» –Алматы-1998ж.
39. Дүйсембаева З.К., Ержанова С.М. «ҚР-ның кәсіпорында есеп саясаты»-Алматы -1999ж.
40. Дүйсембаева З. К. «Аудит жүйесіндегі қаржылық талдау» (1999ж-4).
41. Ефимова О.В. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын қалай талдау», -1993ж.
42. Кеннинг Дж. «Бухгалтерлік есеп теориясы: Оқу құралы.
43. Ковалев В.В. «Қаржы анализі: капиталды басқару, инвестицияны талдау: есеп беруді талдау» –М:Қаржылар мен сттистика -1997ж.
44. Ковалева О.С. «Бухгалтерлік есеп және шаруашылық іскелікті талдау және аудит» -Болашақ -1994ж.
45. Коровин А.В. Аудиттегі қаржылық талдаудың ерекшелігі» Қаржылар-2000ж-8.
46. Косой А.М. «Дебиторлы–кредиторлылық борыш»/Ақша және несие-1998ж.
47. Кутерин Ж. «Кәсіпорында кредиторлық борышты реструктризациялау» Жалпы жолдар/кәсіпкер және құқық -1999ж.(10-11).
48. Ковалев В.В., Привалов В.П. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайы» /экономика және маркетинг орталығы; 1995ж.
        
        МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ | ... ... ЖӘНЕ ... ... ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ | |
| ... ... | ... ... ... ... бағалау мен тану | ... ... ... түсінігі мен түрлері | |
|2 ... ҚҰС» ЖШС ... ЖӘНЕ ... ... | |
| ... ... ... ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ | ... ... ... бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру | ... ... ... ... есеп айырысуды ұйымдастыру | |
|3. |«ШЫМКЕН ҚҰС» ЖШС ... ЖӘНЕ ... ... | |
| ... ... ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫН ҰСЫНУ | ... ... ... ... ... | ... |Кредиторлық қарыздар айналымын талдау | ... | ... ... | |
| ... | |
| ... ... ... | ... шаруашылығының дамуына үлкен көңіл бөлініп, елімізде оның
дамуына жағдай ... жыл ... ... ... ... ... ... жоқ. Осы ауыл шаруашылығы екі үлкен саладан құралады. оның
бірі мал шаруашылығы ... ... ... ... мал ... ... ... жолға қойылған сала бұл
құс шаруашылығы. Оңтүстікті ғана емес, республикамыздың көптеген аймақтарын
құс етімен, жұмыртқамен қамтамасыз етіп ... бұл ... ... ... ерекшеліктері бар. Шикізаттық емес секторды дамыту
аса маңызды екені алға міндет болып ... ... ... ... ... ... ... етуде оның есебі мен
аудитін дұрыс ұйымдастырудың маңызы өте зор.
Кәсіпорын балансындағы ... ... ... ... ... ... есебін дұрыс жүргізіп, қажетті көрсеткіштерге қажетті
талдау жасап, оның ... ... ... ... ... пайдалану үлкен маңызға ие. ... ... мен ... ... ... ... ... біз қаржылық тұрақтылықты
қамтамасыз ететін негізгі ... ... ... кемшіліктер мен
олқылықтардың алдын алу мүмкіндігіне ие бола ... Осы ... ... ... анықтап отыр
Жұмыстың мақсаты құс ... ... және ... ... ... ... зерттеп, көрсеткіштерге
талдау жасап, тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар жасау болып табылады.
Тақырыпты ашу үшін алға ... ... ... дебиторлық және кредиторлық қарыздардың түсінігін ашу;
▪ кәсіпорында дебиторлық ... ... ... ... кәсіпорында кредиторлық қарыздардың есебін ... ... ... және ... ... есебінің дұрыс
ұйымдастырылуын тексерудің ... ашып ... ... ... ... талдау;
▪ кредиторлық қарыздардың ... ... ... ... ... ... ... обьектісі «Шымкент құс» ЖШС. Аталған кәсіпорын құс шаруашылығы
саласында ... мол. Сапа ... ... сай ... атқаратын
кәсіпорындардың бірі.
Дипломдық жұмыс құрылымы. Жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан
тұрады. Бірінші бөлімде дебиторлық ... мен ... ... ... ... ... ... мен тану және бағалау
ерекшеліктері қарастырылды. Екінші ... ... құс» ЖШС ... кредиторлық қарыздар бойынша есеп айырысулар ерекшілігі ... ... ... және ... ... ... талдау
жасалынып, кәсіпорын қызметінінің тиімділігін арттыру бойынша бизнес жоспар
жасалынады.Қорытындыда негігі нәтижелер туралы жазылады.
Тақырыпты ... ... заң ... ... құжаттар,
бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ережесі, Ұлттық қаржылық есеп ... ... ... есеп ... , ... және ... ғалымдардың
еңбектері пайдаланылды.
1. ДЕБИТОРЛЫҚ ЖӘНЕ КРЕДИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДАР ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1. Дебиторлық қарыздар:түсінігі, түрлері, ... мен ... ... (латын «debitum» сөзінен –борыш, міндеттеме дегенді
білдіреді) екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... бір ... ... - басқа заңды тұлғалар мен азаматтардың кәсіпорынға
арналған қарыз сомасы. Нақты емес есеп беру ... ... ... ... ... ... іскерлігінің объективті процесін
көрсетеді.
Дебиторлық қарыздың құрылу сипаты бойынша жақсы және ... ... ... ... ... не ... өндірістік
бағдарламасын орындау жолымен, сонымен қатар, есеп берудің әрекет етуші
формаларымен негізделгендер жатады. ... ... ... есеп
беруді жүргізу кезінде жетіспеушіліктері бар болуы, есеп ... ... ... материалдық құқықтарды шығаруда бақылаудың әлсіреуі,
жетіспеушіліктер мен ... ... ... ... ... ... қарыз халықаралық және Қазақстандық бухгалтерлік есеп
стандартына сәйкес сатып алушылардың ... ... ... ретінде
анықталады.
Дебиторлық қарыз - айналым капиталының маңызды компаненті. Егерде бір
кәсіпорын келесі кәсіпорынға товар ... ... ... құны ... ... ... иемденуге құқы барзаңды құқықтармен байланысты
кәсіпорын активтері болып табылады.
Дебиторлық қарыздардың келесідей түрлері болады (Сызба 1):
1. Саудалық дебиторлық қарыз
2. ... да ... ... 1. ... қарыздардың түрлері.
Жалпы активті мүлік, құндық бағасы бар, мүлікшілік және субъект ... ... ... ... болашақ экономикалық пайдалылық
–субъектінің ақшалай ... ... ... ... және ... ... табылады. Сонымен бірге, дебиторлық қарыз - бұл активке
айналған және иемденуге құқы бар, ... ... ... ... ... қарыз активінің негізгі 3 сипаттамасы бар:
- ақшалай құралдардың ... ... және ... ... ... ... ... пайданы туындатады.
-активтер шаруашылық субъект ... ... ... ... ... ... ... потенциалды қызмет көрсетулер заңды немесе оны
алу мүмкіндіктеріне заңды ... ... ... сату ... сатушыда дебиторлық қарыз құрылады.Сату-сатып алу келісімі
болашақ мүмкін пайданы анықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... белгілі бір сомма салса, онда сатушы
ресурстарға, яғни ... ... ... жоғалтады, осының
нәтижесінде актив болудан қалады;
- активтерге болашақта алынатын, ... ... ... ... пайда жатпайды. Сонымен бірге, сол немесе ... ... ... ... ... шешімі кілтті кезең болып табылады.
Фирмамен келісімге қол қою жағдайымен бухгалтер бақылауында болатын болашақ
мүмкін пайда бекітіледі.Тек ... ғана ... ... ... ... ... ... емес маңызы барын анықтайды. Көп жағдайда
маңыздылық операцияның біткенін білдіреді. Егер бір жыл ... ... ... ... дебиторлық қарыз толық қосылуы мүмкін.Сонымен
қатар, ұзақ мерзімді активтар құрамында 1 жылдан аса саналатын ... ... ... ... ... мүмкін.
Шаруашылықтың жоспарлы-әкімшілік жүйесінде, сонымен қатар 1997 жылға
дейін Қазақстан Республикасында әрекет еткен бухгалтерлік есеп ... ... ие ... шаруашылық құралдар деп ... ... ... ... ... болашақта табысқа
айналатын, шығындардың белгілі мөлшері болып табылады. Бұдан ... ... ... ... сонымен қатар дебиторлық қарызды
қарастыру ... ... ... ... ... ... ... осы төлемдерге құқықтық пайда болуы табыс болып
саналады. ... ... ... есеп беру ... ... сәйкес болу керек.
Қазіргі кезде дебиторлық қарыздың халықаралық есеп ... ... ... түрлерін бөледі: сатып алушы және тапсырыс беруші
дебиторлық борыш, тәуелді бірлестік, ... ... ... ... да дебиторлық қарыз, болашақ кезеңдердің шығындары,берілген ... ... ... ... ... ... екі
түрліболып бөлінеді: 1. ... ... ... ... 2. ... дебиторлық қарыз
1.2. Кредиторлық қарыздар: түсінігі мен түрлері
Кредитордың қарыз – кәсіпорынның басқа заңды немесе жеке ... ... болу ... қарай кредиторлық қарыз қалыпты және ақталмаған
болып ... ... ... пен кәсіпорынның бизнес-жоспарын орындау
барысына, сондай-ақ есеп ... іс ... ... ... жөн.
Бұларға төлеу мерзімі келмеген акцептелген есеп-қисап құжаттары бойынша
жабдықтаушыларға қарыз және бюджетке төлемдері өтіп кеткен қарыз және т.б.
Ақталмаған кредиторлық қарыз ... ... есеп ... ... ... ... еңбекті өтеу ... ... ... ... ... ... - жабдықтаушыларға және
т.б мерзімі өткен қарызтер саналады.
Кредиторлық қарызті тексерудің басты міндеттері мыналар:
1) ... ... ... ... ... ... ... және басқа құндық көрсеткіштердің
негізділігін тексеру.
Кредиторлық ... ... ... ... ... мен ... қарызті азайту жөніндегі ұсыныстарды
дайындау.
Кредиторлармен есеп айырысу жағдайын ... ... ... және ... тәртіптің нығаюына тапсырылған ... ... ... сақтау үшін жауапкершілікті арттыру сапасымен өнімді
жеткізу жөніндегі міндеттемелерді орындауға, кредиторлық қарызті ... ... орай ... ... субьектінің қаржылық ... ... ... ... кредиторлық қарыздар екіге бөлінеді:
1. Қысқа мерзімді кредиторлық ... Ұзақ ... ... ... ақ ... ... кредиторлық қарыз міндеттеме ретіндеде
қарыстырылады.
Міндеттеме - бұл реттеу экономикалық табыстарды құрайтын ресурстардың
шығуына әкелетін бұрынғы оқиғалардан ... дара ... ... ... ... Міндеттеменің келесідей түрлері бар (Сызба ... ... ... ... ... ... Бағалау міндеттемесі
Сызба 2. Міндеттеменің жіктелінуі.
Шарты міндеттеме - бұл: өткен жағдайлардың нәтижесінде туындайтын және
оның болуы бір ... ... ... субъектінің толық бақылауында
болмайтын келешектегі оқиғалардың болуымен не болмауымен ғана расталатын
ықтимал міндеттеме;
өткен ... ... ... ... міндеттемелерді реттеу
үшін экономикалық ... бар ... ... ... ... ... ... міндеттеменің шамасы сенімділіктің
жеткілікті дәрежесімен ... ... ... ... - мынадай: шартпен: ақша қаражатын немесе өзге де
қаржылық активті басқа ... ... үшін ... ... ... басқа субъектімен қаржылық
активтермен немесе қаржылық міндеттемелермен алмасу белгіленген міндеттеме;
есеп ... ... ... ... құралдарымен жүзеге асырылатын
немесе жүзеге асырылуы мүмкін және мынадай:
кәсіпорынның меншікті үлестік құралдарының ауыспалы ... ... ... беруге міндетті болатын;
ақша қаражатының немесе басқа қаржылық активтің белгіленген ... ... есеп ... ... меншікті үлестік
құралдарының белгіленген санына өзге ... ... ... ... Бұл ... үшін ... ... үлестік құралдарына
болашақта субъектінің меншікті үлестік құралдарын алуға немесе жеткізуге
шарт болып ... ... ... шарт ... ... кез келген
міндеттеме;
Міндеттеменің ажырамас сипаттамасы субъектіде нені болмасын қандай да
болмасын белгілі бір түрде әрекет ететін немесе ... ... ... ... ... ... қандай да болмасын заңды тұлғадан
шыққан, сол сияқты практикадан алынған ... ... ... ... ... ... заңнамалық шарттан шығады және мәжбүрлі тәртіппен
орындалуы мүмкін. Практикадан ... ... - ... ... ... туындайтын міндеттеме:
1) саясат немесе жеткілікті түрде нақтылы ағымдағы өтініш деп жарияланған
өткен қызметтің ... ... ... басқа тараптарға ол ... бір ... ... көрсетсе; және
2) нәтижесінде субъект осы тараптарда ... ... ... қатысты негізделген күтулер жасаса.
21. Қолданыстағы міндеттемені реттеу, әдетте, ақша қаражатын төлеуді, ... ... ... ... ... ... ... басқа
міндеттемемен ауыстыруды немесе міндеттемені жеке капиталға ауыстыруды
көздейді. Міндеттеме, сондай-ақ кредит берушінің өзінің құқықтарынан ... ... бас ... ... ... да құралдармен өтелуі мүмкін.
Бағалау міндеттемесі көлемі бойынша белгісіз не белгіленбеген орындалу
мерзімі бар міндеттемені білдіреді. Кейде ... ... ... ... құнсыздануы және күмәнді қарыздар сияқты баптар
контексінде пайдаланылады. ... ... ... тану ... ... ... түзету болып табылады, сондықтан да осы бөлімде
қаралмайды.
 Бастапқы тану
Субъект бағалау міндеттемелерін:
1) субъектіде ... ... ... ... ... ... ... міндеттемені жабу үшін экономикалық пайданы беру талап етілуі мүмкін
болса; және
3) міндеттеме сомасы сенімді түрде бағалануы ... ... ғана ... ... әрекет ететін міндеттеменің бар-жоғы түсініксіз болады.
Мұндай жағдайда, егер есепті күні ... бар ... ... отырып,
әрекет ететін міндеттеме бар болса, өткен оқиға әрекет ететін міндеттеменің
туындауына алып келуші болып саналады.
Субъект ... ... ... ... ... ... ол қорлардың өзіндік құнына енгізілетін шығындардың бір ... ... ... ... құралдардың өзіндік құнында танылмаса, сондай-ақ ... ... ... құрамында бағалау міндеттемесінің мөлшеріне тең
сомаға тануға тиіс.
Бастапқы өлшеу
 
Субъект есепті күнге міндеттемені жабу үшін ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін өлшейді.
1) Өлшенетін бағалау міндеттемелері баптардың ірі жиынтығын қамтитын жерде
есептік бағалау тиісті ықтималдықтарды ... ... ... ... салмақтап көру жолымен жүргізіледі.
2) Бағалау міндеттемесі жалғыз міндеттеме бойынша ... ... ... ... ... ең үздік есептік бағалауы болуы
мүмкін. Алайда осындай жағдайдың өзінде ... ... да ... ... ... ықтимал нәтижелер негізінен неғұрлым ықтимал
нәтижеден жоғары немесе төмен болса, онда ең ... ... ... ... ... ... ... шамада болады.
Ақшаның уақытша құнының әсері елеулі болған ... ... ... ... ... ... білдіруге тиіс, ол, күтіліп отырғандай,
міндеттемені жабу үшін ... ... ... ... ... ақшаның уақытша құнының ағымдағы нарықтық бағалауын көрсететін
салыққа дейінгі ... ... ... болуға тиіс. Міндеттеменің өзіне
тән тәуекелдер дисконттау ... не ... жабу үшін ... ... осы көрсеткіштің екеуінде де емес, көрсетілуге тиіс.
Бағалау міндеттемелерін жабу үшін қажетті ... бір ... ... ... ... ... деп ... кезде (мысалы, сақтандыру
талабы бойынша) міндеттемені ... ... ... алуы ... ... жеке ... ... таниды. Алуға жататын өтемақы баланста
актив ... ... тиіс және ... ... ... ... ... есептелмейді. Пайда мен залал туралы есептерде субъект тиісті
бағалау міндеттемесіне жататын шығыстардың орнына басқа ... ... ... ... ... ... резервтерін өлшеу кезінде активтердің
күтілетін істен шығуынан түсетін басқа да кірістерді алып тастауға тиіс.
 Кейіннен өлшеу
 Субъект шығындардың тек олар бастапқыда ... ... ... ғана ... ... ... ... күнге бағалау міндеттемелерін қайта қарауға және
қаралып отырған есепті күнгі жағдай бойынша ағымдағы міндеттемені жабу ... ... ең ... ... ... ... үшін ... түзетуді
жүргізген жөн. Бұрын танылған ... кез ... ... ... ... қорлардың немесе негізгі құралдардың өзіндік құнына
енгізілетін шығындардың бір бөлігі ретінде ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Егер бағалау
міндеттемелері ол, күтіліп отырғандай, ... жабу үшін ... ... соманың құны негізінде ... ... ... ... ... ... ... ретінде көрсетілуге
тиіс.
 
Бағалау міндеттемелері жөніндегі ақпаратты ашу
 
Бағалау ... ... ... үшін ... мынаны ашады:
1) кезеңнің басы мен соңындағы баланстық құнды;
2) әрекет ететін бағалау міндеттемелерін ұлғайтуды қоса ... ... ... ... ... ... ... ішінде соманың пайдаланылуын (яғни бағалау ... ... ... есептен шығарылған);
4) кезең ішінде реверсияланған пайдаланылмаған соманы;
5) уақыт ... ... ... ... ... дисконтталған соманың
ұлғаюын және дисконттау ставкасының кез келген өзгерісінің әсерін;
6) міндеттеменің сипатын қысқаша сипаттауды және осы ... ... ... пайда істен шығатын күтілетін уақытты;
7) осындай істен шығу сомасына ... ... ... ... осы ... ... қатысты танылған кез келген активтің ... ... кез ... ... ... ... ақпарат талап етілмейді.
 
Қолдану
 
Бағалау міндеттемесі көлемі бойынша белгісіз не белгіленбеген орындалу
мерзімі бар міндеттемені білдіреді.
Осы бөлімде ... ... осы ... ... ... бағалау резервтеріне қолданылмайды, мынаны қамтиды:
1) жалға алуды;
2) құрылысқа арналған шарттарды;
3) жұмыскерлерге сыйақы беру ... ... ... ... ... салық.
Кейде «бағалау міндеттемелері» термині амортизация, ... және ... ... ... баптар контексінде пайдаланылады.
Мұндай баптар міндеттемелерді тану емес активтердің баланстық құнын ... ... ... да осы бөлімде қаралмайды.
  Қортындылай келген де міндеттеме бұл – кәсіпорынның ... ... жеке ... ... ... болу ... қарай кредиторлық қарыз қалыпты және ақталмаған
болып бөлінеді.
Қалыпты кредиторлық қарыз пен ... ... ... ... есеп ... іс ... формаларымен
байланыстыларын санаған жөн.
2. «ШЫМКЕНТ ҚҰС» ЖШС ДЕБИТОРЛЫҚ ЖӘНЕ ... ... ЕСЕП ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысуды ұйымдастыру
Кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа заңды немесе жеке тұлғалардан оларға
сатқан тауарлары, көрсеткен қызметтері, сондай-ақ аванс ... ... ... ... үшін алашақ қарыздары — Дебиторлық қарыздар (Алынуға
тиісті шоттар) деп аталады. Осы кәсіпорындар мен ... ... ... ... және жеке тұлғалар дебиторлар болып табылады. Өтелетін (алынатын)
уақытына қарай алынуға тиісті дебиторлық қарыздар ағымдағы алынуға ... және ұзақ ... ... ... ... болып екіге бөлінеді.
Бұл қарыздардың есебі "Алынуға тиісті ... ... ... беретін уақыттан кейінгі бір жыл ішінде алынатын (өтелінетін)
дебиторлық қарыздар ... ... ... ... Олардың
қатарына жататындар:
- ағымдағы активтерді сатып алуға төленген аванстық ... ... ... ... ... шоттар бойынша алынуға тиісті қарыздар;
- вексельдер бойынша алынуға тиісті ... ... ... мен оның ... серіктестігі арасындағы түрлі
операциялар негізінде туындаған дебиторлық қарыздар;
- ұйымның лауазымды адамдарының (тұлғаларының) дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын бабындағы сома басқа заңды немесе жеке тұлғалардың
ұйымға вексель бойынша төлейтін ресми ... ... ... ... ... ... қарыздар (дебиторлық қарыздар) иелік ету құқығымен
қоса, заңды құқығымен ... ... ... саналады. Қорытындылап айтатын
болсақ "дебиторлық борыш" дегеніміз, бұл — иелік ету ... ... ... ... ... ... алдағы уақыттағы
экономикалық тиімділік.
Ұйымның қаржы жағдайын сыйпаттайтын көрсеткіштердің қатарына дебиторлық
қарыздардың айналымы жатады. Яғни дебитолық ... ... ... өтелу уақытының арасындағы мерзім күндерінің саны. Ұйымның ... оған ... ... ... жағдайда ғана анықталады. Дебиторлық
қарыздар сатылған өнімдер мен тауарлардың құнынан баға ... және ... ... ... алып ... ... ... есептеледі. Бір жылдан астам уақыт бойы алынбаған дебиторлық
қарыздар "Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... пайда болған (есептелінген) уақыты мен өтелу уақытының
арасындағы мерзімге ... ... ... ... көп ... Кәсіпорындар өздерінің тауарларын ... ... ... баға ... береді. Ұйымдардың бұндай қадамға баруының
басты себебі сатып алушыларды ... ... ... тауарларының
көлемін арттыру болып табылады. Сонымен қатар баға ... ... ... ... ... ... ... үлкен әсер етеді.
Халықаралық тәжірибеде баға ... ... ... ... ... ... термині (сөзі) қатар қолданылады. Өз экономикасын
нарықтық жолмен жүргізіп келе жатқан ... ... ... ... ... жарнама ретінде пайдаланады. Ұйымдардың сауда
жеңілдігін ... ... баға ... ... ... ... деп ... болады.
Кейбір жағдайларда сапасының төмендігінен немесе тауарлардың ақау болу
себебінен сатылған тауарларды қайтаруға тура келеді. ... ... алу ... ... үшін ... болады. Сондықтан да кәсіпорын
сатып алушы заңды ... жеке ... осы ... ... ... ... ... туралы талабын қабылдауға ... ... ... аталған жеңілдікті жасау ұйымның келіп түсуге ... ... ... азайтатындығы сөзсіз. Бұл жағдайда ұйымның
бухгалтериясында жасалынған ... ... Баға ...... ... тиісті қарыздар— шоты түріндегі бухгалтерлік ... ... ... ... қайтарылған болса, ол үшін жазылатын
бухгалтерлік жазу мына ... ... ... ... ...... Алынуға тиісті қарыздар — шоты
Кәсіпорындардың бухгалтериясы дебиторлық ... ... ... мына ... ... ... ... тіркелімдерді)
қолданады:
нөмірі 7 — Журнал-ордер - "Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың ... ... ... ... ... 8 — ...... тиісті қосылған құн ... ... ... ... ... және "Берілген
аванстар" деп аталатын шоттардың кредиті бойынша;
нөмірі 9 — ... ... ...... ... дебиті бойынша;
нөмірі 10 — Журнал-ордер — "Күдікті қарыздар бойынша резерв", "Алдағы
кезең шығыңцары" шоттарының несие ... ... 11 — ...... алушылар және тапсырыс берушілердің
борышы" шотының және "Еншілес (тәуелді) ... ... ... ... бойынша жүргізіледі.
Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер және басқадай дебиторлармен есеп
айырысудың есебі ... ... ... ... ... басқа
дебиторлық қарыздардың ... ... ... ... ажырату парақшалары (қағаздарын), бухгалтерлік анықтамалары
және тағы да басқа тіркелімдер (құжаттар) ... ... ... ... шаруашылық операцияларының мазмұнын ... ... ... анықтау үшін керек. Халықаралық
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... есеп ... ұйымның бухгалтерлік ссеп жұмысын жүргізу
барысында қолданатын барлық бланкілері үшін ... ... есеп ... ... Есеп ... ... ... толығымен бас
бухгалтердің құзырында, яғни ол ... ... ... ... әдісін таңдап, шоттар корреспонденциясын жүргізуге міндетті.
Шоттарға ... ... олар ... есеп тіркелімдерінде үнемі қатысатын,
эпизодтық болып бөлінеді және олар басқадай ... ... ... ... ... ... дұрыстығы мен олардың
толықтығын бақылау үшін түгендеу жүргізілуі қажет, ол құжаттар бойынша
шоттарды ... ... ... ... ... ... мақсат,— әрбір шоттағы сомалардың сәйкестігі мен дұрыстығын,
толықтығын анықтау болып табылады. Дебиторлық борышты ... ... сату ... ... ... ... яғни ... алушыларға тиеліп
жіберілген немесе жөнелтілген тауарлардың (жұмыстар, ... ... ... ... ... көзқарасымен қарағанда,
тауарлардың тиелуі мен сатып алушыға қаржылық және есеп ... ... ... ... деп ... ... ... бөлімдерден тұрады:
1. Қысқа мерзімді дебиторлық қарыздар:
1200 Қысқа мерзімді дебиторлық борыш
1210 ... ... мен ... ... ... мерзімді
дебиторлық қарызы
1220 Еншілес ұйымдардың қысқа мерзімді дебиторлық қарызы
1230 Ұйымдасқан және бірлескен ұйымдардың қысқа ... ... ... мен құрамдық бөлімдердің қысқа мерзімді дебиторлық
қарызы
1250 Жұмыскерлердің қысқа ... ... ... Жал ... ... ... ... қарыздар
1270 Алынуға тиісті қысқамерзімді сыйақылар
1280 Басқа да қысқа мерзімді дебиторлық қарыздар
1290 Күдікті талаптар ... ... ... дебиторлық қарыздардың есебі төмендегі бөлімше шоттарында
жүргізіледі:
2100 Ұзақ мерзімді дебиторлық ... ... ... мен ... ... ұзақ мерзімді дебиторлық
қарызы
2120 ... ... ұзақ ... дебиторлық қарызы
2130 Ұйымдасқан және бірлескен ұйым дардың ұзақ мерзімді ... ... мен ... бөлімдердің ұзақ мерзімді дебиторлық
қарызы
2150 ... ұзақ ... ... ... Жал бойынша ұзақ мерзімді дебиторлық қарызы
2170 ... ... ұзақ ... ... Басқа да ұзақ мерзімді дебиторлық қарыздар
Қортындылай ... де құс ... ... қарыздарды
басқару –бірден бір көкейкесті мәселесі болып табылады. «Шымкент-құс» ЖШС
кәсіпорнында дебиторлық қарыз екі ... ... ... ... кәсіпорнның іскерлік деңгейі – неғұрлым сатылымдар көлемі көп болса,
соғұрлым дебиторлық қарыздардың көлемі де көп болады.
• кәсіпорнның клиентке деген ... ...... клиенттерді
сақтап қалу және клиенттерді тарту мақсатында өз клиенттеріне төлем ... ұзақ бере ... ... ... ... ... ЖШС да өз ... пайдаланудың тиімділік дәрежесін
бағалау үшін іскерлік белсенділік ... ... ... айналым коэфиценті кәсіпорынның дебиторлық
қарыздарының құрлымы мен деңгейін ... ... ... ... ... – бұл ... таза ... көлемінің
орташа жылдық дебиторлық қарыздарға ... ... ... ... ЖШС ... ... ... мезгіл
ішінде неше рет жиналатынын көрсетеді.
2.1.1. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер борышының есебі
Кәсіпорындар мен ... 1210 ... ... мен ... қысқа мерзімді дебиторлық қарызы деп аталатын бөлім шоттары
сатып алушылар мен ... ... осы ... деген әр түрлі
қарыздары жайлы ақпараттарды қорытындылау үшін арналған.
Бұлар активті шот болып ... ... да бұл ... ... ... ... ал ... борыштың азаюы көрсетіледі. Алынуға
тиісті шоттар (дебиторлық ... ... ... ... заңды немесе жеке
тұлғалардың сатып алған тауарлары, сондай-ақ кәсіпорынның оларға ... үшін ... ... ... ... ... деп аталатын шотта тиеліп жіберілген өнімдер
(тауарлар), атқарылған ... мен ... ... үшін ... мен ... берушілердің банк мекемесі қабылдаған есеп айырысу
құжаттары бойынша төлеуге ... ... ... ... ... ... ... сипаттай келе олардың қысқа мерзімді активтер екендігін және
олардың сату нәтижесінде пайда болатындығын ... ... ... ... ... ... міндет-темелер" деп те атайды. ... ... сату ... де ... ... Міндеттемелердің өтелу
(орындалу) көздеріне басқадай нұсқаулар болмаған жағдайда, оларды сатудан
алынды деп санайды. ... ... кез ... ... тауарларды
несиеге сату кең көлемде етек алған, сонымен бірге сатып алушылар үшін
сатып алған тауарларының ... бір ... ... айдан кейін төлеу
(өтеу) құқығы да берілген. Мұндай ... ... ... деп те атайды.
Тауарларды несиеге сататын фирмалар, сатып алушының шотты тиісті уақытында
төлеу қабілеттілігі бар ... ... ... жүргізулері қажет.
Сол үшін әрбір ұйымдарда несиелік бөлімдер жұмыс істейді. Бұл бөлімдер
арқылы, жеке және ... ... ... ... ... ... ... алушыға тауарды несиеге сатуға немесе бермеу
жайлы ... ... ... ... білуге болады, сонымен қатар
тауарлар сатушының арнаулы ақпараттың несиелік бюролар ... да ... ... ... ... мүмкіндігі бар. Осындай несиелік ақпарат
бөлімдерінің мәліметтері бойынша да несиеге тауарларды сату, ... ... ... ... ... ... ... ұсынуды, несие көлемін
шектеуді және сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ... ... бір қаражаттарды талап етуі мүмкін. Осыған
орай кәсіпорындар мен ұйымдардың таңдап алынған ережелері мен ... есеп ... атап ... ... Бұл ... ... емес активтер, негізгі құралдар, бағалы қағаздар және тағы да
басқа ... ... ... ... ... бойынша аванс
түрінде берілген есептің құрлымы.
|Шот -фактура ... №8 ... ... шот|
|1270 ... ... ... Бас ... ... есеп ... ... ... мен тапсырыс берушілердің қысқа мерзімді
дебиторлық қарызы шоттарына ... ... ... ... ... құс» ЖШС сатып алушылар мен тапсырыс берушілерге 300000 ... мың) ... ... ... 500000 (бес жүз мың) ... ... ішінде 65000 (алпыс бес мың) теңге ҚҚС сомасы).
Сатылған тауарлардың өзіндік ... 7010- ... ... ... ... құны 300000 тг.
К-т: 1320-Дайын өнімдер 300000 тг.
Сатылған тауарлардан алынатын сомаға:
Д-т: 1210-Алынуға ... ... шоты 435000 ... ... ... ... алынатын табыс шоты 435000 тг.
Сатылған тауарлар үшін есептелген ҚҚС сомасына:
Д-т: 1210-Алынуға тиісті қарыздар шоты 65000 ... ... құн ... ... 65000 ... тауарлар үшін алынатын сома келіп түскенде:
Д-т: 1010-Ақшалар шоты 500000 тг.
К-т: 1210- Алынуға тиісті қарыздар шоты 500000 ... екі ... ... көріп отырғанымыздай кәсіпорындар мен
ұйымдардың сатқан (тиеп жіберген) тауарлары, атқарған ... ... ... байланысты қосылған құн салығы есептелгенде "Алынуға
тиісті қарыздар" шоты ... ... құн ... шоты
кредиттелінеді.
Ал сатылған материалдық емес активтер, негізгі құралдар, ... ... ... ... ... болуына "Алынуға тиісті
қарыздар (шоттар)", "Алынған вексельдер", "Сатып ... мен ... өзге де ... деп ... ... ... оған сәйкес "Материалдық емес активтердің ... ... ... ... құралдарың есептен шығарылуынан
алынатын кіріс" және "Құнды ... ... ... ... деп ... ... ... кредиттелінеді.
Сатылған материалдық емес активтер, негізгі құралдар, ... ... ... құн ... ... ... ... қарыздар",
"Алынған вексельдер", "Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің өзге ... деп ... ... ... дебиттелініп, "Қосылған құн
салығы" шоты кредиттелінеді.
Шетелдік валютада сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің тиімді баға
айырмашылықтарының пайда ... ... ... ... ... "Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің өзге де ... ... ... тиістілері дебиттелініп, "Бағамдық айырмашылықтан
алынатын кіріс" шоты кредиттелінеді.
Алынуға тиісті айыппұлдардың, өсімақылардың сомаларына "Алынуға ... ... ... "Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің
өзге де қарыздары" деп аталатын ... ... ... емес
қызметтен алынған басқадай кірістер" шоты кредиттелінеді.
Сатып алушылардан оларға сатылған өнім, тауар және ... ... ... ... үшін ... ... ... "Ақшалар" бөлімінің
тиісті шоттары дебиттелініп, "Сатып алушылар мен тапсырыс ... деп ... ... шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
Сатылған тауарлар мен дайын өнімдер әр ... ... ... ... ... тауарлардың қайтарылуы" деп аталатын шот
дебиттелініп, "Сатып алушылар мен тапсырыс ... ...... ... шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
Кейін қайтарылған тауарларға жасалған сату және баға ... ... ... ... ... шегерімі" шоттардың тиістілері
дебиттелініп, "Алынуға тиісті қарыздар", "Алынған вексельдер", "Сатып
алушылар мен ... ... ... ... деп ... ... кредиттелінеді.
Қайтарылған тауарлар мен өнімдерге (жұмыстар мен ... ... құн ... сомасы "Алынуға тиісті қарыздар", "Алынған
вексельдер", "Сатып алушьшар мен тапсырыс берушілердің өзге де ... ... ... ... ... ... құн салығы" шоттың
кредитіне жазылып сторно етіледі (алып тасталады).
Сатып алушылар және тапсырыс берушілбрмен есеп айырысу ... ... ... оңца сатылған айналымнан тыс ... ... ... ... ... шот фактуралары
немесе басқадай есеп айырысу құжаттары жинақталып, топтастырылып бөлек
көрсетіледі. Тізімдемелердегі жазулар - шоттар, ... ... ... қолданылатын басқадай құжаттар негізінде активтердің топтары бойынша
жазылады. Тізімдеменің бағандарында (графасында) сатып алушылар (тапсырыс
берушілер) бойынша ай ... ... ... және ... ... ... ... сатылған активтердің сандық мәліметтері
көрсетіледі. "Сатып алушылар мен тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... есебі үшін №11 Журнал-
ордер қолданылады.
Тауарларды сату мен сатып алу ... ... ... жеткізу
келісімдері, консигнация жайлы келісімдер мен сату және ... ... ... ... және тағы да ... құжаттар
құқықтық рәсімделуі қажет. Келісімнің және ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан келісімшартта тауарлардың
сипаттамасы толығымен көрсетіліп, оның ... мен ... ... ... өтуі қажет. Келісім бағалары тұрақты, тұрақсыз, және ... ... ... ... Тұрақты баға келісімшартта
көрсетіліп, ... ... ... қадағаланады және өзгерістерге
ұшырамайды. ... ... ... ... ... қол қою мен ... ... арасындағы уақыт айырмашылығына
байланысты сатушы теңгені арадағы есеп айырысуға ... ... ... ... ... ... байланысты тиімсіз (қиын)
жағдайға тап ... ... ... ... ... ... тұрақты валюта
түрінде белгілеуге тырысады. Бұл жағдайда тауардың ... ... ... және ... ... ... ... санау тәртібі мен
бағамы белгіленеді. Әр ... ... ... әр ... ... ... жеткізілген күніне, болмаса белгілі бір банктегі оның төлемі
жүргізілген күніне таңдап алынуы ... ... ... ... үшін ... бір сомасының немесе 100% (пайызы) сомасының төленгендігі ... баға ... ... ... ... ... анықтау қиын
болған жағдайда белгіленеді.
Бағаға әсер ететін факторлар жиі өзгерген, уақытта ... ... ... ... бағасы белгіленіп, оны есептеудің әдістері мен
жағдайлары қарастырылады. Келісімшартта қосылған құн ... ... ... ... бұл түрінің болуы міндетті. Келісімшарттың
басты элементі ... ... ... саналады. Қаржылық жағдай есептеудің
түрлерін, тәсілдері мен нысандарын ... ... ... мен ... ... ... шоты бойынша
жүргізілетін операциялар
| |Операциялардың мазмұны ... | ... шот ... шот ... |3 |4 ... ... ... өнімге, |1210 |6010 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... борышы | | ... ... ... ... |1210 |3130 |
| ... ... есептелінген | | |
| ... құн ... ... | | ... ... ... ... аванс |3510 |1210 |
| ... ... | | ... ... және ... ... |1040 |1210 |
| ... айырысу шотына келіп түскен сома | | ... ... және ... ... |3210 |1210 |
| ... ... кредиторлық қарызы | | |
| ... ... | | ... ... ... тауар, өнім, |1220 |1210 |
| |көрсетілген қызметінің алынған вексель | ... ... ... және ... ... |1040 |1220 |
| ... ... үшін қарыздарын төледі| | ... ... ... қарыздар
Сатып алушылар мен тапсырыс беруші заңды және жеке тұлғалардың төлем
қабілеттілігін анықтау ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген қызмет үшін уақтылы есеп айырыспай
немесе алынуға тиісті сомалардың бір ... ғана ... ... ... ... ... ... кездесіп отырады. Мұндай жағдайлардың
алғашқы нысандары болып борышкер кәсіпорыңдар мен ... ... ... немесе ол кәсіпорындар мен ұйымдардың таратылуы, сондай-ақ борышты
талап ету мерзімінің өтіп кетуі табылады. Сатып ... ... ... мерзімде төлемеген шоттары "күмәнді қарыздар" ... ... ... - ... ... ... және де
тиісті кепілдікпен қамтамасыз етілмеген дебиторлық қарыздар жатады.
Қазақстан ... ... ... ... ету ... етіп кеткен
дебиторлық берешек күмәнді қарыз болып саналынады. Өтелу-өтелмеуі ... ... ... ... шығарудың екі тәсілі бар. Біріншісі —
тікелей ... ... ... ... ... ... шоттарды үмітсіз деп
танығаннан кейін ғана тікелей есептен шығарылады. Екіншісі — резервтік
әдіс, бұл ... ... ... ала қарастырылған тәсілмен есептеледі.
Тікелей есептен шығару әдісі бухгалтерлік есеп тұрғысынан қолайлы болып
саналмайды. ... ол ... мен ... ... ... яғни күмәнді қарыздарды тауарлар жеткізіліп түсірілген немесе
қызметтер көрсетілген сәтінде ... ... оның ... деп ... мезетінде ғана шығындарға ... ... мен ... ... ... есебінен резерв жасай алады. Күмәнді
қарыздар бойынша ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Күмәнді қарыздар бойынша резервтер есеп беретін жылдың
соңында жабдықтаушылар мен сатып ... ... ... ... ... ... ... отырып жасалынады. Азаматтық Кодекстің 1
бөліміндегі 178 бабына сәйкес борыштың өтелу ... ... ... 3 ... ... ... Үш жыл уақыт ... ... ... ... ... резерв сомасының есебінен есептен шығарылады.
Қазақстан Республикасы заңына сәйкес талап ету мерзімі өтіп кеткен
дебиторлық ... ... ... — деп ... Ал ... қарыздар
сомалары құрылған күмәнді қарыз бойынша резерв есебінен есептен шығарылады.
Егер кәсіпорындар мен ұйымдар күдікті қарыз бойынша ... ... ... ... айқындалу жағдайы пайда болса, онда бұл сома ... ... ... ... Сондай-ақ бұл сома қаржы-
шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы ессп беруде көрсетілуі ... ... ... ... ... ... ... ретінде есептен
шығарылып және ол осы есеп беретін кезеңде өтелсе, бухгалтерлік ... жазу ... ... ... осы есеп беру ... ... қарыздар бойынша резервтер шоты
К-т: Алынуға тиісті қарыздар шоты
Бұрын есептен ... ... ... сомасы есеп берудің келесі
кезеңінде өтелсе, онда ол сома негізгі емес қызметген түскен ... ... Бұл ... ... ... ... шоты
К-т: Негізгі емес қызметген алынатын басқадай ... шоты ... ... ... ... ... ... №10 журнал-ордерде
жүргізіледі. Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің ... деп ... үшін 100000 (жүз мың) ... ... ... құрғанда мынадай
корреспонденциялар жазылады:
- күдікті қарыздар бойынша ... ... ... ... әкімшілік шығындар шоты 100000 тг.
К-т: Күмәнді қарыздар бойынша
резервтер шоты 100000 ... ... ... ... құрылған резервтің есебінен 80000 (сексен
мың) теңге дебиторлық борыш есептен шығарылғанда;
Д-т: Күмәнді қарыздар бойынша
резервтер шоты 80000 ... ... ... ... 80000 ... жасалынған күдікті қарыздар резерв сомалары ... ... мен ... бұл ... қызыл сиямен жазу арқылы алынып
тастайды.
Д-т: Жалпы және ... шоты 20000 ... ... ... ... шоты 20000 ... мен ... бухгалтерлік балансындағы дебиторлық
қарыздар бабында, кәсіпорынның дебиторлық қарыздары сомасынан күдікті ... ... ... ... ... ... ... айырма қалдығының
сомасы ғана көрсетіледі.
«Шымкент құс» ЖШС дебиторлық ... 200000 (екі жүз мың) ... ... ... ... ... сомасы 50000 (елу мың) теңгені құрайды деп
есептейік. Сонда қаржылық есеп беру кезеңінде, күдікті ... ... ... 50000 (елу мың) ... ... шығындары ретінде танылады да,
«Шымкент құс» ЖШС ... ... ... ... ... 50000
(елу мың) теңгеге азайтылып 150000 (бір жүз елу мың) теңгеге (200000-50000)
тең болады.
Кез келген кәсіпорындар мен ұйымдарды алып қарасақ та ... ... қай ... ... алдын ала болжап білуі ... ... де ... есеп ... ... жыл бойы жұмсалған шығындарды
жабатын сомаларды анықтау қажет. Бұл уақыттағы бағалаудың салдарынан ... да ... ... ... ... ... тәжірибеде
күмәнді қарыздарды бағалау үшін мынадай екі әдісі қолданылады:
- ... ... ... таза ... есептелінген пайыз әдісі
(қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп беруде);
- дебиторлық қарыздарды ... ... ... есептеу әдісі
(бухгалтерлік баланста).
Бұндағы бірінші аталған әдістің мақсаты күмәнді дебиторлық ... ... ... ... есептеу болса, екінші әдістің
мақсаты ... ... таза ... құнын дұрыс есептеу болып
табылады. Көптеген ... мен ... бұл ... ... ... ... аталған несиеге сатудан алынатын таза табыстан есептелген
пайыз әдісіне тоқталатын болсақ, бұл әдіс ... ... ... ... қарыздардан шеккен нақты шығындар мен ... ... таза ... ... пайыз арасындағы қатынастардың орташа
пайызы тәжірибеге сүйене отырып есептеледі. Содан кейін бұл ... ... ... ... үшін есеп беру ... сатылған нақты өнімге
қолданылады.
«Шымкент құс» ЖШС бухгалтері бұл жылдардағы күмәнді қарыздар бойынша
пайыз мөлшері орта ... 3,5% деп ... ... сәйкес 2002-жылғы
«Шымкент құс» ЖШС күмәнді ... ... ... ... ... х 3,5% = 32900 ... табылған күмәнді қарыздар сомасы ... ... құс» ... ... жыл ... (2002 ...., жыл) ... жазу ... Жалпы және әкімшілік шығындары 32900 тг.
К-т: Күмәнді қарыздар бойынша резерв 32900 ... ... ... отырып, 2002 жылың қаржылық есебінде күдікті
қарыздар бойынша ... ... 40900 ... мың ... жүз) ... тең
болатындығын білуімізге болады. Бұдағы 8000 (сегіз мың) ... ... ... ... ... және 32900 ... екі мың ... есепті жылдағы сатылған тауарлар бойынша күмәнді қарыздарға
жасалынған (болжам бойынша) ... ... ... ... ... таза табыстан есептелген пайыз әдісі
боынша әрдайым дебиторлық қарыздың таза ... құын ... ... ... Бұл ... ... негізі болып сәйкестілік принципі қызмет
етеді. Өйткені күдікті қарыз сатылым негізінде туындаған. Әдіс ... өте ... және ... ерекшеленеді. Ескеретін
жағдай, несиеге сатылған тауарларға қолданылатын пайыз мөлшері әрдайым
жаңартылып (жаңадан есептеліп) ... ... ... ... үшін ... дебиторлық қарыздарды
өтелу мерзімі бойынша есептеу әдісі бухгалтерлік баланста таза ... ... ... Бұл әдіс ... ... ... пайызын
анықтаған уақытта өткен кезендердегі мәліметтер ... ... ... ... күтіп отырған күдікті дебиторлық борыштың нақты
ақшалай өзіндік ... ... ... ... ... ... ... есептелген пайыз әдісіне қарағанда дебиторлық ... ... ... ... әдісі дебиторлық қарыздардың нақты өзіндік құнын
өтеуге қажетті ... ... ... ... ... ... жасалуына
мүмкіндік береді. Кейіннен күдікті қарыздарға жасалған резерв сомасының
ағымдағы қалдығы талап етілген қалдыққа ... ... Бұл ... ... ... ... сомасына дебеттелінеді. Жалпы күмәнді
қарыздар бойынша жасалынған қажетті резерв сомасының мөлшерін ... ... ... ... ... ... жасалған бірыңғай құрамдастырылған
мөлшерлеме;
- алынуға ... ... ... ... ... ... бөлек
негізделген мөлшерлеме.
Кесте Күмәнді қарыздар бойынша резервтер шоты
арқылы жүргізілетін операциялар
|№ |Операциялардың мазмұны ... | |тін шот |ін шот 311 |
| | |821 | |
|1 ... ... ... құрылған | ... |
|2 ... ... ... ... |1290 ... |
| |борыш жабылды | | |
| |Жыл ... ... ... бойынша | | |
|3 ... ... ... ... |7210 | |
| ... ... ... сиямен) | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ретінде есептен шығарылып | |1210,1220 |
|4 ... бір ... ... кейін бұл |1290 |1250, 1260 |
| ... ... ... ... шығару | | |
| |осы есеп беру ... ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... қарыз ретінде есептен шығарылып |1050,1040 | |
| ... бір ... ... ... бұл |1010 | |
| ... ... ... ... шығару | | |
| ... есеп беру ... ... | | ... ... ... серіктестіктердің
дебиторлық қарыздарының есебі
Жалпы кез келген ұйымның бухгалтерлік есебіндегі мына шоттарда:
1220 Еншілес ... ... ... ... ... Ұйымдасқан және бірлескен ұйымдардың қысқа мерзімді дебиторлық
қарызы
1240 ... мен ... ... ... ... ... ... барлық еншілес және тәуелді серіктестіктерінің, бірлесіп
бақыланатын ... ... ... қарыздары жайлы ақпараттар
көрініс табады.
"Шаруашылық серіктестіктері" дегеніміз пайда табу мақсатына негізделген
және жарғылық қоры ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар болып табылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі ... ... ... және ... ... ... болуы
мүмкін. Осы жоғарыда айтылған ... ... ... басқа
(негізгі) шаруашылық серіктестік оның жарғылық ... ... қоса ... ... табылады. Еншілес шаруашылық серіктестігі өзінің негізгі
шаруашылық ... ... ... ... ... ... серіктестіктерден айырмашылығы, олар филиал боп
табылады және ... ... өз ... ... ... болмайды,
ал олардың балансы ішкі қолдануға ғана арналады. ... ... ... өз-дерінің қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есе-бін
өздері жүргізіп, есеп тіркелімдерін, бас ... ... ... ... бақыланатын заңды тұлғаның қатысушысы өзінің жеке қаржылық
есеп беруінде және біріктірілген (консолидация) қаржылық есеп ... ... ... ... ... Ол ... ... үшін есеп беретін пішімдердің ... ... ... ... ... осы бір түрлерін айқындайтын анықтамалар азаматтық кодексте
толық түрде көрініс тапқан (228-234 ... ... ... және ... ... заңды тұлғалардың борышы шоттары
мына ... ... ... ... ... ... ... заңды
тұлғаларға ұйым ақша берген уақытта:
Д-т: "Еншілес, тәуелді серіктестіктердің және бірлесіп бақыланатын
заңды ... ... ... ... шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылса, - Сатылған
өнім, тауар, негізгі құралдар мен ... емес ... ... ... ... ... және ... бақыланатын заңды
тұлғалардың дебиторлық қарыздарының пайда ... ... ... ... және ... ... ... борышы" шоты.
К-т: "Негізгі қызметтен алынатын кіріс" немесе "Негізгі емес қызметтен
алынатын кіріс" деп аталатын шоттардың ... ... ... ... ... ... ... құралдар мен материалдық емес активтер
және материалдардың құнына есептелінген қосылған құн салығы сомасына:
Д-т: "Еншілес, ... ... және ... ... ... ... шоты,
К-т: "Қосылған құн салығы шоты" түрінде корреспонденция жазылса,
- Шетелдік валютадағы қарыздар бойынша тиімді бағамдық айырмашылыққа:
Д-т: "Еншілес, тәуелді ... және ... ... ... ... шоты,
К-т: "Бағамдық айырмашылықтан алынатын кіріс" шоты ... ... ... ... жене ... ... заңды тұлғалардың дебиторлық
қарыздарының жабылуына:
Д-т: "Алынған вексельдер" немесе "Ақшалар" шоттарының тиістілері,
К-т: "Еншілес, тәуелді серіктестіктердің және ... ... ... ... - деп ... шот ... екі жақты жазу
жазылады. Еншілес, теуелді ... мен ... ... ... ... ... ... актілері арқылы кредиторлық
қарыздардың есебінен жабылуына:
Д-т: "Еншілес, тәуелді серіктестіктерге және ... ... ... ... шоты,
К-т: "Еншілес, тәуелді серіктестіктердің және ... ... ... ... шоты ... жазу ... ... серіктестіктер мен бірлесіп бақыланатын заңды
тұлғалардың қарыздары олардан тауарлы ... ... ... ... ... есебінен жабылғанда мына төменде көрсетілгендей
түрінде бухалтерлік жазу жазылады.
Д-т: "Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беру үшін ... ... ... жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін
алынған аванстар" — деп аталатын шоттардың ... ... ... ... және бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... қарыздар бойынша
тиімсіз бағамдық айырмашылық пайда болған уақытта:
Д-т: "Бағамдық айырмашылық ... ... — деп ... ... ... ... ... және бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың борышы" шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Еншілес, ... ... және ... ... ... ... борышы шоты бойынша жүргізілетін операциялар
|№ |Операциялардың мазмұны ... | |тін шот |н шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... және бірлесіп бақыланатын |1220-1230 |6010-6020 |
| |заңды тұлғаларга тиеп жіберілген ... | ... |
| ... құралдар, материалдық емес активтер,| ... |
| ... ... ... - өз | |3130 |
| ... | | |
| |- ... ... ... салық сомасына | | |
|2 ... ... және ... ... |1040 |1220-1230 |
| ... ... ... ... сомасы есеп | | |
| ... ... ... ... | | |
|3 |Ай ... ... ... ... және ... |1220-1230 |
| ... ... ... тұлғалардың | | |
| ... ... ... ... ... ... | | |
| ... ... | | |
|4 ... ... ... ұзақ ... |1220-1230 |6210 |
| |жалға ... ... ... үшін ... | | |
| ... ... ... | | |
|5 ... ... ... ұзақ мерзімге |1220 |6120 |
| ... ... ... ... үшін | | |
| ... пайыз (процент) сомасы | | |
|6 ... ... ... ... ... |1220 |6120 |
| ... ... | | |
|7 ... ... ... ... ... |6120 |
| ... | | |
|8 ... ... және ... ... |1040 |1220 |
| ... ... ... есеп | | ... Кредиторлық қарыздың бухгалтерлік есебін ұйымдастыру
Кәсіпорындар мен ұйымдар өзінің шаруашылық қызметі барысында меншікті
капиталымен қатар басқа қарастырылған (тартылған) капиталды да ... ... ... бухгалтерлік есепте міндеттемелер деп аталады.
Кез келген өндіріспен айналысатын ұйым сол ... ... үшін ... мен ... ... үшін жабдықтаушы-мердігерлерінің алдында
міндетті болса, саудамен айналысатын ұйымдар өзінің сататын ... ... яғни ... ... ... ... қарыз болуы мүмкін.
Тіпті өндіріспен де немесе саудамен де ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлеріне олардың істеген
еңбегі үшін, ... ... ... ... үшін қарыз немесе оның
алдында міндеттемесі болуы мүмкін. Қазіргі таңда қаржының ... ... тыс ... ... ... несие алып өздерінің
жұмысын жандандырып жатқан, сондай-ақ міндеттемелерін шектен тыс көбейтіп
алын, оны ... ... ... ... ... салынып, сатылып
жатқан ұйымдар көптеп ... Осы ... ... ... есептегі ең негізгі, яғни қай ... ... ... ... ... сөзсіз. Кәсіпорындардағы
міндеттемелердің есебі типтік шоттар кестесінің алтыншы міндеттемелер деп
алынатын бөлім шоттарында есептелініп жүргізіледі.
Банк және ... тыс ... ... ... – бір ... ... екінші бір заңды тұлғаға ... ... ... ... ... ... мөлшерде пайыз, өсім (процент) алу
үшін ... бір ... ... ... ... ... ... беруге
байланысты пайда болатын экономикалық қарым-қатынас жүйесі болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында несие коммерциялық және банктік ... ... ... – бір ... ... кәсіпорынға сатқан
тауарының құнынан алынатын ... ... ... байланысты
туындайды.
Банк несиесі – ұйымға ақша түрінде ... ... ... ... қарыздарын төлеу үшін беріледі.
Несие беру және оны қайтару ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа да несие ... ... ... ... ... Онда ... ... несие беру шарты мен тәртібі, оның өтелетін (қайтарылу) мерзімі,
міндеттемесі, өзара қамтамасыз ету ... ... өсім ... мен ... ... екі ... жауапкершілігі мен құқығы, толтырылатын және бір-
біріне беретін құжаттарының тізімі және тағы да басқалар көрсетіледі.
Кәсіпорындар банк ... ... ... ... несие алудың
қажеттілігін, оның уақытында қайтарудың мүмкіншілігін, әрбір коммерциялық
банктердің несие ... ... өсім ... ... және ... ... ... ала шешіп алуы қажет. Банк мекемелері, әдетте
несие сұраушы ұйымның ... ... және ... ... ... Ол үшін кәсіпорынның тиісті бухгалтерлік ақпаратты ... ... ... ... аралығына сәйкес банк несиесі қысқа мерзімді
(бір жылға дейінгі уақыт) және ұзақ мерзімді (бір жылдан артық уақыт) ... ... ... қажеттілігі – бұл кәсіпорынның өндірістік және
сауда айналымы капиталының заңдылықтарына ... ... ... ... ... есебі қысқа және ұзақ ... ... беру ... ... Ұлттық банк мекемесі бекітетін «қысқа және ұзақ
мерзімді несие беру ережелеріне» сай жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... көздердің бірі болып саналады.
Несиелер қайтарымдылық, төлем және мерзімділік шарттары ... ... ... ... алу үшін ... банк мекемесі басшысының атына ... Бұл ... ... ... қажетті несие сомасы мөлшерін, оның
жұмсалатын мақсаты мен бағытын, өтелу яғни қайтару ... ... ... ... ... ... ... операциялар үшін жасалған бизнес-
жоспар, тағы да басқадай құжаттар ... етуі ... мен ... ... ... рет несие алуы барысында
жоғарыда аталған құжаттармен қоса ... ... ... ... ... тіркелу куәліктерін және тағы да басқа құжаттарды
табыс етуі тиіс.
Жалпы кәсіпорындарға берілетін несие сомасы, банк ... ... ... ... ... ... болғаннан кейін, несие
бойынша борышты және пайызды қайтару, өтеу үшін кепілдікке ... ... ... ... ... ... мекемесі мен несие алушы кәсіпорын арасындағы ... ... ... келісімшарт бір жылға немесе одан да ұзақ ... Егер ... бір ... ... ... жасалған жағдайда несие
жыл сайын бекітілетін несиелік келісімшарт негізінде беріледі. Несиелік
келісімшарт банк ... ... ... алушы ұйым үшін жеке-жеке
жасалады.
Қысқа мерзімді банк несиелері 1 жылдан ... ... ... ... ... себептерге байланысты бұндай несиенің мерзімі
ұзартылуы мүмкін. Бірақ ұзартылған мерзімін қоса есептегенде оның ... ... ... ... ... кәсіпорынның, яғни несие ... есеп ... ... ... ... ... және қолма-қол
емес тәртіппен несие алушының қарыз шотынан оның есеп ... ... ... арқылы жүргізіледі. Несиелік борышты өтеу тәртібі, нақты мерзімі,
әдістері ... ... ... Егер несие алушы
келісімшартта белгіленіп көрсетілген мерзімінде несиелік ... ... ... банк ... ... ала несие алушының рұқсатынсыз кепілдік
берушінің шотынан ... ... ... жайлы талап қояды.
Кәсіпорын банк мекемесінен несие алған уақытында:
Д-т: «Ақшалар немесе жабдықтаушы мердігерлермен есеп айырысу» ... ... ... «Банк мекемесінің қарызы» шоты түрінде бухгалтерлік жазуы
жазылады.
Ал бұл алынған несие қайтарылған ... ... ... ... шоты,
К-т: «Ақшалар» шоты түрінде бухгалтерлік жазуы жазылады.
Осы ... ... үшін ... ... сомасына:
Д-т: «Сыйақы түріндегі шығын» шоты,
К-т: «Төленетін сыйақы» шоты ... ... ... жазылады.
Кәсіпорын бұл міндеттемені төлеген уақытында:
Д-т: «Төленетін сыйақы» шоты,
К-т: «Ақшалар» шоты түрінде бухгалтерлік жазуы жазылады.
Шетел ... ... ... ... ... ... ... үшін сырттан инвестиция
тартып, әр түрлі дүние жүзіндегі ірі банктерден де несие ... ... ... ... мен ... ... ... жағынан тиімді де
маңызды болып саналатын халықаралық валюталық ... мүше ... ... ... ... ... Бұл ... мүшелігіне кіретін
елдер кез келген уақытта халықаралық валюталық қордан ... ... ... бір ... ... ... ... валютасына айырбастауына,
кедендіт төлемдерін төлеу мерзімін несие есебінен ... ... ... ... немесе басқалардан шетелдік валюта түрінде несие
алған ұйымның бухгалтериясында:
Д-т: «Ел ішіндегі валюталық ... ... ... ... ... ... шоттарының тиістісі,
К-т: «Банк мекемесінің қарызы» шоты түрінде бухгалтерлік жазу
жазылады.
Ал ұйым бұл ... ... ... «Банк мекемесінің қарызы» шоты
К-т: «Ел ішіндегі валюталық шоттардағы ақшалар» немесе «Шетелдердегі
валюталық шоттардағы ақшалар» шоттарының тиістісі түрінде бухгалтерлік ... тыс ... ... есебі
Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы заңға ... ... ... ... ақшаларының қозғалысын ... яғни өз ... ... жұмсауға құқылы. Яғни өзінің бос тұрған
ақшаларын кәсіпорын басқа кәсіпорындарға инвестиция ретінде салуға ... ... ... ... ... да ұйымдар өзіне қажет ақшаны ... банк ... ... ... ... ... жеке тұлғалардан да
несиеге, қарызға ... ... ... ... кәсіпорындардан алған
несиесіне бухгалтерияда жазылатын екі жақты жазу банк ... ... ... жазуға ұқсас болып келеді.
Ұйым банктен тыс мекемеден несие алған уақытында:
Д-т: «Ақшалар» шоты,
К-т: «Банктен тыс ... ... шоты ... ... ... бұл ... ... қайтарылған уақытта:
Д-т: «Банктен тыс мекемелердің қарызы» шоты,
К-т: «Ақшалар» шоты түрінде бухгалтерлік жазуы жазылады.
Осы алынған несие үшін есептелген пайыз сомасына:
Д-т: ... ... ... ... ... ... шоты ... бухгалтерлік жазуы жазылады.
Кәсіпорындар бұл міндеттемені төлеген уақытында:
Д-т: ... ... ... ... шоты ... ... жазуы жазылады.
Басқадай несиелік операциялар есебі.
Коммерциялық банктер іс жүзінде көбінесе несиені нақты ақшалай ... ... ... яғни ... вексель түрінде береді. Несие
алушы ұйымдар мұндай вексельдерді ... ... ... ... сондай-ақ қызмет көрсететін жабдықтаушылармен
есеп айырысу үшін пайдаланады. Әрбір ... ... ... ... ... ... несие алушы ұйымның арасындағы келісімшартта қарастырылып
белгіленеді. Бұл айтылған ... ... ... ... бір ... ... ... құралы ретінде бірнеше рет берілуі ... ... ... ... ... ... ұйым оны банк ... ретінде табыс етеді. Ал осы вексель түрінде ... ... ұйым ... ... қарай банк мекемесіне алған ... ... ... ... аударады.
Әрбір кәсіпорын өз қалауы бойынша «Басқадай қарыздар» деп аталатын
шотта «Басқадай қысқа мерзімді ... деп ... ... шоттарын
ашуларына болады. Сонымен қатар бұл шоттарды алынған несиелердің ... де ... ... ... есебінде нақты несиеге
алынған ақшаларына:
Д-т: 1010- «Ақшалар» шоты,
К-т: 1270 «Басқадай қарыздар» шоты ... ... ... ... қаржы бойынша есептелген пайыз сомасына:
Д-т: 7310-«Сыйақы түріндегі шығын» шоты,
К-т: 1270«Басқадай қарыздар» шоты түрінде екі жақты жазу жазылады.
Банк және ... тыс ... ... шоты ... ... ... ... ... ... |
| | |шот |шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... банк ... ... немесе |1050,1040 |3010 |
| ... ... ... ... түсті | | |
|2 ... ... банк ... ... |3010 |
| ... ... ... | | |
| 3 ... ... ... сома |3310 |3010 |
| ... ... ... ... | | |
|4 ... ... ... ... |3010 |
| ... материалдық қорлар үшін банк | | |
| ... ... ... ... | | |
|5 ... ... ... орындайтын |1610 |3010 |
| ... үшін ... ... банк | | |
| ... ... берілген аванс | | |
|6 ... ... ... ... |3110-3190 |3010 |
| ... ... ... банк ... | | |
| ... ... | | |
|7 ... ... банк ... ... |3010 |
| 8 ... банк ... ... |3010 |1040 |
| ... ... ... есеп ... | | |
| ... ... | | |
|9 ... тыс ... ... ... |3020 |
| ... ... ... серіктестік | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... басқа да заңды тұлғалардан | | ... ... тыс ... ... ... |3020 |
| ... жабдықтаушы мердігерлерге қарыз| | |
| ... ... | | ... ... тыс ... алынған |3020 |1040 |
| ... ... ... есеп ... | | |
| ... ... | | ... есеп ... ... ...... мемлекеттік тұрғыдан бөлініп пайдалану, ... ... ... қоры болып табылады. Бюджеттің қаржысы ... ... ... ... және ... ... ... басқа да мақсаттарға пайдаланылады.
Қазақстан Республикасының салық кодексіне сәйкес жеке және заңды
тұлғалардан алынатын салықтар, ... ... ... негізгі
көзі болып табылады.
Әлеуметтік салық
Әлеуметтік салық – заңды тұлғалардың бюджетке төлейтін салықтарының
бірі. Оның ... да ... ... ... салық
түрлеріненерекшелігі, бұл салықтың мөлшері ... ... ... ... ... ... мен орындаған жұмысы үшін
есептелетін еңбекақы қорына тікелей байланысты ... ... Яғни ... ұйымның еңбекақы төлеу қорының белгілі бір пайызы түрінде есептеліп
кәсіпорынның шығындарына қосылып отырады. ... та ... ... ... ... ... Әлеуметтік салықты
төлеушілердің қатарына барлық заңды тұлғалар мен кәсіпкерлік қызметпен
айналысатын жеке ... ... ... салу ... яғни ... төлеу қорына
табыстың барлық түрлері кіреді, оның ... ... ... жеке ... ... және тағы да басқадай төлемдер.
Шаруашылық жүргізуші субъектілерде әлеуметтік салық ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінде есептелінеді де,
келесі айдың 15-інен ... ... ... ... ... ... ... оның бухгалтериясында мынадай жазу жазылады:
Д-т: «Жалпы және әкімшілік шығындар» деп аталатын шот,
К-т: «Әлеуметтік салық» деп аталатын шот.
Ал ол сома ... есеп ... ... ... «Әлеуметтік салық» деп аталатын шоты,
К-т: «Ақшалар» деп аталатын шоты түріндегі бухгалтерлік ... ... ... ... ... жылда салық салынатын табыстары бар заңды тұлғалар табыс
салығын төлеушілер болып табылады. Табыс салығын ... ... ... ... ... және ... бөлімшелер кіреді.
Әрбір салық төлеуші салық салынатын ... ... ... ... ... ... ... табу мақсатында жұмсалған шығындар мен
шеккен зияндардың сомасын шегереді.
Кәсіпорынның жылдық табысына, яғни жыл бойы ... ... ... ... немесе өткізілген өнімдер, атқарылған жұмысы мен
көрсетілген қызметі және басқа да операциялар үшін ... ... ... ... ... ... да ... сондай-ақ сатып алушыдан алуға
тиісті сомалардың есебінен өзара есеп ... ... ... ... ... ... не болмаса жанама шығындарды өтеуге жіберілген
қаржылар жатады.
Салық салынатын табыстардың және одан ... ... ... ... ... ... табыс салығының мөлшері салық
кодексінде қаралады.
Салық төлеуші кәсіпорын тиісті салық органына «Заңды ... ... ... декларациясын» ұсынуға тиіс.
Ұйым өзінің есепті жылдағы алған табысы бойынша ... ... ... ... ... есепте мына түрдегі екі жақтыжазу жазылады:
Д-т: «Корпоративтік табыс салығы ... ... ... ... ... табыс салығы» - шоты.
Ал бұл сома бюджетке аударылғанда:
Д-т: «Төленетін ... ... ... деп ... ... «Ақшалар»деп аталатын шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы
жазылады.
Кейінге қалдырылған корпоративтік табыс салығының ... ... ... ... ... есеп ... анықталған табыс пен шығындардың айырмасынан құралады. Салық
салынатын табыстың ... ... ... ... анықталады. Салық заңы
талаптарының бухгалтерлік есеп талаптарынан ... бар. ... ... ... ... ... пен салық салынатын табыстың
арасында айырмашылық пайда болады. Бұл айырмашылық пайда болу есептеріне
байланысты ... ... ... ... ... айырмашылықтың пайда болу себебі, бухгалтерлік табысты
анықтау барысында есепке ... ... пен ... кейбір бөлігі салық
салынатын табысты санағанда есепке алынбайды. Тұрақты айырмашылықтар
қатарына мыналар жатады:
... ... мен ... ... ... ... ... бюджетке төленетін айыппұл ықпалшаралары;
• кәсіпкерлікпен байланысты емес шығындар;
• Қазақстан Республикасы Үкіметі ... ... ... ... ... ... және тағы да басқа шығындар.
Уақытша айырмашылықтың пайда болу себебі есеп ... ... ... ... мен шығындардың кейбір баптар бойынша
сомасы осы кезеңдегі салық салынатын ... ... ... ... кезеңдердегі салық салынатын табыстардың құрамына кіргізіледі.
Сөйтіп, есеп беретін кезеңдегі пайда ... ... ... ... ... ... ... жояды.
Уақытша айырмашылық мыналардың нәтижесінде пайда болады:
• бухгалтерлік есеп пен салық есебінде ... мен ... ... ... тәсілдемесінің айырмашылығынан
(бухгалтерлік есепте – есептеу принципі, ал ... ... ... әдіс бойынша);
• бухгалтерлік есеп пен салық ... ... ... ... әдістерді қолданудан;
• негізгі құралдарды бухгалтерлік есептен шығару мен салықтық есепте
оларды есептен ... ... ... тағы да
басқалардан. Бухгалтерлік және салық есептерінің талаптарындағы
өзгешеліктер ... ... ... ... ... ... ... салығы» деп аталатын шотта
жүргізіледі. Бұл пассивті шот болғандықтан ... ... ... ... бұл шот ... ал ... Кейінге қалдырылған салық сомалары бұл ... ... ... ... ... құнға салынатын салық.
Қосылған құнға салынатын салық тауарларды ... ... ... ... ... және ... айналысы барысында қосылған құн өсімінің
бір бөлігін аудару, сондай-ақ осы елге тауарлар импорты ... ... ... Бұл ретте салық салынатын айналым мен салық салынатын
импорт салық объектісі ... ... ... ... ... ... ... салынатын салық» шотында есептеледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ал ... бюджетке
аударылған және субъектінің жабдықтаушыларға тиісті түрде ресімделген ... ... ... ... ... Бюджетке төленуге тиісті қосылған
құнға салынатын салық өткізілген өнім, орындалған жұмыс немесе ... үшін ... ... ... ... салықтың сомасы мен сатып
алынған тауарлар, ... мен ... ... ... ... үшін ... қосылған құнға салынатын салық сомаларының
арасындағы айырма ретінде айқындалады. Қосылған құнға ... ... ... Республикасының салық заңында белгіленеді.
Жеке тұлғалардан ұсталатын табыс салығы.
Есепті жыл бойы салық салынатын ... ие ... жеке ... ... ... ... Жеке тұлғалардың жылдық жиынтық ... ... ... ... ... қызметтен алатын табыстары,
жеке тұлғалардың мүліктік табыстары, тағы да басқа табыстары кіреді.
Жеке тұлғалардың мүліктік табысына тек қана ... ... ... ... ... ... ... ала отырып
өткізуден түскен құнның өсімі жатады: салық төлеушінің ... ... ... ... ... ... құнды қағаздардың, заңды тлғаларға
және басқа материалдық емес активтерге қатысу үлесінен; шетелдік валютадан;
асыл тастар және асыл металдардан, ... ... ... ... туындылары мен антиквариаттардан. Жеке тұлғалардың салық төлейтін
табыстарының құрамы салық кодексінде қаралады.
Табыс салығының мөлшерін ай ... бір ... ... үшін ... табыстың есепті сомасы мен одан ұсталатын табыс салығының сомасы
есептелетін ... ... ... сан мәні бар ... 12 санының
қатынасын көрсететін қайта есептеу көрсеткіші белгіленген. Мердігерлік ... ... ... ... ... төлем, сондай-ақ бір жолғы
төлем түрінде берілетін басқа да ... ... ... кезінде бұл
есептеу көрсеткіші қолданылмайды. Жеке ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу» шоты,
К-т: «Бюджетке төленетін басқадай салықтар, алымдар және міндетті
төлемдер» шоты ... ... ... ... салықтар.
Акциздік (жанама) салық дегеніміз – сатылатын тауардың бағасына
қосылатын, сатып алушы ... ... ... ... ... ... тауарларға Қазақстан Республикасының аумағында шығарылған немесе
Қазақстан Республикасының аумағына импортталған ... яғни ... ... ... ... ... ... бар басқа да өнімдер
және ... ... ... да ... ... ... ... акцизделуге жататын тауарларды
өндіретін немесе акциздеуге тиісті тауарларды импорттайтын немесе Қазақстан
Республикасы аумағында ойын ... ... ... ... заңды тұлғалар
акциз салығын төлеушілер болып ... ... ... ... ... тиісті қарыздар» деп аталатын шоты,
К-т: «Акциз салығы» деп аталатын шоты түрінде ... ... мен ... бұл ... айтылған салықтардан басқа да
өзінің меншігіндегі жерге, көлік ... және ... ... ... ... төлеп тұруы тиіс. Салықтардың бұл түрлері есептелген уақытта
кәсіпорынның бухгалтериясында:
Д-т: «Жалпы және әкімшілік шығындар» деп аталатын ... «Жер ... ... салық»,
«Мүлікке салық» деп аталатын шоттар түріндегі екі жақты ... ... ... басқадай салықтар мен алымдар» шотында
Қазақстан Республикасы заңдарында ... ... ... ... мен
міндетті төлемдер есептеледі. Бұл айтылғандардың қатарына:
• шығарылған бағалы қағаздарды тіркеу алымы;
• жер ... ... ... ... мен ... және
тағы да басқалар жатады.
Салықтардың, алымдар мен ... ... ... ... және
олардың төлеу тәртібі Қазақстан Республикасы заңдарында қаралады.
«Бюджетпен ... есеп ... ... кредитіне тиісті шығындар
есептелетін шоттардың дебитінен ... ... ... мен ... ... ал бұл шоттың дебитіне тиісті төлем төленген шоттардың
кредитінен ... ... ... есеп ... шоты ... ... ... | ... ... ... ... |
| | |шот |шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... алынатын | 7700 |3110 |
| ... ... ... ... | | |
|2 ... есеп саясатының өзгеруіне немесе | | |
| ... ... ... ... |5430 |3110 |
| ... ... ... ... |3130 |5430 |
| ... ... ... сомасының: | | |
| ... | | |
| ... | | |
|3 ... ... және ... | | |
| ... ... ... салығының|7460-7470 |3110 |
| ... | | |
|4 ... ... және ... | | |
| ... ... шеккен зиянға |3110 ... |
| ... ... ... сомасына | | |
|5 ... ... ... ... аударған | | |
| ... ... ... сомасы |3110 |1040 |
|6 ... ... ... болған немесе жойып | | |
| ... ... ... ... |7710 |3110 |
| ... есеп пен салық есептерінің | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... тиісті | | |
| ... | | |
|7 ... ... ... ... деп | 7710| 3110 |
| ... шотқа түзетулер енгізуге |3110 |7710 |
| ... : | | |
| ... ... ұлғайтуға; | | |
| ... ... ... | | |
|8 ... болған немесе жойып жіберудің | | |
| ... ... ... ... салық |3120 |3110 |
| ... |3120 |7710 |
| ... ... | | |
| ... жабу ... ... | | |
|9 ... ... ... байланысты салық| | |
| ... ... ... ... есебіндегі |5320 |3120 |
| ... ... ... ... ... ... |5320 |
| ... | | |
| ... ... ... ... үстеме | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... өсімінен жоғары болған | | |
| ... | | ... ... ... және ... ... | | |
| ... өнім ... ... талап |1210-1230 |3130 |
| ... шот ... ... құн ... | | |
| ... | | ... ... ... ... құн ... | | |
| ... есептелген қосылған құн салығы |3130 |1260 |
| ... ... ... | | ... ... аударылған қосылған құн салығы |3130 |1040 |
| ... | | ... ... ... ... табыс салық |3350 |3120 |
| ... | | ... ... ... | | |
| ... табыстарынан , олардың |3320,3330 |3190 |
| ... ... , ... көздерінен |3390 | |
| ... ... ... ... ... | | ... ... тұлғалардың еңбекақысынан ұстал ған | 3190 |1040 |
| ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... ... |1040 ... |
| |қайтарылуы | | ... ... ... ... ... |7210 |3150 ... |Есептелген әлеуметтік салық сомасы бюджетке| | |
| ... ... ... аударылды |3150 |1040 ... ... ... ... ... |1210 |3140 ... |Есептелген акциз салығының сомасы бюджетке | | |
| ... ... ... ... |3140 |1040 ... ... жер салығы сомасы |7210 |3160 ... ... жер ... ... бюджетке есеп |3160 |1040 |
| ... ... ... | | ... |Есептелген мүлік салығы сомасы |7210 |3180 ... ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... |3180 |1040 ... ... ... ... салық сомасы |7210 |3170 ... ... ... ... ... сомасы | | |
| ... есеп ... ... аударылды |3170 |1040 ... ... ... ... ... ... ... серіктестіктерге кредиторлық қарыздардың есебі ... ... ... ... алашағы» және
«Бірлесіп бақыланатын заңды ... ... деп ... ... ... Бұл ... пассивті, күрделі шоттар болып табылады.
Аналитикалық есеп ... ... ... ... ... ... машинограммада немесе тізімдемеде
жүргізіледі. Ірі кәсіпорындардың талдамалық шоттарында дебиторлармен және
кредиторлармен есеп ... ... ... ... ... бас ... алған материалдары мен сатып
алынған тауарларына мына ... ... жазу ... ... ... ... серіктестіктердің алашағы»,
«Тәуелді серіктестіктердің алашағы» немесе «Бірлесіп
бақыланатын заңды тұлғалардың алашағы» - шоттарының тиістілері.
Ал ... ... бас ... алған дайын өнімдері,
негізгі құралдары және ... емес ... бас ... ... ... емес активтер»,
2410- «Негізгі құралдар» және тағы да басқа шоттар,
К-т: 1220«Еншілес серіктестіктердің алашағы»,
1230-«Тәуелді серіктестіктердің алашағы» немесе
1240«Бірлесіп бақыланатын ... ... ... ... шоттардың тиістілері түріндегі екі жақты жазуы жазылады.
Еншілес кәсіпорынға бас ... ... ... ... ... алашағы»
1230-«Тәуелді серіктестіктердің алашағы» немесе
1240-«Бірлесіп бақыланатын заңды тұлғалардың алашағы» деп
аталатын ... ... ... деп аталатын шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы
жазылады.
Бас кәсіпорын мен еншілес серіктестіктер арасындағы есеп ... ... ... негізінде дебиторлық қарыз сомаларының
кредиторлық ... ... ... мына ... ... жазу
жазылады:
Д-т: 3320-«Еншілес серіктестіктердің алашағы»,3330 «Тәуелді
серіктестіктердің алашағы» және 3340«Бірлесіп бақыланатын заңды ... деп ... ... ... ... ... ... «Тәуелді
серіктестіктердің берешегі» және ... ... ... берешегі» деп аталатын шоттардың тиістілері.
Еншілес (тәуелді) серіктестіктерге кредиторлық қарыздар шоты ... ... ... ... ... |Кредиттелетін |
| | |шот |шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... ... |
| ... ... ... келіп |3, | |
| ... ... ... тыс |1310-1317, | |
| ... ... ... | |
| ... алу: ... | |
| ... алу ... ... ... |
| ... құн ... ... |т\б ... |
| | |1260 | |
|2 ... ... және ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... бойынша қызметіне: | | |
| ... ... ... ... |
| |қосылған құн салығы ... |1260 ... |
|3 ... ... ... банк | | |
| ... алдындағы несие қарызын, | | |
| ... ... ... |3010 ... |
| ... ... ... | | |
|4 ... ... мен | | |
| ... ... ... ... |3320-3330 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
|5 ... ... ... мен | | |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... есеп ... шотынан, | | |
| ... ... | | |
|6 ... ... серіктестіктермен | | |
| ... ... ... тұлғалардың |3320-3330 |6010 |
| ... ... ... өнім беру | | |
| ... ... | | |
|7 ... ... ... | | |
| ... бақыланатын заңды тұлғалардың | | |
| ... ... ... емес ... |6210 |
| |активтерді беру ... ... | | |
|8 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... тұлғалардың берешек қарыздарын, |3320-3330 |1220-1230 |
| ... ... ... есебінен | | |
| ... | | ... ... ... есеп айырысу есебі
Басқа заңды немесе жеке тұлғаларға сатылатын ... ... ... үшін ... алынған аванс сомалары бойынша ... ... ... ... қою үшін ... ... «Жұмыстарды орындау және қызмет көрсету үшін алынған аванстар» деп
аталатын шоттарда ... ... ... ... кәсіпорынның алынған аванс сомасына:
Д-т: «Ақшалар» шоты
К-т: «Тауарлы-материалдық қорларды қою үшін алынған аванстар» немесе
«Жұмыстарды орындау және ... ... үшін ... ... деп ... ... ... екі жақты жазу жазылады.
Ал сатып алушыларға босатылған тауарлар, көрсетілген ... ... ала ... ... сомасы шегерілгенде:
Д-т: «Тауарлық-материалдық қорларды қою үшін алынған аванстар» немесе
«Жұмыстарды орындау және қызмет көрсету үшін алынған ... деп ... ... ... ... мен ... берушілердің берешегі» немесе
«Еншілес серіктестіктердің дебиторлық ... деп ... ... түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Егер алынған аванс сомасын толық пайдаланылмағаннан қалған бөлігі
тапсырыс берушілерге ... ... ... ... жеке ... «Тауарлық-материалдық қорларды қою үшін алынған аванстар» ... ... және ... көрсету үшін алынған аванстар» деп аталатын
шоттардың тиістілері.
К-т: «Ақшалар» деп ... шоты ... ... ... ... алған аванстарының талдамалық есебі әрбір аванс берген
ұйым бойынша бөлек жүргізіледі.
|№ |Операциялардың ... ... ... |
| | |шот |шот |
|1 ... ... ... | | |
| ... ... ... үшін ... ... |4410,4420 |
| |ала аванс ретінде алынған сомаларға |1040, | |
| | ... | |
| | | | |
|2 ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... ала ... ... |1210 |
| ... сомасынан шегеріледі | | ... ... ... ... ... беруші | ... |
| ... ... ... алынған соманың|4410-4420 |1010,1040, |
| |пайдаланылмаған бөлігі қайтарылғанда | |1020 ... және ... ... есеп ... есебі.
Кез келген кәсіпорын үзіліссіз және ырғақты жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... отырудың маңызы зор болып
табылады. Ұйымды ...... ... ... ... ... жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын өнім өндіруші
ұйымдармен, сондай-ақ делдалдық ұйымдармен ... ... ... және ... ... ету жөнінде келісімшарттар жасасады
немесе өзінің делдалдары арқылы биржадан сатып алады.
Осы жоғарыда ... ... ... ... және ... да
құндылықтармен жабдықтайтын кәсіпорындар мен есеп ... ... және ... есеп айырысу» деп аталатын шотта
жүргізіледі. Бұл ... есеп ... ... ... және ... жабдықтаушылардан алынған материалдар мен ... ... ... ... мен көрсеткен қызметтері үшін есептелінген қарыз
сомалардың есебі жүргізіледі. «Жабдықтаушы және мердігерлермен ... деп ... ... кредитінде тиісті материалдық-қорлар, шығындар
бойынша жабдықтаушылардың акцептелген шот-фактурасына ... ... ал бұл ... ... ... «Ақшалар» деп аталатын шотының және
басқа да шоттардың ... ... ... ... ... және мердігерлермен есеп айырысу» шоты бойынша есеп нөмірі 6
журнал-ордерде жабдықтаушы-мердігерлердің ... ... ... ... Бұл журнал-ордерде ... ... ... ... ... ... ... олардың құнының төленуі жайлы мәліметтер жазылады.
Келіп түскен шот-фактураларды алдымен үлгілі түрі М-1 «Келіп түскен
жүктер есебі ... ... Бұл ... ... ... ... ... келіп түсуіне бақылау жасалады. Журналға жазылуға
тиісті мәліметтерді жабдықтау бөлімі тауар-көлік ... ... ... ... туралы актілер негізінде кәсіпорын
қоймасына материалдық-құндылықтардың келіп түсуіне қарай жазып ... тек ... ... ғана ... ... есебі.
Кейбір жағдайларда келіп түскен материалдық құндылықтардың құжаттары
болмауы мүмкін. Мұндай ... ... ... деп ... ... ... яғни шот-фактуралармен бірге
келген жеткізілімдер тәрізді әрбір жабдықтаушылар бойынша жеке көрсетіледі.
Фактураланбаған жабдықтарды жазу үшін ... түрі М-7 ... ... ... қолданылады, олар шот-фактурамен рәсімделмеген
материалдар, ... ... ... ... шыққан тауарлық-материалдық
құндылықтарға да жазылады. Фактураланбаған жабдықтардың шот-фактуралары
келген уақытында ... ... ... ... ... ... ... 6
журнал-ордерге шот-фактурадағы мәліметтер жазылады. Төлем жасалған, ... ... ... ... ... түспеген тауарлық-материалдық
құндылықтардың шот-фактуралары немесе төлем талап тапсырмалары негізінде 6
журнал-ордерге әдеттегі тәртіп бойынша жазу жазылады. ... ... ... ... ... ... ... түспеген
жабдықтаушы қоймасындағы жүк үшін» деп аталатын арнайы ... ... ... ... ... ... ... қорлардың құнын материалдық қорлар шоттарына жазады,
олар ... ... ... ... ... да, жедел ескеріліп
отырады. Сөйтіп, жолдағы тауарлық-материалдық қорлар айдың аяғында ... ... ... ... олардың құндары жабдықтаушылармен есеп
айырысулар тұрғысында дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... қалдығы сторно етіледі.
Жабдықтаушылар және қызмет ... есеп ... ... журналда ай аяғында «Жабдықтаушы және ... ... деп ... шот ... талданған қалдықтар көрсетіледі.
Талдамалық есептің құрылымы жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу
жөніндегі қалдықтар туралы ... ... ... ету үшін және есеп
айырысуды жедел бақылау үшін мына топтардан қалыптасады:
• құны төленген, бірақ іс ... ... ... ... қызметтер, орындалған жұмыс бойынша есеп айырысудан;
• фактураланбай қалған жабдықтар бойынша есеп айырысудан;
• мерзімінде төленбеген есеп ... және ... есеп ... ... ... шоттар корреспонденциясы беріледі.
Кәсіпорынның басқа заңды немесе жеке ... ... ... ... үшін ... ... ... немесе «Тауарлар» - деп ... ... ... ... есеп айырысу» деп аталатын шот.
Ал бұл тауарлар үшін есептелген қосалқы күн ... ... ... ... ... ... деп ... шоты,
К-т: «Жабдықтаушы мердігерлермен есеп айырысу» деп ... ... екі ... жазу ... ... қай шоттан төленгеніне қарай:
Д-т: «Жабдықтаушы мердігерлермен есеп айырысу» деп аталатын шот,
К-т: «Ақшалар» деп аталатын шоты түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Шот-фактура бойынша ... ... ... ... ... ... қосылған құнға салынған салықтың сомасы ұйымның
тауарларды сату барысында есептелінгоен бюджетке төленетін ... ... ... сомасынан шегерілгенде:
Д-т: «Қосылған құнға салынған салық» деп аталатын шот,
К-т: «Орны толтырылатын қосылған құнға салынған салық» деп аталатын
шот ... ... ... ... ... ... есеп ... ... |
|Кредиторлық қарыздар бойынша есеп ... ... |
2. ... ... аудитінің ақпарат көздері.
2. «ШЫМКЕНТ ҚҰС» ЖШС ДЕБИТОРЛЫҚ ЖӘНЕ КРЕДИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДАРМЕН ЕСЕП ... ... ... ... ... дұрыс жүргізілуін тексеру кезінде ең
басты инвентаризациядан бастау керек.
Кредиторлық қарыздардың жағдайын тексеру ... мен ... ... ... қажет (мердігелер мен жеткізіп берушілер
мен, жұмысшылармен, қызметкерлермен, бюджетпен есеп айыру). Аудитор ... ... ... ... ... пайда болу
мерзімі мен оның реалдылығын анықтайды.
Жабдықтаушылар мен ... есеп ... ... ... ... мен өзара сәйкестендіру (инвентаризация) жүргізу керек.
Кредиторлар мен есептесу шоттарының инвентаризациясының нәтижесіне акт
толтырылады. Бұл ... ... ... тіркеледі. Бұл құжаттамадан
кредиторлардың мекен – жайы мен ... ... оның ... себебі,
қай уақыттан бастап, қандай құжаттардың негіздеу ... ... ... жыл басындағы және соңындағы баланстағы кредиторлық қарыздардың
жағдайы келесі ... ... ... ... 1) ... ... мен вексельдер; 2) Алынған аванстар; 3) салықтар ... 4) ... ... ... 5) Ішкі опарациялар бойынша
қарыздар; 6) акционерлік қоғамның мүше ... ... 7) ... ... ... ... мен ... статьясын тексеру кезінеде
аудитор оның қалдықтарын 671 ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... көзі жабдықталушылар мен
мердігерлермен есеп айрысудың мазмұнын ашады.
а) алынған мсатериалдық құндылықтар мен ұзақ ... ... ... мен ... қызметтер товарлы – материалдық
құндылықтарды жеткізіп беру қайта өңдеу шығындарын қоса ... ... мен ... ... ... ... ... мен ұзақ мерзімді активтердің, жұмыстар мен қызметтері үшін
құжаттардың болмауы біріші фактураланбаған жеткізіп ... ...... және ұзақ мерзімді активтерді қабылдаған
кезде ... ... ... бойынша қабылданған ¶ызметтер.
Жабдықтаушылар мердігерлермен есеп айырысудың аудитін ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарды сатып алу кезінде құжаттардың
дұрыс рәсімделуін тексеру үшін ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
2. Таварлы материялды құндылықтарды жеткізіп берген кезде оның
сапасмымен ... ... ... ... ... және ... тексерудегі басты
ақпарат: сәйкесінше құжаттармен қоса қанағаттсыз заявленелер
(камерсиалық акт, теміржол ... ... ... №8 ... ... бас ... және т.б.
3. Кітап түскен құндылықтардың толық уақтылы кіріске ... мен ... ... есебінің дұрыстығын тексеру
кезінде келесі құжаттар ақпарат көздері болып ... ... ... шот – ... ... ... кіріс
ордерлері, қойма есебінің карточкалары, материал есебі бойынша
ведомость, № 6 ...... бас ... ... және ... Жабдықтаушылар және мердігерлер алдында қарыздарының дұрыстығы
мен нақтылығы, заңдылығын ... ... ... ... көздері болып есептеледі: келісім шарттар (сату – сатып
алу, біріккен қызмет бойынша, опциондық, фьючерлік келісмдер,
қызметтесі туралы және т.б.) ...... ... ... ... шот – ... ... № 6 журнал – ордер, бас кітап, баланс және т.б.
5. Жабдықтаушылар мен мердігерлермен ... ... ... ... мен ... ҚҚС – ң дұрыс
алынуын тексеру ... ... ... ... ... Вексель,
кіріс және төлем құжаттары, № 6 журнал – ордер, ... шот ... ҚҚС ... дикларациялар, №5 журнал – ордер, Бас
кітап және т.б.
6. Шоттар ... ... ... ... есептерінің сәйкестігін тексеру үшін келесі
құжаттарды, мәліметтерді қолданылады: шот – фактуралар, ... № 6 ...... бас ... ... субъектінің персоналының еңбекақы бойынша есеп ... ... ... ... ... ... Еңбек ақының әрекет етуші заңға сәйкестігін тексеру кезінде
Қазақстан республикасының ... ... Заң ... ...... ... ... құжаттардың дұрыстығы және олардың заң ... ... ... ... ... ... ... уақыт табелі, еңбектің есеп парақтары, қосымша
төлемдер мен басқада шегерулердің ведомостері пайдаланылады.
3) Пенялардың дұрыс есептелуін тексеру үшін ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер негіз болады.
4) Қосымша еңбекақының есептелуінің дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... шоттар корреспонденциясының дұрыс жүргізілуіне
тексеру үшін, № 10 журнал – ордер, бас кітап қолданылады.
6) Еңбекақы ... ... және ... есептерінің
сәйкестігін тексеру кезінде бастапқы құжаттар, есепті – төлем
ведомосттері, № 10 ...... бас ... ... ... ... субъектінің ағымдағы міндеттемелерінің аудиті.
3.1. шаруашылық субъектісінің ағымдағы міндеттемелерінің ... ... ... ... ... міндеттемлері ұзақ
мерзімді және ағымдағы болып бөлінеді. Ұзақ мерзімді міндеттемелерге ең
басты банктердің ұзақ мерзімді ... мен ұзақ ... ... ... ... ... міндеттемелерге банк мекемелерінің ... ... ... ... ... және субъектінің кредиторлық қарыздары
жатады.
Банктердің ... ... ... ... ... ... ... бір жылдан артық емес мерзімге беріледі, мысалы ... ... ол ... ... ... ... тең (30 күннен артық
емес).
Қысқа мерзімді несиелерді алу мен төлеумен ... ...... шоттар жоспарының 60 «Несиелер» бөліміндегі 601 «Банк
несиелері», 602 ... тыс ... ... 603 ... жүргізіледі. Бұл шоттардың әрқайсысында «Қысқа мерзімді
несиелер» ... ... ... несиелердің аналитикалық есебі банктермен берілетін
несиелердің түрлері бойынша және жеке кредиторлар бойынша ... ... ... ... түрі ...... шотындағы
төленбеген несие қалдығына қоса үстіне аударылатын несие түрі ... ... ... банк ... шарт.
602 «Банктен тыс мекемелердің несиелері» шотының аналитикалық есебі екі
жақ ... және ... ... ... ... ... мерзімді займдар көбінесе коммерциялық несиелер вексельдер және
«Серіктестік» несие ... ... ... ... ... мен займдардың баланста дұрыс ... ... ... келесілерді аңғаруы қажет.
- несие қандай мақсаттарға қолданылған, бұл ... ... ... ... келуін;
- Шаруашылық субъектінің басшысы несиені қайтару кепілдігі құрамына
иелерді енгізгенін;
- ... ... ... мен оның ... келісім шартқа сәйкес пайздардың дұрыс төленуін;
- басқа субъектілерден ссуда алуының заңдылығы мен уақтылы ... ... және ... ... дұрыс жүргізілуі 60
«Несиелер» бөлімшесінің шоттарын жазуларын № 4 ...... ... ... ... ... ... көңіл бөлуі
керек.
Бухгалтерлік баланстың «Ағымдағы міндеттемелер» бөлімінде ... ... ... ... ... келтіріледі. Мұны тексеру
барысында аудитор ұзақ мерзімді несиелердің ... ... ... ... қайтарылу мерзімін және бұл ... ... ... ... ... ... ... негізгі бөлігін алатын кредиторлық
қарыздарды тексеруге ерекше ... ... ... ... – бұл субъектінің басқа заңды тұлғаларға және
азаматтарға міндеттеме (қарыз) соммасы.
Құрылуына (пайда болуына) ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Қарапайым кредиторлық бизнес – жоспарға және ... ... ... ... ... ... мысалы акцептелген есеп құжаттары
бойынша қарыздар, уақтысы жетпеген төлем мерзімі және ... ... ... ... ... ... ұзартылмаған қарыздары.
Ақталмаған кредиторлық қарыздарға қаржы органдарына бюджетпен есептесу
бойынша қарыздар, шаруашылық жүргізуші субъектінің ... ... ... ...... төленбеген есептік құжаттар
бойынша қарыздар.
Кредиторлық қарыздардың тетализациясы бұрын ұйымдастырылған дебиторлық
қарыздардың ... ... ... ... ... ... тексерген кезде аудитордың алдында тұратын басты
мақсаттарға келесілер жатады: төлем – дисциплина ережелерін ... ... ... ... ... қолданылуының негізділігін, есептелу
барысында құралдардың сақталуын тексеру;
-баланста есептелетін кредиторлық қарыздар соммаларының нақтылығы мен
заңдылығын тексеру;
- ... ... ... ... жасау.
Кредиторлармен есеп айырысудың бақылауының рационалды ұйымдастырылуы
келісімді және есепті дисиплиналардың ... ... ... пен сапа ... ... ... ... бойынша жауапкершіліктің жоғарылуына,
кредиторлық қарыздардың төмендеуіне және өз кезегінде ... ... ... ... жол береді.
Кредиторлық қарыздарды тексеру кезінде аудитордың басты мақсаты оның
көлемі мен ... ... ... ... ... ... үшін ... баланс мәліметтерін бас кітап мәліметтерімен, журнал
ордерлер, ведоместердегі және тағы басқа есеп регистрлердегі мәліметтермен
салыстыруы ... ... ҚҰС» ЖШС ... ЖӘНЕ ... ҚАРЫЗДАР ҚОЗҒАЛЫСЫН
ТАЛДАУ ЖӘНЕ ЖЕТЛДІРУ ЖОЛДАРЫН ҰСЫНУ
3 .1. Дебиторлық қарыздар айналымдылығын талдау.
Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының ... ... ... ... ... және оның ... түрлерінің абсолютті
және салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, ... осы ... ... ... бары, құрамы, құрылымы және оларда
болған өзгерістер зерттеледі. Активтердің жалпы құрылымын және оның ... ... ... рационалды таратылыуын талқылауға мүмкіндік
береді.
Активтердің өсуі (артуы) кәсіпорынның ... ... ... ол осы кәсіпорын жұмысының оң нәтижесін сипаттайды.
Алайда, кәсіпорын мүлік құнының өсу себептерін ... ... ... есептің номиналды көрсеткіштерінің нақты көрсеткіштерден
айтарлықтай ауытқуына әкеліп соқтыратын инфляция ... ... ... ... ... ... алу тек ... құралдардың баланстық
құнын құру барысында жүргізіледі.
Отандық есептік-аналитикалық ... ... ... дайын өнім
және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да олардың қнының
өсуі, инфляциялық фактор әсерінен ... ... ... ... ... ... мен олардың таратылуына
талдау жасау үшін келесі 4-аналитикалық кесте құрылады.
Кесте ... ... ... құнын көрсететін ... ... жылы 9406 мың ... ... ... ... көруге
болады. Бұл кәсіпорынның әрі қарайғы ... ... ... оң нәтижесін сипаттайды. Алайда активтерді талдай отырып, олардың
қалай таратылғанын және есепті жылы неге ... ... ... ... ... ... ... мен оның негізгі құралдарының
жағдайын және кәсіпорын мүлкінің мобильдігін ... ... ... ... Ол ... ең алдымен кәсіпорынның өндірістік потенциалының
көлемін анықтау қажет, ол ... ... ... ... ... ... ... бойынша оның құнына негізгі құралдардың,
өндірістік қорлардың, аяқталмаған ... ... ... ... құндары қосылады.
Екінші әдістемеде кәсіпорынның өндірістік потенциалын анықтайтын
активтер құрамына жоғарыда көрсетілгендерге қосымша, ... ... және ... ... құны ... Бұл ... болып жатқан даму процесін әлдеқайда дәл ... ... ... негізінде, өндірістік мақсаттағы
мүлік коэффициентінің келесі шегі, яғни Кn(0,5 ... ... ... -
деп жазады. А.Д. Шеремет пен Р.С. Сайфулин. Көрсеткіштердің мәні ең ... ... аз ... ... ... ... ... қаржылық нәтижелері активтерді меншікті қаражат есебінен
толықтыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... үшін ұзақ ... ... қаражаттарын тартқан жөн.
Дебиторлық қарызды талдай отырып,күмәнді дебиторлық ... ... ... ж резервті есептік кезең соңына құру қажет.Резерв сомасын екі әдіспен
анықтауға ... ... таза ... пайыз әдісі;
- төлеу мерзімдері бойынша есеп әдісі.
Резерв ДТ -5510 .КТ 1290 ... ... ... ... қарыз сомасын ДТ -1290 КТ- 1210 ... ... ... ... ... жинау саясатын..Бір нұсқа ретінде
мамандырылған фирмаға дебиторлық ... ақша алу ... ... ... ату ... атап ... операциялар факторинг деп аталады
және дебиторлық қарыздар мен байланысты ... ... алып ... ... ... баға беру үшін ... ... потенциалды пайданы несиелік саясатты өзгертумен байланысты қосымша
шығындармен салыстыру қажет.
Жаңа шартардағы сатылымдар ренбельділігі дебиторлық қарыздар ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптарын азайтуға болады.Клиентердің ... ... ... ... ... ... кеңейтумен
және қарыздарға қызмет көрсетумен, сонымен ... ... ... ... ... ... ... шығындарға ие болады.
4-кесте
2007 жылдың басы мен соңындағы “Шымкент-құс ”
ЖШС-дағы баланс активтерінің құрамы мен құрылуы
|№ |Көрсеткіштер |Жыл ... |Жыл ... |Жыл ... |Құрылымы-ның|
| | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | ... мың ... ... |
| | |тг |% |мың тг ... | | | | ... | | | | |
| |65688 |15969 |49719 |411,3 ... мерзімді | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... |— |— |— |— ... | | | | ... қарыз | | | | |
| | | | | |
| |115596 |168343 |52747 |145,6 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... қарыз |— |— |— |— |
| ... ... | | | | |
| |792492/ |213650 / |- 1% |1% |
| ... ... | | |
| |8% |7% | | ... ... | | | | ... ... |792492 / |115596 |32,9 % |32,9% |
| ... ... | | |
| |21,2 % |54,1 % | | ... – құс» ЖШС – дегі ... ... жоғары сапалы
деңгейдегі жұмыртқа өнімін, аналық құстарды және жұмыртқа ... ... , сол ... осы құс ... ... ... іздестіру.
1 АННОТАЦИЯ.
Жоспарды жүзеге асырушы: «Шымкент -құс» ЖШС өндірістік орыны.
Шымкент –құс ЖШС ҚР ... ... ... ... ... аналық
құстарды және тууға бейімделген тауық, срл арқылы осы құс ... ... ... ... ... ... ... қаласы,Сайрам ауданы.
Жоба авторы: Атабекова Айгерим Абдукеримовна. Эф-04-7к2.
Негізгі қызмет сферасы: Ауылшаруашылығы ,құс шаруашылығы, тауық жұмырқасы,
жұмыртқа ұнтағы, құс еті. Құс ... ... ... ... ... мерзімі: 2008 ж.
Бизнес жоспар 5 жылға арналып жасалған.
2 Резюме.
Жауапкершілігі ... ... ... - құс» ... ... құс шаруашылығы бойынша.ЖШС «Шымкент құс »
мекемесі ... ... ... ... ... ... АҚ «Шымкент-құс» Қазақстан Республикасында құс өнімдерін
өндіретін ірі кәсіпорындардың бірі болып ... АҚ ... ... ... ... мемлекеттік стандарттарға сай етіп өнім өндіреді.
Кәсіпорынның басты ... - ... ... ... ... ету. Кәсіпорынның жоғарғы сапалы техникамен жабдықталғанмен
мекеме құс өсіру,құс басын көбейтудің жоғарғы ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты -Қазақстан
аумағындағы халықтарға жоғарғы сапалы ... ... ... және ... ... бейімделген тауық басын көбейту жолдарын
іздестіру. ... ... ... халық болып табылады.
Осы мақсатты іске асыру кәсіпорын банктен 12000000 млн теңге қаржыны
несиеге ... ... ... іске асып ... бұл ... 5 жыл ішінде
қайтаруға мүмкіндігі бар.
3. Кәсіпорын сипаттамасы.
«Шымкент - құс» ... ... ... 1962 ... наурыз
айынан қызмет етіп келеді, меншік түрі : ... ... - ... ... ... ... құс еті.
Құс етінен жасалған шұжық өнімдері.Қажетті диеталқ ... ... ... деген сұранысы жоғары.
Бүгінгі күні «Шымкент құс» ЖШС ... ... ... ... тұрғындары ғана емес, ... ... ... ... ... да ... біледі. Сондықтан да біздің
кәсіпорынның өндіріс ... ... ... ... ... (кесте).
|№ ... ... ... ... ... көптілігі |
|Басқару деңгейі ... |2 ... ... ... ... ... |3 ... ... ... ... ... ішкі ... ... |жөндеу жұмыстарын жүргізудің қажетті|
|5.Қалдықсыз өнім ... ... ... ... Көп ... өнім ... | ... Жаңа технология өндіру. | |
|8 ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... жоқ ... | ... ... ... Қазіргі таңда «Шымкент- құс» ЖШС – де 46 адам
жұмыс істейді. Қалғандары жұмысшылар ... ... ... ... қызметкерлердің жалақысы 50000 мың теңге, ал жұмысшыларға ... ... ... ... ... ... жалақы өседі.
1. Досполов Айдар Әбілқасымұлы. – кәсіпорын төрағасы ЖШС «Шымкент-құс»
кәсіпорынның ең бірінші лидері.
2. Дүйсебаева Райса – бас бухгалтер.
3. ... А.А. – Зам ... ... Н.А. – ... ... бастығы.
5. Аманбаев Б.С.. – АҚ «Шымкент-құс» кәсіпорынның бас энергети
6. Корчиев Ш.Н. – ... ... ... О.В.. – ОНК ... бастығы, сертификаттау бойынша бас
менеджер.
Қосымша шарттар (үстеме арқылы, жәрдемақы, ... ... ... басқарушылық персоналдарына: қосымша жұмыс ... үшін ... ... берілетін жолдама ақылар.
1. Өнімнің сипаттамасы.
Біздің негізгі ұсынатын өніміміз : ... ... ... сапалы деңгейдегі жұмыртқа өнімін,аналық құстарды көбейту
жолдарын іздестіру.»
- Дәмді ... ... және ... ... ... өңделген.
- Тиімді, тартымды баға.
- Жоғарғы денгейде құс еті және шұжық еті.
Құс шаруашылығында өнімдерді ... ... және ... ... бір ... мен сапасына байланысты
сорталып жинақталады.Өндерге қажетті шикізат пен ... ... ... шектелген жабық қоймалары бар.Құс өнімдерін қайта
өңдеу:
- Жұмыртқаларды молшері бойынша сорттау
- Жем ... ... ... және ... ... ... Дайын өнімдерді қоймаға жинау және оларды тарату жолдары.
5 Маркетинг жоспары.
Кәсіпорынның құс басын көбейтудің неегізгі мәселелері ол негізінен ҚР
халық ... ... ас ... ... құс ... ... ... алып отыр.Құс өнімдері адам денсаулығына пайдалы
азық түлік болып табылады. Сондықтанда оның нарықта өз ... таба ... ... ... ... Тек қана Қазақстанда ғана емес бүкіл
әлемде де.
Құс өнімдері нарығы өте қарқынды дамыған нарық болғандықтан, өндіру
саласында ... ... ... ... Қазақстанда құс өнімдерін
өндіруге барша жағдайлар жасалып жатыр.
Нарық жағдайында,ақпарат сауданың қозғалысы болып ... ... ... ... мен ... маркетингтік маңызы мен
рөлі өсе түседі.Яғни нарыққа түскен біздің ... ... іс ... ... ... ең алдымен мыналарды белгілеп анықтап алған
жөн:
- Баға белгілеу саясаты.
- Төмен бағалар ... ... ... ... ... ... беру ... газет-
журналдар,брошюралар;)
- Тауар сапасы мен бағаның қоғамдық қабылдануын анықтау.
- Кәсіпқойлық ... ... ... яғни жеңілдіктер ұсыну, пайдалы әрі керекті өнім өндіру.
- Нарық жағдайын зерттеу және ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы сапалы өнімді аз шығын жұмсау ... ... ... ... ... ... ... қамтамассыз етуге
жететіндей ету үшін ... ... ... ... әлемдік
стандарттарға сай болғандықтан
Жобаның жүзеге асуына кәміл сенеміз.
Жоғарғы технология арқасындап инкубаторлық жолмен балапандар алынады. Содан
соң оны жас ... ... 110 күн, ... ... өнім яғни жұмыртқа
алады.Ос ы ... ... асуы үшін ... ... ... ... «Роднит » және Германиялық фирма «ломан Тирцухт» кросты
орналастыру үшін келісім шартқа ... сол ... ... және ... ... ... бағытын береді. Бір партия таза байланыс
негізінде 50,0 мың теңге ... ... және 16,8 мың бас ... Осы ... біз орташа есеппен 3,4 млн дана. Жұмыртқа аламыз ... мың ... 300 ... ... жолмен алвынатын жұмыртқа 2,6 милн.
Дана,сол арқылы ... топ ... ... ... ... ... етеді қамтамассыз етеді .Біздің осы қаржыға алатынымыз:
материалдар,дәнді дақыл,витаминдер мен ... ... ... ... құс ЖШС – ның ... ... өндірістік өнімнің ... құны (2008 ... ж ... ... ... |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 |
| |61647 |64736 |67996 |71368 |74936 |78682 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |2089 |2193 |2301 |2418 |2539 |2665 ... |353 |357 |352 |358 |360 |310 ... |461 |484 |504 |532 |558 |586 ... ... шығын|- |- |- |- |- |- |
|% ... б/ша |309 |423 |675 |675 |675 |675 |
| ... ... |8743 |9179 |9638 |10120 |10625 |11157 ... ... | | | | | | ... |5723 |6009 |6300 |6626 |6957 |7305 ... шығыны |- |- |- |- |- |- ... ... ... |1176 |1235 |1297 |1362 |1430 |1501 ... ... |3553 |3758 |3673 |3885 |4110 |4343 ... ... |4743 |4980 |5233 |5498 |5776 |6067 ... |334 |347 |361 |375 |390 |406 |
| ... шығындар |4433 |4673 |4919 |5190 |5468 |5813 ... ... |93564 |98248 |103159 |108318 |113734 |119421 ... жұмсалған |81802 |85889 |89750 |94273 |99437 |103897 ... мың ... | | | | | | ... жұмыртқа |9438 |8400 |8600 |8800 |9000 |9400 ... дана | | | | | | ... |8,66 |10,22 |10,44 |10,71 |11,05 |11,05 ... | | | | | | ... құны | | | | | | ... еті б/ша |11762 |12359 |13409 |14081 |14297 |45524 ... | | | | | | ... құс |732 |380 |400 |380 |400 |400 ... ... | | | | | | ... құны |16068 |32523 |33522 |37055 |35743 |38810 ... құс еті | | | | | | ... және Жоба ... ... көрсету.
Негізгі өнім көрсеткіші.(соның ішінде тауық жұмыртқасы).
|Жылдар |Жылда ... ... ... ... |
| |шығарылатын ... ... |
| ... саны ... алу ... ... |8400 |6300 |108467 |
|2 жыл |8600 |6450 |114068 |
|3 жыл |8800 |6600 |120211 |
|4 жыл |9000 |6750 |126211 |
|5 жыл |9400 |7050 |132742 ... |44200 |33150 |601879 ... еті ... ... Тн саны б/ша ... ... алынған |
| | ... |
|1 жыл |38.0 |4180.0 |
|2 жыл |40.0 |4400.0 |
|3 жыл |38.0 |4180.0 |
|4 жыл |40.0 |4400.0 |
|5 жыл |40.0 |4400.0 ... |196.0 |21560.0 |
7. ... ... ... құрылымы өте жақсы қарастырылған:
өнеркәсіптің жалпы қозғалысын ... ... ... бас бухгалтердің құзырында болады.
Басқарушылық және мамандар тобына келетін болсақ:
Цех бастығы: ... ... ... ... ... ... ... Т.К., Дұйсенова Л.М.
Қызметкерлер: Көлбаев А.А., ... П.Б., ... ... ... ... есеп ... ... бас меңгеруші және комбинат
әкімшілігі жауапты. Барлық өндірістік бөлімдері жақсы дайындалған білікті
мамандармен жоғарғы технологиямен жабдықталған.
Яғни атап ... ... ... ... ... ... ең біріншіден:
- Кәсіби этиканың болуы
- Өз жұмысына ұқыпты,адал және тәуелсіз болуы керек.
- ... өнім ... ... жаңа технологиялар мен саплы өнім даярлау.
- Технологияға қатаң ... ... ... ... көздері
|№ | Көрсеткіштер | ... |
|1 ... ... ... | 10 000 000 |
|2 ... |200 000 |
|3 ... |945 000 |
|4 ... ... |555 000 |
|5 ... |300 000 ... және ... бойынша ЖШС «Шымкент-құс» 2008-2013 жылдар аралығындағы
негізгі қаржылық көрсеткіштер.
|Көрсеткіштер |1 жыл |2 жыл |3 жыл |4 жыл |5 жыл |6 жыл ... ... |107454 |112827 |118468 |124391 |130611 |137142 |623439 ... пайда |26495 |27813 |29205 |30664 |32197 |33807 |153686 ... ... |13057 |13586 |14306 |15025 |15780 |16573 |75270 ... |13890 |14453 |15219 |15984 |16787 |17631 |80074 ... |833 |867 |913 |959 |1007 |1058 |4804 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |93564 |98248 |103159 |108318 |113734 |119421 |542880 ... шығындары|12605 |13234 |13896 |14591 |15320 |16086 |73127 ... ... |2302 |3600 |12000 |12000 |12000 |12000 |51600 ... ... пайыздарды сөндірудің схемасы.
|Несиелендірудің | Жылдық | ... ... ... ... ... % ... ... сома |сомасы |
|1 жыл 1 ... | 19 % |12 000 000 | |570 000 |
| 2 ... | | | |570 000 |
| 3 ... | | |2 400 000 |570 000 |
| 4 ... | |9 600 000 | |456 000 |
| 2 жыл 1 ... |19% |9 600 000 | |456 000 |
| 2 ... | | | |456 000 |
| 3 ... | | |2 400 000 ... |
| 4 тоқсан | |7 200 000 | |342 000 |
| 3 жыл 1 ... |19 % |7 200 000 | |342000 |
| 2 ... | | | |342000 |
|3 ... | | |2 400 000 |342000 |
| 4 ... | | | |228000 |
|4 жыл 1 ... |19% |4 800 000 | |228000 |
| 2 ... | | | |228000 |
| 3 ... | | |2 400 000 |228000 |
| 4 ... | | | |114000 |
| 5 жыл 1 ... | |2 400 000 | |114000 |
| 2 ... | | | |114000 |
| 3 ... | | |2 400 000 |114000 |
| 4 ... | | | | — |
| ... | | |12 000 000 |1652000 ... іске асу ... 5 ... беру ... ... төленетін пайыздық түрі 1652000 теңге.
Несиені сөндіру түрінде ... ... ... құс» ... 2008-2012ж кіріс пен шығынға есеп
берулері.(2008 дәл,2009-2012 болжам)
|Атауы |1 жыл |2 жыл |3 жыл |4 жыл |5 жыл |6 жыл ... ... б/ша |107454 |112827 |118468 |124391 |130611 |137142 ... | | | | | | ... |93255 |97951 |102574 |107732 |113149 |118836 ... ... ... |14199 |14876 |15894 |16659 |17462 |18306 ... | | | | | | ... ... б/ша |309 |423 |675 |675 |675 |675 ... ... |13890 |14453 |15219 |15984 |16787 |17631 ... соң ... | | | | | | ... ... |833 |867 |913 |959 |1007 |1058 ... ... | | | | | | |
| Таза ... КТС |13057 |13586 |14306 |15025 |15780 |16573 ... ... соң | | | | | | ... % |12 |12 |12 |12 |12 |12 |
| ТМҚ ... |357 |300 |200 |300 |350 |300 ... ... |2302 |3600 |12000 |12000 |12000 |12000 ... (жылға) | | | | | | ... ... |9480 |11145 |21431 |23937 |27262 |31392 ... ақша ... | | | | | | ... ... ақша |11145 |21431 |23937 |27262 |31392 |36265 ... | | | | | | ... | | | | | | |
9 ... ... ... Жоспарлау мен құрастыру мерзімі 2009ж.- 2013 ж.
2. Сауда өкілдерінің іс-әрекеттерінің ... ... 2009 ж 25 ... ... ... түр ... 2009ж.
4. Өнім көлеміне қатысты материалдарға сұраныс 2010ж. 1 қаңтар
5.Өнім өндірудің басталу мерзімі 2009ж.
6.Алғашқы сұраныстар 2009 ж.
10. Жобаның тәуекелділігін талдау
Тәкелдердің ... ... және ... азайту бойынша шаралар;
Шаруашылық, салықтық,банктік, жер және басқада ҚР –ның заңдылықтардың
тұрақсыздығына байланысты,үкіметтің ... ... ... қаржы
әрекеттері және т.с.с.
Тәкелдіктерді төмендету шаралары:
● ішкі салық саясатының өндіңрісі
● сыртқы ... ... ... ... ... ... белсенді қатынасы.
Сатылған өнімнің төмендерінің уақытылы ... ... ... ... ... ... талаптары (өндірістік шикізат қорлары,
материалдар және қосымша ... ... ... ... өнім қорлары) өнім
қорларын қалыптастыратын факторлар: олар ... және ... ... ... ... кездесетін мәселелер: сұраныстың тұрақтсыздығы,
ұсыныс болмауы, бәсекелестердің бағаны төмендетуі, бәсекелестерде өндіру
көлемі ... ... ... ... ... және тасымалдауға бағаның
өсуі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. «ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп туралы заңы.»
2. ХҚЕС № 1,2.
3. «Бухгалтерлік ... ... ... ... ... заң». № 221.
22.06.07ж.
4. //«Қаржылық менеджмент» № 1,№2. 21-28, 8- 15 беттер 01.01.2008 ж.
5. ... ... ... 2007 ж ... ... ... ... есеп», Алматы-2003
7. С.Т. Міржақыпова «Банктегі бухгалтерлік есеп», Алматы Экономика 2004
8. Әдіғали Әбдіманапов «Бухгалтерлік есеп ... және ...... В.Л. ... «Бухгалтерлік есеп», Алматы Экономика 2005
10. Кеулімжанов «Қаржылық есеп» Алматы 2006 ж 216- 230 ... ... ... ... ... 2004 ж 156- 178 беттер.
12. Д.О.Абленов «Аудит негіздері» Алматы экономика 2005 ж228-230,247-254
беттер.
13. К.Ш. ... ... ... ... ... // ... бюлетень№ 22 маусым, мамыр № 4 – 5, 3 – 4 беттер
15. В.Л. ... М.С. ... ... С.Д ... ... Алматы экономика 2005 ж.156-162 беттер.
16. Учет и оценка ... ... в ... с международными
стандартами. Дәулетбекова А.Д., Түлешова Г.К., Исабаева Г.З. // Бизнес
класс 2004 №3 стр.2
17. Дебиторская и ... ... // Б-КА ... ... 2000 №5. ... ... А. Учет дебиторской задолженности. // Финансы и права №35
19. Журиков К. ... и ... 2003 ... ... О. ... с ... // Бухгалтер плюс компьюте
21. №2732 1995жылдың 26-желтоқсанында Заң күшін иемденетін, ... ... есеп ... ... ... ... ҚР-да бухгалтерлік есеп пен аудиттің ... ... ... ... ... ... №3838 1998 жылдың 28
қаңтарындағы ҚР Президентінің жарлығы.
23. 1996ж.12.10. ... есеп ... ... ... комиссиясының
дайындығы мен ұсынысы үшін окцептуалдық негіз №2 «ҚР ... ... - ... ... есеп ... ҚР ... комиссиясы. -Алматы,1996ж.
25. Методикалық кеңес берулер мен стандарттау және ҚР-ның бухгалтерлік
есебі. -1997ж.
26. ... ... және ... ... ... Бас салық
инспекциясымен №37 «ҚҚС есептеу мен төлеу тәртібі жөнінде» нұсқамасы.
27. 1993ж. 24.08. министрлер комитеті шешімі негізінде ... ... мен ... және ... бірлестік жұмысшыларының
іс-сапарлық қызметі жөнінде нұсқамасы.
28. Тулешова м. МСФО 1,2 том ... 2005 ... ... А. ... іскерлігін қаржы–экономикалық талдау» Оқу
құралы –М:Изд-во «ЧС и сервис»,1998ж.
30. Алборов Р.А. ... ... АПК ... ... ... ... Кәсіпорын мен ұйымның төлеу қабілеттілігін талдау.
32. Аренс Э.А. «Аудит»: Оқу құралы
33. ... В.Г. ... ... Оқу ... - «ДИС»басылымы - 1997ж.
34. Байдибеков Ж.М. ... және ... ... ... ... ... ... істеуі мен пайдалануы және ... ... ... ... есебімен кәсіпорынның өндірістік
іскерлігінің дамуы», «Қаржы –қаражат»-2000\5-6.
35. ... Н.П. ... мен ... ... ... құралдар, нормативтік құжаттар, коментариялар,
проводкалар, мысалдар/ Н.П.Барышников- ... ... ... В.Н. ... ... ... ... -1999ж-2.
37. Данилевский В. «Аудит практикасы» Оқу құралы.
38. Дүйсембаев К.Ш. «Қаржылық есеп беру аудиті мен ... ... ... З.К., ... С.М. ... кәсіпорында есеп саясаты»-
Алматы -1999ж.
40. Дүйсембаева З. К. «Аудит жүйесіндегі қаржылық талдау» (1999ж-4).
41. Ефимова О.В. ... ... ... ... талдау», -1993ж.
42. Кеннинг Дж. «Бухгалтерлік есеп теориясы: Оқу құралы.
43. ... В.В. ... ... капиталды басқару, инвестицияны талдау:
есеп беруді талдау» –М:Қаржылар мен сттистика -1997ж.
44. Ковалева О.С. ... есеп және ... ... ... ... -Болашақ -1994ж.
45. Коровин А.В. Аудиттегі қаржылық талдаудың ерекшелігі» ... ... А.М. ... ... және несие-1998ж.
47. Кутерин Ж. «Кәсіпорында кредиторлық борышты реструктризациялау» Жалпы
жолдар/кәсіпкер және құқық -1999ж.(10-11).
48. Ковалев В.В., Привалов В.П. ... ... ... және ... ... ... ... К. «Дебиторлық борышты өткізудің түсінігі, құқықтық режимі
мен механихмі» /шаруашылық және құқық-1999ж.-4.
50. Лебедев К. «Кредиторлық борышты ... ... мен ... ... И.М., ... З.К. ... қаржы–экономикалық ікерлгін
талдау»
52. Любушкин Н.П. «Кәсіпорынның қаржылық-экономикалық іскерлігін ... ... Э.А., ... Г.П. «Қаржылық талдау» -1996ж.
54. Медведев А. «Дебиторлық борыш шығындарына ... ҚҚС ... және ... ... Бухгалтерлік есептің халықаралық стандарты.
56. Негашаев Е.В «Нарық жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау»
-1997ж.
57. Нурсеитов Э.О ... ... және ... ... ... Э.О. ... борыштың аудит нәтижесі бойынша» 1995ж.-2.
59. Подальский В.И. «Аудит» -1997ж.
60. Радостовец В.К. «Кәсіпорындағы қаржылық және басқару ... ... ... А.Д., Сайфулин Р.С. Финансовый анализ.- М.: Аудит и финансовый
анализ, 1995.
62. Ковалев В.В. ... ... ... ... ... ... ... - М.: Финансы и статистика. 1997
63. Баканов М. И. ... А.Д. ... ... ... деятельности.-
2-ое изд., М.;Ф и С, 1987.
64. Шеремет А.Д. Методика финансового анализа предприятия. 1992.
-----------------------
Міндеттеме түрлері
4. Шартты міндеттеме
5. Қаржылық міндеттеме
6. ... ... ... ... ... ... мерзіміне қарай
1. Саудалық дебитор. қарыздар
2. Басқадай дебиторлық қарыздар
1.Қысқа мерзімді д..қ.
2. Ұзақ ... д.қ.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамдарды тануға ұсынуды жүргізуді тактикалық - криминалистикалық қамтамасыз ету55 бет
Акциялар және оның түрлері7 бет
Білімді ұсынудың фреймдік моделі15 бет
Геометриялық интерпретация17 бет
Тану үшiн ұсынудың тактикасы42 бет
Төтенше жағдай кезіндегі білікті медициналық көмек ұйымдастыру5 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнес18 бет
Ұсыныс хат8 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь