Психодиагностикалық әдістемелердің жіктеулері



1 Психодиагностикалық әдістемелердің жіктеулері
2 Диалогтық техникалар
3 Психодиагностикалық әдістемелердің басты жіктемелері
Қазіргі таңда психодиагностикалық әдістемелерді жіктеудің бірнеше жеткілікті негіздері бар.
Бірнішіден, дұрыс жауап берілетін тапсырмаларға, не болмаса қатысты дұрыс жауабы жоқ тапсырмаларға негізделген диагностикалық әдістерге бөлуге болады. Солшыл топқа көптеген ой өрісі тесттері, жеке тұлғаныңғ кейбір арнайы ерекшеліктердің тесттері жатады (мысалы, Равеннің тесті, Уиткиннің тәуелділік өріс – тәуелсіз өрісты анықтаудың диагностикалық процедурасы, Лучинстің ригидтілік тесті және тағы басқа). Екінші топтағы диагностикалық әдістемелер қандай-да бір жауаптығ тек жиілігімен сипатталатын тапсырмалардан тұрады. Көптеген жеке тұлғалық сұрақ-жауаптар осындай (мысалы, Р.Кеттелдің 16PF тесті).
Екіншіден, вербальды және вербальдық емес психодиагностикалық әдістемелерге бөлуге болады.
Алғашқылары зерттелушілердің сөйлеу белсенділігімен жанама; бұл әдістемені құрайтын міндеттер жадыға, қиялдауға, олардың жанама тіл формасында талқылау жүйесіне сәйкестендіріледі.

Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Психодиагностикалық әдістемелердің жіктеулері
Қазіргі таңда психодиагностикалық әдістемелерді жіктеудің бірнеше
жеткілікті негіздері бар.
Бірнішіден, дұрыс жауап берілетін тапсырмаларға, не болмаса қатысты
дұрыс жауабы жоқ тапсырмаларға негізделген диагностикалық әдістерге бөлуге
болады. Солшыл топқа көптеген ой өрісі тесттері, жеке тұлғаныңғ кейбір
арнайы ерекшеліктердің тесттері жатады (мысалы, Равеннің тесті, Уиткиннің
тәуелділік өріс – тәуелсіз өрісты анықтаудың диагностикалық процедурасы,
Лучинстің ригидтілік тесті және тағы басқа). Екінші топтағы диагностикалық
әдістемелер қандай-да бір жауаптығ тек жиілігімен сипатталатын
тапсырмалардан тұрады. Көптеген жеке тұлғалық сұрақ-жауаптар осындай
(мысалы, Р.Кеттелдің 16PF тесті).
Екіншіден, вербальды және вербальдық емес психодиагностикалық
әдістемелерге бөлуге болады.
Алғашқылары зерттелушілердің сөйлеу белсенділігімен жанама; бұл
әдістемені құрайтын міндеттер жадыға, қиялдауға, олардың жанама тіл
формасында талқылау жүйесіне сәйкестендіріледі. Екіншісі зерттелушілердің
сөйлеу қабілетін тек нұсқауды түсіну жоспарында ғана қосады, міндеттің
орындалуының өзі вербальдық емес қабілеттерге – перцептивті, моторлы
күйлерге сүйенеді.
Үшінші психодиагностикалық әдістемелерді жіктеу үшін қолданылатын
негіз – бұл осы әдістеменің негізіне қойылған басты әдістемелік
ұстанымдардың сипаттамасы. Бұл негіз бойынша әдетте мына топтарға бөледі:
1) объективті тесттер; 2) стандартталған өзін-өзі қорытындылау, өз
кезегінде мына жағдайларды қосады: а) тест-сұрақ-жауаптар; б) келесі
контент-талдауды ұсынатын ашық сұрақ-жауаптар; в) Ч.Осгуданың семантикалық
дифференциал типі бойынша құрылған шкалалық техникалар; және жіктеу
әдістемелері; 3) жоспарлау техникалары; 4) диалогтың (интерактивті)
техникалар (әңгімелесу, сұхбаттасу, диагностикалық ойындар).
Объективті тесттер – бұл дұрыс жауаптар берілетін әдістеме, яғни
тапсырманы дұрыс орындау.
Тест-сұрақ-жауаптар зерттелуші пікір енгізуіне қатысты пункт
(сұрақтар, бекітулер) нұсқауларын ұсынады (негізінен, жауаптардың екі
немесе үш балама нұсқаулары қолданылады).
Екі бірдей психологиялық ауыспалы бірнеше нұсқаулар топтарын
көрсетеді. Тест-сұрақ-жауап пунктері тікелей не субъектінің тәжірибесіне
апеллирленуші (мысалы, Сіз қараңғылықтан қорқасыз ба?), не болмаса
зерттелушінің жеке тәжірибесі немесе мазасыздануы (мысалы: Адамдардың
көпшілігі адал) жанама туындайтын пікіріне, талқылауына тікелей қатысты
болады. Сұрақ-жауаптар психикалық ауыспалыларды қосатын бір өлшемді немесе
көп өлшемді ретінде құрылады.
Ашық сұрақ-жауаптар зерттелушінің стандартталған жауаптарын
қарастырмайды; өңдеудің стандартизациясы еріксіз жауаптардың стандарттық
категорияларға жатқызу арқылы қол жеткізіледі.
Шкалалық техникалар қандай-да бір объектілердің (нақты тұлғалардың
бейнелеу материалдарын ауызша бекіту) шкаламен берілген сапаларын көрсету
бойынша бағалауды ұсынады (мысалы: жылы - суық, күшті - әлсіз). Әдетте
үш-, бес- және алтылық шкалалар қолданылады. Шкаланың ерекше үлгісі – бұл
шкала аттары деңгейінде объектілерді субъективті құрылымдаумен ұсынылатын
субъективтік жіктеу.
Индивидуальдық-хабардар (идеографиялық) репертуарлық торлардың түрінің
техникасы шкалалармен сәйкес келетін формада болуы мүмкін, сұрақ-жауап
әдісімен әңгімелесу немесе сұхбаттасуды ескертеді. Олардың тест-сұрақ-
жауаптардан басты ерекшелігі бағаланатын параметрлер сырттан берілмейді,
тек берілген нақты зерттелушінің жеке жауаптары негізінде ерекшеленеді. Бұл
әдістердің сұхбаттасу әдісінен айырмашылығы репертуарлық торлар қазіргі
статистикалық аппаратты қолдануға мүмкіндік береді және субъектінің жеке
ерекшеліктеріне қатысты диагностикалық сенімді қорытынды жасауға мүмкіндік
береді.
Проективті техникалар ынталандыру ретінде орын алған жеткіліксіз
құрылымдық материал барлық сараптаманы сәйкес ұйымдастыру кезінде жалпы
субъектінің барлық сипаттамасы ашылатын қиял, елестету процестерін
туғызады. Клиникалық қолданыста проективті техникалар көбінесе мәліметтерді
интерпретациялау кезеңінде қажетті болатын психодиагностшынығ теориялық
дайындығы мен ішкі түйсігінен құрылады. Проективтік техникаларды
зерттеулерде қолдану, негізінен, стандартталған мәліметтерді өңдеудің
контент-аналитикалық процедурасын қолдануды ұсынады.
Диалогтық техникалар, психодиагност әңгімелесушімен байланысқа түседі
және жоғары диагностикалық нәтижелерге осы байланыстың өзгеше
ерекшеліктерінің арқасында қол жеткізеді. Сонымен, сенімді байланыс
отбасылық қиындықтарды, баланың жеке тұлға болып дамуын сипаттауда және
көптеген мәселелерді диагностикалау кезінде қажет, онда психодиагност бір
мезгілде кеңес берушінің және психотерапевтің ролін атқарады.
Диагностикалық патопсихологиялық зерттеу жағдайы тәжірибе принциптері
бойынша құрылымның қалыптасуын талқылайды.
Диалогтық техникалар ауызша (әңгімелесу, сұхбаттасу) және вербальды
емес (мысалы, баламен ойнау вербальды емес диагностикалық процедура болуы
мүмкін) болады.
Екі бірдей әдістеме құрылатын әртүрлі әдістемелік тәсілдерді егер
бірңығай жіктеу негізіне диагностикалық процедураға психодиагносттың өзін
және зерттеу нәтижесіне әсер ету дәрежесін қосатын болса ... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Тұлғааралық қатынаc
Психодиагностика туралы түсінік
Психологиялық педагогикалық диагностиканың қазіргі жағдайы
Психодиагностиканың жағдайлары
Психодиагностқа қойылатын талаптар
Психодиагностика әдістерінің жалпы сипаттамасы
Психодиагностиканың этикалық және кәсіби бағыттары
Кәсіби біліктілікке психодиагностика
Психодиагностика ұғымы
Мектеп жасындағы балалардың даму ерекшелігін психодиагностикалау ерекшелігі
Пәндер