Әлкей Хақанұлы Марғұлан


Əлкейдің өмірі
Əлкейдің зерттеу жұмыстары
Әлкей Хақанұлы Марғұлан (1904—1985) — Қазақстан археология мектебінің негізін салушы, ғылымның көптеген салалары: этнография, тарих, шығыстану, әдебитетану, өнертану бойынша көрнекті қайраткер. Филология ғылымдарының докторы (1945), Бүкілодақтық География қоғамының толық мүшесі, Қазақ ССР ҒА академигі (1958), профессор (1960), Казақ ССР ғылымының еңбек сіңірген қызметкері (1961).
1904 ж. мамырдың 11 Ақпеті болысында (қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданы) дүниеге келді. Əкесі Хақан – атақты Олжабай батырдың тікелей ұрпағы.
Əлкейдің əкесі Хақан мен шешесі Нұрила көптеген халық ертегілері мен аңыздарын білген, үйде халық əндері мен Абай əуендері жиі шырқалатын. Əлкей бес жасында оқып, жаза білуді үйренді, бала кезінде «Қобыланды», «Алпамыс», «Көрұғлы», «Қозы Көрпеш - Баян сұлу» дастандарын жатқа білген. Хақанның шаңырағында белгілі ақын, ғалым Мəшһүр-Жүсіп Көпеев, Жаяу Мұса, Имантай Сəтбаев жəне қазақ даласына белгілі басқа да адамдар жиі бас қосқан.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Әлкей Хақанұлы Марғұлан (1904—1985) — Қазақстан археология мектебінің
негізін салушы, ғылымның көптеген салалары: этнография, тарих, шығыстану,
әдебитетану, өнертану бойынша көрнекті қайраткер. Филология ғылымдарының
докторы (1945), Бүкілодақтық География қоғамының толық мүшесі, Қазақ ССР ҒА
академигі (1958), профессор (1960), Казақ ССР ғылымының еңбек сіңірген
қызметкері (1961).
1904 ж. мамырдың 11 Ақпеті болысында (қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл
ауданы) дүниеге келді. Əкесі Хақан – атақты Олжабай батырдың тікелей
ұрпағы.
Əлкейдің əкесі Хақан мен шешесі Нұрила көптеген халық ертегілері мен
аңыздарын білген, үйде халық əндері мен Абай əуендері жиі шырқалатын. Əлкей
бес жасында оқып, жаза білуді үйренді, бала кезінде Қобыланды, Алпамыс,
Көрұғлы, Қозы Көрпеш - Баян сұлу дастандарын жатқа білген. Хақанның
шаңырағында белгілі ақын, ғалым Мəшһүр-Жүсіп Көпеев, Жаяу Мұса, Имантай
Сəтбаев жəне қазақ даласына белгілі басқа да адамдар жиі бас қосқан.
Əлкей бастауыш білімді ауыл мектебінен алды. 1915 жылы Баянауылда үш
сыныпты орыс мектебінде оқыды. 15 жасыңда гимназияда оқу мақсатымен
Екатеринбург қаласына сапар шегіп, алайда Азамат соғысының кесірінен оқи
алмай қалады. 1919 жылы Əлкей Хақанұлы Павлодар қаласындағы мұғалімдер
курсына түсіп, белгілі əнші Майраның үйінде тұрады. 1920 жылы курсты
бітірген соң туған ауылына оралып, Далба мектебінде мұғалімдік қызмет
атқарады.
1921 жылы Əбікей Зейінұлы Сəтбаев сынды белгілі қазақ ағартушысы директор
болған Семей техникумына оқуға түседі (1939 жылы Əлкей Хақанүлы Ə.
Сəтбаевтың қызы Раушан Əбікейқызына үйленді). Семейде оқып жүрген кезінде
Əлкей Хақанұлы Таң журналы мен Қазақ тілі газетінің редакцияларымен
байланыс жасап тұрады. Осында ол Мұхтар Омарханұлы Əуезовпен танысады,
екеуінің арасындағы достық ұзақ жылдарға созылған сыйластық қарым-қатынасқа
айналады. М. Əуезовпен бірге Абайдың туған жеріне, Шыңғыстауға барып,
Абайдың баласы Тұрағұлмен жəне Абай əндерін тамаша орындайтын Абайдың
немересі Жəбірейілмен таныс болады. Осы жылдары Əлкей Хақанұлы атақты қазақ
ақыны Мағжан Жұмабайұлымен танысып, достық байланыста болады.
М.Əуезовтің кеңесі бойынша, 1925 жылы Əлкей Хақанұлы Ленинградқа сапар
шегіп, 1925—31 жж. арасында Шығыс институтының əдебиет факультетіне түсіп,
бір уақытта Ленинград университеті жəне өнер тарихы институтының дəрістерін
тыңдайды. Түркітанушы Е. Бертельстің, арабтанушы, Құран Кəрімнің
аудармашысы жəне білгірі И. Крачковскийдің, эпостанушы В. Жирмунскийдің,
академиктер К. Розановтың, Е. Тарленің еңбектерімен танысады. Ғылым
негіздерін табысты игере отырып Ə. Марғұлан Ленинградтың бай мұрағаттарынан
бірнеше қайнар бастауларды зерттейді, қазақ халқының мəдениеті мен тарихы
бойынша əдеби жəне архивтік материалдарды жинаумен шұғылданады. Осы жылдары
ол əдеби шығармашылық қызметке де ден қояды. Оның аудармасы арқылы қазақ
оқырманы алғаш рет атақты орыс жəне шетел жазушыларының шығармаларымен
танысады.
Ленинградта Əлкей Хақанұлы А. Затаевичпен танысып, онымен бірге туған
өлкеге келеді, атақты музыкатанушы көптеген қазақтың халық əуендерін жазып
алды. 1926-1927 жылдары академик А. Ферсман жəне профессор С. Руденко
жетекшілігімен одақтас жəне автономиялық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Әлкей Марғұланның педагогикалық қызметтері
Академик Әлкей Марғұлан
Академик Ә. Х. Марғұланның ғылыми еңбектері
Әлкей Марғұлан өмірбаяны
Ұлттық құндылықтар – жеке тұлғаға рухани –адамгершілік тәрбие берудің кәусар бұлағы”
Әлкей Марғұлан
Беғазы-Дәндібай мәдениеті туралы ақпарат
Беғазы Дәндібай мәдениеті туралы
Әдебиет пен сынның биік белесі
Ш.Уәлихановтың өмірі, қызметі, саяхаттары, ғылыми еңбектері
Пәндер