Кітапхананың ақпараттық іс-әрекетіндегі маркетинг

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

I Тарау: Маркетингтің теоретикалық негіздері және жетекші құрылымдық элементтері.
1.1. Кітапхана қызметі саласында маркетингті пайдаланудың жалпы
мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Кітапханалық қызмет көрсетудегі маркетинг ... ... ... ... ... .. 16
1.3. Кітапхана қызметінде қолданылатын маркетингтің түрлері ... ... ...36

II Тарау: Кітапхананың ақпараттық іс.әрекетіндегі маркетинг
2.1. Кітапхананың ақпараттық құрылым жүйесінде маркетингті қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .59
2.2. Кітапханалық . ақпараттық өнімдер маркетингінің маңызы мен жалпы сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 67

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 80
Кіріспе

Зерттеудің көкейтестілігі: Нарықтық экономиканың дамуы, жеке тұлғаның құқықтарының кеңеюі ақпараттар әлемінде де елеусіз қалған жоқ. Әрбір ақпаратты пайдаланушы өзіне қажетті ақпаратты таңдаумен ғана емес, сондай-ақ өзінің кәсіби қызығушылығы мен ықыласына сәйкес ақпаратты алуға, жеке білім жолын жобалап, жүйелеуіне құқылы.
Мұндай жағдайда ақпарат пайдалану кеңістігі мен уақытындағы пайдаланушының білім алуын жақсартудың қажеттілігін мойындауға тура келеді.
Қазіргі заман талабына сай пайдаланушылардың қажеттіліктерін, сұраныстарын қанағаттандыру, әрбір кітапхананың имиджін, артықшылығын көтеру, кітапхананың қызметі жайлы мәліметтерді көпшілікке жеткізу, тарату мақсатындағы жарнама, міне осының барлығы кітапханалық маркетинг қызметінің қажеттілігін айқындап берді.
Кітапханалық маркетинг спецификасы көпшілік кітапханаларында тегін кітапханалық - ақпараттық қызмет көрсету және олардың ауқымын кеңейтуге бағытталған. Ақылы қызмет қосымша қызмет ретінде атқарылады, ол кітапханаға қосымша қаржылай және материалды түрде кіріс кіргізу мақсатында іске асырылады.
ҚР инновациялық экономика құрудың бірден-бір жолы пайдаланушыларға ақпаратты мейлінше кеңінен тарату, кітапханалық -ақпараттық қызметте маркетинг үрдісін пайдалану арқылы кітапхананың экономикалық жағдайын жақсартып, деңгейін көтеруге мүмкіндік алып, пайдаланушылардың қызығушылығын есепке ала отырып, қажеттіліктерін жауапсыз қалдырмау болып саналады. Адамзат тіршілігіндегі әрбір жаңа кезеңнің өзіне тән жетістігі мен мұқтажы болады. Ал қазіргі нарықтың экономиканың құлашын кеңге жайып, тез қарқындап өсе түсу адамзат қоғамының жаңалыққа тез қол жеткізуіне мүмкіндік береді. Осыған орай халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайы және рухани байлығы да әрбір жекелеген жағдайда қажетті мазмұнмен толықтырылып отырыды. Ал бұл жағдайда қоғамда ақпараттың алар маңызы ерекше.
Жұмыс тақырыбының өзектілігі ақпараттандыру адам өмірінің барлық жағының интелектуалды-гуманистік құрылымы ретінде танылып, ақпаратты мейлінше толығымен пайдалану оның даму ресурсы ретінде адамның ақпараттық мәдениетінің қалыптасуының маңызын арттырды.
Уақыт өткен сайын пайдаланушылардың да ақпаратқа деген қажеттілігі тереңдеп, әр түрлі сипатқа ие бола бастады. Ал оны қанағаттандыруда кітапханалардың ақпаратын қызметі ұшан-теңіз. Пайдаланушылардың кітапханаға деген қызығушылығын ояту, ақпаратқа деген сұранысты жоғарылату, кітапханалық қызмет көрсетуді сапалы жүргізу, кітапхананың пайдасын, оның қажеттілігін дәлелдеу, міне осылардың барлығы кітапханалық маркетингтің өмірге келуіне септігін тигізді.
Осыған байланысты қазіргі заман талабына сай пайдаланушыларға жоғары деңгейде қызмет көрсету, оқырман қажеттіліктеріне сәйкес жұмыс жүргізу, кітапхана мәртебесін көтеру, кітапханалық технологияны оңтайландыруды теориялық тұрғыда ғана емес практика жүзінде дұрыс бағыт көрсетейік деген мақсатпен диплом жұмысының тақырыбын «Кітапхананың ақпараттық іс-әрекетіндегі маркетинг» деп таңдап алуымызға себеп болды.
Диплом жұмысының мақсаты: Кітапхананың ақпараттық іс-әрекетін оңтайлы басқаруды көздейтін кітапханалық маркетингті теориялық тұрғыда негіздеу, әрі әдістемелік жақтарын ашып көрсету.
Диплом жұмысының обьектісі: Кітапханалардың іс-әрекетінде ақпараттық маркетингі қолдану мәселелерін қарастыру.
Дипломдық жұмысының міндеті: - Кітапханалық - ақпараттық жүйе қызметінің экономикалық негіздерін зерттеу;
- Кітапханалық - ақпараттық ресурстарды тимді пайдалану жағдайында кітапханалық - ақпараттық жүйенің ұйымдастырылған құрылымын басқарудың ғылыми негізін өңдеу;
- Пайдаланушыларды ақпаратпен қамтамасыз ету;
- Кітапханалық қызмет көрсетудегі маркетингтің маңызды сипатын ашып көрсету.
Диплом жұмысының құрылымы: кіріспеден, 2 тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Кіріспеде диплом жұмысының көкейтесті мәселелері, яғни ақпараттандырудың адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналып, ақпаратты таратудағы кітапханалардың маңызы, қызметі өскені, кітапханалық іс-әрекетті басқарудағы ақпараттық маркетингтің қажеттілігі мәселесі қозғалды.
І.Тарауда «Маркетингтің теоретикалық негіздері және жетекші құрылымдық элементтері» деп аталып, бұл тарауда кітапхана қызметі саласында маркетингті пайдалану, кітапханалық қызмет көрсетудегі маркетинг, кітапханада қолданылатын маркетинг түрлері мәселелері қарастырылды.
II. Тарауда «Кітапхананың ақпараттық іс-әрекетіндегі маркетинг» деп аталып, кітапхананың ақпараттық жүйесінде маркетингті қолдану, кітапханалық-ақпараттық өнімдер маркетингінің олар маңызын, жалпы сипаты көрсетілді.
Қорытындыда диплом жұмысын алға қойған мақсатын айқындап, кітапханалық маркетингтің кітапханаларда қолданылу аясының тар екендігіне баса назар аудардық.
Әдебиеттер тізімі:

1. Арзуханов, А.С., Дера, В.Г. О маркетинговой ориентации в деятельности библиотечно- информационных систем // Науч. - техн. информ. Сер. 1. - 1991.-№6.-С. 22-24.
2. Аветисян, Д.О. Проблемы информационного пойска. М.: Финансы и статистика, 1981. - 208с.
3. Академия рынок: Маркетинг. М.: Экономика, 1993.
4. Басовский, Л.Е. Маркетинг: курс лекции. - М.: ИНФРА - М, 2000 - 218с.
5. Борхард, П., Флодель, Ш., Мильц, М и др. Концепция маркетинга для публичных библиотек / НВЦ Библиомаркет, Пер. с нем. Е.М. Ястребовой. - М.: 1993. - 144с
6. Бубекина, Н. Экономические аспекты деятельности библиотек на современном этапе: Метод. пособие. - М.: Либерея, 1992. - 87с.
7. Блюменау, Д.И. Информация и информационньш сервис. - Л.: Изд-во «Наука», 1989. - 190с.
8. Бірәлиева, Н.Б. Ақпараттық менеджмент негіздері: Оқу құралы. - Алматы. Экономика, 2000. - 96 б.
9. Воробьев, Г.Г. Документ: информационный анализ. М.:Наука, 1973. -225с.
10. Горшков, Ю.А Бюджетное планирование библиотечных услуг в новых условиях хозяйствования: [В условиях рынока] // Советское библиотековедение. - 1990. - ГУТ. - С. 39.
11. Герасимова, Л.Н. Маркетинг информационных продуктов и услуг: Учеб. Пособие: в 2 ч. М.: 1997 - 115с.
12. Голодлева, В., Киреева, Л. Маркетинг - движущая сила // Библиотека. - 1997. - №8. - С. 27 - 29.
13. Дворкина, М.Я. Зачем нужна библиотечная реклама? // Сов. Библиотековедение. - 1992. - ІҮ2. - С. 86 - 91.
14. Джафар, Ш. Маркетинг информационных продуктов и услуг. // Библиотека. - 1999. - №7.
15. Джерелиевская, И.К. Библиотека - субъект рыночных отношений (постановка проблемы) // Науч. и техн. б-ки СССР. - 1992. ІУЗ. - С. 4-12
16. Казина, Г.Ғ. Облыс кітапханаларының жұмыс тәжірибесіне маркетинг енгізу // Кітапхана. - 2005. - ГУТ. - 236.
17. Карпова, Н. Следуя философии маркетинга: [В условиях рынок] // Библиотека. - 1995. №2. - С. 22.
18. Клюев, В.К. Маркетинговая орментация библиотечно – информационной деятельности (маркетинг в системе управления библиотекой): Учеб. пособие. - М.: Профиздат, 2002. - 144с.
19. Котлер, Ф. Основы маркетинга: Пер. с англ. - М.: Прогресс. 1992. - 736с.
20. Котлер, Ф. Маркетинг негіздері: Оқулық-Алматы. Жазушы, 2000. -552 б.
21. Крылов, И.В. Маркетинг. Социология маркетинговых коммуникаций. - М.:Центр, 1998.-189с.
22. Қамшыбаев, Р.А. Халықаралық маркетинг: Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2003.-152 б.
23. Ленский, Б.В. Издательство - книготорг - библиотека: путь книги к читателю // Науч. и техн. б-ки. - 2001. №3. - С. 57 - 61.
24. Матлина, С.Г. Привлекательная библиотека, или что может реклама: Практ. пособие. -М.: Либерея, 1997. - 96с.
25. Мешалкина Ю.В. Библиография и маркетинг//Мир библиографии. - 2005. - №2. -С. 32-36.
26. Минкина, В.А. Информационный маркетинг // Науч. и техн. б-ки СССР. -1999. - №8.-С. 8-12
27. Маркетинг - современная концепция управленйя библиотекой: Науч. - реф. сб. / РГБ; Сост. С.Д.Колегаева. - М, 1994. - 148с.
28. Матлина, С.Г. Библиотечный маркетин: Практ. Пособие для работников публичных библиотек / РГБ; Пермская обл. б-ка. - Пермь, 1993 - 66с.
29. Михнова, И.Б., Пурник, А.Б., Антонова, О.И. Библиотека и бизнес - М.: НВЦ «Библиомаркет», 1994- 168с.
30. Михнова, И.Б., Цесарская, Г.Л. Как делать рекламу библиотеки: теория, методика, практика. - М.: НВЦ «Библиомаркет», 1996 - 220с.
        
        Диплом жұмысының жетекшісінің пікірі
Студент _______________________ дипломдық жұмысының ... ... ... ... ... ... кітапхананың ақпараттық құрылым жүйесінде
маркетингті қолдану, пайдаланушыларға ақпараттық ... ... ... ... ... ... маркетингті теориялық
тұрғыда негіздеп, ұсынуға қадам жасаған. Кітапхананың ... ... ... ... ... маңыздылығын айқындаған.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: жұмыс кіріспеден, екі ... ... ... ... ... теориялық-тәжірибелік маңызы. «Кітапханалық маркетинг» пәнін
оқытуда, осы пән ... ... ... ... көрсетуде
қолданысқа енгізуге зор көмегін тигізері сөзсіз.
Дипломдық жұмысты орындау барысында көзделген міндеттер орындалған.
Жұмыс өте жоғары ... ... ... бұл ... қорғауға
жіберіледі.
Жетекші:
«___»___________20__ ж.
Диплом жұмысы жайында кафедра қорытындысы
Студент _______________________ диплом жұмысы ... ... бұл ... қорғауға жіберілді.
Студент ________________ дипломдық жұмысына сын-пікір
Жұмыс тақырыбы: «Кітапхананың ақпараттық ... ... ... жеке ... ... ... ... табылады. Онда
кітапхана қызметі саласында маркетенгті пайдаланудың жалпы мәселелері
талданып, ... ... ... ... ... - ақпараттық өнімдер маркетингін пайдаланудың қажеттілігі мен
маңызы көрсетіліп, қызмет көрсетудің қазіргі заман талабына сай ... ... ... ... ... өз ... ... негіздеп, отандық және шетелдік маркетологтардың пікірлеріне
сүйенген.
Жұмыстың зерттеу мақсаты кітапханаларда маркетингті қолдануды ... ... ... ... қызмет көрсету мен кітапхана қызметін
басқарудағы өзектілігін ашып көрсету ... ... ... құрылымы дипломдық жұмыстарға қойылатын ... сай ... ... кітапханалық маркетингті пайдаланудың
қажеттілігі айқындалған. ... бұл ... ... ... көп
ізденгені, соңғы шыққан әдебиетерді талдап зерттегені байқалады.
Бұл жұмыстың ... ... ... ашып ... ... қарамастан жұмыс «өте жақсы» деген бағаға лайық деп табылып,
қорғауға жіберіледі.
Мазмұны
Кіріспе__________________________________________________________ 3
I Тарау: Маркетингтің теоретикалық негіздері және ... ... ... ... ... ... ... жалпы
мәселелері.___________________________________________________ 6
1.2. Кітапханалық қызмет көрсетудегі маркетинг._____________________ 16
1.3. Кітапхана қызметінде қолданылатын маркетингтің түрлері.__________36
II Тарау: Кітапхананың ақпараттық іс-әрекетіндегі маркетинг
2.1. Кітапхананың ақпараттық ... ... ... ... - ... ... ... маңызы мен жалпы
сипаты_________________________________________________________ 67
Қорытынды____________________________________________________ 78
Әдебиеттер тізімі________________________________________________ 80
Кіріспе
Зерттеудің көкейтестілігі: Нарықтық экономиканың дамуы, жеке ... ... ... әлемінде де елеусіз қалған жоқ. Әрбір
ақпаратты ... ... ... ... ... ғана ... сондай-
ақ өзінің кәсіби қызығушылығы мен ықыласына сәйкес ақпаратты ... ... ... жобалап, жүйелеуіне құқылы.
Мұндай жағдайда ақпарат ... ... мен ... білім алуын жақсартудың қажеттілігін мойындауға тура келеді.
Қазіргі заман талабына сай ... ... ... ... ... имиджін, артықшылығын
көтеру, кітапхананың қызметі жайлы мәліметтерді ... ... ... ... міне ... ... кітапханалық маркетинг қызметінің
қажеттілігін айқындап берді.
Кітапханалық маркетинг ... ... ... ... - ... қызмет көрсету және олардың ауқымын ... ... ... ... қызмет ретінде атқарылады, ол кітапханаға
қосымша қаржылай және материалды түрде кіріс кіргізу мақсатында ... ... ... құрудың бірден-бір жолы пайдаланушыларға
ақпаратты мейлінше кеңінен тарату, кітапханалық -ақпараттық ... ... ... арқылы кітапхананың экономикалық жағдайын
жақсартып, ... ... ... алып, ... ... ала ... ... ... ... болып
саналады. Адамзат тіршілігіндегі әрбір жаңа кезеңнің өзіне тән жетістігі
мен мұқтажы ... Ал ... ... ... құлашын кеңге жайып,
тез қарқындап өсе түсу адамзат қоғамының ... тез қол ... ... ... орай ... ... жағдайы және
рухани байлығы да әрбір жекелеген жағдайда қажетті мазмұнмен ... Ал бұл ... ... ... алар ... ... тақырыбының өзектілігі ақпараттандыру адам ... ... ... ... ретінде танылып, ақпаратты
мейлінше ... ... оның даму ... ... ... ... қалыптасуының маңызын арттырды.
Уақыт өткен сайын пайдаланушылардың да ақпаратқа ... ... әр ... ... ие бола ... Ал оны қанағаттандыруда
кітапханалардың ақпаратын қызметі ұшан-теңіз. Пайдаланушылардың кітапханаға
деген қызығушылығын ояту, ... ... ... жоғарылату,
кітапханалық қызмет көрсетуді сапалы жүргізу, кітапхананың пайдасын, оның
қажеттілігін дәлелдеу, міне ... ... ... ... ... ... ... байланысты қазіргі заман талабына сай пайдаланушыларға жоғары
деңгейде қызмет көрсету, ... ... ... ... ... мәртебесін көтеру, кітапханалық технологияны оңтайландыруды
теориялық тұрғыда ғана емес практика жүзінде дұрыс бағыт ... ... ... ... тақырыбын «Кітапхананың ақпараттық іс-
әрекетіндегі маркетинг» деп таңдап ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін оңтайлы
басқаруды көздейтін кітапханалық маркетингті теориялық тұрғыда негіздеу,
әрі әдістемелік жақтарын ашып көрсету.
Диплом жұмысының обьектісі: ... ... ... ... ... ... жұмысының міндеті: - Кітапханалық - ... ... ... негіздерін зерттеу;
- Кітапханалық - ақпараттық ресурстарды тимді пайдалану жағдайында
кітапханалық - ... ... ... ... ... ... ... Пайдаланушыларды ақпаратпен қамтамасыз ету;
- Кітапханалық қызмет көрсетудегі маркетингтің маңызды сипатын ашып
көрсету.
Диплом ... ... ... 2 ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
Кіріспеде диплом жұмысының көкейтесті ... ... адам ... ажырамас бөлігіне айналып, ақпаратты
таратудағы ... ... ... өскені, кітапханалық іс-әрекетті
басқарудағы ақпараттық маркетингтің қажеттілігі мәселесі қозғалды.
І.Тарауда «Маркетингтің теоретикалық негіздері және жетекші ... деп ... бұл ... ... қызметі саласында
маркетингті пайдалану, кітапханалық қызмет көрсетудегі ... ... ... ... мәселелері қарастырылды.
II. Тарауда «Кітапхананың ақпараттық іс-әрекетіндегі маркетинг» деп
аталып, кітапхананың ақпараттық жүйесінде маркетингті қолдану, кітапханалық-
ақпараттық ... ... олар ... ... ... көрсетілді.
Қорытындыда диплом жұмысын алға қойған мақсатын айқындап, кітапханалық
маркетингтің кітапханаларда қолданылу ... тар ... баса ... ... ... ... негіздері және жетекші құрылымдық
элементтері
1.1. Кітапхана қызметі саласында маркетингті пайдаланудың
жалпы мәселелері.
«Маркетинг» ... ... ... ... ... білдіретін
«market» сөзі жатыр. Сондықтан маркетинг термині басқару философиясы, нарық
жағдайындағы басқару, ... ... ... ... процесс ретінде түсініледі.
Кең мағынада маркетинг – бұл индивидтер мен жекелеген топтардың өнімді
шығаруы мен алмасу арқылы өз қажеттіліктерін ... ... - ... ... Бұл ... ... ... жатыр: қажеттілік, сұраныс, өнім, айырбас, келісім, ... - ... ... ететін бір нәрсеге деген зәрулік. Егер
адам ... да бір ... ... ... онда ол ... ... ... деңгейін төмендетеді. Маркетингтің басты
мақсаты – қажеттілікті табу және оны ... ... ... отандық және шетелдік маркетологтардың
көптеген пікірлерін қорыта келе бір жағынан оның сұранысқа, ... ... ... бейімделуін, екінші жағынан – сұранысқа сәйкес
нарықты қалыптастыру үшін осы ... ... ... ... айта ... Ол ... күнделікті қажеттіліктері, қосымша ... ... ... ... ... ... ... потенциалды мүмкіндіктері жайлы бір уақыттағы ... ... ... Маркетинг концепциясы басқару қызметіне ... ... ... ... ... ыңғайлы мақсаттар қояды,
күнделікті тапсырмаларды жинақтайды, қажетті ұйымдастырушылық-экономикалық
іс-шараларды іске ... ... ... ... ... ... меңгеруші
және құрылымдық бөлімдерді басқарушылар – ... ... ... ... теоретикалық білуі және кітапханалық-ақпараттық
мекемені басқарудың нарықтық концепциясын практикада қолдана білуі ... ... ... ... ... ... және ... алушы (пайдаланушы) арасындағы қарым-қатынасты оңтайлы
жолмен шешуге бағытталған ... ... Бұл ... бағытталған, профильді сұранысты қалыптастыратын
басқарудың жүйелі әдісі. Маркетингтің (М) ... ... ... ... ... оны ... ... ... ... / ... ... ... детальдарына дейін
Маркетинг теориясының пайда болуы тікелей өмірмен байланысты. Қоғамның
даму жағдайларындағы өзгерістер, жинақталған ... мен ... ... ... ... маркетинтің дамуына жағдай
жасады.
«Маркетинг», «менеджер», ... ... ... ... тез ... ... ... теориясы бірден пайда бола қойған жоқ. тек
XIX ғасырдың ортасында ғана маркетингтің принциптері мен ... ... XX ... ... ... ... ... процестеріне «Маркетинг әдістері» курсы енгізілді. Осы жылдар нарықтық
қызметке арналған көптеген.жұмыстар ... ... 20 ... «Маркетинг»
теориясы экономика ғылымына тауарлық қатынас саласының ... ... ... ... ... 1931 жылы маркетингтің американдық ... ж.ж. ... ... және ... ... ... негізінде пайдаланыла бастады. Осы жылдары халық
аралық маркетинг деп аталған ... ... бір түрі ... бола
бастады (international marketing). Бұл халықаралық сауданың ... ... ... ... мен практикасындағы жаңа бағыт.
Қызмет көрсету маркетингінің тауарды және ... ... ... бірыңғай модель құрмайды. Керісінше, тұтынушылық
және өнім ... ... өз ... ... өнім ... қосылады.
Қызмет көрсетуді жіктеу қызметке деген сұраныс , қажет етілген қызмет
көлемі мен оның күнделігіне байланысты. ... емес ... ... ... қызметті орындағаннан соң бағалауға болады. Сондықтан қызмет көрсету
деңгейін әрқашан бірқалыпты сақтап тұруға болмайды, ... ... ... ... деңгейдегі мамандардың қатысуымен өзгеріп отырады.
Қызметке сұраныс қанағаттандырылмай қалуы да мүмкін. Бұл жерде фирманың
мүмкіндіктерін есепке алу қажет, бұл сұранысты бақылауға ... ...... ... және шектеусіз ресурсы. Осы ресурстарды
өңдеуде және тұтынушының ақпаратты пайдалануына ... ... ... ... ... Кітапхананың қызмет маркетингі кейде
кітапханалық өнім маркетингі кешеніндегі қызмет ретінде ... ... ... кітапханалық өнім мен кітапханалық қызметті ... ... келу ... ... бұл ... ... ЭВМ болып
табылатын өнімдер мен қызметке жатады.
Маркетинг рынокқа шығаруға жарайтын - кітапханалық өнім мен ... мен ... ... ... өнімінің бағалылығы үлкен маңызға ие және жалпы адамзаттық
жетістік ретінде ерекшеленеді. Қоршаған ортаны талдауды, нарықты ... ... ... ... бағалауды, қажеттіліктерді
талдауды, қанағаттандырылмаған сұранысты және жанама ... ... ... бөсекелестікке жарамдылығын ... ... ... ... ... ... ... Өнім мен қызмет (өнім саясаты) ассортименттерін (номенклатурасын)
жоспарлау;
- Өзіндік баға мен ... ... ... ... жоспарлау;
- Өткізуді жүзеге асыру және жоспарлау(дистибуция саясаты);
- Өнім мен қызметті жоспарлау(өнім саясаты);
- Ұйымға ықпал ету және нақты қызметті басқару ... ... ... мақсаты мен міндеті тұтынушының толық
қанағаттануына, максималды түрде тұтынуға қол ... ... ... қатайту, өнім мен қызметтің оңтайлы таңдауын ... ... ... , позитивті имиджді қалыптастыру.
Маркетинг теориясының принциптеріне байланысты кітапханаларды қазіргі
заман талабына сай басқару мен қызмет ... 1981 ... ... ... ... құрастырған коммерциялық емес ... ... пен ... ... ... арналған маркетинг
концепциясына сәйкес келеді. Кейіннен бұл концепция модификацияланып
(өңделіп) ... ... мен ... ... ... ... (Берлин) эксперт топтарының ... ... ... ... маркетингтік
концепциясы біздің интерпретацияда 11 кезеңнен жинақталып, жалпылама сызба
түрінде ... ... ... ... ... ... ең бастысы – екі жақты және бірін-бірі
толықтырып отыратын ... Бір ... бұл ... ... ... мұқият және ... ... ... ... ... ... бейімделу, қызмет көрсету мекенінің
тұрақтылығы; екінші жағынан – ... ... ... ... белсенді ықпал ету, қажеттіліктерді қалыптастыру. Міне,
осылайша кітапханалық маркетингтің негізі анықталады.
Маркетинг жеке ... ... ... және өз ... көзқарасымен қарауды, өз кемшіліктеріңді жоюды талап ететін
құрал болып ... ... ... ... концепциясын зерттеуден
басталады. Кітапханалардың дамуына мемлекеттік тұрғыдан қолдау көрсетілу
қысқартылып жатқан қазіргі уақытта ... ... бар ... ... және ... әлеуметтік, мәдени-қоғамдық қажеттілігін әрдайым
дәлелдеп отыру үшін өз қызметінің жаңа концепциясын қарастыруы тиіс. ... ... ... ... табылады.
Осыдан келіп қазіргі заман ... сай ... ... біз ... ... ... тиімді жұмыс істеуге
жағдай жасайтын жүйе ретінде ... ... ... ... ... ... концепциясы кітапхананың
жалпы мақсатын, міндетін және ... оның ... мен ... ... – бұл ... ... ... атауы.
Маркетингтік концепцияның жай концепциядан айырмашылығы, ол ... мен ... ... ... ... ... пайдаланушылардың
сұраныстарын, қызығушылықтары мен ерекшеліктерін есепке алады.
Маркетингтік концепция жұмысының негізгі кезеңдері:
- негізгі жағдайларды анықтау;
- негізгі қызметтің мақсатын, ... ... ішкі ... ... және әлсіз жақтарды) талдау;
- қоршаған ортаны, бәсекелестерді, серіктестерді ... ... ... ... ... (нарық сегментациясын) анықтау;
- пайдаланушыға бейімдеу арқылы қызмет номенклатурасын жасау;
- экономикалық талдау, бағалау, қосымша қаржы көздерін талдау;
- жарнамалық іс-шараларды, ... ... ... ... ... ... және бақылау әдісін анықтау;
- кітапханаға құрылымдық өзгерістер енгізу.
Сонымен, кітапханада маркетингті пайдалану әр түрлі деңгейде болатын
пайдаланушылардың ... тез ... ... ... ... ... ... жақсартуы тиіс. Сондықтан да кітапханалық технологияларды
өзгерту және қолда бар қорды талдау ... өнім мен ... ... кітапханалық өнім мен
қызметтегі қажеттіліктерді максималды ... ... ... ... басқару мен ұйымдастыру мақсатында сұранысты кешенді
түрде зерттеу деп ... ... ... ... ... ... маркетинг бұл – кітапхана абонентін құру.
Ақпараттық қызметте маркетингтің ... мен ... ... бір ... ... ... ... бизнес құралы
ретінде ақпаратты пайдаланудың әлеуметтік аспектілеріне қайшы келуі ... ... ... құралы жоқ адамдар ақпаратты пайдалана алмайды.
Бірақ маркетинг бәрінен бұрын ... ... ... ... білу мен ... көмектесетін басты құрал екенін естен
шығармау ... ... ... ... ... және
кітапханалық қызметтің әр түрлі салаларында қолданылады. Олардың ... пен ... ... ... ... ... өнім мен қызмет
нарығын зерттеу, ақпарат ... ... ... ... ақпаратты таңдап
тарату (ИРИ) жүйесін жүзеге асыру және автоматтандырылған жүйеге ... ... ... ... және екінші ақпарат қызметінің өзара
сәйкестігі, байланысы, ақпарат алуды жүзеге асырудың тиімділігін арттыру,
ақпараттық және ... ... ... технологиясын өңдеу, формальдық
емес қарым-қатынас мәселелері және т.б. кіреді.
Ақпараттық нарықтың кез ... ... өз ... ... ... ... маңызды. Осы тұрғыдан алғанда кітапханалық-
ақпараттық жүйенің мақсатын төмендегідей етіп бөлуге болады:
нарықты – ... және ... ... мен ... ... ... ақпаратты тұтынушыларды - өнімдер мен қызметті сатып
алушыларды табу; өнімдер мен қызметті өткізу жағдайын ...... ... ... ... жатқан, сондай-ақ өнімдер мен қызметтердің енді шығарылатын жаңа
түрлерін жүзеге асыру, ... ... ... ... ... ақылы
және ақысыз қызмет түрлерінің көлемін көрсету, оларды жарнамалауды
ұйымдастыру, ... ... ... ... ... көлемін анықтау;
құрылымдық-басқарушылық – тиімді қызметті қамтамасыз ететін ... ... ... кітапханалық және ақпараттық өнім
мен қызметті таратушылар мен өндірушілер арасындағы өзара қарым-қатынастың
динамикалық ... ... ... ... ... ... ... тез бейімделу, әр түрлі деңгейдегі басшыларға (менеджерлерге)
талаптар қою;
бақылау – кітапханалық және ақпараттық өнімдер мен қызметтердің өмірлік
циклін ... және ... ... жүйе ... ... алға ... ... жақындау кезеңдерін анықтау.
Осыған дейін маркетинг ... тек ... ... еді. ... ... даму ... ... саласындағы даму
ерекше орын алуда. Мысалы, АҚШ-та жұмыс орнының 79 және ... ... 74 ... ... ... ... Қазақстанда да соңғы жылдары
қызмет саласы даму бағытын алған. Қызмет ... неше ... ... ... Солардың қатарына мыналар жатады:
• мемлекеттік сектор (сот, жұмыспен қамту бөлімдері, емханалар,
полиция, пошта, ... ... ... органдары т.б.).
• жекеменшік бейкоммерциялық сектор (музейлер, шіркеулер, мешіттер, дін
т.б. колледждер, мейірімділік ... ... ... ... (әуе ... ... қонақ үйлері, құқық және
кеңес беру фирмалары т.б.).
Өндіріс саласындағы көптеген ... ... ... ... ... ... «тауар фабрикасының» әрекеттерін
қамтамасыз ететін «қызмет көрсету фабрикасында» қызмет атқарады.
Үнемі пайдаланушылардың ... ... ... жаңа ... ... ... болып жатады. Сондықтан қызметтің мән-
мағынасын зерттеу, оның маркетинг кешенін өңдеу қажеттілігі қалыптасқан.
Адамзат тіршілігіндегі әрбір жаңа кезеңнің ... тән ... ... ... Өркениет деңгейіне қарай өсе ... ... ... мен ... арасындағы оралымдылыққа қол жеткізуді алға тартады. Осы
талапты жүзеге асыру өмірге маркетингті алып келіп отыр.
Маркетинг – ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңдағы уақыт талабына сәйкес келетін әрі келешекке ... ... түрі ... ... ... ... мен құндылығы сонда, ол экономиканың
негізгі құрамы: өндірісті, сауданы және адам тіршілігінің өзара ынталы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және шаруашылық
коньюктураны зерттеу, тұтынушылардың пайдаланушылардың нақты ... мен ... ... қанағаттандыру.
Халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайы және рухани байлығы нарықтық
тауар қатынасындағы субъектілердің құрылуы мен ... ... ... ... адам ... қарай
бейімделетіні белгілі.
Маркетинг аса маңызды теориялық ұғымдарға мән берумен ... ... ... де баса ... ... ... негізінде сындарлы стратегиялық
болжаулар ұсынады.
Маркетингті сөз ... оның ... ... ... ету ... ... ... болмайды.
Мұқтаждық дегеніміз – адамның өзіне бірдеңенің жетіспейтінін іштей
түйсінуі. Адамдардың ... әр қилы әрі ... ... ... тағы бір ұғым – ... Қоғамның дамуына орай
адамның әлденені қажетсіну түйсігі де үздіксіз ... ... ... сұранысы мен қажетсінуінде шек жоқ, бірақ оның ... ... ... ... ... кітапханаға келген
оқырман, пайдаланушы кітапханашыдан өз қажеттілігін қанағаттандыруды талап
етеді. Ал кітапхананың ол ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігін айырбас арқылы
қанағаттандыруға тырысады, яғни қажетті ақпаратты соған сәйкес келетін
басқа ... ... ... ... көрсетудегі маркетинг.
Кітапханалық маркетинг – ... ... мен ... сұранысын максималды түрде қанағаттандыруға бағытталған
басқару технологиясы. Ол нарықтық экономика ... ... ... ... асыруға, қызмет көрсетіп отырған аймақтың
және онда ... ... ... ... өзгерісіне
бейімделуге, кітапханалық қызметке деген сұранысты ... ... ... ... пайда болуы мен оны
қанағаттандыру жүйесі ... ... ... теориясына сүйене отырып,
коммерциялық емес (тегін) және коммерциялық (ақылы) ... ... ... ... ... ... кітапханаларында жетекші орынды
коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... саналатын инициативті-шаруашылық қызметінің
негізгі қосымша қаржы алу; ақылы қызмет көрсету; кітапхана өнімдерін сату;
кітапхананың ... ... ... ету мүмкіндігі – фандрейзинг
құралы болып табылады.
Кітапхана ... ... ... тек қана ... ғана ... ... бірге кітапхананың қызмет көрсету аймағында
өмір сүретін жергілікті халық, сол ... ... ... ... оқу ... т.б. кіреді.
Маркетинг ұғымы кең таралған. Көбінесе маркетингті нарықты зерттеу деп
түсінеді. Маркетинг классигі ... ... ... және ... ... қажет нәрселерге қол жеткізуге
бағытталған адами ... ... ... береді. Маркетингтің қызмет
көрсету мінездемелері бар. Олар 4-ке бөлінеді:
1. Пайдалы қызмет көрсету.
2. Қайнар ... ... ... бір ... Қызмет көрсетуді сақтамау.
Пайдалы қызмет көрсету. Кітапханаға келуші оқырман зат ... ... ... Ол ... ... ... толықтыру үшін келеді.
Сондықтан да ... ... ... сенімді ұстаным ретінде
негізге бағытталады. ... ... ... ... әр ... әдістермен атақты, қадірменді адамдарды қызықтыру
арқылы пайда көру болып табылады.
Қайнар көзден алыстамау қызметі тауар шығу ... ... да ... Мысалы, оқырмандар конференциясы Ю.Бондаревтің шығармашылығына
немесе Мимоновқа арналса көрермен қатысушылар мүлде ... ... ... ... ... ... ... үйірмесін ашса, онда
көптеген қатысушылар қызығушылық салдарынан көбейеді. Қызмет көрсету ... ... ... ... жүргізілуінде. Бұл шектеушіліктердің 1-2
әдістемесі бар. Олар:
а) аудиторияны кеңейту (кітапхананың қызметі ... ... ... ... ... ... қолдану (мынадай топтарға:
балаларға, жастарға, ... ... ... да ... ... ... болу.
Сапаның бір қалыпсыздығы. Сапалы қызмет көрсету қалыпсыздығы көптеген
факторлар әсерінен болады. Ол тұлғалық уақыт және қызмет ... ... ... ... ... ... ... мектепішілік «Менің
алғашқы кітабым» деген тақырыппен ашық сабақ өткізген кезде тек балалар
ғана ... ... ... ... да ... ... ... тұрақты қатысушы бола алады. Бірақ кітапханашыға басқа ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бір
қалыпты сапалы жұмысты ұстап қалу үшін ... ... ... жаңаны табуға жағдай жасап отырады. Қызмет ету сапасы бір қалыпсыз
екенін білген маркетолог ... ... ... ... ... ... ... бұл жұмысшылардың іскерлігін тудырады.
Айтылған ... көп ... да ... ... Себебі әр арыздың салдарын
іздеп, оларды ... ... ... ... ... ... ... Бұл негізінен маркетингті іс-шараларда орын
табады. Қызмет көрсетуді әбден пайдаланған зат тәрізді сақтау ... ... ... ... ... пайдаланбасаң да ақылы болады. Мұндай
жүйенің себебі ... ... ... кітапханаларда оқырмандары
зейнеткерлер мен балалар болса ол ... ... ... ... ... Қызмет көрсетуді сақтамау кітапхана ... және бір ... ... ... ... Ұсыныс пен сұраныстың ара
қатынасының жақсы түрде ... ... ... ... бар. Сұраныс жағдайын сұраныс ... ... ... ... ақылы қызмет көрсету бағасын, дифференциалын тағайындау,
тапсырмалар жүйесіне қосымша қызмет көрсетуді енгізу. Ұсыныс жағдайындағы
ең бастысы басқа ... ... ... ... ... ... ... етіп жасау.
Маркетинг жоспары - тәжірибелік маркетингтік қызметті ұйымдастырушы
негізгі құжат. Оның құрылымы ... ... мен ... ... ... ... Маркетингтік жоспар ұзақ мерзімді, орташа және
ағымды (жылдық) болып бөлінеді. Ағымдық жоспардың ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыруды бақылау.
Маркетингтік қызмет – ... ... ... ... ... Келесі профильді қызметтердің орындалуын
қамтамасыз етеді: ... ... ... және ... ... ... ... мен қызмет коньюктурасын дамыту; баға; бәсекелестік;
болашақ дамуға қажетті ... ... ... ... ... оны сату ... тиімділігін анықтау; сұраныстың қалыптасуын,
тұрақтануын талдау; жарнамалық іс-шараларды, көпшілік ... ... ... ... ... басты ролде
ереже бойынша ұйым басшысының орынбасары басқаратын ... ... ... маркетингте қызмет маркетингі және өнім маркетингі деген екі
маркетингті бөліп көрсетуге болады. Көпшілік кітапханаларында ... ... әр ... ... ... және ... және ақысыз қызмет көрсету алады.
Кітапхананың интеллектуалдық өнімдерін (әдістемелік материалдар,
библиографиялық көрсеткіштер, жолсілтемелер, естеліктер және т.б.) ... және ... ... ... ең ... орында тұрады.
Интеллектуалды өнімдер көбінесе сату түріңде жүзеге асырылады, бірақ тегін
таратса да ... ... ... кітапты – кітапханалық (книжно-
библиотечный) және ... ... ... ... жеке түр ... ... көрсетуге болады, яғни
ақпараттық маркетинг – ақпараттық ... ... және ... бағытталған ақпараттық бизнес саласы болып табылады.
Кітапханалық маркетинг спецификасы көпшілік кітапханаларды тегін
кітапханалық-ақпараттық қызмет ... және ... ... кеңейтуге
бағытталған. Ақылы қызмет қосымша қызмет ретінде атқарылады, ол ... ... және ... ... ... ... мақсатында іске
асырылады. Көпшілік кітапханаларына мұндай (ақылы) қызмет түрін енгізу тек
қана пайдаланушылардың сұранысын ... ... ... ... мен ... ... үшін ... асыру қажет.
Сондықтан маркетингтік қызметті тек қана ... ... ... ... ... ... ... тегін көрсетілетін қызметтің өзіндік
бағасы болуы ... ... ... ... ... ... қызметтің
өз бағасын төмендету мақсатында ... ... үшін ішкі ... резервтерді қарастыруы тиіс.
Кітапханалық маркетингтің тағы да бір ... ... ... ... тұрғыдан бағамдау, қоғам мүшелерінің әлеуметтік
жағдайын қамтамасыз ету, тегін ... ... ... ... тегін
алуға мүмкіндік жасау. Кітапхананың қызметінің бұл түрі ... ... ... ... ... ... ... моральді-этикалық
принциптерін есепке алуы қажет. Олар төмендегідей:
- негізгі кітапханалық қызметті тегін көрсету;
- ... үшін ... ... ... ... ... тиіс және
ақысыз қызмет немесе халықтың жекелеген ... (көп ... ... балаларға, мүгедектерге т.б.) жеңілдетілген бағалар;
- тегін қызметті ақылы түрде орындамау;
- кітапханадан қосымша материалды-қаржылық және кадрлық ... ... ... қызметтерге кіргізілген ақылы қызметтен бас
тарту;
- кітапхананың инициативті-шаруашылық қызметі арқылы түскен ... ... ... ... ... ... ... пайдаланушылармен, бәсекелестермен және қызметтес адамдармен өзара
қарым-қатынас этикасын сақтау;
- жарнамалық іс-тәжірибеде ... ... ... ... ... мақсаттары:
- кітапханалық қызмет көрсетуде пайдаланушылардың ... ... ... ... ... ... перспективті сұранысты дамыту;
- жеке және ұжымдық пайдаланушылардың жаңа категорияларын ... ... ... ... ... билік органы, қоғамдық ұйымдар мен
халыққа жақсы жағынан қалыптастыру.
Кітапхананың маркетингтік қызметі бірнеше бағыттарға ... ... ... ол бірнеше анализді құрайды:
а) сыртқы орта, қызмет көрсету аймағындағы әлеуметтік-экономикалық
профиль, ... ... ... ... ... ... қызметін пайдаланушылардың әр ... ... әр ... ... ... қанағаттандырылған және
қанағаттандырылмаған сұраныстары;
г) кітапхана қызметінің түрлерінің қажеттілігі.
Аналитикалық бағыт әр түрлі ... ... ... ... қызметінің әр түрін пайдалану мен сұраныстарды
қанағаттандыру сатысын ... Бұл ... ... ... яғни ... ... кешенді түрде ... ... ... ... ... ... ... қызметін
маркетингтік ізденіс базасында анықтау. Оған мыналар кіреді:
а) ақпараттық оның ішінде кітапханалық қызметтің рыногындағы ... ... ... ... ... мен ... ... топтардың сегментациясы (дифференциясы);
г) пайдаланушылардың категориялары мен рынок ... ... ... ... кітапханалық-ақпараттық қызмет көрсетудегі бәсекелестер мен іскер
адамдарды бөліп көрсету;
д) ақылы және тегін қызмет көрсету ассортименттерін ... ... ... ... ... мен
сұраныстарына жауап беретін кітапханалық қызмет түрлерін таңдау;
ё) кітапханалық-ақпараттық қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін ресурс
көлемін ... ... ... жарнамасын, пайдаланушылардың кітапханалық-
ақпараттық қызмет жүйесін дамыту;
з) кітапхананың ... ... ... ... ... кітапхананың маркетингтік стратегиясын дамытуға
бағытталған. Ол келесі мәселелерді қамтиды:
а) ... ... ... мен ... ... кітапханалық-ақпараттық қызмет рыногындағы жағдайлардың өзгеруіне
байланысты нәтижелерге талдау жасау;
в) кітапхана қызметінің бәсекелестік жағдайын ... және ... ... өзгерістер енгізу;
г) кітапхана қызметін стратегиялық жоспарлау, бизнес-жоспарды өңдеу.
Кітапхананың бизнес-жоспары ағымды (бір ... ... ... (3-5 ... ... сипатта болуы мүмкін. Оның мақсаты
кітапхана қызметінің мақсаты мен стратегиясын айқындау. Ол ... ... ... ... қажеттіліктерінің негізінде
жүзеге асырылады. Бизнес-жоспарда келесі жағдайлар қамтылады:
1. Кітапхананың интеллектуалдық өнімі мен қызмет көрсету ассортименті,
олардың көлемі мен саны жеке және ... ... ... ... ... бағасы, ақылы қызмет көрсетуден түскен ақшалай
табыстың түсімі және оны ... ... ... отырған қызмет түрлерінің материалды-қаржылық ... ... іске ... және жаңа қызмет түрлерін ... ... осы ... ... асыру үшін кітапханаларда
арнайы маркетингтік бөлімдер (бөлім, ... топ т.б.) ... ... ... ... ... ... маркетингтік
қызметінің стратегиялық және ағымды жоспарын жасау, бизнес-жоспарды ... ... ... ... ... ... әр түрлі құжаттық, ақпараттық, коммуникациялық ... ... ... ... ... ету мәселелері кіреді.
Маркетинг функциялары – тауар және қызмет маркетингінің ... ... ... ... іс-қимылдың жеке түрлері мен олардың
жиындысы.
Бүгінгі маркетинг теориясы негізгі ... ... ... ... ... және ақпарат жинау. Бұған мынадай іс-қимылдар
жатады:
- экономика, шаруашылық, сауда, өндірістік, тауар, ... ... ... ... және ... ақпарат жинау және өңдеу;
- маркетинг операцияларын зерттеу;
- бәсекелестердің қызметін жоспарлау.
2. Өнімнің ассортиментін ... Бұл ... ... құрылымын анықтау және жасаумен, бұйымдардың ... ... ... бағасын, тұтынушылық сапасын және
техникалық ... ... ... ... ... жаңа ... ... тұтынушының қажеттіліктеріне бейімделумен байланысты іс-
қимылдарды қамтиды.
3. Өткізуді ынталандыру және жарнама ... ... ... ... ... және ... ... арасында бұқаралық ақпарат
құралдарының барлығын (баспасөз, теледидар, кино, радио, ... ... ... ... ... ... ... алушыларды ынталандыруды ұйымдастыру;
- кітапхана ішінде жарнама, проспектілер, каталогтар, буклеттер
ұйымдастыру;
- өткізу ... ... ... ... әсемдеуді ұйымдастыру).
Маркетингтік ақпарат жүйесі (МАЖ) – бұл маркетинг саласында ... ... ... ... ... жоспарлы жинаудың,
талдаудың және таратудың ... мен ... ... ақпарат жүйесі ішкі ақпарат, маркетингтік зерттеулер,
ағымдағы сыртқы ақпарат, ақпаратты ... және ... ... ... төрт ... ... ... бөлімдерінің жалпы қажеттіктері маркетингтік
зерттеулерді ... ... мен ... ... ... ... ... арқылы қанағаттандырылады.
Маркетингтік зерттеу зерттелетін проблемаларды ... ... ... ... өмір ... ... ... нарықтық
қарым-қатынастың дамуы экономиканың әр ... ... ... енгізу керектігін айқындап берді.
Маркетингтік мәселелерді шешу ... ... ... саны арта түсуде. Ақпаратты пайдаланушылар қатарында ғалымдар,
жоғары және арнаулы орта оқу ... ... мен ... ... ... бар. Ішкі және ... ортаны
зерттеу өзектілігі, оның стратегиялық жоспарлануы, пайдаланушылардың нақты
топтарының қажеттіліктерін ... ... ... ... ... байланысты жүзеге асады. Аймақты ... ... үшін ... ... ... ... жасау, тұрғындардың әлеуметтік және
мәдени қажеттіліктерін зерттеу үшін әр түрлі деңгейдегі ... ... ... ... қарым-қатынас принциптері өзіндік имиджді ... ... ... ... ... БАҚ қызметкерлері; артистердің
арасында кең қолданысқа ие.
Қазіргі ... ... ... ... анықтама берілмей келеді. Оны
әр ғалым өз түсінігінше дұрыстап, жеке ой қорытып, пікір ... ... ... ... ... ... ... Г.: Маркетинг - өндірістік-тұрмыстық қызметте рыноктың
бейімділікті қамтамасыз ... ... ... ... ... Тауар мен қызметті алға жылжыту
мен бөлудің, жоспарлаудың процестерінің жиынтығы маркетинг деп аталады.
Баркан Д.И.: ...... ... фирманың
кірісіне айналдыратын нарық жағдайындағы фирмалардың іс-әрекетінің кешені.
Котлер Ф.: Маркетинг – қажеттіліктер мен ... ... ... ... адам ... ... Т.: ... тек қана тауарды сатумен ғана ... Егер сату ... ... тұтынушыны шығып қойған затты сатып
алуға үгіттеу болса, маркетингтің қызметі тұтынушы шын мәнінде зәру ... ... ... ... ... ... Р.Б.: ... – мекеменің өндірістік-тұрмыстық және ғылыми-
техникалық қызметін басқарудың нарықтық концепциясы.
Міне, осы ... ... ... ең көп ... ... ... және ... қажеттіліктерін қанағаттандыруға
бағыттаушылық.
Осыған байланысты кітапханалар үшін бұл анықтамалардың бірінші ... ... ... келмейді, ал екіншісі (пайдаланушылардың
сұраныстарын қанағаттандыру) сәйкес ... ... ... ... оның ... ... ... мен өзара
байланысы болып отыр.
Бұл жағдайда маркетинг ... ... ... ... ... ... маркетингтің принциптеріне
байланысты құрылады.
Бірінші принципте адамзат табиғаты ... ... ... ... ... ... деп ... және осы ұмтылушылық қоғамның гүлденуін
қамтамасыз етеді.
Бұл принцип кітапхана ісінде кең қолданысқа не, сондықтан кітапхананың
маркетингтік ... ... ... ... кітапханадан
керекті әдебиетті алып, онда өткізілетін іс-шараларға қатысатын оқырман
өзінің біліміндегі, қарым-қатынасындағы ... ... ... ... ... ... сипаты адамдардың жеке талғамы, мәдениеті,
бағалау жүйесіне негізделген жекелеген ... ... ... ... ... ... әр ... талғамдылықты қоғамда
қабылданған этикалық, моральдық және әлеуметтік ережелердің ... ... ғана ... ... ... ... және бәсекелестік көмегімен адамдар мен ұйымдар
өзара қарым-қатынасқа түсіп, өз ... ... ... ұмтылады.
Маркетингте айырбас деген сөз төрт тәсілдің ішінде (қалған үшеуі - өзін-өзі
қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... алу, яғни тауарға
немесе қызметке төмен құралы ұсынылуы арқылы түсіндіріледі.
Кітапхана саласында айырбас өзіндік сипатқа ие. ... ... – бұл ... ... ... ... ... ризашылық
мақсатындағы оқырман аудиториясының кеңеюі. Айырбас - ... мен ... ... ... ... ... ... Осылайша кітапхана сенімді және тұрақты жағдайда ... үшін өз ... ... емес маркетинг қызмет түрі ретінде практикада қолданысқа
ие. Маркетингтік қызметте университеттер мен ... ... ... ... мен ... ... ... ұйымдар мен
қорлар жүзеге асырады. Ол келесі бағыттардан көрінеді:
- жергілікті тұрғындардың ... ... және ... ... мақсатында кез келген ұйымның қызметіне
бақылау жасау;
- паблик рилейшнз, паблсити, жарнама формасындағы ... ... ... ... ... ... формалары мен әдістерін игеру;
- ұйымның репутациясы мен ... ... ... ету.
Шындығында, кітапхана ақпарат алуда, біліктілігін көтеруде, халықтың
ауқымды қабатының қажеттіліктерін ... ... ... орындайды. Кітапханалық қызмет көрсетудің ... ... ... ақпараттық ресурс тегін ... ... ... ... жоқ, сондықтан кітапхана бәсекелестікті қамтамасыз
ететін маркетингтік құралды ... ... деп ... – бұл ... ... ... қызметі. Кейбір
кітапхана басшылары қаржы жетіспеушілік қиындығын сылтауратып, кітапханаға
қосымша құралдар алуды ... жаңа ... ... ... ... бір ақшалай кірісті кітапхана алып отырады, бірақ ... ... ... ... өзінің қажеттілігін жоғалтады. Бұдан шығатын
қорытынды – ақылы қызмет кітапхана ... ... ... ... ... ... дегеніміз бір жақ екінші жаққа ұсынатын әр түрлі әрекеттер, зат
иелігіне әкелмейтін, оны қолмен ұстап сезілмейтін әрекеттер.
Қызметтің ... ... ... неше ... ... бар. ... атап айтқанда мыналар болады:
1. Қызметтің сезілмейтіндігі, себебі оны тұтынушы алғанға дейін ... сезе ... ... ... ... ... ... көрсетушінің ізгілігіне,
оның мамандығына, қызмет көрсету уақытына және орнына байланысты болады.
3. Қызметтің сақталмайтындығы, яғни ... ... ... ... деп ... ... ... әдетте оны орындайтын адамнан бөлінбейді. Қызмет
маркетингінде ... ... ... және тұтыну үдерісі өзара тығыз
байланысты .
5. Қызмет көрсету кезінде меншік ... ... ... ... мен тұтынушы арасында тікелей қатынас орнатылады.
Міне, қызметтің осындай айырмашылықтарының нәтижесінде кітапханалық
маркетингтің даму ... ... ... ... ... ... пайдаланушы / тұтынушы өздеріне ұсынылатын қызметтің ... ... ... ... ... ... ... және
коммерциялық емес маркетингті қолдану да заңды ... ... ...... ... ... ... кітапхананы
пайдаланушыларға қор мен қызметтің пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз ету
болып табылады. Мұндағы ең ... жаңа ... ... ... бар ... ... және ... толық қанағаттандыру.
Коммерциялық маркетинг кітапхананың бюджеттен тыс ... ... даму ... ... ... құрамындағы
кітапханалық-ақпараттық құрылымының қалыптасуында маңызды болып есептеледі.
Ол сұранысты ... және ... ... әдістерінде
бәсекелестікке шыдамды өнімдер мен қызметтердің көлемін өсіру мен ... ... ... ... ... әр ... келісім-шарттарды
дайындауда және оны іске асыруда, ... ... ... ... ... ... ... отандық кітапханаларымыз өзінің күнделікті тәжірибесінде
жеке экономикалық жағдайлармен оңтайлы ... ... ... үшін ... ... ... ... жөн көреді.
Осыған байланысты кітапхана ... үшін ... ... ... әдістемесі болып табылады. Ол қызметтің ... ... ... ... тиімді құралы ретінде көрінеді.
Коммерциялық емес маркетингтің жетекші принциптерінің ... ... ... болады:
• міндетті қаржылық пайдаға деген ұмтылушылықтың болмауы;
... ... ... ... және оны ... өңдеу;
• тұтынушымен (пайдаланушымен) әрдайым «кері байланыс» орнату.
Құрамына кітапханалар ... ... емес ... ... ... ... ... болып табылады:
• қызметтің нақты түрлерін насихаттау (қызмет маркетингі);
• мекемені тұтастай таныту (ұйым маркетингі немесе өзіндік маркетинг);
... ... ... мамандарды таныту (жеке тұлғалар
маркетингі немесе ... ... ... ... орналасқан жерін насихаттау (орын маркетингі);
• профильді идеяларды ... ... ... оның ... ... ... ... жауапкершілікті коммерциялық емес маркетингтің
негізгі мақсаты үш факторды ... ... ... ... ... ... ... сұранысты,
экономикалық қажеттілікті. Осыған орай қоғамдық тәжірибедегі оның маңызы
көп аспекті:
• пайдаланушылардың ... ... ... ... ... ... өзіндік сұраныстарын есепке алу;
• пайдаланушылардың ұзақ уақыттық қызығушылықтарын есепке алу;
• қоғамның ұзақ уақыттық қызығушылықтарын есепке алу.
Ұжымды ... ... ... ... ... ... философиясы оның теоретикалық концепциясы болып табылады.
Нақты кітапханалық-ақпараттық ... ... ... емес және ... ... салыстыра отырып қолданған
дұрыс.
Кітапханада пайдаланушыларға қызмет көрсету әрқашанда біркелкі ... ... ... ... ... сезілмейді, сапасы тұрақсыз,
ол сақталмайды, бөлінбейді және т.б. ерекшеліктері бар. Ал қызмет ... ... ... тікелей байланысты. Қызмет саласында, жалпы
кітапхананың жалпы тыныс-тіршілігінде бұрын маркетинг қолданылмаған. Себебі
қызметтерге ... ... ... ... ол ... ... болмаған.
Сондықтан да маркетингтің қажеті болмады. Кейінгі кезде қызмет саласында
көптеген өзгерістер орын алды. Маркетингті қызмет ... ... ... ... есепке алу керек. Б.Бумс және М.Битнер қызмет саласьша
маркетингті бейімдеу үшін қосымша: ... ... ... ... ... пайымдады. Көптеген қызметтерді адам ... ... ... ... ... дайындау және уәждемелеу ісі маңызды
орын алады. Бұл кітапханаға келуші оқырманмен, пайдаланушымен ... ... ... ... ... жоғары деңгейде қызмет көрсетуі
тиіс. Ол үшін ... ... ... ... ... сыпайылық,
қайырымдылық, ынталылық, тілектестік, шешім қабылдау қабілеттілігі жоғары
біліктілігі. Осыған орай маркетинг теориясында қызмет көрсетудің ... бар. ... ... мына түрлерін белгілеген:
1. Рынок сегментіне қарай:
- түпкі тұтынушылар;
- ұйым тұтынушылар;
2. Қызметтің сезінуіне қарай:
- игілікті, мысалы ... ... ... игілікті емес, мысалы кеңес беру;
3. Қызмет көрсетушілер мамандығының деңгейіне қарай:
- жоғары мамандандырылған;
- нашар мамандандырылған;
4. Қызмет көрсетудің ... ... ... қызмет;
- бейкоммерциялық қызмет;
5. Қызмет көрсетушінің еңбек сипатына қарай:
- автоматтандырылған;
- жартылай автоматтандырылған;
- дене еңбегі;
6. Қызмет көрсетушінің тұтынушымен байланысына ... ... ... ... ... ... қызмет түрлерін толықтыру үшін Ф.Котлер белгілеген қызмет түрлерін
қарастырайық:
Қызмет көзіне қарай:
- адам атқаратын қызмет мысалы, ... ... ... ... қызмет, мысалы, такси, ұшақ, кинотеатр;
Қызметті сатып алу уәждемесіне қарай:
- жеке қызмет (клиенттің жеке ... ... ... ... ... үшін);
Қызмет көрсетушінің уәждемесіне қарай:
- коммерциялық немесе қайырымдылық қызмет;
- жеке ... ... ... ... ... ... алған қызмет.
Маркетинг ұғымына қатысты мәселе қозғалғанда, оның екінші бір маңызды
жағы, яғни қызмет көрсету жүйесі тасады, қалған ... ... ... ... ... ... ... мұқтаждық тауар тұтынудан
әлдеқайда жиі кездеседі. Оның түрлері де көп. ... ... ... ... ... көрсетілсе, бұған қатыссыз қызмет
түрлерін айырықша тауар ретінде қарастыру маркетингтік байланысты толықтыра
түсуге мүмкіндік береді.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... енгенге дейін
жүріп өтетін жолын – қызмет көрсету деп атасақ та болады.
Қызмет көрсету – материалдық ... ... ... адам ... ... тауар кейпінде пайдалану процесі, онда көзбен көріп, қолмен
ұстайтын жаңа ... құн ... ... Қызмет көрсету бұрыннан бар
және пайдаланылып келе жатқан материалдық, заттық игіліктер мен байлықтарды
неғұрлым орынды, ұсынақты пайдалана ... ... ... ... ... ... мұқтажына қызмет етуге бейімделеді.
Маркетингтік көзқараста қызмет көрсетуге қатысты ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік іс органдары да енеді. Сондай-ақ
сот орындары, әскери қызметтер, кредит немесе несие беру кассалары, еңбек
биржалары, ауруханалар, ... өрт ... ... ... ... да оқу орындары, реттеу органдары, мұражайлар, кітапханалар тағы ... ... және ... ... колледждер, мешіттер,
шіркеулер әр түрлі қорлар, ... ... ... ... ... ... түрлерін көрсетіп, іс жүгізеді. ... ... көп ... ... ... ... қызмет
көрсету бюролары, әуе жолы серіктестіктері, сақтандыру серіктестіктері, заң
қызметін көрсететін фирмалар, басқару мәселелері бойынша ақыл-кеңес ... ... ... ... ... өңдеуші және
қозғалмайтын мүлікті сатушы фирмалар т.б. ... ... ... ... ... ... ... атқарумен айналысады. да, қызмет нәтижелерін есеп берген кезде
ғана қорытындылайды.
Қызмет көрсету – оны ... ... ... ... ... ... көрсетуші қажетті аспаптар немесе басқа да құрал-саймандардың
жәрдемімен бірнеше жұмыс ... ... ... көптеген клиенттерді
қамтуы мүмкін. Бұл салада елеулі ... қол ... үшін ... өз ... ... жаңалықтардан үнемі хабардар болуымен
бірге, клиенттерді ... ... ... ... ... ... ... пікір алмасып отыруының маңызы зор.
Қызмет көрсету сапасы оны атқарушының қабілет-қарымына, білімділігіне
және іскерлігіне байланысты. Әсіресе, ... ... ... ... ... және кадр ... саласында үздіксіз ізденіс
үстінде болуы тиіс. Соның нәтижесінде қызмет көрсету саласын кеңейте түсіп,
істің сапасын арттыра алады.
Көрсетілетін қызмет ... оны ... және ... ... ... ... кең ауқымда тербеліп отырады. ... ... ... ... ... ... ... орынды пайдалана
алмау, еңбекті ұйымдастыру дәрежесінің ... ... ... ... үшін ең ... қызмет көрсетудің сапалық жағын
қамтамасыз ету ... бұл іске ... ... ... бар
мамандарды тарту, соған оқытып-үйрету қажет. Сонымен бірге, қызмет ұсынушы
фирма клиенттердің қанағаттану дәрежесін үнемі ... олар ... ... ескеріп, кемшіліктерден арылу үшін шұғыл шаралар
қарастыруы ... ... ... ... ... өткізуден басты
ерекшелігі сол – ол ... ... ... ... ... материалдық тауардан тағы бір ерекшелігі – оның
пайдаланылуын күтіп, уақытша ... ... ... ... ... оның ... бары толық пайдалану үстінде
болады сондықтан тауар қоры ... оны ... ... ... ... ... ... қызметтің дер кезінде қосылуға дайын тұруға
кепілдік бере алмауы мүмкін. Өйткені қызмет көрсету ... ... ... ... ... оның ... бос ... қалатын кездері де
кездеседі. Дегенмен, қызмет ... ... өз ... ... ... бойынша ұйымдастыра алады. Сонымен бірге, ол ... ... ... ... сәйкес әзірлік жұмыстарын жүргізуі тиіс. ... ... ... ... қана ... бағаланады.
Қызмет көрсету арнайы мамандандырылған жүйе екені рас. Әйтсе де ол
жалпы ... ... өмір сүре ... ... ... ... ... бағдарламасы болуы керек. Жетілу жолы - ... ... ... сай ... ... қатысты
жаңалықтарды игеруге байланысты. Бұл үшін қызмет көрсету ... ... ... ... ... компьютерлік реттеу жүйесіне
көшуге материалдық база дайындау т.б. шараларын қарастыруға тура келеді. Ал
сапасы ... ... ... жоғары бағаланып, қаржы қайтарымы
жеделдетіле түседі.
Көрсетілетін қызметтер нақты пайдалану ... ... және ... ... ... т.б. ... бірнеше түрге бөлінеді. Жер-су,
климат, ұлттық салт-дәстүрге қарай қызмет түрлері де, оған ... ... ... ... ... ауылдық жерлер мен қалаларда көрсетілетін қызмет
түрлерінің өзі салыстыруға келмейді. Яғни қалада бар ... түрі ... ... ... бұған керісінше... Алысқа бармай-ақ, Қазақстанның
төрт өңірінің өзінде қызмет көрсетуге қатысты әртүрлі көзқарас ... ... ... ... ... ... Оңтүстікте басқа жаққа
қарағанда, жалпы ... ... ... пайдалануға аса ынта
білдірмейді және оны өз ... ... ... мән ... Кітапхана қызметінде қолданылатын маркетингтің түрлері
Маркетингтің нақты жүзеге асқан ... мен ... ... оның рынокқа ұсынған тауарына, рынок ... ... жай, ... ... ... өте ... ... мүмкін. Неғұрлым
фирманың жұмысы күрделі болса, соғұрлым ... ... көп ... ... ... көп ... тұтынушылардың сұранысына
байланысты кестеге қараңыз.
Сұранысқы байланысты маркетинг түрлері
|Маркетинг ... ... ... ... ... мен |
| | ... |
|1 |2 |3 ... ... ... ... |тауады жақсарту, бағаны |
|барлық немесе бірнеше | ... ... ... ... | ... ... ... (қызметті) | ... ... өз ... | ... сай ... ... ... ... сұраныс |рыноктың әлуетті ... ... ... ... ... ... әйгілеуге | ... ... ... ... | ... |
| | ... ... табу ... ... |төмендейтін сұраныс|жаңа нысаналы рынокты ... ... | ... оған ... ... маркетинг | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... ... |
|өндіріс күшінен біршама | ... ... ... ... ... ... бұл | ... қолдану ... ... ... | | ... ... көп ... | | ... маркетинг | | ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... | |мен ... ... |
|бағытталған маркетинг | ... ... ... ... ... ... ... |бағаны кенет көтеру |
|маркетинг: тұтынушының және ... ... ... қол ... |
|қоғамның жағдайын жақсарту |келмейтін сұраныс) |шек қою, тауардың ... ... ... ... зияндығы |
|қарсы қолданатын маркетинг | ... ... |
| | ... ... ... маркетинг: |сұраныс жоқ |бағаны төмендету, ... ... табу ... | ... ... |
|әрекет ... ... | ... ... ... |
| | ... өтімді |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... |тауардың сапасына және |
|бір деңгейде сақтауға ... ... ... ... ... | ... ... назар|
| | ... ... ... ... ... ісі, яғни ол ... маңыздылығы мен
бағыты кәсіпорының салалық сипатына, оның ұсынатын тауарларының пайдалану
орнына (жеке адам ... ... ... ... ... байланысты
болады.
Өнеркәсіптік маркетингі дегеніміз өндіріс ... ... ... ... тұтынатын және сауда-саттықпен
айналысатын фирмалармен шұғылданады.
Қызмет маркетингі дегеніміз өнім ... ... ... ... Қызмет маркетингтің нәтижесінде фирмалар маңызды маркетинг
мәселелерін шешеді: бәсекелестердің көрсететін ... ... мен ... ... ... ... ұсынады, яғни
қызметтің жаңалығын, оның бағасын, қызмет ... ... ... ... ... ... жүргізеді; қызмет көрсету
кезінде оның сапасын бақылауға алып еңбек өнімділігінің оңтайлы (оптималды)
деңгейін қамтамасыз етуге ... ... мен ... жағдайын белгілейді.
Халықаралық маркетинг - кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... маркетинг
маркетингтің сыртқы ортасын зерттеуді, сыртқы рынокқа шығу ... ... ... ... және оларға шығу ... ... ... ... ... ... рынокқа шығу қажеті
бірнеше факторлармен анықталады: ішкі рыноктағы бәсекелестік ... ... ... болғанда, ішкі рыноктың ... ... өз ... «шабуылдау» мүмкіндігі, шетел рыногында көптеген
пайдаға жету мүмкіндігі, өндіріс көлемін кеңейту мүмкіндігі болғанда ... ... ... ... таңдау барысында жалпы шығуға болатын шетелдік
рыноктар саны, олардың тартымдылығын анықталады. Ол үшін рынок көлемі, ... мен өсу ... оны ... ... ... тәуекелдіктің деңгейі және т.б. көрсеткіштер қарастырылады.
Сыртқы рынокқа шығу әдістерінің ... түрі бар: ... ... ... ... ... ... жасап өңдеу негізінде маркетинг кешенін
шетелдегі жергілікті жағдайға бейімдеу қажет.
Бейкоммерциялық маркетингті институционалды маркетингі деп ... ... және жеке ... өздердінің идеяларын тарату үшін ... ... ... ... ... және олардың әрекеттеріне
мақсаты аудиторияның позицисын және қатынасын ... ... ...... ... жаңа ... ... өндіріс құралдарының өзара байланысқан жүйесін
көрсетеді. Олардың негізгі ... ... және ... ... ... ... жүзеге асыру үшін тапсырыс берушіге
бәсекелестердің ұқсас объектілеріне ... ... ... ... ... техникалық құралдар жиынтығын, шешімдерін
және тәжірибелерін анықтайтын жүйелі ... ... ... ... ... қажет. Инвестицилар маркетингінің негізгі
ерекшелігі ... ... ... анықтап, тарту болады. Объект көлеміне
қажет қаржы көздері мемлекеттік, жеке ... ... ... ... ... ... сұраныс құрамын талдау ісі техникалық және
өндірістік, экономикалық, ... ... ... ... және оның ... ... объектісін іске енгізу әдістері
бағыттарында жүргізіледі. Бұл талдаудың мақсаты ... ... ... ... ... ... ... байланысты коммерциялық
және өндірістік стратегиясын таңдап алып, белгілеу болады.
Интеллектуалды ... ... ... Тауар ретінде
интеллектуалды өніммен маркетинг әрекетін ... ... ... ... ... бұл тауарлардың өзіндік ерекшеліктері болады:
➢ интеллектуалды өнімді құқықтық жағынан қорғау ... ... ... ... ... ... опасыз
бәсекеден, оның затын заңсыз көшіруден қорғау қажет;
➢ патент, ... ... және ... ... ... ... ретінде интеллектуалды өнімнің иесіне рынокта
ұзақ мерзім (15-20) монополиялық үстемдік ... ... ... ... ... ... – қаржы салушының
капиталы тиімді болуына қосымша кепілдік жасайды.
Ал ителлектуалды меншік дегеніміз ... ... ... ... да ... ... ... жаңалыққа қолы жетіп,
сол интеллектуалды әрекеттің нәтижесі өнершығарушылық пен авторлық құқықпен
қорғалған меншіктік иелігі болады. Интеллектуалдық меншікке ... ... ... ... ... зерттеулер нәтижелері, радио және
телебағдарламалары, сауда таңбалары, тауардың фирмалық атаулары және т.б.
жетістіктері жатады.
Ғылыми-зерттеу және ... ... ... қорғау жұмысы қоғам үшін аса ... ... ... ... мақсатына айналған. Патент ... ... және ... ... ... құқық берілгенін айғақтайтын
білікті орган тапсыратын құжат.
Ноу-хау (ағылшын тілінен аударғанда «қалай екенін ... - ... өнім ... ... жаңа ... мен жоспарлардың,
өнер тапқыштардың, мамандардың ... ... ... және ... ... диынтығы. Ноу-хау патенті жоқ әртүрлі
өндірістің түрін ұйымдастыруға керек дағдылы, немесе ... ... ... ... құжаттама ретінде дайындалады. Ноу-хау, әдетте,
лицензиялық келісімдердің объектісі болады, оларды ... үшін ... ... ... ... көтерудегі бірден-бір тәсіл кітапхананы жарнамалау
болып табылады. Сондықтан кітапханалық маркетингтің пайдаланушылардың
қызығушылықтарын ... ... ... тағы бір түрі ... ... Егер де ... жарнама не үшін қажет?» деген
сұрақ қойсақ, көбінесе «Кітапханаларда оқырман көп болуы үшін» деген жауап
аламыз. Бұл ... көп ... ... ... ... бұрын жарнама
қазіргі уақытта өте ... орын ... ... мұндай сұрақтың өзі
ешкімді таңқалдырмайды.
Міне, осыдан келіп ақпараттандыру дәуіріндегі жарнама қызметінің ... ... ... ... ең ... қызметі -әлеуметтік.
Мәдениет саласы, оның ішінде кітапхана ... үшін ол ... ... ... ... оның ... ... етеді. Жарнама кез
келген адамның материалды және рухани өмірін байланыстыра отыра халықтың
қажеттіліктері мен ... ... ... ... ... ... коммерциялық жарнамаға қарама-
қарсы шығады. Әлеуметтік қызметтің бірден өзгеруіне ... ... ... ... ... ... Ал мұндай жағдай тек қана реніш
тудырады. Ал кітапханалық жарнама ... ... ... ... ... оларға өздерін қоғамның бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... атап
көрсету қажет. Ол кез келген жағдайда іс-әрекет жасаудың дайын ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Кітапханалардың жарнамалық қызметінің тағы бір қыры ол әлеуметтік
сипаттағы жарнама компанияларын ... және ... ... ... яғни ... ортаны қорғау, балаларды қорғау мүгедектер мен
қарияларға, ... ... ... ... шегу ... ... және т.б. ... зор маңызға ие.
Жарнаманың тәрбиелік және әлеуметтік қызметімен тығыз байланысты тағы
бір функциясы – идеологиялық. Жарнама ... ... бір ... етеді, егер де бұл түсінік бір немесе бірнеше ... ... ... мәні ... түсінілсе.
Жарнаманың тағы бір қызметі – экономикалық. Оның ... ... ... ... ... ақпараттандыру, яғни олардың қаржылық
мүмкіндіктерін кеңейту.
Мамандардың пікірінше қалыпты экономикалық орта қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... жарнама
маркетингтің элементі ретінде, сондай-ақ мәдениеттің ... ... ... ... ... ... ... қызметінің әр
түрлі аспектілерінде көрінеді және жарнаманың мақсатын, бағытын, қызметін
және ұйымдастыруын ... ... ... ... мыналар:
- жеке пайдаланушының көңілін аудару;
- кітапхана ұсынатын қызмет түрлерін жеке-жеке сипаттау;
- тұрғындардың, администрацияның, ... ... ... имиджін қалыптастыру;
- кітапхананың қызметі жайлы оқырмандарды ақпараттандырудың белгілі бір
деңгейін ұстап тұру;
- оқырмандардың қажеттіліктерін қалыптастыру;
- тұрақты оқырман ортасын ... ... ... ... ... .
- ... кітапхана, оның қызмет жайлы түсіндіріп отыру.
Ақпарат кез келген жарнаманың ядросын құрайтыны ... ... ... ... ... ... ... негізінде
жүзеге, асады. Жарнаманың шығын жоспары ... ... ... жоспарланған әр түрлі жарнамалық іс-шаралардың шығын сметасын
құрайды.
Жарнама құралдарын таңдау ... ... ... ...... ауқымы, жолдаудың тұрақтылығы, жарнама формасының әсер ету
деңгейі, ... ... ... ... ... ... бұл
кезеңдердің маңызы ерекше, яғни дәл осы ... ... оны ... ... ... Мұндай жіктеу баспалы, телевизиялық, аудиожарнама,
дикерт-мейл, сыртқы жарнама және т.б. қамтиды.
Баспалы жарнама полиграфиялық әдіспен ... ... ... ... өзіне, қызмет көрсету бағытынның маңыздылығына
немесе ірі іс-шараларға, мәдениет орталығына арналған ... ... ... шығарады. Буклеттерде жарнамалық текстпен ... ... ... ... ... ең ... қағаздарға басылып
шығарылады.
Сондай-ақ кітапханалар күнтізбелер аппликациялар, ярлыктар шығарып, оны
абонемент, оқырман залдарының оқырмандарына, ... ... ... ... ... құралдарының жиынтығының ауқымы кең: щиттік жарнама
(билборд), жарықты жарнама, брандмауэр (қабырғадағы жарнама), ... ... ... ... ... кітапханалар
пайдаланып отыр.
Аудиожарнаманың басқа жарнамалардан артықшылығы күнделікті ... әсер ету. ... күні бойы ... үйде, демалыста, автомобильде
тыңдауға болады, радиожарнамаға арнайы көңіл бөлінбейді, бірақ қайта-қайта
айтыла берген кітапхананың аты ... ... ... ... ... ... ... бар:
- ең маңыздысы – алғашқы он секунд, яғни осы ... ... ... ... ... сөздің максималды жылдамдығы секундына екі жарым сөзден ... ... ... ... сөзді түсініксіз етіп жібереді;
- радиороликте 60 секунд ішінде кітапхананың атын ... ... ... ... төрт рет ... ... ... және басқа да дыбыстық эффектілер ой танымды дамытуы тиіс;
- сценка немесе ... ... ... жағдайды емес, қызметті,
кітапхананы ойнауы қажет.
Телевизиялық жарнама – қымбат және ... ... ең ... және ... ... ... - өте ... аудиторияға дыбыстық және
көзбен әсер ету болып табылады. ... оны ... ... ... ... (тікелей почталық байланыс) жарнаманың басқа түрлерінен
айырмашылығы кімге арналса, мәлімет ... ... ... ... ... рұқсат қағаздар, кітапхана басшыларының
жеке хаттары кіреді. Қазір ... ... ... да ... ... ... пайдаланылады.
Дикерт-мейлдің жақсы жақтарымен (аудитория таңдау, тез ену жеке сипат)
қатар оның келеңсіз ... да бар. ... ... ... жәшіктері әр
түрлі ұйымдардың жарнамалық ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты дикерт-мейлде белгілі бір
әдістемелк принциптерді сақтау маңызды.
- мәтін мүмкіндігінше қысқа болуы ... ... ... ... көркемдеудің бірнеше нұсқасы, бірнеше
макеттер болғаны дұрыс;
- ... ... бөлу ... жарнама қатты тасымалдаушылардағы (дискеттер, СД-дискеттер
т.б.) жарнаманы біріктіреді. Жарнаманың бұл түрлі - Интернетке шыға алатын
және компьютерлік техникамен жабдықталған ... ... ең жас ... ... ... ... хабарландыруларды құру - көптеген факторларды: аудиторияны,
жарнама тасымалдаушыларды, жарнамаланатын ... ... ... ... ... мынадай үш түрге бөледі: ақпаратты, сендірме және ескертпе
жарнама ... ... ... ... материалдар қоршап
тұрады (жаңалық, арнайы тақырыптарға, кітапханада өткілетін іс-шараларға
арналған бағаншалар және т.б.) ... ... ... ... ... имиджін көтеруге мүмкіндік жасайды. Кез келген жарнамалық
қызметтің басты мақсаты – сатып ... ... ... ... ... ояту және өнім ... ақпарат беру.
Жарнама бәрінен бұрын тұтынушыға ұнауы және қабылдануы тиіс, одан ... ... ... ... ашып ... болады. жарнамалық
мақсаттар:
• ақпараттандыру;
• сендіре білу;
• есте ... ... ... ... ... Кітапхананы басқарудың күрделі
жүйесінде жарнама қызметі әр түрлі болуы мүмкін.
Олардың ... ... - ... ... кітапханалық-ақпараттық сұранысты
қалыптастыру;
• пайдаланушыларға қызмет көрсетудің жаңа әдістері мен тәсілдерін
кеңінен ... ... ... жыл ... (сезон) келу эффектісін
азайту;
• нақты кітапханалық мекеме жайлы көпшіліктің білуіне жағдай жасау;
• бәсекелестікке ... шығу ... ... ... ... ... және т.б.).
Жарнамалық бизнес саласының белгілі маманы Д.Огилви жарнама мәтініне
көп көңіл бөледі және ... адам ... ... дәл ... арналғанын
сезінуі тиіс деп атап көрсетеді. Жарнамалауда ұзақ та түсініксіз сөздерді
қолданбау керек, өнімнің немесе ... ... ғана ... ... ... тегін болса, яғни бұл кітапхана ... ... ... бұл ... да ... ... ... көрсеткен абзал.
Жақсы жарнама жасауда жарнамалық девиз (слоган) де маңызды орын алады,
ол жарнамаланып отырған нысанның есте ... ... ... ... Б.Ашервуд әр түрлі алты профильді девизді ұсынады:
• әлеуметтік – «Барлық адам кітапхананы пайдаланады!»
• престижный – «Барлық жақсы адамдар кітапхананы пайдаланады!».
Жарнама ... ... ... ... ... ... ... көрсетуге және оны сатып алушыға қарай жылжытуға бағытталған ақылы
әрекеттер. «Жарнама» латын тілінен ... ... ... ... Маркетинг Ассоциациясының анықтамасы бойынша, жарнама дегеніміз
тауарларды, қызметтерді, идеяларды тұтынушыларға қарай жылжытуына ... ... ... және ... ... ... ала ... тиімді тәсілдер мен қолдана отырып, ... ... ... ... ... үшін орындалатын ақылы қызметтер
деп анықталған.
Жарнама ерекшеліктері:
➢ қоғамдық сипаттама алады;
➢ үгіттеуге қаражат ... бар ... ... ... хабарландыруын бірнеше рет қайталай алады;
➢ мәнерлік – түс, ... ... ... ... ... ... ... жарнама монолог ретінде ғана жасалады.
Рыноктағы жарнама бернесі:
• экономикалық бернесі – сұранысты қалыптастыру, ... ... ... алғызуды тездету арқылы «сату – алу» үдерісін
тездетеді;
• ақпараттық ...... ... туралы және олардың
тауарлары туралы ақпарат ағымдарымен қамтамасыз етеді;
• коммуникациялық бернесі – ... ... ... ... ... ... ... тауар өтімін талдау арқалы жарнама
рынокпен және тұтынушымен қайтара байланысын қамтамасыз етеді;
• бақылау бернесі – ... ... ... ... ... ... бернесі - өткізу саясатын және жарнама қызметін ұтымды жағына
өзгертуге мүмкіндік жасайды;
• сұранысты басқару бернесі – нақты тұтынушылар ... ... ... ... ... ... ... жоғарыдағы айтылған көптеген бернесі оның әмбебап сипатын
көрсетеді және оның жеке түрлерін бөліп талдауды қажет ... ... ... ... белгілер қолданылады. Оның бірнешеуі 14-кестеде
көрсетілген.
14-кесте
Жарнама түрлерінің негізгі белгілері
|Жарнама түрлерін |Жарнама түрлері ... ... | |
|1 |2 ... ... ... ... – қысқа мерзімді, агрессияшыл ... ... ... |
| ... ...... ... қолайлы жағдай |
| ... ... ... ... ... атынан жүргізілген жарнама көбінесе |
| ... ... ... |
| ... адамдар атынан жүргізілген жарнама көбінесе |
| ... ... ... ... әсер ету ... ... - әлуетті тұтынушының ақыл-ойына әсер|
|әдісіне қарай |ететін жарнама. |
| ... ...... ... |
| ... ... ... әсер ететін жарнама. |
|Мақсатты |Бизнес ... ... ... – тауарды өндіріс |
|аудиторияның түріне |үдерісіңде ... ... ... ... және |
|қарай |делдалдарға ... ... |
| ... ... арналған жарнама ... ... ...... рынок сегментіне арналған |
|стратегиясына қарай |жарнама. |
| ... ...... ... ... жарнама. |
|Компания мақсатына |Ақпараттық жарнама – тұтынушыларды жаңа тауармен және|
|қарай ... ... ... ... |
| ... жарнамасы – тұтынушылар есіне тауар туралы |
| ... ... ... және ... кей ... |
| ... ... еске ... ... |
| ... ... ... – таңдамалы сұранысты |
| ... ... ... ... ... ... ...... ... қалыптастыратын |
| ... оған ... ... |
| ... ... беделі) жарнамасы - кәсіпорынның |
| ... ... ... ... ... ... ... ... – жеке тұлғаға арналған жарнама |
|қарай ... ... |
| ... ... - ... ... жарнама (мысалы,|
| ... ... ... ... ету ... |Көз ... ... және сырт жарнамасы). ... ... ... ... |
| |Иіс сезу ... әсер ... ... (хош иісті |
| ... ... с.с. ... ... ... ... жарнама қызметі бірқатар сатыларға ... ... ... ... ... ... қабылдаған жалпы маркетинг және
коммуникациялық стратегияларына сәйкес анықталады. Ол мақсаттарды екі ... ... ... ... өткізу саласына байланысты мақсаттар – сату ... және ... ... ... ... ... арналада;
2) коммуникация саласына байланысты мақсаттар – нақты идеяларды
хабарлауға, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... негізінде жарнамалық жариялау шешімдерін қабылдау
тәсілдері анықталады. Алдымен ұсынатын тауардың ерекше қасиеттері талданып,
соның ішіндегі ... аса ... ... ... Одан ... ... ... мақсатты аудиторияға арналуын нақты ... ... ... ... мына ... шешу қажет:
1) жарнамалық жариялаудың құрылымын;
2) жарнамалық жариялаудың түрін;
3) жарнамалық жариялаудың бет-бейнесін.
Жарнамалық жариялаудың құрылымы AIDA (Attention – назар, Interest ... Desire – ... Action – ... ... сәйкес болуы қажет.
Дұрыс құрастырылған хабарландыру ... да ... ... ... адам ... оқуы, немесе көруі мүмкін. Хабарландырумен
түгел танысып, ... ... ... ... ... ... тауарды
сатып алуы мүмкін.
Жарнамалық жариялаудың түрі тауарды тұтынушыға көрсету әдісіне
байланысты. ... ... ... ... ... ... ... клиенттердің пікірлерін игеру, қажеттіліктерді қанағаттандыратын
тауардың жағымды қасиеттерін анық және ... ... ... ... ... ... ... тұтынушының көңілін көтеру үшін әзіл-
сықақ т.б. жағдай жасау.
Жарнамалық жариялаудың бет-бейнесі көзделген ойды тұтынушыға ауызша не
жазбаша түрде ... ... ... бес ... ... бет-бейнесін
айыруға болады:
➢ ресми іскерлік;
➢ ғылыми түрде кәсібилік;
➢ жариялымдық;
➢ әдеби тілмен сөйлеу;
... ... ... ... ... ... ... тарату құралдарын
таңдау мәселелері де шешілуі ... ... ... құралдарын таңдау
кезінде мына сұрақтарға жауап табу қажет болады:
➢ Кімнің қажетін қамту қажет? Бұл ... ... беру ... және ... ... ... табу ... Ол
үшін рынок сегменттеуі жүргізіледі.
➢ Әлуетті тұтынушылар қай ... ... ... ... жерде жарнама берілуі тиіс.
➢ Қашан және қайсы кезде жарнама берілуі керек? Демек
уақытты ... айы, ... ... ... ... ... ... құралдарын таңдауына мынадай факторлар әсер етеді:
➢ жарнаманың мақсаты;
➢ жарнамалайтын тауардың ерекшеліктері;
➢ рыноктың керекті қамту көлемі;
➢ жарнама ... ... ... ... сипатына
сәйкестігі;
➢ бәсекелестердің жарнамалық әрекеттері;
➢ керекті құралдардың қолда болуы;
➢ жарнаманың нарқы.
Жарнама тарату ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Жарнама қаржы көлемі анықталғанда келесі факторлар есепке алынады:
➢ болжаған өткізу рыногының көлемі мен мөлшері;
... ... ... ... ... ... өмір ... бәсекелестердің жарнама шығындары;
➢ өзінің қаржы мүмкіндіктері.
Жарнама қаржысы коммуникация кешенінің жалпы ... ... ... ... ... ... талап етеді. Сондықтан жарнама
қызметінің тиімділігін бағалау жұмысы өте маңызды орын ... Оның ... ... ... ... ... ... ақпарат береді;
➢ әрбір жарнама тарату құралдарының нәтижелілігін көрсетеді;
... ... ... ... әсер ету
шарттарын анықтайды.
Жарнама науқаны мен құралдарының тиімділігін нақты абсолютті ... ... ... Осы ... американдық кәсіпкер Джон Ванемейкер былай
дейді: «Менің жарнамаға жұмсаған ақшаларымның ... ... ... ... оның ... ... ... алмадым». Салыстырмалы есеп
бойынша жарнама өзін сонда да ақтайды. Мұнда жарнаманың ... мен ... ... әсер ету тиімділігін айыру қажет.
Жарнаманың экономикалық тиімділігі жарнаманың сату көлеміне ... ... Ол үшін ... және ... ... керек.
Жарнаманың психологиялық әсер ету тиімділігі әлуетті тұтынушылардың
назарын тарту ... және ... ... тыңдаушылар қаншалықты
еске сақтау деңгейімен анықталады. Бұны тұтынушылар ... ... ... ... Ал оны ... ... шығару қиындау.
Қазіргі кезде жарнама тарату құралдарының көптеген түрлері қалыптасқан
(15-кестеде солардың кейбір түрлері көрсетілген).
15-кесте
Жарнама түрлері және оны тарату құралдары
|Жарнама ... ... ... ... |
|1 |2 ... ... |а) пошта хаттары, баспа материалдары |
| |б) ... ... ... ... ... ... |а) анықтамалар, каталогтар |
| |б) ... ... ... |
| |в) ... |
| |г) ... ... ... |а) ... |
| |б) ... ... ... |а) ... |
| |б) ... ... ... |а) үлкен габариттік плакат |
| |б) ... ... |
| |в) ... |
| |г) ... ... |
| |д) ... ... ... ... |а) кино және ... |
| |б) ... ... |а) ... сыртындағы жарнама ... |б) ... ... ... және ... |
|Сату |а) ... ... |б) ... ... ... |в) зат ... |
| |г) ... аударуға арналған жазулар, таңбалар |
| ... ... ... |а) ... және ... ... |б) ... ... |
| |в) ... |
| |г) ... ... ... ... ... ... сатып алушылар таңдалып алынады.
Алайда сатып алушылар сатушының (сауда агентінің) ... ... ... ... ... ... ... алу үдерісі кездейсоқ сипатын алғаны.
Бұл жағдайда сатушы сатып алушының тек ... ... ғана ... ... нақты белгілерге сәйкес сатып алушыны өзі таңдаса, ... ... ... ... ... ... саудаға алдыне ала дайындаудың ең ... ... сату ... әзірлеу туралы шешімін қабылдау болып табылады. Ол
стратегиясын таңдау үдерісі тұтынушының тауар туралы ақпаратты таныстығына
байланысты.
Қоғаммен ... ... ... ... – ол ... туралы
қоғамның жақсы пікірін қалыптастыру мақсатымен кәсіпорын мен оының тауары
туралы коммерциялық жағымды ақпарат ... ... ... ... ... әрекеті тәуелді болатын ізгі қарым-қатынастарды ... және ... ... ... ету ... жүргізілетін
кез-келген коммуникациялық іс-әрекеттерін қамтамасыздандырады. Өйткені
фирма әрекетінің жемісті болуы ... ... ... ... қоғамға, тұрғылықты халықтың басым тобына ... ... ... ... ... паблик рилейшнз деген ұғым фирманың
бейнесіне не оны қалыптастыратын ... ... ... бар ... ... аясындағы барлық күш-жігердің басы міндеті фирмаға деген
сенімді және ... ... ... бағытталады. Сондықтан
паблик рилейшнз саясатының негізгі мақсаттары мыналар болады:
1) ішкі ... ... ... фирма тағдырына оның қызметкерлерінің
жауаптылығын, оған ... ... ... өз ... оның
өнімдерін мақтан түту сезімін дәстүрлі қалыптастыру;
2) сыртқы саясатты жүзеге асыру: тұтынушыларды ... ... ... ... ... ... ... фирма беделін көтеру: фирманың бейнесін, беделін, жақсы атағын, яғни
жұмысшылар өздері өндіретін тауарларды (қызметтерді) ардақтау.
Коммуникация ... ... ... ... ... мынадай ерекшеліктері бар:
➢ түсінігі жоғары – жарнамаға қарағанда ресми таныстырулар,
баяндамалар тұтынушыларға шынайы, сенімді көрінеді;
➢ тұтынушылар ... ...... ... ... ... әрекеті кең көлемде жақсы
нәтиже береді;
➢ көзге тартымды да жағымды келеді.
Қоғаммен байланыстың негізгі нысандары мыналар:
➢ бұқаралық ақпарат ... ... ... ... беделді бөлімдері;
➢ кино және видеофильмдер;
➢ басылым туындылары;
➢ фирма ... ... және ... ... оқиғаларға
қатысуы;
➢ тауармен ресми таныстыру, конференцияларға, семинарларға
фирма басшыларының қатысуыжәне баяндама жасауы;
➢ спорт ... ... ... ... концерттері,
білім бағдарламалары, ғылыми зерттеулері және ... ... ... шаралардың кеңінен қолдануы ыңғайлы болады, егерде:
1) фирма рынокқа жаңа тауар ұсынған болса;
2) бәсекелестер жағынан ... ... ... бастаса;
3) фирманың беделі төмендесе, фирма жаңа рынок сегментіне не жаңа бейне
жасауға ұмтылса;
4) дағдарыс жағдайға ұрынса: өнімнің сапасына ... жаңа ... ... жабылуына қауіп-қатер туса, қоғамның ... ... ... ... ... фирмалардың жұмысшыларымен және қызметкерлерімен
өзара жаңа қарым-қатынас қалыптаса бастаса.
Кітапхана қызметінің микроэкономикалық моделі
II Тарау: Кітапхананың ақпараттық іс-әрекетіндегі маркетинг
2.1. ... ... ... ... ... маркетингті ұйымдастыру әдістері мен түрлері.
Қазақстанда демократиялық қоғамға өту және ... ... ... кітапханалар үшін олардың қызметінің қаржылық экономикалық
аспектілері маңызды орын алады. ... және ... ... жаңа ... жағдайына кітапханалардың бейімделуі ... ... ... шектеулі қаржылық жағдайына өзгеріс
қажеттілігі, кітапханалардың дамуы үшін жаңа ... ... ... пайдалану арқылы кітапхананы басқару концепциясын жасау
кітапханалық маркетингтің ... ... ... ... ... қатынастардың қалыптасуы кітапханалардың жұмысына да
әсерін тигізбей қоймайды.
Нарықтық экономиканың «менеджмент», «маркетинг», «фандрейзинг», «паблик
рилейшнз», ... ... ... ... ... ... ... сөздерге айналды. Қазақстандағы ... ... ... өзгеруі кітапханалардың алдына таңдау
мәселесін қойды – тек қана ... ... ... ... ... ... етудің басқа да жолдарын қарастыру ... ... өз ... маркетинг пен фандрейзингке деген қызығушылықты
арттырады. Кітапханаларда жүргізілетін ... ... ... ... енгізуге көмектеседі. Толықтай қарама-қайшылық және пікір-талас
«нарық», «маркетинг», «коммерциялизация» және «кітапхана» түсініктерінің
айналасында ... ... ... ... ... ... маркетинг пен фандрейзингті пайдалану мәселесі теоретикалық,
әдістемелік, тәжірибелік ... шешу ... ... ... маркетингті құру процесін сипаттайтын мынадай кезеңдерді бөліп
көрсетейік.
Бірінші кезеңге – кітапхана және ... ... ... ... ... ... Бұл кезеңде «Маркетинг» терминінің
емес, кітапхананың шаруашылық қызметінің экономикалық аспектілері түсінігін
өңдеуді ... ... ... ... және ... ... ақылы қызмет түрлерімен байланысты болады.
Екінші кезең арқылы қызмет түрлерін енгізумен сипатталады. Бірақ бұл
кезенді Маркетингті ... ... деп ... Бұл уақытта кітапхананың
коммерциялизациянуы біртіндеп жүзеге асады, құрылымдық бөлімі құрылады, ... ... ... ... ... ролі айқындалады. Бұл
кезеңдегі кәсіби бағытта әр-түрлі кітапханаларға ақылы қызмет ... ... ... ... кезең – маркетингтің теориясы мен тәжірибесін жалпылама және
жекелей талдаумен сипатталады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... зерттелген жұмыстар мен семинарлардың саны
бірден ... бұл курс ... ... оқу орындарының оқу
жоспарларына енгізіледі.
Төртінші кезең – ауылдық, сондай-ақ ғылыми ... ... және ... ... енгізу эволюциясы кітапхалар қызметі үшін қажетті элемент
екенін дәлелдейді. Қазіргі таңда кітапханалар алдында ... ... ... ... кең ... ие ... біздің қоғамымыз әлі де
болса бай емес. Өкінішке орай, бай адамдардың саны өте аз және олар ... ... де, ... де ... меценаттық кең тараған әдіс. Меценаттардың есебінен
кітапханалық ғимараттар салынып, ... ... ... ... және ... ... ... келесі процестер көзделеді:
- Сұраныс интенсивтілігі мен пайдаланушылардың талғамы негізінде қызмет
сапасын ... ... ... ... мен ... тез ... ... отыру.
Бұл айтылған процестер кітапханалық-библиографиялық, ақпараттық және
т.б. Кітапханалық қызметтер мен ... ... асу ... ... ... қарастырып, кітапханалық
маркетингтік ... ... ... ... ... жүргізілетін іс-әрекет жүйесі
және кешені ретінде кітапхананы ... мен ... ... ... қоймайды.
Олай болмаған жағдайда маркетингтің тиімді әсер ету ... ... ... ... ... ... барлық
функциясы қамтылуы тиіс.
Маркетинг негізгі элементтері: маркетингтік зерттеу (нарықты кешенді
зерттеу, сұраныс, қажеттіліктерді зерттеу); ... ... ... ... ... ... нәтижелері бойынша сұраныстарды
қанағаттандыруға арналған іс-шараларды өткізу, кітапхананың ... ... ... өнім мен бағаны жоспарлау, жарнама, құрылымдық қайта
құрулар, маркетингті басқару және ... ... және ... ... ... зерттеу жүргізу
болып табылады. Ол пайдаланушылардың ... ... ... тұрған сұрақтарды шешу қажеттілігін бардарлауға кітапханаға көмегін
тигізеді. Кітапханашылар ... ... ... ... керектігін
өздері шешіп үйреніп қалған. Ал маркетингтік зерттеу оқырмандарға ыңғайлы
қызмет түрлерін зерттеуге мүмкіндік береді.
Маркетингтік қызметтің ... ... ... жинақтау,
көрсету және талдау жасау, міне осылардың бәрі маркетингті басқарумен
байланысты зерттеу қызметінің ... ... ... ... ... ... зерттеу нәтижелі болу үшін келесі жағдайлар
орындалған жөн: ... ол ... ... ... жүйелі сипатта болуы
тиіс; екіншіден, бұл бір реттік ... ... ол ... пен
процесстердің сәйкестілігін, мәліметтер жинауды, талдау жасауды қамтиды,
үшіншіден, мәліметтерден ... ... ... ... ... олар шешім қабылдау мақсатында ... ... ... ... жағына қолдануы керек.
Маркетингті енгізудің келесі кезеңі кітапхана ... ... ... болып табылады.
Осы уақытқа дейін кітапхана теориясында «кітапханалық қызмет»,
«кітапханалық өнім» ... ... ... көзқарас жоқ, керісінше
осы түсініктер төңірегінде әрдайым ... көп ... ... ... көрсету өзіне сәйкес ресурстық қоры бар кітапхананың ... ... ... ... Егер кітапхана өз ... ... ... қызығушылық танытады деген сенімде болса, ол
ешқашан табысқа қол жеткізе ... ... ... кімнің
қызығушылығы жоғары және кімдікі төмен пропорциясын анықтайтын ... ... деп ... Мұның көмегімен кім кітапхананың тұрақты
оқырманы, олар қандай ... ... ... жағдайда олардың сұраныстары
мен қажеттіліктері әр ... ... ... ... ... ... ... емес осы сияқты сұрақтарға жауап беруге болады. Дәстүрлі
түрде сегментация демографиялық сипаттамалардың негізінде (тасы, мамандығы,
білім ... ... ... ... ... ... ... географиялық белгілері (кітапхананың орналасқан жері)
негізінде жүзеге асады.
Бағалық маркетинг ... ... ... ... ... нарықтағы бағаның тұрақсыздығын бақылауға көмектеседі.
Осылайша кітапханалардағы баға стратегиясын қалыптастырамыз:
- шығынның орнын толтыруға негізделген стратегия;
- ... ... ... ... ... ... ... толтыруға негізделген стратегия;
- бәсекелестікті есепке алуға негілделген стратегия.
Нарықтық жағдайдағы бағаға әсер ететін әр түрлі факторларды ... ... ... ... баға ... ... ... жағдайына
байланысты бағаның келесі түрлерін қолдануды ұсынамыз:
- символдық баға, мұнда ереже бойынша баға төмен;
- шығынды біртіндеп жоятын баға;
- кітапханалық ... ... және ... ... ... ... ... нарықтық деңгейіне сәйкес қабылданған бағадан төмен
баға;
- екі жақтың ... ... ... келісімді баға.
Маркетингтің құрамдас бөлігі жарнама және «паблик рилешинз» ... ... үшін ... ... өз ... ... қалыптастыруға, қызметтер қандай сұраныстарды қанағаттандыратынын
білмейтін пайдаланушыларға бағыттауға, ... ... ... ... деңгейі қандай деген сияқты
мәселерді ... ... ... ... тек қана ... ... ... кітапханалық қызметінің барлық аспектілерін
жарнамалау ... ... ... ... ... ... талабына сай
кітапхана имиджін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Кітапхананың ... ... ... ... мамандар,
кітапханашылар кітапхана ... ... ... бәсекелестерімен
салыстырғандағы артықшылықтарын білуге, пайдаланушыға жаңа қызмет
түрлерінің мүмкіндіктерін ... ... ... шараны өткізу үшін
кітапханашының жарнама аспектілерінен теориялық және практикалық тәжірибесі
жеткілікті дәрежеде болуы тиіс.
Кітапханаға маркетингті негізу үшін ... ... ... қажет. Маркетинг уақыт ағымымен бірге жүреді, ал маретингтік қызмет
кітапханалардың оқырман ... ... ... жүргізуіне ат
салысады. Маркетинг – бұл екі жақ та тиімді ұтатын ... ... ... ... ... ... ұтады, яғни олардың ... ... ... ... ... ... ... Екіші жағынан пайдаланушылар ұтады, яғни кітапханашылар
пайдаланушылардың ... ... ... ... ... ... ... ұсынады.
Маркетингті кітапханада қолданудың ... ... ... ... рұқсат етеді: пайдаланушылардың сұраныстары негізінде жұмысты
ұйымдастыру, сұранысты қалыптастыру және ынталандыру; жұмыс ... ... ... ... ... оңтайландыру;
бәсекелестердің арасында беделге ие болу үшін маркетинг жаңалықты енгізуді
және ... ... ... ... ... ... ... стереотиптерін өзгерту; кейбір ақылы қызмет түрлерін ұсыну
есебінен пайда табу; пайдаланушылардың сұраныстары мен ... ... ... ... ... қалу немесе кеңейту;
кітапхана мәртебесін көтеру.
Маркетинг мақсаты: ресурстарды қаржылық, кадрлық, техникалық неғұрлым
тиімді ... болу және ... ... ... жүйесіндегі
пайдаланушылардың алғашқы қажеттіліктерін есепке алу;
Маркетинг талап ... ... ... ... ... кітапхананың
қызметіне кешенді анализ жасау ... ... ... көмек береді,
маркетингтік зерттеусіз және оның ... ... ... ... жаңа ... ... жарнамасыз маркетингтің нәтижелі
болу мүмкіндігі төмендейді.
Маркетинг көмектеседі: жинақталған мәліметтер кітапхананың ... баға ... ... кітапхананың жұмысына сапалы баға беруді
жүргізуге; ... ... ... ... оның қажеттілігін
дәлелдеуде .
Осы дәлелдерді есепке ала отырып, мынадай қорытынды жасауға болады:
маркетинг ... ... ... ... ... өз ... қалу құқығынан айрылмауға көмектеседі. Кітапхананың өзгеруі мен
басқару жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін кітапханаларға
қарағанда тиімді ... ... ... ... кітапханалардың
терминіне кірген тағы бір түсінік «Фандрейзинг».
Фандрейзинг – (fund – raising) екі сөздан құралған, ...... ал ... - ... бұзу, қозғау, өсіру деген мағынаны
білдіреді, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... Сонымен, кітапханалар үшін фандрейзинг – бұл қаржыландырудың
қосымша көздерін табу және жұмылдыру.
Кітапханалық ... ... ... ... тұрады:
Идентификация, стратегия, даму, өтініш.
Идентификация – бұл ... ... ... ... ... ... ... үшін ненің есебінен бюджетті толықтыру ... ... ... ... кімнің көмектесе алатынын анықтау
керек.
Стратегия – бұл қосымша қаржы көздерін табу мақсатындағы ... ... ... құру ... ... ... ... қаржы көздерін табуда маңызды ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың
міндетті көлемін анықтау қажет. Бұл процесс ұзақ ... ... ... ... ... имиджден басталады. Бұл үшін кітапхананың жағдайы талданады:
кітапханада не ... не ... ... ... ... ... керек
және нені өзгерту қажет, пайдаланушыларлдың көңілін неге аудару қажеттігін
айқындап, бәсекелестер мен ... ... ... ... – бұл әр ... ... ... және көп жылдар бойына
жинақталатын кітапхана жайлы ... ... Ол ... ... ... басқарулардан бөліп көрсететін және атағын
шығаратын ... ... ... септігін тигізеді.
Кітапханалық маркетинг – кітапхананың ... мен ... ... ... ... ... бағытталған
басқару технологиясы. Ол рыноктық ... ... ... ... жүзеге асыруға, қызмет көрсетіп отырған аймақтың
және онда ... ... ... ... өзгерісіне
бейімделуге, кітапханалық қызметке деген сұранысты қалыптастыруға
бағытталған.
Кітапханалық ... ... ... ... болуы мен оны
қанағаттандыру жүйесі бойынша маркетингтің жалпы ... ... ... емес ... және ... ақылы болып бөлінеді. Тегін
кітапханалық қызмет көрсететін көпшілік кітапханаларында жетекші ... емес ... ... ... ... кітапхананың
коммерциялық қызметі болып саналатын инициативті-шаруашылық қызметінің
негізінде қосымша қаржы алу; ... ... ... ... ... ... ... құралдарының қызмет ету мүмкіндігі – фандрейзинг
құралы болып табылады.
2.2 Кітапханалық-ақпараттық өнімдер маркетингінің маңызы мен
жалпы сипаты
Тек қана ірі және орта ... ғана ... ... ... ... ... әдістер, олардың таңдауы нақты
жағдайлары мен түсініктерге байланысты болады, яғни ... ... ...... ... ... деңгейін арттыру.
Кітапханадағы маркетингтің басқа ... ... ... ... маркетинг» болып табылады.
Кітапханалық-ақпараттық маркетинг – шығармашылық басқару қызметінің
спецификалық түрі. Ол ... ... ... ... және ... болжауға сондай-ақ кітапхана
ұсынатын қызметті жарнамалауға, ... өнім мен ... ... ... ... ... ... кітапханалық-ақпараттық және соған сәйкес
өнімдердің сұранысты қанағаттандыруға бағытталған пайдаланушылардың ... мен ... ... ... ... ... блогы қазіргі кітапхананың күнделікті
қызметінде ... орын ... ... өз ... ... ... және ... шешімдерді шепіуге, көптеген мемлекеттік
және мемлекеттік емес мекемелермен ұйымдармен, ... ... ... пен ... ... ... жекелеген тұлғалармен
қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Микроэкономикалық ... ... ... американдық және батысевропалық ғалымдардың
еңбектерінде жазылған мәліметтерге сүйене отырып кітапхананың басқару мен
қызметінің концептуалдық ... ... ... ... ... ... ... әдістері позитивті (белгілі
бір экономикалық бейнелерді болжау) және нормативті (жеке ... ... және ... нұсқаларын бөлу) анализ болып бөлінеді.
Кітапханадаға басқарушылық шешімдерді ... ... ... ... ... ... ... кәсіби
компоненттерінің арасынан төмендегілерді бөліп көрсетуге болады.
• сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... таңдауының белгісіздік эффектісі;
• бәсекелестік (жарысушылық) нарық идеясы;
• ақылы қызмет түрлеріне (баға ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ кітапханалық-ақпараттық мекемелердің ... ... ... ... ... ... көрінеді,
кітапханалардың жеке маркетингтік концепциясын жасауға әсер ететін негізгі
факторлар ретінде де көрінеді.
Маркетингтің бірінші ... ... және ... ... ... мәліметтердің кешенді массивінің көмегімен кітапхананың
нарықтық концепциясының негізгі ... ... ... ... ... ... зерттеуі кітапханалық-ақпараттық мекеме қызметінің
ұйымдастыраушылық-экономикалық циклді айқын бастап, аяқтап береді.
Екінші ... ... ... және ... сай
өнімдердің жұмыс бағыты және мүмкіндік реті қалыптасады, қызмет ... ... ... ... ... ... ... көрсету жағдайы (оның ішінде тегін және ақылы, бағалы ... ... ... құжаттық дайындығы жүзеге асырылады.
Профильді нормативті құжатты өңдеу - ... ішкі ... ... ... ... / өнім сапасының сәйкестігін кітапханаға
дәлелдеуге мүмкіндік береді.
Үшінші кезеңнің мақсаты – кітапханалық-ақпараттық мекеменің ... ... ... ... ... ... ... материалды-техникалық, кадрлық) жабдықтауға бағытталған.
Төртінші кезең кітапханада ақпараттық-библиографиялық және басқа қызмет
/ өнімдердің айқын құрылымы мен деңгей ... ... ... ... ... ... бесінші кезеңде өнімге сәйкес келетін кітапханалық ақпараттық-
библиографиялық және басқа қызметтің құрылуы жүзеге асады.
Бесінші кезеңге ... ... ... Ол ... ... ақпараттық-библиографиялық өнімдердің ... ... ... ... ... бақылау жасауды
қамтамасыз етеді.
Жетінші кезеңде қызмет көрсетуге қажет материялдың ... ... ... қызметінің технологиялық банкін жинау және сақтау
жүзеге асырылады.
Сегізінші кезең – ... ... ... негізделуіне
тікелей бағынышты кітапханалық-ақпараттық мен қызметін басқару.
Тоғызыншы кезең – кітапхананың ... ... ... ... алуға пайдаланушыларды (жеке оқырмандарды, ұжымдық
абоненттерді) соған ... ... ... мен ... үйретуді
қарастырады.
Қорытынды оныншы кезең алдыңғы кезеңдердің ... ... ... ... ... ... ең бастысы – екі ... ... ... Бір ... бұл оқырмандардың сұраныстарын
қажеттіліктерін қызығушылықтарын жан-жақты, ... ... ... ... ... ... бейімделу, ал екінші жағынан
сұраныс пен қызметті, қажеттіліктерді қалыптастыруға әсер ету. ... ... ... ... жеке мүмкіндігіңді бағалауға, өзіңе және ... ... ... өз ... өзгертуге
бағытталған құрал.
Жоғарыда айтылғандай кітапханадағы ... ... ... ... ... зор. Ол ... негізгі нарығын кешенді
зерттеуге, ресурстық мүмкіндіктерді бағалауға жанама сұранысқа ... ... ... ... ... ... ... байланысты кітапхана үш негізгі иелену ... ... ... құжаттық қор) және бір тауар нарығына (кітапханалық-
ақпараттық және соған ... ... ... ... ... массиві қалыптастыратын маркетингтік зерттеулер қымбат
тұрады және белгілі бір мақсатқа бағытталады. Мұндай зерттеулердің ... ... ... сұрақ-жауап (жазба және ауызша,
стандартталған және стандарттан тыс интервью және т.б.); ... ... ... ... ... және т.б.), эксперимент,
тестілеу және т.б.
Маркетингтік зерттеулерде маңызды орын алатын ... ... Ол ... үш ... ... етеді: макроорта, қоршаған орта және ішкі
орта.
Кітапхана ... ... ... ... ... ... өткізу мақсатында ... ... ... ... ... маркетинг топтарын бөліп
көрсетуге болады.
Іс-әрекеттегі кітапхананың маркетингтік құрылып атауының көп ... ... ... ... ... ... инновация мен кітапханалық маркетинг;
• кітапханалық маркетинг пен инновациялық-әдістемелік қызмет;
• маркетинг және жаңа технологиялар;
• экономикалық анализ және ... ... ... және координация;
• маркетинг және жарнама;
• маркетинг және паблик рилейшнз және т.б.
Кітапхананың мамандандырылған ... ... ... ... ... ... мен ... көрсетуге мүмкіндік береді:
• кітапханалық-ақпараттық қызмет нарығын және оның өзгеруін зерттеу;
• ақпаратқа және соған сай ... ... ... ... жасау;
• пайдаланушылардың тікелей ақпараттық қажеттіліктерінің анализі;
• бәсекелестер мен іскерлік қатынастағы тұлғаларды бөлу;
• кітапхана ұсынатын тегін және ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз ету анализі;
• кітапханалық-ақпараттық және соған сәйкес ... ... ... ... өнімдердің түрлері мен қызметінің жаңа ... ... ... сапасын жақсарту әдістерін өңдеу;
• қызмет көрсетудің ақылы түрлеріне баға ... ... ... ... келісімді қарым-қатынасты жүзеге асыруды қамтамасыз ету;
• кітапхананың әр түрлі қызметін ... ... ... ... ... ... аналитикалық жұмысты жүргізуге негізделген.
Басқару концепциясының маңызды бағыты болып саналатын маркетинг әрбір
жеке кітапханаға ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық-библиографиялық және басқа қызмет ... ... ... ... шекарасын анықтауға ... ішкі ... ... бөлімді келесі кестеде
көрсетеміз:
Кітапхананың ішкі құрылымының ... ... ... белгісіне байланысты маркетингті ұйымдастырудың классикалық
принциппін қолдану қабылданып ... ... ... ... ... ... ... береді. Осының
негізінде келесі факторларды ... ... ... ішкі және ... ... мақсат және міндет (стратегия);
• өнім тарату жолдары мен құралдары (тактикасы);
• қаржылық шығындар (бюджет).
Нақты кітапхананың қызметінің ... мен ... ... ... ... ... ... шешуге ат салысады:
• кітапханалық-ақпараттық және кітапхана ұсынатын басқа да қызмет
түрлері мен ... ... ... ... ... санын
анықтау;
• мәдени-ағарту және ақпараттық қажеттіліктерді, ... ... пен ... сипаты мазмұнын көрсету;
• пайдаланушылардың әр ... ... ... ... ... ... ... сұраныстар мен оны ... ... ... стратегиялық және ағымдық артықшылықтарды бөлу мақсатында тапсырмасы
бағыт пен мазмұн жұмысын кешенді бақылау;
• кітап-журнал ... ... және ... және ... ... ... ... құрылымы мен көлемінің, қолда бар материалдық
және кадрлық ресурстардың функционалды-бағалық анализі.
• ақпараттық-библиографиялық және соған сай ... пен ... ... ... ... жасау;
• қоғам пікірін құру – кітапхананың көпшілік пайдаланылатын компонентті
білім беретін мәдени-ағарту мекемесі ... ... ... ішкі ... ... ... ... сапасын және
тиімділігін бағалау;
• маркетингтік білім деңгейі жоғары мамандарға профильді ... ... адам ... ... ... интелектуалды-гуманистік
құрылымы ретінде танылып, ақпаратты мейлінше толығымен пайдалану оның даму
ресурсы ретінде ... ... ... қалыптасуының маңызын
арттырды. Бүгінде ешкім де ақпаратты оперативті түрде табу мен пайдалану
өмір ... ... шек ... ... ақпаратты игеру
нәтижесіне байланысты ойлауды және белгілі бір шешімге ... ... ... ... ... ... оған
балабақша, мектеп, жоғарғы оқу орын және т.б. қосылады да ол өмір ... ... ... қалыптастырудағы ерекше маңызды рольді
кітапхана алады.
Уақыт өткен сайын пайдаланушылардың да ақпаратқа деген ... әр ... ... ие бола ... ... шығармашылығының
назарына ақпарат көздерінің мейлінше кеңеюі қажет болды. Кітапханада ... ... ... көмектесу үшін кітапханашылар оқырманға
(пайдаланушыларға) басқа ... ... ... ... ... болды, дәстүрлі қызмет көрсетуден басқа, мысалы ... ... ... ... ... ... бірнеше мәселені шешеді.
Біріншіден, ол пайдаланушыға ... ... ... оның ...... ... абономенттер, филиалдар ақпаратты табу
мүмкіндігін оңайлатады. Бұл үшін әр ... ... ... ... және т.б. ... ... ... үшін арнайы әдістер мен тәсілдер
қажет:
1. Ақпараттандыру процесінің өзі нені ... ... ... қажет.
2. Ақпараттандырудың құқықтық жағдайын айқындау, яғни авторлық құқық,
сөз ... ... ... қауіпсіздігі және т.б.
3. Қазіргі уақыттағы ақпараттық ресурстардың, жекелеген құжаттардың,
ақпарат жүйесіндегі ... ... ... мен ерекшеліктерін
түсіну.
4. Әр түрлі ақпарат тасымалдаушылардың, ... және ... ... ... жете ... ... ... технологияларды пайдалану, өзіндік компьютерлік
сауаттылықты дамытып отыруға ... ... ... ... ... мен ... арасындағы
өзара байланыс ретінде анықтауға болады. Ақпарат сапасының ... ... ... ... ... оның қызметіне
көмектесу.
Кітапханада маркетингті қолдану кітапхананы басқаруды ұйымдастыру
спецификасын және ... ... ... ...... келе ... ... сондықтан бір ғана әмбебап
түсінікте оның құрылымын, принциптері мен қызметін ... бере ... ... ... 2000-нан астам анықтамасы бар, олардың
әрқайсысы маркетингті әр қырынан қарастырып, оның ... ... ... ... қызмет көрсетуге қосымша ақылы қызмет түрлерін
пайда алуға негізделген. Осылайша кітапханалық-ақпараттық маркетинг әр
түрлі спецификалық ... ... ... әр ... оқырмандарының топтарына көрсетілетін ақылы
қызметтері негізінде ... ... ... Ол үшін ... ... ... қызметтің қандай түрі көрсетілетіні дұрыс екенін табуға
болады.
Ақпарат-маркетинг ... ... ... ... ... ақпарат мына мәселелерді шешуге мүмкіндіктер береді:
• бәсекеде басымдылықты алу;
• шығын қаражатының қауіп-қатерін төмендету;
• тұтынушылардың тауарға деген ... ... ... ... ... ... фирманың өз жұмысын дұрыс бағалау;
• тұтынушылардың жарнамаға деген сенімін арттыру;
• тиімділікті көбейту.
Ақпарат әртүрлі ... ... шығу ... оған ... оны ... ... жіктеуге болады.
Шығу мерзіміне қарай мынадай ақпарат түрлерін айыруға ... ... ... ... ұзақ ... ... ... айнымалы ақпарат-маркетинг обьектілерінің өз мәніндегі іс-әрекетін
ағынды сандық және сапалық сипаттамасымен көрсетеді;
... ...... ... ғана ... ғана ... (мысалы, тауардың бағасын өзгерту мүмкіндіктерін анықтау үшін
жаңа бәсекелес ... ... ... ... ... байланысты ол былайша бөлінеді:
• анықтамалық ақпарат – ... ... ... және ... ... ... белгілерін анықтап, анықтама жүйісі ретінде
шығады;
• кепілдемелік ақпарат – арнайы ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Оған
өнім өткізуді болжау, нысаналы рынокты, делдалдарды, жабдықтау фирмалары
талдау ... ... ... ...... өндіріс саласында қалыптасады,
өндірістің әртүрлі құрылым ережелері, нормативтері баяндалады;
• хабаршы ақпарат – маркетинг ортасы ... іс ... ... ... ... кезде пайда болады;
• реттеуші ақпарат – хабаршы ақпараттың ... ... ... ... баяндайды.
Ақпаратты өңдеуге қарай жіктеу маңызды мағына алып, мына түрлеріне
бөлінеді:
• бастапқы ақпарат – ... ... ... ... рет жиналған
мәліметтерді баяндау;
• екінші ретті ақпарат – басқа мақсатпен бұрын ... ... ... ... ...... ... шешу үшін бастапқы, екінші ретті
ақпараттың, немесе өзге ақпараттың ... ... ... ... оған ... ... ... Ақпараттың өзектілігі – маркетинг ортасының жағдайын әр мезгілде
шындықпен нақты бейнелеу. Сондықтан сақтайтын құнды коммерциялық ... ... ... ... ... дәлме - дәлдігі - өндірістің, ... ... ... ... және даму ... ... ... Бәсеке
күресі жағдайында ақиқат мәліметтері арнайы бұрмалауы мүмкін. ... ... үшін ... ... ... ... ... қажет.
3. Мәліметтердің релеванттілігі – алға қойылған мақсатқа сәйкес қажетті
мәліметтерді іріктеп ... және іске ... жоқ ... алып ... ... ...... ортаның жағдайына және оның даму
өзгерісіне әсер ететін барлық факторларды объективті түрде есепке алу.
5. Мәліметтердің ...... ... оны ... және ... ... ... мақсаттарына сәйкес мәліметтер жинау.
6. Ақпараттың біртұтастығы және сәйкестігі - мәліметтер.
Қорытынды
Бүгінде, көпшілік пайдалана алатын кітапханаларды оқырмандарға ақпарат
кеңістігінде ... ... ... ... ... ... ... маркетингтік қызметтің алар маңызы ерекше.
Меркетинг уақыт ағымымен ... ... ал ... ... ... ... ... жұмыс жүргізуіне ... ... – бұл екі жақ та ... ... ... ... ... Маркетингтің арқасында кітапханалар ұтады, яғни олардың жұмысы
нақты жағдайда бағаланады, беделі өседі, ... ... ... ... ... ... яғни кітапханашылар
пайдаланушылардың ... ... ... ... ... ... ... ұсынады.
Бұл айтылған процестер кітапханалық-библиографиялық, ақпараттық шешім
тұрғысынан қарастырып, кітапханалық маркетингтің мәнін ... ... ... кітапхананың нарықтық жағдайда өз қызметін дұрыс
жолға қоя білуіне ат салысады, қаржылық және ... ... ... ... ... ақпарат көздерін пайдалануға тиімді
түрде бағыт-бағдар беріп, олардың қызығушылықтарын арттыруға, кітапхананың
имиджін көтеруге септігін ... ... ... ... ... ... үшін
біз келесі мақсаттарды (міндеттерді) айқындадық:
1. Кітапхананы ... ... ... ... үшін маркетингтің
теориялық негіздері талданды;
2. Кітапханалық ... ... ... ... ... ... ... көрсетілді;
3. Нарықтық экономика жағдайында кітапхананы басқарудың өзекті
мәселелері талқыланды;
4. Пайдаланушыларды ... ... ... ... ... ... анықталды.
Кітапхааналық қызмет маркетингі ... ... ... практика жүзінде әлі де қолданысқа енбей келеді. Алысқа
бармай-ақ өзіміздің оңтүстікті алып ... ... ... ... ... ... ... жатқан кітапханалар жоқтың қасы.
Неге? Өйткені бізде маркетингтік талапқа сай жұмыс ... ... жоқ. ... да ... ... қызмет көрсетумен
айналысып үйреніп қалған кітапханашыға да, ... да ... жат ... Ал егер ... ... ... жүзінде
енгізсек, ол тек қана қызмет көрсетудің ... ... ... ... ... ... ... имиджін көтереді. Тағы
бір айта кететін жай біздің бұл ... ... әлі ... ... ... ... жайында бірқатар жұмыстар жүргізілгенімен бұл
әлі де болса зерттеуді қажет ететін тың тақырып. Сондықтан біз өз ... одан әрі ... ... алдымызға мақсат етіп қоямыз.
Әдебиеттер тізімі:
1. Арзуханов, А.С., Дера, В.Г. О маркетинговой ориентации в ... ... ... // ... - ... информ. Сер. 1. -
1991.-№6.-С. 22-24.
2. Аветисян, Д.О. Проблемы информационного ... М.: ... ... 1981. - ... ... рынок: Маркетинг. М.: Экономика, 1993.
4. Басовский, Л.Е. Маркетинг: курс лекции. - М.: ... - М, 2000 - ... ... П., Флодель, Ш., Мильц, М и др. Концепция маркетинга ... ... / НВЦ ... Пер. с нем. Е.М. ... ... 1993. - ... ... Н. Экономические аспекты деятельности библиотек на ... ... ... - М.: Либерея, 1992. - 87с.
7. Блюменау, Д.И. Информация и ... ... - Л.: ... «Наука»,
1989. - 190с.
8. Бірәлиева, Н.Б. Ақпараттық менеджмент негіздері: Оқу ... - ... 2000. - 96 ... ... Г.Г. ... ... ... М.:Наука, 1973. -225с.
10. Горшков, Ю.А Бюджетное планирование библиотечных услуг в новых ...... ... // ... ... ... - ГУТ. - С. ... Герасимова, Л.Н. Маркетинг информационных продуктов и услуг: Учеб.
Пособие: в 2 ч. М.: 1997 - ... ... В., ... Л. ... - ... сила // ... ... - №8. - С. 27 - 29.
13. Дворкина, М.Я. Зачем ... ... ... // ... - 1992. - ІҮ2. - С. 86 - 91.
14. Джафар, Ш. Маркетинг информационных продуктов и услуг. // Библиотека. ... - ... ... И.К. ... - субъект рыночных отношений (постановка
проблемы) // Науч. и техн. б-ки СССР. - 1992. ІУЗ. - С. 4-12
16. Казина, Г.Ғ. ... ... ... тәжірибесіне маркетинг енгізу
// Кітапхана. - 2005. - ГУТ. - 236.
17. Карпова, Н. Следуя ... ...... ... //
Библиотека. - 1995. №2. - С. 22.
18. ... В.К. ... ... ...... ... в системе управления библиотекой): ... - М.: ... 2002. - ... ... Ф. Основы маркетинга: Пер. с англ. - М.: Прогресс. 1992. ... ... Ф. ... ... Оқулық-Алматы. Жазушы, 2000. -552 б.
21. Крылов, И.В. ... ... ... ... -
М.:Центр, 1998.-189с.
22. Қамшыбаев, Р.А. Халықаралық маркетинг: Оқу құралы. - Алматы: ... ... ... Б.В. ... - ... - ... путь книги к
читателю // Науч. и техн. б-ки. - 2001. №3. - С. 57 - ... ... С.Г. ... ... или что ... ... ... -М.: Либерея, 1997. - 96с.
25. Мешалкина Ю.В. Библиография и маркетинг//Мир библиографии. - 2005. -
№2. -С. ... ... В.А. ... ... // Науч. и техн. б-ки СССР.
-1999. - №8.-С. 8-12
27. Маркетинг - современная концепция управленйя ... ... - ... / РГБ; ... С.Д.Колегаева. - М, 1994. - 148с.
28. Матлина, С.Г. ... ... ... ... для ... ... / РГБ; ... обл. б-ка. - Пермь, 1993 - 66с.
29. Михнова, И.Б., Пурник, А.Б., Антонова, О.И. ... и ... - ... ... 1994- ... ... И.Б., Цесарская, Г.Л. Как делать рекламу библиотеки: теория,
методика, практика. - М.: НВЦ «Библиомаркет», 1996 - ... ... М.А., ... Л.В. ... ... о ... - ... 1997 - 176с.
32. Нуриев, М. А., Петрова, И.В. Маркетинг (Учебно-метод. ... ... МГП ... 1991.
33. Нысанбаев, С.Н. Маркетинг негіздері: ... - ... ... 2002.- ... ... С. Маркетинг - нарықтану: ЖОО-ң студенттеріне ... - ... ... 1999, 288 ... ... Н.М., Беляев, В.А. ЭВМ и поиск инфоррмации. ... 1977 - ... ... А.В. ... - ... системы: Учеб. Пособие для
вузов / Под. ред. А.Б.Рябова. ІУІ.: Радио и связь, 1981 - ... ... И. М. ... ... в ... ... -
методическое пособие. -М.: Издательство «Моберея», 2004 - 144с.
38. ... А.В. ... и ... экономика // научные и технические
библиотеки. - 1991. - №10. - ... ... С.Р. ... Оқу ... - ... ... 2003. ... Уткин, Э. А. Маркетинг. - М.: Ассоциация авторов и ... ... ... Қ. ... ... ... - Алматы.Экономика, 1996.-
288 6.
42. Цуккан, В.В., Лященко, И.П. Автоматизировання обработка информации в
библиотеках: Учеб. ... - М.: 1983. - 88 ... ... X. ... ... для ... и ... предприятий. - М.:
Республика, 1995 - 156с.
44. Ястребова, Е.М. Учимся маркетингу.[Зарубежный опыт] // ... ... №6. ... Ястребова, Е.М. Внутренний маркетинг в библиотеке. // Науч. и техн.
библиотеки. 1993. №10. - С. 40 - 46.

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласындағы "Алтын Кредит Банк" АҚ53 бет
Диплом алдындағы тәжірибенің есебі.«АТФБанк» АҚ66 бет
Кәсіпорынның жарнамалық іс әрекетін ұйымдастыру11 бет
Кәсіпорынның маркетингтік іс-әрекеттері52 бет
Нарықты сегменттеудің ұғымы, критерийлері мен белгілері32 бет
Негізгі өткізу арналары, деңгейлері9 бет
Фирманың жұмыс атқару микроорталығының негізгі факторлары10 бет
Қызмет маркетингі және бейкоммерциялық маркетинг9 бет
Балалар кітапханаларында оқырмандарға қызмет көрсетудегі қарым-қатынас аспектілері және оны шешу жолдары88 бет
Жаңа әлеуметтік – мәдени жағдайда оқырмандарға қызмет көрсету58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь