Осман империясы тұсындағы түрік халқының мәдениеті


Осман- Түріктердің қолтума мәдениетінде Платоннан Аристотельге дейінгі антикалық философия мен исламдық діни философия үйлесім тапқан еді. Шын мәнінде ол Орта Азияның ислам мен грек рационализмі мәдениетінің Анатолыға тән мистикалық гуманизмі дарыған синтезі болатын. Анатолы мәдениетінің синтетикалық сипаты тіл мен музыкадан ғана емес, сол сияқты османдық жүйенің толып жатқан түрлерінен- мемлекеттік концепциядан, сарайдың орталық саяси, өкімет ретіндегі ұйымдық негізінен, әскер мен әкімшіліктен, жерді пайдаланудан, заң және қаржы қызметінен айқын көрінетін. ХҮІ ғасырда өзінің шарықтау шегіне жеткен.
Осман империясы Византия мен батыс Еуропаны артиллерия мен әскерлік құрылыс ісі (Анадолу- Хисар және Румели-Хисар бекіністері) саласындағы ғылыми және техникалық жетістіктерін өзіне мұра етті.
Математик әрі астроном Қази Зада Румидің (Бурсада), логик әрі дәрігер Хаджи патша Айдынның (Коньяда), географ Әли Абдурахманның (Әдирнеде) және Әли Құсшының (Ұлықбектің шәкірті) еңбектері ХҮ ғасырдың І жартысына жатады. Самарқандағы обсерватория қиратылғаннан кейін Құсшы Кіші Азияға қашып барып, кейін Түркиядағы Станбул қаласында алғаш рет математикадан ғылыми мектеп ұйымдастырып, астрономиялық және геодезиялық өлшеулердің негізін қалады.
Осман империясында ХҮ ғасырдың ІІ жартысында және ХҮІІ ғасырда жаратылыстану ғылымынан, әсіресе медицина мен географиядан түрік тілінде аударма (грек, араб, парсы тілдерінен), сондай-ақ түпнұсқа әдебиеттер шығарыла бастады. Математика, астрономия ғылымдарына талдау жасаған және философия пәндері бойынша бірқатар еңбектердің авторы Лютфи Такади (1494 ж) ХҮ ғасырдың аяғы мен ХҮІ ғасырда навигация мен географияға бетбұрыс жасады. ХҮІ ғасырдың басында жаулап алынған Сирия мен Египеттен географиялық сипаттамалар мен логика жайы баяндаған көптеген арабша қолжазбалар әкелінді.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Осман империясы тұсындағы түрік халқының мәдениеті
(ХІҮ-ХҮІІІ ғасырдың І жартысы)
Осман- Түріктердің қолтума мәдениетінде Платоннан Аристотельге дейінгі
антикалық философия мен исламдық діни философия үйлесім тапқан еді. Шын
мәнінде ол Орта Азияның ислам мен грек рационализмі мәдениетінің
Анатолыға тән мистикалық гуманизмі дарыған синтезі болатын. Анатолы
мәдениетінің синтетикалық сипаты тіл мен музыкадан ғана емес, сол сияқты
османдық жүйенің толып жатқан түрлерінен- мемлекеттік концепциядан,
сарайдың орталық саяси, өкімет ретіндегі ұйымдық негізінен, әскер мен
әкімшіліктен, жерді пайдаланудан, заң және қаржы қызметінен айқын
көрінетін. ХҮІ ғасырда өзінің шарықтау шегіне жеткен.
Осман империясы Византия мен батыс Еуропаны артиллерия мен әскерлік
құрылыс ісі (Анадолу- Хисар және Румели-Хисар бекіністері) саласындағы
ғылыми және техникалық жетістіктерін өзіне мұра етті.
Математик әрі астроном Қази Зада Румидің (Бурсада), логик әрі дәрігер
Хаджи патша Айдынның (Коньяда), географ Әли Абдурахманның (Әдирнеде) және
Әли Құсшының (Ұлықбектің шәкірті) еңбектері ХҮ ғасырдың І жартысына
жатады. Самарқандағы обсерватория қиратылғаннан кейін Құсшы Кіші Азияға
қашып барып, кейін Түркиядағы Станбул қаласында алғаш рет математикадан
ғылыми мектеп ұйымдастырып, астрономиялық және геодезиялық өлшеулердің
негізін қалады.
Осман империясында ХҮ ғасырдың ІІ жартысында және ХҮІІ ғасырда
жаратылыстану ғылымынан, әсіресе медицина мен географиядан түрік тілінде
аударма (грек, араб, парсы тілдерінен), сондай-ақ түпнұсқа әдебиеттер
шығарыла бастады. Математика, астрономия ғылымдарына талдау жасаған және
философия пәндері бойынша бірқатар еңбектердің авторы Лютфи Такади (1494 ж)
ХҮ ғасырдың аяғы мен ХҮІ ғасырда навигация мен географияға бетбұрыс
жасады. ХҮІ ғасырдың басында жаулап алынған Сирия мен Египеттен
географиялық сипаттамалар мен логика жайы баяндаған көптеген арабша
қолжазбалар әкелінді.
Түрік адмиралы Пири Рейс бізге жетпеген португалиялықтар мен
венесуэлалықтардың толып жатқан жазба ескерткіштерін, материалдарын сын
көзбен өңдеп, 1513 жылы Бахрийе атты теңіз картасын жасады. Бұл атлас
желкенді флот дәуірінің өн бойында анықтамылық ретінде қолданылды. Сиди Әли
Рейс Мұхит (Үнді мұхитының навигациялық сипаттамасы), Мират әл-Мәлік
(Оңтүстік Азия мен Таяу Шығыс бойынша саяхат) атты еңбектер қалдырды.
ХҮІІ ғасырда Хажы Халифаның (Кятиба Челеби) Еуропа және араб
космографиясының мәліметтерін алғаш рет салыстырған Джихайнума (Дүние
айнасы) энциклопедиялық кітабы және Эвлин Челебидің 10 томдық Саяхат
кітабы (Түркия, Оңтүстік Ресей, Балқан, Оңтүстік Еуропа сипаттамасы)
барша жұртқа мәлім болды. Осман империясында ғылыми әдебиеттің өрістеуі
нәтижесінде 1727 жылы алғашқы түрік баспаханасының негізі қаланды. 1737
жылы Түркияда тұңғыш дәл ғылымнан білім беретін мектеп (Ускюдардағы
инженерлік артиллерлық мектеп) ашылды.
ХІҮ-ХҮІІ ғасырларда қоғамдық ғылымдар мұсылман философиясы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
«Түркі халықтарының тарихы» пәнінен оқу-әдістемелік кешен
Орта ғасырлардағы Азия, Африка елдерінің тарихы пәні бойынша семинар сабақтарына арналған оқу әдістемелік құрал
Түркі халықатырының түп тамыры
Қазақ этнонимінің пайда болуы
XVI – XVII ғасырлардағы осман империясы
Кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы
Византия тарихының кезеңдері
«Азия және Африка елдерінің орта ғасырлар тарихы» пәнінің оқу әдістемелік кешені
«Түркі» этносы және этнонимі
Араб халифаты мемлекеті
Пәндер