Терроризм - XX ғасырдың аяғы мен XXI ғасырдың басындағы ғаламдық процесстің бірі

КІРІСПЕ

БІРІНШІ ТАРАУ. ТЕРРОРИЗМ . ДҮНИЕЖҮЗІЛІК БАСТЫ ПРОБЛЕМА
1.1 Терроризм: туындауы, түрлері
1.2 Ресей және ТМД елдеріндегі терроризм
ЕКІНІПІ ТАРАУ. АҚШ ЖӘНЕ ТЕРРОРИЗМ КӨРІНІСТЕРІ

2.1 АҚШ және терроризм
2.2 Мұсылман дүниесі және Ауғаныстан
ҮШІНІПІ ТАРАУ. ӘЛЕМ ТЕРРОРИЗМГЕ ҚАРСЫ
3.1 Дүниежүзі терроризмді айыптайды
3.2 Терроризмге қарсы дүниежүзілік күрес тәжірибесі

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Терроризм деген сөз естіпсе, бұл сөздің Европадан шыққаны, ата тегі латын тілі екені, латын тілі десең Оңтүстік Американың Колумб келгенге дейін ықылым заманнан сол жерде өмір сүрген халқының аты бұйырмай, неліктен Латын Америкасы атанып кеткені, тұтас Америка құрылығында европалықтар бала-шаға демей қынадай қырған үнді тайпалары, ағылшындар, испандар, португалдар Африкадан қойша көгедеп, кемеге тиеп әкеліп, мал орнына сатқан, азапты шыбындай қырылған негрлер көзге елестейді. Одан кейін өткен талай ғасырлық тайталас, теке тіресті есептемегенде осыдан бес-алты жыл қол бұлғап, қоштасып кеткен XX ғасыр түгел дерлік капитализм мен коммунизм идеялары туғызған халықаралык терроризм жалынына шарпылумен өтті.
АҚШ-тағы әртүрлі гангестрлік ұйымдарды айтпағанда, "Ку - клукс-клан" деп аталатын ұйым осы елдегі үндіс, негр сияқты түсі басқа халықтарға ашық та, жасырын да террордың неше атасын жасады. Обалы қане, басқаның бәрін орыстандырудың жымысқы саясатын жүргізгенімен, Кеңестер Одағында дәл мүндай жабайылыққа жол беріле қойған жоқ. Рас, Мексикаға қоныс аударып, үстелінде қағаз жазып отырған Троцкийді (Лев Давыдович) Меркадер деген біреудің балтамен ұрып өлтіруінде Сталиннің, Мысырдағы парад кезінде Анвар Садаттың тал түсте оққа ұшуында КСРО МХК-нің, ішкі және сыртқы елдердегі осындай бірнеші тұлғалардың ажалына арнауды қызметтердің қатысы бар, яғни, террор жасалды деген әңгімелерде шындықтың бір ұшы жатқан шығар.
Қазіргі кезде ақпарат құралдары да, көптеген саясаткерлер терроризмді XXI ғасырдың апаты деп бағалауда. Бірақ оның белең алуына байланысты туындаған ой шығар. Ал шын мәнінде оның түпкі тамыры жоғары да көрсеткеніміздей тереңде жатыр. Қазақстан президенті Н.Назарбаев "Терроризмнің айдаһары қашан да болған және өз қарсыластарына ұдайы арамзалықпен соққы беріп отырған. Алайда дәл қазіргідей ашық та ауқымды болып көрген емес. Халықаралық терроризм осы уақытқа дейін болған және қазіргі бар аламдық өңірлік қауіпсіздіктің бәрін торпедалап бітті."-дейді.(1)
Капиталистік және социалистік лагерь кезінде, біз өмір сүрген КСРО-да терроризм көбіне АҚШ пен Израильға байланысты айтылатын еді. Терроризм сионизм деген атаумен қатар аталатын. Израиль мемлектінің кешелі-бүгінгі басшыларының ішінде сионистік ұйымдарда болмағаны кемде кем. Қазіргі премьер-министр, кезінде МАПЛИ деп аталатын псевдосоциалистік сионистік партияны басқарған А. Шарон бір кезде: "Егер менің қолымда өзім ойлағандай билігім болса, ақылды, біздің идеяларымызға берілген еврейлерді құтқаруға (кімнен екені белгісіз) шын жан-тәнімен құштар бар топ мықты жастарды іріктеп алып, еврейлер мәз-майрам болып күнәһарлық батпағына батып жүрген елдерге жіберер едім. Ол жастардың міндеті еврей емес, басқаның кейпіне келіп, сосын "Иіс-қоңыс Еврейлер!", "Еврейлер, Палестинаға тайып тұрыңдар -деген антисемиттік ұрандармен сондағы еврейлерді қудалау болар еді" деген.(2) Қазіргі кезде ел тізгінін қолына ұстаған Шаронның бұл пікірін өркениетті елдердің даму бағытына қарай өзгертері даусыз.
Тақырыптың өзектілігі. Терроризмнің тамыры тереңде жатыр. Бірақ оның "гүлдену" дәуірі өткен XX ғасырдың басталған еді. Оның дәлелдері 1972 жылы 5-маусымда АҚШ-тың Лос-Анджелес театрында Украинаның би ансамблінің гастролі кезінде театрға жарылғыш зат қойылған. Ал 1975 жылы БҰҰ жанындағы КСРО-ның тұрақты өкілдігі атқыланды. Тек 1981 жылдың үш айының ішінде Нью-Йоркте, Вашингтонда бес рет террористік әрекет жасалды. Бірақ мұның бәрі "кеңестік антисемитизмге қарсы күрес", "еврейлердің құқын қорғау" деп аталды.(З) Осылайша қоғамның дамуында ұлтаралык қатынастардың дұрыс шешілмеуінен, халықтың әлеуметтік проблемаларының заңды түрде толық шешімін таппағандығынан күштеу, зорлау, үрейлендіру әрекеттері әлі бәсеңдемей жалғаса беруде.
Ал қазіргі кездегі терроризм кешегі терроризм емес. Оның көптеген анықтамасы бар. Біреулер терроризмді әлеуметтік құбылыс деп санаса, келесілері басқа пікір айтады. Ал бүгінгі терроризм белгілі мақсат пен міндетті жүзеге асыру үшін күш көрсету идеологиясын тұғыр етеді. Терроризм көзқарастар мен идеялардың емес, әрекеттердің жүйесі, өйткені ол кара басының қамын күйттемейді. Ол өзінен-өзі әлеуметтік құндылық бола алмайды, алайда қызмет көрсетудің бір түрі ретінде айтарлықтай әрекетшілдік пен сұранысқа ие.
Терроризмнің таралуына дүмпу қарымы сақталынып отырған нәсілшілдік пен ұлтшылдық идеялары нәр беруде. Ұлтшылдықтың кез келген түрі терроризмнің таралуына қолайлы негіз болатынына ешқандай күмән жоқ. Бір ұлтқа екінші ұлттың үстемдігін орнату үшін ұлтшылдар терроризмді қолжаулық етуі әбден мүмкін.
Бүгінгі өмірде терроризмнің таралуының себепшісі ретінде діни фундаментализм жиі-жиі ауызға алынады. Фундаментализм өзінің нақты мәнінде белгілі бір ілімнің түпкі принципін сақтауға ұмтыла отырып, даму барысындағы ауыткқушылықгарды жеңуді білдіреді.
Қазіргі кезде ислам экстремизмі мен терроризмі деген ұғымдардың кеңінен тарап отырғанын атамай өтуге болмайды. Дей тұрғанмен, Исламның өз болмысында ешқандай да агрессияшылдык жоқ. Әрине терроризмнің көрініс табуына тағы бір себеп саяси радикализм болуы да мүмкін. Қоғамдық көңіл күйдің радикалдануының кез келген түрі белгілі бір топтардың мақсатын жүзеге асырудағы әдістері мен тәсілдерінің радикалдануына әсер етеді. Бұл ретте, терроризм туралы "оң" және "сол" радикализмнің көрініс табуының салдары ретінде сөз қозғауға болады.
Терроризм дегеніміз- деструктивті әрекет пен саяси радикализмнің ширыққан шындығы болатын болса, оның салдары белгілі бір партиялық топтардың қандай саяси реңктегі шептен табылуымен теңдесіп жатпақ. Әрі-беріден соң, саяси радикализм сынаса, терроризм
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
КІРІСПЕ
1. Назарбаев Н. Сындарлы он жыл. Алматы, 2003. 21-22-бет.
2. Терроризм-қасірет.( Ана тілі, 2002, 7 қараша.)
3. Бұл да сонда.
4. Назарбаев Н. Сындарлы он жыл. Алматы, 2003, 32-бет.
5. Президент Джордж БушДІ октябрь 2001 г. (Террористическая сеть.) Алматы, 2001, 1-бет.
6. Бұл да сонда. 24-бет.
7. Бұл да сонда, 25-бет
8. Агентство «Рейтерң14 сентября2001 г.
9. Назарбаев Н. Сындарлы он жыл. Алматы, 2003,40-бет.
10. Ал, Ресейде не болып жатыр? (( Ана тілі, 2002, 7қараша.
11. Саясат(( қыркүйек 2001,9 бет.
12. Саясат(( қыркүйек 2001, 34 бет.
13. Саясат(( қыркүйек 2001, 37 бет.
БІРІНШІ ТАРАУ
ТЕРРОРИЗМ-ДҮНИЕЖҮЗІЛІК БАСТЫ ПРОБЛЕМА
1. Белокреницкий А. Центральная Азия в евразийской перспективе. //Восток. 1996 N5, 37 бет.
2. Цели наиболее известных радикальных террористических групп мира.// Саясат N9, 6-бет.
3. Борьба с терроризмом и консолидация усилий способны оказать позитивные воздейстия на динамику мировой экоиомики.// Саясат N9.
11-бет.
4. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, 48-бет.
5. Ляхов Е.Т. Политика терроризма. М, 1997, 36-37-бет.
6. Известия 1999, 21 мамыр,3-бет.
7. Замковой 3, Терроризм глобальная проблема современности. М. 1996, 11-бет.
8. Эрнст Генри. Против терроризма. М, 1981, 32-бет.
9. Терроризм-қасірет.// Ана тілі, 2002, 7 қараша.
10. Бұл да сонда.
11. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, 41-бет.
12. Колосов Н.В. Международное право. М. 1998, 22-бет.
13. Бұл да сонда.
14. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, 33-бет.
15. Терроризм-қасірет.// Ана тілі, 2002, 7 қараша.
16. Террористическая сеть. 2001, 11 қазан.
17. Справедливый уччет экономических и политических интересов
разных государств- очевидный путь к стабилности и миру.// Саясат. қыркүйек 2001. 21-бет.
17. Современный терроризм// Под ред. Е.И. Степанова.М., 2000, 58-бет.
18. Известия. Пнаурыз 197.
19. Основой терроризма, исходящего из мусульманских государств, является вовсе не религия.// Саясат N9 2001. 8-бет.
21. Ал, Ресейде не болып жатыр? (( Ана тілі, 2002, 7қараша.
22. Бұл да сонда.
23. Замковой 3, Терроризм глобальная проблема современности. М. 1996, 11-бет.
24. Казахстанско-росийская газета. 1995 шілде.
25. Юрченко В. О роли исламского фактора в современном мире // Зарубежное военное обозрение. 2000. N9, 4-бет.
26. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, 50-бет.
27. Колосов Н.В. Международное право. М. 1998, 28-бет.
28. Бұл да сонда. 29-бет.
ЕКІНШІ ТАРАУ
АҚШ ЖӘНЕ ТЕРРОРИЗМ КӨРІНІСТЕРІ
1. Президент Джордж БушДІ октябрь 2001 г. ((Террористическая сеть. Алматы, 2001, 3-бет.
2. Бұл да сонда .
3. Бұл да сонда.
4. Ильчиков В.Г. Терроризм глобальна- проблема современности, М.,1996.
5. Борисов К.Г. Международное право. М., 1998.
6. Эрнест Генри. Протия терроризма. М., 1981.
7. Можно ли искоренить террроризм?// Саясат 2001, 40-бет.
8. Бұл да сонда.
9. Теория и стратегия экономической безопасности в системе национальной безопасности.// Саясат,2001. 41-бет.
10. Бұл да сонда.
11. Талибан предал афганский народ.//Террористическая сеть. Алматы, 2001, 13-бет.
12. Бл да сонда.
13. Основой терроризма, исходящего из мусульманских государств, является вовсе не религия.// Саясат N9 2001. 15-бет.
14. Терроризм и политика соединенных штатов. //Террористическая сеть. Алматы, 2001, 18-бет.
15. Будущее Афганистана. //Террористическая сеть. Алматы, 2001, 12-бет. Саясат// қыркүйек 2001,19 бет.
16. Саясат// қыркүйек 2001, 36 бет.
17. 13. Саясат// қыркүйек 2001, 39 бет.
18. Егемен Қазақстан// қыркүйек 2001.
19. Призывы к насилию и убисйству. //Террористическая сеть. Алматы, 2001, 6-бет.
20. Антонян Ю.М. Терроризм. М.,1998. 95-бет
21. Бүл да сонда. 99-бет.
22. Ляхов Е.Г. Терроризм и международное отношения. М., 1991. 78-бет.
23. Бұл да сонда. 79-бет.
24. Эрнест Генри. Против терроризма. М.,1981. 45-бет.
25. Белокреницкий А. Центральная Азия в евразийской перспективе. //Восток. 1996 N5, 39 бет.
26. Цели наиболее известных радикальных террористических групп мира.// Саясат N9, 26-бет.
27. Борьба с терроризмом и консолидация усилий способны оказать позитивные воздейстия на динамику мировой экономики.// Саясат N9. 15-бет.
28. Бұл да сонда.
30. Ден крови и огня. //Террористическая сеть. Алматы, 2001, 2-бет.
31. Президент Джордж БушДІ октябрь 2001 г. ((Террористическая сеть. Алматы, 2001, 1-бет.
32. Бұл да сонда.
33. Ляхов Е.Г. Терроризм и международное отношения. М., 1991. 83-бет.
ҮШІНШІ ТАРАУ
ӘЛЕМ ТЕРРОРИЗМГЕ ҚАРСЫ
1. Терроризм-қасірет.// Ана тілі. N45.
2. Президент Джордж Буш,11 октябрь 2001 г. ((Террористическая сеть. Алматы, 2001, 1-бет.
3. Справедливый уччет экономических и политических интересов разных государств- очевидный путь к стабилности и миру.// Саясат. қыркүйек 2001. 21-бет.
4. Современный терроризм// Под ред. Е.И. Степанова.М., 2000, 58- бет.
5. Известия. Пнаурыз 197.
6. Казахстанско-росийская газета. 1995 шілде.
7. Юрченко В. О роли исламского фактора в современном мире // Зарубежное военное обозрение. 2000. N9,4-бет.
8. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, 50-бет. 9. Колосов Н.В. Международное право. М. 1998, 28-бет.
10. Основой терроризма, исходящего из мусульманских государств, является вовсе не религия.// Саясат N9 2001. 8-бет.
11. Ал, Ресейде не болып жатыр? (( Ана тілі, 2002, 7қараша.
12. Замковой 3, Терроризм глобальная проблема современности. М. 1996, 11-бет.
13. Казахстанско-росийская газета. 1995 шілде.
14. Юрченко В. О роли исламского фактора в современном мире // Зарубежное военное обозрение. 2000. N9, 4-бет.
15. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, 50-бет.
16. Колосов Н.В. Международное право. М. 1998, 28-бет.
17. Юрченко В. О роли исламского фактора в современном мире // Зарубежное военное обозрение. 2000. N9, 4-бет.
18. Бұл да сонда.
        
        ТЕРРОРИЗМ - XX ғасырдың аяғы мен XXI ғасырдың басындағы ҒАЛАМДЫҚ ПРОЦЕССТІҢ
БІРІ
КІРІСПЕ
БІРІНШІ ТАРАУ. ТЕРРОРИЗМ - ДҮНИЕЖҮЗІЛІК БАСТЫ ПРОБЛЕМА
1. Терроризм: туындауы, ... ... және ТМД ... ... ... АҚШ ЖӘНЕ ТЕРРОРИЗМ КӨРІНІСТЕРІ
1. АҚШ және терроризм
2. ... ... және ... ... ӘЛЕМ ... ... ... терроризмді айыптайды
2. Терроризмге қарсы дүниежүзілік күрес тәжірибесі
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Терроризм деген сөз естіпсе, бұл сөздің Европадан шыққаны, ата ... тілі ... ... тілі ... ... ... ... келгенге
дейін ықылым заманнан сол жерде өмір сүрген халқының аты бұйырмай, неліктен
Латын Америкасы атанып кеткені, тұтас Америка ... ... ... ... қынадай қырған үнді тайпалары, ағылшындар, испандар, португалдар
Африкадан қойша көгедеп, кемеге тиеп әкеліп, мал орнына ... ... ... негрлер көзге елестейді. Одан кейін өткен талай ғасырлық
тайталас, теке тіресті есептемегенде ... ... жыл қол ... ... XX ... ... ... капитализм мен коммунизм идеялары
туғызған халықаралык терроризм жалынына шарпылумен ... ... ... ... ... "Ку - клукс-клан"
деп аталатын ұйым осы елдегі үндіс, негр сияқты түсі басқа ... ... ... да террордың неше атасын жасады. Обалы қане, ... ... ... ... жүргізгенімен, Кеңестер Одағында дәл мүндай
жабайылыққа жол беріле қойған жоқ. Рас, Мексикаға қоныс аударып, үстелінде
қағаз жазып отырған Троцкийді (Лев ... ... ... ... ұрып ... ... Мысырдағы парад кезінде Анвар Садаттың
тал түсте оққа ұшуында КСРО МХК-нің, ішкі және сыртқы елдердегі ... ... ... ... ... қатысы бар, яғни, террор
жасалды деген әңгімелерде шындықтың бір ұшы ... ... ... ... ... да, ... саясаткерлер терроризмді
XXI ғасырдың апаты деп бағалауда. Бірақ оның белең алуына ... ой ... Ал шын ... оның түпкі тамыры ... ... ... ... Қазақстан президенті Н.Назарбаев
"Терроризмнің ... ... да ... және өз ... ... ... ... отырған. Алайда дәл қазіргідей ашық та ... ... ... ... ... осы ... дейін болған және
қазіргі бар аламдық өңірлік қауіпсіздіктің бәрін торпедалап ... және ... ... ... біз өмір ... ... ... АҚШ пен Израильға байланысты айтылатын еді. ... ... ... ... аталатын. Израиль мемлектінің кешелі-бүгінгі
басшыларының ... ... ... ... кемде кем. Қазіргі
премьер-министр, кезінде МАПЛИ деп аталатын псевдосоциалистік сионистік
партияны басқарған А. Шарон бір ... ... ... ... өзім ... ... ақылды, біздің идеяларымызға берілген еврейлерді құтқаруға
(кімнен екені белгісіз) шын жан-тәнімен құштар бар топ ... ... ... еврейлер мәз-майрам болып күнәһарлық батпағына батып жүрген
елдерге жіберер едім. Ол жастардың міндеті ... ... ... ... ... "Иіс-қоңыс Еврейлер!", "Еврейлер, Палестинаға тайып тұрыңдар
-деген антисемиттік ұрандармен сондағы еврейлерді қудалау ... ... ... кезде ел тізгінін қолына ұстаған Шаронның бұл ... ... даму ... қарай өзгертері даусыз.
Тақырыптың өзектілігі. Терроризмнің тамыры тереңде жатыр. Бірақ ... ... ... XX ... ... еді. Оның ... 1972 жылы
5-маусымда АҚШ-тың Лос-Анджелес театрында Украинаның би ... ... ... ... зат ... Ал 1975 жылы БҰҰ ... тұрақты өкілдігі атқыланды. Тек 1981 жылдың үш айының ... ... ... бес рет ... ... ... ... мұның бәрі
"кеңестік антисемитизмге қарсы күрес", "еврейлердің ... ... ... ... ... дамуында ұлтаралык қатынастардың ... ... ... ... ... ... толық шешімін
таппағандығынан күштеу, зорлау, ... ... әлі ... беруде.
Ал қазіргі кездегі терроризм кешегі терроризм емес. Оның көптеген
анықтамасы бар. Біреулер ... ... ... деп санаса,
келесілері басқа пікір айтады. Ал бүгінгі ... ... ... ... ... асыру үшін күш көрсету идеологиясын тұғыр етеді. Терроризм
көзқарастар мен идеялардың емес, әрекеттердің ... ... ол ... ... ... Ол ... ... құндылық бола алмайды,
алайда қызмет көрсетудің бір түрі ретінде айтарлықтай әрекетшілдік ... ... ... ... қарымы сақталынып отырған нәсілшілдік пен
ұлтшылдық идеялары нәр беруде. ... кез ... түрі ... қолайлы негіз болатынына ешқандай күмән жоқ. Бір ұлтқа ... ... ... үшін ... ... ... етуі әбден
мүмкін.
Бүгінгі өмірде терроризмнің таралуының себепшісі ... ... ... ауызға алынады. Фундаментализм өзінің нақты мәнінде
белгілі бір ілімнің ... ... ... ... ... ... ауыткқушылықгарды жеңуді білдіреді.
Қазіргі кезде ислам экстремизмі мен терроризмі деген ұғымдардың кеңінен
тарап отырғанын ... ... ... Дей ... Исламның өз
болмысында ешқандай да ... жоқ. ... ... ... тағы бір ... ... ... болуы да мүмкін. Қоғамдық көңіл
күйдің радикалдануының кез келген түрі ... бір ... ... ... ... мен ... ... әсер етеді. Бұл
ретте, терроризм туралы "оң" және "сол" радикализмнің ... ... ... сөз қозғауға болады.
Терроризм дегеніміз- деструктивті ... пен ... ... шындығы болатын болса, оның салдары белгілі бір ... ... ... ... ... ... теңдесіп жатпақ. Әрі-
беріден соң, саяси радикализм сынаса, терроризм ... деп ... ... ... ... жүзі ... дамуында сәйкессіздік бел алып
бара жатыр. Осы ахуал әлсіз дамыған мемлекеттерде әлеуметтік қозғалыстардың
етек алуына көп ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы мен таралуына дем беретін фактор болып табылады.
Атап айтсак оның нақты көріністері: жұмыссыздықтың биік ... ... ... ... ... ... ... түсуі
және т.б.с.с.
Оның үстіне қазіргі кезде терроризмнің таралуына ... ... ... ... әсер ... ... қаржыландырушылар
да, демеушілері де баршылық. Осылайша, терроризм әлемге тарады. Террористік
қызметтің жаһандануының ... ... ... айналысатын адамдардың
айрықша топтарының қалыптасуына алып келіп отыр. Сондай-ақ терроризмнің
пайда болуы мен ... ... және ... ... да
өз орны бар.
Сонымен терроризм өткен ғасырдың ойлап тапқаны емес. Оның демі адамзат
тарихын қашанда улаумен келеді, ол ... рет екі ... ... да ... ... ... Ең бастысы-терроризмнің түркі ... ... ... Осыған қарсы террористер агрессивті жауап
беруде. Оның ... ... ... ... ... ... ... психологияның бүлінуі, ой-өрістің күрделенуі,
үрейдің, қорқыныштың, шарасыздықтың басым бола ... ... ... ... ... ... ... кездегі тарих ғылымының
көкейтесті, өзекті мәселелерінің бірі екендігін көрсетеді.
Диплом жұмысының мақсаты: Қазіргі кезде бүкіл дүние жүзін ... ... ... терроризм проблемасының туындауы, оның не себептен
болатындығы жайында және адамзат ... ... ... террорлық
актілердің бұрын да болғандығы, бірақ оны ... ... ... ашып ... мен ... жүзінде әлеуметтік
теңсіздік, кедейшілік сақталып ... ... және ... ... ... толық шешілмей жатқан түста ғаламдық
проблемаға айналған ... ... ... ... ... ... туралы ой қозғап, оны жүзеге асырудың жолдарына
көз жүгірту болып ... ... ... ... ... жүзінің алып мемлекеті АҚШ-та
жүзеге асқан соң әлемнің оған үн ... ... ... саясаткерлері болмай қалған жоқ. Дәл сол оқиға туралы АҚШ
президенті ... Буш бұл ... ... ... жасалған деп бағалай
келе былай дейді: "Месяц назад ни в чем не ... ... 80 ... ... ... и убиты без всякого предупреждения или провокации с их
стороны в террористическом акте, который ... не ... ... ... ... ... ... веры и национальности, ценящего человеческую жизнь
Нападение произошло на американской земле, но это был удар в ... и душу ... ... ... ... тех, кто ... войны тех правительств, которые поддерживают террористов или даютим
приют."(5) Терактіден кейін Құрама Штаттар террористердің ғаламдық ... ... ... ұмтылып, халықаралық қауымдастыққа қосылды.
Демократиялық мемлекет деп саналатын құдіретті Америкаға тиген соққыға
ешкім де енжар қала алмады. Америкаға жасалған ... ... ... министрі Дональд Рамсфрелд терроризмді жандандыруға ықпал етіп
отырған Ауғанстанға жасалатын соғысты былай деп ... ... ... ... ... ... ... созданного с единой целью: разгромить
группу враждебных держав. В ходе этой войны ... ... ... ... ... ... изменяться и эволюционировать. В ... ... ... ... коалицию, а не наоборот."(6)
Дүниежүзінде бейбітшілікті ұстап тұру мақсатында кұрылған БҰҰ-ын да
террроризмнің етек алып бара ... ... ... Бас ... ... 1 қазан 2001 жылы терроризм туралы әлемнің толқынысына былай деп ... ... ... на нападения во всем мире ... ... в ... и ... на ... в этой борьбе. Когда видишь, как во всех ... люди ... ... ... в ... чтобы выразить свою
скорбь и солидарность с ... ... ... ... ... любых слов
говорит о том, которая не разделяет человечество, а обьединяет его."(7)
Осы оқиғадан кейін әлемнің көптеген саясаткерлері, шолушылары ... ... ... шыға ... Бірак мұның дүрыс еместігін бұдан кейін
өріс алған оқиғалар дәлелдеді. Шын мәнісінде ... ... ... жазықсыздан біреуді кінәламайды. Оған айғақ ... ... Юсуф ... ... ... нападения такого колоссального
масштаба -это совершенно возмутительно, эта заслуживает ... Тот кто ... это ... не имел ... ... это во имя
религии, и конкретно ислама. Убивать невинных людей для достижения цели
никогда не было ... ... ... президенті Н. Назарбаевтің "Сындарлы он жыл"
деген еңбегі жарық көрді. Онда ... ... ... алып бара ... ... ... таралуына, ғаламдық сипатына жан-жақты талдау
жасайды. Сонымен бірге еңбекте Орта Азия ... ... ... ... мен ... сақтау жолдарын нақтылап айқындайды.
"Тероризммен күресті үйлестіру жұмыстары халықаралық деңгейде көптен ... ... және бұл ... дүние жүзінде бүгінгі таңда терроризмге
қарсы әрекет ететін айтарлықтай тәжірибе жинақталған. Осынау бай ... ... ... да ... ... ... ... антитеррористік күресімен бірнеше өзекті
-өзекті стратегияларды саралап шығаруға болады.
Бұл- терроризммен оның ... ең бір ... ... ... күш ... ... ... терең әлеуметтік-экономикалық, саяси ... ... ... ... ... құру арқылы қол
жеткізуге болатын терроризмге және басқа да ... ... ... ... ... - ... ... жүйесін құру, яғни құрылымдардың
шындалған комбинациясы мен қауіпсіздікті қамтамасыз ететін жүйенің ... ... ... өзара байланыс пен өзара тәуелділіктің болуы деген
сөз.
Бұл - ... ... ... төбе ... ... ... сұхбат түрлерін қалыптастыру. Оның ... ... ... ... және ... білдіру шаралары жөніндегі Кеңесті
(АӨІСШК) атаған жөн.
Менің пайымдауымда, бүгінгі таңда ғаламдық ауқымда терроризмнің ... ... ... ететін институттың ең бір тиімдісі ... ... ... ... ... "Ана ... газетінде терроризмнің басты мақсатын
көрсеткен, Москвада болған террорлық актілер туралы толық мәлімет берген
мақала жарияланды. Онда Москвада болған актінің ... ... ... де
асып түскендігін сипаттайды."Әлем жұртшылғының үш күн бойы тұла ... ... ... 2002 ... ... ... ... еді. 25 ер
адамнан, 25 бойжеткеннен тұратын қарулы топ Мәдениет сарайында спектакльге
жиналған 700-ден астам ... ... ... ... ... бәрі ... Талаптары: Ресей Шешенстандағы соғысты
тоқтатуы, бұл елден әскерлерін ... Бұл ... өз ... ... жолы."(10) Сонда терроризм өрті мақсаттарына жетпеген әлсіздердің
өз мүддесіне жету үшін ешнәрседен де тайынбайтынын көрсетеді.
Халықаралық ... ... ... ... тарихшылар өз үлестерін
қосуда. Швейцариялық Т.Денкердің "Стратегия антитеррора", француздық Робера
Саленің "Террористический ... ... ... ... ... А. ... "Стратегия терроризма", венгерлік Е.
Ангелдің "Мифы ... ... ... зертеулерді атап кетуге болады.
Зерттеулерде жүзеге асырылған терактілердің болу себептерін, мотивтерін,
механизмін, ... ашып ... ... ... ... ... тарихшылады, шолушыларды, зерттеушілерді де
толғандырмай қойған жоқ. ... ... ... ... ... ... глобальная проблема современности",
Е.Г.Ляховтың "Терроризм и международные отношения", "Политика терроризма"
сияқты еңбектерді айтуға болады. Бұл ... ... ... ие ... ... оның ұйымдастырылуының жоғарғы деңгейін, оны
қаржыландыратын, дем берушілердің болуы және ... ... ... ... ... ... ... ісіне
дейін араласатыны- жөнінде баяндалады.
2001 жылы ... ... акті ... ... ... ... ... экономистер де өз пікірлерін білдірді.
Ол "Саясат" журналының бетінде жарык көрді. ... ... ... ... Марокко, Сирия, Тунистегі елшісі Б.Құлжанүлы мұсылман
елдеріндегі терроризм негізі діни болып табылмайды дей ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттерінің басшылары, халықаралық
мамандар исламмен терроризмді араластыруы болмайтындығын ашық ... ... ... ... ... ... ... туғызады. Израилдің БҰҰ-ның Қауіпсіздік ... ... ... ... етіп, басқа территорияны
окупациялауына ... ... ... ғана ... бүкіл
мұсылмандардың да наразылығын күшейтуде"(11).
К.Садиевтің "Борьба с ... и ... ... ... ... ... на ... мировой экономики" деген ғылыми
мақаласында АҚШ-та болған терактінің АҚШ-тың экономикасына тигізген әсерін
жан-жақты түсіндіріп ... ... ... бірден дүниежүзілік қор
рыногында индекс төмендеді. АҚШ ... ... ... ... құны ... АҚШ доллар курысын бір қалыпты ұстау үшін біршама
шаралар жүргізуде. ... ... ... орындары қобалжуда.
Қазақстанда қор рыногы дамымаған. ... ... ... ... білінбейді"(12).
Сонымен қатар терроризм саяси мақсатқа жетудің тәсіліне айналғандығы
туралы, Қазақстанда террор жайламаса да, онымен күресудің қажеттігі туралы,
діни экстремизм ... ... Азия ... діни ... саясаты туралы көптеген ғылыми мақалалар жарияланды: "Орталық Азия
республикаларында мыңдаған діни ... ... ... ... оқу ... ... Қазіргі қоғамда діннің дамуы көптеген
қайшылықтарға кездесуде. Орталық Азиядағы дін, ... ... ... тарту үшін күресуде. Дүниежүзілік саясатта ислам ... ... ... ... ... ... да, ... елдерде де қылмыс
жасаған жоқ. ... дін. ... ... ... ... ... ... етіп отырған дін ешуақытада ... ... ... ... ... ... төндіретін террористік, экстремистік
актілермен дүниежүзінің бүкіл мемлекеттері болып күресу қажет.
Диплом жұмысының күрылымы: Кіріспе, үш тарау, ... ... ... ... - ДҮНИЕЖҮЗІЛІК БАСТЫ ПРОБЛЕМА
1.1 Терроризм: туындауы, түрлері және оған қарсы ... ... ... ... ... ... Фессалонияның
автономиясы үшін римляндармен күрескен еврей саяси топтарының методтарынан
көрінген еді. Онан ... ... ... ... ... ... Варфоломеев түні, ... ... ... коммунасы, Октябрь революциясы, Ресейдегі "қызыл-ақ"
террор және тағы басқалар тарихында көрініс ... ... ... ... террор — латын тілінде-ужас, страх
- яғни үрку, қорқыныш деген түсінікті білдіреді де, ... ... ... ... ... ... ... дүниежүзінің көптеген жерінде
террорлық ұйымдар белең алып тұр. Көпшілігінде радикальды-террорлық ұйымдар
тәуелсіздік, бостандық, ... ... үшін ... ... ... ... Алайда бірқатар елдерде оппозицияның жеңісі және
топтарға бостандық режимі мен ... ... ... ... ... ... деңгейіне жеткізді. Сондықтанда бірқатар мемлекеттердің
қызметтерінің негізгі ... бірі ... ... ... күресу
болып табылады.
Терроризм адамзат баласының ... ... ... ... ... ... ... сикарилер (сика-кинжал немесе қысқа семсер)
сектасы әрекет етті. Оның мүшелері римляндармен ... ... ... ... ... Фома ... және ... шіркеуінің
басшылары, олардың пікірінше халыққа қарсы болған, басшыны өлтіріп ... Орта ... ... ... ... ... мен ... өлтіретін болған. Үндістан мен Қытайда ... ... ... ... ... ... отырған. Қазіргі Иран мен
Ауғаныстан территорияларында өз қарсыластарынан қорғану үшін исмаилиттер
сектасын өте ... ... ... ... адамдарды әртүрлі
тәсілдермен, айуандықпен жойып жіберіп отырған.
1848 жылы радикалдық көзқарастағы неміс ... Карл ... ... ... ... ... ... өйткені жүздеген мыңдаған адамдарды
өлтіру "Адамзаттың жоғарғы мүддесімен ақталады" деген ... ... ... ... ... ... салушы болып есептелінеді.
Ол реакциялық әскердің мінез-құлқы мен күшіне азғана топтың бей-берекетсіз
хаос ... ... ... қарсы қоюға болады. К.Гейнцген уландыратын
газ, ракеталарға арқа сүйеді, құртатын жаңа құралдарды ... ... Бұл ... ... ... ... ... философиясы" деп аталды.
Оның түп тамыры грек тарихындағы тирандық өлтіруге әкеп ... ... ... ... ... теориясында" одан әрі
дамытылды, тереңдетілді. Бакунин өзінің еңбектерінде бір ... ... ғана ... дәлелдеуге тырысты. Күрес құралы ретінде ол ... ... ... ... ... ... ... жан
қиналысын естімеуі қажет, ешқандай компрамиске бармауы керек. Орыстың түп
тамыры қанжар мен отпен ... ... деп ... (1).
ХІХ-ғасырдың 70-жылдарында анархистер "Әрекет насихаты" доктринасын
ұсынды. Оның мәні сөз емес ... ... ... ... ... оята ... дегенді дәлелдейді. Бұл ойды кейінірек ... ... Ол ... "ауызша жазбаша сөз, пышақ, винтовка және динамит
көмегімен" жүзеге асырылатын процесс деп сипаттайды. ХІХ-ғасырдың соңында
Европа мен ... ... ... ... Мост ... роль ... "варварлық системамен күрестің варварлық құралымен" күресу ... ... ... ... ... ... өмірдің өмірде
терроризм үнемі болатын құбылысқа айналды. Оның ... - ... ... ... ... ... ... 90-
жылдардағы Франциядағы анархистер, Италия, Испания, АҚШ-тағы осы ... ... ... соғысқа дейін терроризм солшылдардың құралы болып
есептелінді. Алайда осы жолды ешқандай платформасы жоқ ... ... ... да ... ... ... соң ... және Венгриядағы ұлтшыл-сепаратистер және ... ... ... гвардия" оңшылдары да осы террорды өз қаруы етті. Сол
кездегі ең ірі ... бірі 1919 жылы Карл ... пен ... 1934 жылы француз премьер-министрі Барту мен Югославия
королі Александрдың өлтірілуі болып табылады. Осы ... ... ... ... жатқанымен, барлығы да ... мен ... ... ... ... ... ғасырда террор методын қолдану үшін әртүрлі мотивтар пайдаланылды.
Егер де XIX ғасырдағы орыс халықшылдары, бірінші мартшылдар және ... ... ... ... деп ... ал "қызыл бригадалар" өзін
орнықтыру құралы, тәсілі деп есептеді. "Қызыл ... және ... ... халықшылардың іс-әрекетімен ешқандай байланысы жоқ. ... ... ... ... ... ... ... басып алу болып
табылады. Бұл жерде "қоғамның игілігі" ... ... сөз ... ... осы ... ... болмаған жағдай терроризм мемлекеттік
деңгейге көтерілді. Террорлық мемлекет елдің ішінде өз азаматтарын ... ... ... әлсіздігін, күшсіздігін үнемі сездіртіп
отырды. Ондай мемлекет өзінің ел ішіндегі тәртібін шекарадан тыс жерлерде
де ... ... ... ... - ... Германия. Соңғы жылдары
халықаралық аренада АҚШ-тың ... ... ... ... ... өте ... құлаған соң бандиттік дәстүрлер кеңестік дәуірден ... ... ... ... ... өз ... ... ұмтылу
Грузия, Азербайжан, Армения, Молдова, ... және ... ... қақтығыстарға әкеп соқты. Бүгінгі күнгі дүниеге
ядролық терроризм, уландыратын заттарды қолдану терроризмінің қаупі төнуде.
Шантаж және сатып алу ... ... ... кең етек ... Қазіргі
кезде көптеген адамдар информациялық терроризмнің әрекетінен зардап шегуде.
Терроризм әртүрлі көріністе көрінсе де өзінің ... ... ... ... айналды. Оның қоғамдық-саяси салдарлары мен моралдық
проблемаларын адам айтып жеткізе ... ... XXI- ... ... ... ... мен ... әртүрлі көріністе көптеген елдер
мен олардың азаматтарының қауіпсіздігіне барған сайын қауіп төңдіруде. Ол
саяси, экономикалық, моралдык ... ... ... ... ... ... жасайды, жазықсыз адамдардың өмірін әкетеді.
XX ғасырдың 60-жылдарында терроризмнің қақтығыстык потенциалы өте өсті.
Дүниежүзінің көптеген ... ... ... мен ұйымдарға толы
болды. Қазіргі кезде дүниежүзінде 500-дей ... ... ... ... ... олар 6700 ... актілер жасаған, соның
нәтижесінде 3668 адам өлген, 7474 адам ... ... ... ... ... топтар, ұйымдардың террорлық әрекеті
эскалациянуы, оның сипатының күрделенуі, террорлық актілердің сұмдығы,
адамшылдыққа ... ... өсе ... ... ... ... ... орталықтарының мәліметтеріне сәйкес террор саласындағы
бюджет жыл ... 5 ... 20 ... ... (4).
Терроризм халықаралық, ғаламдық сиаптқа ие болған. Осыдан сәл бұрынырақ
терроризм туралы локалдық құбылыс деп айтуға болатын еді. XX ... ... ол ... ... ... Ғаламдық және терроризмнің
барған сайын интернационализациялануы - адамзат баласы алдында тұрған айқын
факт. Бұл феноменге халықаралық ... мен ... ... ... ... мен ... ... жасайды. Бұл процестер экстремизм
мен терроризм жағдайында жүзеге асады. Көптеген ... ... ... ... ... араб ... және ... батыс
мемлекеттерінен келеді. Дамыған мемлекеттер территориясында ... ... ... ... ... өмір ... ... өздері өмір сүріп
отырған әлеуметтік-мәдени атмосфера жат, оған көңілі ... ... ... дүниенің басқа жеріндегі өздерінің "ағайындарына" әртүрлі
формада қолдау көрсетеді. Халықаралық ... ... ... ... ... террорлық белсенділіктің өсе түскеніне
абыржушылығы ... ... зор ... ... ... келіп туындап отыр. Жаңа технологияның дамуы, ... ... ... және ... компьютерлік байланыстар
(интернет), қаталдық пен зорлықгы басым насихаттайтын мәдениет осының ... ... ... ... бұрқ ете ... ... жағынан жоғары да, төмен де дамыған елдер аман қала алмайды.
Соңғы кезде Солтүстік Ирландия, АҚШ, ... ... ... ... ... ... Алжир, Израиль, Египет, Түркия, Албания,
Югославия, Колумбия, Иран, Оңтүстік-Шығыс Азия ... ... ... ... зор ... ... мен адам ... Адам өмірінің интернационалдық сипаты, байланыстар ... жаңа ... ... жаңа ... ... ... ... терроризмнен қорғанудың жаңа жолдарын іздетеді.
Террорлық әрекеттің көп түрлілігінің өсуі ... ... ... ... және ... ... астарласып жатады
(5).
Көп жылдар бойы террорлық белсенділіктің эпицентрі Латын Америкасынан
Жапонияға, ФРГ-ға, ... ... ... ... ... ... Ирландияда Ира, Испанияда ЭТА ұйымдарының террорлық актілері
бірінен соң бірі жүзеге асып ... ... және ... ... мен Азия ... террорлық актілері жанданды. Соңғы
жылдары Таяу ... ... ... ... топ ... ... және ... сикх террорлық қозғалысы мен топтарының әрекеті
өсе түсуде. Колумбия наркомафиясы белсене қимылдап, ресми ... ... ... алуда. Террорлық қауіп аумақты және қауіпті бола түскен
аймақтар көбейе түсуде. Бұрынғы КСРО территориясында ... ... діни ... мен ... ... ... пен ... кең қанат жаюда, шетелдердің ТМД елдерінің ішкі ісіне
араласуы өсе түсуде (6).
Қазіргі кезеңдегі ... ... кең ... мемлекеттік
шекараның болмауымен, байланыстың болуынан және халықаралық ... және ... ... ... ... ... ... және оперативтік звеносы, барлау ... ... ... ... ... ... және тағы
басқа толып жатқан адам баласына қажетті ... ... ... ... ... ... информациялық соғыс жүргізудің
барлық құралдарын иелене отырып, халықаралық терроризм халықты өз идеясын
ұғынуға және ... ... ... итермелейді. Бұл нәтижесіз де
емес. Маманданған жалдамаларды айтпағанда, ... ... ... ... ... ... коммерциялық
және басқа негізде ... ... ... орнатты. Көптеген жағдайда
террорристік топтар, әсіресе оның ... ... ... ... бөліп алуда, жүргізетін операциялардың ... тағы ... ... ... ... ... ... Мәселен,
Ауғанстан мен Ливанда осындай жағдай орын алған. Халықаралық террорлық
қауымдастык күшімен және ... ... ... ... үйренген, қүпия
каналдармен қару-жарақ пен техниканы үлкен көлемде жеткізе алады. Шешен ... ... ... ... Сауд ... ... Албания
және басқа елдердің нұсқаушылары, халықаралық террористік ұйымдардың
эмиссарлары, насихаттаушылары, қарулары осыпай келді.
Бүгінгі ... - ... ... ... алып ... әрекеті емес. Қазіргі терроризм - кең аумақтылығына
сай соңғы жетістіктермен ... ... зор ... Оның
дәлелдері Ауғаныстан, Тәжікстан, Косова, Шешенстан. Онда болып жатқан
оқиғалар қазіргі терроризмнің диверсиялық-террористік ... ... ... кең аумақта қарулы қақгығыстарға қатыса алатындығын
көрсетуде. Терроризм "еңбек рыногының" (жалдамалылар және т.б.) ... ... ... ... ... және капитал салу (қару
сату, есіртке сату және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... жыл сайын хорваттарға, мұсылмандарға,
албандарға 2 млрд долларға қару және ... ... ... ... дүниежүзілік рынокқа наркотиктер мен оның шикізатын ... ... ... ... Ол ... ... доллардан да асады
(7).
Қаазіргі терроризмнің маңызды ... оның ... ... ... болып табылады. Террористік ұйымдар бірыңғай басқару
органын, басқару системасын, жоспарлайтын бөлімшелер ... Ірі ... ... ... ... түрады. Әртүрлі ұлттық
ұйымдардың қызметі үйлестіріледі. Моральдық-психологиялық эффект тудыру
үшін, ... ой ... үшін ... ... ... Өздерінің жолын қуатын адамдарды тандауға көп көңіл ... ұлт, ... ... ... ... осы мақсатта
жүргізілген жұмыстар оң нәтижесін беруде. ... ... ... мұсылман ұйымдары болып табылады. Террорлық методтар олардың ең
сүйікті тәсілдеріне айналған. Бүгінгі күні ... ... ... ... ... құралы, инструменті террор деп қарайды. Бүгінгі дүниеде әлеуметтік-
экономикалық, цивилизация арасындағы ... ... ... ... жағынан артта қалған Оңтүстік арасындағы қарсы түру күннен-күнге
тереңдеуде. Осы ... және осы ... ... ... революциялар жетістігі де, экономиканы ... ... ... саласындағы ғаламдану сипаты да бәсеңдете алмайды,
тепе-тең ете ... ... күні ... ... және ... ... ... саласында бәсекелестікке түсе
алмайтын күштер өзінің әлсіздігін ... ... ... құралдар
арқылы, яғни террорлық әдісті қолдану арқылы жабуға тырысады. Халықаралық
терроризм ... ... ... ... деген ұран тастайды.
Дүниежүзінің жетекші елдері экономикасы, финансы, әскер жағынан ... ... ... көнгісі келмейтін елдерге қатаң күш саясатын
жүргізіп, оларды араңдатады. АҚПІ пен оның ... ... ... ... бері созылып келе жатқан заңсыз әрекеттері, иран-американ
қарама-қарсылығы, НАТО-ның Балкан, Таяу Шығыстағы ... - ... ... ... ... ... өктемдігінің нәтижесі. Осындай
саясат, халықаралық және ұлттық терроризмге бағытталған саясат шын мәнінде
оны ... ... ... деп атауға болады.Кейбір саясаткерлер
өтпелі, тұрақты емес кезеңде терроризмнің ... алуы ... ... көрсетуі дейді. Бұрынғы халықаралық қауіпсіздік
құрылымын бұзу ... ... ... ... асады. Дүние
қауіпсіздіктің әлсіреу, тұрақсыздық, бұлдырлық, анық еместік кезеңіне енді.
Мемлекеттік, аймақтық, халықаралық ... ... өз ... ете ... ... ... ... бақылаудың болмай қалуын және
тұрақсыздық факторын ... ... күш ... келеді. Геосаяси бос
жерлер, күнгірт әлеуметтік жағдайлар халықаралык терроризм саясатының
обьектісі болып табылады. ... күні ... ... ... ... ... ... және ұлтшыл радикалдар, өздерінің мақсаттарына жету
құралы ретіне террорды тандап алған, олар жасырын тармақтарын ... ... ... ... ... ... ұйымдарды бүркемелеу үшін фирма, компания, банк, фондтар
системасы құрылған. Террористер басшылығы қоғамдык ... ... ... ... ... Олар ... өмірдің саяси,
экономикалық-әлеуметтік саласына ... ... ... ... ... терроризмнің өзіндік ерекшелігі террорлық әрекетті жоспарлау,
нақты операцияларды дайындау мен жүүгізу, жекелеген топтар мен ... ... ... ... ... шешу үшін халықаралық және
аймақтық басқару органдарын қалыптастырады. ... олар ... ... ... болу мақсатында қоғамда үкіметке қарсы көңіл-күй тудырады;
қоғамдық және мемлекеттік ... ... күш ... ... әр ... ... ... өтуін қамтамасыз ететін орталықгар
дайындайды; фирма, компания, банк, ... ... ... ... ... тағы басқаларды жүзеге асырады. Соңғы жылдары
жүзеге асқан террорлық актілер сан жағынан да ... ... ... бола түсуде. Егер 70-жылдары террористердің обьектісі жеке ... ал ... ... ... мәліметі бойынша, терактілердің
басым көпшілігі адамдарға қарсы ... ... пен ... және ... ... шараларына байланысты
террористердің мақсатының диапазоны үнемі кеңейе түсуде.
70-жылдары елшіліктерді басып алу кең ... онан соң ... ... ... ... ... ... шаралары белсене
жүргізілді. Палестиналық терроризмнің ең кең тараған формасы ... ... ... ... ... ... ... органдар
позициясының күшеюіне байланысты терактілердің бұл формасы бәсеңдеді. ... ... ... адам көп ... ... автомобильдерді жару,
сауда және тұрғын үйлерді қирату, пассажир самолеттерін жою, ... ... ... үшін адамдарды өлтіру т.б.с.с.
Террористік топтар өзінің мүдделеріне ғылым мен ... ... ... пайдаланады, қазіргі соғыс ... ... ... ... жаңа формаларға ие болуда, халықаралық
қауымдастықта интеграциялануы күшеюде, информациялық, экономикалық және
финанстык ... ... ... ... ... ... ... бәсеңдеуде. 1996 жылы АҚШ-та ... ... ... ... ол 18 жыл бүкіл Американы қорқынышта
ұстаған. Ол пошта ... ... зат ... ... одан ... ... ... Оның "назарының" объектісі: университеттер,
авиакомпания, ғалымдар- ... осы ... ... иелері.
Ғалым-террористің мақсаты: адамзат прогресінің бағытын өзгерту, НТР-дің,
урбандалудың келешегі жоқ екенін дәлелдеу. Ол жетекші американ ... ... ... ... ... Онда ... ... деген оның
көзқарастары түйінделінген (8).
Соңғы онжылдықга терроризм интернационализацияланды. Халықаралық және
трансұлттық топтар пайда болды, террористік ұйымдар арасында бірігіп ... мен ... ... ... ... мен ... шешендер
мен арабтар, арабтар мен ауған-пәкістандықтар арасында. Бұл құбылыстың ең
қауіптісі оны мемлекеттік ... ... ... ... және сол ... типтердің қолдауы болып табылады. Өзінің
тәуелсіздігін жариялаған Шешенстанда терроризм ... ... ... ... ... ... ... адамдар
республика территориясында және одан тыс ... ... ... ... ... маңызды ерекшелігі осы проблематика ... ... ... дүниежүзінің әртүрлі аймақтарында
соғыс қаупі ошағының қалыптасуы мен террористік факторлардың ... ... ... ... мен соғыс арасында белгілі бір алшақтық бар еді.
Қазір ... мен ... ... ... мен ... астарласып
кеткен. Мұны Үндістандағы, Шри-Ланка, Түркиядағы оқиғалар дәлелдейді. КСРО
қүлағаннан кейін Приднестровье, Грузия, Шешенстан, ... ... ... ... ... осының айғағы болып табылады.
Қазіргі терроризм соғыс қақгығыстарының детонаторы, этника арасындағы
бейбіт процеске кедергі келтіруші болып табылады. Осы ... АҚШ ... ... мемлекеттер өзінің геосаяси және стратегиялық ... ... ... өзі ... шеге ... олар ... мен ынтымақтасуға дайын. Олардың ... ... ... ... ... халықаралық терроризмді саясаттың
инструменті ретінде ролін көтереді. Бүл демократиялық мемлекеттерге ... ... ... ... ... ... "тапсырма" беру
арқылы пайдаланьыады. "Тапсырма" беруші өмір сүріп отырған қоғамдық-саяси
және ... ... бұзу үшін ... ... ... мен ... демократтары Косовада бірігіп әрекет еткен. Егер де
стратегиялык мақсаттары әртүрлі болса ... ... ... пен ... ... Қазір көптеген адамдар халықаралык
терроризммен ойнауға ... ... оны ... ... ... ... тудыратынын естен шығарады.
Казіргі терроризмнің тағы бір ерекшелігі оның террорлык әрекеттерінің
саяси мақсаттарының ... ... ... Дамыған слдердің кейбір заңдары
мен халықаралық құжаттарда (1977 жылы 27 қаңтарда қабылданған терроризммен
күрес ... ... ... терроризм оның себептеріне,
мақсаттарына, мотивтеріне қарамай қылмысты іс деп ... ... мен ... іс ... ... жер мен ... назар аударылмайды. Саяси террористер ... ... деп ... ... ... ... системаға
қарсы шығады (9).
Бүгінгі күндері саяси терроризм ... ... ... ... ... Оны мақсаттарынан, мотивтерінен, методтарынан, формаларынан ғана
ажыратуға болады. Олар өзара бірігіп ... ... ... қолдау
көрсетеді. Кей жағдайларда қылмыскер ... ... ... өзін
террорист етіп көрсетеді. Латын ... ... ... ... ... ... ... Саяси бағыттағы
террористік ұйымдар кей жағдайларда финанс пен материальдық ... ... ... методтарын пайдаланады: контрабандамен айналысады, заңсыз түрде
қару, наркотиктер ... ... ... ... қарақшылығымен бірігіп
кеткен. Корсикада террористік топтар Сициилік мафиямен тығыз байланыста
әрекет ... ... ... ... ... құбылысы ретінде барған сайын
аумағы ... көп ... ... ... жаппай болып бара жатыр.
Ойластырылған және жүзеге асырылатын операциялардың ауқымы едәуір ... ... ... ... ... етеді, әртүрлі
мамандарды тартады, арнайы дайындықты, оны ... оқу ... ... ... және ... әртүрлі техникалык құралдарды,
қаруды, агентураны, күтетін, қызмет ететін персоналдарды, осындай толып
жатқан қажеттіліктерді талап етеді.
Терроризм ... ... ... жаңа ... іздейді, аумағын
кеңейтеді, қатігезденеді. Террористер әрекеті шектен шығып кетті, ... ... ... ... ... ... жағдай. Шетелдік
эксперттердің сипаттауы бойынша, террористер алдын-ала жаппай жою қаруын
бірнеше рет ... ... ... ... ... соң ... ... кіруге тырысады, атом злектр станцияларына қарсы немесе атом
қондырғыларына қарсы диверсия ... ... ... ... ... халықтың байлығын тонау сияқты алуан-түрлі ой-пікір
таратылады
1972 жылы Чикагода су желісі уландырылған, ФРГ-да террористердің ... ... ... ... ... ... ... улы зат шығаратын жасырын лаборатория табылған, оның уының
күштілігі ... 200 ... ... тірі ... ... ... ... метрополитеніндегі газбен уландыру және тағы басқалар ... ... ... ... ... алып ... ... әсер ете алмайды
деп саналатын Американың Нью-Йорк қаласындағы сауда орталығының жарылысы
бүкіл халықты дүр ... Ол ... ... ... ... ... бара ... көрсетеді. Осы оқиғалар ... ... ірі ... дайындауда химиялық және бактериологиялық
қаруларды қолдануға дейін баратындығын дәлелдейді. ... ... ... мен оны ... террористердің қолдарының жетуі, егер оны
қолданса термоядролық қаруды ... ... ... ... ... ... ... адамзат баласының өмір сүру проблемасымен,
мемлекеттердің қауіпсіздік қамтамасыз ... ... ... ... діни ... мен ... ең шектен шыкқан
формасы ретінде ол өз мақсаттарына жету үшін еш ... ... әр ... бой ... ... іс ... ... масштабта терроризм қауіпті эпидемия ретінде тарады.
Сондықтанда террористер әлеуметтік, ұлттық, діни және ... ... ... ... баса ... ... Осындай қылмыстык құбылыстар
тенденциясы дүниежүзінде жыл сайын өсе түсуде: терактілер 80-жылдары ... 800-ге ... ... ... ... де асып тұр (11) ... терактілер жақсы ұйымдастырылып, соңғы техниканы, қаруды,
байланыс жүйесін қолданатындығын атап көрсетеді.
Терроризм наркобизнеспен және ... ... ... ... біртұтас болып барады. Радикальдық элементтер қолдарына финанс
құралдарын шоғырландырған сайын терроризм қаупі өсе түседі. Планетаның бай
адамдары террористік ... ... ... ... ... ... ... миллиардері Усама бен Ладен. Олар Жер шарының қай
жерінде болса да, ... ... ... да қаржыландыруға дайын. Соғыс
қимылдарынан кейін профессионалдар-боевиктердің көп мөлшерде пайда ... ... ... ... ... ... де, Таяу ... Босния, Тәжікстан, Косова сияқты "отты" жерлерде осы ... Олар ақша үшін кез ... ... ... ... ... ... әзір.
Өзінің мәні жағынан халықаралық қылмыс болып табылатын терроризм
актілері ... ... ... ... ... ... ... жағдай дүние жүзі мемлекеттерінің аймақгар масштабында бірігіп күш
жүмылдыруын талап етеді. ... ... ... ... және
регионалдық сипатта бірқатар халықаралық ... ... ... халықаралық терроризмге қарсы күресте мемлекеттердің ... ... ... II- дүниежүзілік соғыс алдында Ұлттар
Лигасы эгидасымен терроризмді ... және ... ... ... ... мен ... сот ... құру туралы Конвенция
жасалған болатын. Бұл құжаттар қабылданып, жүзеге аспаса да, халықаралық
-құқық нормаларды ... ... ... ... ... ұғым ... сипаттағы актілерге жататындар: 1963 жылғы қылмыстар және
басқа ... ... ... 1970 ... ... ... қарсы бағытталған заңсыз актілерге қарсы ... ... 1988 ... теңіз кеме кәсіпшілігіне қарсы ... ... ... туралы Конвенция; 1979 жылғы аманаттар басып ... ... ... 1980 ... ядролық материалдарды физикалық қорғау
туралы ... 1973 ... ... ... ... ... ... қорғауды пайдаланытын дипломатиялық агенттерді жазалау
жөніндегі Конвенция; 1976 ... ... ... ... 1979 жылғы терроризмге қарсы Европалық ... ... ... ... ... ... терроризмді қандай
жағдайда көрініс берсе де ... 1985 жылы 9 ... ... ... осы мәселе бойынша декларация қабылдады. Ал 1994 жылы БҰҰ ... 49-шы ... ... терроризмнің жолын кесу шаралары
жөніндегі Декларациясында, қалың көпшіліктің арасында террорлық атмосфера
туғызатын қылмыстық әрекеттерді ... та, ... те, ... ... де ... ... ақтай алмайды деп атап көрсетті (12).
Галифаксте өткен "жетеудің" кездеуінде, оған Ресейде ... ... ... ынтымақтасудың нақты шаралары туралы шешім қабылданды.
Осы шешімге сәйкес 1995 жылы 12 желтоқсанда ... ... ... ... пен кұқык органдарының басшыларының конференциясы өткізілді.
Онда терроризмге қарсы күресте осы елдердің саяси міндеттері ... ... ... (13).
Қазіргі терроризммен күрес дүниежүзілік қауымдастық ... ... ... ... Осы ... әлемнің алдыңғы қатарлы
саясаткерлері мен талдаушылары мойындап отыр. Көптеген елдер басшыларының,
оның ішінде Ресей де бар, ... 1996 жылы 13 ... ... ... қарсы халықаралык бірлесу айқын көрініс тапты. Терроризмге
қарсы күресуге ... мен ... ... ... ... ... қарсы арнайы күштер құру қажет деп ... ... ... барлық белгілері бар. Елдегі қылмыстық
заңдарға сүйене отырып, халықаралық ... да, ... ... ... ... ... ... зандарды, ережелерді
қолдануға болады. Бұл террористік ұйымның немесе топтың әр ... ... ... ... ... ... ... Терроризм туралы істі
қарағанда оған дем ... ... ... ... жете ... сипаты жағынан терроризм- тікелей арам пиғылмен, әдейі
жасалған ... Бұл ... ... ойы ... ... ... екі жақ бар: ... және құрбан болушы, ал
террористік актіде үшінші жақ - өкімет органдары ... ... ... ... ... өйткені ол мақсат емес, тек құрал. Олардың
әрекеттері мақсаттарына жетуге үшін жасалған. Олар қоғамдық ... ... пен ... ... ... өздерінің саяси, діни және басқа
көзқарастарын насихаттау міндетін қояды. Ең ... олар ... ... ... ... мотивтері — бұл тек зорлау, баю, кек ғана емес. ... ... ... ... оның ... ... ... бірнеше
болып табылады. Террористердің арасында қылмыскерлер де бар, олар ... ... тек ... ... олар саясаткерлердің, діни экстремистік
ұйымдардың қолшоқпары ғана. Соның бірі Рим папасының өміріне ... ... Кей ... ... ... ... үшін
халықаралық саяси терроризм қатарынан ... ... ... қылмысқа
айналдырады (15).
Үлкен заң сөздігі терроризмді қоғамдық қауіпсіздікке ... ... деп баға ... ... ... ... жатады. Терроризм
халықаралық қылмыс ретінде әртүрлі көзқарастар туғызады. Ол не саясаттанды,
не кәдімгі азаматтык қылмыс ... ... ... ... ... арасында проблеманы өзара түсінісу орын алған. Терроризмнің
көптеген мәселелері бойынша оны ... не ... ... деген
біріңғай анықтама қалыптасты, бұл терроризм адамзат баласы үшін қауіпті
болып түрған жағдайда өте қажет. Саяси ... ... ... қалыптасты. Ол АҚШ-тың Гренадаға, Ирактың Кувейтке қарсы, Израильдың
Ливанға қарсы ... тән ... ... біз ... ... заңмен сипатталуына қайшы келетінін байқап
жатамыз. Саясат қылмысты, террористік болуы ... ... бұл ... ... ... негіз болмайды. Ұлыбританияда терроризммен
Солтүстік Ирландиядағы әртүрлі ... ... ... ... ... есептейді. Олардың пікірінше ол терроризмге
қарсы күресті белсене жүргізуге ықпал етер ... жылы ... ... ... ... күш құрылымы
министрлерінің терроризмге қарсы күрес бойынша ... ... ... ... ... қаралып отырған мәселенің актуальды
екендігін және онымен күресу үшін күш біріктіру қажеттілігін ... Онда 25 ... ... ... ... ... соң ... қазанның соңында Москвада "сегіздіктің" күш саласындағы ведомсва
басшылары ... ... ... одан әрі ... ... ... ... алысты. Москва кездесуінде арнайы қызмет басшылары
Шешенстанда болған жағдайға түсінушілікпен ... ... ... ... ... ... ... осы құбылысқа қарсы әрекет ету көптеген қателіктерге әкеліп соғады.
Терроризмге анық түсінікті баға беру ... ... ... ... ... ... оның ... антигуманистік
мақсаттарына қызмет ететін естен шығаруға болмайды. Мамандар терроризмнің
негізгі үш ... ... ... ... ... ... өз ... байланысты. Террор және терроризмнің жүзге жуык
анықтамасы бар, ... бәрі де ... ... ... орыс ... ... ... қарсыласты жоюға дейін баратын қорқыту деп ... ... - ... іс ... әрекеті. Террористердің әрекеті
өліммен байланысты бола бермейді, алайда ... ... да ... ... ... ... Мақсаттары әртүрлі болуы мүмкін: тікелей жеке
бастың мүддесіне сәйкес, баю мақсатында; ... ... ... ... саяси мақсат. Террористік әрекеттер идея үшін жүзеге асады.
Сондықган да кімде-кім террористің идеясын қолдас, ... оны ... үшін ... ... деп атайды.
Осы көзқарастан өзі тандаған объектіге, терроризм үлкен зардап
келтіреді: ... ... ... ... ... ... ... талан-
таражға түседі, заңсыздық орын алады, ұрып-соғу қолданылады. Сондай-ақ
терроризм кез-келген объектілерді ... ... ... тұрғын үйлерді, теңіз кемелерін, қоғамдык қьізмет көрсету
үйлерін және т.б.. ... үшін ... жету ... ең ... ... туғызу. Террористік топтардың мүлікті қиратуында терроризм деп
бағалауға болады. Терроризм -қылмыс. Ол бір адамның ... ... ... ... немесе топқа, объектіге қарсы жасайтын террорлық ... ... жеке адам ... асыра алмайды. Бір адам жүзеге
асырса да жауапкершілікті қандай жағдайда болмасын бір террористік ұйым өз
мойнына ... ... ... деп ... ... бұл ... заңда немесе келісімде терроризм деп қаралмаса, онда ол жауап ... ... та ... Яғни ... ... сипат қажет. Бір
мемлекеттің соғыс ... ... ... алу ... ... ... ... - бұл агрессия, мұнда терроризм элементтері болып жатады.
Батыс мемлекеттердің көпшілігінің саясаты мынандай принциптерге ... ... ... ... терроризмді қолдайтын мемлкеттерге
үнемі қысым көрсету; өздерінде террористермен күресе ... ... ... болуы; басқа мемлекеттерге көмек көрсету. АҚШ — та 1958-
1999 жылдары осы мақсатта ... ... ... ... ... 1995
жылғы маусымдағы президенттік директива және 1996 ... ... ... ... Заң. Осындай заң ... ... ... ... ... ... әкімшілігінің құқын
кеңейтеді.
АҚШ-та 2000 жыл бойы ... ... 1 млрд ... ... президенті халықаралық терроризмге қатысы бар мемлкекеттер деп
танылғандарға ... ... ... ... ие ... Иммиграциялық үкімет
террористік ұйымдарға қатысты деп күдіктенгендерді бірден елден шығарып
жіберу құқына ие болды. Терроризмге ... ... ... ... ... шаралары қабылданды. — 1мың адамға өсті. ФБР
суретке түсіру, тыңдау, ... ... ... ... ... ... құқына ие болды және қажетті соңғы техника жаңалықгарымен
қамтамасыз етілді..
АҚШ-та ... ... ... ... ... ішінде
мемлекеттік департамент, ЦРУ, ФБР және қорғаныс министрлігі тартылған.
Мемдепартамент ... ... ... ... ... ... ... жетекші роль атқарады. Мемдепартамент
құрамында мемлекеттің ... ... және ... болдырмау
үшін басқа мемлекеттермен ынтамақтасуды жүзеге асыратын арнайы бөлім жұмыс
жасайды. Бөлімнің бастығы терроризм ... ... ... ... ... Оның міндеттері: антитеррористік ұлттық программаны
жасау; заңдар қабылдау; одақтас ... ... ... ... ... ... мен тәсілдерді жетілдіру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... халықаралық терроризмге итермелейтін
мемлекеттердің тізімін жасайды. 1999 жылы бұл ... ... ... ... ... Сирия, Судан енді. Терроризммен күресетін жетекші құрылым ФБР,
ЦРУ және ... ... ... ... ... ... ішкі ... анықтап отыру, агентуралық жұмыстар жүргізу; информациялық-талдау
органдары жұмыстары мен ... ... ... ... ... ... орталықты қаржыландыру көбейе түсуде. Оның кұрамында АҚШ
және ... ... ... адамдарына, маңызды мемлекеттік —
соғыс обьектілеріне дайындалып ... ... ... ... ... ... құрылған. Токио метросындағыдай жағдайды АҚШ-та
болдырмау үшін арнайы программа жасалған, оған ... ... ... ... ... СВ ... ... береді. 1997-1999
жылдары көрсетілген программа бойынша АҚШ-тың 27 қаласынан ... ... 1998 жылы осы ... 50 млн ... ... ... ... Израйль және оның "Моссад" арнайы қызметі
әпежептәуір тәжірибе жинақтаған. Оның ... ... ... жерден шабуыл жасау және солардың арасында жүрген ... ... ... алу ... ... кей жағдайларда терактілерді
жасаушылар мен ... дер ... ... күткен нәтиже
бермейді. Оған дәлел 1972жылы Мюнхен олимпиадасы кезінде ... ... ... ... ... ... кегін қайтару. Сонда
терактілердің алдын-алу жұмыстары ойдағыдай болған жоқ.
Францияда террористермен күресті іздеу мен құртумен ... ... ... осы ... ... ... ... 30 жауынгер бар.
Оларға Франция президенті қастандык жасаған ... ... ... өкілеттік берді. Көптеген елдер террористермен арнайы ұйым күресу
керек деген ... ... Осы ... ... ... Ұлыбритания. Ол 1941
жылы элиталық, жоғары дәрежеде ұйымдасқан, антитерористік САС атты ... ... ... ... ... ие болған, осы модель бойынша
американдық "Дельта", немістік "ГСГ-9" қызметтері құрылды. САС-тың құқықтық
негізі 1972 жылғы "Террористерді ұстау ... , 1973 ... ... шаралар
туралы", 1974 жылғы "Терроризмнен сақтандыру туралы" заңдар болып табылады.
САС заңдарының негізінде ... ... ... ... ... ... үшін ... бөлімшелер құрылған. Қазіргі кезеңде САС
террористермен күресте британдык Ольстер провинциясын ... ... ... ... ... ... (ИРА), католиктік соғыстанған
топқа арқа сүйейді.
1972 жылы Германияның федералдық шекаралық полициясының құрамында ГСГ-9
құрылды. Оның құрамы штаб және бес ... ... 4-уі ... 1-уі -
информация мен байланыс. Оперативтік топтардың секциялары 30 адамнан, 5
күресуші және 1 ... ... ... ГСГ-9 атты ... ... ... ... атқарып жүрген европалык арнайы
бөлімшелердің ең ... деп ... ... мен ... ... конституциялық өзгертулер болып табылады. Онда терроризмге
қарсы азаматтардың құқықтары, терроризмді насихаттауға ... және ... ... ... ... қарсы
жүргізілетін шараларға құқык берілген. 1986 жылы Германияда "Терроризммен
күрес туралы" заң ... ... ... кейбір нормалары
өзгертілді. Испанияда полициялық антитеррористік блок (СЕО) қалыптасқан.
Оған елдің ... ... ... ... ... ... ... 1987 жылы қабылданған "терроризммен күрес туралы" заңы
болып табылады (18).
Европалық елдерден АҚШ-тың өзгешелігі ол ... ... ... құрған жоқ. Оның функциясын ... ішкі ... ... ... ... ... ... тобы). АҚШ-тың әуе терроризмімен
күрес тәжірибесі кең қолдау табуда. Бірдей ... ... және ... ... ... қимылдау арқасында елдегі дағдарыстық ситуацияны
жою тәжірибесі үлгі ... ... ... ... ... ... күштерді біріктіру арқылы ғана жетуге болады.
Мемлекет және ... ... ... ... терроризммен
күрес мәселесі үнемі талқыланып отыруы ... ... ... ... ... конвенциясыңа, келісіміне дүниежүзінің барлық
елдерін тартуға тиіс. Осы мақсатта ғылыми ... ... ... ... ... ... қарсы мемлекеттік саясаттың
негізгі принциптері: алдын-ала белгіленген ... ... ... ... ... ... ойлау дәрежесінде, жоспарлауында
дайындауында біліп отыру; террористерге аздаған жеңілдіктер беру принципі,
бұл жағдайда ... ... ... тактикалық жеңілдіктер
беріледі, ол туындаған жағдайда тиімді операция ... үшін ... ... ... ұту үшін ... ... ... барынша қүрбандардың, зақымданудың аз болу принципі; террористік
әрекет үшін жазалаудың бұлжытпау орындау принципі.
Терроризммен күрес ... болу үшін ... ... ... ... ... ... жүргізіп отыру керек. Терроризммен күрес
оның пайда болу кезінде, жоспарлау мен дайындау кезеңінде жойылуға ... ... ... ... ... ... ... басталуы
қажет. Терроршы мемлекет болмайды, терроршы ... ... ... ... үшінші дүниежүзілік соғыс тудыра алмайды. Ешбір
мемлекет те, ... ... ... да ... ... соғыс"
емес, атом соғысына мүдделі емес. Тек қана ... асын ... ... ықпалында ұстауды қалайтын "дедовщина" мемлекеттер бар.
Олардың арасындағы кикілжіңдерді асқындырмай, ... ... ... ... де ... ... ... жерде, әділетсіз әлімжеттік
көбейген жерде "терроршылдық" деген, қазіргі ... ... ... айналып тұрған құбылыстың туындап отырғаны сөзсіз. Терроршылдық пен
әлем қауымдастығы ... ... ... ... ... күресуі
қажет. Терроршылдықпен еш уақытта ымыраға келуге болмайды.
Терроризм өзінің болжаусыздығымен және ... ... ... ... ... ... ... шарасыз да жазмыштық қауіп-
қатермен шырмап ... Оның ... ... ... ... болжаусыз, сондықтан да айрықша алаңдатады.
Терроризм белгілі бір мақсат пен ... ... ... үшін ... ... түғыр етеді Терроризм көзқарастар мен идеялардың емес,
әрәкеттердің ... ... ол қара ... ... күйттемейді. Ол өзінен-
өзі әлеуметтік құндылық бола алмайды, алайда қызмет ... бір ... ... ... пен сұранысқа ие.
Мұның өзі, қаншалықгы идея мен идеология не жетілмеген немесе шикі
болса, терроризм соншалықты ... ... ... Бұл ... ... асуы ... біріншісі -идеологияның негізінде
бағдарламалық нұсқау ретінде күш ... ... ... екіншісі — идея мен
идеология соншалықты жетілмегендіктен, оның мақсатын жүзеге асырудың жолы
тек қана күш көрсету болған ... ... ... ... ... ... ғана емес. Оның демі
адамзат тарихын ... ... ... ... ол ... рет ... тоғысында қаһарлы да ауқымды кейіпке енді. Терроризм аумақ
үшін болатын соғыстардың ескі ... еске ... ... ... ... мен тұрақсыздық тізбегінің туындауы дәл бүгінгі күннің төл
ерекшелігі болып табылады.
1. 2. Ресей және ТМД ... ... ... ... конфликттер және ресми өкімет пен террористер
арасындағы конфликттер ... КСРО ... ... ушықтыруға тиімді
тәсіл болып табылады. Ресейде қаламайтындар бұл мүмкіндікті ресей ... ... ... ... бүрыңғы Кеңес ... ... ... ... ... Осы ... терроризмді Батыс
саясатының өз тәртібін орнатуға үмтылған құралы деп ... ... ... ... ... антитеррористік операциялардың сәтті дамуына
қобалжиды, ... ... үшін ... ... ... ... аймағында
тұрақсыздықты үстап түратын фактор болып табылады.
ОБСЕ Стамбул саммитінің алдында және 1999 жылы 18-19 ... ... ... ... ... ... ... Ресейге көрсеткен қысым АҚШ пен оның
батыстық одақтастарының геосаяси, геоэкономикалық мақсаттарын айқындайды.
АҚШ президенті Б. Клинтонның Стамбулда Ресейді ... ... сөзі ... ... бір ... ... ... Шешен республикасының
территориясында болып жатқан оқиғаларға американың және ... ... ... өте қиын. Осы жерде ... ... ... ... ... жетуіне жол бермеу керек, олай болған жагдайда
Москва қайтадан Батыстың қуатты бәсекелесіне айналады деген сөзінде ... ... (19). ... ... диверсиялық-террористік ұйымдардың болуы
мен әрекеті белең алып түр.Мысалы, Грузияда "Орман ағайындылары" мен ... атты ... ... ... ...... қақтығысын саяси
реттеуге ешқандай жол бермеуге бағытталған. Ислам экстремистерінің ... ... ... ... ... ... ... және палестиндіктер мен израильдіктер арасындағы келіссөздерге
қарсы шығады. Осындай ... ... және ... елдерде де
байқалады (20).
Ресейде терроризм проблемасы өте ... ... XX ... ... ... саяси, әлеуметтік, экономикалык проблемалармен қатар
терроризм ең қауіпті факторларға ... Бүл ... ... үшін ... ғана ... ... емес. Ресей терроризмінің түп тамырлары
ғасырлардың қойнауына ... XIX ... ... орыс ... ... мен ... ... формасы ғана қорғай алады
деп есептеді. Терроризмге самодержавияға қарсы күресе ... ... ... ... ... ... деп қаралды. Орыс революционерлерінің тарихында
үш жүзден астам террорлық актілер жасалған. ... ... ... бөлімшелерінде жарылыс ұйымдастырды, жандарм тыңшыларын ... ... үшін ... ... царизмнің ең жексұрын өкілдерін
қүртты.
Бүгіндері терроризм Ресей қоғамының күнделікті ... ... ... ... ... қауіп төндірді. Адамдарды ұрлау, аманаттарды
ұстау, самолеттерді айдап кету ... ... 70 рет ... ... ... ... ... қоғамдық орындарға бомбы қою,
этникалық-конфессиональдык ... ... ... ... ... ... әртүрлі саладағы өкілдеріне шабуыл жасау
әдеттегі жағдайға айналды. Терроризмнің бір ғана формасы бойынша мысал
келтірсек те, оның ... ... ... ... ... 1994 ... ... пен басқармалардың әртүрлі органдарына ... ... ... қауіп төніп тұр, жарылыс жасалғалы жатыр ... ... ... Бұл хабарлар саны 1991-1992 жылдардағыдан үш есе асқан.
Москва мен Волгодонскідегі террорлық актілер серияларынан ... ... ... ... ... қоңырау соғу қайтадан өсті (21).
Терроризм ең маңызды обьектілерге нақты қауіп төндіреді. 1993 ... жол ... ... ... ... Осы жылдың қыркүйек-қазан
айларында атом өнеркөсібі мен энергетика обьектілеріне үш рет қауіп болған.
Ядролық ... ... ... ... 1993 жылы бір ... ЮОкг уран ... жылы ... Ресей МВД-сы транспорт обьектілерінде ... ... ... Оның ... ... ... ... қаншалықты қауіпті екенін көрсетеді. Бірнеше күндер
арасында заңсыз жолмен иемденген 200-дей ... ... 38 ... ... ... 50 ... зат, 100 ... астам наркотик алынды. Астананың
Ярославль вокзалында операция барысында үйретілген ... ... ... жарылатын снаряд табылды. Минералды Су УВД қызметкерлері
акционерлік ... ... ... ... 2 ... ... заттар қоймасын
тапқан. Ол үйді Минаральды Су түрғыны ... ... ... ... ... қылмыстар мен оларды болдырмау
жолындағы олардың іс-әрекетеріне көз жүгіртсек, ... ... ... ... ... ... қай ... түратыны
белгісіз азамат ұсталды, одан қолдан жасалған ... зат ... ... ... өндірісі шығарған жаратын машинасы мен
150гр. аммоналы бар жергілікті азамат ұсталынған. Волгоград-1 станциясының
вокзалында 5 ... ... мен ... ... 80 ... бар сол жерде
түратын әйел тұтқындалған. "ФР-Оповещение" ... ... ... ... ... және ... іздеуде жүрген 300
қылмыскер ұсталған. "Санкт-Петербург - Новосибирск" поездынан Москвадағы
өлім серияларына айыпты Грозныйдың екі ... ... ... келген мәлімметтерге қарағанда Тамбов облысының Котова жанындағы
орманда жарылғыш заттар қоймасы табылған. Ресйдің астанасы Москваның ... ... ... ... ... ... жарылғыштар табьшған.
Ішкі істер линиясының органдарына күдікті заттар табылғаны жөнінде
1425 сигнал түскен, ол бойынша тексеру ... 25 ... 1999 жылы ... өтетін көпірден РГД-ның 4 ... ... ... ... ... бәрі ... ... құралдырдың
бір бөлігі ғана. Негізгісі осы бизнеспен айналысатындардың қолында.
Қазіргі кезде ең қауіптісі коммерциялық терроризм болып отыр. Бір ғана
1993 жылы 100 рет ... ... ... ... Ал 1995 жылы ... өлтіруге 500 тапсырыс ... 1994 жылы ... ... ... мен ... ... қолданумен 107-і
қылмыс жасалған. 1995 жылы бұл цифр 30 ... ... Көп ... ... ... ... немесе экономикалық
"разборкалар" болып табылады. Оларды сату арқылы пайда табу ... 300 адам ... ... ... мен ... беру аймағына байланысты азаттық күресі,
ұлтшылдық, діни экстремизм туы астында ... ... ... жетекші
орында. Оның көрінісі 1995 жылғы Буденновкадағы және 1996 жылғы қаңтардағы
Дағыстандағы оқиғалар болып табылады. Ресейде өзгеше ситуация қалыптасқан:
Федерацияның бір ... ... ... ... ... ... қалыптасқан. Олардың бірнеше терактілерінің нәтижесінде
Ресей біржарым мыңдай адамынан айрылды.
Мамандардың ... ... ... ... себептері мынада:
1. экстремизм бағытындағы Ресей қоғамының табиғатына тән ... ... ... ... 2. ... ... ұйымдасқан,
күпияланған, тармақталған және жаппай терроризмнің тарихи традициясы бар.(
"Халық еркі", эсерлер, большевиктер париясының күрескер ұйымдары,, Бакунин,
Кропоткиндер ... 3. ...... этникалық, және жартылай
конфессиональды мемлекет. Оған тән сипат ұлтаралық қатынастардың болуы. 4.
Ресейде 20 миллиондай ... ... оның ... ... ... қолдайтын ваххабистік дінді мойындайды. Мұны қазір ... іс ... ... ... ... халықтар мен этникалық
топтар туындаған проблемаларды күш, экстремизм, ... ... ... ... Терактіні жасаған адамдардың көпшілігінің Кавказ
республикасынан болып шығып жататындығы осыдан ... ... Ал ... ... қақтығыс пен шиеленістің орталығына айналып отыр. 5. Ресейде
азаматтык қоғам традициясы жеткілікті ... ... ... ... ... факторларының бірі
дүниежүзінде оның санының жалпы өсе ... ... ... ... ... ... ... стимулы Ресейдің көлеңкелі әсерлерден ещқандай
қорғалмауы, оның барынша ашық ... ... ... ... ... және ... ... "полигон" жасау қаупін
тудырып отыр. Сондықтан Батыстың арнайы ... ... ... пен ... ... ... ... базалық себептері анық және нақты көрінеді.
Өйткені ол ... өмір ... ... бір ... ... ... өсіп ... Кайыршылық, жоқшылық, жұмыссыздық,
шарасыздық және көптеген топтардың традициялық өмір сүру ортасынан ажырауы,
халықтың түсіретін ... ... ... ... ... ... өзгертті. Осы жылжу процесстерінің барысында туындайтын ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік-
экономикалық себептер мен халықгың өмір сүру деңгейінің төмен ... ... ... тудыратын себеп болып табылмайтындығын атап көрсету ... ... ... ... ... ... ... сенімінің жоғалғандығын көрсетеді.
Саяси жағдай да терроризмнің еркін сайрандауына ... ... ... ... ... ... кейін қалыптасқан еді. Федерализм іргесінің
шайқалуы, мемлекеттік нұсқалар мен институттардың босаңсуы, қоғамның ... ... ... деформациялануы, заңсыздық пен
коррупция осының бәрі сол 90-жылдары қоғамда орын алған жағдайлар еді.
Ресейде ... өсуі мен ... ... ... ... етеді: саяси шексіздік, қоғамды бей-берекетке, беймазалыққа түсіру
мақсатындағы партия, қозғалыс, майдан және ұйым ... ... ... мен ... ... қару ... ... жоғалтуы;
соғыс обьектілері - қару көздерін қорғау системасының әлсіреуі; ... ... мен ... ... ... ... ... өлтіруші дайындау институтының пайда болуы; МО, МВД, ... ... ... қылмысты құрылымға өтуі; Ресейге
шетелдік экстремистік террорлық ұйымдардың ... ... ... ... ашық ... тағы басқа сол сияқтылар, Соңғы кезде ТМД
елдерінен ... 3,5 ... ... ... келген. Көпшілік ақпарат
құралдарының зорлықты насихаттауы халыққа, әсіресе соның ... ... ... етуде.
Шығыс терроризміне, яғни атап айтқанда араб, ирандықтарға,
Үндістандағы ... тән ... - ... Осындай террористік актілердің
нәтижесінде Үндістанда Индира Гандидің ... ... ... ... өлтірілді. Ол өз күзетіндегі сикх террористінің қолынан қаза
тапқан. Курд қозғалысында 500-дей жігіт пен қыз ... Олар ... ... ... үшін ... ... дайын (22).
Қазіргі кездегі Ресей терроризмінің көзге түсетін ерекшеліктері: әртүрлі
бағытта және түсте (ұлтшылдық, діни, солшыл, оңшыл, неофашистік және ... ... кең ... ... ... ... ... қорғау
күштерінің дайын болмауы; терроризмге ... баға ... ... ... мен федерация субъектісіне тәуелді болуы;
терроризмнің "таза" типін ажырата алмаушылық және ... ... ... ... ... терроризм мен ұйымдастырылған
қылмыстың интеграциялануы. Ресей ... ... ... ... ... ұйымдармен бірігіп әрекет етуі ... ... ... ... ... ... ... атты түрік террористік ұйымы ... ... ... қимылдарға қатысуы, Шешенстан ... оқу ... ... ... ... оның ... және ... бүрынғы белгілеген болжамды, профилактиканы жүзеге асыру қиынға
түсетінін естен шығармау керек. Ресей Федерациясы президентінің 1996 жылғы
7 ... ... ... ... ... шаралары туралы"
жарлығында құқық қорғау ... ... ... ... ... аударады. 1996 жылы наурызда өткен қүқық қорғау органдарының
басшыларының үйлестіру мәжілісінде қабылданған қаулыда ... ... ... әлі де ... ... көп ... ... Қүқық
қорғау органдарының арасында бір-бірімен хабарласуының жеткілікті болмауы,
техникалық жабдықгаудың нашар болуы және дайындықгың ұйымдаспаушылығы ... ... ... ... ... ... формасын,
методтарын талдауды және олармен тиімді күрес құралдарын анықтау басы
айтылды
Адамдардың тобын, ... ... ... ... ... ... деп ... ұйымдар немесе жекелеген адам жасаса ғана
саналады. Алайда мүндай ... ... ... ... ғана
қолданылады. Осы жағдайда шешен күрескерлерінің әрекеті есептелінеді.
Терроризмнің ... ... ... мен Кропоткин
уақытынан бері террористердің арсеналы қазіргі ... өте ... ... масштабының әртүрлілігі, формасы және оның ... ... ... ... ... ... ... бойынша терроризм
әртүрлі формада тарайды. Соның бірі әуе терроризмі: ... ... ... ... ... су ... дәрі
препараттарын уландыру; химиялық және ... ... ... ... және ... ... мен ядролық қаруды иемденіп
қорқыту; ядролық объектілерге, АЭС ... ... ... бұзу ... егіс ... су ... экологиялық апат. Сондай-ақ соңғы кезде
"компьютерлік" терроризм ... "I Іоуе уои" ... ... ... пайда болды. Ресей азаматтары информациялық
терроризмнің ... ... ... ... ... аспекті: адамшылыққа
жатпайтындықгың ең жоғарғы түрі, ешнәрсе ... ... ... ... адамның негізгі құқын - өмір сүру ... ... ... тәсілін, уақтысын, жерді таңдауды қаламайды. Бұл жағдайда
жасы, жынысы, қүрбан ... ... ... ... ... объектісі балалар, әйелдер, қариялар, ауруханалар, мектептер,
әйелдер босанатын үй, балалар бақшасы, түрғын үй, қоғамдық қызмет ... ... ... Ең ... - қорқынышты эффект беру, психологиялық
қысым көрсету, алдына қойған мақсатына жету. Оның мысалдары ... ... ... Осы ... ... оқиғалар қазіргі
террористердің өз мақсаттарына жету үшін варварлық әрекеттерге баруға дайын
екенін көрсетті.
Терроризм азаттық және ұлт-азаттық күрестен ... ... ... ... ол ... ... ... қарсы. Басқа жағынан алып
қарағанда азаттық күресі ешқандай ... жок ... ... әйелдерді,
балаларды өлтіруге негізделген болса, онда оның терроризмнен ешқандай
айырмашылығы болмайды. Терроризмнің революция, соғыс, ... ... ... ... ... ... ... қорқытуды
пайдалануы болып табылады. Террористер ашық ... ... ... ... бір ... саналы түрде қолдау көрсетпейді.
Терроризмнің келесі критерийі - оның күштік сипаты болып ... ... тән ... оның мақсаты - қоғамдык қауіпсіздікті
бүзу, түрғындарды қорқыту, өкімет ... ... ... ... ету. Осы мақсатты құрайтын мотивтер әртүрлі. Ресейдің ... ... ... -екі объектілі қылмыс: бір жағынан - қоғамдық
қауіпсіздікке қарсы, екінші ... - ... ... ... ... ... ... (24).
Осылай деп қарау МВД мен ФСБ күштерін ажыратып көрсетеді. Терроризмді
соғыстан, азаттық ... ... ... ... ... ... өз ... жету үшін үкімет күштерімен қарулы
конфронтациямен байланысты емес ... ... ... ... ... терроризм деп аталатын террорлық акциялардың түрлері
гибридтік (араласып кеткен) сипат алады: террористік ... және ... ... ... ... ... жеке немесе саяси мақсат
жатпайды, ... ... ... ... ... жатады.
Терроризмнің криминальдық белгісіне төн сипаттың бірі сияқгиятты жоспарлау
және терактіні жүзеге ... ... ... ... ... ... ай, немесе бір жылдай уақыт кетеді.
Соңғы жылдары террористік топтардың ұйымдасқан қылмыстык топтармен
немесе ... ... ... ... Олар ... қарай әрекет етеді. Кейбір ұлттар, саяси ... ... ... ... ... ... ... арқылы мемлекетті өз шешімдерін орындатуға, өздерінің
ықпалына бағындыруға тырысады. Осындай ... ... ... ... ... ... ... Буденновск, Каспийск, Дагыстан, Москва
метросындағы және тұрғын үйлердегі жарылыс, тағы ... ... ... ... ... ... ... таза күйінде
жүзеге аспайды, ол сирек. Терроризм наркобизнеспен, заңсыз қару ... ақша ... ... ... Егер бұл проблеманы
Шешестандағы жағдаймен байланыстырып қарастырсақ, шешен ... ... ... ... ... деп ... қызметі.
Әртүрлі қоғамдық және қайырымдылық ұйымдардың қаражаттары, көмектер. Оны
қаржыландырудың көзі - ... Кей ... оны ... ... ... Сол ... арнайы қызметтер мен мемлекеттің халықаралық
терроризммен күресетін ұйымдардың бір-бірімен бірлесіп әрекет етуі ... ... ... ... үшін ең ... ... криминальдық, сепаратистік-
ұлтшылдық, діни-фундаменталистік терроризм. Соңғы кезде олардың ... ... ... ... пайдалану, топтап жарып жіберу,
кәдімгі автомат ... ... ... ... ... .құралдар,
жарылғыштар, биологиялык вирустар, информация, паника, өкіметке сенбеу және
т. б. Батыс пен Американың саяси ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі деп қарайды. Осы саладағы шаралардың
басты ... ... ... жетілдіру, федеральдық осындай
органдарының өзара бірігіп қимылдауын күшейту, ... ... ... ... және арнайы бөлімшелер қүру болып табылады.
Терроризммен күрес маңызды шарты батылдық, ... ... ... ... ... ... ... жағынан жақсы
жабдықталған арнайы бөлімшелердің болуы болып табылады. ... қоса ... ... ... ... ... қажет. Соның бірі мысалы, Ресей
басшыларының террористерді ... ... ... ... ... 150 тұрғынның өмірінінің жойылуына әкеп соқгы. Терроризмге
соққы беру күтпеген жерден болды, сөйтіп ол Ресей құқық қорғау системасының
онымен ... ... ... ... ... әлі күнге дейін
мемлекеттік дәрежеде жеке адамды, қоғамды және мемлекетті ... ... ... ... ... дүниежүзінде мұсылмандық экстремистік ... ... штаб ... АРЕ мен Сауд ... атты топтың
әрекеті көзге түсуде. Оның Лондонда, Парижде, Венада, Боннда, барлық араб
мемлекеттерінің астанасында, ... ... ... ... ТМД ... - ... ... - Шешенстанда,
Дағыстанда, Кабардин-Балкарияда бөлімдері бар. 1929 жылы құрылғаннан бастап
бүл ұйым исламның радикалдық ағымының кең ... бар ... ... режимдерді қарумен құлатуға тырысады. Олардың қолданатын методтары
мен ... ... ... тоңау азаматтық және соғыс объектілеріне
шабуыл жасау, аманаттарды тұтқындау. Араб дүниесіндегі бүл ... ... ... джихад" мен "Исламии джамаат" сияқты экстремистік топтар
болып табылады.
Осы ұйымдардың бәрі Шешенстанда әрекет ... ... бірі дала ... ... басшылығымен арнайы оку орны
құрылған. Онда Таяу және Орта Шығыстан, ... ... ... ... ... ... ... Күресетін аймақтары - Солтүстік
Кавказ, Ресейдің мұсылмандар көп ... ... ... ... Террористер топтары Косовада арнайы террористік акция жасауға
дайындалады. "Ағайынды мұсылмандардың" шешендік филиалы әртүрлі елдер мен
аймақтардағы ... ... ... ... ... ... талибтері лидерлерімен және Пәкістан ... ... ... бірігіп қимылдайтын шешендік "ағайындылар" Талибан
қозғалысы бақылайтын Ауғаныстан территориясын Шешенстан мен ... ... ... әрекет ететін банда құрылымдары мен
диверсиялық-террористік ... үшін қару мен ... ... ... ... ... ... әрекет ететін радикальды мұсылмандық ұйым
Сауд Аравиясы, Кувейт, ОАЭ, Катар, Египет, ... ... ... ... ... Спонсорлардың бірі сауд миллиардері - Усама бен
Ладен. Шешенстандағы ... ... ... ... ... ... үнемі қолдап отырады (25).
Ресей мүдделеріне Ауғаныстандағы талибанның исламдық қозғалысының
әрекеттері қауіп ... ... ... және ... от шығып
тұрған жерлерді қару мен әртүрлі қару- жарақгармен қамтамасыз етеді.
Тәжікстан мен ... ... және ... ... ... талиб жауынгерлері еніп кеткен. 1997 жылы ... ... ... ... азат ... ескерткішіне жарылыс
ұйымдастырған. Бүгінгі күні терроризммен күрес бұрынғыдан да ... ... ... ... ... және ... ... террористер
5,5 мың террорлық актілерді жүзеге асырған. Оның барысында министрлер,
Мемлекеттік Дума ... ... ... ... өлтірілген. Ал тек 1991 жылы КСРО-да қанды қақатығыстардың
салдарынан 1500 адам өлген, оның 100-і ... және МВД ... ... ... азаматтар жараланған, 600 мыңнан астам адам босқындарға
айналған. Соңғы жылдардың оқиғалары қүқық қорғау ... ... ... ізденістер алып келді. XX ғасырдың 70-80 жылдарында
КСРО бойынша 100-ге жуық ... ... ... Ол ... ... бүзудан, қылмысқа үмтылудан туды.
1990-1993 жылдары террористердің адамдары, қару-жарағы, әрекеттері
өзгерді. Осыған байланысты МВД, ФСБ ... ... ... және
кәсіпорынның жеке қорғаушыларының қауіпсіздік қызметі мен органдары алдында
жаңа міндеттер туындады. Егер де 70-80 ... ... көп ... - ... ... кемістер болса, 90-жылдардың басына қарай
қарулы күрес жсауға дайындалған ұйымдар, топтар пайда болды. ... 1990 жылы КСРО ОК бас ... ... "заңсыз әскерлеген
құрылымдарды ерікті қарусыздандыру туралы" жарлык қабылдады. ... ... ... жасалған немесе заводта істелінген атылатын
қару, қолдан жасалған жарылғыштар (СВУ) болса, енді олар шетелдік немесе
отандық өндіріс ... ... ... ... ... Ресейге
1,5 млн-дай ок ататын қару әкелінген.
1992 жылдан бастап ... ... ... ... рет ... ... беру ... кедергі келтірген адамды өлтіру. Бүл
жерде Ресейде терроризмнің кең қанат жаюына жақын, таяу, ... ... ... 1994 жылы ... ... ... ... рет ислам дүниесімен
ашык жауласты. Ислам дүниесінде фундаменталистер күштер "кәпірлерді" түгел
жоюға бет алған. Оларды "Тәжікістанның қайта өркендеу ислам партиясы", "Аум
сенрике" ... ... ... ... да, ... жағынан да көмек
көрсетті. Олардың бөлімшелері Москвада тіркелген, осы ... ... ... және ... Соңғы уақыттағы жағдайлар
бүгінгі Ресейде терроризмнің ... ... ... ... көрсетілді.
Ақпарат құралдары, радио, телевидение, кино мен ... ... ... винтовка туғызады" деген ұғымды сіңдіруге тырысып отыр.
Осы ұғымның нығаюын шетелдің кейбіреулерінде болған оқиғалар ... ... ... ... ... методтары арқылы өздерінің алдына
қойған мақсатқа жету Ресей мен бүрынғы одақтас республикалардың қалың
көпшілігі ... ... ... Террористік әрекет "қызу
шиеленіс" стратегиясын жүзеге асыру методтарының біріне айналу қаупі туып
отыр. Соның бір ... XX ... ... ... ... ... ... жету үшін террорлық актілерді қолданған.
Кейбір мемлекеттердің (нацистік Германия, Кампучия, Латын Америкасы)
арнайы қызметтері мен ... ... ... ... ... ... қолданды. Италия, ФРГ, Израиль тәжірибелері
көрсеткендей ... аз ... ғана өмір ... де, құқық қорғау
органдарына олардың субъектілеріне ойсырата соққы беру үшін 3-5 ... ... ... екенін көрсетті. 1991-1994 жылдары террорлық
әрекеттердің өсуі мен ... ... ... ... ... ... (КСРО-да КГБ МБВД-МБ-ФСК-ФСБ ... ... ... ... ... ойландырылмағандығы, рационалды
емес екендігі көрінді. Жүргізілген қайта құрулар терроризмнің ... жете ... ... еді. ... терроризмге тән сипат
елде қылмыстың шектен тыс асып кетуі еді, "ұйымдасқан" деп аталатын жүзеге
асырылатын әрекеттер сырт көзге ... ... өте ... Олар ... ... ... тұтқындайды, бәсекелестерді құрту
үшін қорқытады.
Осы әрекеттер "саяси мотиві" болмаған соң террористік деп аталмайды, ал
шын мәнінде олар терактілерге жатады. ... ... ... үшін ... ... түсінік қолданылады. Ресей 1992-1994 жылдары ... ... ... ... зерттеуші В.В.Витюк оны
"экономикалық ... деп ... 1995 ... ... ... ... ... шаруашылық өлтірілген, елде 469 кәсіпкерлер (210-ы Москвада)
өлтірілген, 1500 адам басқыншылық қүрбаны болған (26).
Осы түрі "классикалық" саяси ... өте ... Оның ... ... ... ... атмосферада қорқыныш тудыру, сенімсіздік үлкіту,
қоғамдық ерікті басу-жаншу, өкімет пен ... ... ... ... қоғамның демократиялық ... жою, ... ... ... ... қиындық келтіру болып табылады. Осыған
байланысты "қылмысты" терроризммен күреске Ресейдің ФСБ ... ... Оның ... ... 1995 жылы ... ... заң олардың
қылмыспен күрес қызметінің басты бағыттарын анықтайды.
Жогарыда ... ... ... ... деңгейде терроризммен
күрес программасы мен ... ... ... ... ... ... ... мен жүзеге асыру мынандай мәселерді жүзеге асырған болар
еді:
-террористік ... ... ... ... оның ... ... әрекет методтары);
-елде террористік көріністің өсуіне әсер ететін факторлар;
-терраристік актілерді дайындау, оны ... ... ... системасы;
-террористердің әрекет тактикасы;
-терроризммен күрестің отандық және шетелдік тәжірибесі; Отандық және
шетелдік тәжірибелерді сараптау ... ... ... ... ... жатқызуға болады: аманаттарды басып алу мен ... ... ... мен ... ... ... басып алу, әртүрлі
обьектілерді -елшілікті, саяси партиялар мен ... ... және ... ... ... жүргізетін орындарды,
казармаларды, елді ... ... ... алу, жарылыстар
ұйымдастыру, адамдарды ұрлау, өртеу, мемлекеттік қызметкерлерге, қоғам
қайраткерлеріне, сот, ... ... ... жұмсай қысым көрсету
т.т.б.б. Оның бәрі террористердің жоспарларына, мақсаттарына сәйкес болуы
керек. Көптеген халықаралық – ... ... ... ... ... өзгеше осылай сипатталады.
Терроризмнің қаупі өсіп тұрған жағдайда оның құрамын анықтайтын ... ... ... болуға тиіс, алайда қазіргі уақытта оны нақты
анықтайтын зандар жоқ. Осы мақсатта РФ "терроризммен күрес ... ... заң ... ... ... ... ... және
тиімділігін арттыру үшін терроризмді қалыптастыратын әртүрлі ... ... ... ... алу ... ... жылдары
дүниежүзінде жүзеге асқан террористік акциялардың 47% ... ... 7,4% - ... ... арқылы, 7,5% - құрбандарды ұрлау
арқылы, 5,5%- қарулы ... ... ... ... ... жылдары Ресейде орын алған террорлық ... ... ... ... ... ... байланысты жасалған терактілердің көпшілігі жарылыс
құрылымдарын пайдалану арқылы ... ... ... Олар ... ... ... қолданған. 1995 жылы маусымда Буденовскіде
жүргізілген шешендік "командос" рейдіне терроризм ... ... ... болғанын анықгады. Бұндай терроризмді шашыраңқы терроризм
деп атайды. Шашыраңқы терроризмге аманаттарды топ ... ... ... көп ... болатын жерде жарылыстар ұйымдастыру, таңдаған объектіге
шабуыл жасау барысында ... ... ... ... басты
объектісі - мемлекеттік шенеуніктер, кәсіпкерлер, банкирлер және басқалар -
болса президенттің қауіпсіздік ... ... ... Бас ... ГУО) ... қорғайды. Халық МВД, ФСБ жағынан қорғаныс іздейді.
1990-1993 жылдары бағытталған, шашыраңқы ... көп ... ... ... жоқ. ... қоса осы ... жасырын, құпияланған
терактілер көбейді. Бұл жағдайда террористер қоғамдық назарды өздеріне
аудармауға тырысады. ... ... ... тармақталған террористік топ бар
деп айта алмаймыз. Дегенмен ашық және жартылай ашық ... ... ... бар ... ... терроризмнің өсуіне әлеуметтік, ұлттық идеологиялық,
психологиялық жағдайлар ... ... ... оның ... ... системасының бұзылуы, өкіметтің дұрыс жұмыс істемеуі шаруашылық-
экономикалық дағдарыс, халықтың өмір сүру ... ... ... ... мен ... ... тұрақсыздығы,
көзқарас ориетациясының күйреуі, әртүрлі - саяси, әлеуметтік, ұлттық, діни
қайшылықтардың шиеленісуі, мінез құлықгың нашарлауы, цинизм мен нигилизмнің
салтанат құруы, ... өсуі - ... бәрі ... сипаттайды.
Терроризмді зерттеушілер оның туындау себебі өмір сүріп отырған құрылымға
қарсы әлеуметтік қарсылық деп түсіндіреді. ... ... ... ... саяси және әлеуметтік күрестің терроризм сияқты формасы
болмайды.
Терроризмге қарсы әрекет етуді ұйымдастырудың тиімді болуы үшін ... ... ... ... ... ... ... мен Ресей
зерттеушілері терроризмді былай классификациялайды:
* әлеуметтік терроризм (солшыл және оңшыл);
* ұлтшыл терроризм (сепаратистік);
* діни ... ... ... ... мен ... ... ... шаралар системасын жасауда Ресей территориясында
оның жайылу факторларын анықтап алу өте қажет. Осы факторлар әрекетінің
сипаты мен ... ... ... ... ... және ... ... субъективті деп бөлуге болады. Терроризмнің тарауына ықпал ... ... ... ... ... ... және алыс ... террористік көріністер санының өсуі;
* бұрынғы КСРО, Европа және Шығыс Азия елдерінің кейбіреуіндегі әлеуметтік-
саяси, экономикалық тұрақсыздық;
* бір-бірінің территориясына ... онда ... ... орын алуы;
* шетелдік арнайы қызмет пен халықаралық террористік ұйымдардың кейбір
стратегиялық нұсқаулары;
* Ресейден кететіндер мен келетіндерге ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттердің кейбіреулерінде рынокта қарудың ашык сатылуы.
Осы факторлардың системасы 1991 ... ... ... ... ... ... екені бірден көзге түседі. Терроризмнің өсуінің ішкі
факторларына жататындар:
* елде ... қару ... ... және оны алудың оңай болуы;
* жаңа "Ресей диаспорасының" құрылуы (РФ азаматтарының өз ... ... ... орналасуы);
* Ауғаныстанда, Приднестровье, Сербия, Шешенстан, Тәжікістан және басқа
"өрт орындарында" болып қайтқан контингенттің көп ... ... ... режимдерінің болмауы немесе босан болуы;
экстремистік топтардың елде болуы;
қылмыстық ортаның топтасуы;
* көптеген адамдардың идеологиялық және діни ориентирінің ... .
* ... ... ... ... және ... біразының
қорғалмауы;
* өкімет. пен заңдар беделінің түсуі, әлеуметтік ашынушылықтың өсуі;
* қүқық қорғау және ... ... ... ... ... қорғау жұмыстарының әлсіреуі;
қоғамда саяси мәдениет дәрежесінің нашарлауы;
* қатыгездік пен күшті (кино, телевидение, пресса, ... кең ... ... ... ... мемлекеттік программасы объективтік
факторларды жоюға немесе ... ... ... 1994 жылдың жазында
қабылданған қылмыспен күрестің федералдық програ ммасының маңызды құрылымы
мынандай бөлімдерді немесе ... ... ... жалпы ескерту шаралары, оның ішінде қарулар рыногына бақылау қою және
т.б.;
* әкімшілік-режим шаралары;
* террористік ... ... ... шаралары.
1996-1997 жылдары Ресейдің Мемлекеттік Думасының қызметінің ... бірі ... ... ... ... ... асыруға
бақылау жасау болды. Мемлекеттік органдамен бірге қоғам да, қауымдастық та
күресу қажет. ... ... ... ... ... ... және қозғалыстар терроризммен күресте басты назар
аударуға тиіс. Елде барлық ... ... ... жою ... ... қақгығыстарды тоқтатуға әсер етуі қажет. Дегенменде бүгінгі
күні ... ... ... терроризм мен экстремизмнің
өсуіне бірігіп қарсы тұра алады деп айтуға болады. Ресей қоғамы адамдардың
нағыз ... ... ... бәрі ... КСРО территориясында қайта құру басталғанға дейін терроризм
белең алған жоқ, бірақ қылмыскерлер Батыстың ... ... ... ... асыратын. Алайда террористер мемлекеттің өздерін ешқандай
аямайтындығын түсінетін КСРО территориясында террорлық әрекеттердің пайда
болуы Ауғанстандағы ... ... ... ... арнайы соғысумен іс
жүзінде танысқан "ауғандықтар" нашақорлык бизнеспен үйір болып көптеген
террорлық құрылымдарды қал ... бас ... ... кезеңде мемлекеттің әлсіреуіне
байланысты "демократтар" тоталитаризм мен централизм, әділетсіздік, елдің
ұлттық-территориялық бөлінісінің дұрыс еместігі туралы мәселе ... ... ... ... ... ... арқылы әрекет етті.
Терроризм алғашқы кезеңде жергілікті қылмыстық топтың "ұлттық әділеттілікті
қалпына келтіру" деген ... ... ... бөлісу мақсатында жүргізілді.
Осындай жағдай Наманганда, Ошта, Ферғанада, Жаңа Өзенде орын алды. Орта
Азияда босқындардың көп болуы ... ... ... болса
керек.
Онан да зор көрініс тапқан саяси ... ... ... ... ... армяндарды қыру, азербайжандардың абыржушылығы,
Бакудегі бейберекеттік, ... ... ... және ... ... әрекеттері, Азербайжанда зорлықгың етек алуы,
митингілер, тәртіпсіздіктер, әскердің Бакуге ... ... ... және тағы ... XX ғасырдың соңында кең қанат
жайған, үлкен дайындықпен жасалған террорлық акциялардың ... ... ... және ... саяси топтар, Түркия, Ұлыбритания,
Иран, Франция, КСРО, АҚШ-тың арнайы қызмет орындары мен ірі ... ... ... ... ... осы ... барлығы ірі
саяси, экономикалық, арнайы террорлық нәтижелерге жетті:
* бұрын бір қалыпты тыныш регион ешқандай нәтиже бермейтін ... ... екі ... өкіметінде де бірнеше топтар ауысты, бұл биліктің
экономикалық потенциал мен күштің жаңа бөлінісіне әкеп ... ... ... ... ... құлатты, даулы мәселелерді шешуде
оған үміт арту енді мүмкін болмады;
* үлкен террорлық орта ... ... ... ашык ... істеді;
* криминалдық топ басшылары қуғынға ұшыраған мыңдаған босқындардың мүлкін
иемденіп, өзінің ... ... күрт ... ... ... ... ... өзара қимылы мен күресі барысында
бір мезгілде бірнеше арнайы қызметпен басқарылатын интернационалдық
арнайы ... орта ... ол ... тыс ... де әрекет
ете алды.
Бұл жерде Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Маргарет Тэтчердің
ролі айрықша. Ол көп ... бойы ... ... ... ... Енді ... ... Гейдар Алиевтің ең жақын досы, "ғасыр жобасы" атанған
Каспий мұнайының акционері, Бакуге бизнесінің жолын салушы. ... ... ... ... ... ... ... және
Ингушетиядағы қақтығыс кезінде арнайы террорлық орта қалыптастырылды(28).
Жергілікті ... ... ... ... ... дамыды.
Мұнан кейін Прибалтика Республикаларының тәуелсіздігі жарияланды. Мұнда
номенклатуралық "либерал-реформаторлар" Молотов-Риббентров ... ... КСРО ... ... ... дау ... Осы
кезенде КГБ және МБД Москва акциясының құлауына ықпал етіп, оның жоспарын
"Саюдис" штабына берді. КГБ мен МВД ... ... ойын ... литов
террористерін жарылғыш бөтелкелер дайындауға үйретті, оны ... ... ... ... барлық аймақтарында арнайы терроризм тез интернационаланды,
жергілікті криминалды экономиканы қамтыды. ұйымдасқан қылмысты ... мен ... ... мен ... арқылы есірткілер
ағылды, оны ЦРУ мен КГБ-ның ... ... ... ... ... кезде Батыс басылымдары "Кайтселийте" сияқты әскери террорлық
құрылымдардың біраз ... ... ... ... ашық жазуда. Олардың Полыиа, Финляндия, ... ... ... ... ... ... ... топтармен байланысты
екендігі жария ... Орта Азия ... ... мамандар наркобандалардың жоспарын жақсы білетіндіктерін, олардың
әрекеттеріне қарсы ... бере ... ... ... Яғни ... ... ... агентурасы қызмет етеді. Осылайша
бүгінгі күні ... ТМД ... ... үшін ... ... ... қатал шындық, бүдан бас тарта ... Бұл жау, ... ... ... әсер ... ... Республикасының" қалыптасуы
мүмкін емес еді. КСРО-мен РСФСР-дың ... ... ... құру ... бұзылуы оған үлкен ықпал еткен еді. Чечня
көптеген саяси "заңдылықкд" ие болды, нағыз "қарақшы корольдік" пен ... ... ... ... ... ... ... алғашқы қадамынан-ақ террор оның саясатының негізіне
айналды. 1993 жылы жазда ... ... ... ... сайлау комитеті
мен конституциялық сотты таратты. Бұл ... ... ... ... ... органдары террористермен орын ауыстырды. Олардың
белсенділігі Ресейдің барлық жерлерінде "шешендер" ұйымдастырған ... ... ... ... ... күннен-ақ террористер топтарының
ұйымдастыру мен жабдықтау орталығына айналды. Террористердің ... ... ... үшін "тәуелсіздік" пен "исламды қорғау" үшін
күрес тууы астында экономика араластырылды. ... ... ... ... ең ... ... радикалдық сектасы - Кадирийя болды.
Идеологияның басты ... ... ... және "Ұлы ... ... Осы ... мынандай бағыттарда әрекет етіледі:
* шешендер мен ингуштердің - "вайнахтардың" барлық басшыларын (всех
кланов) біріктіруге ұмтылу;
* Кавказдағы барлық ислам ... ... ... ... ... ... ... айдап салу.
* Бірінші міндетті жүзеге асыруға "пираттық королдіктің" өкімет ... ... ... ... ... ... ... ұмтылды,
оларды бір-бірімен келістіріп отыру мүмкін емес. Жетекші топтың лидерінің
бірі Лабазановтың басы алынса да өзара ... ... ... ... ... кең тарауына байланысты исламның әртүрлі ағымдары
мен секталары қалыптасқан болатын. Сондықтан исламдар ортасында діни ... ... жоқ. ... ... екінші міндет те орындалмады. Антироссиялық
бірлестікті құру ... ... ... өз ... шыға ... ... ... дағыстан, адыгей,
абхаздықгармен ешуақытта тоқгамайтын бәсекелестігі үшінші міндетті де
жүзеге ... да ... үміт ... ... ... ... террорлық
актілерге тартылды. Экономика қылмыстық экономикаға ... ... ... ... жасалды. Шешеннің арнайы терроры Шешенстанның бүкіл
өндірістік күштерін өз бақылауына ... ... ... ... ... ... ... финанстық және шаруашылық операцияларына
араласты. Оған Москвамен ақылдаспай Шешенстанмен тікелей ... ... ... ... дербестігі" де ықпалын тигізді.
Дудаевтықгар өз ... ... ... мен ... ... көптеген
елдерімен ашық, құпия түрде байланыс орнатты. ... банк ... ... ... көп пайда түсірген мүнай мен мүнай өнімдерімен сауда жасау
керек еді.
ЕКІНІПІ ТАРАУ
АҚШ ЖӘНЕ ТЕРРОРИЗМ ... АҚШ және ... ... 2001 жыл дүниежүзі жасалған террористік операцшілардан
селк етті. Әлемді дүр сілкіндірген террористік ... ... ... соның нәтижесінде қүрбандардың көп болуымен
ерекшеленген еді. Ислам террорист-фанатиктері жүргізген үш самолет АҚШ-тағы
Халықаралық сауда ... мен ... ... ... қопарды.
Террористер басқарған төртінші самолет пассажирлердің қимылдары арқасында
Ақ үйдің қасындағы атом станциясына соғылмай аман қалды. Егер ол ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес
еді.
* 8.45 Алматы уақытысы бойынша 19.45 -Нью-Йорктағы Бүкілдүниежүзілік сауда
орталығының ... екі ... ... ... ... соғылды.
* 9.03.-екінші пассажирлік самолет Бүкілдүниежүзілік сауда орталығының
екінші 110-қабатты үйіне соғылды.
* 9.30.-Флоридада жүрген президент Джордж Буш бұл ... ... ... ... ... деп баға ... 9.30- ... қор биржасы (NҮSЕ) сауда жасауды ... ... 9.40- ... ... ... ... ... ұшуына тиым салды.
* 9.43- Тағы бір самолет Вашингтондағы ... ... ... ... Ақ үйден, Конгресстен, финанс министрлігінен,
госдепартаментттен, қорғаныс министрлігінен қызметкерлер эвакуяцияланды.
* 10.01- Нью-Йорктағы ... ... ... ... ... 10.29- ... ... орталығының солтүстік мұнарасы ... 10.43- ... SЕС ... ... ... ... ... ашылмайды деп
жариялады.
* 10.45-Питтсбург маңында пассажир самолетінің жарылғандығы мәлім болды.
* 11.04- БҰҰ комплексі үйлерінен эвакуяция басталды.
* 12.43- АҚШ ... ... ... ... ... ... ... 14.00- Құнды қағаздар бойынша АҚШ комитеті АҚШ-тың барлык қор рыноктары
жабық деп жариялады.
* - 17.20- ВТЦ -ға ... ... ... үй ... ... күні ... ... Федеральдық басшылығы АҚШ-та барлық ... ... ... ... ... ... ... Нью-
Йорк, Вашингтон сияқты ірі қалаларында федералдық мекемелер мен ... ... ... он жарымда елдің президенті Джордж Буш: "терактілер
біздің үлкен үйлеріміздің ірге тасын шайқалта алар,бірақ ол ... ... ... деп, ... арнап сөз сөйледі.(2).
Ең қауіпсіз деп есептелінетін елде орын ... ... ... саны бірден анықталмады. Ақ үйдің мәліметтеріне ... ... ... құрбан болғандардың саны - 5422 адам, 62
мемлекеттің азаматтары зардап ... Бұл ... Бен ... ... барлык әскерлер кеткенше, американдықтар ... ... деп ... алмайды" деген мақсатының алғашқы жүзеге асуы еді.
Жалпы алғанда 11 қыркүйектегі ... ... 19 ... 3 ... ... адам ... болған.(З).
Әлем болып жатқан оқиғаны теледидардан бақылады. ... ... ... ... ... ... АҚШ-тағы
ислам орталықтарын және мешіттерді ... ... ... ... Ясир ... ... ... арнап қан бергенін қадағалады.
Осының бәрі қандай болса да ... еш ... ... ең ... қуатты елінің жүрегіне берілген соққы дүниежүзілік
тәртіпте қалыптасқан халықаралық қатынастардағы қайшылықгардың ... ... ... ... ... ... позициясы, оның ішінде
ислам мемлекеттері де бар, ... ... ... Дүниежүзілік
қауымдастықгың қарсылығы және ... ... мен ... нормаларды түсінудегі кардинальды ... ... ... ... ... ... атлант кеңесі
Солтүстік атлант келісімінің 5 бапы күшіне енді деп ... Ол ... ... ... НАТО ... ... ... жасалған
деп есептелініп, АҚШ-қа барынша көмек көрсетуге дайынбыз деп мәлімдеді.
Сонымен қатар Бас ... мен БҰҰ ... ... ... дауыс
бермей-ақ АҚШ-та болған теактілерді айыптады және өзіне мүше мемлекеттерді
«осындай ... ... ... ... ... қылмыскерлерді" құқық қорғау органдарына жазалауға беру үшін күш
біріктіруге шақырды. (4). Қазіргі кезеңде ... ... ... ... тынышын алатын террорлық ұйымдар баршылық ... ... ... ... ... ... ... сондай
террорлық бағыттағы ұйымдар қатарына жататындар:
- ... Азат ету ... ... ... ... мұнай)
бизнесті блокаладау.
Тупак Амару революциялық қозғалысы: марксистік режим орнату.
Ирландияның Республикандық Армиясы: Солтүстік ... ... ... Баск ... ... орнату.
Қаруланған Ислам тобы: Алжирдегі шайырлы режимді құлату.
Курдтың жұмысшы партиясы: Туркияның оңтүстік-шығысында ... ... ... ... ... Ұйымы: Кипрдан түрік әскерін кетіру, Грецияда
америка базаларын толық жою.
Джихад исламы: ... ... ... ... мемлекетін орнату.
Ках және Кахан Хай: Израйльдың ... ... ... келтіру.
Палестинаны азат ету халық майданы: Палестинаның тәуелсіз мемлекетін ... ... ... ... ... ... ... Хамаз:
Израиль оккупациялаған территорияда исламдық палестиналық мемлекет құру.
Хезболлах:Ислам республикасын құру және регионда ислам ... ... ... ... Израиль, АҚШ, Ұлыбританияға қарсы күрес.
Аль-Каида: батыс елдеріне қарсы күрес, исламдықты тереңдету, батысқа қарсы
әрекет.
Моджахеддин-э Халық: Ирандағы ... ... ... қарсы әрекет ету.
Харакат Ул-Моджахедин: Ирандағы үкімет режимін құлату.
Тамил Иламдық азат ету арыстандары: тамилдердің ... ... ... ... ... біріккен революциялық майданы: ... ... ... ... ... бәріне Жапонияның үстемдігін орнату. Жапония
Қызыл Армиясы: жапон үкіметі мен ... ... ... ... ... ... Минданао мен Сулу Архипелагында тәуелсіз ислам
мемлекетін құру.(5)
Осылардың барлығы әлемге жантүршігерлік ... ... ... кең ... ... бірі ... көп ... қоғамдық
жерлерінде жарылыстар ұйымдастыру, самолеттерді қуып ... ... ... ... мен ... ... ... жасау, әртүрлі
диверсиялар ұйымдастыру және адамзат баласына қастандықтардың көптеген
түрін жүзеге ... ... ... ... ... жыл ... Италияда
- 600, Францияда - 400, Ресейде - 500 жарылыс болып тұрады екен. ... ... ... ... 9000 адам болған, тек соңғы бес жылда
5000 адамға дейін өскен (6).
2001 жылдың ... ... ... видео жазудың бірінде ... ... ... ... ... экономикасының жүрегін тереңдеп
жаралап кетті" деп мәлімдеді. Бұл күні АҚШ экономикасы көгеріп ... ... ... ... ... ... ... тұрды.
Терроризмнің келтірген экономикалық зияны орасан зор. Дегенмен 2001
жылы 11 ... ... ... ... БҰҰ -ның ... экономикаға 380 миллиардтан астам АҚШ долларымен бағаланады.
Тек Нью-Йорктың өзіне ғана Дүниежүзілік ... ... салу үшін ... ... қажет. АҚШ конгрессі террорризм мен терроризмге ... 40 ... ... бөлді. Ал жалпы терактілердің келтірген зияны
120 миллиард долларды қүрайды.(7) Бүл аз болғандай терактілер ... ... ... ... мемлекеттері де
қауіпсіздікті нығайту үшін ... ... Бір ... ... ... ... қарсы күрес орасан зор қаржыны әкетуде. Мүмкін ол
триллионнан да асатын болар. Ол қаржы елді ... ... ... ... ... күресуге жұмсалса көп пайда келтірген болар еді.
Терактілерді ұйымдастыруға да әжептәуір қаржы бөлінетінін де естен
шығаруға ... ... ... ... ... әлде ... ... терактілер қарудың қымбат тұратын күрделі соңғы ... ... ... ... ... ... базасы жасақталған және террорристерді дайындайтын
лагерьлері құрылған негізде жүзеге ... ... ... ... ... зор ... қамтитын сектор.
Сондықтанда дүниежүзі елдерінің бейбітшілік маңайында күштерін жұмылдыру
мен терроризмге қарсы күресі қауіпсіздік ... ... алға ... ... ... дүниежүзілік экономика динамикасына позитивті ықпал
етеді.
АҚШ-тағы терактілер дүниежүзілік ... ... қор ... ... ... ... ... 2000 жылдың күзінен бастап, дүниежүзілік
экономика қарқынының бәсендегенін байқады. Әсіресе ол АҚШ-та, Батыс ... мен ... ... ... ... Көптеген мәліметтер АҚШ
экономикасының циклдық дағдарысқа ұшырай бастағанын көрсетеді. Терактіден
кейін бірден дүниежүзілік қор ... ... ... білінді: АҚШ-
тағы Доу Джонс және Насдак, Жапонияда-Никкей. Қазіргі кезде қор рыногы өте
тұрақсыз. Дүниежүзінде саяси тұрақтылық орнағанша қор ... ... ... ... ... ... рынокта да оындай жағдай
қалыптасқан. АҚШ доллары басқа дүниежүзілік валютаға ... ... ... Осы ... ... ... ... жүргізілуде.
Казақстан Республикасының Ұлттық банкі де ... ... ... ... ... ... келді. Оның тұрақтылығының 3 себебі
бар. Біріншіден, терактілерден кейін Федеральдық резервтік система үш ... ... ... ... 2001 жылы мамырда 1986 жылдан кейін
бірінші рет ... ... ... бұйрыққа қол қойды. Үшіншіден,
Конгресс 2002 жылдың басында кәсіпорындарда ... ... ... ... заң ... қол ... ... Кеңесі 2000 жылы 19 желтоқсанда ... ... ... N 1333 Резолюциясына сәйкес Талибаннан Усамы ... ... ... ... Бүл ... ... террористерге қолдау
көрсетуді мен баспана беруді тоқтатуын және Ладенді ... ... ... ... ... еткен болатын. Америка президенті Буш
Конгресстің екі ... ... ... ... сөзінде
халықаралык терроризммен күрес жөніндегі АҚШ-тың программасын баяндады. Ол
11 ... ... ... басты кінәлісі «Аль-Кайда" және террористік
топтар деп көрсетті. Президент Буш "Аль-Кайдаға" қолдау ... ... ... 27 ... акцияларын тоқгатты.(9).
БҰҰ Бас Ассамблеясында халықаралық терроризм проблемасы бойынша көп дау-
таластан кейін резолюция қабылданды. АҚШ ... ... мен ... бен ... терактіге қатысы бар екенін бұлжытпай
дәлелдейтін қосымша фактілер тапты, ... бар ... ... ... қарсы күреске жұмсайтындығын білдірді, ... ... ... ... Ладенді беруден тағы да бас тартқан соң,
Ауғаныстан территориясындағы соғыс обьектілерін атқылауға АҚШ ... ... ... ... ... ... Шариатпен басқаруды Ауғанстанда күшейту; елден
зұлымдық пен ... қуып ... Олар ... ... іс-әрекеттеріне
қарағанда реформистерге жақындайды. Шариаттың басты ілімінің бірінде былай
дейді: " Еш кінәсі жоқ адамға шабуыл жасау- батырлық емес; ... ... бұл ... ... де ... ... ол Ақірет күні жазасын алады.
Батырлық - азаттықты, батылдықты және өзін-өзі қорғағанды ғана ... ... Өз ... ... ... ... ... мүдделеріне қарсы шықгы.
Осы жағдайды жеңілдету үшін "Талибан" ешнәрсе ... ... ... ... ұйымы бөлген ең ... ... ... ... ... ... жасайды.
"Талибанның" ислам дүниесіне де өз қарасы бар. Ол ... ... ... жүргізу үшін пайдаланады. Сауд Аравиясының жазушысы Турки
аль-Хамид елдің екінші Ауғаныстанға айнадып кету қаупі бар деп ... ... " ... ... ... ... ... қайырымдылық пен
өркенниет әкелетін ғаламдық миссиясы бар дүниежүзілік діннен ұзын ... ... ... ... тыңдауға, әуе шарларымен ойнауға тиым
салатын талибан догмасына айналуда".(12).
"Талибан" ... ... ... бойы дамыған мәдениетінің шырқын
бұзды. Ауған дәстүрін, традициясын және ... ... ... ... Ол ауған халқының мәдени және тарихи мұраларын тонады,
құртты. ... ... ең озық ... ... ... - ... музейі
зардап шекті. Көп ... бойы ... ... ... ... айналды.
Алайда мұның бәрі АҚШ-тың Ауғаныстанда соғыс қимылдарын жүргізуіне
себеп болып ... АҚШ ... ... рет ... жасаса да, ол
Усама бен Ладен мен "Аль-Кайда" террористеріне пана ... ... ... ... ... ... сатып алып қойған деп мәлімдейді.
"Талибанды" террорризм ... ... деп ... ... ... ... ... деп сипаттуға болады. "Аль-каеда" "Талибанды"
кәсіби дайындықган өткізді, солдат, қарумен, ақшамен ... ал ... ... және ... ... ... Құрама Штаттарының соғыс кампаниясының мақсаты осы ... мен ... ... ... ... ауған халқы емес. АҚШ
БҰҰ-ның Ауғаныстанда тұрақгы, өкілетті үкімет құруына және ауған ... ... ... ... ... Бірақ Талибан ауған
халқын құрбандыққа шалды. АҚШ ... ... ... ... үшін ... ... ... террористік ұйымдарға соғыс
ашты.
Әуе операциялары кезінде қаза ... ... ... ... Ол ... еді, егер ... мен "Аль-Каеда" қойылған талапты
орындаған болса. АКТТТ ... ... ... халықгы нысанаға алмайды,
ол керісінше оларды қорғайды. Ал ... мен ... ... ... ... қорғауды мақсат етеді. Олар кінәсіз халықты осы жолда
аямайды. Дүниежүзінің бар ... ... ... көз ... ... да,
"Талибан" мен "Аль-Каеда" өз әрекеттерін тоқтатар емес.
Қайырымдылық бағытта халықаралық коалиция құрамында ... ... ... және ... ... ... азық:түлік программасы мен
көмек көрсететін ... ... ... ... ... ... ... үшін барлық шараларды жүзеге асыруда. 11 қыркүйекке
дейін де АҚШ ауған халқына 180 ... ... ... көрсеткен болатын.
Қыркүйектегі трагедиядан кейін де елдің президенті ... Буш ... ... 320 ... ... ... ... деп
мәлімдеді.(ІЗ). Зардап шегіп жатқан ауған халықтарына Америка ... ... ... лақгырды.
Америка Құрама Штаттары ауғандық дағдарыспен күресудің бес пункттен.
түратын стратегиясын ... Ол мына ... ... Қыс ... қарсаңда елді санитарлық қажеттіліктермен, одеял, жылы
көрпе, азық-түлікпен жабдықтап, өлімді азайту;
2. Халықгың ... ... үшін ... ... ... ... ... сатылатын күнделікті қажетті заттардың, азық-түліктің бағасын
тұрақтандыру;
4. Көрсетілген көмектің дәл ... ... ... ... туғызу, оның
"Талибан" қолына түсіп кетуіне жол бермеу;
5. Ауғандықгардың өзі, шетелдегілері болсын, өз ... ... ... АҚШ ... ... ... ... Пауэлл:" Бүкіл ауған
халқының атынан кұрылатын мемлекет халқың қорғай алатын, оның ... ... ... ... Осы ... біз елдегі барлық
фракциялармен байланыс орнатудамыз. "Талибан" құлаған кезде олар қандай
мемлекет ... ... ... ой ... АҚШ ұсынған
стратегияға Ауғаныстанның өзі ... ... ... ... ... ... және басқа мемлекеттерге қашқан босқындарға БҰҰ мен басқа
халықаралық ұйымдардың босқындар ... ... ... комиссары арқылы
көмек көрсетуде.
Ауғаныстанда орын алған дағдарыстың ... де, ... да ... ... 12 ... ... ... зардап шегуде, оның 5-7
миллионының 2001(2002 жылдың қысынан өтуі де, ... де ... 2001 ... ... азық-түліктің мөлшері 2 миллион метр тоннаны құрады.
Елдің кейбір облыстарында азық-түлік қоры таусылуда. 2001 жылдың ... ... ... үшін ... ... ... ... бойынша
ашаршылық басталған. БҰҰ-ның Азық-түлік және ... ... ... ... жылы егін ... ... 400 ... орнына 10
мың тонна ғана бар. Дүниежүзі бойынша ... жан ... ... ... ал ... ... ... орында(15).
2001 жылдың 11 қыркүйегінен кейінгі 12 айда АҚШ үкіметі ауған халқына
180 миллион долларға қайырымдылық ... ... ... елге ... көп мөлшерде азық-түлік, әсіресе Гиндукуш сияқты
таулы аудандарына, жеткізу. Бұл деген елге ... ... екі ... яғни ай ... 29 ... 52 мың тоннаға дейін ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келе ме
ол жағы белгісіз. Ауғандықтар көбіне бидай ұнынан жасалған. ... ... ... ... ... 90 ... ... ұны, қалған
онының жетеуі чечевица ... ... ... май. Ет тағамдары
әкелінген жоқ. Сондықган да өркенниетті елдер қандай елге, қандай ... де сол ... ... ... ... көрсетілетін көмек қайдан алынады деген ... та ... ... толғандырмай қоймайды. Оны елге жеткізетін Дүниежүзілік азық-
түлік программасы мен үкіметтік емес ... Олар ... ... ... ... Азия ... және Пәісістанды
пайдаланады. Қыста ауа райына байланысты әуе жолдары арқылы тасымалданады.
Тонау мен ... ... үшін ірі ... күзешен жіберіледі.
Ауғандықтар заттың американдық екенін әр пакеттің ... "Дар ... ... ... ... ... Ол пушту мен дари тілінде
жазылған, оның үстіне әкелінген жүкте ... ... ... ... қоса АҚШ ... кім жібергенін ауған халқы білу ... кең ... Бұл ... ... ... ... әртүрлі мақсатта пайдалануға жол бермейді.
Осындай өркенниетке сай ... ... ... да, АҚШ ... ... жоқ. ... төпелеп, жерден тықсырудан талибтер де ыққан
жоқ. " АҚШ Бен Ладеннің айыпты ... ... ... дәлелдеп берсін, сонда
ғана ұстап береміз" деп талибтер де Американың дегенін істемей отыр. Джордж
Буш идеологияның қандай роль ... қару ... ... ... ... өз ... ... радио торабын жасақтауға кірісті.
Дегенмен одан бірнәрсе шығады деп ... ... ... Себебі бүгінгі
хабар ертең ескіріп жатқан мына аласапыран дүниеде бірден мынандай ... айту ... ... ... осы күндері бүл дүние былай болады ... ... ... ... кетті. Германияның Бонн қаласында ауған
ұйымдарының өкілдері 2001 жылдың 4 ... ... ... ... 23 ... ... ... үкіметінен соң бүкіл халык
қолдайтын өтпелі кезеңде көп этникалық,тұрақты үкімет құру туралы келісті.
Мұны Кандагардан ... ... ... ... ... басқаратын болды.
Осылайша 22 желтоқсан 2001 жылы Ауғаныстанды басқару үшін әкімшілік — көп
ұлтты орган құрылды. 21-22 ... 2002 жылы ... Бас ... ... ... ... елшілігінің жұмысын ресми қайта ашады. Ол 1989 жылдан жабылып
қалған болатын. Токиода Ауғаныстанға көмек беру ... ... ... ... АҚШ ... қалпына келтіру үшін 296 мил.
доллар беретінін жария етті(17).
Дүниежүзілік қауымдастықтың, АҚШ-тың көмегі және ауған ... ... ... ... ... ... оған ұл ... қатар қыздар
да баратын болды. Сонымен бірге АҚШ 10 млн. ... ... ... ... ... қажетті заттарды берді.(29) Осындай жағдайда
елден қуылған, бұрынғы режимнің сарқыншағы Захир Шах таққа ... ... ... Ел ... ... деп ... сол болатыны айдан анық. Осы ойымызды
дәлелдегендей жуырда ауған халқы өз елінің ... ... ... лидері
Хамид Карзайды сайлады. Ол дүниежүзілік қауымдастықтың да, өз ... да ... ... ...... жаңа ... өтпелі
үкіметінің президенті.(18)
Қыркүйек терактісін ұмытпау үшін Пентагон қалпына келтіріліп жатқан
батыс бөлікке мемориальдық капсула салды. Онда "11 ... 2001 жыл" ... Бүл ... ... ... үшін. Көп жылға созылған соғыс және
оның зардаптарының "Талибан" басқаруымен ұштасуы, онан ... ... ... ... ... жіберді. Ауған халқының тең жартысы , оның
саны 26,8 ... ... ... ... өмір ... Ауғандықтар
тойып тамақ ішпейді, ауғандықгардың 50%-нің жұмысы жоқ, 70%-і сауатсыз. XXI
ғасыр ... ... ... ... ... ... өмір сүріп жатқан
кезеңде, дүние жүзінің бір елінің терроризм құрбаны болуына ... жол бере ... ... БҰҰ ... ... АҚШ ... алдыңғы саптағы ... мен ... ... ... ... ... біріге қимылдап, терроризмді
ауыздықтап, оларға ауған ... ... ... жем ... ... айқын, оған бүгінгі күннің даму қарқыны да жол бермейтіні де
сөзсіз.
АҚШ қыркүйектегі террорлық актіден ... жасы ... ... ... ... ... ... қайта отырғызып, монархиялық құрылымды
қайта жасақтауды қалады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... 60 адам мүше болып кірсе де,
ондай биліктің орнауы неғайбыл. Ауғаныстанның 40 ... ... ... пен ... ... ... ... ойды санасына сіңіріп,
құлақтарына қорғасын қып құйып отырған талибтердің айтақшыл ... ... ... ... ... өкімет құрудың ұзаққа
апармайтынын ауған тарихының өзі-ақ айғақтап берді. Бұл елдің бас ... ... мен ... ... қоюдың аса қауіпті екендігін әлемдік
саналы қауым сезіп те отыр. Егер онда шариғат жолын ұстаған талибтер сияқты
"фанатик оқымыстылар" ел ... ... Азия ... қауіп төнеді. Кеше
ғана "өркениеттің" дәмін татқан ауғандық еркін азаматтар бұндай қоғамда
ғұмыр кешуді ... ... ... от ... тұтандыруға дайын отырған
мемлекеттер де баршылық. Солай бола тұрса да, әскер ... ... ... ... ішкі ... ахуал түзеле қалады дегенге ешкімде
сенбейді. Оның үстіне Захир шах егер ... ... күн" туа ... ... иеленбек емес, немересіне ұсынбақ сыңайлы. Европада тәрбиеленген, ауған
халқына өзі ... ... де ... ... ... ... ... қалып, елді
билейді деудің өзі де ыңғайсыз болып табылады. АҚШ пен Ұлыбританияның
әскері елден ... соң, елде ... ... ... деп сенуге болмайды.
АҚШ-тың Ауғаныстанға жасаған шабуылының астарында терроршылдықпен
күрес емес, басқа бір ... ... ... ... ... ... ... бітпейді. Террорды құртудың ... ... ... жоюдан басталуы қажет. Терроршы ... ... ... ... ... ... ... жаппай қарулы сойқан
салу — АҚШ-тың ... ... де ... ... ... Оны ... ... мұнан кейін Ливия мен Иракты нысанаға алып отыр. Дәл қазір, яғни 2003
жылдың басында АҚШ әскерін жанталаса Ирак ... ... аты ... ... ... болсада Америка Ауғаныстанда соғыс
жүргізу үшін финанс шығынын қайта есептеуге мәжбүр болды. Осы "террорлық
соғысқа" ол ... да ... ... НАТО-ға мүше елдерге де қаржылай
да, әскери де салмақ салынбай қоймас. Түркия сияқты елдер бүл ... ... ... ... Ресей де АҚШ-қа бәз-баяғы сенімді одақтас
ретінде қарамайды
Террорлық акті ... соң көп ... ... Бен ... ... ... ақпарат беттеріне жарияланды. Онда ол бұл ... ... ... ... ... ... ... қарсы ғазауат шабуылына
шақырыпты. Айтқандай, осы "Аль-Каида" басшысының банктердегі ақша қорыны
есебі жария болды. Оның сомасы дәл ме, дәл емес пе ол жағы ... ... ... қаржылық базасы —5 миллиард АҚШ доллары
көлемінде ... Бұл ... ... ... ... жасау қиын: тек
Қазақстанда өртеніп кеткен ... ... ... ... ... болады.
Казір АҚШ теракті тағы да қайталанып қалуы мүмкін деп сескенуде. Ең
маңызды мемлекеттік нысаналар — электр стансалары, ... ... ... ... ... ... "Террор туралы" заңды жедел даярлап берді.
Кейбір баспасөз құралдары ... ... ... ... ... елді ... ... Терең ойласақ, рас бүгін әлемде қарама-
қайшылықгар асқынып тұр. Атом қаруы бар ... ... ... ... де, сескеніп отырғаны сезіледі. Экономикалық эмбаргоны алып
тастап, оның ... да ... ... мен ... арасындағы Кашмир
дауын өршітпеуге жанталасуда. Екінші майданнан ... ... ... ... ... ... ... оппозиционер Махир
Жабадов пен Ресейдегі "қашқын" ... ... ... ... осы ... араздық туғызды. Қос прокурордың "төңкерісі" сәтсіз аяқталды.
Қазір Бакуды бауырына басып, қызғыштай қорып ... ... ... отыр. Ал,
Тбилисидегі жағдай әбден ушығуда. ТМД-ға ... Э. ... ... ... ... үшін ... ... Израиль-Палестина
арасындағы жанжалға делдалдықгың қауқары жетпей отыр. Ясир Арафатты Израиль
"Аса ... ... деп атап ... ... ... ... ... құлшынып отырғандарды Мүшарраф тек әскер күшімен
әзер ауыздақгап тұр. Өзбекстан талибтердің қоқанлоққысынан ... ... олар АҚШ ... қайтқан соң, халіміз қалай болады деп уайымдауда.
Орталық Азияға екпіндей еніп келе жатқан Ресей де Батыстан ішін тартып
қалды. Ол ... ... ... ... қалуға ұмтылуда. "Қару-жарақ
қанша керек болса сонша жеткіземіз" деп Ресейдің Мемдумасының спикері ... ... уәде ... ... жалақыны 20 пайызға өсірді, қару-жарақ
қорын көбейтуге кірісті. Кәшкене елдің экономикалық ... ... ... іскерлерінен инвестиция сұрай бастағанынан-ақ сезуге
болады. ТМД елдері бір-біріне көмек беруге әзір.
2. Мұсылман дүниесі және ... ... 11 ... селк еткенде, американ трагедиясының
алғашқы сәтінде-ақ ... және ... ... ... ... қолдарында дәлелдері жоқ болса да, бірден кінәні
мұсылман мен палестина ... ... Бен ... жаба ... Онан ... ... бері ... өтсе де, Батыс бұл ойынан әлі дайныған жоқ. Бұл
жорамалды жоққа шығарайық деп ... жоқ, ... әр ... ... болу ... ... ... қорқынышқа ұшыратқан осы мәселе де.
Терактінің екінші күні-ақ оны жүзеге асырғандардың аты-жөні, мәлім
болған соң барып, араб ... ... ... ... мен
мамандары, шетелдік мемлекеттердің басшылары ислам діні ... ... ... ... ... де, алғашқы келген ойдан бірден
айныған жоқ. Солай болса бола тұрса да жасалған ... ... ... іздеуге болмайды. Дегенмен ислам тарихына көз жүгіртіп көрейік.
Исламның екі тармағы бар: ... және ... ... ... олар ... ... ... мұрагері оның туысқан інісі
және күйеу баласы Али ибн Аби Талиб, сондай-ақ оның ұрпақғары. Сунниттер ... ... ... Омар, Осман, Алиді заңды мұрагерлер деп есептейді.
Сунниттер Алла ғана ... ... оның ... деп ... мұсылманның 5 парызын мойындайды. Шииттер осыған қоса-джихад ... ... ... қай тармағы болса да күш қолдануды
уағыздамайды, керісінше адамгершілікке, имандылыққа тәрбиелейді.
Мұсылман әлемін, яғни ... Таяу ... ... тыс ... Азия елдерін Англия, Франция, ... ... ... ... ... ... ... империялар отарланған жерлерді
аяусыз тонады. Олардың ... ... ... және ... ... ... пен қарсылықты тудырмай қоймады. Бірақ оны христиандық
пен исламның қарама қарсылығы деп ұғынуға болмайды.
Қазіргі кезеңде мұсылман дүниесінің басым көпшілігі, оның ... ... де бар, ... ... ... ... Олар дүниежүзілік
кұндылықты өсіруге және қауіпсіз, әділетті дүние құруға ат салысуда. Әлемге
аты жайылған Нигерия жазушысы, Нобельдік сыйлықгың ... Воле ... деп:" Адам ... ... әртүрлі қатынас жоқ, ол универальды. Оны
түсіну мен жетудің әр түрлі жолдары ғана бар" дүниежүзілік ... ... ... дүниесі осы бағытта дамиды. Оның дәлелдері Адам қүқының
Азиялық хартиясы, Адам ... Араб ... ... дүниесіндегі адам
құқының Каир хартиясы. Әрине бұған мұсылман дүниесі өздерінің тарихи және
мәдени традицияларына сәйкес өзінің ерекшелігін ... ... ... ... ... ... принциптерін мойындайды. Оны
дүниежүзінің 200 мемлекеті таныды.
Күрделі проблемалары болса да Иордания, ... ... ... ұйымдар дайындамайды. Елде экономикалык қиын жағдай болса да,
жаппай сауатсыздық пен аштықты жоюдың күрделі проблемаларын шешуде ... Шри ... ... ... ... ... террактілерді
пайдаланбайды. Оңтүстік Азияның, Африканың, Латин ... ... ... ... мемлекеттерімен бірге тығырықган бейбіт шығу
жолдарын іздейді.
Азуын айға ... ... АҚШ ... ... барлык мұсылман
дүниесін кінәлауын қойып, тәубасына көп ұзамай-ақ келе бастады. Әу баста
исламдық терроршылардың ... ... ... ... ... қаратып
шалмақ болып өршеленген АҚШ райынан қайтты.Оны мұсылман мемлекеттерінің бір-
бірімен ымыраласа бастауы есін ... Енді Буш: ... ... ... көп, біз тек қана ... ... -деп
әуелгі пікірінен аунап түсті.(20). Ал АҚШ-тың жортуылдас серігі Ұлыбритания
осыдан ... жыл ... ... ... шақ ... православиеліктер
мен католиктерді әзер "жуасытып" болған еді. Бұл дінмен, халықтың сана-
сезім, рухымен ойнаудың өте ... ... тағы бір ... ... ... ... ... мүддесімен санаса бермейтін Ресей де
ежелден белгілі тарих сабағымен қайта есептесе бастады. Президент ... ... ... ... үлес ... енді ... "жылы қабақ" танытуға кірісті. "Ислам экстремистері" деген сөз
тіркесі лексиконнан шығып қалды.
БҰҰ, әсіресе 15 ... ... ... 5-і ... АҚШ, ... ... ... (Қауіпсіздік Кеңесі халықаралық қақтығыстарды
шешуде едәуір роль атқарады. Қауіпсіздік Кеңесі тұрақты мүшенің ... ... ... қабылдайды. Кейде ол қабылдаған шешімдер осалдык
көрсетіп жатады. Күннен-күнге дүние жүзі бір-бірімен тығыз ... бола ... ... ... ... ... ... және ТМД-ның басқа мемлекеттері Батыс, Орталық, Шығыс
Европаның барлық үлкенді-кішілі мемлекеттері әр ... ... ... ... ... ... қажет болып отыр.
Терроризм қандай формада әрекет етпесін қазіргі кезеңдегі ең ... ... да, ... ... ... әрі ... іріп-шірігенін
көрсететін айқын көрініс болып табылады. Қөп жағдайда бұл тенденциялар
дүниежүзілік қатынастарды ғаламдану процессімен тығыз ... ... ... ... ... ... ... күрделі дүние.
Батыстың этностың қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі формадағы
қарсылықтарды туғызады. Қарсылықтың -сипаты мен формалары ... ... даму ... ... ... ... ... формаларының туындауы мынандай жағдайлардан болуы
мүмкін:
1.Традиционализм (антимодернизм (Батыстың экономикалық .және идеялық
экспансиясына реакция. Бұл жағдайда ... діни ... ... ... ... ... ... табылады. Былайша айтқанда, Батыс
енгізген ... бәрі ... ... ... ... де, ... мен традициясын бұзушы ретінде қабылданады.
2.Ұлтаралық қақтығыстар. Келеңсіз тендиялардың дамушы ... ... ... ... мемлекетаралық шекарлардың
реттелмеуі, этникалық қауымдардың өзін-өзі басқаруының толық ... ішкі ... ... мемлекеттердің дамуы мен олардың
шекараларының анықталуы отаршылдықтың ... ... ... да, ... жергілікті географиялық, әлеуметтік-экономюқалық және
этноконфессиональдық жағдайға онша ... ... ... бір ... ... күш ... бұзу ... болған, осылайша батыстың
талпынысына, жаңа блеясада қалыптастыруды ойластырған да болар. Көптеген
қайшылықтарды талдау қалыптасқан ситуацияның ірі ... үшін ... ... ... ... ... ... қақтығыстар орын
алып келеді.
3.Саяси экстремизм. Саяси бірлестіктер арасындағы аралық және топтың
ішіндегі ... ... ... ... ... органдардағы басқарушы топтың геосаяси және геоэкономикалық
лобизимінің ... ... Бұл ... ... ... көрші мемлекеттегі тұрақсыздықты қолдау немесе террор арқылы
біреулердің мүддесіне жету, саяси мақсаттарына жету жолында шантаж немесе
қорқытуды ... ... ... ... ... терроризм орныққан күш
арасалмағын бұзуға ... ... ... одан ... ... ... табу үшін қолданатын шара деп есептелінеді. (21)
Мысалы, 27 ... 1985 жылы Абу ... ... террорлық
ұйымының екі тобы Рим мен Венадағы "Эль- Ал" компаниясының ... бір ... ... ... 6 қыркүйек 1986 жылы Абу Нидальдің
шииттер мен ... ... тобы ... синагогында қанды қырғын
ұйымдастырған. Осы екі акцияның ... ... ... ... ... жол бермеу болып табылады. Шабуыл Арафаттың басшылыққа
үмтыуын қолдайты екі европалық елде және Иордания мен БҰҰ ... ... ... жөніндегі келісім жүріп, шешілер сәтке жеткен ... ... діни ... мен ... өкілдері арасындағы
қайшылықгар әлі күнге ... ... ... ... дамудың барысында
исламның орталықгануының бөлінуі прцессінде тәуелсіз автономды ... бұл ... ... ... ... ... бір ... туғызды. Мәселен, XIX ғасырда Аравияда ваххабистер суфийлердің
практикасын исламның іліміне қайшы ... деп, ... ... ... ... ( ... бытыраңқылық кезеңде мемлекетті
орталықгандыруға бағытталған шараларын марабуттардың сепаратистік
тенденцияларын бір-бірімен қағыстырды деп ... ... ... және ... ұйымдар арасындағы қайшылық
өте терең. Ресми дін мен діни маргинальды элементтер арасында да ... бар. Осы ... кей ... сепаратизм мен экстремизмді
тудырып отырады. Бүгінгі танда саясатшылар экстремизмнің бірнеше түрін
анықтайды:
1. Антисистемный ... ... ең көп ... тірі ... Саяси күштердің діни ұйымдастырушылық статусын мойындамау, қазір
бұл жағдай ... орын алып ... ... мен өкіметтің қақтығысуы. Бұл
жағдайда өкіметтегі ресми дін өкілдері радикальды ... ... ... емес деп ... тұрады. Мұнда сайланған немесе таңдалған
дін тобының позициясы ... роль ... Ол ... ... ... қатынаста болады, қолдай ма, әлде оппозиция ма, немесе мемлекеттің
жүргізіп отырған саясатын ... ма. ... ... ... ... ... ... Басымдық көрсететін титульдық этностың яғни
титульдың әрекеті, оларға әжептәуір жеңілдіктер беріледі.Мүндай ... ... ... ... ... ... ... топтар
ұйымдастырған ұзаққа созылған қозғалысқа айналады. Оның ... ... ... ... Азаттық қозғалысының халықтық
сипатының күшеюі оған сөзсіз діни-традициялық ... ... ... ... Абдель Қадыр бастаған Алжирдегі француз отаршылдарына
қарсы қозғалыс. Индонезиядағы Дипонегоро бастаған ... ... ... ... туы астындағы суматрадағы бас ... ... ... ... ... ... Сеийда Ахмед Барлеви бастаған ваххабистердің, ... ... ... ... Пенджаб, Кашмирдегі толқулар, Солтүстік
Ирландиядағы радикальдық элементтердің әрекеттері осыны дәлелдейді.
3.Сектанттық ... Діни ... ең ... ... ... болатындығы күтпеген жерден елде орын алған экономикалық-әлеуметтік
жағдайларға байланысты бұрқ ете ... ... ... ... ... ... де ... өзгеше болып табалады.
4.Діни экстремизм (антиконфессионализм). Қоғамда діни құндылықгарды күшпен
орнықтыру ... ... ... діни ... ... ... Стамбулдағы қырғын Израйль мен Египет үкімет басшыларының Таба
анклаваларының тағдыры туралы келіссөзін болдырмау үшін жасалды.(23)
Қазіргі ... ... ... ... пен Вашингтонда
жасалған терактілер әртүрлі ойыншылардың қатысуымен ... ... асуы да ... ... ауқымына позициясын анықгау үшін тиімді
болғанын көрсетеді.
СУАР –Ауғаныстан –Иран –Ирак -Парсы шығанағы -Ливия осі ... ... ... ... ... ... ... бағытты
бұзуға бағытталды. Терроризм геосаяси мүдделерді жүзеге асырудың
инструменті ... ... ... ... ... ... пен КСРО құлағанға
дейінгі кезеңде, геосаяси бәсекелестік жағдайда, бүкіл дүниежүзінде ... ... ... ... ... жағдайда экстремистік ұйымдар ішкі
қайшьілықтарды пайдалана отырып, геосаяси мүдделерді жүзеге асырудың құралы
болды.
Бұл саясатта елдер арасындағы мемлекетаралық ... ... ... ... Бір ... ... тартылса, екінші мемлекетте
тұрақсыздық қолдау тапты, бұл ... ... және ... ... ... ... қатынастардағы шиеленіс
Пакистан мен Қытайдың Солтүстік-Шығыс Индиядағы нага мен мизо сепаратизмін
қолдатты. Иран мен Ирак ... ... курд ... ... азаттық жолындағы қозғалысын мемлекет арасындағы ... Діни ... ... ... ... ... ... исламның тарихи преценденттерін, ішкі қайшылықтарды пайдаланады.
Ислам факторына ... ... ... ... ... ... да ... сипатта екенін естен шығармау керек. Мұндай жағдайда саяси
экстремизм халықтардың ойынша елеңбеген, бүзылған ... ... ... ... ... саяси экстремизмнің мүддесіне ғана жауап
береді. Қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... ... түсе ... осы ... келіп ситуация
күрделене түседі. Ислам көп жағдайда белгілі бір саяси мақсатқа жету ... ... өмір ... тұрған системаға қарсы көңіл-күй тудыру
үшін кейбір этникалық топтардың ... ... ... ... ... - ... басына жаңа саяси топтың келуін қамтамасыз ету болып
табылады.
Казіргі кезеңде ғаламдану процессінің дамуы өлеуметтік қатынастар
системасының ... ... ... ... ... бұл ... ... бір бөлігіне айналды, ол товарларды еркін
орналастыру үшін, әсіресе наркобизнеске кең жол ашу ... ... ... ... Көптеген қайшылықгарды талдап көргенде олардың
шығу себебі экономикалық болғаны байқалады.
Ислам ... ... ... оның ... ... ... ... Оның классикалық мысалы Осман империясындағы исламның қызметі
мен оның одан әрі даму эволюциясы немесе Сауд Аравиясындағы исламның ... ... Бұл ... ... ... бірі саяси
процесстердегі дін адамдарының ролі, яғни олардың мемлекеттің ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Өкімет системасына дін адамдарының саяси ... ... және ... ... ... ... араласса мемлекеттің
мүддесін жүргізушіге айналады да, ... ... ... онша ... ... ... дәлелдеді. Соның бір дәлелі
бүгінгі ... ... XX ... ... ... діни адамдар "
Мұсылман-ағайындылар" қозғалысының экстремистік қанатынан бөлініп, "аль-
Джихад", "ат-Такфир уа-ль хиджра" және ... ... ... ... ... ... идеологтарының бірі Фарадждың "Ұмытылған борыш"
кітабы жөнінде сөйлеген сөзінде Египеттің үлы муфтийі бүл кітап еретикалық,
хариджит бағытына жатады, ... сену ... ... күнә жасасада,ең
бастысы адамның Аллаға шын берілуі ... ... ... Осындай қорытындыны
"Мұсылман-ағайындылар" партиясының теоретигі Мұхаммед аль-Газали ... ... ... ... ... ... әр елде
исламның ықпалы әр түрлі екендігін естен шығармау керек.
XX ғасырдың 50-80 жылдары Египетте системаға қарсы экстремизм қанат
жайды. ... ... ... ... ... ... идеялык платформасы нанымды ғана емес, әлеуметтік
тәртіп нормаларын, ішкі және сыртқы саясатты жүргізуді өздеріне ... ... ... ... ... қанаты патриоттык ұйым"
Ерікті офицерлермен" ... және одан ... ... ... ... ... қалыптасқан деп А. Садаттың Кемп-Дэвид келісімін құптамады.
Түркиядағы исламның ... ... ... ... ... ... ... кейбір мығым элементтері туралы айтпай кетуге
болмайды. Ол жекелеген радикалды элеметтердің лаицизм саясатына ... ... ... фактордың абыржытушылығынан көрінеді. Ресей зерттеушісі Г.И.
Старченко лаицизм жақгаушылары мен ... ... ... ... саяси өмірінің ... ... ... деп ... ... ... К. Карпат түріктің саяси өмірінде үнемі саяси
дағдарыстар жөнінде ... ... Ол ел, ... мәдениет және идеялық
негіздер басқарылатын сырттан әкелінетін конституциялық модельдердің тез
трансформациялануы мен ... ... ... ... ... туындап отырады деген тұжырым жасайды. Түркияда қоғамның
әртүрлігіне байланысты суфийзмнің факторы өте ... ... жас ... ... жылдарында шейх, дервиш,мюрид титулдарын алып
тастаған кезде ... ... ... мен радикалды шаралар кей бір жағдайларда
кері ... ... ... бір ... 1967 жылы ... ... Тухиах
қүрған сандчылар мен сулименчилер сектасы аса құрметтелетіндігі болып
табылады. Туркияда ... ... ... ресми жөне ресми емес
партиялар мен ... ... ... ... "Үлы ислам майданы",
"Исламдық жарылқау партиясы", "Исламдық тәртіп ошағы","Рефах (Благоденствие
(","Сұр қасқырлар" партиясы, "Орташығыстық түрік ... ... ... саны 5 ... ... ... ... жағдайға талдау
жасайтын болсақ үш бірдей күшті тенденцияларға назар аударуға болады. Ол
дамудың үш дәуіріне байланысты ... ... ерте ... ... ... ... ... кезеңде, исламның қоғамдағы роліне
барынша ... баға ... үш ... ... ... ... ... климатын демократизациялауда лйвиялық
басшылар, 1969 жылғы революциядан соң исламдык ... ... ... пен ... ... ... ... Қоғамды қазіргі джамихирийлік системаға ыңғайлап, ливиялық
басшылар жекелеген жағдайларда халифатты «енгізуге ... деп ... ... ... ... ... орнығу процессі
діни исламдық рулық-тайпалық ... ... ... ... ... ... қатар, конфессиональдың ішіндегі
қақтығыстар едәуір роль атқарады. Ортодоксальдық емес бағыттағы Солтүстік
альянсқа ... ... ... ... консервативтік классикалык
принциптерді қолдауда. Ресейлік шығыстанушы Л.Р.Полонская ауған мен үнді
мұсылмандары арасындағы байланыстарды ... ... ХҮІІ ... ... ... Ахмед Барлеви басшылығымен құрылған ваххабистер
қозғалысының ауған мұсылмандарына үлкен ... ... ... ... ... Азия ... ... қозғалысы әрекетінің
жандануы өте қауіп тудырып отыр. Олар өз мақсаттарына жету үшін экстремизм
мен ... ... ... ... кең тараған көрініс— ваххабизм қалай
дүниеге келді. Ваххабизмнің шығу тегі былай түсіндіріледі. Оның негізін
салушы Мүхаммед Ибн ... жас ... ... ... ... Оның
әкесі мен үлкен ағасы аты шыққан діни қайраткерлер болатын. Олар және оның
басқа ұстаздары Ибн Абдул-Ваххабпен ... ... ... ... ... Оған жас кезінен бастап сенімсіздікпен қарады. Ол ірі ... ... ... ... ... Дін ... мұндай көзқарас барып тұрған айып ... ... ... ... ... жеңіл жолын ұғындыруы көп адамдарды адастыруға
ұшыратады. Ваххабистер сектасының негізін салушылардың ... ... ... ... ... олар ... ... деп есептеді.
Джахилии уақытынан бері бедуин тайпаларының ... ... ... ол ... ... солардың ішінде бастады.
Бедуиндер Ибн Абдул-Ваххабтың ілімін қолдады. Ибн ... ... ... ежелгі бедуиндық әскери традиция мен оған байланысты
туындаған "Ардың ... ... ... ... ... ... пайда болғанға дейінгі қатынастарға сүйеніп, ол кез-келген ... ... ... тартып алу керек деп ... ... ... ... мәнін бұрмалауға жол бермей, Аравияда
ваххабизмнің таралуымен күресті. Ибн ... тірі ... діни ... ... бұл ... жеке мүддені көздейтінін түсінді.
Ваххабизмнің тамыры тереңде жатыр. Мүхаммед пайғамбардың тірі кезінде-ақ
жалған пайғамбарлар пайда болған. Олар ер адам да, әйел адам да ... бірі ... ... ... жалған пайғамбар Мусайлим Аль-Каззаб.
Оның ізін куушы Мусайлим руынан шыққан принц Мухаммед Ибн-Сауд, онан кейін
оның ... ... ... Олар ... ... ... қолдайды,
ислам әулиелеріне және қасиетті пайғамбарға табынудан бас ... ... ... келтіріп және олардың бейбітшілік, тыныштық,
қауіпсіздікке үмітін жояды. Осылайша бұл ағым исламға қарсы ағым ... Оның ... бұл ... ... тура ... ма, емес ... күдігін тудырады. Ибн Абдул-Ваххабтың үлкен ұстазы, Мұхаммед Ибн-
Сүлейман өзінің оқушысына былай деп жазды: "Ибн ... мен ... үшін ... ... ... мұсылмандарды масқараламауынды
сұраймын. Басқа жолға түскен Алланың құдіретіне ілігеді. Егер ол Алланың
іліміне ... ... оны ... - деп ... ... ... барлык мұсылмандарды бұлай атама, өйткені сенің өзің тура жолдан
ауытқьдың. Тура жолға түс."(30). Бірақ бұл ... Ибн ... ... ... тарихы осылайша исламды тазарту үшін күрес деген идеямен ХVП
ғасырда дүниеге келген еді. Исламның бұл ағымы Сауд Аравиясының ... ... ... келді, ал ваххабист миссионерлері өз идеяларын
насихаттау үшін дүниежүзінің барлық бөлігіне ... ... ... жерлерде өкімет қолдаған ислам лидерлерінің қарсылығына ұшырады.
Сондықтан да бұл ағымды тарату үлкен нәтиже бермеді. Жергілікті ... ... ... ішкі ... ... ... ... Аравиясындағы ислам радикализмі басқарушы ... ... ... ... отыр. Атап айтқанда мұсылман
топтары түбекте американ ... ... ... олар ... ... ... 1994 жылы; қыркүйекте батысқа қарсы маргинальдық топтың
лидерлері шейх Сальман аль-Ауд пен ... ... ... ... ... ... ... ететін екі тенденция
міндетті түрде болады: ішкі және ... Онда ... ... осы факторды ішкі, сыртқы күштердің саяси ... ... ... ... ... ... күшті позициясының болуына
байланысты діннің саяси топтарының позициясы, қоғамның ... ... ... ... ... және ... ... мен
исламды классикалық қалпында қалдыруды жақтаушылар арасындағы қарсылық ... ... ... ... ... бірі елдің даму деңгейіне, әсіресе
экономикалық дамуына байланысты. Ислам ... ... ... ... ... ... болып саналады. Ислам қандай формада
көрінбесін өзінше уникальды, әр жағдайда бірінен бірі ... ... ... ... ... Қазіргі кезеңде кейбір Батыс топтарының
исламдык факторларды айыптауы жағдайды толық түсінбей, ... ... баға ... туындап жатыр.
Діни-саяси экстремизм аясында ислам фундаментализмі ... ... ... ... өте ... ... есептелінеді. Қазіргі кезде
террорлық құрылымдар системасында осы бағыттағы террористік ... ... әр ... ... ... Ең ... "Мұсылман-
ағайындылар" (Египет, Сирия, Сауд Аравиясы), "Хезболла"(Ливан), "Хамас"
(Палестина, Израиль), "Қаруланған ... топ" ... ... "Аль-
Джихад аль-ислам" (Иран), "Хизб-ут-Тахрир" (Ауғанстан, Сауд Аравиясы) және
Усами Бен Ладен, Оджалан, Личо ... ... ... ... Ю. И. ... ... терроризм қазіргі кезде терроризмнің кең
тараған түрі ... ... діни және ... ... бір ... мақсат қояды."-деп көрсетеді. Орталық Азия
республикаларының заңдарында мемлекет алдында дініне қарамай ... тең ... ... діни ұйымдар тең деп көрсетілген. Әсіресе соңғы
кезеңде ... ... діни ... ... теологиялык
оқу орындары ашылуда, қайырымдылық қызметтері кеңеюде. Дегенмен дінге
бетбұрушылық қайшылықгарды да тудыруда. Ол ... дін ... ... ... ... ... ... өз
қаржыларымен ықпал ететін аймақ үшін ... ... ... ... Орталық Азия мемлекеттерінің зандарына сәйкес келсе
де, қоғамда келеңсіз орны ... және Орта ... ... ... Ресей мен ТМД елдерінің
кейбіреулерінде орын ... ... ... ... ... ... қозғалыстары оларға қаржылай көмектеседі. Информациялық көпшілік
кұралдары (СМ) хабарлағандай ... емес ... ... ... ... ... ... бастаған.
Атап айтқанда, Қазақстанда заңға қарсы ваххабизм идеясын таратуға
әрекеттенген азаматтардың істеріне тоқтатылып, жолы ... және осы ... ... ... куушылардың секта құруға ұмтылуына тиым ... 1500 ... ... тойы ... ... ... ... ұйымының атынан әрекет еткен жасырын ... Ары ... ... ... оның ... Кентау мен Тараз
қалаларында бар екендігі айқындалды.(32). Олардан қару арсеналы, өздерінің
мақсаттарын көрсететін листовкалар мен әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері де ашылды.
Соңғы жылдары ислам елдерінің халықаралық ... ... ... ... ірі державалар амалсыздан келісуге ... мына ... ... ... ... ... ... түсуде:
Пакистан, Иран, Сауд Аравиясы, Египет, Туркия және тағы ... ... ... зор ... жинақтаған олар әр түрлі бағыттағы ислам
қозғалыстары мен ... ... ... ... ... ... Ол үшін мемлекеттік емес және қоғамдық қорлар, ... пен ... ... ... Діни экстремистер үшін
наркобизнес қаржы табудың кең тараған түрі, ол ... ... 20 ... ... ... ... ... оның ең басты
салдарының бірі мемлекеттің инфрақұрылымын ... ... ... ... ... ... ... елде барлык антагонистік қайшылықгардың
шиеленісінің шешілуі еді. ... ... өте ... де, ... Бұл ... пен қиындық елдегі революцияға қарсы ішкі күштің
Ауғанстан Демократиялық Республикасына қарсы әрекет ... ... ... ... эстремизмін кең таратушы басты күш —Ауғанстандағы " Талибан".
Ауғанстандағы Жоғарғы Кеңестің қолдауымен 1992 жылы пешевар лагерінде ... ... ... ... Бүл адамдар Пакистан қорғаныс
Министрлігі мен молла Омар ұйымдастырған орталықтарда ... ... жылы ... ... ... алған соң, " Талибан" қозғалысының
басшысы молла Мохаммад Омар өз қозғалысының мәнін былай ... ... ... ... ... ... Ауғанстандағы Жоғарғы
Кеңестің қолдауымен 1992 жылы пешевар лагерінде 3000 адамнан ... ... Бүл ... ... ... Министрлігі мен молла Омар
ұйымдастырған орталықтарда дайындықтан өткен. 1996 жылы қыркүйекте талибтар
Кабулды алған соң, ... ... ... ... ... Омар өз
қозғалысының мәнін былай түсіндіреді: " ... ... ... ... ... ... басқаруды Ауғанстанда күшейту; елден
зұлымдық пен сенімсіздікті қуып шығу. Олар офицерлер емес, іс-әрекеттеріне
қарағанда реформистерге ... ... ... ... ... мүлдем қарсы келеді.
Өйткені шариаттың басты ілімінің бірінде ... ... " Еш ... ... шабуыл жасау- батырлық емес; ешқандай мәні жок бұл әрекетті-.ешнәрсе
де ақтай алмайды, ол ... күні ... ... Батырлық - азаттықты,
батылдықты және өзін-өзі қорғағанды ғана ... ... ... (33). Өз
мақсаттарында шариатты күшейтуді көздейміз деп әйгілегенімен талибандар өз
мүдделеріне қарсы шықты.
"Талибан" өкімет басына келгелі бері ... ... ... ... ... еді.
ҮШІНШІ ТАРАУ
ӘЛЕМ ТЕРРОРИЗМГЕ ҚАРСЫ З.І.Дүние жүзі терроризмді
айыптайды.
Қазіргі кездегі терроризм адамзат баласына үрей мен ... ... ... ... ... ... терроризм ұйымдастырылған
құрылымы бар, өзінің қаржы жүйесі бар және бір ... ... ... ... ... болып көрінетін, көптеген террористік ұйымдардың
қызметін үйлестіріп отыратын эксаумақтык штаб — пәтері бар ... ... ... ... мен ... ... ... сипат алып
отырған жағдайда ... ... ... және ... ... ... отырған осы құбылыспен күресте тек қана
халықаралық үйлестірім тиімді болып табылады.
Терроризммен күресті үйлестіру ... ... ... ... жүргізіліп келеді және бұл ретте, дүниежүзінде ... ... ... ... ететін айтарлықтай тәжірибе жинақталған. Осынау
бай да, сонымен ... ... да ... ... ... ... ... күресінен бірнеше өзекті-
өзекті стратегияларды саралап ... ... ... таңда ғаламдық
ауқымда терроризмнің қауіп-қатеріне қарсы әрекет ететін институттың ең
тиімдісі Антитеррористік ... ... ... селт еткізген Америка Құрама Штаттарында болған террорлық
актіден кейін дүние жүзі бұл алапатқа қарсы ... ... ... еді. 2002 жылдың наурыз-сәуір айларында Құрама Штаттары өздеріне
қолдау білдірген 46 ... ... ... Соның ішінде мұндай
декларациялар Біріккен Ұлттар Ұйымы, НАТО, ОАГ, АНЗЮС ... ... ... ... ... ... 17 мемлекет
16500-ден астам әскери қызметкерін жіберді. 136 мемлекет түрлі формада
әскери көмектерін ... 142 ... ... ... ... ұйымдардың активтерін тұқырту туралы жарлықгар мен заңдар
шығарылды. 190 мемлекет мұндай ... ... ... дайын екендерін
білдірді. 11 қыркүйектен бастап ... ... ... ... 1000-ға
жуық агенті тұтқындалды.(2)
Антитеррористік коалицияның әскери ... ... ... операцияларды жүзеге асыру барысында террористер базасына
ракета - бомбамен аса дәлдікпен соққылар беруге ден ... Бүл ... ... ... созылмалы да індеткен соғыс науқанына
үрынбау болатын. Бүл ... ... ... ... ... ... аз
мерзімді шалт қимыл операциясына негізделді.
НАТО-ның әскери күші жұрттың күткеніндей, ... ... ... ... ... 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террористер
шабуылы тұтастай альянсқа әскери шабуыл ретінде бағаланған болатын. Тарихта
түңғыш рет 1949 ... ... ... ... келісімнің ережесіндегі 5-
бапқа жүгінім жасалды, онда НАТО-ның бір мүшесіне шабуыл жасалса, ... ... шара ... үшін ... ... міндеттеу көзделген
болатын.(З)
Альянсқа қатысушылардың нақтылы әрекеті НАТО әуе ... ... ... 7 жүйесін, Шығыс Жерорта теңізіндегі НАТО-ның әскери-
теңіз топтарын ... және НАТО ... мен ... ... ... әскери әрекеттерге жұмылдыру, сондай-ақ
Ауғанстанның шаруашылығы мен ... ... ... ... ... басшылық еткен Антитеррористік коалиция күштерінің Ауғанстандағы
әскери акциясы Қауіпсіздік ... ... БҰҰ ... сай келетін
шара ретінде бағаланды. Бұл кұжаттың ... ... егер ... ... ... ... болса, әрбір мемлекеттің жеке-жеке немесе
ұжымдық қорғаныс жасауына құқығы бар.
2001 жылдың қыркүйегі мен ... ... ... ... БҰҰ-ның антитеррористік саясатындағы кейбір ... ... тағы да екі ... ... Осыған орай, 2001 жылдьщ 28
қыркүйегінде БҰҰ террористік актілерді жүзеге ... ... ... ... ... ... дем беретін кез келген қызмет түрлеріне
тосқауыл қоюға мемлекеттерді мүмкіндігінше шара қолдануға ... ... ... ... ... Қауіпсіздік Кеңесі тарапынан бақылап отыру
үшін арнайы контртеррористік комитет құрылды.(4)
Қазіргі кезде адамзат баласының өміріне ... ... ... бір түрі ... терроризммен күрес туралы Конвенция
қабылдауға дайындық жүргізілуде. Бүгінгі таңда ... ... ... және ... ... тереңдете түсу
қажеттігін ОБСЕ басым ... ... ... ... атап өткен жөн.
Мәселен, осындай нәтижелі істердің бірі жаңағыдай ынтымақтартықгы
тұрақгы түрде үйлестіріп ... ... емес ... құру ... ... ОБСЕ 2002 ... ... алда атқарылар іс ретінде Терроризммен
күрес Хартиясын қабылдауды жоспарлап, қабылдады. Сонымен континенталды
қауіпсіздікті ... ... ... ... ... ретінде ОБСЕ-нің
қалыптасу тәжірибесін атап өтуге болады, оны Азия аймағында да үлгі ... ... 2002 ... ... ... ... ... және сенім
білдіру шаралары жөнінде өткен бірінші саммитте Кеңестің мөн-маңызы, ондағы
ұйымдық шаралардың өзінше бедерлену жайы, бұл ... ... ден ... ... ой ... ... өтісізілген біріщиі АӨІСШК
Саммиті азиялық континентте терроризмге ... ... ... ... ... ... ... алымды қадам болғанын атап. көрсетуге болады. Бұл
іс халықаралық астармен астасқанда тіптен айрықша мән-мағынаға ие ... ... ... ... евразиялық коалиция қалыптастырудың
актісі болды. Азиялық елдер, осындай жоғары сенім деңгейінде, терроризмге
қарсы күрес принципінің ... ... тағы да ... Мәселен,
Саммиттің қорытынды мақсаты- Алматы ...... ... терроризмнің кез келген түрі мен ... ... ... ... ... оны қолдау мен іштей мойындау ... ... ... ... ... айыпталатыны
айтылды.(б)
Алматы Саммитінде қабылданған қорытынды актіге сәйкес, терроризммен
күрес ішінара немесе кемсітушілік ... ... ... ... ... жөнінен жан-жақгы да жүйелі жүргізілуге тиіс. Осы ... ... ... бәрін қамтитын конвенцияның дайындалуына
қолдау көрсетілуі игілікті іс. ... ... ... да ... ... мәні бар. Атап ... АӨІСШК Саммиті Үндістан мен
Пәкістан арасындағы қарым-қатынасқа орай Оңтүстік ... ... ... ... ... және Алматыдағы кездесуден кейін Пәкістан
президенті мен ... ... ... ... ... ... ... әлем байқады.
Қалай .дегенмен де, терроризммен күрес жөніндегі халықаралык
ұмтылыстар өңірлік деңгейдегі күш ... мен ... ... та, ... ... еді. Бұл орайда Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығының, ... ... ... (ШЫҮ) және Ұжымдық қауіпсіздік
келісім Ұйымының қызметтерін баса көрсету ... ... ... бұл ... әрқайсысы қазіргі кезде толық дәрежеде халықаралық
институттар бола қоймағанына қарамастан, ... ... ... ... ... әсер ... отырғандарына қарамастан бүгінгі таңда бұл
құрылымдар антитеррорлық статусын күшейту жолында мәнді де нақты қадамдар
жасап ... ... ТМД ... ынтымақтастығының негізгі бағыттарының-
бірі. 2000 жылы маусымда, Достастық елдер басшыларының Москва ... ... ... ... ... ... және басқа да
экстремистік көріністермен күрес жөнінде ТМД қатысушыларының ... ... ... ... ... құру ... қабылданды.
ТМД-ның Антитеррористік орталығын (АТО) Достастық аясындағы нақгылы
әрекет ететін антитеррористік институтқа айналдыру көзделді. ... ... ... ... ... талдамалы міндеттерді орындауға шоғырландыруда.
Орталықтың басшылығымен нақгылы шаралар жүргізіліп жатқанымен, әзірше оның
ұйымдастырушылық практикалық ахуалы жүйеленген ... ... ... ... күресте Достастық елдерінің қызметін ширататын "Біріккен
антитеррорлық ... ... ... ... ... мен ... тәртібі туралы Ереженің" қабылдануы болмақ. ТМД-ның
АТО-сы бұл қүжаттың жобасын әзірледі, қазір бұл жоба ... ... ... деңгейінде саралануда.
АҚШ пеи НАТО-дағы одақтастары және Антитеррорлык коалиция күштері
Ауғанстандағы талибтерді ... соң, ... ... ... ... байқалады. Алайда оған қарамастан, ... 2002 жылы ... ... кездесу ШЫҰ-ның болашағына қатысты
пессимизмді сейілтті. (8) Осы саммиттің алдында ғана Ресейдегі ... ... ... ... зор ... ... пікір білдіргендігін
атап көрсетуге болады. Егер мұндай жағдай ... ... ... бұл ... ... ... болса, онда ШЫҰ-ның ... аса ... ... ... ... ... ... Мұның өзі АСЕАН елдерімен қарым-қатынасты реттеуде жарқын болашағы
белгі ... ... ... Азияға қарай ШЫҰ-ның айтарлықтай қадам
басуы болып табылады.
АҚШ-тағы 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террорлық ... ... ... болып Ресей болды: теракті жасалған соң бір сағаттан кейін ... ... ... ... Путин:" Нью-Йоркте болған жағдай ұлттық
шеңберден шығып кетті, бұл ... ... ... ... цивилизациялық
дүниеге тасталған шақыру (вызов) болып табылады"деп мәлімдеді(9)
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қажет екенін атап көрсетті және ... ... ... ... дайын екенін білдірді(Ю). Осы оқиғадан ... ... да ... ... ... ... ... шараларын белгіледі. Атап ... ... ... ... жөне ... да ... мен ... күрес жөнінде 2002-2003 ... ... ... (Ю) ... ... ... ... терроризммен және
экстремизммен күрес бойынша жақын және алыс ... ... ... жүргізілуде, біріккен ескерту шаралары қабылдануда. Алматы
қаласында 2002 жылы ... ... ... ... жыл ... ... ... өткізілді. Сонымен қатар, 2002 ... ... ... ... ... ... тобының" отырысы болып, онда
ШЫҮ-ның Аймақтық антитеррорлык құрылымын (ААТК) ұру келісілді.
Казақстан ... Н. ... ... ... мемлекеттің
халықаралық саладағы жүргізетін мәселелерінің негізгісіне айналғандығын
атап көрсетеді. 2002 жылдың маусымында ... ... әуе ... алдын-алу шаралары бойынша кең қарымды "Дабыл" жаттығуы
өткізілсе, шілде ... ... ... ... ... ... Бұған қоса, қазақстандық және ... ... ... ... өткізген Каспийдегі "Бейбітшілік-
теңізі-2002 кең қарымды әскери ... атап ... ... ... 1999 ... 13 ... ... терроризмнің павйда болуына қарсы әрекетінің құқықтық және
ұйымдастырушылық негізін анықтап берген "Терроризммен күрес туралы" заң
қабылданды. Каазақстан ... ... ... ... ... әрекет
тетігі арнайы заңнан басқа да заңдарға арқа сүйейді. Ол-Қылмыстық Кодекс
заңы. 2002 жылдық ... ... ... ... ... ... ... онда террористік актілер мен ондай әрекеттерді
жүргізгені үшін ... ... ... ... ... ... көрші
елдермен мемлекеттік шекараны делимитациялау процесінің мәні зор, Қазақстан
мен көрші ... ... ... ... ... ... ... деп айтуға болады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... шекаралық учаскеге қосымша
бөлімшелер мен ҰҚҚ-нің Шекаралық қызметіндегі бөлімшелері, екі шекаралық
отряд орналастырылып, ... ... жаңа ... пункттері,сондай-ақ
қосымша блокпостылар қойылды.(12)
Ұлттық қауіпсіздіктің 2002-2005 жылдар аралығындағы шараларын жүзеге
асыру ... ... ... ... мен діни ... ... ету мақсатында шекаралық өңірлердегі таулы жөне шөлейт өңірлерде
өзара ... ... үшін ... ... қызметінің, Қорғаныс
министрлігі мен ІІМ-нің ішкі әскер бөлімшелерінің біріккен тактикалық
жаттығулары ... ... ... ... ... ... проблемасы мен оны туындатушы органдар тарапынан
айтарлықтай көңіл бөлініп отыр. Бүгінгі таңда ... ... ... ететін түгас кешенді шаралар жасалып отыр деп ... ... ... ... ... ... тығыз. Бұрындары жүзжьшдықгыр мен
онжылдық тарға созылатын іс- ... қас ... ... ... ... мен ... күн сайын кездесіп жатады, ал
кезінде тіпті көрші державалардың билеушілері бір-бірімен ... ... ... күнде де белгілі бір биліктің, яки мемлекеттің
жаңғыруы себепші болып отырған. Ал ... ... жаңа ... ... ай ... бой көтереді. Олардың беделді болып ... ... ... ... ... бар,кейінгісі бар әлемнің барлық
мемлекеттері ... ... ... ... ғана ... Халықаралық қауымдастық ғаламдық терроризмнің төндірген қаупін, кең
көлемді халықаралық коалиция қүрумен қарсы алды. Бүл терроризмге. ... ... ... құралдарын, жоғарғы деңгейдегі дипломатияны, құқық
қорғау органдарының барлык желісін қолданады, финанстықтергеу жүргізеді,
соғыс қимылдарына дейін барады, қайырымдылық көмек те ... ... ... ... ... аман ... ... Терроризмге қарсы дүниежүзілік күрес тәжірибесі.
ХХ-ХХІ ғасыр тоғысында терроризм дүниежүзілік ... ... ... ... ... көрсеткеніміздей терроризм мен эстремизм
ертеде-ақ пайда болған. Пайда болған күннен бастап-ақ әуел ... ... ... ... ... ... ... тигізетін ықпалы мен
қатігездігі бүрын-соңды дәл кдзіргідей деңгейдей ... ... 2001 жылы 11 ... ... ... актілер дүниежүзінде
күшті дүмпу тудырды, әрі оның салдары да адам естімеген ... ... ... ол дүниежүзінің ең бай,ең демократиялы, ең өркениетті елінде
жүзеге асты. Бүған қарағанда қүрбандығы, материалдық ... ... ... кез ... - нүктесінде күн сайын болмаса да ай
сайын жүзеге асып жатады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... онымен күрес көптеген
мемлекеттердің ішкі және сыртқы саясатының негізгі проблемаларына айналып
отыр.
Ішкі мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... мен құрылымдардың басты назар аударатын
мәселесіне айналуда. Бүл мәселенің маңыздылығы сонда көптеген халықаралық
проблемаларды шешуде ... ... кету ... үдеп ... ... да ... ... процестерді дүние жүзілік аренада шешуге
тероризмнің араласуы қазіргі дүние жүзіндегі бүкіл ... ... ... кейбір саяси күштер тероризмді өз мақсатына пайдалануға
тырысады. Әсіресе олар ғаламдық процесте пайдаланады, сондықтан дүние жүзі
саяси процестің ... ... ... ... ... кезде, бірқатар елдердің арнайы қызмет орындарының мәліметі
бойынша, терроризм және экстремизммен айналысатын ... ... ... ірі ... ... бар. Жыл ... ... терактілердің саны
жүздеп саналады, ал 2000 жылы ... саны ... ... Оның үстіне
соңғы кезде жасалынған терактілердің қатыгездігі, құрбанының көптігі ... ... ... ... ... ... ... де теракті жасауды жиі қолданады. Оның анық дәлелі-
Солтүстік ... ... ... ... (ИРА) ... ЭТА қызметі болып табылады(14).
Дүниежүзілік қауымдастық терроризммен және экстремизммен күресті үлкен
тәжірибе жинақтаған. Бұл тәжірибе ... ... әр ... елдер мен
аймақтарға тән өзіндік ерекшеліктері бар. Ол әртүрліліктер ... ... ... ... ... және ... даму деңгейімен
анықталады. Терроризмге қарсы әртүрлі елдер қолданатын тәсілдерге елдердің
демократиялық даму деңгейі, ұлттық традициялар, оның ... ... әсер ... ... ... ... ... береді соған
байланысты формасы мен төсілі анықталады.
Терроризммен күрестің аймақтық өзгешелігі бар. Таяу Шығыста, көптеген
таяушығыс ... ... ... ... ... ... ... тырысқан исламдық экстремизм мен терроризмге қарсы
күреседі. Яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... зайырлы жолмен дамуынан бас тартпайды. Сондықтан да бұл елдердегі
Терроризммен күрес формалары европалық ... ... ... ... ... ... ... елдің ішкі өмірінде қорқыныш,
үрей тудыратын, болашаққа деген сенімге күмән келтіретін, - халықтың ішінде
абыржушылық тудыратын терроризммен күреседі. Террористер мемлекеттік ... ... ... ... сай ... өзгертуге қысым
жасайды. Сепараистер Европада терроризмді ... ... ... жағдай Солтүстік Ирландия мен Испанияда орын ... Бүл ... ... ... ... сақгау үшін күреспен ұласады.
Испания ондаған жылдар бойы ... ... ... ЭТА
дүниежүзіңдегі белгілі террорлық ұйымға жатады. Ол франкистік режимге қарсы
белсенді ... Баск ... ... ... ... шыққан. 1939 жылы
елде республикандық үкімет қүлағанға дейін БНП Испаниядағы баскілер түратын
територияда автономдық үкіметті басқарды. БНП Испанияда 1976 ... ... ... еді. Онан кейін жағдай өзгерді. 1969 жылы ... ... ... саяси реформаларды қолдамады. 1976 жылдан бастап ЭТД
испан қоғамымен қайшылықта болды(15).
Бүрын испан қоғамы Франко үкіметі ... мен оның ... ... ... ... диктаторамен күрес деп -түсінетін.
Енді елдегі ықпалды шенеуніктерді үрлау мен өлтіруді қоғам терроризм ... ... ... тәжірибесі дүниежүзілік қауымдастықгы
қызықтырады. 1982-1996 жылдары Испания ... ... ... ... ... Олар ... ... ұрлады, өлтірді. Испания
терроризммен күресетін халықаралық ынтымақтастықты үлкен ... ... ... Одақ ... ... кең ... ... Испания Франциямен бірге әрекет етеді. Екеуінің ынтымақтастығы
кейде заңдылықгы бұзуға дейін ... ... ... күштеп, ашық құрту-
осы террорлык ұйыммен күрестің бір формасы болып табылады. Көбіне ЭТА-ның
басқарушы тобының барлығын құрту туралы жарияланады. Алайда бүл ... ... ... соң ... ... ... көшеді. Испанияның саяси
күштері, атапа айтқанда Баскі ұлттык партиясы, ... ... ... ... ЭТА-мен ымыраласудың тағы бір жолы ... ... ... ... ... 1999 жылы ... "уақытша мәмлеге келу" тоқтатылды деп жариялады.-
Бүл Испанияда қоғамының көп тобы ... ... ... ... ЭТА ... ... етті: оның ашық қанаты Испания мен ... ... ... ... жариялады,ал ЭТА-ның террорлық топтары
терактілерді жүзеге асыра берді. Испания мен ... ... ... ... ... Бретень сияқты территорияларда ЭТА-ның
террорлық актілерін қолдаған өрекеттер орын алды. Осы елге көп ... ... он ... ... ... қоғамында өзінің
жақгастарын жоғалта бастағанын көрсетеді. ЭТА "мәмілеге келуді" тоқтатқан
соң ... ... ... қарсы елде оны тоқгатуды талап еткен
демонстрациялар, митингілер өтті. ЭТА бүған ешқандай реакция ... ... ... ... ... күштерін біріктірген бұл демонстрацияны
қоғамның өзіне қатты ыкдал етеді. ЭТА идеологиясынан қоғам алшақтайды.
Испаңиядағы ... ... ... ... ... елі" ... үкіметтен қазіргінің өзінде автономды
әрекет етеді, ал баскі ұлтшылдары толык тәуелсіздікті талап ... ... ... ... ... ... бірі бір территорияда
тығыз тұратын этностардың өзін-өзі билеуге толық ұмтылуы болып табылады.
Израиль ... ... бері ... ... Мұнда жағдай өте
күрделі. Бір кезде Ұлыбританиямен соғыса отырып, израилдықгар террорлық
актіні көп қолданған. Енді ... ... ... ... ... ... ... Израиль жағынан террормен күрес
құралдары: ... ... ... ... беру тәсілі; жасалған
терактіге кек қайтару; Израильдің террористермен ешқандай келісімге
келмеуі; ... ... ... ... ... ... Солтүстік Ирландиядағы тәуелсіздікке ұмтылған-
Ирландиялық Республикандық армия терроризмне қарсы күресте көп ... ... ... саяси төсілдер ИРА-ның топтарын ыдыратуды және
Солтүстік ... ... ... ашық ... процеске
тартуды көздейді. Бүл жерде Лондон ме ... ... өте ... ... ... ... террористермен күресетін
күштің түрлёріне ғана байланысты. Лондон көптеген терроризммен күресетін
арнайы бөлімшелер ашты: халықаралық терроризммен ... ... ... ... ... МИ-5 жөне ... Лондон терроризммен
күреске жылына 200 млн. фунт ... ... мен ... ... күресте үлкен тәжірибееі бар.
Мүнда XX ғасырдың 70-жылдарында солшыл күштердің ... ... ... еді. Осы ... ... ... және басқа террористік топтар әкетет етті.
Таяу Шығыста Израйльдан басқа терроризм Египет пен Алжирде басым.
Соңғы ... ... 1992 ... ... ... ... шарықтау
шегі туды, сондықтан мемлекет ішкі терроризммен аяусыз күрес ... ... ... ... ... ... үшін сотталған 12 мың
адам отыр. Елде ... ... ... ... ... қаылданған. Елде 1982 жылы А.Садат өлтірілген соң осы күнге ... ... ... ... ... ... қымет агенттері көптеген
экстремистік ұйымдарға білдіртпей еніп кеткен.
Египеттегі терроризммен күрес тәсілдері негізінен ... ... ... ... ... ... ... лагерлер
дүниежүзілік ақпарат құралдарының мәліметі бойынща күш көрсету құрылымынан
түрады. Көрші елдер, әсіресе Судан Таяу Шығыс пен ... ... ... ... соңғы кезде он мыңнан астам адам қаза
тапқан. Египеттегі экстремистердің ... ... ... ... құлату және оның орнына теократия-ислам республикасын орнатуды
көздейді(17).
Алжир экстремизммен және терроризммен ... ... Осы ... армиялық сипатта, сондықтан үкімет әскері көп жағдайда
террористермен үрыс жүргізеді. ... 1992 жылы ... ... қабылдады.
Онда қаруланған исламистер заңнан тыс, мемлекет ... заң ... деп ... Алжирдегі террористер әрекетінің кеңейгені сонша,
соңғы он жылда 30 мың адам ... ... ... ... ... басына президент болып А.Бутефлик келді.
Сонан бері үкіметтің терроризмге қарсы күресінде ... ... ... ... ... ... құтқару армиясы" мен
"Исламды құтқару майданы" мүшелерін ... ... ... ... ... бір ... ... әлеуметтік -экономикалық жағдайдың
қиындығы, әсіресе жастардың жұмыссыздығы деп көрсетті. Алжирдегі террормен
күрестің бейбіт құралдары өзінің нәтижесін беруде: ... ... ... жыл ... ... терроризмнен жапа шегіп келеді. XX ғасыр' 80
жылдары сидх терроризмі жанданды олар Пенджабқа дербестікті гберуді ... ... ... ... көпшілік орындарда жарылыс
ұйымдастырды, саяси қайраткерлерді, ... ... ... ... мемлекеттік өкімет орындарымен байланысты сидхилер
жасады. 90-шы жылдары сидхы терордемі ... ... ... ... ... ... ... күшейіп кетті.
Үндістан үкіметі терроризммен күштеу методымен күреседі. Индира ... ... ... ... ... ... аяусыз жаза қолдануының жауабы
ретінде өлтірілді. Үндістанда терроризммен күрестін қиындауы оның "әулие"
діни сипатта жүргізілуіне байланысты. ... ... ... ... ... ... Үндістан үкіметі терроризммен
күресте күштеу методтарын қолданады.
Терроризммен және экстремизммен күрестің ... мен ... ... мысалдар келтіруге болады. Дегенмен соның ішінде мынандай
қорытындылар жасаймыз:
-бірініпіден, терроризмен күресте тек ... ... ... ... Оны ... тастаған соң, терроризм қайтадан жанданады-;
-екіншіден, тәжірибе көрсеткендей, таза ... ... ... ұйымдармен үкіметтің жүргізген бейбіт келісімдері үкіметті әлсіз
етіп көрсетеді де, терорды күшейтеді;
-үшіншіден, қазіргі" терроризм интернационалдық, ол бір ... ... ... ... ... ... сипатта болуы керек*. Осы
себептен халыққаралық тернроризммен күрестің комплексті сипаты құптарлық
болып табылады.
Дүниежүзілік қауымдастық ... ... ... және ... "Қырғи қабақ соғыс" жылдарында қарама-қарыс екі жақ экстремистік
және терористік ... ... ... Ол ... түрудың
қүрамды бір бөлігі болып табылды. Ол кезде ... ... ... ... "оңшыл".деп табына қарай бөлді. Қазіргі кеде осының
нәтижесінің салдарын екі жақга сезуде. АҚШ та, Ресей де ... ... ... Сондықтан осы елдер бірігіп қазіргі терроризммен күресуі
,қажет. 11 қыркүйек 2001 жылы АҚШ-та жасалған терактіден кейін терроризммен
күресте күш арасалмағы өзгерді. ... ... ... қүра ... Оған ... ... де кірді. Қазіргі кезде дүние
жүзінің барлык мемлекеттері терроризммен күресті негізгі прблема деп ... ... ... ... топтар ұйымдарының молығуы әсер
етеді. Олар межелі кеңістікке белгілі дәрежеде ... етіп қана ... ... өз ... ... да ... Мұның өзі өз жағына жаңа
жақтастарды тартуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар террористік ұйымдардың
өз ... ... ... жүргізуге баулитын мүмкіндіктері де бар. Сонымен
қатар террористік ұйымда өз қызметтерін ақпараттық ... ... ... ... ... ... тарта алады, олардың өз
демеушілері де бар.
Мемлекеттер арасында орын алған қайшылықтар мен ... ... ... ... әлсірету мақсатыңа пайдаланатын ... арта ... ... ... ... көрініс табыуның қалыбы
мен қасиетіде осыған байланысты. Террористік актілер соңғы кезде шектен тыс
молайып, ғаламдық процестің ... ... қана 2002 ... ... ... ... 390 теракт болған,
мұның өзі 2001 жылы тіркелгенінен онның бір бөлігінен көп. Америка ... ... ... ... ... терроризммен күрестің болып
көрмеген шаралары ... ... ... ... ... ... бәрі ... қарсы шықты.
Алайда, мүнымен терроризм тыншыған жоқ. Қасіретті шежірені 2002 жылы
қазандағы Мәскеу драмасы жалғастырды. Терроризм десе ... адам ... ... XX ... бас ... ... жиі ... болды. Азір әлем
саясаткерлері, қоғам қайраткерлері оның түрлі-түрі себептерін ашық ... Бір ... ... ... өрті ... ... мен бай ... мен әлсіздер арасында жиі-жиі түтанып отырады екен.
Осылайша терроризм ұлттық шеңберден баяғыда шығып, ... ие ... ... Ол дүниежүзінің әртүрлі елдерінде дауды, таласты
шешудің қорқыту құралына айналған. Оның ең ... ... ... және ұйымдар үшін мәселені шешудің. тәсіліне ... ... ... ... ... субьективті жеке мүдденің.
Казіргі кездегі терроризмнің мемлекетаралық маштабы террористік
актілерді бір елді ... оның ... елде ... ... «көрінеді.
Мәселен ұшақтарды ұрлау АҚШ-та жүзеге асты, ал оны дайындағандар ... ... ... терроризмнің көптеген акциялары
мемлекеттердің ... ... ... ... қарсы
бағытталған. Осы негізде мемлекеттер халықаралық терроризмге ... ... ... дүниежүзілік соғыстың трагедиясы аяқталғанға небәрі елу
жылдан астам ... ... Енді ... ... ... жүздесті.
Халықаралық терроризммен күрес формаларына көтеген ұйымдар, органдар, БҰҰ,
Интерпол, эксперттердің халықаралық ұйымдары кіреді. Қазіргі ... ... ... ... Шешенстандағы проблемаға байланысты терроризм
күшейген. Ресейде оның екі түрі бар: ұлттық және криминалдық. Ресей ... ... ... ... ... етіп ... ... ақпарат құралдары және көптеген саясаткерлер терроризмді
XXI ғасыр апаты деп атап жүр. Ол адам баласына қарсы жасалатын ... ... ... ... ... болар. Саясаткерлер, қоғам қайраткерлері
әр нәрсеге біліктілікпен әділ баға беріп, әр кезеңнің саясаты ... ... ... талдау жасауы қажет. Сонда бүкіл әлем
арандатушылықтан, үрейден қауіпсіз де, қатерсіз де болар еді.
Қазақстан ... ... ... ... он жыл" деген
еңбегінде терроризмге қарсы күресте дүниежүзінің бірігуін ... ... ... ... деп ... ... дейін экстремизм мен
терроризм анық-қанық ... ... ... ... отырған себеп-
Қазақстандағы түрақтылықтың тегеуріні, мұның өзі бүгінгі ... ... ... ... ... отыр. Ең соңында, қазақстандық көп
реңкті ... мен ... ... ... да діни ... ... ... жаюына белгілі дәрежеде тосқауыл болуда".
Бірде-бір мемлекет қандай құдіретті болса да терроризмнің пайда
болуынан ... ... ... ... ... ... ... нашар дамуы, жұмыссыздық, кедейшілдік наразылықты ... ... ең ... ... ... күресу қажет.
Терроризмнің негізін жою, оның алдын-ала алу, оны басталар кезінде жою
жұмыстары бірден бола ... Ол ... да, ұзақ ... ... ... Н. ... он жыл. ... 2003. 21-22-бет.
Терроризм-қасірет.( Ана тілі, 2002, 7 қараша.)
Бұл да сонда.
Назарбаев Н. Сындарлы он жыл. ... 2003, ... ... ... БушДІ октябрь 2001 г. (Террористическая сеть.) Алматы,
2001, 1-бет.
Бұл да ... ... да ... ... «Рейтерң14 сентября2001 г.
Назарбаев Н. Сындарлы он жыл. Алматы, 2003,40-бет.
10. Ал, ... не ... ... (( Ана ... 2002, ... ... ... 2001,9 бет.
12. Саясат(( қыркүйек 2001, 34 бет.
13. Саясат(( қыркүйек 2001, 37 ... ... ... ... Белокреницкий А. Центральная Азия в евразийской перспективе. //Восток.
1996 N5, 37 ... Цели ... ... ... ... ... мира.//
Саясат N9, 6-бет.
3. Борьба с терроризмом и консолидация ... ... ... ... на ... мировой экоиомики.// Саясат N9.
11-бет.
1. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, 48-бет.
2. Ляхов Е.Т. Политика терроризма. М, 1997, 36-37-бет.
3. Известия 1999, 21 ... ... 3, ... ... ... ... М. 1996, ... Эрнст Генри. Против терроризма. М, 1981, 32-бет.
5. Терроризм-қасірет.// Ана тілі, 2002, 7 қараша.
10. Бұл да сонда.
11. ... Ю.М. ... М.1998, ... Колосов Н.В. Международное право. М. 1998, 22-бет.
13. Бұл да сонда.
14. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, ... ... Ана ... 2002, 7 ... ... ... 2001, 11 қазан.
17. Справедливый уччет экономических и ... ... ... очевидный путь к стабилности и миру.// Саясат. қыркүйек
2001. 21-бет.
17. Современный терроризм// Под ред. Е.И. ... 2000, ... ... Пнаурыз 197.
19. Основой терроризма, исходящего из мусульманских государств, является
вовсе не религия.// Саясат N9 2001. 8-бет.
21. Ал, ... не ... ... (( Ана ... 2002, 7қараша.
22. Бұл да сонда.
23. Замковой 3, Терроризм глобальная проблема современности. М. 1996, 11-
бет.
24. Казахстанско-росийская газета. 1995 шілде.
25. ... В. О роли ... ... в ... мире // ... ... 2000. N9, 4-бет.
26. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998, 50-бет.
27. Колосов Н.В. Международное право. М. 1998, 28-бет.
28. Бұл да ... ... ... ЖӘНЕ ... КӨРІНІСТЕРІ
1. Президент Джордж БушДІ октябрь 2001 г. ((Террористическая сеть. Алматы,
2001, ... Бұл да ... .
3. Бұл да ... ... В.Г. ... ... проблема современности, М.,1996.
5. Борисов К.Г. Международное право. М., 1998.
6. Эрнест Генри. Протия терроризма. М., 1981.
7. Можно ли искоренить террроризм?// ... 2001, ... Бұл да ... Теория и стратегия экономической безопасности в системе ... ... ... Бұл да ... Талибан предал афганский народ.//Террористическая сеть. Алматы, 2001,
13-бет.
12. Бл да ... ... ... исходящего из мусульманских государств, является
вовсе не религия.// Саясат N9 2001. 15-бет.
14. Терроризм и политика ... ... ... ... 2001, ... Будущее Афганистана. //Террористическая сеть. Алматы, 2001, 12-бет.
Саясат// қыркүйек 2001,19 бет.
Саясат// қыркүйек 2001, 36 бет.
13. Саясат// қыркүйек 2001, 39 ... ... ... ... ... к насилию и убисйству. //Террористическая сеть. Алматы, 2001, 6-
бет.
Антонян Ю.М. Терроризм. М.,1998. 95-бет
Бүл да сонда. ... ... Е.Г. ... и ... отношения. М., 1991. 78-бет.
Бұл да сонда. 79-бет.
Эрнест Генри. Против терроризма. М.,1981. 45-бет.
25. Белокреницкий А. ... Азия в ... ... ... N5, 39 ... Цели наиболее известных радикальных террористических групп мира.//
Саясат N9, 26-бет.
27. Борьба с терроризмом и ... ... ... оказать позитивные
воздейстия на динамику мировой экономики.// Саясат N9. 15-бет.
Бұл да сонда.
30. Ден крови и огня. ... ... ... 2001, ... ... ... БушДІ октябрь 2001 г. ((Террористическая сеть. Алматы,
2001, 1-бет.
32. Бұл да сонда.
33. Ляхов Е.Г. Терроризм и международное отношения. М., 1991. ... ... ... ... ... Ана ... ... Президент Джордж Буш,11 октябрь 2001 г. ((Террористическая сеть.
Алматы, 2001, 1-бет.
3. Справедливый уччет экономических и ... ... ... ... путь к ... и ... ... қыркүйек 2001.
21-бет.
4. Современный терроризм// Под ред. Е.И. Степанова.М., 2000, 58- ... ... ... 197.
6. Казахстанско-росийская газета. 1995 шілде.
7. Юрченко В. О роли исламского фактора в современном мире // Зарубежное
военное обозрение. 2000. N9,4-бет.
8. Антонян Ю.М. ... М.1998, ... 9. ... ... ... М. 1998, ... ... терроризма, исходящего из мусульманских государств, является
вовсе не религия.// Саясат N9 2001. 8-бет.
10. Ал, Ресейде не болып жатыр? (( Ана ... 2002, ... ... 3, ... ... ... ... М. 1996, 11-
бет.
11. Казахстанско-росийская газета. 1995 шілде.
12. Юрченко В. О роли исламского фактора в современном мире // ... ... 2000. N9, ... ... Ю.М. ... М.1998, ... ... Н.В. Международное право. М. 1998, 28-бет.
13. Юрченко В. О роли ... ... в ... мире // Зарубежное
военное обозрение. 2000. N9, 4-бет.
14. Бұл да сонда.
15. Колосов Н.В. Международное право. М. 1998, ...

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жабын тақта цехы13 бет
XXI ғасырдағы Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы19 бет
СПИД және оны болдырмау сақтану жолдары15 бет
Нанотехнологияның электроника мен техникада қолданылуы6 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Қиыр Шығыстығы халықаралық жағдай7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь