Ойындық фольклор


1 Ойын . балалар өмiрiнiң нәрi
2 Ойын және поэзия
Ойын – балалар өмiрiнiң нәрi. Ол жәй ермек қана емес, сәбилердiң рухани жетiлуi мен табиғи өсуiнiң қажеттi алғышарты. Бала денесiнiң дамуы мен ой-дүниесiнiң өркен жаюы ойынға тiкелей тәуелдi «Адам өркениетке бейiм болу үшiн балалық шақты бастан кешуi мiндеттi, егер ойын мен қызыққа толы балалық шақ болмаса, ол мәңгiлiк жабайы болып қалар едi» , – деп К.Чуковскийдiң бала мен ойынды теңестiре жоғары бағалауында терең шындық, үлкен мән бар. Адамзатты балаларсыз елестету қаншалықты мүмкiн болмаса, балаларды ойынсыз елестету де соншалықты мүмкiн емес. Ойын балалар үшiн өмiрдiң өзiмен тең. Сондықтан да ойынның тәрбиелiк қуатымен теңесер күш жоқ. Ол халықтың сандаған жылдар тәжiрибесiнiң нәрi сiңген педогогикалық даналығының жемiсi. Балалар ойыны өзiнiң педогогикалық маңызымен ғана бағалы емес, ол ойындарда әр халықтың көне тарихының iзi, тұрмыс тiршiлiгiнiң, еңбек кәсiбiнiң, әдет-ғұрпының нәрi сақталған. «...ойын халықтардың сонау алыс жылдардағы бағзы тiрлiгi жөнiнде бiзге аса бағалы, сенiмдi деректер жеткiздi, оның үлкен ғылыми мәнi де осында, – деп жазады ол туралы В.П.Аникин. Салыстыра қарастырсақ, әлем халықтары балаларының ойындарынан толып жатқан ұқсастықтар мен ортақ желiлер табуға болады. Мұның себебi жалпы адамзат перзентiнiң табиғи ортақ қасиеттерiнде деп пайымдайды ғалымдар.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Ойындық фольклор
Ойын – балалар өмiрiнiң нәрi. Ол жәй ермек қана емес, сәбилердiң
рухани жетiлуi мен табиғи өсуiнiң қажеттi алғышарты. Бала денесiнiң дамуы
мен ой-дүниесiнiң өркен жаюы ойынға тiкелей тәуелдi Адам өркениетке бейiм
болу үшiн балалық шақты бастан кешуi мiндеттi, егер ойын мен қызыққа толы
балалық шақ болмаса, ол мәңгiлiк жабайы болып қалар едi , – деп
К.Чуковскийдiң бала мен ойынды теңестiре жоғары бағалауында терең шындық,
үлкен мән бар. Адамзатты балаларсыз елестету қаншалықты мүмкiн болмаса,
балаларды ойынсыз елестету де соншалықты мүмкiн емес. Ойын балалар үшiн
өмiрдiң өзiмен тең. Сондықтан да ойынның тәрбиелiк қуатымен теңесер күш
жоқ. Ол халықтың сандаған жылдар тәжiрибесiнiң нәрi сiңген педогогикалық
даналығының жемiсi. Балалар ойыны өзiнiң педогогикалық маңызымен ғана
бағалы емес, ол ойындарда әр халықтың көне тарихының iзi, тұрмыс
тiршiлiгiнiң, еңбек кәсiбiнiң, әдет-ғұрпының нәрi сақталған. ...ойын
халықтардың сонау алыс жылдардағы бағзы тiрлiгi жөнiнде бiзге аса бағалы,
сенiмдi деректер жеткiздi, оның үлкен ғылыми мәнi де осында, – деп жазады
ол туралы В.П.Аникин. Салыстыра қарастырсақ, әлем халықтары балаларының
ойындарынан толып жатқан ұқсастықтар мен ортақ желiлер табуға болады. Мұның
себебi жалпы адамзат перзентiнiң табиғи ортақ қасиеттерiнде деп пайымдайды
ғалымдар. Сондай-ақ әрбiр халықтың өзiндiк ұлттық ерекшелiгiн ғана
танытатын сипаттар да балалар ойындарында өте мол. Бұл балалар ойындарының
бастау-бұлағының қайнар көзi сол халық өмiрiнде жатқандығының белгiсi.
Халық тұрмысының iшкi иiрiмдерiмен дәл осылай көктей байланысып жатқан
қазақ балалар ойындарына ғалымдар бағзы заманнан назар аударған. Қазақ
балалар ойынының түркi тектес халықтарға ортақ ең көне үлгiсiн бiз
М.Қашқари (ХI ғ.) еңбегiнен кездестiрсек, белгiлi Еуропа саяхатшылары мен
орыстың мұратанушы ғалымдарының жазбаларында да халық ойындары мол көрiнiс
тауып отырады. Ал А.А.Горячкин, Ә.Диваев, А.Е.Алекторов, Н.А.Мелькова,
Е.А.Покровский сияқты қазақ балалар ойындарына байланысты соңғы жылдары
шығып жатқан жинақтар өз алдына бiр төбе. Қазақ балалар ойындарының бүгiнгi
ғылыми қорда жинақталған бiраз қомақты көлемi болғанымен де оларды
тұтастай, жан-жақты қарастыру бiздiң мақсатымызға кiрмейдi. Бiз сол күрделi
балалар ойындық фольклорының поэзияға қатысты бiр қырын ғана сөз етудi
мiндет тұттық. Ойын және поэзия. Балалар фольклорында бұл екеуiнiң ара
жiгiн ажыратудың өзi қиын. Өйткенi ойындық элемент балалар позиясының
барлығына тән. Сондықтан да балалар фольклорын ойындық (игровой),
ойыннан тыс (внеигровой) деп жiктеудiң өзiнде де шарттылық басым. Өйткенi
фольклорлық жанрлардың синкреттi қасиетi бұл салада да айқын белең бередi.
Жалпы ғылыми еңбектерде ойын терминiнiң ауқымы да әлi күнге толық
анықталған жоқ. Балалар ойындарын зерттеушi маман Д.Б.Элькониннiң: Ойын
сөзi шын мәнiндегi бұл сөздiң, ғылыми ұғымы болып табылмайды. Мүмкiн ойын
сөзiмен белгiленiп келген әртүрлi сападағы, алуан түрлi әрекеттердiң
ортасынан бiрқатар ғалымдардың әлдеқандай ортақтықты табуға тырысуы
сондықтан болар, бiз осы уақытқа дейiн бұл әрекеттердiң, және ойынның түрлi
формаларының шекарасын ажыратып, түсiндiре алмай келемiз , – деп жазуы да
сондықтан. Әдетте бұл ұғым-қимыл-қозғалыс ойындары деген төңiректе ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Өлең ойындар
Балалар фольклорлық музыкасындағы жанр ұғымы
Ойындық фольклор жайлы
Жаңылтпаш - қазақ ауыз әдебиетінің шағын жанры
Қазақ фольклористикасы
Сәбилік ғұрып жыры
Балалар жұмбақтары мен балалар айтыстары
Қазақ жаңылтпаштарының зерттелу тарихы
Тіл дамыту жұмыстарында фольклорлық шығармалар арқылы эстетикалық тәрбие беру
Қазақтың аңыз ертегілері, жаңылтпаштары, нақыл сөздері
Пәндер