Қысқа және ұзақ мерзімді активтердің есебі мен талдауы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I. Акционерлік қоғамның техникалық экономикалық сипаттамасы
1.1.«Crocus Multimedia Services» ЖШС.нің техникалық экономикалық көрсеткіштерді талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2.«Crocus Multimedia Services» ЖШС.нің есепті ұйымдастыру ... ... ... ...20

II. «Crocus Multimedia Services» ЖШС.нің қысқа және ұзақ мерзімді активтердің есебі
2.1. Ақша қаражаттар және қаржылық инвестициялар есебі ... ... ... ... ... ...26
2.2. Қысқа мерзімді дебиторлық берешектер мен қорлар есебі ... ... ... ... ...34
2.3. Ұзақ мерзімді активтер есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43

III. «Crocus Multimedia Services» ЖШС.нің қысқа және ұзақ мерзімді активтерін талдауы
3.1. Қысқа мерзімді активтердің құрамы мен құрылымы және айналым қажеттілігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...67
3.2. Қаржылық тұрақтылығы көрсеткіштерін талдауда активтердің үлесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
3.3. «Crocus Multimedia Services» ЖШС.нің баланс өтімділігін талдау ... ..75

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 86

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 88

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..90
Кіріспе
Нарықтық шаруашылық жағдайындағы бухгалтерлік есепті реттеу заңнамалық, атқарушылық және бақылаушылық жүйесін мемлекеттік құқықтық мүмкіншілікті мекемелер тарапынан және қоғамдық ұйымдар тарапынан жүзеге асырылатын, әлеуметтік-экономикалық жүйелерді әр түрлі өзгерістерге қалыптастыруға арналған шараларды қамтитынын сипаттайды.
Бухгалтерлік есепті жетілдіруде басты мақсат экономикалық және әлеуметтік тұрақтылық болып табылады. Нарықтық экономика жағдайында ол келесі мәселелерді шешеді:
– экономикалық өсуді ынталандыру;
– кәсіпорын жұмысын тиімді қамтамасыз етуді жүзеге асыру;
– аймақтық және салалық құрылымдардың қарқынды дамуын қолдау;
Бухгалтерлік есептің негізгі түрлері, бағыттары экономикалық және әлеуметтік мәселелердің табиғатымен және маңыздылығымен анықталады.
Бухгалтерлік есеп – ол өз экономикалық өміріне мемлекеттің араласу түрінің бірі болып табылады. Яғни, ол шектеулі ресурстарды тиімді бөліп және теңдіктерді қамтамасыз ете отырып, қазіргі уақыттағы басқарудағы экономиканы реттеу жүйесінің құрамдас бөлігі болып келеді.
Жұмыстың негізгі мақсаттары:
– отандық экономиканың нақты секторының мәселелерін ашып көрсету;
– осы мәселелерді шешудің жолдарын активтердің мүмкіншіліктерімен ұштастыра отырып шешудің жолдарын ұсыну.
Жұмыстың негізгі міндеттері:
– ұйымның активтер есебінің даму ерекшелігін ескере отырып, оны экономиканың нақты секторын белсендіруде толық пайдалануды анықтау;
– ұйымның экономикасын қаржыландырудағы барлық мүмкіншіліктерін пайдалануды көздеуді қарастыру.
Осыған орай, әдістемелік нұсқаулар ретінде әлемдік тәжірибені пайдалану, яғни бухгалтерлік есеп соның ішінде талдау мен аудит ұйымдастырудың жетілдіру бірегей органды құру, оның құқықтық мүмкіншіліктерін анықтау, құзыретін бекіту, мемлекетпен өзара байланысын көрсету, реттеу тетіктерін белгілеу, оның қызметтер мен өкілеттіктер шеңберін айқындауы құрайды. Талдау үшінші бөлімде қарастырылған, онда шетелдік тәжірибе негізге ала отырып, отандық нарыққа сәйкестендірілген нұсқаулар көрсетілген.
Қазақстан Республикасының нарықтық экономикаға көшіп, даму жолында нарықтық қатынастардың реттелінуі мемлекеттің белгілі бір реттеуімен жүзеге асырылып отырды және бүгінгі таңға дейін асырылып келеді.
Осы айтылғандарды есепке ала отырып, активтерді талдау мен аудиті дегеніміз – ұйымның қаржылық жағдайын реттеуге байланысты шығарылған және шығарылатын барлық заңнамалық актілердің жиынтығының негізінде активтерге аудитті талдау әдістерін пайдалана отырып жүргізу деуге болады. Ұйымның активтері экономиканың нақты саласын белсендірудегі реттелінуі халықтың – салымшылардың мүддесін, құқықтарын, тәуекелдік қауіпсіздігін қамтамасыз етілуіменен сипатталынады.
Экономиканың нақты секторын белсендірудегі активтерді талдау мен аудитті жүргізуді ашып көрсету мәселесі өте маңызды болып табылады. Себебі қысқа мерзімді активтермен кәсіпорындар өздерінің міндеттерін өз уақытында өтеген жағдайда кәсіпорындар өтімді болып табылады.
Осы дипломдық жұмыстың мақсаты – экономика саласына өзінің алатын орны ерекше екендігін көрсету. Және де ұзақ және қысқа мерзімді активтер есебі мен талдау атты тақырыпты жазу себебім, серіктестіктердің негізгі құралдарды мен материалдық емес активтер иммобильдық құралдар, қысқа мерзімді активтеріміз мобильдік қорлар болып табылатындықтан, осы құралдарсыз өндіріс жүзеге асырылуы мүмкін емес. Қорыта айтқанда, экономиканың нақты секторын белсендірудегі және пайда табу көздерін ұлғайтудың негізі активтердің айналымдылығын жетілдіру мен қаржыланудың жолдары меншікті және тартылған капитал тарапынан, әр түрлі қоғамдық ұйымдар бухгалтерлік есептің стратегиялық
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының №234-III заңы.
2. Аудиторлық қызмет туралы заң Алматы, 2006 жылғы 5 мамырдағы №139-III.
3. Қазақстан Республикасының Президентінің «Акционерлік қоғамдар туралы» 1998 жылғы 10-шілдедегі №2811 заң күші бар Жарлығы.
4. Халықаралық қаржылық есеп берудің стандарттары 2006ж.
5. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы. Алматы, 1996-2003ж.
6. Қазақстандағы аудиттің халықаралық стандарттары. «Ішкі аудит қызметінің жұмыстарын қарастыру» Т.1. Алматы, 2001ж.
7. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі. Алматы: «Бико»,2004ж.
8. Абленов Д.О. «Аудит негіздері», Алматы: Экономика,2003ж.
9. Абрютина М.С. «Финансовый анализ коммерческой деятельности» Финансовый менеджмент Москва «фин пресс» 2002г.
10. Аренс А., Лоббек Дж. «Аудит»: Қаржы және статистика, 1995 ж.
11. Ажибаева З.Н. «Аудит» - Алматы: Экономика, 2004г.
12. Әбдіманапов Ә.Ә. «Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері» - Алматы: АЙАН, 2001ж.
13. Әжібаева З.Н., Байболатова Н.Ә., Жумагалиева Ж.Ғ., «Аудит», Алматы, 2006ж.
14. Байдаулетов М. «Аудит» Алматы, 2004 ж.
15. Бочаров В.В. «Финансовый анализ» Питер 2002г.
16. Валуев Б.Я. «Автоматизированная обработка учетной информаций» - А.:Агропромиздат, 1991.
17. Дуйсенбаев К.Ш., Егенбердиева С.К. «Анализ финансовой устойчивости предприятия»// Библиотека бухгалтера и предпринимателя-2004-№21
18. Дуйсенбаев К.Ш., Егенбердиева С.К., Дюсембаева З.К. «Аудит и анализ финансовой отчетности», Алматы: «Қаржы-қаражат», 1998 ж.
19. Ержанов М.С. «Теория и практика аудита» Алматы, 2000 ж.
20. Ефимов О.В. «Финансовый анализ» Москва 2002г.
21. Кеулімжанова Қ.К., Құдайбергенов Н.А. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Алматы: Экономика, 2006 ж.
22. Кеулімжанова Қ.К., Құдайбергенов Н.А. «Қаржылық есеп» Алматы: Экономика, 2001 ж.
23. Козлова Е.П., Галанина Е.Н. «Бухгалтерский учет» - М.:Финансы,1996.
24. Қожамқұлов Т. «Еңбекті ұйымдастыру мен басқару тәсілдері» Алматы: Мектеп,2002 ж.
25. Көкенов У.Ж., Көкенов Ф.У. «Кәсіпорындардың бухгалтерлік есеп» Алматы: Рауан, 1992ж.
26. Куватов Р.Ю. «Экономика и проблемы переходного периода»/Алматы: Білім, 1997г.
27. Назарова В.О. «Бухгалтерлік есеп принциптері»/Алматы: Экономика, 2005ж.
28. Сатмұрзаев А.А., Укашев Б.Е. «Аудит теориясы»/Алматы, 1999 ж.
29. Салина А.П. «Принципы бухгалтерского учета»-Алматы: Экономика, 2003г.
30. Сержаитов К.А. «Как уменшить налоги законными способами»/Алматы, 1997.
31. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет: Учебное пособие»/Алматы: Экономика, 2000 ж.
32. Таштанова Н.Н., Жумабекова Г.Ж. «Учет нематериальных активов»/Бюллетень бухгалтера-1997-№5.
33. Тасмағанбетов Т.А. т.б. «Кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп»/Алматы: Экономика, 2002 ж.
34. Энтони Р.Дж.Рис. «Учет ситуаций и примеры»/М.:Финансы и статистика, 2003г.
35. Чумаченко Н.Г. «Совершенствовать экономический анализ»/ Бухгалтерский учет-1997-№11.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырып «Қысқа және ұзақ мерзімді активтердің есебі мен талдауы»
Жоспар
Бет
Кіріспе
............................................................................
..................................3
I- Акционерлік қоғамның техникалық экономикалық сипаттамасы
1.1.«Crocus ... ... ... ... ... Multimedia ... ... ... «Crocus ... Services» ЖШС-нің қысқа және ұзақ мерзімді
активтердің ... Ақша ... және ... ... ... ... дебиторлық берешектер мен ... Ұзақ ... ... «Crocus Multimedia Services» ЖШС-нің қысқа және ұзақ ... ... ... ... активтердің құрамы мен ... және ... ... ... ... ... ... «Crocus Multimedia Services» ЖШС-нің баланс өтімділігін талдау......75
Қорытынды...................................................................
.....................................86
Қолданылған ... ... ... ... ... ... атқарушылық және бақылаушылық жүйесін мемлекеттік құқықтық
мүмкіншілікті мекемелер тарапынан және ... ... ... ... ... ... әр ... өзгерістерге
қалыптастыруға арналған шараларды қамтитынын сипаттайды.
Бухгалтерлік есепті ... ... ... ... ... ... ... табылады. Нарықтық экономика жағдайында ол
келесі мәселелерді шешеді:
... ... ... ... ... тиімді қамтамасыз етуді жүзеге асыру;
– аймақтық және салалық құрылымдардың қарқынды дамуын қолдау;
Бухгалтерлік ... ... ... ... ... және
әлеуметтік мәселелердің табиғатымен және маңыздылығымен анықталады.
Бухгалтерлік есеп – ол өз ... ... ... ... бірі ... ... Яғни, ол шектеулі ресурстарды тиімді бөліп
және ... ... ете ... қазіргі уақыттағы басқарудағы
экономиканы реттеу ... ... ... ... келеді.
Жұмыстың негізгі мақсаттары:
– отандық экономиканың нақты секторының мәселелерін ашып көрсету;
– осы ... ... ... ... мүмкіншіліктерімен
ұштастыра отырып шешудің жолдарын ұсыну.
Жұмыстың негізгі ... ... ... ... даму ерекшелігін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... анықтау;
– ұйымның экономикасын қаржыландырудағы ... ... ... ... ... ... ... ретінде әлемдік тәжірибені
пайдалану, яғни бухгалтерлік есеп ... ... ... мен аудит
ұйымдастырудың жетілдіру бірегей органды ... оның ... ... ... ... мемлекетпен өзара байланысын
көрсету, реттеу тетіктерін белгілеу, оның қызметтер мен ... ... ... Талдау үшінші бөлімде қарастырылған, онда
шетелдік тәжірибе негізге ала ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға көшіп, даму жолында
нарықтық қатынастардың реттелінуі мемлекеттің белгілі бір реттеуімен жүзеге
асырылып отырды және ... ... ... ... ... ... есепке ала отырып, активтерді талдау мен аудиті
дегеніміз – ұйымның қаржылық ... ... ... шығарылған және
шығарылатын барлық заңнамалық актілердің жиынтығының негізінде ... ... ... ... ... ... ... болады. Ұйымның
активтері экономиканың нақты саласын белсендірудегі реттелінуі халықтың –
салымшылардың мүддесін, құқықтарын, ... ... ... ... ... ... ... активтерді талдау мен
аудитті жүргізуді ашып көрсету мәселесі өте маңызды болып табылады. Себебі
қысқа мерзімді активтермен кәсіпорындар ... ... өз ... ... кәсіпорындар өтімді болып табылады.
Осы дипломдық жұмыстың мақсаты – экономика саласына өзінің алатын орны
ерекше екендігін ... Және де ұзақ және ... ... ... ... ... атты ... жазу себебім, серіктестіктердің негізгі
құралдарды мен ... емес ... ... ... ... активтеріміз мобильдік қорлар болып табылатындықтан, осы
құралдарсыз ... ... ... ... ... Қорыта айтқанда,
экономиканың нақты секторын ... және ... табу ... негізі активтердің айналымдылығын жетілдіру мен ... ... және ... ... тарапынан, әр түрлі қоғамдық
ұйымдар ... ... ... ... ... асыруға
бағытталған шешімдерді қажет ететін мемлекеттің жүзеге асыруға міндетті
қызметтерінің бірі ... ... бұл ... ... 3-бөлім және бөлімшелерден тұрады. Бұл
бөлімдерде тақырып толық ашылатын ... ... ... ... ... оқулықтар пайдаланады. Және де «Crocus Multimedia Services»
ЖШС-нің жылдық есеп беру нысандарын ... ... ... ... ... ... сипаттамасы
1.1. «Crocus Multimedia Services» ЖШС-нің техника экономикалық
көрсеткіштерді талдау
Жауапкершілігі шектеулі ... «Crocus ... 1994 ... 27 ... Қазақстан Республикасының Азаматтық
Кодексіне, 1995 жылғы 17 сәуірдегі «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеуден
өткізу ... ... ... ... 1998 ... 22 ... шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер
туралы», «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есепберу ... 2007 ... ... ... ... №234-III заң, Қазақстан Республикасының
өзге заң актілеріне сәйкес, өзінің жарғылық қызметін орындау арқылы ... ... ... ... барысын үдету және Қазақстан
Республикасының Заңдары ... ... ... шаруашылық қызметінің
түрлерін либерализациялау үрдісін әрі ... ... үшін ... ... ... — «Crocus ... Services» Жауапкершілігі шектеулі
серіктестігі
Орыс тілінде — ... с ... ... ... ... ... — «Crocus Multimedia Services» ЖШС;
Орыс тілінде — ТОО «Crocus Multimedia Services»;
Серіктестіктің құрылтайшы:
- ... ... ... жеке ...... ... ІІМ 04.09.1998 жылы берілген, тұрғылықты мекен-жайы: Қазақстан
Республикасы, Маңғыстау ... ... қ, 15 ... ауданы, 55 үй, 39 пәтер.
Серіктестік шағын кәсіпкерлік субъектісі, қызметкерлерінің жыл
ішіндегі орташа ... ... ... және активтерінің жыл ішіндегі жалпы
құны орташа есеппен алғандағы алпыс мың айлық есептік айырысу ... ... ... ... келесілерді жатқызуға болады:
● есірткі заттарының, психотроптық заттардың және ... ... ... ... ... ... және ... көтерме сатуды;
● астық қабылдау пункттерінде астық сақтау жөніндегі қызметті;
● лотереялар өткізуді;
● ойын және шоу-бизнес ... ... ... ... және сапаны басқару саласындағы қызметті;
● мұнай, мұнай өнімдерін, газ, электр және жылу ... ... ... және сату;
● жөніндегі қызметті;
● радиоактивті материалдардың айналымымен байланысты қызметті;
● банк ... (не банк ... ... ... ... нарығындағы қызметті (сақтандыру агентінің қызметінен басқа);
● аудиторлық қызметті;
● бағалы қағаздар нарығындағы кәсіби қызметті жүзеге ... ... мен ... тұлғалар шағын кәсіпкерлік субъектілері болып таныла
алмайды.
Заңды мекен-жайы: 050022, ... ... ... қаласы, Абай
даңғылы, 77 үй, 7 офисі, Алмалы ауданы.
Меншік нысаны — жеке меншік.
Жауапкершілігі шектеулі ... ... ...... қызметінің негізгі мақсаты таза табыстар алу және
Құрылтайшыға тұрақты табысты қамтамасыз ету болып табылады.
Көрсетілген мақсаттарға қол ... үшін ... ... ... ... ... ... жарнамалық және маркетингтік қызметтер;
● сауда және делдалдық қызмет;
● халыққа қызмет көрсету;
● халық тұтынатын тауарларды өндіру;
... ... ... ... тағам және аспаздық бұйымдарды өндіру және сату;
● бар, кафе, ресторан, асхана және басқа қоғамдық ... ... ... ... ... ... және делдалдық қызметін жүргізу үшін
ауылшаруашылық өнімдерін, қалдықтарын дайындау, өндіру және ... ... ... ... құралдарын өңдеу және өндеу;
● жарнама-ақпарат қызметі;
● қосымша шикізаттарымен өнеркәсіптік қалдықтарын дайындау, өңдеу;
● комиссиялық сауданы ұйымдастыру;
● Қазақстан Республикасы ... тиым ... ... ... ... ... ... алынған лицензияны пайдалану
мерзімінде ғана 17.04.1995 ж. заң күші бар ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға құқылы.
Серіктестіктің құқықтық мәртебесі
Серіктестік мемлекеттік тіркеуден өткен ... ... ... ... ... өз ... осы ... Қазақстан Республикасының
қолданыстағы заңдарына сәйкес жүргізеді.
Серіктестік Қазақстан Республикасының заңдарында осындай ... ... үшін ... ... ... ... өз ... үшін барлық оның иелігіндегі мүлкімен
жауап береді. Серіктестіктің Қатысушысы міндеттемелері бойынша жауапты емес
және Серіктестіктің ... ... ... ... ... ... ... құны шегінде көтереді. Серіктестік Қатысушысы
міндеттемелері үшін жауапкершілік үшін көтермейді. Қазақстан ... ... үшін ... ... ал ... Қазақстан
Республикасының міндеттемелері үшін жауапты емес.
Серіктестік өз атынан келісімдер жасасуға, мүліктік және жеке-дара
мүліктік емес құқықтарды ... сот ... ... және ... ... дербес балансы болады және толық шаруашылық есеп жасау,
өзін-өзі қаржыландыру және өз шығынын өзі ... ... ... ... ... өзі ... ... іс-әрекет жасайды. Серіктестіктің
фирмалық атауы көрсетілген мөрі, фирмалық таңбасы, ... ... ... қолданыстағы заңдарға сәйкес өз ... ... ... өз ... мақсаттарына және мүліктің
пайдаланылуына сәйкес иемденеді, пайдаланады және билік етеді.
Сеоіктестік Қазақстан Республикасының ... және ... мен ... ашуға, басқа заңды тұлғалармен бірге
бірлестіктер (одақтар) құруға, ... ... ... ... ... ... ... Серіктестік өз филиалдары мен ... ... және ... мекен-жайы туралы мемлекеттік тіркелуін жүзеге
асырған органға ... ... ... ... іс-әрекеттеріне еңбек шарты немесе
қызметкердің серіктестікпен еңбек қатынастарын реттейтін басқа
нысандар негізінде ... ... ... ... ... болып
табылады. Серіктестіктің жұмыс тәртібі ... ... ... нормаларымен реттеледі.
Бас директор серіктестіктің Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешеді.
Еңбекақының нысанын, жүйесін және мөлшерін, сонымен қатар қызметкерлердің
табыстарының ... ... Бас ... тағайындайды. Әрбір қызметкердің
еңбек табысы жұмысының ... ... ... ... оның жеке ... ... жоғарғы деңгейін шектемей анықталады және Қазақстан
Республикасының қолданылып жүрген заңдарына ... оған ... ... қызметкерлерге Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... барлық қызметкерлерге қауіпсіз ... ... ... ... және заң ... ... ... денсаулығы
мен еңбек ету қабілетіне келтірілген зиян үшін жауапкершілік көтереді.
Серіктестікті қайта құру және ... ... құру ... ... ... ... ... және тарату Қазақстан ... ... ... ... ... өз ... қайта құру және тарату серіктестік құрылтай
мүшелерінің шешімімен жүзеге асырылады. ... ... оны ... етіп
жариялағанда және заң актілерінде белгіленген басқа да жағдайларда сот
органдарының шешімі ... ... ... ... ... құру ... серіктестіктің құрылтай құжаттарына
және заңды тұлғалардың бірыңғай мемлекеттік ... ... ... ... енгізіледі.
Серіктестікті қайта құру барысында серіктестіктің мүлкі, ... ... ... құру ... шешімде басқаша белгіленбесе, оның
құқық мұрагерлеріне ауысады.
Серіктестік келесі жағдайларда таратылады:
Серіктестік құрылтай мүшелерінің ... ... ... ... ... ... ... басқа жағдайларда;
Серіктестіктің ерікті ... ... ... мүшелері
тағайындаған тарату комиссиясы ... ол ... ... ... ... бекітуге береді. Серіктестіктің қызметі сот
шешімімен доғарылған ... ... ... сот ... ... ... қызметін доғаруға, жоғарыда
көрсетілген негіздерден басқа, келесі жағдайлар негіз бола алады:
— егер жарғылық ... ... ... ... мөлшері
«Жауапкершілігі шектеулі және ... ... ... ... ... белгіленген минималды мөлшерден кем
болып шықса;
— егер ... ... ... және ... бар ... ... Заңда белгіленген
мерзімдерде Серіктестіктің жарғылық капиталын ... ... ... ... ... ... ... ағылшын тілдері
болады. Жарғыда өзгерістер мен толықтыруларды ... ... ... және олар ... ... ... тәртіппен міндетті түрде тіркелуі тиіс.
Осы Жарғы Серіктестіктің мемлекеттік тіркеуден өткен мерзімінен ... ... ... ... мен міндеттері
Серіктестік құрылтай мүшелері құқылы:
— Серіктестіктің бухгалтерлік және ... ... ... серіктестік қызметі туралы толық ақпарат алуға;
— Жарғылық қорының ... ... ... ... ... ... ... шектеулі және қосымша,
жауапкершілігі бар ... ... заң ... ... серіктестік мүлкіндегі өзінің үлесін немесе оның ... ... ... ... өзге жолмен ұсынуға;
● Қазақстан Республикасының заң актілерінде белгіленген ... ... ... ... ... таратылған жағдайда несие берушілермен есеп
айырысқаннан кейін қалған мүлік бөлігінің құнын алуға немесе осы
мүлік бөлігін заттай ... Осы ... мен ... ... ... ... қайшы келмейтін серіктестіктің қалыпты дамуына бағыт-
талған кез келген басқа да ... ... ... ... мүшелері Қазақстан Республикасының
қолданыстағы заңдарында көзделген өзге де құқықтар иелене алады;
Серіктестік құрылтай мүшелерінің ... ... ... ... орындауға;
● Жарғы белгіленген тәртіппен серіктестіктің іс-әрекеттеріне қатысуға;
● Серіктестік жарғысы белгілеген тәртіппен, тәсілмен және мөлшерде
салымдар енгізуге,
... ... ... деп ... ... жария
етпеуге;
● Серіктестікке зиян келтіруі мүмкін қандай да болсын іс-әрекет
жасамауға.
Серіктестік құрылтай ... осы ... мен ... ... жүрген заңдарында белгіленген басқа да міндеттерді атқарады.
Серіктестік органдары:
жоғары органы — Қатысушы;
атқарушы органы — Бас директор.
Қатысушылардың жалпы жиналысының ... ... ... Серіктестіктің жарғылық капиталының мөлшерін, ... ... ... ... қоса, серіктестіктің жарғысын өзгерту,
немесе Серіктестіктің Жарғысының жаңа редакциясын бекіту;
... Бас ... ... немесе оның өкілетін
мерзімінен бұрын тоқтату;
— Серіктестіктің жылдық қаржылық ... ... және таза ... ... ішкі ... реттейтін ішкі ережелерін, оларды
қабылдау үрдістерін және басқа да ... ... ... ... шаруашылық серіктестіктеріне, сондай-ақ
коммерциялық емес ... ... ... ... ... мен ... ... Серіктестікті қайта ұйымдастыру немесе тарату шешім;
— тарату комиссиясын тағайындау және тарату баланстарын бекіту;
— Серіктестіктің барлық ... ... салу ... бір ... шешеім;
— Серіктестіктің мүлкіне қосымша жарналар енгізу туралы шешім;
Серіктестік құрылтай мүшелерінің ерекше құзіретіне ... ... ... органының кадрларына берілмейді.
Бас директор өзінің құзіреті шеңберінде:
... ... ... ... ... мен ... ... сондай-ақ қаржы-қаражатына билік жүргізеді;
— Серіктестіктің қызметкерлерін жұмысқа алып, орнынан босатады;
— Серіктестіктің штат ... және ... ... ... ... ... белгілейді, сыйлық беру мәселелерін
шешеді, көтермелеу шараларын қолданады және әкімшілік жаза салады;
— Серіктестік жалпы жиналысының шешімдерін іске ... ... ... жиналысына серіктестіктің қаржылық және
экономикалық жағдайы туралы есеп береді;
3. Серіктестік атынан сенімхатсыз іс - ... ... ... ... ... ету үшін ... шарттар мен
басқа да мәмілелер жасасады;
Серіктестік атынан өкілеттік ету ... ... ... ... ... арту ... бар ... береді;
— банктерде есеп айырысу және басқа ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Бас директор серіктестік жалпы жиналысы ... есеп ... және ... ... Бас ... ... ... Серіктестік құрылтай мүшелерінің келісімісіз серіктестікпен одан
мүліктік пайда алуға ... ... ... Серіктестіктің үшінші тұлғалармен ... ... ... және ... ... ... сыйақылар алуға;
— Серіктестікпен үшінші ... ... ... ... атынан немесе олардың мүддесін білдіріп қатысуға;
Серіктестіктің қызметімен ... ... ... ... ... ... құнының құрылымын қарастырайық.
Мүлік құнының құрылымын талдау
(2006-07жыл «Crocus Multimedia
Services»ЖШС) ... ... ... |2006жыл ... ... құны ... ... ... |
|Иммобильдік қорлар|325461 |- |325461 ... ... (%) |2 |- | ... ... ... |30623789 ... ... ... (%) |98 |100 |-2 ... ... ... ... ... құны – 14488276 ... ... Талданып отырған серіктестіктің ұзақ мерзімді активтер
ішінен тек негізгі ... ғана 325461 мың ... ие ... ... жыл басында 30623789 мың теңге, 2006 жылы 15810052 мың ... ... ... ... 14813737 мың ... ... ... тек активтердің 100 пайызын мобильдік қорлар ие болды. 2007 жылы ... ... қор 2 ... иммобильдік қорлар үлес қосты.
Қаржылық қорлардың құрылымын талдау
(2006-07жыл «Crocus Multimedia Services» ЖШС)
кесте-1.1.2.
мың ... ... ... ... ... қорлар(теңге)|30623789 |16135513 |-14488276 ... ... |60064 |2405216 |2345152 ... ... (%)|0,19 |14,9 |14,71 ... ... ... ... ... ... ... (%)|99,81 |85,1 |-14,71 |
| | | | ... ... ... ... ... қор ... 14488276
мың теңгеге төмендегін байқаймыз. Мұндай өсу біріншіден меншікті капиталдың
өсу нәтижесінде болған. Меншікті капитал 2345152 мың ... ... ... салмағы 14,71 пайызға өсті. Қарастырылып отырған акционерлік қоғамның
тартылған капиталының сомасы 16833428 мың ... ... ... ... ... таңда қаржыланудың бар жоғы екі жолы бұл:
1) меншікті капиталды ... ... ... ... көбейту.
Мына осы екі қаржыланудың жолдарын ұлғайту керек екендігін көріп отыр.
Капиталдың құрамы мен құрылымын талдау
(2006-07жыл «Crocus Multimedia Services» ЖШС)
кесте-1.1.3.
мың тг.
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл |Жыл ... ... |
| | | ... (+,-) ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| ... ... ... |үлес |мың,тг. | |үлес |
| ... ... ... |
| | |ы | |ғы | |) |% |
| | |% | |% | | | |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... |100 |16135513 |100 |- |-47,3 |- ... | | | | | | | ... |60064 |0,2 |2405216 |14,9 |- |-468,8 |14,7 ... | | | | | | | ... ... |99,8 ... |85,1 |10673972 |34,9 |-14,7 ... | | | | | | | ... | |0,001 | |0,14 | | |0,139 ... | | | | | | | ... 0,5-0,6 | | | | | | | ... | |0,002 | |0,15 | | |0,148 ... | | | | | | | ... >1 | | | | | | | ... | |508 | |5,7 | | |-502,3 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... (3/2)0,5 | | | | | | | ... ... отырған «Crocus Multimedia Services» ЖШС 2006 жылы
капитал 30623789 мың ... 2006 жылы 16135513 және үлес ... ... ... Осы ... төмендеуіне меншікті ... әсер ... Ол есеп беру жылы 28158509 мың ... төмендегенін
көріп отырмыз. Ал қатыстырылған капиталы жыл басында 30563725 мың теңге,
2007 жылы 2405216 мың теңгеге ие ... ... ... ... ... ... Барлық коэффициенттер қолайлы мәедерге ие болып отырған
жоқ.
Өзіндік ... ... мен ... ... «Crocus ... ... ... тг.
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл ... |
| ... |% ... |% ... |% ... ... |60064 |100 |2405216 |100 |2345152 |- ... капитал|100000 |16,6 |100000 |4,2 |- |-12,4 ... ... |-66,4 |2305216 |95,8 |1905847 |29,4 ... көрсеткендей өзіндік капиталдың бар үлесі бөлінбеген табысқа
келіп отыр. Өзіндік капитал жыл ... 60064 мың ... жыл ... мың теңгеге көрсетті. Жарғылық капиталы 100000 мың теңге өткен
жылмен салыстырғанда 12,4 ... ... Бұл ... ... ... ... табыс жыл басында 399369 мың теңгеге зиянмен
көрсетіліп, жыл ... 2305216 мың ... ... ие болды.
Меншікті капиталдың айналым көрсеткіштерін талдау
(2006-07жыл «Crocus Multimedia Services» ЖШС)
кесте-1.1.5.
мың тг.
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл ... ... ... ... ... ... ... түсім | | | ... ... |1223555 |1232640 |9085 ... жылдық көлемі | | | ... ... |78,3 |74,8 |-3,5 ... ... | | | ... ... отырғандай меншікті ... ... ... 3678598 мың ... ... ... отырмыз. Бұған
бөлінбеген табыстың өсуі ықпал етеді. Өнімді өткізуден түскен табыс 2006
жыл 95769565 мың ... 2007 жылы 92090967 мың ... ... ... ... ... жыл ... 1223555 мың теңге, 2007 жылы 1232640 мың
теңгеге өткен жылмен салыстырғанда 9085 мың
теңгеге өсті. 2006 жыл ... ... ... 78,3 мың ... ... 74,8 мың ... өткен жылмен салыстырғанда
Меншікті капиталдың айналым көрсеткіштерін талдау
(2006-07жыл «Crocus Multimedia Services» ЖШС)
кесте-1.1.6.
мың тг.
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл ... ... ... |-39936 |2345153 |2305217 ... ... |60064 |2405216 |2345152 ... ... |-0,6 |0,9 |0,3 ... | | | ... ... ... отырғанымыздай кәсіпорынның таза табысы
2305217 мың теңгеге, ал меншікті капитал 2345152 мың ... ... ... есепті жылда өткен жылмен салыстырғанда 2345152 мың теңгеге
артқанын көрсетеді. Бұл көрсеткіштің артқаны ақшалай ... ... ... 2006 жылы 39936 мың ... ... ... 2007
жылы 2345153 мың теңгеге яғни, 2305217 мың теңгеге өсті. Бұл өсуі ... ... 0,3 ... ... ... ... мерзімді активтердің құрамы мен құрылымын талдау
(2006-07жыл «Crocus Multimedia Services» ЖШС)
кесте-1.1.7.
мың тг.
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл ... |
| ... ... ... ... |сома |пункт |
|Ұзақ мерзімді |- |- |325461 |100 |325461 |- ... | | | | | | ... емес |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... ... |- |- |325461 |100 |325461 |- ... мерзімді | | |- |- |- |- ... | | | | | | ... ... |- |- |- |- |- |- ... ... | | | | | | ... көрсеткендей ұзақ мерзімді активтердің есеп беру ... мың ... Ұзақ ... ... үлес ... көп ... ... құралдар 100 пайызды құрайды.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайын талдағаннан ... ... ... көрсеткіштері оқылады. Кез келген акционерлік қоғамдағы
негізгі құралдардың тиімділігі келесі ... ... Қор ... ... Қор ... ... ... көрсеткіш коэффициент.
1.2 «Crocus Multimedia Services» ЖШС-нің есепті ұйымдастыруы
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... 2007 ... ... ... Республикасының №234-III заңға сәйкес ... ... ... ... – деп ... ... қолданылатын бухгалтерлік
есеп объектілерін жіктеп, жүргізуге арналған өрісі кең ішкі ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
қаржылық қорытынды есеп дайындау мен ... ... ... сай жалпы бухгалтерлік есеп ережелеріне ауытқымайтын ... есеп ... ... рөлі өте зор деп ... ... көп ... бухгалтерлік есеп ережелерінің жалпы талабына
сай жасалынып, мұның өзі ұйымдардың бухгалтерлік есеп жөніндегі ішкі ереже
мен әдістер ... ... мен ... жасалынып қалыптасатын есеп саясаты
бухгалтерлік есеп жөніндегі принциптерден, ереже-нұсқаулардан, ... ... ішкі ... маңызынан құрылады. Мұның барлығы қаржылық есеп
жүйесін жүйелеп тапсыру мақсатындағы ... ... ... іске ... ... мен мұндағы болып тұратын өзгерістерді, шаруашылық
қызметінің жағдайын дәлелді түрде іске ... ... ... ... беру үшін ұйымдар басшылары бухгалтерлік есеп жөніндегі
көп сатылы принциптер мен әдістер ... ең ... ... ... ... ... ... міндетті.
«Crocus Multimedia Services» жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... – нарық пен базарлы саудаға түсетін ұтымды
жолдарды анықтау, өндірісті ары қарай модернизациялау, жаңа және сапалы
өнімдер өндіруге ... ету, ... ... ... ... ... мен басқа да құндылықтарды дұрыс бағалау мен ... ... ... көздерін көбейту, өндірістік шығындар тиімділігін
ұтымды басқару болып табылады. Түпкі мақсаттың ең ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Сондықтан, қандайда болмасын ұйымдардың таза пайдамен қызмет атқарып,
жұмыс істеуіне ең әуелі ұйымдардың өзі, үлес ... ... мен ... ... дайын өнімдерді сатып алушылар, ... ... ... тұрғысынан қарағанда ұйымдардың есеп саясаты ішкі есеп
жүргізу варианттарын таңдау құқысын толық түсіну мен ... ... ... ... бағалау мен есептен шығару, материалды емес және
материалды активтерге ... мен тозу ... ... қолданылатын
қажетті синтетикалық шоттар тізімін жасау, тауарлы-материалды құндылықтарды
бағалау мен сату, шығындарды реттеп басқару жөніндегі ... ... осы ... тән ... ... ең ... таңдай отырып,
бухгалтерлік есеп жүйесін жүргізу мақсаты қойылады.
Есеп жүйесін ұйымдастыру ұйымдар мен кәсіпорындарда әр түрлі ... ... үшін ... ... ... жағдайларды толық
меңгеру негізінде көп вариантты есеп саясатының ... ең ... ... ... ... ... ... Есеп саясатының оптималды және
бір бағытты типтік варианты болмайды. Есеп саясаты негізінен қаржы есебінің
өрісінде жасалынады. Алайда қаржы есебі ... және ... ... ... ... және есептің бұл түрлері арасында
гармониялық ... ... есте ... жөн. ... ... ... әрбір түрлерінің өз ерекшеліктері мен жүргізу
әдістері ... ... ... қорытындылау қызмет қолданбалы
негізгі бағыттан ауытқымауы керек.
Ұйымдардың есеп саясаты ... ... ... ... ... нормасына, құрылтайшылық құжаттар мен ... ... ... ... ... ұзақ ... келісім шарттарға т.б.
әрекеттерген де байланысты болды.
Есеп саясаты екі жағдайда – ... және ... ... ... кезеңінде есеп қызметін жүргізу жөніндегі заңдар мен
нормативтік актілер, сондай-ақ бекітілген ... есеп ... ... т.б. ресми құжаттар басшылыққа алынады. Екінші жағдайда
«Төменнен» реттеу кезеңінде ұйымдардағы ... ... ... табыс келтіру жолдары т.б. ішкі ерекшеліктер басшылыққа алынады.
Есеп саясатын ... үшін есеп ... ... ... ... тән ... ... мен ережелерді таңдап алып, есеп саясатының
маңызын ашуға болатындығын тағы да айта кеткен жөн.
Есеп саясатын ресмилендіру үшін осы ... мен ... ішкі ... мен ... ... ... жалпы
бухгалтерлік есеп объектілерін жүргізу жөніндегі қойылатын талаптардан,
принциптер мен қаржы ... ... тану ... ауытқымау
керектігін түсіну қажет.
Егер жан-жақты және сапалы ... ... ... ... таза ... ... ... қамтамасыз етпеген жағдайда, есеп
саясатын жасаудың қажеттігі болмайды. Сондықтан есеп саясаты ... ... ақша ... ... және іске асырылмай келген
резерв көздерін ашуға тікелей әсер етеді. Мысалға, ұзақ мерзімді жалға беру
объектісі таза ... мен ақша ... ... тікелей әсер ететіндігін
басты бағыттың бірі деп түсінген жөн. Яғни ... ... ... ... жасалған келісім-шарт бірден таза пайда келтірмегенімен, біртіндеп
таза пайданың белгілі бір бөлігін қамтитындығын ... жөн. Есеп ... ... ... ... мен ... ... осы ұйымның таза пайдамен қызмет
атқаруын қамтамасыз ететін есеп әдістерін ... ... ... ... бағытын таңдауы қажет.
Кейбір жағдайларда пайдаға салынатын ... ... және ... ... ... үшін ... бухгалтерлер өнімінің өзіндік
құнының құрамына орын алмаған шығындарды қосып ... ... көп ... ... таза ... ... ... тырысады. Мұндай
жағдайда бухгалтерлік есеп жүйесі қалыптасқан ... ... ... ... іске ... болғандықтан есеп объектісінің бір
бабын ... ... ... ... ... Есеп объектісінің кез
келген бабы қойылған мақсатқа және арнайы қабылданған ... ... есте ... жөн. ... ... ... ... есеп
жүйесіне кері әсер етеді, мұндай жағдайда экономикалық қайшылық туындайды.
Бір типтік және барлық кәсіпорындар қызметіне тән есеп саясатын ... ... ... өзі өте қиын және болмайтын әрекет. Дей ... ... ... білу, мұның маңызын сапалы жасау, өз бетінше тиімді шешім
қабылдау, ... ... есеп ... ... ... ... бағдарды
іске асырудың маңызы зор.
Есеп саясатын жасаушылар мен қатысушы мамандар осы ұйымда қолданылатын
бастапқы ... ... мен ... ... есеп ... ... ... бағалау, міндеттемелерді бағалап, қайтару, негізгі
құралдардың тозу ... мен ... ... ... өндірісті
бағалау, құжат айналысы ережесін белгілеу, ақпараттар жүйесін ... ... ... мен ... ... маңызы
мен мақсатын іс-тәжірибеде жақсы қолдана білу тиісті біліктілікті ... есеп және ... ... туралы» Қазақстан
Республикасы Президентінің 2007 жылғы 26 желтоқсандағы Заң күші бар
№2732 ... және 2004, 2006 ... ... мен ... ... ... алу және ... есептемесі жүйесін реттеп, есеп жүйесін
реттеп, есеп жүргізудің негізгі ... мен ... ... ... және ... ... ... ұйымдарға қойылатын талаптарды
белгілейтін нормативтік құқықтық актілер мыналарды қамтиды:
- бухгалтерлік есепке алу туралы Жарлық;
- ... ... ... ... ... ... ... ұсынбылар, нұсқаулықтар;
- субъектінің есеп жүргізу саясаты.
Есеп ... ... – бұл ... есепке алу және қаржы
есептемесін ашу үшін олардың қағидаттары мен негіздеріне сәйкес субъектінің
басшысы қабылдайтын ... ... ... ... 100 000 (жүз мың) ... ... қайта тіркеу кезінде жарғылық капитал толық төленген.
Серіктестіктің жарғылық ... ... ... азайту туралы шешімді
Серіктестіктің құрылтай мүшелері қабылдайды. Ақша, құнды қағаздар, заттар,
мүліктік ... ... ... жер ... ... және ... нәтижелерін иелену құқығы және өзге мүлік ... ... ... алады.
Серіктестіктің мүліктері құрылтайшының салымдары, ... ... және ... ... ... жүрген заңдары
тыйым салмаған басқа да көздер есебінен құрастырылады. Серіктестіктің мүлкі
тағайындалған тәртіппен анықталатын оның ... ... ... ... ... Серіктестіктің табысы бір жыл ішіндегі өз қызметінің
нәтижелері бойынша қаржы есебі негізінде анықталады.
Серіктестіктің таза табысы, серіктестіктің ... ... ... ... және соған теңестірілген ... ... ... мен ... ... кейін және Қазақстан Республикасының
қолданылып жүрген ... ... ... да міндетті төлемдер жасалғаннан
кейін, құрастырылады.
Серіктестіктің қорларына аударылғаннан кейін және ... ... ... ... ... мен ... да міндетті
төлемдер жасалғаннан кейін қалған таза ... ... ... ... ... төленеді.
- Серіктестіктің қаржылық жылы күнтізбелік жылмен сәйкес келеді.
- Серіктестік ... ... ... Республикасының заңдарына
сәйкес жүргізеді.
- Бас директор мен бас бухгалтерлік есепке алу мен есеп жүргізу
тәртібінің сақталуы және дұрыстығы үшін ... ... ... бухгалтерлік құжаттамасы орыс тілінде, ал қажет
болған жағдайда –қазақ ... ... ... тілінде
жүргізіледі.
II- «Crocus Multimedia Services» ЖШС-нің қысқа және ұзақ мерзімді
активтердің есебі
2.1. Ақша қаражаттар және ... ... ... ... ... деп бұл ... қысқа мерзімді айналымға тез
түсетін өтімді активтерді айтады. Оған: қолда бар ақшалай ... ... ... ... ... ... ... немесе
мобильдік қорлары қысқа мерзімді активтер болып табылады. ... ... ... ... көп ... бөлуі қажет.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп – деп ... ... ... ... ... ... мен ... яғни
субъектілердің ақша – қаражаттарының қозғалысы туралы есебі осы деректі
пайдаланушыларды түрлі операциялық және ... ... ... ... кезеңдегі ақша-қаражаттарының келіп түсуі, кірістелуі ол ... ... ... ... етіп және ... осы ... яғни ... қаржы жағдайындағы өзгерістерін бағалауына:
мүмкіндік береді» делінеген. Ал осы ... ... ... ... ... ақша ... қозғалысы туралы есепті осы
стандарттың талаптарына сай жүргізіледі және ... ... ... ... құрамында тапсырады» делінген.
Жалпы ақша қаражаттары «Қысқа мерзімді активтер» деген ... ... ... ... Бұл ... ... қысқа мерзімді ретінде
жіктелетін ұйымның активтерін есепке алуға арналған.
Актив егер:
Оны іске асыру ... ... ... ... операциялық
циклінің барысында ол сату немесе пайдалану үшін ұсталынады;
Ол негізінен сауда мақсатында ... ... ... және оны ... ... ... ... он екі айдың ішінде күтілсе;
Пайдалануда шек қойылмайтын ақша ... оның ... ... ... ... ретінде жіктеледі. Қысқа мерзімді активтердің ішінен ақшалай
қаражаттары мен эквиваленттер есебіне төменгідей шоттар арналады;
1000 – «Ақша ... кіші ... – ақша ... ... үшін
қолданылады және өзіне мына топты кіргізеді.
1010 – «Кассадағы теңгемен ақша ... онда ... ... ақша қаражатының қозғалысы ... ... ... ... есебі 1010 «Кассадағы теңгемен ақша қаражаты» және 1020
«Кассадағы валютамен ақша қаражаты» - деп ... ... ... мен ... яғни ... ... ... ұлттық
валюта түріндегі (теңге түріндегі) нақты ақша қаражаттарының кірісі мен
шығысының ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкі мекемесі
бекіткен кассалық операциялар есебін жүргізудің тәртібіне сәйкес ...... ... ақша ... бұл ... ... шетел
валютасымен ақша қаражатының қозғалысы есептеледі.
Жалпы ... ... ... валютасы түріндегі ақша
қаражаттарының есебі кассадағы ұлттық ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
1010 (451) «Кассадағы теңгемен ақша ... және 1020 ... ... ақша ... - деп ... ... бойынша
жүргізілетін операциялардың есебі: кредиті бойынша нөмері бірінші ... ... ал ... ... осы ...... ... жүргізіледі.
Яғни кассаның кірісі бойынша операциялар №1 ... ...... ал ... ... ... №1 ... журнал – ордерде
есептеліп жүргізіледі.
1030 – «Жолдағы теңгемен ақша қаражаты», бұл ... ... ... ... ... Бұл шот ... ... әлі
кәсіпорынның шотына келіп түспеген, яғни кіріске ... ақша ... ... ... ... ...... банктік шоттардағы теңгемен ақша қаражаты», онда
банктік шоттардағы ... ... ... ақша қаражаттар қозғалысының
есебі көрсетіледі.
1050 – «Ағымдағы банктік шоттардағы валютамен ақша қаражаттары», мұнда
ағымдағы банктік ... ... ... түріндегі ақша қаражаттар
қозғалысының есебі көрсетіледі.
Ақша ... ... ... ... ... ... ... және олардың пайдалану әдістерін бөліп көрсету қажет. Сондықтан
кәсіпорынның таза табысы – ... ... – егер ... ... ақша
нысанында алынса ақша көзі болып табылады, ал шығындар, егер олар ... ақша ... ... онда ... ... ... болады.
Ақша қозғалысымен байланыссыз, алынған таза табыстар мен шығыстарды
көлеміне келесі баптар бойынша түзету ... ... ... ... құруға кеткен нақты шығындар сомасы;
- есептелген, бірақ алынбаған табыс сомасы және сыйақы ... ... ... ... және ... ... ... алынбаған табыс
немесе кеткен шығындар сомасы.
Ақша қаражаттар қозғалысының есебі, олардың операциялық, инвестициялық
және қаржылық қызметі бойынша жіктей ... ... ... ... ... салымына (қаржылық инвестиция) кәсіпорындар мен ... ... ... бағалы қағаздарын (акцияларды, облигацияларды және басқа
да бағалы ... ... ... депозитке салған тағы да ... ... ... ... жатқызылады.
Қаржы нарығының айрықша бөлігі, ол — ... ... ... ... ... осы ... ... нарығы тікелей байланысты.
Бүгінгі күні елімізде ... ... ... ... ... және ... емес ... қорлары,
сонымен қатар басқа да кәсіпорындар мен ... ... Осы ... ... мен ... ... да еліміздегі бағалы қағаздар
нарығының потенциалды қатысушылары қатарына ... ... ... яғни ... бағалы қағаздар шығарушылар болып
табылса, ал екіншілері инвестор ретінде ... ... ... ... жаңа ... ... өндірісті жаңғырту (модернизациялау),
қайта құру (реконструкциялау) ... ірі ... ... керек етеді. Ал
мұндай жұмысты атқару үшін өндірушілерде әр уақытта ... бола ... да ... мен ... қарыз капиталы нарығына несиелер мен
заемдарының қаражаттарын, айналымға акциялары мен облигацияларын шығарса,
онда елімізде бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... және басқа да бағалы ... ... ... ... ... ... ... эмитент деп аталады және
сонымен қатар олар бағалы қағаздарды ... ... ... ... бір ... ... ... болып табылады.
Қысқа мерзімді қаржы салымдарын өзінің бухгалтерлік балансында сатып
алу және ағымдағы құнының ең төменгісі бойынша ... ... ... мен ... ... үш тұжырымды басшылыққа алады:
а) баланстық құнды тұтастай жиынтық портфель негізінде анықтау;
ә) баланстық құнды жиынтық портфель ... ... ... яғни ... алу құны мен ағымдағы құнының ең аз (төменгі) ... ... ... жеке ... ... ... мен ... қысқа мерзімді қаржы салымын салған уақытта
оның бухгалтерлік есебінде мынадай жазулар жазылады:
Мысалы: кәсіпорын 100000 (бір жүз мың) ... ... ... ... ... салған деп алатын болсақ:
Дт: Қысқа мерзімді қаржы салымы 100000 ... ... шоты 100000 ... ... қысқа мерзімді қаржы салымы негізінде кәсіпорынның тапқан
10000 (он мың) теңге табысына:
Дт: Ақшалар шоты 110000 ... ... ... ... ... 10000 тг.
Кт: Қысқа мерзімді ... ... 100000 ... ... мен ... өздерінің салған қысқа мерзімді қаржы
салымы негізінде 5000 (бес мың) ... ... ... ... ... ... шоты 95000 ... ... ... ... 5000 ... ... ... ... салымы 100000 тг.
Ескеретін бір жағдай, кәсіпорындар мен ... ... ... ... қаржы салымы негізінде шығын шегуі қаржы салымының ... ... ... тыс ... ... құны ... ғана ... мүмкін.
Қаржы салымдары (инвестициясы) шоты
бойынша жүргізілетін операциялар
кесте-2.1.1
|№ |Операциялар мазмұны ... ... |
|1 ... ... құны бойынша акциялар |1150 ... |
| ... ... | ... |
|2 ... ... ... үшін |1150 ... |
| ... алу құны ... ... ... | | |
| ... | | |
|3 ... үшін ... ... ... |6120 |
|4 ... ... ... |1150 |
| ... құны ... ... |6210 |
| ... ... ... сомасына | | |
|5 ... ... ... және ... ... |
| ... ... | | |
|6 ... ... ... ... ... |6160 |
| ... өзгеруіне байланысты алынатын | | |
| ... ... | | |
|7 ... ... қаржы салымдарының ағымдағы|7470 |1550 |
| ... ... ... ... зиян | | |
| ... | | ... ... алушысы болып табылатын заңды тұлға 2006
жылдың 13 желтоқсанында алған тауарлары үшін 5000 (бес мың) АҚШ ... ... ... ақша ... (сол күнгі доллардың теңгеге
шаққандағы бағамдық айырмашылығы 119-ға тең) деп алатын болсақ бухгалтерлік
есепте мынадай жазу ... ... $ ... ... ... ... алынған
Табыс $ ... ... 595000 тг. = 149 х ... ... ... ... валютасы түріндегі ақшалардың
есебі кассадағы ұлттық валюта ... ... ақша ... есебіне
ұқсас жүргізіледі.
Кәсіпорындардың кассасындағы ақшаларын есептейтін шоттар ... ... ... ... ... ... журнал-ордерде, ал
дебиті бойынша осы журнал-ордердің тізімдемесінде жүргізіледі.
Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің ақшаларын сақтау үшін ... банк ... есеп ... шотын ашулары тиіс. Кез келген
кәсіпорындар үшін әрбір банк мекемесінен бір ғана есеп ... ... ... мен ... ... ... ... табысы
«Бағамдық айырмашылықтан алынатын табыс» деп аталатын шотта, ал бағамдық
айырмашылықтан ... ... ... ... ... ... деп
аталатын шотта есептелінеді. Бағамдық (курстық) айырма кәсіпорындар мен
ұйымдар үшін оң ... ... ... жағдайда кәсіпорындардың
бухгалтериясында:
Д-т: Валюталық шоттағы ақшалар
К-т: Бағамдық айырмашылықтан ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар үшін ... ... ... ... Бағамдық айырмашылық бойынша шығын
К-т: Валюталық шоттағы ақшалар түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Меншік түріне қарамастан ... ... ақша ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар тиісті органдарға (үлгілі
түрі №1-валюта) валюталық қорлардың қозғалысы жайлы ... есеп ... ... мен ... ... ... сақтау үшін банк
мекемесінен арнаулы шот ... ... Бұл ... ... аккредитивтердегі
ақшалар, чек кітапшаларындағы ақшалар, банктердегі арнаулы шоттардағы
ақшалар және ... ... ... басқа) ақшалар есептеледі.
Банктердегі арнайы шоттардағы ақшалар шоты ... ... ... |Операциялар мазмұны ... ... |
|1 |2 |3 | 4 |
|1 ... ... ... аккредитивтер |1070 |1040,1050 |
|2 ... ... ... ... ... |1070 |3010 |
|3 ... ... ... ... |3310 |1070 |
| ... тауарларының және материалдарының | | |
| ... ... | | |
|4 ... ... пайдаланылмай қалған |1040 |1070 |
| ... есеп ... ... ... | | ... ... шоты бойынша жүргізілетін операциялар
кесте-2.1.3
|№ |Операциялар ... ... |
|1 ... мен ... есеп айырысу шотына |1030 |1250 |
| ... ... ... есеп ... тиісті адамның | | |
| ... ... тағы да ... ... ... | | |
| ... ... | | |
|2 ... ... ... ... есеп беретін |1040 |1210 |
| ... ... ... ... ... сома | | |
|3 ... есеп ... шотына жолдағы деп |1040 |1030 |
| ... ... ... ... | | ... ... мерзімді дебиторлық берешектер мен қорлар есебі
Дебиторлық берешектер – бұл басқа заңды ... ... ... ... ... ... Дебиторлық борыштар
шаруашылықтың ішінде және сыртқы заңды ... және жеке ... ... ... ... әдісін қолданып, қолма-қол емес есеп айырысу
операциялары кезінде дебиторлық борыштардың пайда болуы заңды құбылыс ... ... ... ... ... ... |Шаруашылық ... ... |
| | ... |кредит |
|1 ... ... ... ... ... ... - ҚҚСсомасына (14%) |(801,301) ... |
|2 ... ... ... |1130 |2110 |
| ... ... ... |(302) |(301) |
|3 ... тиесілі, марапаттау сомасы |1270(332) |4420(611) |
| ... | | ... ... ... ... ... салыстыруға болады
| |Ай сайынғы марапаттау сомасы табыс |(611) 3520 |(724) 6120 |
| ... ... ... | | |
|5 ... ... ... ... |(441) 1040 |(302,332) ... |
| |де, ... да ... ... | | ... мен ... ... барысында өздерінің өндірген дайын
бұйымдары, сату үшін сатып алған тауарларды, сатып алған бірақ ... ... ... ... ... ... ... өндіріс,
басқаларға көрсеткен қызметтері, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... қосалқы бөлшектерді,
отындары, ыдыс және ыдыстық материалдары, жартылай фабрикаттар және басқа
да материалдары сол ... ... қоры ... ... ... ... ... құралдарынан өзге еңбек заттар өндірісте пайдаланған
кезде өздерінің бастапқы құнын түгелдей өндірілетін ... ... ... ... ... өзіндік құнының көп бөлігі еңбек
заттарының құнынан тұрады. Сонымен қатар ... ... қор ... ... ... ... ... Дайындалған, келіп түскен және өндіріске ... ... ... ... ... ... алу ... есептен шығару.
2. Материалдардың қоймада және тасымалдау кезінде түгел сақталуын бақылау.
3. Материалдық қорлар ... ... ... ... ... кетпеуін бақылау.
4. Материалдарды өндірісте пайдаланған кезде олардың техникалық жолмен
анықталған мөлшерін және тұтыну ... ... ... ... өндірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау.
6. Дайындалған материалдардың өзіндік құнын ... және ... ... ... айырмашылығын тауып, пайдаланылған материалдар құнын әр
объектінің шығынына ... ... және ... ұйымдастырылған есеп
материалдардың түгел сақталуына, үнемді пайдалануына көмегін тигізеді.
Материалдардың түгел және ... ... ... ұтымды пайдалануы,
жұмсалуы үшін алдын ала мыналарды жасау қажет:
● Тиісті түрде жабдықталған ... ... ... ... ... ... және ... әрқайсысы материалдардың белгілі бір
түрін сақтауға ... ... ... ... қойманың әр бөлігінде өздерінің түрлері, сорттары, ... ... ... тез ... және босатқаннан кейінгі кезде қалдығын
тексеруге қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылуы керек.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың әкімшілігі материалдарды ... ... ... ... және ... ... және оларды жиі
тексеріп, дұрыстығын қадағалап отыру керек. ... ... ... және ... ... топтарын белгілеп, олармен
материалдарға жауапкершілік туралы шарт ... ... ... ... ... адамдарды жұмысқа алу, жұмыстан ... ... бас ... ... ала ... отыруы қажет.
Материалдарды кіріске алу және қоймадан бастау құжаттарына қол қою құқығына
ие болған қызмет иелерінің тізімін белгілеу ... ... ... ... білдірген адамның жұмысы болып табылады.
Материалдардың есебін ... және ... ... үшін ... ... бірыңғай номенклатурасы мен жоспары есеп айырысу
бағасын белгілеу;
... ... дәл ... ... және материалдарды есепке алу
мен есептен шығару операцияларының тәртібін сақтау;
... ... есеп ... ... ... және ... ... барлық бөлімін қамтамасыз ету.
Сонымен қатар материалдарды алдағы уақыттарда пайдалану үшін ... және ... ... ... ... белгілеп, оларды жетілдіріп
отыру керек. Белгіленген тәртіп ... ... ... жаппай
түгендеу, бақылау арқылы тексеріп және олардың нәтижесін дер кезінде есепке
алып отыру қажет.
Еңбек заттары біртекті емес. Олардың бір-бірінен ... ... ... ... ... және ... ... қарай
өзара айырмашылықтары бар. Сондықтан да ... ... ... ең ... ... – оларға экономикалық жағынан дәлелденген
жіктеу жасау болып табылады. Өздерінің өзгешеліктері мен өнім ... ... ... ... ... ... материал;
- көмекші материал;
- жартылай фабрикат және тағы да басқалар болып бөлінеді.
Негізгі материалдар мен ... ... ... ... ... ... негізін жасайды.
Негізгі материалдардың қатарына өнімнің өзіндік құнын құрайтын өндеуші
өнеркәсіп өнімдері – ұн, мата, кірпіш және тағы да ... ... ... бір ... өтіп әрі қарай өндеуді қажет ететін
материалдар жартылай фабрикаттар деп аталады. Материалдардың бұл түрін әрі
қарай өндеу арқылы ... ... ... ... ... ... оны сол күйінде сатуға болады. ... ... ... ... алған ұйымдар оны әрі қарай өндейді. Сондықтан да әрі
қарай өндеуге арналған ... ... ... ... басқалардан сатып
алған заттары еңбек заттарының ... ... ... ... құрылыс ұйымдарында – бетон және ағаш бұйымдарын, металлургияда –
шойын мен ... ... ... ... - әр ... ... мен ... сүртетін
және жөндеуге керекті басқа да материалдар жатады. Көмекші ... олар ... ... негізін құрамайды. Олар өндіріс
үдерісінде қолданылуы барысында негізгі материалдарға өзінің қандайда ... ... ... ... ... ... тағы да басқа ... ... бұл ... ... әктерді (известь) жатқызуға
болады.
Материалдық қорлардың ішінде бөлек топ ... ... ыдыс ... материалдар, қосалқы бөлшектер, құрылыс материалдарды және тағы да
басқалар есептеледі. Отындар тобына техникалық мақсатта ... ...... ... жылытуға райдаланатын материалдардың барлық түрі
жатады.
Қорлардың есебі қаржылық есептіліктің халықаралық ... ... ... ... – бұл ... ... шаруашылық жүзінде сатуға арналған;
- мұндай сатуға өндіру процесінде;
- өндірістік процесте ... ... ... ... ... ... материалдар түрінде.
Таза сату құнының мүмкіндігі дегеніміз – бұл қарапайым шаруашылық
түріндегі есепті сату құны, ... ... ... мен ... ... шығындарды есептеу кірмейді.
Салыстырмалы кесте
кесте-2.2.2.
|Р/с|Шоттар ... ... ... |Шоттар ... ... | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 |1310 ... ... ... |
| | ... және материалдар |бойынша | |
|2 |1311 ... ... ... ... ... ... |
| | ... жиынтықтаушы бұйымдар | | |
| | | ... | |
| | | |
| | ... ... |
|3 |1312 ... ... орындары|203 |
| | | ... | |
|4 |1313 ... және ... ... ... орындары|204 |
| | | ... | |
|5 |1314 ... ... ... ... |
| | | ... | |
|6 |1315 ... ... ... ... |
| | | ... | |
|7 |1316 ... ... ... ... орындары|207 |
| | | ... | |
|8 |1317 ... ... және ... ... ... |
| | | ... | |
|9 |1330 ... ... ... |
| | | ... | ... |1340 |Аяқталмаған өндіріс ... |211-213 |
| | | ... | |
| | | ... | ... |1360 ... ... шығару бойынша | | |
| | ... | | ... мен ... шотында өндірілетін өнімнің құрамына кіріп,
оның негізін жасайтын немесе ... ... оның ... ... ... ... мен ... материалдардың, өнім өндіруге
қатысатын немесе шаруашылық қызметіне сондай – ақ ... ... өнім ... ... әсер ... ... ұйымдардағы
есебі, олардың кіріске алынуы мен шығыс етілуі есептеледі.
Сатылып алынған жартылай ... ... ... ... жинақтау үшін сатылып алынған өңдеу және жинақтауды керек ететін
жартылай фабрикаттардың, жинақтауыш бұйымдардың, бөлшектердің кәсіпорындағы
есебі ... және ... ... шотында ұйымдағы ыдыс және ыдыстық
материалдардың барлық ... ... ... ... басқасы), сондай – ақ ыдыстарды ... ... ... ... ... материалдар мен бөлшектердің кіріске
алынуы мен шығыс етілу есебі ... ... ... ... ... кәсіпорындар тауарлар салынған ыдыстарды «Сатылып
алынған тауарлар» шотында есептейді.
Қосалқы ... деп ... ... ... ... машиналар
мен жабдықтарды, тасымалдау құралдарын және тағы сол сияқтыларды жөндеуге,
мүжілген жерлерін ауыстыруға ... ... ... ... ... және ... ... материалдар деп аталатын шотта өндіріс қалдықтары,
түзелмейтін өндіріс ... ... ... ... отын ... қосалқы
бөлшек ретінде пайдалануға жарамайтын есептен шығарылған негізгі ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Сонымен қатар бұл шотта ауыл шаруашылық кәсіпорындары өз өндірісіне қажетті
тұқымдарды, отырғызылатын ... мал ... ... ауыл ... ... дайындауда зиянын тигізетін
жәндіктермен күресу үшін пайдаланатын улы химикаттар мен ... ... да ... ... ... ... материалдар шотында қайта өңдеу үшін басқа ұйымдарға
берілген, келешекте өңдеуден алынған ... ... ... құрамына
кіретін материалдар есептеледі.
Құрылыс материалдарды атты шотта тікелей ... ... және ... ... – ақ құрылыс бөлшектерін дайындауға пайдаланатын
материалдар және құрылыс ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру үшін материалдардың
номенклатуралық тізімі мен баға ... ... ... ... деп ... ... ... бір ... олардың аты, сапасы, мөлшері тағы да
басқа ... ... ... ... ... ... ... әр материалдардың дұрыс аты, оған ... ... мен ... көрсетіледі. Сонымен қатар ... ... ... бухгалтерлік есепте есептелетін ... ... ... тізімді номенклатуралық баға көрсеткіші деп те
атайды. Кәсіпорындар мен ұйымдарда пайдаланатын материалдар номенклатуралық
тізімде, әдетте белгілі өздерінің ... ... және ішкі ... ... ... мөлшерлері бойынша жіктеліп көрсетілуі тиіс. Әрбір топқа
тиісті сан жүйесі яғни шифр белгіленеді. Шифр ... ... ... әрбір топқа жататын материалдар санына байланысты. ... ... бұл ... ... ... ... есеп
тіркелімдерінде және әр түрлі кестелерде (таблицаларда) ... есеп ... ... ... үшін сан жүйесінің
(шифрлары) және оның ... аз ... ... әрі ... ... ... тағайындалғанда сол шифрдан материалдың қай шотқа,
сондай – ақ қандай аралық ... ... ... етіп ... ... ... ... бухгалтерлік
есепте түгендеудің біткен айында көрсетілуі тиіс. Кем ... және ... құны ... ... қағида бойынша бөлшек сауда бағасымен
өндіріледі.
Тауарлық-материалдық қорлар шоты бойынша жүргізілетін операциялар
кесте-2.2.3
|№ ... ... ... |Кредиттелетін|
| | |шот | |
| | | |шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... мен ... ... | | |
| ... есеп ... ... ... | | |
| ... ... ... Құны ... ай |20-шы бас ... (3310) |
| ... жолда қалған немесе жабдықтаушы |(1310) | |
| ... әлі ... ... ай | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... бұл сома ... ... | |
| ... сома ... ... | | |
| ... ... ... ... ... ... | | |
|2 ... ... ... құны ... |201-206 |451,452 |
| |(қолма-қол ... ... ... ... |
|3 |Есеп беруге тиісті тұлғалар арқылы сатылып |201-206 |333 |
| ... ... ... құны ... |(1250) |
|4 ... ... мен жеке адамдардан өтеусіз |201-206 |727 |
| ... ... ... ... ... |(6280) |
| | |
| ... |
|5 ... ... ... ... ... |201-206 |722 (6210) |
| ... ... | |
| ... емес | | |
|6 ... мен ... өз ... |(1310-1340) |8030 (920) |
| ... ... өз ... ... | |
| ... ... ... алу | | |
|7 ... ... және олар үшін ... ... |(1070) |
| ... ... ... шоттардан |201-206 |421-423 |
| ... | | |
|8 ... ... ... ... |201-208 |900 (8010) |
| ... ... кіріске алу |(1310-1340) | |
|9 ... ... ... ... ... ... |727 (6280) |
| ... алу ... | ... ... және ... ... ... |641-643 |
| ... бақыланатын заңды тұлғалардан келіп |(1310-1340) | |
| ... ... ... ... | | ... ... ... дайындайтын |201-206 |681 (3350) |
| ... ... ... | | ... |Өндіріс пен шаруашылыққа пайдалану үшін |901 (8011) |1310 |
| ... ... |921 (8031) | |
| ... өндіріске; |931 (8041) | |
| ... ... |821 (7210) | |
| ... (үстеме шығын); | | |
| ... ... ... | | ... ... жатқан (аяқталмаған) құрылысқа жіберу|126 (2718) |201-206,208 |
| |мақсатымен есептен шығарылған материалдар | ... ... ... ... ... үшін есептен |901 (8011) |201-206 |
| ... ... |921 (8031) ... ... ... ... ... және жетпей |821 (7210) |201-206,208 |
| ... ... ... ... | ... ... |Басқа ұйымға әрі қарай жөндеуге берілген |207 (1316) |201-206 |
| ... | ... ... ... мен ұйымдардың жөндеуге берілген|201-206 |207 (1316) |
| |материалдар ... | ... ... ... ... үшін |201-206 |671 (3310) |
| ... ... сома |(1310-1340) |687 (3370) ... ... ... ... ... |845 (7450) |201-206 |
| ... ... ... құны | ... ... |Түгендеу барысында жоқ болған табиғи кему |821 (7210) |201-206 |
| ... ... кем ... материалдарға | |(1310-1340) |
| ... адам ... ... | | ... ... барысында жоқ болған материалдарға |333 |201-206 |
| ... адам ... ол ... ... |(1250) ... |
| |тиісті есептелінген сомасы | | ... ... ... ... кәсіпорындар мен |845 |201-206 |
| ... ... жеке ... ... |(7450) ... |
| ... ... | | ... ... ... ... да ... ... |671 (3310) ... |
| |жабдықтаушыларға қайтарылған материалдар: |334 (1410) ... |
| |• ... шоты ... ... | | |
| |• ... шоты төленгеннен кейін. | | ... Ұзақ ... ... есебі
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2007 ... ... ... Республикасының №234-III заңына сәйкес ұзақ және қысқа
мерзімді активтер есебін ... Және де ... есеп ... №38 «Материалдық емес активтер», №16 ... ... есеп №6 ... құралдар», №28 «Материалдық емес активтер»
деп аталатын стандарттар негізінде есепті жүргізеді.
Ұзақ мерзімді ... деп – ... ... ... ... ... мерзімге пайдаланылатын және қайта сатып-өткізуге жатпайтын
құралдарды айтады. Егер ... да бір ... ... ... ... оларды тауарлы-материалдық босалқыларға, яғни айналым
құралдарына жатқызу қажет. Ұзақ мерзімді активтерге: Ұзақ ... ... ұзақ ... ... ... ... ... негізгі құралдар, материалдық емес активтер, өзге ұзақ
мерзімді активтер ... ... үшін ... жазу ... оны жасаушы кәсіпорын
үшін айналым құралы болып табылады, ал оны өзінің шаруашылық ... үшін ... ... кәсіпорынның негізгі құралдарының бір бөлігін
құрайды.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... (негізгі құралдар, табиғи ресурстар)
● Материалдық емес активтер.
Материалдық активтердің табиғи натуралдық нысаны бар. Мысалы, оларға
жерді жатқызуға болады. ... ... ... шексіз болғандықтан, оған
амортизация (тозу) есептелінбейді. Ғимараттар, құрал-жабдықтар, құрылғылар
амортизациялауға жатады, яғни пайдалану мерзімі ішінде ... ... ... үшін тозу ... ... есебі бағалау процессі емес, бөліп
тарату процессі болып табылатындығын есте сақтау қажет. Бұл ... осы ... ... параграфында егжей-тегжейлі қарастырылады.
Шоттар жұмыс жоспарынан үзінді
кесте-2.3.1.
|2010 ... ... ... ... |
| ... ... қаржылық қарыздар ... ... ... ... ұзақ мерзімді инвестициялар |
|2040 ... ұзақ ... ... ... ... ... мерзімді дебиторлық берешек |
| ... ... мен ... ұзақ мерзімді берешегі |
|2150 |Қызметкерлердің ұзақ ... ... ... ... |Жалдау бойынша ұзақ мерзімді дебиторлық берешек ... ... ... ұзақ ... ... ... ... ұзақ ... ... ... ... ... мүлікке инвестициялар |
| ... ... ... ... ... амортизациясы және құнсыздануы ... ... ... ... |Жер ... |Ғимараттар ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... |
| ... жабдық ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... амортизациясы және құнсыздануы |
|2421 ... ... ... ... ... ... мен ... тозуы ... ... мен ... ... ... ... құралдарының тозуы ... ... ... ... ... ... мен ... қондырғылардың тозуы |
|2428 ... ... ... ... ... ... мен ... тозуы ... ... емес ... |
| ... ... емес ... ... |Өзге материалдық емес активтердің тозуы ... ... ... емес ... ... ... |Корпорациялық табыс салығы бойынша кейінге қалдырылған салықтық |
| ... ... ... ұзақ ... ... |
| ... ұзақ ... ... ... |Алдағы кезеңдердің шығыстары ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ... ... 28 ... емес ... ... ... материалдық емес актив осы анықтамаға және төмендегі
талаптарға сай келгенде ғана ... ... ... ... ... Егер ... келешекте тікелей осы ... ... ... табуының ықтималдығы жоғары болса;
● Егер активтің құны дұрыс анықталса.
Егер де материалдық емес ... ... ... ... рөлі ... ... активтің бұл түрін субъектінің пайдалану
қабілеті және ниеті бар болса, сондай-ақ субъектіге келешек ... ... ... ... техникалық, қаржы және басқа да ... ... ... ... бұл ... емес ... пен тікелей
байланысты келешек экономикалық табыстар алынады.
Материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... объектілеріне, электрондық есептеу машиналарының
бағдарламаларына және тағы ... ... ... ... ... ... өндірістік үлгілер, белгілері (таңбалары),
лицензиялық келісімдер, ноу-хау, ұйымдастыру шығындары, гудвилл (фирма
бағасы), ... ... ... (жер ... ... су, ... ... және т.б.) пайдалану құқықтары жатады.
Төменде материалдық емес активтердің кейбір түрлерінің анықтамасын
келтіремін.
Авторлық куәлік (құқық) – ... ... ... музыкалық шығарманы,
көркем туындыны басуға, шығаруға, орындауға және басқадай пайдалануға құқық
береді.
Патент – оны иеленушіге заңмен белгіленген ... ... ... ... ... өндіруге және сатып-өткізуге құқық береді.
Патент авторға не болмаса автордың көрсетуімен жеке немесе ... ... ... ... ... кәсіп ету құқықтарына патент берілген кезде
патенттік алым есептелінеді.
Өндірістік үлгілерге берілетін ... ... ... ... ... және ... ... (дизайнды) қолдануға ерекше құқық
береді.
Тауар белгілері (таңбалары) – белгілі бір субъектінің ... ... ... ... ... ... біртекті
тауарлар мен қызметтерден айыру үшін қолданылатын белгілер. ... ... ... ... ... ... мен көрсететін қызметін сол
таңбамен белгілеу үшін ерекше құқық береді. ... ... ... ... ... ... ... асырушы заңды тұлғаның атына
тіркеледі.
Лицензиялық келісімдер – патент иесінің өзінің контрагентіне патенттік
құқықтарының белгілі бір ... ... да бір ... ... ... құқығы үшін лицензия беруіне байланысты жасалынатын келісім-
шарт. Яғни, лицензиялық келісімдерге лицензиялық ... ... ... өзі емес тек оны ... ... ... меншік объектісін пайдалану құқығын лицензиат белгілі бір
мөлшерде төлем жасау арқылы сатып алады. ... ... ... тұлғаның меншік иесіне немесе бір нәрсені жасаушыға осы меншікті
коммерциялық мақсаттарға пайдалану ... үшін ... ... ... электрондық есептеу машиналарына арналған
бағдарламаларға ... ... ... ... ... ... тұлға болып табылатын авторлық шығармашылық ... ... ... емес ... бұл ... мүліктік құқығы
авторлық келісім-шартпен рәсімделген бағдарламалық өнімдерді жатқызу керек.
Бағдарламалардың ... ... ... ... ... ... ... шығарылған шығындар және оларды орнатуға байланысты
шығындар материалдық емес активтер ... ... ... ... ... ... ... авторлық құқық авторлық ... ... ... ... материалдық емес активтердің бұл түрін есепке алу
келісім-шартпен расталуға тиісті.
Ноу-хау – ... ... ... қызметінде
пайдаланылатын, бірақ әлі жалпы игілікке ... ... ... ... немесе басқадай сипаттағы әртүрлі білімдердің
жиынтығы. Көп ... ... ... ... ... оның ... ... қосқан үлес ретінде береді.
Гудвилл (фирма бағасы) – фирманың ... ... ... ... ... ... ... тұтасымен немесе оның құрылымдық бөлімшесін
сатып алғанда пайда болады. Әдетте мұндай кәсіпорындар ... ... емес ... ... ... ... Нарықтың құн
деңгейі кәсіпорынның табыстылығымен, өндіретін өнімнің ... ... ... жеңілдіктермен, басқару персоналының ... ... ... ... және басқа да факторлармен
байланысты болады. Кәсіпорынның ... алу ... оның ... ... ... асып ... ... бағасы болып
табылады.
Ұйымдастыру шығындары – субъектінің құрылуымен байланысты (мемлекеттік
тіркеуден өту сәтіне дейінгі) шығындар. ... ... ... үшін ... ... дайындау шығындары; құжаттарды дайындау және
тіркеуден өткізу процесіндегі ... ... ... ... ... тіркеуден өту үшін төленетін төлемдер; субъектінің шаруашылық
қызметінің қандай болмасын түрлеріне әртүрлі рұқсаттар алу үшін ... ... ... ... ... ... ... төлемдері
(құжаттарды нотариалдық растау, мөрлерді, штамптарды дайындау, банкте шот
ашу, ... ... ... алу және тағы басқалар); басқадай
шығындар жатады.
Бухгалтерлік ... 16 ... ... деп ... халықаралық
қаржылық есеп беру стандартына сәйкес негізгі ... ... ... өнім ... ... тасымалдау немесе қызмет көрсету үшін,
басқа кәсіпорынға ... беру үшін ... ... мақсаттар үшін
пайдаланылатын және бір кезеңнен (бір жылдан) артық ... ... деп ... ... активтер.
Негізгі құралдарға қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер мен
ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен ... ... және ... мен ... ... ... мен ... және олардың
бағдарламалық құралдары, көлік тасымалдау құралдары, аспаптар, ... ... ... өнім және ... малдары, көп жылдық екпе
ағаштар, шаруашылықтың ішкі жолы, тағыда басқалар жатқызылады.
Негізгі құралдар объектісі төмендегі шарттарға сай келгенде ғана ... ... ... ... ... егер ... ... байланысты келешек экономикалық ... аса ... ... сендіру мүмкін болса;
● егер кәсіпорын үшін активтің өзіндік (бастапқы) құнын сенімді түрде
бағалау мүмкін болса.
Негізгі құралдар ... ... ... үшін ... ... ... ... Бұл жүйелеп топтастырудың экономиканың барлық салаларында
бірыңғай болғаны ... ... ... өздерінің өндіріске қатысуына қарай өндірістік
және өндірістік емес болып екі топқа ... ... ... ... деп өндіріске қызмет ететін, яғни ... ... ... Оларға: өндіріске арналған үйлер, ғимараттар, өткізгіш тетіктер,
құрылыс машиналары, көлік ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқалары
жатқызылады. Өндірістік емес негізгі құралдардың қатарына шаруашылықтың
өндірістен ... ... ... негізгі құралдар жатқызылады.
Оларға тұрмыстық ... ... ... ... сақтау,
әлеуметтік қамсыздандыру, білім беру және ... ... ... құралдар тағы да басқа негізгі құралдар жатады.
Экономиканың салаларына және істейтін ... ... ... ... ... өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы,
тасымалдау, байланыс, құрылыс, ...... ... және ... ... қоғамдық тамақтандыру, басқару органдары, әлеуметтік
сақтандыру, ... және ... ... ... ... көрсету және тағыда басқа
салалар бойынша топтастырылады.
Негізгі құралдарды экономиканың салаларына қарай топтастырған ... ... ... өнімдердің, болмаса орындалған жұмыстар мен
қызметтердің шаруашылықтың қай ... ... ... ... ... субъектідегі негізгі құралдардың бәрі тек қана
субъектінің негізгі шаруашылығының түріне ғана ... ... ... бұл ... негізгі құралдардың барлығы түгелімен сол шаруашылық
субъектінің атқаратын қызметі саласындағы ... ... ... ... субъектісіндегі өнеркәсіп өнімдерін
өндіру процесіне тікелей байланысты негізгі ... ... ... ... ... ... оның негізгі қызметінен басқа салаларында
қызмет атқаратын өндірістері мен бөлімшелері болса, онда осы бөлімшелер ... ... ... ... ... келетін экономика саласы
қызметі түріндегі топқа жатқызылады.
Негізгі ... ... ... және атқаратын міндетті
қызметіне қарай мынадай топтарға бөлінеді:
1. Жер (кәсіпорында ... ... ... ... ... мен құрылғылар (астық қоймасы, мал
қоралары, мұнай ... ... ... мал азығын
сүрлейтін аралар, суландыру жүйелері, кең ... ... мен ... ... тетіктер (тракторлар, күш
бергіш қондырғылар, электр двигательдер, бумен жұмыс ... ... ... егін ... ... ... және
егін жинайтын машиналар мен ... ... ... мал фермасының жабдықтары, электр ... ... ... газ тәрізді заттарды өткізуге арналған
құралдар, телефон және радио жүйелер);
4. Көлік ... ... ... ... автоприцептер,
қайық және катерлер, мотоциклдер, ... арба ... ... ... құралдар (құрал-саймандар, шаруашылық құрал-
жабдықтар, ... ... өнім ... ... ... тағы ... ... кімнің меншігінде, иелігінде екендігіне қарай
меншікті, яғни кәсіпорынның өзіне тиісті және уақытша ... ... ... бөлінеді. Қазіргі кезде пайдалану барысында қарай негізгі құралдар
жұмыс істейтін, жұмыс істемейтін және ... ... – деп үш ... ... өндіріс процесіндегі, яғни қолданыстағы негізгі
құралдар жатады.
Жұмыс істемейтін негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ... берілмеген басы артық жабдықтар
жатқызылады.
Сақтауда тұрған негізгі құралдардың ... ... яғни ... ... ... ... да ... байланысты есептен шығатын
негізгі құралдардың орнына пайдалануға ... ... ... ... есебін дұрыс ұйымдастыру үшін
оларды бағалау ... ... рөл ... ... жоғарыда аталған халықаралық стандартында негізгі
құралдарды бағалаудың мынадай ... ... ... ... ... ... ... (тозушы) құн, әділетті (сатып-өткізу) құн,
баланстық құн.
Өзіндік құн – ... ақша ... ... ақша ... не ... активті сатып алу немесе салу сәтінде оны алуға
берілген басқадай төлемдер әділетті ... құн – ... ... алып ... ... ... құны немесе өзіндік ... ... ... ... есепте
көрсетілетін басқа сома.
Жойылу құны – негізгі құралдардың тиімді қызмет ету ... оны ... ... ... ... ... ... кейінгі алынады деп күтілетін таза сома.
Әділетті құн – бір-бірінен ... ... ... ... арасында
операцияны жүзеге асыру кезінде активті айырбастауға болатын сома.
Құнды төмендетуден шеккен зиян – активтің (негізгі құралдың) баланстық
құнының оның төленген ... ... ... құны – ... тозу мен ... ... ... зиянды
алып тастағаннан кейінгі актив (негізгі құралдар) баланста есепке алынатын
сома.
Бухгалтерлік есептің 16-ші «Негізгі құралдар» деп ... ... ... ... ретінде танылуы (есепке ... ... ... ... ең ... өзіндік (бастапқы) құны бойынша бағалануға
тиісті.
Негізгі ... ... ... (бастапқы) құнына сатып алу
бағасы, оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ активті белгілі бір мақсатқа пайдалану
үшін оны жұмыс істейтін жағдайда ... ... ... ... ... алу ... анықтау кезінде кез-келген сауда жеңілдіктері
алынып ... ... ... шығындар жатады:
● Алаңды (құрылыс жүргізуге арналған участокты) дайындау шығындары;
● Тасымалдау және түсірумен байланысты бастапқы шығындар;
● Орнатуға байланысты шығындар;
● Архитектуралардың және ... ... ... кәсіби қызмет
көрсетудің құны;
Кәсіпорынның өзінде шығарылған (жасалынған) ... ... ... сатып алу кезіндегі қағидалардың негізінде ... ... тура ... ... ... ... ... барысында сатып-
өткізу үшін өндіретін болса, онда активтің ... ... оның ... тең ... ... ... ішкі таза ... (пайда) ондай негізгі
құралдардың құнын есептеу кезінде есепке алынбайды.
Кәсіпорынға ... ... ... құралдардың өзіндік (бастапқы)
құндары тек мына жағдайларда ғана өзгертіледі:
● негізгі құралдардың пайдалы ... ... ... ... ... оның жалпы жағдайына әсер ететін қосымша күрделі
қаржы жұмсағанда (кеңейткенде, жаңартқанда т.б.) ... ... ... және ... негізгі құралдардың қайта бағаланғанда.
Негізгі құралдар алғаш есепке алынған кезде оның ... ... мен ... ... құны тең ... ... оны ... алған уақыт пен
қайта бағалау уақытының арасында айырмашылық жоқ. Уақыт өткен сайын негізгі
құралды өндіруге, салуға жұмсалынатын ... ... және ол ... ... ... жұмысшылардың еңбек ақысы жалпы негізгі
құралды өндіру, салу ... ... – бір ... ... ... есепті мерзімге негізгі құралдардың баланстық құнының
әділетті (нарықтық) құннан ... ... ... үшін ... ... қайта бағалау түрі қажет. Негізгі құралдарды қайтадан
бағалау кезінде оның осы кездегі ... құны ... Егер ... жабдықтардың ерекше сипатының болуына байланысты олардың нарықтық ... ... ... не болмаса бұл активтер ... ... онда олар ... алып тастағаннан кейінгі жаңғырту құны бойынша
бағаланады.
Қайта бағалау нәтижесінде негізгі ... ... ... ... ... ... 2410 ... құралдар» бөлімшесінің тиісті
шоттарының дебетіне және 5321 ... ... ... ... ... ... ... бағалау жүргізілген күні кәсіпорында негізгі құралдарға
есептелінген тозу сомасы ... ... ... ... түзетіледі.
Қайта бағалау сомасы негізгі құралдардың пайдалану мерзіміне қарай
субъектіде ... ... ... сомасын есептеу әдісіне
сәйкес анықталған мөлшерде бөлінбеген табысқа апарылып ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарылған сәтте
ғана ауыстырылады.
Бухгалтерлік есепте негізгі құралдар ... ... ... әрбір инвентарлық объект бойынша көрсетіледі.
Негізгі құралдардың есебін жүргізуде екі ... ... ...... есеп беру ... негізгі құралдар құнының
қандай бөлігі шығынға жатқызылатындығы айқындалады.
Екінші – баланста көрсетілетін қалдық (баланстық) құнды есептеу.
Негізгі ... ... ... тәсілдермен (жолдармен) алынуы
мүмкін:
● Нақты ақша қаражаттарына сатылып алынады;
... ... ... жарғылық капиталына салынған салым ретінде (акцияларына
айырбастау жолымен) алынады;
● Басқа кәсіпорындардың, мемлекеттік органдардың берген сыйы ... ... Салу ... ... ... алынады;
● Басқа активтерге айырбастау арқылы алынады.
Кәсіпорынға қабылданған негізгі құралдар ... ... ... ... ... (№ НҚ-1 ... толтыру арқылы кіріске алынады. Бұл
актіде кіріске ... ... ... ... туралы мәліметтер түгел
көрсетіледі. Мысалы, құрылысы біткен ғимараттарды ... ... ... ... ауданы, фундаменті, қабырғасы мен
едендерінің, салынған жылы, көзге ... ... ... ... әрқайсысына жеке инвентарлық нөмер бекітіледі.
Акт тиісті комиссиямен ... ... ... ... ... ... және ... тиісті түрде сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... Олар тұрақты
түрде белгіленеді. Инвентарлық нөмір негізгі құралға бекітілген жетонға
немесе құралдың өзіне бояумен жазылады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... типтік нысандағы мүліктік ... ... (№ НҚ-6 ... ... ... құралдар шоттар жұмыс жоспарының
«Негізгі құралдар» бөлімшесінің тиісті синтетикалық шоттарының ... ... ... ... алу ... оның құнының басқа төленетін қосымша шығындар
жиі пайда болып отырады. Бұл шығындарды ... құны ... ... ... көрсету керек. Ондай шығындарға: агенттерге төленетін ... ... ... ... ... ... ... сомасы, жерді
құрғату, тазалау, тегістеу шығындары жатады.
Дайын ғимараттарды сатып алу кезінде оның өзіндік құнына сатып ... ... және ... ... ... істейтін жағдайда жеткізу үшін
жұмсалған шығындар кіреді. Егер фирма ғимаратты өзі салатын болса, ... ... ... ... ... қажетті шығындар (материалдар, еңбек
ақы, сәулетші қызметінің ақысы, құрылыс жүргізу мерзіміндегі сақтандыру
шығындары, ... ... ... ішіндегі объектіге берілген несие
бойынша процент ... ... ... ... ... құны)
кіреді. Егер ғимаратты салу кезінде мердігерлердің қызметті ... ... оның ... (бастапқы) құнына келісім бағасымен бірге салынып жатқан
объектіні пайдалануға беруге қажетті шығындар да кіргізіледі.
Құрал-жабдықтардың құны оны ... ... және ... ... ... шығындар (шот-фактура бойынша құны, сақтандыру шығындары,
салық сомасы, сатып алуға байланысты шығындар, монтаждау құны және ... ... ... ... ... ... ... жер және басқа объектілер сома бойынша сатып алынады. ... жеке ... үшін ... ... ... үшін ... сома. Жерге
амортизациялық аударым сомасының есептелінбеуіне байанысты, ол ... жеке ... ... ... Осы ... ... ... жермен онда тұрған ғимараттың арасында пропорционалды түрде бөлінуге
тиісті.
Шаруашылық жүргізуші субъектідегі негізгі ... ... ... ... ... ... бірте-бірте тозады, яғни бастапқы
сапасын жоғалтады. Сөйтіп ... бір ... ... ... жұмыс істеуге
жарамай қалады да оларды жарнамен алмастыруға тура келеді.
Тозу дегеніміз – негізгі ... ... және ... ... ... құралдардың тозуы табиғи және сапалық тозу деп екіге бөледі.
Негізгі құралдардың табиғи тозуы материалдық жағынан тозуы ... ... ... ... мен ... жеке бөлшектері қажалады. Үйлер
мен құрылыстар тозығы жетіп құлауға айналады. ... ... ... ... ... көп пайдалануға ғана байланысты емес, сонымен ... ... ... әсерінен де болады. Негізгі құралдардың сапалық
тозуы ... ... ... ... ... ... құнсызданып,
өндіріс процессінен шығып ... ... ... Бұл ең ... ... ... ... процестің нәтижесінде біршама
арзан және өнімді машиналар пайда болып жұмысты арзан, ... және ... ... береді. Мұның өзі бұрын қолданып келген машиналарды
табиғи тозығы жетпей-ақ ескеріп, құнсыздануына әкеліп соқтырады.
Бухгалтерлік ... 16 ... ... деп ... ... ... тозу деп – ... құралдың тозушы (тозған бөлігінің)
құнын оның тиімді қызмет ету мерзімі ішінде жүйелі ... ... ... ... ... ... ... тозған бөліндінің сомасы оның
тиімді қызмет ету мерзімі ... ... ... ... ... ... құралдардың тиімді қызмет ету мерзімі ...... ... деп ... ... не ... ... алынады деп күтілетін өнім бірліктерінің немесе сол ... ... ... ... ... ... ету ... кезең сайын
қайта қаралып отыруға тиісті және де егер ... ... ... ... ... ... және ... кезеңдерде
тоуға жасалынатын аударым сомасы түзетілуге тиісті.
Барлық кәсіпорындар өздерінің негізгі құраладрының тозу дәрежесін
анықтап және оны ... ... ... ... ... ... ... құралдары, т.б.)
шаруашылық процесінде пайдалану нәтижесінде ... ... ... ... ... өндірілетін өнімдерге біртіндеп ауыстырып
отырады. Бұл процесс «амортизация» - деп аталады.
Бухгалтерлік есептің №6 ... ... ... деп ... стандартына және №16-«Негізгі құралдар» деп аталатын қаржылық есеп
беру халықаралық ... ... ... ...... ... олардың пайдалану мерзімі ішінде тұрақты таратып
отыратын тозудың ақшалай көрінісі.
Негізгі құралдардың қайта қалпына ... үшін ... ... құны ... ... өзіндік құнына амортизациялық аударымдар
ретінде қосылады.
Амортизациялық ... ...... ... құнынан есептеп шығарылған амортизацияның жылдық сомасы.
Жоғарыда ... ... есеп ... ... төмендегі әдістері ұсынылған:
1. Негізгі құралдардың құнын бірқалыпты ... ... ... ... құны оның қызмет ету мерзімі ішінде ... ... ... Бұл әдіс ... ... тозуы оның қызмет
ету мерзімінің ұзақтығына байланысты деп ... ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген әдіс.
Әрбір мерзім үшін амортизациялық жарна сомасы амортизацияланушы құнды
(объектінің бастапқы құнынан оның жойылу құнынан алып ... ... ... бөлу ... ... ... ... болады.
Бастапқы құны-жойылу құны/пайдалану мерзімі
2. Амортизацияны орындалған жұмыстардың көлеміне пропорционалды түрде
есептеу әдісі (өндірістік тәсіл).
Бұл әдіс ... ... ... ... тек пайдалану
нәтижесі болып табылады және оны есептеу процессінде уақыт ... рөл ... ... ... негізделген.
Бастапқы құн – жойылу құны / орындалатын жұмыстың болжамды мөлшері
3. ... ... ... жеделдетіп есептен шығару әдістері.
Бұл әдістер өндірістік мақсатта пайдаланылатын негізгі ... ... ... алғашқы жылдарында тиімдірек жұмыс істейді немесе
жоғары өнімділік ... ... ... пайымдауға негізделген.
Амортизацияны (тозуды) есептеудің жеделдетілген әдістері:
А) Кумулятивтік ... ... ... ... ... әдіс – ... тілінен аударғанда - өсу, жиналу деген
мағынаны білдіреді, яғни сандары қосу бойынша тозуды есептеу ... ... ... ... табылатын, объектінің қызмет ету мерзіміндегі
жылдар санын қосу арқылы анықталады.
Азайып отыратын қалдық ... ... ... ... Оны екі ... амортизациялау нормасын қолдану арқылы
азайып отыратын қалдық ... деп те ... ... ... ... азайып отыратын қалдық әдісінде
амортизациялау нормасы 20 пайыз (10%*2) болады. Бұл ... ... 20 ... ... ... ... ... апарылады.
Қалдық құнды азайту үшін қажетті шамамен шектелетін ... ... ... есептеген кезде жойылу құны есепке ... ... ... ... негізгі құралдардың сапалық
тозуынан болатын ... тез ... ... ... ... ... ... қайта жабдықтауды қамтамасыз етеді.
Отандық тәжірибеде негізгі құралдардың мынадай түрлері ... ... ... кітапхана қорлары;
- фильм қорлары;
- архитектура және өнер ескерткіштері;
- музейлік құндылықтар;
- өнім ... ... ... ... ... ... ... қатар, амортизациялық аударым жаңарту және техникалық қайта
құру жұмыстарын ... ... ... ... ... ... қойған мерзімде есептелінбейді.
Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерлік есебінің бас шоттар
жоспарына сәйкес субъект меншігіндегі және ұзақ ... ... ... ... тозу сомасын жинақтау үшін 2420 «Негізгі құралдардың
амортизациясы және құнсыздануы» бөлімшесінің тиісті синтетикалық ... ... ... ... және ұзақ ... ... негізгі құралдар бойынша есептелінген тозу сомасына:
Дт 8045 «Негізгі құралдардың тозуы»
Кт 2420 «Негізгі ... ... және ... ... ... ... ... пайдаланылатын меншікті және ұзақ мерзімге
жалға алынған негізгі құралдарға есептелген тозу сомасына:
Дт 7210 ... ... 2420 ... ... амортизациясы және ... ... ... негізгі құрал-жабдықтар шаруашылық процессіне қатынасып
отыру нәтижесінде тозады, ал кей ... ... ... ... Оларды үнемі
жұмысқа жарамды күйінде ... ... үшін ... ... ... ... ... қарапайым және күрделі жөндеуге бөлінеді.
Қарапайым жөндеу деп - ... ... ... ... ... болатын қарапайым жұмыстарды айтады.
Күрделі жөндеу деп – үйлердің, құрылыстардың және күрделі машиналардың
тозығы жеткен бөлшектері мен ... ... ... ... ірі жөндеу түрін, айтады.
Бухгалтерлік есептің 16 «Негізгі құралдар» деп аталатын ... ... ... ... ... актив өнімділігінің
алғашқы есептелінген нормативтеріне сәйкес кәсіпорын күте ... ... ... ... ... ... ... үшін жүзеге
асырылады. Мұндай сапада олар әдетте ... ... ... шығыны
ретінде танылады (есепке алынады).
Кәсіпорын өндірістік негізгі құралдарды ... ... ... ... ... жөндеу шығындарын өндірістік шығындарға біркелкі ... үшін ... ... ... ... Бұл ... кәсіпорынның өзіне
бекітілген нормативтер бойынша жарналар ... ... ... ... ... ... ... мердігерлік әдіспен және шаруашылық
әдіспен орындалуы мүмкін.
Жөндеу жұмыстары шаруашылық әдіспен жүргізілгенде ... ... өз ... ... ... пайдаланғанда жөндеу жұмыстарын арнайы құрылыс және
жөндеу мекемелері орындайды.
Жөндеу ... ... ... ... ... ... әдіспен
орындалғандығына байланысты.
Мердігерлік әдіспен орындалған жөндеу жұмыстарына шығарылған шығындар
жөндеу қоры есебінен жабылады. Ал ... бұл қор ... ... ... ... ... ... енгізіледі. Жөндеу
жүргізілген негізгі құралдарды субъектіге арнайы тағайындалған ... ... ... алады.
Ондай негізгі құралдарды қабылдау барысында № НҚ-2 нысандағы жөнделген,
қайта құрылған жәнежаңартылған объектілерді ... ... ... Егер ... ... жөндеу мердігерлік әдіспен жүргізілген
болса, онда № НҚ-2 нысандағы «Жөнделген, ... ... және ... ... ... екі дана етіп ... да, екінші
данасы негізгі құралдарға жөндеу жүргізген субъектіге беріледі.
Кәсіпорындағы ... ... ... ... ... үшін ... ... 8040 «Үстеме шығыстар» бөлімшесінде 8044 «Негізгі
құралдарды жөндеу» шоты қаралған. Бұл ... ... ... ... ... ... шығындардың сомасы көрсетіледі.
«Негізгі құралдарды жөндеу» шоты қаралған. Бұл шоттың дебетінде негізгі
құралдарды жөндеу ... ... ... ... ... ... кәсіпорыннан мынадай жағдайларда есептен шығу мүмкін:
● Тозығы жетіп, іске жарамай қалған негізгі құралдарды есептен шығару;
● Жарғылық капиталға ... үлес ... ... ... ... Ұзақ мерзімге жалға беру;
● Басқа заңды және жеке тұлғаларға сыйға тарту;
● Ересек малдардың тұқымдық не өнім беру ... ... ... ауыстыру, сатуға не союға жұмсау;
● Әр түрлі апаттардан (су тасқыны, өрт, жер сілкіну) шеккен зиян;
... ... ... ... болған жетіспеушілік;
● Өндіріске қажеті жоқ құрал-жабдықтарды сату және тағы басқалар.
Солардың ... ... ... ... ... ... ... есептен шығу.
Негізгі құралдар кәсіпорыннан қандай себептермен ... ... да, ... ... ... дейін олар бойынша тозу (амортизация)
есептелінеді. Содан кейін барып, олардың бастапқы ... ... ... ... ... ... шығарылады.
Кәсіпорындағы негізгі құралдардың тозу дәрежесін анықтау үшін тұрақты
комиссия құрылады. Оның құрамына ... ... ... ... бас ... тағы басқалар кіреді. Комиссия іске жарамай ... тозу ... оның ... ... ... ... ... жөнінде шешім қабылдағаннан кейін олардың түріне қарай акт
толтырылады.
Қазіргі кезде бұл ... ... ... есептен шығару
актісі» (№ НҚ-3 нысанындағы) ... ... ... ... ... ... құны ... және қанша сомға жөндеу жүргізілгені, не ... ... ... ... ... есептен шығарылғанда актіге мына
мәліметтер тіркеледі: ... ... ... номері, шаруашылыққа
қабылданған мерзімі, пайдалану кезінде орындаған ... ... ... ... ... жөндеу саны және оған кеткен шығын мөлшері. Сатып-
өткізілген, жойылған негізгі құралдардың тозу құны 2420 ... ... және ... бөлімшесінің тиісті шоттарының
дебеті, 2410 «Негізгі құралдар» ... ... ... ... ... ... байланысты сатып-өткізудің нәтижесі таза табыс
(пайда) немесе зиян болуы мүмкін. Егер актив ... ... ... ... ... және ... амортизацияланған болса, онда оған тозу
есептелінбейді, және де кәсіпорыннан ... ... ... ... ... ... мәні негізгі құралдардың құнын оның барлық
жұмыс ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп беру стандартына көшу: Негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... ... бойынша |Шоттардың үлгі |
| |мазмұны | ... ... ... |
| | | ... ... ... ... |
|1 |Жеке тұлғалар мен |Қабылдау-өткізу |2410 |6220 |121-126 |727 |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|2 ... ... ... шарты. |2410 |5020 |121-126 |683 |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... шарт | | | | | |
| ... | | | | | |
|3 |НҚ ... ... | ... ... есепті |Аванстық есеп, сатып|2410 |1250, |121-125 |333 |
| ... ... |алу ... | |2150 | | ... ... тұлғалардан |Сатып алу-сату шарты|2410 |3390 |121-125 |687 ... ... ... құжаттары |2410 |3310, |121-125 |671 |
| | | | |4110 | | ... ... бажы ... ... |2410 |3230 |121-125 |639 ... |Комиссионерге ... ... |3390 |121-126 |687 |
| ... ... | | | | | ... ... алу жөніндегі|Төлем құжаттары |2410 |3310, |121-125 ... ... | | |3390 | | |
|4 |НҚ ... |Актілер, |2930 |1310 |126 ... ... ... |жүкқұжаттар, | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | | |
| |- ... | | | | | |
| ... шығарылады | | | | | |
| | |
| ... ... |
| ... ... |2930 |2420 |126 ... ... құнына | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... есеп |2930 |1250, |126 |333 |
| ... | | |2150 | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... шығару | | | | | |
| ... ... |2930 |1620 |126 |341 |
| ... | | |2920 | |343 |
| ... | | | | | |
| ... кезең | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... |2930 |3350 |126 |681 |
| ... жұмыс |нарядтар, | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... ... ... |2930 |3310 |126 |671, |
| ... ... | |3390 | |687 |
| | ... | | | | |
| ... |Орындалған |2930 |3310 |126 |671 |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... ... |2930 |3380 |126 |684 |
| ... ... | | |4160 | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| | | | | | | |
| | |
| ... ... |
| ... ... ... |2930 |8010 |126 |900 |
| ... және | | |8020 | |910 |
| ... | | |8030 | |920 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... |2930 |8040 |126 |930 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | | |
|5 ... ... |2410 |2930 ... |
| ... негізгі |беру актісі | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|6 ... ... ... |2410 |2930 |122-125|126 |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
|7 ... ... |Түгендеу актісі |2410 |6280 |121-125|727 |
| ... | | | | | |
| ... алу | | | | | |
|8 ... ... ... |2410 |5320 ... |
| ... ... | | |541 ... |нәтижесінде негізгі|қайта бағалау | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|9 |НҚ ... ... ... |7100 |3440 |811 |687 |
| ... | |7200 |8030 |821 |920 |
| | | |3440 |3310 |934 |671 |
| | | | | |687 | |
| | |
| ... жалғасы ... |НҚ ... ... ... |7100 |8030 |811 |920 |
| ... ... |7200 |3310 |821,934|671 |
| | ... | | | | ... ... құралдардың |Есеп-қисап |7420 |2420 | | |
| ... | | | | | ... ... қалуы кезінде |Есептен шығару, |2420 |2410 ... ... ... ... | | | | |
| ... шығару |актілері | | | | ... ... ... ... ... |5320 |2410 |541 |122-125|
| ... ... ... |2420 |5320 ... |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | ... |Мыналарға жатқызылатын|Ведомость, | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | |2930 |2420 |126 ... ... | | | | | |
| ... ... ... | |7110 |2420 |811 ... ... ... | | | | | |
| ... ... |7210 |2420 |821 ... ... ... | |8040 |2420 |935 ... ... | | | | | ... «Crocus ... Services» ЖШС-нің қысқа және ұзақ мерзімді
активтерін талдау
3.1. Қысқа мерзімді активтердің құрамы мен құрылымы және ... ... ... ... ... талдау жалпы алғанда, жағымды
динамикасын көрсетеді. Оларды жеке ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді. Осымен қысқа мерзімді активтердің
құрамы мен құрылымын талдау үшін келесі кесте ұсынылады.
Қысқа мерзімді активтердің құрамы мен ... ... «Crocus ... ... |2005 жыл |2006 жыл ... ... |
| ... |үлес ... ... ... ... |
| |мың тг. ... %|мың тг. ... |мың тг. |салмағы|
| | | | |% | |% ... ... ... |100 ... |100 ... |- ... барлығы| | | | | | ... ... ... |50,1 |5768425 |36,5 ... |13,6 ... ... мен |884000 |2,9 ... |63,3 |9137543 |60,4 |
|тапсырыс | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |1860998 |6,1 |14291 |0,09 ... |-6,1 ... | | | | | | ... да қысқа |12521816 |40,8 |1012 |0,006 ... |-40,8 ... ... | | | | | | ... |4781 |0,015 |2000 |-0,012 |-2781 |-0,003 ... ... қысқа мерзімді активтер-14813737 мың ... Бұл ... ... ... есеп беру жылы төмендегенің
себебі ақша қаражаттар 5768425 мың ... ... Және ... ... тапсырыс берушілердің борыштары 9137543 мың теңге ... ... 2000 мың ... ... жылмен салыстырғанда 2781 мың теңгеге
төмендеудің себебі қорлардың ... ... ... ... ... болып отыр.
Активтердің құрамы мен құрылымын талдау
(2005-06жыл «Crocus Multimedia
Services»ЖШС)
кесте-2.2.2
мың тг.
|Көрсеткіштер |Жыл басы |Жыл аяғы ... ... |
| ... ... ... |үлес |мың тг. | |
| |мың тг. ... % |мың тг. ... % ... | |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |100 |16135513 |100 ... |- ... | | | | | | ... ... |- |- |325461 |2,0 |325461 |2,0 ... | | | | | | ... мерзімді |30623789 |- |15810052 |98 ... |98 ... | | | | | | ... ... активтердің нақты құнын көрсететін баланс
валютасының есепті жылы 14813737 мың ... ... ... болады.
Бұл кәсіпорынның дамуын көрсететіндіктен, оның жұмысының төмен нәтижесін
сипаттайды. Алайда, ... ... ... ... ... ... есепті жылы неге көбірек көңіл бөлінгенін, сондай-ақ кәсіпорынның
өндірістік потенциалы мен оның ... ... ... және кәсіпорын
мүлкінің мобильділігін (іске тартылу деңгейін) анықтау қажет. Ол ... ... ... ... ... ... ... қажет, ол
туралы арнайы ... ... ... Бұл ... ... ... жыл басында барлық активтердің 100 пайызына ие болып жыл
соңында 98 пайызға, қалған 2,0 ... ұзақ ... ... ие ... ... айналымдылығын талдау
(2005-06жыл «Crocus Multimedia Services»ЖШС)
кесте-2.2.3.
мың тг.
|Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... ... ... ... ... ... ... |-3678598 ... ... | | | ... ... ... ... ... |1016023,2 |
|орташа шамасы | | | ... ... ... |4,3 |3,9 |-0,4 ... (1/2) | | | ... Бір ... ... |0,25 |0,02 ... | | | ... Бір ... ... ... ... ... ... | | | ... ... ... түсім есебінен алынған бастапқы факторы өткен
жылмен салыстырғанда 3678598 мың теңгеге төмендеді. Есеп айырысудан ... ... ... ... ... өсуі ... құралдарының
айналым уақытында орташа әсер еткен.
Екінші фактор айналым ... ... ... ... ... мың теңгеге жоғарлады, бірақ бір күндік айналым өткен жылмен
салыстырғанда 10218,3 мың ... ... ... құралдарының орташа жылдық шамасының ... ... ... ... тигізеді. Ағымдағы активтердің
айналымдылығы 0,4 мың ... ... ... ... ... «Crocus ... Services»ЖШС)
кесте-2.2.4.
мың тг.
|Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... ... ... ... ... ... |
|Қорлардың орташа шамасы|2958,6 |3390,5 |431,9 ... ... құны ... ... ... |
|Қтмқ ... |32369,8 |27161,4 |-5208,4 ... ... ... ... ... өткізуден түскен түсім
(ӨӨТТ) өткен жылмен ... 3678598 мың ... ... Ал ... құны -5621367 мың ... төмендеді. Қорлардың айналымдылық
коэффициенті 5208,4 орынға төмендеді.
Дебиторлық борыштың айналымдылығын талдау
(2005-06жыл «Crocus Multimedia Services»ЖШС)
кесте-2.2.5.
мың ... |2005 жыл |2006 жыл ... ... ... ... ... ... ... орт |884000 ... |9137543 ... | | | ... ... ... |108,3 |9,2 |-99,1 ... | | | ... ... өтеу |3,3 |39,1 |35,8 ... (360/3) | | | ... ... ... ... кәсіпорында дебиторлық борыш
-3678598 мың теңгеге төмендеді. Бұл серіктестік ... ... ... тигізуі мүмкін. Осы уақытта қаржы менеджері қарызды уақтылы өтеуге
бар күшін салуын көреміз.
Таза айналым капиталын талдау
(2005-06жыл «Crocus ... ... ... |2005 жыл |2006 жыл ... ... ... ... ... ... |
|Қысқа мерзімді ... ... ... ... | | | ... ... ... |60064 |2079755 |2019691 ... ... кәсіпорын басшысы өз бизнесін қаржыландыруға өткен жылы
30623789 мың теңгеге, ал есепті жылы 15810052 мың ... ... ... ... таза ... капиталының 2019691 мың ... ... ... ... мен құрылымын талдау
(2005-06жыл «Crocus Multimedia Services»ЖШС)
кесте-2.2.7.
мың тг.
|Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... |
| ... |% ... |% ... |% ... ... |30623789 |100 |16135513 |100 ... |- ... ... |60064 |0,2 |2405216 |14,9 |2345152 |14,7 ... ... ... |99,8 ... |85,1 |-16833428 |-14,7|
|капитал | | | | | | ... ... ... ... ... ... жыл ... пайыз, 60064 мың теңгеге, жыл аяғында 14,9 пайыз, 2405216 мың ... ... ... ... ... 14,7 ... жоғарлады. Сырттан
тартылған капитал жыл басында 99,8 пайызды жыл ... 85,1 ... ... 14,7 ... төмендеді. Осымен серіктестіктің қаржыландырудың
жолдарына келетін болсақ, бұл серіктестік меншікті капиталды ... ... ... ... ... көрсеткіштерін талдауда активтердің үлесі
Талдау жүргізудің келесі әрекеті баланс активінің құрылу көздерін
талдау болады. Бұл кезде ... ... ... ... оны ... алу ... ... да, кәсіпорынның өзінің де, қарызға алынған капиталдың да
есебінен жүргізілуі мүмкін екендігін есте сақтау керек. Ал ... ... ... ... капиталдың арасындағы қатынас оның ... ... ... жағдайында кәсіпорынның қызметі және оның дамуы көбіне
өзін-өзі қаржыландырумен, яғни меншікті капиталдың ... ... Тек ол ... ... ғана ... ... тартылады. Бұл
кезде қиын болса да сырттан тартылған капиталдан ... ... ... орын ... ... ... әрине мүмкін емес. Сондықтан да қаржылық
есеп берудің ағымдағы активтерінің құрастырылу ... ... ... Оның
ең аз бөлігі өндірістік бағдарламаны қамтамасыз ету үшін ... ... ... активтерге әдеттегіден жоғары, яғни ... ... ол ... ... ... несиелерімен және
коммерциялық несиелермен жабылады.
Активтердің қорлану көздерін талдау ... ... ... ... ... ... белгіленіп, есеп беру
кезеңіндегі олардың өзгеру себептері анықталып, оларға баға беріледі. Бұл
кезде өз ... ... ... ... ... ... өз
қаражаттарының қоры болуы оның қаржылық тұрақтылығының барлығын көрсетеді.
Меншікті капиталдың көлемін ғана анықтап ... ... ... ... ... оның үлес ... да ... маңызды. Бұл
көрсеткіш арнайы әдебиеттерде әр түрлі ... ... ... ... ... ... оның мәні бір ғана – ... ... ... ... ... қаржыдан қаншалықты
тәуелсіз екендігін және өз қаражатын қаншалықты ... ... ... ... ... меншікті капиталды барлық авансталған
капиталға бөлумен анықтайды:
Тәуелсіздік коэффициент = меншікті капитал/ авансталған капитал;
Тәуелсіздік коэффициент = 2405216/16135513=0,14
Бұл ... өсуі ... ... ... ... көрсетсе, алдағы уақытта қаржылық қиындықтардың азаятындығын
көрсетеді.
Батыс ... ... ... неғұрлым жоғары
деңгейде болғаны дұрыс деп санайды. Себебі бұл қаржы көздерінің ... ... ... ... Инвесторлар, несие берушілер дәл
осындай ... ... ... ол кәсіпорынға ... ... ... ... ... қаражаты
көп болса, соғұрлым үздіксіз жұмыс қамтамасыз етіліп, нарық жағдайында алға
шығуға көмектеседі. Сондықтан ... әр ... ... құру ... жарғылық қорға бөлінбеген табысты тікелей қосу арқылы өзіндік
капиталды көбейтуге тырысады.
Жабдықтаушылар мен ... ... ... ... катаң сақталатын және фирманың атағына үлкен мән ... ... ... ... ... ... мұндай
жоғары талаптарды қоймайды (Жапонияда оны 0,2-ге дейін төмендетуге ... ... ... коэффициентің 0,5-0,6 деңгейінде
шектеуді орындау, қарызға берушілер үшін ғана ... ... ... ... ... талдаушыға, қаражат көздерін орналастырудың тиімділігін
белгілеуге мүмкіндік беретін, құрылымына ... ... баға беру ... ... ол ... ішкі және ... ... жүзеге
асырылады. Ақпаратты сыртқы ... ... ... ... ... капиталдың авансталынған капиталдың жалпы сомасындағы
үлесінің өзгеруін, келісім-шарттарға отырған кездегі қаржылық ... баға ... ... ... ... ... тәуекелділік
өседі. Кәсіпорын капиталының құрылымын зерттеу оларға кәсіпорын қызметінің
кеңейгені немесе қысқарғаны жайлы айтуына мүмкіндік береді. Қысқа ... ... жән ... ... өсуі ... ... ... Бірақ бірыңғай мұндай қорытынды жасауға болмайды,
себебі бұл қаражаттардың үлесі ... ... ... үшін және
дивидендке пайыздық мөлшерлемелер әсерінен болуы мүмкін. Егер несие ... ... ... ... ... болса, онда
тартылған қаражатты өсірген дұрыс, ал егер керісінше болса, онда меншікті
капиталды пайдаланған дұрыс. ... ... ... ... қарастырылған жағдайларға тәуелді болады.
Қаржылық тұрақтылық коэффициенті
(2005-06жыл «Crocus Multimedia Services»ЖШС)
кесте-3.2.1.
мың тг.
|Көрсеткіштері |Формуласы ... |2005 жыл |2006 ... |
| | ... | | | ... ... кап/ | | | | ... ... кап |0,5-0,6 |0,3 |0,5 |0,2 ... | | | | | ... ... ... кап/ |0,4-0,5 |0,2 |0,4 |0,2 |
| ... кап | | | | ... ... ... ... | | | | ... қатынас.ң|Меншікті кап |1 |0,001 |0,17 |0,169 ... ... | | | | |
| | |
| ... ... ... ... ... 0,9 | |7,3 |7,3 ... ... ... ... – | | | |
| | |0,75 | | | ... ... ... | |1 |0,8 |-0,2 ... | | | | | ... ... ... | | | | ... коэф ... ... |1 |0,1 |-0,9 ... ... менш | | | | | ... қорлар мен |ТАК/АА | |0,001 |0,13 |0,129 ... ... | | | | | ... коэф.і | | | | | ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын талдау кезінде 8-көрсеткіш бойынша талдау жүргізілді.
Осы талданған көрсеткіштер ішінен тәуелсіздік коэффициенті өзінің ... ие ... ... Осы ... ... теориялық
мәндерінен көп ауытқаны байқалған жоқ деуге болады. Тек ... ... мен ... ... ету ... ... сәйкес келмегені байқалды.
3.3. «Crocus Multimedia Services» ЖШС-нің баланс өтімділігін талдау
Баланс ... ... мәні – ... ... ... ... ... пассивтегі міндеттемелермен салыстыруда.
Актив пен пассив баптары ... бір ... ... - өтімділігі
жоғарылардан бастап өтімділігі төменгілерге (актив), яғни өтімділігінің
төмендеу тәртібі бойынша ... ... ... ... ... ... ... яғни қайтару уақытын жоғарылату тәртібі бойынша
болады. Кейде керісінше тәртіп болуы да мүмкін, ... ... ... ... да ... ... батыс европалық елдерде осыны қолданады.
Өтімділік дәрежесіне, яғни ақша ... ... ... ... активтері келесідей топтарға бөлінеді.
Жоғары өтімді активтер. Әлемдік тәжірибеде ... ... ... ... ... мен ... қағаздары жатады.
Ақша құжаттары мен құнды ... ... ... ...... қаражатының ең мобильді бөлігі. Ақшамен бірден
есеп айырысуға болады, ал құнды қағаздар ... – қол ... тез ... ... активтер. Бұларға қысқа мерзімді дебиторлық борыш
басқа да ... ... ... ... ... да ... Дебиторлық борыш сомалары есеп айырысу шотына белгілі бір
уақытта келіп түсіп, бұлар да өз ... ... ... ... ... ... бойынша жіберілген, сатып алушылар ... ... ... ... ... ұзартып кеткен борыштардың
өтімділігі ... ... ... ... ... келіп түскені белгісіз.
Бірақ нарықтық ... ... ... борыштар көбіне
болмайды, себебі оны қайтарып алуға алдын ала шаралар ... ... ... ... ... қауіпінен тіпті банкрот болып жарияланудан
қорқып, ... ... ... ... ... ... ... жағдайында жұмыс істеп жатқан кәсіпорынның өтімді қаражаттарын
есептегенде ақша қаражаттарына қысқа мерзімді дебиторлық ... да ... әлі ... ... ... ... ... арасында
шаруашылық байланыстар бұзылған жағдайларда дебиторлық ... ... ақша ... тез ... ... ... активтер. Баланс активінің I-ші бөлімінің "Қорлар"
бабы және баланс активтерінің 2 ... ... ... ... ... бұл кезде "Алдағы кезең шығындары" бабы есепке алынбайды. Бұл
топтың активтерін ақшаға айналдыру қиынырақ: ... ... ... ... ... ал бұл оңай емес және ... бір уақытты керек етеді. Әсіресе
бұл аяқталмаған өндіріске тиісті: егер, мысалы, темір қаңылтырды ... табу оңай ... одан ... ... жартылай өнімді сатып
алушыны табу анағұрлым қиын. Бұл белгілі бір бұйымды дайындауға ... өнім ... ... ... керек емес болуы мүмкін. Сондықтан
немістер өтімді активтерді есепке ... ... ... ... Алайда американ кәсіпорындарда аяқталмаған өндіріс құнын өтімді
активтердің құнына қосуға жол беріледі.
Қиын ... ...... ... 2-ші ... алдындағы
топтарға енгізілген баптарынан басқа барлық баптары. 2-ші ... ... ... ... ... бабы ... ... бір бөлігі ғана
алынып тасталынғандықтан, қиын өткізілетін активтер құрамында ... ... ... ... ... ғана есепке алынады.
Баланс активінің баптары оларды өтімділік дәрежесі бойынша топтағанда,
басты орынды ең өтімді және әр ... ... ... ...... есеп айырысу, валюта және ағымдағы шоттардағы ақша қаражаттары.
Бұдан кейін бағалы ... ... ... ... ... дебиторлармен есеп айырысулар тұрады. ... ... ... ... ... ... яғни активтің
бірінші кезектегі міндеттемелерді төлеу үшін ... ... ... ... ... ... элементтер тауарлы – материалдық қорлар
мен негізгі капиталдың баптарына топтастырылған. Баланс пассивтері ... ... ... мерзіміне байланысты топтастырылады.
Неғұрлым тезірек төленуге тиісті міндеттемелер – бұларға ... ... ... ... ... да ... мерзімді
міндеттемелер, жұмыскерлермен олардың алған қарыздары бойынша есеп айырысу
көлемінен ... ... ... ... ... жатады. Бұл
берілген мөлшерден асу банктің мақсатты қарыздарын өз мақсаты ... ... және ... ... өтеу үшін ... ... қамтамасыз етілуі тиіс.
Қысқа мерзімді міндеттемелер – қысқа мерзімді несиелер мен заемдар
және жұмыскерлерге арналған ... ... ... – ұзақ мерзімді несиелер мен заемдар.
Тұрақты міндеттемелер – пассивтің 3-ші ... ... ... ... пен ... ... ... үшін бұл топтың жиыны баланс
активінің "Алдағы кезең шығындары" бабы бойынша сомаға азайтылады.
Баланс өтімділігін ... үшін ... пен ... ... ... ... ... керек. Баланс толық өтімді деп келесідей
қатынастарда саналады:
А1>П1
А2>П2
А3>П3
А4>П4
Басқа сөзбен айтқанда, егер ... сол ... үш ... тобы ... ... ... тобын жапса немесе оған ... ... ... болады, кері жағдайда баланс өтімді ... ... ... үш теңсіздіктің орындалуы төртінші теңсіздікті
орындау қажеттілігін туғызады, сондықтан актив пен ... ... ... топтың жиындарын салыстыру маңызды орын алады. Төртінші теңсіздік
"Баланстау" сипатын алады, сонымен ... ... ... мәні бар: ... қаржылық тұрақтылықтың ең төменгі шарттарының сақталғандығын,
кәсіпорынның меншікті айналым қаражатының барын дәлелдейді.
Егер бір ... бір ... ... ... ... ... – қарсы мәні ... онда ... ... ... ...... ... болады. Бұл кезде
активтердің бір тобы бойынша қаражат жетіспеушілігі ... ... ... ... орны ... ... өтем тек ... төлем
жағдайында аз өтімді активтер ... ... ... орнын баса
алмайды.
Баланс өтімділігін талдау мәселесін қарастырар алдында, ... ... және ... ... ... алу керек.
Өтімділіктің екі тұжырымдамасы белгілі. ... ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелері бойынша төлеу
қабілеттілігі", - деп жазады. Дәл осынысымен, оның ... ... ... ... ... шын ... баланс өтімділігін көрсетеді.
Сондықтан ... ... ... ... үшін ... ... ... зерттеу керек.
Активтердің өтімділігі бойынша топтастыру
(2005-06жыл «Crocus Multimedia Services» ЖШС)
кесте-3.3.1.
мың тг.
|Активтер |2005 жыл |2006 жыл ... |
|I ... өте ... | | | ... | | | |
| » Ақша ... ... |5768425 ... |
| » ... ... | | | ... | | | ... | | | |
| ... ... |5768425 ... |
| II Тез ... | | | ... | | | |
| » ... ... |884000 ... |9137543 |
| » ... да ағымдағы |12521816 |1012 ... ... | | | |
| » ... ... |1860998 |14291 ... |
| ... |15266814 ... ... |
| III Баяу ... | | | ... | | | |
| » ТМҚ |2000 |4781 |2781 |
| » Ұзақ ... ... |- |- |
| | | | ... | | | |
| » Ұзақ ... |- |- |- ... | | | ... | | | |
| ... |2000 |4781 |2781 |
| IY Қиын ... | | | ... | | | |
| » ... емес ... |- |- |- |
| » ... ... |- |325461 |325461 |
| » ... ... |- |- |- ... | | | |
| ... |- |325461 |325461 ... ... Services» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
активтерін өтімділігі бойынша топтастыру жоғары активтер жыл ... мың ... 2006 жылы 5768425 мың ... ие ... Ал тез ... 2005 жылы 15266814 мың теңге, 2006 жылы 10036846 мың теңге. ... ... жыл ... 2000 мың ... жыл аяғында 4781 мың теңгені
көрсетті. Қиын өтетін активтер 2005 жылы 325461 мың теңге, ал ... ... мың ... ... өзінің үлесін қосты. Осымен келесі ... мен ... ... ... ... Бұл топтастыру
келесі кестеде көрініс алады. (кесте-3.3.2)
Міндеттемелер мен ... ... өтеу ... ... ... «Crocus Multimedia Services»)
кесте-3.3.2.
мың тг.
|Міндеттемелер және меншікті |2005 жыл |2006 жыл ... ... | | | |
| I ... ... | | | |
| ♦ ... ... |30563725 ... ... |
| ♦ ... ... | | | |
| ♦ ... | |- | |
| ... ... ... ... |
| II Қысқа мерзімді | | | ... | | | |
| » ... | | | ... | | | |
| » Ұзақ ... | | | ... | | | |
| » ... | |144806 |144806 |
| ... |- |144806 |144806 |
| III Ұзақ ... | | | ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| » Ұзақ ... | | | ... | | | ... | | | |
| » ... ... | | | ... | | | |
| ... |- |- |- |
| ... ... |
| IY ... ... | | | |
| » ... капитал |100000 |100000 |- |
| » ... ... |60064 |2405216 |2345152 |
| » ... ... | | | |
| » ... ... |-39936 |2305216 |2265280 |
| » ... ... ... | | |
| » ... ... | | | ... | | | |
| » ... ... ... | | | |
| ... |120128 |4810432 |4690304 ... ... Services» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
міндеттемелері мен капиталдарын өтімділігі бойынша топтастыру кезінде 1-ші
топ жедел міндеттемелер жыл ... 30563725 мың ... 2006 жылы ... ... ие ... ... ... салыстырғанда 16978234 мың ... ... ... жыл ғана 144806 мың ... ие ... ... жоқ. ... тұрақты міндеттемелері жыл басында 120128 мың
теңге, 2006 жылы 4810432 мың ... ие ... ... ... ... мың ... жоғарлаған. Осы көрсеткіштің жоғарлауына бөлінбеген
табыстың әсерінен болады.
Баланс өтімділігінің теңсіздігі
I А > I М I топ ... 15354975 < I ... А > II М II топ ... 15266814 < II М ... А > III М III топ ... 2000 > III М 0
IY А < IY М IY топ ... 0 < IY М ... ... ... ... шектеулі серіктестігінің
активтері мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша сәйкестірген кезде баланс өтімділік
теңсіздігінің I-топ активтер сомасы I-топ міндеттемелер сомасынан аз болып
теңсіздік орындалмады. Жоғарыда ... ... ... ... ... жоқ болып табылады. Осымен баланс өтімділігі жоқ деуге
болады.
Төлем күнтізбесі
(2005-06 жыл «Crocus Multimedia ... ... ... |2005 жыл |2006 жыл ... және |2005 жыл |2006 жыл |
| | | ... ... | | |
|I ... |5768425 |I ... ... ... ... ... |II |- |144806 ... |2000 |4781 |III |- |- ... |- |325461 |IY |120128 |4810432 ... ... Services» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің
активтері мен ... ... ... төлем күнтізбесіне салсақ
әр топтары бойынша анық көре аламыз. Мысалы, I-топ активтер жыл ... мың ... I-топ ... 30563725 мың ... ие болғанын
көріп отырмыз. Бұл кесте теңсіздіктің қай ... ... ... көруге
көп мүмкіндік береді. Келесі талдау өтімділіктің моделін есептеу керек. ... ... ... ... ... жабу ... = ҚМА / ... өтімділік коэф.і = Ақша қаражаттар + ҚМҚИ / ... ... ... ( К t ... = Ақша қаражаты − ТМҚ / ҚММ
Салмақты коэф.і = 1* IА+ 0,5* IIА+ 0,3* IIIА / 1* IМ+ 0,5* IIМ+ 0,3* ... ... ... = ҚМА / ТТ* ТТ / ... ... ... жыл «Crocus ... Services» ЖШС)
кесте-3.3.4.
мың тг.
|Көрсеткіштер |2005 жыл |2006 жыл ... ... ... |0,5 |0,04 |-0,46 ... жабу |1,0 |1,15 |0,15 ... ... |1,1 |1,2 |0,1 ... бойынша абсолютті өтімділік коэффициент 0,46 пайызға төмендеді,
жалпы өтімділік 0,1 пайызға, ... ... жабу ... 0,15 ... ... ... ақша ... бөліміне көп назар аудару
керек. Егер дебиторлық борыштар уақытында қайтарылмаса міндеттемелерін жаба
алмайды.
Төлем қабілеттілік коэффициентін есептеу
(2005-06 жыл «Crocus ... ... ... ... |2005 жыл |2006 жыл ... ... ... |15354975 |5768425 ... ... ... ... ... ... |
|міндеттемелер | | | ... ... |0,5 |0,4 |-0,1 ... | | | ... ... ... ... қиындықтарды бастан кешіп
отыр. Серіктестік өзінің жедел міндеттемелерінің 0,4 пайызын жаба алады, ол
қалған 99,6 ... ... ... ... ғана ... жаба алады. Және дайын өнімдері өткізілген ... ... осы ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
несие бере алады.
Егер төлеу қабілеттілік бар ... ... Осы ... ... ... ... қабілеттілік төмендеген 0,1 пайызға. Осымен ең
негізгі талдау көрсеткіштердің бірі болып табылады. Осы ... ... ... ... Бірақ барлық көрсеткіштер бір-біріне тығыз байланысы
бар екендігін естен шығаруға болмайды.
Өтімділік және ... ... «Crocus ... ... ... ... |2005 жыл |2006 жыл ... |
| | ... | | | ... ... |Ағым.актив/ |2 |1,0 |1,15 |0,15 ... |ҚММ | | | | ... ... ... |0,7-0,8 |1,0 |1,15 |0,15 ... (Кt |ҚММ | | | | ... | | | | | ... ... |0,9 |0,4 |-0,5 ... ... |ММ | | | | ... ... ... |0,5 |0,4 |-0,1 ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... ... қалыпты деңгей 2
болу керек. Біздің талдау бойынша жыл басында 1,0 жыл ... ... ... ... ... коэффициенті жыл басында 1,0-ға жыл аяғында 1,15-ке.
Абсолютті өтімділік коэффициенті жыл басында 0,9 ал жыл ... ... ... ... коэффициенттері тәртіпке сай емес болып шыққаны
айналым қаражаттарының айналымдылығы баяу ... ... және ұзақ ... ... есебі мен талдауы атты дипломдық
жұмысты қорыта келе менің ойымша қандай бір қоғамның қолда бар қаражаттары
мен ... ... және ... ... жету ... ... қысқа және ұзақ мерзімді активтер есебіне талдау жүргізу
арқылы бастан кешкен ... ... ... үшін ... ... ... міндеттемелерін уақытында қайтаруға, ... ... ... ... жол ... ... активтерді өтімді болып табылуына жол қарастыру
керек. Осы «Crocus ... ... ... ... ... талдау кезінде өтімділігі жоқ болып шықты.
Сондықтан осы ... ... ... ... ... үшін ... ... тексеру мен талдау жасалады.
Нарықтық экономика жағдайында, ... ... ... ... пен ... ... ... басты факторы болып, кәсіпорынның
қаржылық жағдайы мен қаржылық ... ... ол үшін осы ... ... ... дер кезінде және сенімді ақпарат қажет.
Тап осындай ақпараттың басым көпшілігі бухгалтерлік ... ... дау жоқ. ... да, ... есепті кейде бизнестің
қаржылық тілі деп те атайды. Бұл арада қажет ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Сонымен
қоса, олар есепті оңайлатуға, салық жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... мәліметтердің дәл
және анық болуына жауапты болып келеді.
Экономиканың барлық ... ... ... мен еңбек
ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс ... оның ... ... ... ... төмендетуге, қоршаған ортаны
сақтауға мүдделі. Бұл орайда шаруаға қырсыздықпен қарауға, кәсіпорынның
материалдық құндылықтарын, ақша ... және ... ... ... тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің
атқарар рөлі ... ... ... ... ... ... ... Активтердің өтімділік көрсеткіштері, нақты ... ... ... жылдамдығы, яғни бұл да, ... ... ... және ... көрсеткіші оның айналымдылығы
болуы мүмкін.
Аудитор кезеңнің соңындағы активтердің ең ... ... ... ... мерзімді активтер айналым көрсеткіштері бірнеше кезеңдердің
сала бойынша орташа шартта қаралған мәліметтерімен салыстырылады. ... ... ... ... ... ... мен салыстыру сатып
алушылардың уақтылы төлеу дәрежесін бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... борышкерден қайтаруды талап етудің нашар
жүргізілгендігін ... ... ... ... қарамастан бұл
сомаларды алудың қиынға түсуінің сатып алушының қаржысының тапшылығының
салдарынан болуы мүмкін.
Осымен «Crocus ... ... ... ... ... ұзақ және ... ... активтерді ұлғайтуға қаржы
мамандары тәжірибе алмасуды қажет етеді. Және де балансты өтімді ... және ... ... сақтауға қажетті шараларды қолдануды
талап етеді. Әрине қысқа және ұзақ мерзімді активтердің рөлі көп ... ... да ... ... халықаралық стандартына көшумен
байланысты шетелдік тәжірибелі жұмыстары мен ғылыми жетістіктерді пайдалану
және білікті, ... ... ... ... назар аударса жөн болар.
Дипломдық жұмыстың жоспарында көрсетілген қарастырылатын сұрақтар толық
ашылды деп ... ... ... тізімі:
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2007 жылғы ... ... ... ... ... Аудиторлық қызмет туралы заң Алматы, 2006 жылғы 5 мамырдағы №139-III.
3. Қазақстан Республикасының Президентінің ... ... ... ... 10-шілдедегі №2811 заң күші бар Жарлығы.
4. Халықаралық қаржылық есеп берудің стандарттары 2006ж.
5. Бухгалтерлік есеп ... ... ... Ұлттық
комиссиясы. Алматы, 1996-2003ж.
6. Қазақстандағы аудиттің халықаралық стандарттары. «Ішкі ... ... ... Т.1. ... 2001ж.
7. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі. Алматы: «Бико»,2004ж.
8. Абленов Д.О. «Аудит негіздері», Алматы: Экономика,2003ж.
9. Абрютина М.С. «Финансовый анализ коммерческой деятельности» ... ... «фин ... 2002г.
10. Аренс А., Лоббек Дж. «Аудит»: Қаржы және статистика, 1995 ж.
11. Ажибаева З.Н. «Аудит» - ... ... ... ... Ә.Ә. «Бухгалтерлік есеп теориясы және ... ... ... ... ... З.Н., ... Н.Ә., Жумагалиева Ж.Ғ., «Аудит», Алматы,
2006ж.
14. Байдаулетов М. «Аудит» Алматы, 2004 ж.
15. Бочаров В.В. «Финансовый анализ» Питер ... ... Б.Я. ... ... ... ... ... 1991.
17. Дуйсенбаев К.Ш., Егенбердиева С.К. «Анализ финансовой устойчивости
предприятия»// Библиотека бухгалтера и предпринимателя-2004-№21
18. Дуйсенбаев К.Ш., ... С.К., ... З.К. ... и ... ... ... «Қаржы-қаражат», 1998 ж.
19. Ержанов М.С. «Теория и практика аудита» Алматы, 2000 ж.
20. Ефимов О.В. ... ... ... ... ... Қ.К., ... Н.А. ... есеп теориясы
және негіздері» Алматы: Экономика, 2006 ж.
22. Кеулімжанова Қ.К., Құдайбергенов Н.А. ... ... ... 2001 ... ... Е.П., ... Е.Н. «Бухгалтерский учет» - М.:Финансы,1996.
24. Қожамқұлов Т. «Еңбекті ұйымдастыру мен басқару ... ... ... ... У.Ж., ... Ф.У. «Кәсіпорындардың бухгалтерлік есеп»
Алматы: Рауан, 1992ж.
26. Куватов Р.Ю. ... и ... ... ... 1997г.
27. Назарова В.О. «Бухгалтерлік есеп принциптері»/Алматы: Экономика,
2005ж.
28. Сатмұрзаев А.А., ... Б.Е. ... ... 1999 ... Салина А.П. «Принципы бухгалтерского учета»-Алматы: Экономика, 2003г.
30. ... К.А. «Как ... ... ... ... ... Ф.С. ... бухгалтерский учет: Учебное
пособие»/Алматы: Экономика, 2000 ... ... Н.Н., ... Г.Ж. ... ... ... ... Т.А. т.б. «Кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп»/Алматы:
Экономика, 2002 ... ... ... ... ситуаций и примеры»/М.:Финансы и статистика,
2003г.
35. Чумаченко Н.Г. ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұзақ және қысқа мерзімді активтердің есебі және талдауы103 бет
Кәсіпорынның айналым активтерін басқару6 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
Экономикалық қаржыны басқару9 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет
«Каспиймұнайқұрылыс» АҚ – ның қысқаша тарихы22 бет
«Кондитер цехы жабдықтары» қыскаша оқу құралы40 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь