Шақшақұлы Жәнібек

Шақшақұлы Жәнібек (? – 1751) – жоңғар шапқыншылығы кезінде ел тәуелсіздігі үшін күрескен атақты батыр, «Ақтабан шұбырындыдан» кейін босқан елдің басын қосып, азаттық күресін ұйымдастырған, Бұқар жырау сөзімен айтқанда: «Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Қаз дауысты Қазыбек, Шақшақұлы Жәнібек, Ормандай көп орта жүз, содан шыққан төрт тіректің» бірі. Мұның сыртында ол ауыздыға сөз бермеген, қиянатқа жол бермеген әділ би, діни сауаты мол молда кісі болған. Шыққан тегі – Орта жүздің Арғын тайпасынан. Халық өзінің сүйікті ұлын кезінде «Шақшақ Жәнібек», «Шақшақұлы Жәнібек» деп атап кеткенімен, Шақшақ оынң әкесінің де, руының да аты емес, үшінші атасының аты. Шақшақтан Көшей, Көшейден Қошқар, Қошқардан Жәнібек туады.
Атасы шақшақ Аманжолұлы – қазақ ханы Еңсегей бойлы Ер Есімнің қолбасшыларының бірі болған. Есім Ташкентті шауып, Тұрсын ханды өлтіргенде Шақшақ соғыс олжасы ретінде еншісіне тиген Тұрсын ханның қызы Нұрбикені алып келіп, баласы Көшейге қосқан. Шақшақ жауға шапқанда арғынның ортақ ұраны «Ақжолды» айтпай, өз атасының атын атап: «Аманжолдап» шабады екен. Содан Аманжол Кіші жүз жақтағы арғындардың ұранына айналған. Жәнібек те жауға осы ұранмен шапқан. Ол – ұзақ ғұмыр жасап, қазақтың Тәуке, Сәмеке, Әбілмәмбет, Абылай, Әбілқайыр секілді хандарымен, Төле, Қазыбек, Әйтеке секілді билерімен, Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай секілді батырларымен бір боылп, еліне елеулі қызмет еткен тарихта орны бөлек ерен тұлға. Абылай хан қашан ерлігімен танылғанша, үлкен қолбасшы Жәнібектің қарауында, қатардағы сарбаздардың бірі болған. Оған әйгілі Айтпай батырдың Абылайға айтқан:
«Абылай , сен орта жүзге келгенде,
Жұлдызың туды оңынан.
Түйе баққан жаяулап,
Айрылдың қалың сорыңнан.
        
        ШАҚШАҚҰЛЫ ЖӘНІБЕК
Шақшақұлы Жәнібек (? – 1751) – жоңғар шапқыншылығы ... ... үшін ... ... батыр, «Ақтабан шұбырындыдан» кейін
босқан елдің басын қосып, азаттық ... ... ... ... ... ... ... Қанжығалы Бөгенбай, Қаз дауысты
Қазыбек, Шақшақұлы Жәнібек, Ормандай көп орта жүз, ... ... ... бірі. Мұның сыртында ол ... сөз ... ... ... әділ би, діни ... мол ... кісі ... Шыққан тегі – Орта
жүздің Арғын тайпасынан. Халық өзінің сүйікті ұлын ... ... ... ... деп атап ... ... оынң ... де,
руының да аты емес, үшінші атасының аты. Шақшақтан Көшей, Көшейден Қошқар,
Қошқардан Жәнібек туады.
Атасы ... ...... ханы Еңсегей бойлы Ер Есімнің
қолбасшыларының бірі ... Есім ... ... ... ханды өлтіргенде
Шақшақ соғыс олжасы ретінде еншісіне тиген ... ... қызы ... ... ... Көшейге қосқан. Шақшақ жауға шапқанда ... ... ... айтпай, өз атасының атын атап: «Аманжолдап» ... ... ... Кіші жүз ... ... ... айналған. Жәнібек те
жауға осы ұранмен шапқан. Ол – ұзақ ... ... ... ... ... Абылай, Әбілқайыр секілді хандарымен, Төле, ... ... ... Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай секілді батырларымен бір
боылп, еліне елеулі қызмет еткен тарихта орны бөлек ерен ... ... ... ... ... қолбасшы Жәнібектің қарауында, қатардағы
сарбаздардың бірі болған. Оған әйгілі Айтпай батырдың Абылайға айтқан:
«Абылай , сен орта ... ... туды ... баққан жаяулап,
Айрылдың қалың сорыңнан.
Көкбестідей ат мініп,
Қошқар ұлы ... ... ... бақ ... ... ... деген сөздері куә.
Жекелеген қазақ батырлары кезінде саясатқа араласқанымен, олар өз
төңірегінің деңгейіндегі мәселелерді ... ... ... да ... Кіші жүз ... қасында болып, орыс патшасының әкімшілігімен
келіссөз жүргізіп жатса, бірде Орта жүз ханы Әбілмәмбеттің қасында ... ... сөз ... ... Енді ... оның Ұлы ... ... үйінде, тоналған орыс керуенінің мүлкін қайтару жөнінде ... ... ... ... оның ... ... жатқан істерден хабардар екенін
жазады. Шыны да сол. Ол ... ... ... ешкім білмейді деген
құпиясын ашып, оның ... ... ... бола ... ... екі
көзін шарадай қылса, орыс әкімшілігіне келіссөзге барғанда, «Азов құрлықтан
ғана емес, сумен де барлық жағынан қоршап алынды деп ... деп ... ... ... ... көзін атыздай етеді. Сондай-ақ
Еділ қалмақтарына елшілікпен барғанда, ... ... ... ... жатқанын естігенін, олардың күшін қалай әлсіретудің амалын айтып
поручик Д.Гладышевтің есін ... ... ... ... ... И.Н. ... орыс-түрік соғысы жайында ой бөлісіп, оны
таңқалдырады. Патшаға Жәнібектің ... ... ... ханнан кем емес
екендігін айтып, оған қазақ ... ... ... ... ... ... ... де осы И.Н.Неплюев. Жәнібек сөзге шешен, билікте
әділ, ескіше оқуы мол, сауатты адам. Содан болар ол өз ... ... ... рет бата ... Оның ...... алғаш Шарышпен жекпе-жекке
шығарында, екіншісі – Сабалақ атын ... ... ... үшіншісі – оны
ақ киізге отырғызып, хан көтергенде. Қазақтың ... ауыз ...... ... тұрғанда, «көмекей әулие» атанған даланың ұлы ... ... жаңа ... бата беру ... ... тиюі оның кезінде
қандай адам болғанын, ел ... ... ... ... алар ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алаштың алдаспаны11 бет
Бөгембай Ақшаұлы3 бет
Ер Жәнібек46 бет
Жәнібек батырдың балалық шағы туралы17 бет
XV – XVI ғасырлардағы қазақ хандығының құрылуындағы керей – Жәнібектің, Хақназар және Тәуекел хандардың тарихи рөлі және оны нығайту жолындағы ішкі және сыртқы саясаты78 бет
Керей және Жәнібек хандардың хандықты құруы11 бет
Қазақ хандығының құрылуы: қазақ хандары Жәнібек және Керей13 бет
Қасым хан Жәнібекұлы31 бет
XV ғасырдағы тарихи жағдай11 бет
Xvi ғасыдағы қазақ хандығының саяи әлеуметтік және экономикалық дамуы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь