Шақшақұлы Жәнібек


Шақшақұлы Жәнібек (? – 1751) – жоңғар шапқыншылығы кезінде ел тәуелсіздігі үшін күрескен атақты батыр, «Ақтабан шұбырындыдан» кейін босқан елдің басын қосып, азаттық күресін ұйымдастырған, Бұқар жырау сөзімен айтқанда: «Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Қаз дауысты Қазыбек, Шақшақұлы Жәнібек, Ормандай көп орта жүз, содан шыққан төрт тіректің» бірі. Мұның сыртында ол ауыздыға сөз бермеген, қиянатқа жол бермеген әділ би, діни сауаты мол молда кісі болған. Шыққан тегі – Орта жүздің Арғын тайпасынан. Халық өзінің сүйікті ұлын кезінде «Шақшақ Жәнібек», «Шақшақұлы Жәнібек» деп атап кеткенімен, Шақшақ оынң әкесінің де, руының да аты емес, үшінші атасының аты. Шақшақтан Көшей, Көшейден Қошқар, Қошқардан Жәнібек туады.
Атасы шақшақ Аманжолұлы – қазақ ханы Еңсегей бойлы Ер Есімнің қолбасшыларының бірі болған. Есім Ташкентті шауып, Тұрсын ханды өлтіргенде Шақшақ соғыс олжасы ретінде еншісіне тиген Тұрсын ханның қызы Нұрбикені алып келіп, баласы Көшейге қосқан. Шақшақ жауға шапқанда арғынның ортақ ұраны «Ақжолды» айтпай, өз атасының атын атап: «Аманжолдап» шабады екен. Содан Аманжол Кіші жүз жақтағы арғындардың ұранына айналған. Жәнібек те жауға осы ұранмен шапқан. Ол – ұзақ ғұмыр жасап, қазақтың Тәуке, Сәмеке, Әбілмәмбет, Абылай, Әбілқайыр секілді хандарымен, Төле, Қазыбек, Әйтеке секілді билерімен, Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай секілді батырларымен бір боылп, еліне елеулі қызмет еткен тарихта орны бөлек ерен тұлға. Абылай хан қашан ерлігімен танылғанша, үлкен қолбасшы Жәнібектің қарауында, қатардағы сарбаздардың бірі болған. Оған әйгілі Айтпай батырдың Абылайға айтқан:
«Абылай , сен орта жүзге келгенде,
Жұлдызың туды оңынан.
Түйе баққан жаяулап,
Айрылдың қалың сорыңнан.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




ШАҚШАҚҰЛЫ ЖӘНІБЕК
Шақшақұлы Жәнібек (? – 1751) – жоңғар шапқыншылығы кезінде ел
тәуелсіздігі үшін күрескен атақты батыр, Ақтабан шұбырындыдан кейін
босқан елдің басын қосып, азаттық күресін ұйымдастырған, Бұқар жырау
сөзімен айтқанда: Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Қаз дауысты
Қазыбек, Шақшақұлы Жәнібек, Ормандай көп орта жүз, содан шыққан төрт
тіректің бірі. Мұның сыртында ол ауыздыға сөз бермеген, қиянатқа жол
бермеген әділ би, діни сауаты мол молда кісі болған. Шыққан тегі – Орта
жүздің Арғын тайпасынан. Халық өзінің сүйікті ұлын кезінде Шақшақ
Жәнібек, Шақшақұлы Жәнібек деп атап кеткенімен, Шақшақ оынң әкесінің де,
руының да аты емес, үшінші атасының аты. Шақшақтан Көшей, Көшейден Қошқар,
Қошқардан Жәнібек туады.
Атасы шақшақ Аманжолұлы – қазақ ханы Еңсегей бойлы Ер Есімнің
қолбасшыларының бірі болған. Есім Ташкентті шауып, Тұрсын ханды өлтіргенде
Шақшақ соғыс олжасы ретінде еншісіне тиген Тұрсын ханның қызы Нұрбикені
алып келіп, баласы Көшейге қосқан. Шақшақ жауға шапқанда арғынның ортақ
ұраны Ақжолды айтпай, өз атасының атын атап: Аманжолдап шабады екен.
Содан Аманжол Кіші жүз жақтағы арғындардың ұранына айналған. Жәнібек те
жауға осы ұранмен шапқан. Ол – ұзақ ғұмыр жасап, қазақтың Тәуке, Сәмеке,
Әбілмәмбет, Абылай, Әбілқайыр секілді хандарымен, Төле, Қазыбек, Әйтеке
секілді билерімен, Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай секілді батырларымен бір
боылп, еліне елеулі қызмет еткен тарихта орны бөлек ерен тұлға. Абылай хан
қашан ерлігімен танылғанша, үлкен қолбасшы Жәнібектің қарауында, қатардағы
сарбаздардың бірі болған. Оған әйгілі Айтпай батырдың Абылайға айтқан:
Абылай , сен орта жүзге келгенде,
Жұлдызың туды оңынан.
Түйе баққан жаяулап,
Айрылдың қалың сорыңнан.
Көкбестідей ат мініп,
Қошқар ұлы Жәнібектің тобынан,
Қалмақты шауып бақ таптың,
Алғашқы барған жолыңнан деген сөздері куә.
Жекелеген қазақ батырлары кезінде саясатқа араласқанымен, олар өз
төңірегінің деңгейіндегі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ер Жәнібек
ЖӘНІБЕК ТАРХАН
Әз-Жәнібек хан
Жәнібек батырдың балалық шағы туралы
Керей және Жәнібек хандардың хандықты құруы
Қазақ хандығының құрылуы: қазақ хандары Жәнібек және Керей
БҚО, Жәнібек ауданының Жасұлан ЖШС-нің ауыл шаруашылық алаптарының кадастрлық құнын анықтау
ХVI - XVII iғғ. Қазақтардың жоңғаралармен қарым-қатынасы
Бұланты маңындағы шайқас
Бөгембай Ақшаұлы
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь