Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдар есебі

Жоспар

Кіріспе

1.Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдар есебінің теориялық негізі
1.1. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың мәні, жіктелуі
1.2. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың аудитінің ерекшелігі
1.3. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың есебін ұйымдастыру

2. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың есебі және ішкі бақылау
2.1. «Казполиграф» ЖШС экономикалық жағдайы
2.2. «Казполиграф» ЖШС негізгі құралдар есебін жүргізу
2.3. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдарды түгендеу
2.4. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың пайдалану деңгейін талдау

3. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың есебін жетілдіру
3.1. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдарды ҰҚЕС.на сәйкес есепке алу
3.2. Кәсіпорынның қаржылық амортизациялық саясат және негізгі құралдар есебінің мәселелерін шешу жолдары.
3.3. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың тиімділігін жоғарлату

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі

Қосымшалар
Кіріспе.
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде бухгалтерлік есепке жүктелетін міндеттер қай кездегіден болмасын күрделі, ауқымды болып отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде өндірістік құрал – жабдықтарының мемлекеттік меншіктен ұжымдық және жеке меншіктерге ауысты. Осыған орай қазіргі кезде мемлекет, субъекті және жеке тұлғалар арасындағы экономикалық және қоғамдық қарым – қатынастар саясаты жаңа сипат алды. Бұл бойынша еліміздегі халық шаруашылығының қай саласындағы субъектілер болмасын олардың өндірістік және қаржылық іс - әрекеті өз шығындарын өзі өтеу, өзін - өзі қаржыландыру қағидаларына негізделуі тиіс.
Нарықтық қатынастары жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектілерде бухгалтерлік есептің маңызы ерекше зор. Шаруашылық субъектілерде бухгалтерлік есеп жұмысы «Бухгалтерлік есеп туралы», «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы заңдарына сәйкес жасалған Бухгалтерлік есеп стандарттары мен қаржы – шаруашылық қызметі бухгалтерлік есебінің бас шоттар жоспарына сай бекітілген ортақ қағидалар мен ережелерге және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің бухгалтерлік есеп жөнінде шығарған нұсқаулары мен ережелері, сондай-ақ ұсыныстары негізінде ұйымдастырылады.
Бухгалтерлік есеп және есеп беру мәліметтері шаруашылық жүргізуші субъектілерінің және олардық құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық жоспар жасап, оның орындалуын бақылау үшін қолданылады.
Бүгінде бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде басты орындардың бірін алады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебі бекітілген номативтік - құқықтық актілердің жалпы қағидалары мен ережелерінің негізінде құрылады және ол бүкіл алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, қызметтің құрылымына, ұйымның нысанына, айрықша ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектінің күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл орайда шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа да ресурстарын заңсыз және тиімділігін жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы мен мәнін айрықша бағаламауға болмайды.
Есепке алынған ақпараттың көмегімен шаруашылық жүргізуші субъектілердің және олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық болжамдар мен ағымдық жоспарлар жасау үшін, сөйтіп ел экономикасының даму заңдылықтарын зерделеу және зерттеу экономикалық тетіктің бірі ретінде пайдаланылады.
Қазақстан экономикасының дамуында, оның стратегиялық маңызды салаларында қызмет ететін ірі және орта кәсіпорындар ерекше орын алады. Олардың балансында мемелекеттің ұлттық байлығының маңызды бөлігін құрайтын негізгі құралдардың басым бөлігі шоғырланған. Ал кәсіпорын өз алдына олардың есебін жүргізуі тиіс. Негізгі құралдар әр уақытта кез – келген кәсіпорынның негізі болып табылғандықтан және онысыз ешбір кәсіпорын өз қызметін жүзеге асыра алмайтындықтан, олардың есебін жүргізу де әрқашан көкейкесті мәселелердің бірі болып қала береді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:

1. ҚР Президентінің 1995 жылдың 26 желтоқсандағы №2732 “Бухгалтерлік есеп туралы” Заң күші бар Жарлығы.
2. Бухгалтерлік есеп стандарттары. 1997 ж.
3. Бухгалтерлік есеп стандарттарына әдістемелік нұсқаулар. 1997 ж.
4. ҚР шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы – шаруашылық қызметі бухгалтерлік есебі шоттарының Бас жоспары.
5. ҚР “Салық және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексі). 2002 жыл.
6. Н. А. Айрих “Разработка амортизационной политики в соответствии со стратегией развития предприятия”// “Бюллетень бухгалтера” № 35. 2004г.
7. Т. Ә. Әбдіқалықов “Аудит және бухгарлік есеп” Оқу құралы, Алматы, “Қазақ Университеті” 2000 ж.
8. С. Б. Баймұханова, Ә. Ж. Балапанова “Бухгалтерлік есеп” Оқу құралы, Алматы, “Қазақ Университеті” 2001 ж.
9. “Учет основных средств” //Заочная Школа Бухгалтера № 5. 2003.
10. Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А. Құдайбергенов, А. Ә.Жантаева “Қаржылық есеп” Оқу құралы “Экономика” 2001 ж.
11. Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А. Құдайбергенов, “Бухгалтерлік есеп принциптері” Оқу құралы, Алматы “Экономикс” 2003 ж.
12. Д.А.Панков “Бухгалтерский учет и анализ зарубежем” Учебное пособие, Минск, ООО “Новое знание” 2001г.
13. В. К. Родостовец, Т. Ғ. Ғабдуллин, В. В. Родостовец, О. И. Шмидт “Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп” Алматы 2002 ж.
14. З. В. Соловьева “Зарубежные стандарты бухгалтерского учета и отчетности”.Москва, “ИНФРА”.
15. Т. А. Тасмағамбетов, А. Ш. Омаров, Б. А. Әлібекова, О. Ж. Рабатов, Н.Ә. Байболтаева, В . К. Родостовец “Қаржы есебі” Оқу құралы, Алматы, “Дәуір” 1998 ж.
16. И. Хегай “Основные средства: проблемы учета и поиск решений” // “Бюллетень бухгалтера” №21. 2003г ҚР Президентінің 28.02.07 №234-111 “Бухгалтерлік есеп туралы” Заң күші бар Жарлығы.
17. Бухгалтерлік есеп стандарттарына әдістемелік нұсқаулар. 2006 ж.
18. ҚР шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы – шаруашылық қызметі бухгалтерлік есебі шоттарының Типтік жоспары.
19. ҚР “Салық және бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексі). 2007 жылдың 1 қаңтарына.
20. Н. А. Айрих “Разработка амортизационной политики в соответствии со стратегией развития предприятия”// “Бюллетень бухгалтера” № 35. 2006г.
21. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит, Алматы 2006ж.
22. Т. Ә. Әбдіқалықов “Аудит және бухгарлік есеп” Оқу құралы, Алматы, “Қазақ Университеті” 2000 ж.
23. С. Б. Баймұханова, Ә. Ж. Балапанова “Бухгалтерлік есеп” Оқу құралы, Алматы, “Қазақ Университеті” 2001 ж.
24. “Учет основных средств” //Заочная Школа Бухгалтера № 5. 2005.
25. Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А. Құдайбергенов, А. Ә.Жантаева “Қаржылық есеп” Оқу құралы “Экономика” 2001 ж.
26. Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А. Құдайбергенов, “Бухгалтерлік есеп принциптері” Оқу құралы, Алматы “Экономикс” 2005 ж.
27. Д.А.Панков “Бухгалтерский учет и анализ зарубежем” Учебное пособие, Минск, ООО “Новое знание” 2001г.
28. В. К. Родостовец, Т. Ғ. Ғабдуллин, В. В. Родостовец, О. И. Шмидт “Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп” Алматы 2004 ж.
29. З. В. Соловьева “Зарубежные стандарты бухгалтерского учета и отчетности”.Москва, “ИНФРА”.
        
        Жоспар
Кіріспе ... ... ... құралдар есебінің теориялық негізі ... ... ... негізгі құралдардың мәні, жіктелуі
1.2. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың аудитінің ерекшелігі
1.3. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың есебі және ішкі бақылау
2.1. ЖШС экономикалық жағдайы
2.2. ЖШС ... ... ... ... ... ... ... құралдарды түгендеу
2.4. Кәсіпорынның қаржылық негізгі құралдардың ... ... ... ... қаржылық негізгі құралдардың есебін жетілдіру
3.1. Кәсіпорынның қаржылық негізгі ... ... ... ... алу
3.2. Кәсіпорынның қаржылық амортизациялық саясат және негізгі құралдар есебінің мәселелерін шешу жолдары.
3.3. Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде бухгалтерлік есепке жүктелетін міндеттер қай ... ... ... ... болып отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде өндірістік құрал - жабдықтарының мемлекеттік меншіктен ұжымдық және жеке меншіктерге ... ... орай ... ... ... ... және жеке ... арасындағы экономикалық және қоғамдық қарым - қатынастар саясаты жаңа ... ... Бұл ... ... халық шаруашылығының қай саласындағы субъектілер болмасын олардың өндірістік және қаржылық іс - әрекеті өз шығындарын өзі өтеу, өзін - өзі ... ... ... ... қатынастары жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектілерде бухгалтерлік есептің маңызы ерекше зор. Шаруашылық субъектілерде бухгалтерлік есеп ... , ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп стандарттары мен қаржы - шаруашылық қызметі бухгалтерлік есебінің бас ... ... сай ... ... ... мен ережелерге және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің бухгалтерлік есеп жөнінде шығарған нұсқаулары мен ережелері, сондай-ақ ұсыныстары ... ... ... есеп және есеп беру ... ... ... субъектілерінің және олардық құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық жоспар жасап, оның ... ... үшін ... ... есеп ... ... басты орындардың бірін алады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін ... бола ... ... ... ... және ... да ... процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебі бекітілген номативтік - құқықтық ... ... ... мен ... негізінде құрылады және ол бүкіл алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, қызметтің құрылымына, ұйымның нысанына, ... ... ... ... ... ... етеді.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектінің күрделі экономикалық тетігін нақты, ... ... ... ... ... сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың ... мен ... ... ... пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның ... ... ... құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл орайда шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа да ... ... және ... жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы мен мәнін айрықша бағаламауға болмайды.
Есепке алынған ... ... ... ... ... және олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық болжамдар мен ... ... ... үшін, сөйтіп ел экономикасының даму заңдылықтарын зерделеу және зерттеу экономикалық тетіктің бірі ретінде пайдаланылады.
Қазақстан экономикасының ... оның ... ... салаларында қызмет ететін ірі және орта кәсіпорындар ерекше орын алады. Олардың балансында мемелекеттің ұлттық байлығының ... ... ... ... ... ... ... шоғырланған. Ал кәсіпорын өз алдына олардың есебін жүргізуі тиіс. Негізгі құралдар әр ... кез - ... ... негізі болып табылғандықтан және онысыз ешбір кәсіпорын өз қызметін жүзеге асыра алмайтындықтан, олардың есебін жүргізу де әрқашан көкейкесті ... бірі ... қала ... ... ... - негізгі құралдардың есебін жүргізуді ашып көрсету.
Бұдан барып келесідей мәселелер орын ... ... ... және ... ... сипаттама беру;
* негізгі құралдарды бағалау және қайта бағалау;
* негізгі құралдардың қозғалысын (кіріске алынуын және ... ... ... алу;
* ... құралдардың пайдалану деңгейін талдау;
* амортизацияны есептеу әдісі;
* негізгі құралдардың есебін жетілдіру.
Дипломдық жұмыс ... 3 ... ... әдебиеттер тізімінен және негізгі құралдар есебі бойынша қосымша құжаттардан тұрады. Дипломдық жұмысты жазу барысында: Бухгалтерлік есеп стандарттарына әдістемелік нұсқаулар. 2006 ... ... /№45/ ... 2007ж; В. К. ... Т. Ғ. ... В. В. Родостовец, О. И. Шмидт "Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп" Алматы 2004 ж.
1.Негізгі құралдардың есебі және аудитінің ... ... ... құралдардың мәні және жіктелуі.
Әрқилы меншік фомасындағағы және түрлі салада ... ... ... ... тыс ... негізгі капиталды құрайды, оның құрамына: материалдық емес активтер, ... ... және ұзақ ... ... ... тыс ... емес активтер
Ұзақ мерзімді инвестициялар
Негізгі құралдар
Кез-келген өндіріс өз қызметіне кұрал-жабдықтарын пайдаланса ғана ... ал ол ... ... ... ... ... алынған жартылай фабрикаттар) және еңбек құралды (машина, станок) болып бөлінеді. Бұл арада еңбек құралдарының құрамы ... ... ... ... өндіріс процесінде атқаратын рөліне қарап анықталады. Мысалы: автокөлік сатумен айналысатын фирма үшін жеңіл автокөлік - ТМҚ, ал оны сатып ... ... ... үшін осы ... - ... ... болып саналады. Сол сияқты жылжымайтын мүлік сатумен айналысатын ... үшін жер - ТМҚ ... ал ... ... жер - ... ... қатарына енеді. Егер де сатып алынған жер ... мен ... ... ... өзі пайдаланбай, ұзақ мерзімдік қаржылық салым ретінде салса, ол қаржылық инвестиция болып есептеледі.
Бухгалтерлік есепте негізгі ќұралдар деп - өндірістік үдерісінде үзақ ... ... яғни бір ... артық уақыт пайдаланатын, өзінің бастапқы түрін, көлемін сақтай ... ... ... өнімге, орындалған жұмысқа, көрсетілген қызметке есептелген амортизациялық аударым мөлшері шегінде біртіндеп аударып отыратын еңбек құралдарын, яғни материалдық ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар:
* өндірістік
* өндірістік емес болып екіге бөлінеді.
Өндірістік негізгі құралдарға жататын ... ... ... ... ... ... ... оның жүзеге асуына мүмкіндік туғызады (өндірістік ғимарат, құрылыстар, көлік құралдары, құрал-жабдықтар және басқалары).
Негізгі құралдарың өндірістік емес ... ... ... ... және ... емес ... мақсаттарына арналған қорлар жатады. Мысалы, тұрғын үйлер, амбулаториялар, демалыс үйлері.
Иелігіне қарай негізгі ... ... ... ... ... ... дегеніміз - субъектіге тиесілі және оның балансында көрініс табатын негізгі құралдар.
Белгіленген мерзімге шарт бойынша басқа субъектіден алынған негізгі құралдар-жалға ... ... ... ... ... қарай негізгі құралдар:
* жұмыс істеп тұрған;
* жұмыс істемей түрған (тоқтатылып қойған) және қор ретінде тұрған болып ... ... ... ... ... ... құралдар, әрекет етіп тұрғандар болып саналады.
Жұмыс істемей тұрғандар бұл ... ... ... ... ... ... уақытша пайдаланатын негізгі құралдар.
Қорда тұрғандар болып ... ... ... ... ... ... ... олардың запас бөлшектерін ауыстыру үшін тоқтатылған объектілер есептеледі.
Заттық құрамына қарай негізгі құралдар:
* Мүліктік;
* Мүліктік емес болып ... ... ... көрінісі бар, яғни санауға және өлшеуге болатындар (үйлер, ... ... ... ... ... еместерге пайдаланылатын жер,орман алқабы, су ресурстары (ғимараттардан басқа) күрделі қаржы салымы, яғни заттық нысаны жоқ шығындар (жер ... ... үшін ... ... ... жолға алынған негізгі құралдарға күрделі қаржы жұмсау, т.б.) жатады.
Негізгі құралдардың жіктелуі.
Негізгі құралдардың ғылыми негізделген жіктемесі олардың есебін ... ... ... ... ... табылады.
Әр субъектіде негізгі құралдар пайдалану мақсатына және атқаратын қызметтеріне қарай мынадай түрлерге (топтарға) бөлінеді: жер; үйлер; ғимараттар; өткізгіш ... ... және ... - ... ... ... ... машиналар және құрал - жабдық); күш беретін машиналар және жабдықтар; ... ... және ... ... және ... ... және қондырғылар мен лабораториялық жабдықтар; есептеу техникасы; басқа машиналар мен құрал - жабдық; көлік құралдары, құрал - ... ... ... және ... ... ... жұмысшы және өнім беретін мал; көп жылдық екпе ... ... ... (ғимаратсыз) шыққан күрделі шығын; басқа да негізгі құралдар.
Келтірілген негізгі құралдардың әрқайсысының құрамына ... - ... ... ... ... ... ... мен құны. Жерге меншік құқығы бар болса, онда олар құқық актісімен расталуы керек. Ондай актісі берілген болса, онда ... жер ... ... ... ... - ... ... етуге, тұруға, әлеуметтік-мәдени қызмет көрсетуге жағдай жасауға және материалдық құндылықтарды сатуға арналған әлеуметтік құрылыс ... ... ... үй ... ... болып табылады.
ғимараттар - еңбек заттарын өзгертуге қатысы жоқ белгілі бір қызметтері орындау жолымен өндіріс ... ... ... ... ... - ... объектілері (шахта ұнғысы, мұндай мұнарасы, бөгет, көпір, автомобиль жолы). Барлық жағдайлары бар әрбір жеке ғимарат мүліктік объект ... ... ... тетіктер (қондырылған) - электр, жылу немесе механикалық энергияны өткізу қондырғылары (электр өткізу желілері, трансмиссиялар, құрбылар). Электр желілері бойынша, ... ... ... бөлу ... ... немесе генератор клеммаларынан бөлу қондырғыларына дейін, қабылдау подстанцияларынаң және подстанциялардан трансформатор жайына дейін мүліктік ... бола ... мен ... - күш ... машиналар және жабдықтар; жұмысшы машиналар және жабдықтар; өлшеу және реттеу аспаптары және қондырғандар мен ... ... ... ... егер ол ... ... объектісінің бөлшігі болмаса, оған кіретін бейімделген құралдарды, соған тиісті заттарды , аспаптарды, қоршауды, фундаментті қоса ... ... ... ... ... ... ... бұл тобы 5 топтан тұрады:
күш беретін машиналар және жабдықтар - жылу және электр энергиясын өндіретін генератор-машиналары; ... ... ... энергияға, яғни қозғалыс энергиясына айналдыратын двигатель - машиналары (тракторлар мен өздігінен жүретін шассилер, бу ... ... ... жану ... электірлік двигательдер)
жұмыс машиналары мен жабдықтар - еңбек өнімдерін жасау процесіне еңбек ... ... жылу және ... әсер етуге арналған машиналар, аппараттар және құрал-жабдық (токарлық бұранда кесетін станоктар, ағаш кесетін аралар).
өлшеу және ... ... ... және лабороториялық жабдықтар - өлшеуге, өндірістік процестерде реттеуге арналған аспаптар мен қондырғылар, сондай-ақ лабараторияларда пайдаланылатын ... мен ... ... амперметрлер, микроскоптар);
есептеу техникасы - процестерді жылдамдату және автоматтандыруға арналған машиналар, кондырғылар, аспаптар (компьютерлер, басқарушы және ... ... ... ... мен жабдықтар - машиналар, аппараттар және басқа құрал - ... ... ... ... ... жабдығы, өрт сөндіргіш машиналар);
көлік құралдары - адамдар мен жүктерді тасымалдауға ... ... ... ... ... жол және су ... ... құрамы, жегін көлігі) Әрбір объект өзіне тиісті барлық бейімделгіш құралдары мен заттарын қоса ... ... ... ... ... - қол еңбегінің механикалындырылған немесе механикалындырылмаған құралдары немесе металдарды, ағашты және т.б. өндеу үшін машиналарға бекітілген заттар (кесетін, ... және ... ... ... ... ... ... құрамына кірмейтін заттар ғана мүліктік объект болып табылады;
өндірістік мүлік және ... ... ... - ... ... орындау немесе жеңілдету үшін қызмет ететін өндірістік заттар; еңбекті қорғауға көмектесетін жабдықтар; сұйық, сусымалы жән ... ... ... ... ... ... ... арналымы бар басқа да заттар. Басқа мүліктік объектінің ... ... ... және дербес мәні бар заттарда мүліктік объекті болалады.
шаруашылық мүлік - кеңсе және шаруашылық мекемелерінің заттары (орындықтар, шкафтар, кілемдер). ... мәні бар ... ... - ... объект бола алады.
жұмысқа пайдаланылатын және өнім беретін мал - ат, ... түйе және ... ... пайдаланылатын малдар, өнім беретін мал - мүйізді ірі қара мал; асыл тұқымды айғырлар мен биелер, буралар мен ... ... ... ... ... мен ... ешкілер, саулық қой мен қошқарлар. Әрбір ересек мал мүліктік объект болып табылады.
көп ... ... - ... егілген, көп жылдық өсімдіктер (жеміс және жидек ағаштары, жүзімдіктер, гүлдерің көп жылдық түрлері, роза плантацялары, ... ... ... ... ... ... Жас ... даму деңгейі толық жетілген (жеміс - жидек бере ... ... ... ... ... ... ... күрделі шығындар (ғимаратсыз) - ауыл шаруашылық мақсатта пайдалану үшін ауыл шаруашылығында ... үшін жер ... ... ... ... мүліктік емес сипаттағы шығындар (жер учаскілерін жоспарлау, ... егін егу үшін ... егін егу үшін ... егіс ... тастардан тазарту);
басқа да негізгі құралдар - кітапхана ... ... ... және ... да салымдар.
Жіктемелік топтарға өндірістік - техникалық мақсаты бойынша, тозу ... ... ... ... ... ... мен техникалық жаңалығының дәрежесі бойынша өте жақын негізгі құралдар енгізіледі.
1.2.Негізгі құралдардың аудитінің ерекшелігі.
Аудиторға негізгі ... ... ... ... ... керек. ХҚЕС №16 сәйкес негізгі құралдарға бір ... ... ... материалдар шығаратын салада, сонымен қатар
өнеркәсіптік емес салада да ... ... ... ... бастапқы құжатттар бойынша, олардың алынғаны туралы, объектінің мінездемелік жазулары арқылы негізгі құралдар карточкасынан төмендегілерді ... алуы ... ... ... дұрыстығына көз жеткізу керек, себебі ол дұрыс бөлінбегенде өнімнің өзіндік құнын анықтауда пайда болады.
- ... ... ... ... ... көз ... ... себебі дұрыс бөлінбеген жағдайда арендалық төлем немесе тозу төлемдері дұрыс болмайды; - Өнеркәсіптегі негізгі ... ... ... ... ол ... болмаса амортизация дұрыс болмайды.
Кәсіпорынның іс-әрекетін ... ... ... бірі ... ... сақтау және оларды тиімді пайдалану болып табылады. Кәсіпорында негізгі ... ... білу үшін ... 1 рет ... ... ... ... жылдық қаржылық есепті құрастыруда және бухгалтерлік баланста ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың жай-күйі туралы толық мәлімет алу және бухгалтерлік есеппен салыстыру болып табылады. ... ... ... ... аты, ... ... заводтық номері, шығару жылы, бастапқы бағасы көрсетіледі. Негізгі қорларды инвентаризациялау ... ... ... инвентарлық тізімдемесін, техпаспортының жай-күйін, арендаға берілген немесе ... ... ... құралдың құжаттарын тексеруден басталады. Инвентаризациялық тізімдеменің жазулары кіргізіледі.
1.3.Негізгі ... ... ... ... ... құралдардың есебі №16 "Негізгі құралдардың есебі" деп аталатын ХҚЕС- на сәйкес жүргізіледі. Негізгі құралдардың есебінің міндеттері:
* Расталған есептік ... ... ... ... да ... мен түгендеу журналдарының негізінде еңбек құралдарының барлық түрлерінің сақталуына жүйелік ... ... ... ... ... ... шығарылуын, қозғалысын есептеу ақтылы және дұрыс көрсетілуің қамтамасыз ету.
* Негізгі құралдарың тозуының дұрыс есептелуіне және тиімді ... ... ... және қор ... ... жөніндегі шараларды жүзеге асыру.
* Негізгі құралдарға ағымдағы және ... ... ... құруды және модернизациялауды жүргізумен байланысты шығындарды есепке дұрыс және уақтылы көрсетуді жүзеге асыру.
* Моральды және ... ... ... ... ... жедел айқындау.
* Негізгі құралдар бойынша дұрыс есептеме жасау үшін бухгалтерлік есептің деректерін уақтылы және дұрыс қалыптастыру.
Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... бағалаудың қабылданған принципі болып табылады. Негізгі құралдарды ақшалай өлшеммен бағалау олардың көлемін, құрылымын, тозуын ... ... ... ... ... ... №6 БЕС бойынша негізгі құралдар төмендегідей түрде бағаланады:
* Бастапқы құн;
* Ағымдағы құн;
* Баланстық құн;
* Сату құны;
* ... ... құн - ... құралдардың сатып алған мезгіліндегі немесе іске қосылған кездегі нақты жұмсалған шығындардың құны, оған сонымен қатар ... және ... ... және ... шығыны және басқа шығындар қосылады.
Ағымдағы құн - ... бір ... ... ... ... ... құн. ... құн - бастапқы немесе ағымдағы құннан жинақталған тозуын, амортизациясын шығарып тасталған құны,
Сату құны - өзара келісілген баға.
Жойылу құны - ... ... ... пайда болатын қосалқы бөлшектердің, металл сынықтарының болжамды құны.
Негізгі құралдар бухгалтерлік есепте ... құны ... ... алу ... көрсетіледі. Оған барлық қажетті нақты өндірістік шығындар, негізгі құралдарды орнату және сатып алу шығындары, ... ... ... алу кезінде төленген өтелмейтін салықтар мен алымдар (үйлер, женіл автомобильдер бойынша ҚҚС және сатып алу шарты бойынша мемлекеттік ... ... ... ... пайдалануға қосу жөніндегі шығындар.
* Құрылыс мерзіміне берілген несие үшін проценттер.
* Активті жұмыс жағдайына келтіруге байланысты ... да ... ... ... ... ... мыналар жатады:
* Шотта көрсетілген сату бағасы;
* Жылжымайтын мүлік жөніндегі агентерге комиссиялық сыйықы.
* Сатып алу - сату ... ... ... ... ... ... ... Салықтар және алымдар.
* Жерді мақсатты пайдалануға әзірлеу ... ... ... ... тазалау, тегістеу).
Сатып алынған жабдықтардың бастапқы құнына мыналар қосылады:
* Сатып алу бағасы;
* Тасымалдау шығындары (тасымалдау уақытындағы сақтандыру);
* Монтаждау;
* Жабдықтың пайдалануға ... ... ... ... ... мен ... ... кезінде бастапқы құнына құрылыс жөніндегі мынадай шығындардың барлығы ... ... ... ... ... ... ... үлесі.
* Сәулетшінің, заңгердің қызметін төлеу.
* Құрылыс кезеңіндегі сақтандыру шығындары.
* ... ... ... ... бойынша проценттер.
* Құрылыс жұргізуге рұқсат алуға жұмсалған шығыстар.
№16 ХҚЕС сәйкес негізгі ќұралдардың бастапқы құнын белгілі бір күнге ... етіп ... ... ... келтіру үшін объектілерге қайта бағалау жүргізіледі, содан соң, ол есепте және есеп беруде көрініс табады.
Кәсіпорында негізгі ... ... ... ... үшін және ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету үшін әрбір негізгі құралға ... ... ... және ол ... болады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілік қаржылық есеп беруінде келесі ақпараттың мәні ашылуы тиіс.
* ... ... ... түрі ... бастапќы құны;
* Пайдалануға берілген және есептен шыққан кезі;
* Бастапқы құнының өзгеру себептері;
* Амортизацияны есептеу үшін пайдаланылатын ... ... ... ... және ... жинақталған амортизация сомасы;
* Егер де қайтадан бағалау жүргізілсе: әрбір негізгі ... ... ... Бағалауды жүргізудің кезеңі және қүні, әдісі, сондай - ақ экспертизалық бағалаудың ... ... ... - ақ ... есеп ... пайдаланушылар үшін уақытша пайдаланбай тұрған негізгі құралдардың ... ... ... ... ... үшін ... берілген негізгі құралдар, аяқталмаған құрылыстың есептік кезең соңына қалған құны, т. б көрсетіледі.
2008 жылғы 1 ... ... ... 279-тармағына сәкес ңақты шығындар бойынша есепке алу үлгісін таңдап ... ... ... ... ... объектісі жинақталған амортизацияны және жинақталған құнсызданудан болған залаларды ... ... оның ... құны бойынша есепке алынуға тиіс.
Осы жағдайда компания негізгі құралдарды есепке алуды ... ... ... және 2007 ... ... және 2008 ... басында ешқандай қосымша операциялар жүргізу талап етілмейді.
Жылжымайтын мүлік объектісін, үйлерді және құрал-жабдықты 36 - ХҚЕС-на сәйкес құнсыздану бойынша ... ... ... қажет, сондай-ақ ұйым активтердің баланстық құнын айқындайды және құнсызданудан болған залалды таниды немесе кері қайтарады.
Ұйым әрбір есеп берілетін күні ... ... ... белгілерінің баржоғын анықтайды және осындай белгі табылған жағдайда, ұйым активтің өтелетін сомасын ... ... ... ... ... ... ... актив ретінде танылған негізгі құралдар объектісі қайта бағалау көлемі бойынша ... ... ... ... оның ... ... ... кез келген кейіннен жинақталған амортизацияны және кез келген кейіннен жинақталған құнсызданудан болған залаларды шегергенненкейінгі оның ... ... ... әділ бағасына тең болуы тиіс.
Баланстық құнның есептік ... әділ ... ... ... айқындалатын баланстық құннан айтарлықтай айырмашылығының болуына жол ... ... ... бағалаулар мейілінше тұрақты түрде жүргізіліп отыруға тиіс. ... ... ... ... ... құралдардң әділ құнынындағы өзгерістерге байланысты. Егер қайта бағаланған активтің әділ ... оның ... ... ... айырмащылығы болса, онда қосымша қайта бағалау жүргізу ... ... ... объектілерінің әділ құны айтарлықтай және туынды ауытқуларға әсер етуі ... ... олар жыл ... ... ... қажет етеді. Мұнадай жиі бағалаулар әділ құны аз ғана өзгерістерге ұшыраған негізгі құралдардың объектілері үшін қажет емес. ... ... ... ... қажеттілігі үш немесе бес жылда бір рет туындауы мүмкін.
Жылжымайтынмүліктің ... ... және ... қайта бағалаған кезде, қайта бағалау күнінде жинақталған амортизация:
* қайта ... ... ... құн оның ... ... ... теңесетіндей етіп, активтің баланстық құнының өзгеруіне теңбе-тең түрде қайта бағаланады;
немесе
* амортизация шегерілгенге дейін активтің баланстық құнына қарсы шығынға ... ал таза ... ... ... әдіс ... үшін жиі ... бағалау активтердің тұтастай класына қолданылуға тиіс, мысалы:
* ... ... және ... және ... ... есебі және ішкі бақылау
2.1. ЖШС экономикалық жағдайы
Казполиграф жауапкершілігі шектеулі серіктестігі өз ... ... ... ... ... ... Лесатарный завод Лесатарный Комбинатка ауысады.Комбинат өз жұмысын ағаш жәшік жасаудан бастайды.Қазіргі ... ... ... ... ... айналысады.Комбинат ҚР Әділет Министірлігінің №12345 қаулысымен 1995 ж 15-ші қантарда бекітілген.
Жарғылық капиталы-212000 мың теңге
Құрылтайшылары- Құдайбергенов А.А
Семенов Е.М
Шилов ... Е.К. ... ... ... негізгі талабы:
--бухгалтерлік есептеу стандартына сәйкес бухгалтерлік есепте есептеу әдісі қолданылады.
- Бюджетпен есептесу келесі салық түрлері арқылы ... ...
+ ... ... табыс салығы;
+ жеке тұлғалардың табыс салығы;
+ қосымша құнға салық;
+ және міндетті ... ... ... ... ... сәйкес салық органына ай сайын, тоқсан сайын, жыл сайын қаржылық ақпараттарды және ... ... ... тапсырып отырады. Сондықтан бухгалтерлік есеппен қатар салықтық есеп жүргізіледі.
-Халықаралық бухгалтерлік есеп стандартына көшуге байланысты ақпарат беру мен ... ... ... мәліметтер беруде талаптар өзгерді. Сондықтан әр түрлі жағдайларда шұғыл және дәл ... үшін ... ... ... аса көп мән беріледі. Шаруашылықта мамандандырылған жиынтығы компонентімен қолданылады. Бухгалтерлік есеп келесідей жүзеге асады:
Опреациялар журналы - бұл ... ... ... ... мен міндеттерінің бухгалтерлік жазуы. Операциялар журналы -нің бір модулі болып табылады. ... ... ... негізгі мақсаттары:
* Есептеу стандартына сәйкес бухгалтерлік есепте болатын қателерді табу мен ... ... ... ... мен ... ... дайындау және тексеру.
Операциялар журналында келесі жұмыстарды істеуге болады:
+ Жазуларды дайындау.
+ Жазуларды қарау
+ Операциялар журналындағы жазуларды бақылау.
ЖШС жиынтығындағы шоттардың ... ... ... ... ... негізінде құрылған және ары қарай бөлшектенген. Бөлшектеуде шоттың мінездемесін беретін ... ... ... ... ... ... ... байланысты анықталған.
-Операциялар журналына байланысты мәліметтер.
-Операциялар журналындағы бухгалтерлік функциялар.
-Операциялар журналындағы басқа функциялар.
-Қосымша бухгалтерлік мәліметтер. Олар бухгалтерлік есептің негізгі ... ... ... Бұл ... ... салаға байланысты толық ақпараттармен берілген. Бухгалтерлік есепке бұл қосымша мәліметтерден тек қана ... ... ... ... есеп ... ... ... жылығы бухгалтерлік есебі келесі жүйе бойынша жүргізіледі:ЖШС негізгі ... көзі ... ... ... көрсеткіш есептелінеді.ЖШС 2005және 2007 жылдардарда экономикалық көрсеткіштерге ие болды.
1 кесте. ЖШС 2005-2006-2007жылдардағы технико-экономикалық көрсеткіші.

Көрсеткіштер
2005
2006
2007
Ауытқу2007
2005 +/-
2005 %
2006 +/-
2006 ... ... ... ... мың ... өнімнің өзіңдік құны,мың теңге
955722
971992
1000023,5
43301,5
4,6
9028031,5
10,2
3
Жалпы табыс,мың теңге
224839,6
325387,6
44636,8
219797,2
-280750,8
13,7
4
Кезең ... мың ... ... табыс,мың тенге
-18177,7
95961,9
186317,6
-16139,9
-924,9
90355,7
-5,9
6
НҚЖ орташа жылдық құны,мың теңге
492641
479911,9
496623,1
3982,1
16711,2
3,6
7
Қор қайтарымы ... орта ... ... ... мың ... ... ақы мың ... сыйымдылығы %
0,4
0,3
0,3
-0,1
0,75
-
1
12
Алашақ қарыз. мың теңге
230123,7
217808,8
223781,03
-6342,6
97,2
5972,23
2,7
13
Берешек қарыз.мың теңге
556221,4
455104,6
117022,05
-439199,3
21,03
-338082,5
-74,3
14
Рентабельділігі. (%)
-0,01
0,1
0,01
-0,09
-900
-0,09
0,1
Бұл кестеден біз ЖШС ... ... ... ... себеп өнімді сатудан түсен табыс 2007ж 2005ж салыстырғанда 264099 мың теңгеге, яғни 22,3 пайызға өскен. Сонымен қатар өнімнің өзіндік құны да ... ... ... ... саны да 12 адамға өскен, өнім көлемінің өсуіне байланысты таза табыс та өскен.Орта ... ... құны ... бұл ... ... құрал жабдықтар сатып алудың нәтижесінде болып отыр. Қор ... өсті ... НҚЖ ... жоғарлауы мен өнім көлемінің жоғарлауы әсер етті.Өнімділіктің өсуіне байланысты еңбек ақы көлемі өсті.Осылардың негізінде 2007ж 2005ж қарағанда 219797 мың ... ... ЖШС ... ... ... жүргізу
Халық шаруашылығының қай саласында болмасын өндірістік өнімнің өсуі мен ... ... ... ... ... ... ... әрдайым негізгі құралдарын жаңартып, оларды сапасы және өнімділігі жоғарылармен ауыстырып отырғаны дұрыс.
Кәсіпорынға негізгі құралды сатып алу, ... ... үлес ... басқа ұйымдардың адамдардың сыйға, яғни тегін беруі, сондай-ақ ... ... ... ... т.б. ... арқылы келіп түседі.
Бұл келіп түскен, кіріске алынған негізгі құралдарға кәсіпорын үлгі түрі НҚ-1 қабылдау - тапсыру актісін толтырады. Салынып ... яғни ... ... үшін ол ... ... ... ... комиссия алдымен оларды іске қосу - қабылдау актісін толтырады. Қабылдау актісі - ... ... ... Бұл ... мынандай мәліметтер көрсетіледі:
* объектінің аты;
* объектіні қабылдап алушы мен тапсырушы ұйымның аты;
* салынып біткен құрылыстың қабылданған кездегі ... ... ... ... уақыты;
* амортизацядық аударым мөлшері;
* бастапқы құны;
* басқа да шартты белгілер.
Негізгі құралдардың салынып біткен аса ірі ... ... бас ... ... ... толтырады. Негізгі құралдарға төлқұжат толтыру олардың есебін ... ... ... ... ... құралдарға толтырылған төлқұжаттарда олардың пайдалануға берілген уақыты, техникалық сипаттамасы, т.б. мәліметтері жазылады.
Негізгі құралдардың кәсіпорын ішіндегі орын ... ... үшін ... ... - ... ... 2 дана етіп ... цех (бөлім) қызметкері толтырады және тапсарушылардың қолдары ... ... ... ... ... тапсырылады, ал екіншісі тапсырушы цехта қалады. Негізгі құралдарды ... беру ... ... акт (тапсырушы және қабылдаушы субъектілер үшін) 2 дана етіп толтырылады.
Ұйымдарда негізгі құралдардың пайдалану барысында ... және ... ... ... ... ... яғни табиғи пішіннің барлық тетіктері бір мезгілде, бір уақытта іске жарамсыз болып қалмағанымен, негізгі құралдардың бір ... ... ... соның себебінен негізгі құралдар істен шығуы мүмкін. Тіпті іске жарамды болғанның өзінде кейбір ... ... ... өнім өндіру қабілетінің азаюы да ғажап емес. Сондықтан кәсіпорын өзінің негізгі құралдарын пайдалану мерзімі ... ... ... ... ... қалмау үшін белгілі бір уақыт аралығында жөндеп отырады. Негізгі құралдарға жүргізілетін жөндеу жұмыстары өзінің ұйымдастырылуына қарай жай (ағымды) және ... деп ... ... ... ... - негізгі құралдардың тозып, істен шыққан бөлшегін жұмыс үдерісі барысында ауыстыру немесе оны қалпына ... Бұл ... ... ... т.б. ... ... ... Оған кеткен шығындар сомасы ұйымның ағымдағы шығыны болып есептеледі.
Ал негізгі құралдарға жүргізілетін күрделі ... деп - ... - ала ... ... және ... ... негізгі құралдардың бөлшектерін толығымен ауыстырып, оларды түгелдей жаңартуды айтады. Бұндай жөндеуге жұмсалған шығындар тек объектінің ... ... ... ... ... ... т.б. көрсеткіштерін арттырғанда ғана оның, яғни негізгі құралдардың бастапқы құнына қосылып, ... ... ... ... ... негізгі құралдарды ұйым өз күшімен жөндейтін болса, бұл шаруашылық тәсілмен жүргізілген ... ... ... ... ... ... құралдаррын жөндеуге арнайы жабдықталған, яғни осындай мақсатқа арналған ұйымдарды шақыратын болса, бұл жөндеудің мердігерлік әдісі болып есептеледі.
Жөндеу жүргізілген негізгі ... ... ... ... ... шешімімен қабылдап алады. Ондай негізгі құралдарды қабылдау барысында үлгі түрі НҚ-2 толтырылады.
Кәсіпорындар өздеріне керекті, яғни ... ... ... ... ... басқа ұйымдардан жалға алулары болады. Сондай-ақ кәсіпорындар өзінің балансында ... ... ... ... ... ... ... тоқтатылып тұрған негізгі құралдарын басқа ұйымдарға уақытша жалға берулеріне болады.
Жалға ... ... ... ... ... ... өздерінің жалға алынуы немесе берілуі мерзімінің ұзақтығына қарай үшке бөлінеді:
* қысқа мерзімді ... ... ... - 1 жылға дейінгі мерзімге;
* орта мерзімді (хайринг) - 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзімге;
* Жалдың бұл түрлері бойынша негізгі ... ... ... ... ... ... алушы ұйым сол негізгі құралдарды жалдық мерзімі аяқталғаннан кейін олардың иесіне қайтарып ... ... орта және ... ... ... ... ... деп аталатын баланстан тыс шоттың дебитінде есептеледі. Ал бұл ... ... өз ... яғни ... ... ... ... жоғарыда аталған шот кредттелінеді.
Негізгі құралдарды ұзақ мерзімге жалға алудың немесе берудің өзі жай және қаржыландарылған болып екіге бөлінеді. Егер ... ... ... ... ... негізгі құралдар өзінің жалдық мерзімі аяқталғаннан соң міндетті түрде иесіне қайтарылса, бұл ұзақ мерзімді жалдың жай түріне жатады. Ал жалдық ... ... ... ... ... оны ... алушының сатып алуына құқы болса, ол қаржыландырылған ұзақ мерзімді жал болып табылады.
Ұйымдар негізгі құралдарды ұзақ мерзімге ... ... 2410 ... ... 3360 ... ... ... төленгенде:
Дт 3360 "Жалдық міндеттеме"
Кт 1-бөлім "Ақша қаражатары".
Негізгі құралдарды ұзақ мерзімді жалға бергенде:
Дт 7410 ... ... ... шығару бойынша шығындар"
Кт 2410"Негізгі құралдар".
Ал жалға беруден түсетін ... 3370 ... да ... борыштар мен есептелген төлемдер"
Кт 6160 "Жалдық қызметтен алынатын табыс (негізгі емес қызметтен алынатын табыс)".
Ұйымдардың ұзақ ... ... ... ... ... ... уақыты аяқталып ол негізгі құралдар ұйымның өз меншігіне айналғанда:
Дт 2410"Негізгі ... ... ... ұзақ мерзімді берешек ".
Кәсіпорында ұзақ мерзімге жалға ... ... ... ... ... олардың түрлері бойынша және әрбір түгендеме объектілері бойынша бөлек жүргізіледі. Ұзақ мерзімге жалға алынған мерзімдерінен бұрын иесіне қайтарылуы былай есепке ... ... ... ... ... жал ... 3360 ... міндеттеме"
Кт 2410 "Негізгі құралдар"
Жалға берушіде, жалгер қайтарып берген негізгі құралдардың ... ... 2410 ... ... 2160"Жалдау бойынша ұзақ мерзімді дебиторлық берешек "
Кәсіпорындар өздерінің пайдалануындағы, яғни меншігіндегі негізгі құралдарын ... ... ... жеке ... ... ... сатқанда, ұрланғанда, жоғалғанда, табиғи апат, зілзала жағдайында, бүлінгенде есептен шығарылады. Сонымен қатар өздерінің меншігіндегі негізгі құралдарын басқаларға айырбастағанда немесе ұзақ ... ... ... ... ... ... ... құралдарды есептен шығара алады. Кәсіпорында негізгі құралдардың іске жарамсыздығын, оларды бастапқы қалпына келтіру үшін жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарды есептен шығаруға қажетті құжаттарды толтыру үшін ұйым басшысының бұйрығымен тұрақты комиссия құрылады.
Кәсіпорында негізгі құралдарды есептен шығару үшін үлгі түрі НҚ-3 ... үлгі түрі НҚ-4 ... Ол екі дана етіп ... ... комиссия негізгі құралдарды есептен шығару үшін бухгалтерияға, екіншісін жауапты адамға тапсырылады.
Кәсіпорынның негізгі құралдарды сатқаннан ... ... ... материалдары мен алынған сомаларынан негізгі құралдарды сату және бұзуға байланысты шығындарды алып тастағандағы қалған қалдығы ұйымның өзінде қалады. Ұйымдарда есептен ... ... ... ... 7410 ... шығуынан алынатын шығыстар "
Кт 2410 "Негізгі құралдар"
Есептен ... ... ... ... іске ... материалдар мен т.б. бөлшектердің құны:
Дт 1310 - "Материалдар"
Кт 6210 ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғаларға тегін берілетін негізгі құралдарға үлгі түрі НҚ-1 .
НҚЖ R = НҚЖ ҚҚ ... ... ... ... ... ... ... қорқайтарымы жалпы НҚЖ құнындағы активті бөлігінің үлес салмағына, НҚЖ ... ... ... жұмыс істеп тұрған НҚЖ үлес салмағына және жұмыс істеп тұрған НҚЖ ... ... ҚҚ = Y.c2 * ... ... ... айырмашылықтар әдісін қолданып жасайды).
4 кесте НҚЖ-ң тиімділігін талдау
Көрсеткіштер
нақтылы
өзгерістер
+/-
өсу ... орта жыл ... ... ... ... ... ... тг.
1180561,5
1297379,5
1444660,4
116818
147280,9
9,8
11,3
Өнім сатудан
түскен түсім
224839,5
325387,5
444636,9
100548
119249,4
44,7
36,6
НҚЖ актив
бөлімінің құны
459153
469514,7
485713,9
10361,7
16199,2
2,2
3,4
Жұмыс істеп
тұрған НҚЖ
құны
445303
452711,7
468945,9
7408,7
162334,2
1,6
3,5
НҚЖ актив
бөлімінің ... ... ... ... істеп
тұрған жабдықтың үлес салмағы 5/4
0,97
0,96
0,97
-0,01
0,01
-1,1
1
НҚЖ жалпы
өлемі жұмыс
істеп тұрған
үлес салмағы 5/1
0,90
0,94
0,94
0,04
-
4,4
1
Қор пайдалығы
3/1
0,4
0,6
0,9
0,2
0,3
50
33,3
Өнім пайдалығы 9/11
0,1
0,2
0,3
0,1
0,1
100
50
НҚЖ қор қайтарымы 2/1
2,3
2,7
2,9
0,4
0,2
17,3
7,4
НҚЖ актив бөлімінің қор ... ... ... ... НҚЖ қор қайтарымы
2,6
2,8
3
0,2
0,2
7,6
7,1
Жоғарғыдағы кестеден негізгі құралдардың 2005 жылы - 2,6 ... ... ал 2006 жылы 3,4 ... ... ... ... Осының нәтижесінде өндірілген өнім көлемі де бірінші жылы 9,8 пайызға өссе, келесі жылы 11,3 пайызға ... ... ... ... ... ... оның ... қор пайдалылығы мен қор қайтарымы да өсіп отыр. Сонымен қатар, негізгі құрал жабдықтардың активті бөлігінің құны 2006 жылы 16199,2 мың ... ... Бұл ... ... ... жаңадан қабылданғанынабайланысты. Негізгі құрал жабдықтардың активіндегі жұмыс ... ... ... ... үлес ... 2005 жылы - 0,01 мың ... ... 2006 жала сол көрсеткіш өзгеріссіз қалып отыр. Қор пайдалылығы 2005 жылы 50 пайызға өскен, ал 2006 жылы 33,3 пайызға ... Бұл ... ... ... ... ... осы жылы көп ... келіп түсуімен байланысты. Өнім пайдалылығы 2005 жылы 100 пайызға , 2006 жылы 50 пайызға өскен. Өнім пайдалылығының жоғарлауы бұл қор ... мен қор ... ... ... ... R = НҚЖ ҚҚ * ... ... Rққ = ҚҚ1 * Ө R0 = 0,3*0,2=0.06
НҚЖ RӨR= ҚҚ1 * Ө R1 = 2,9*0,1=0,29
НҚЖ ҚҚ = YCa * YCж.і * ... = YCa1 * YCжі0 * ... = ... = YCa1 * YCжі1 * ... = 0,98*0,01*2,8=0,02744
ҚҚққжі = YCa1 * YCжі1 * ҚҚжі1 = ... ... әсер ... ... төмендегілер жатады:
* негізгі құрал жабдықтардың қор қайтарымы;
* өнім ренткбелдігі.
Қор рентабелдігі есепті жылы 0,3 ... ... ... ... ... ... ... қор қайтарымының 0,3 пайызға өскені және өнім рентабелдігінің 0,1 пайызға жоғарлағанына байланысты болып отыр.
Қор қайтарымына әсер ... ... ...
* негізгі құралдардың активті бөлімінің үлес салмағы;
* негізгі құрал жабдықтырдың активінді жұмыс ... ... ... үлес ... ... ... тұрған негізгі құрал жабдықтардың қор қайтарымы.
Қор қайтарымы есепті жылы 0,2 ... ... ... ... ... ... құрал жабдықтардың активті бөлімінің үлес салмағының 0,01 пайызға жоғарлағаны, негізгі құрал жабдықтардың активіндегі жұмыс істеп тұрған жабдықтың үлес салмағының 0,01 ... ... ... ... ... негізгі құрал жабдықардың қор қайтарымының 0,2 пайызға көбейгені болып отыр.
3. Негізгі құралдардың есебін жетілдіру.
3.1 Негізгі құралдарды ҰҚЕС ... ... ... ЖШС ... және ... ... бар. ... жабдықты техникалық жаңғыртудан кейін орап-буу жабдығының тиімділігі төмендеп қалды, сондықтан ... ... 2007 ... 12 ... оны сату туралы шешім қабылдады, өйткені оны басқа субъектіде толық қуатымен ... ... еді. 2007 ... ... бұл ... ... ... қызмет барысында пайдаланылмайды. Қыркүйек айының аяқ кезінде осы жабдық бойынша мынандай есеп ... ... құн - 2 600 000 ... ... - 1 200 000 теңге.
Жабдық 1 500 000 ... ... ... 2008 жылғы ақпанда сатылды.
Жабдық сатылғанға дейін компания бухгалтері бұрынғысынша бір қалыпты әдәсті қолданып, айына 25 000 ... ... ... ... ... ... кезде жинақталған тозу 1 325 000 теңге болды (1 200 000 +25 000 x 5 ай) 2007 ... ... 2008 ... ... ...
5 ... Кәсіпорын жабдық сатылған кезде мынадай жазбалар жазған
Д-т
К-т
Сомасы,теңге
Шаруашылық операциясының мазмұны
2420
2410
1 325 000
Сатылған орап-буу жабдығы бойынша ... ... 275 ... ... ... ... қалдық шығысқа жатқызылған
1210
6210
1 500 000
Орап-буу жабдығын сатудан түскен табыс мойындалды
Бухгалтердің есепке алу принциптерін дұрыс қолданғанын анықтау үшін ... ... ... ... ... 2-ҰҚЕС - ның дейтін 16-бөлімінің 285-тармағына сәйкес актив амортизациясы төмендегі мерзімдердің ең ертерегі ... ... егер ... ... ... деп ... ... актив тоқтатылды деп мойындалған мерзім.
2-ҰҚЕС 280-параграфының 616-тармағына сәкес субъект ұзхақ мерзімді активті (соның ішінде негізгі құралдарды, материалдық емес ... және ... ... ... және бірлескен қызметке инвестицияларды), егер оның баланстық құны одан әрі ... ... ... ал ... сату ... ... болса, сатуға арналған деп сараланады.
Бұл үшін:
* актив қазіргі кездегі күйінде және тек ... ... сату ... ... жағдайлармен дереу сату үшін қолда болуы керек;
* оның сатылу ықтималдығы жоғары болуға және субъект оны сатуды сатуға арналған деп ... ... ... бір ... ... ... ... 618-тармағына сәкес субъект ұзақ мерзімді актив сатуға арналған деп сараланып ... ... оны ... тиіс ... 2007 ... 1 ... ... негізгі құралдарға амортизация есептеуді тоқтату және құралдар объектілерін сатуға арналған ... ... ... ұлттық стандартқа 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап қана көшетінін ескерсек, амортизация есептелуін тоқтатуды және активті қайта ... тек ... ... ... яғни 2008 жылдың 1 қаңтарында ғана жүзеге асыруға болады.
Субъектіде аталған шаруашылық операция бойынша
6 ... ... ... мазмұны
2-ҰҚЕС-на көшкен және саралау жүргізілген сәтте, яғни 01.01..2008 жылы
2420
2410
1 275 000
Жабдық ... ... ... оны ... жіктеу және сатуға арналған активтер бөліміне жатқызу жүзеге асырылған сәтте есептен шығару (1200000 +25 000 3 ай) 2007 жылғы ... ... ... 325 000
Технологиялық және орап-буу жабдығын бөліміне ауыстыру (қайта жіктеу)
Жабдық сатылған сәтте, яғни 2008 жылғы ... 500 ... және ... ... ... түскен табыс мойындалды
7410
1510
1 325 000
Сатуға арналған ұзақ мерзімді активтер құны (сатылған технологиялық және орап-буу жабдығы бойынша) шығысқа жатқызылды
Деп еспке ... ... ... ... құжатталады.
Кәсіпорын жаңа технологиялық жабдық сатып алды, құны - 4 000 000теңге. ... ... ... ... оны ... құны - 700 000, жабдықты жинақтау және қосып байқау жұмвстарының құны - 300 000, ... ... екі ... сол ... ... істеуге үйрету құны - 100 000 бөліп көрсетілген.
Шарт бойынша шығындардың ... ... ... жабдықтың бастапқы құнына қосты - 5 100 000.
Алдымен 2-ҰҚЕС-ның бастапқы ... ... ... көзделген және негізгі құралдар объектінің өзіндік құнына:
1) оны сатып алу құнының, соның ішінде сауда ... ... ... импорттық баж салықтарының, сатып алуларға
өтелмейтін салықтардың;
2) активті тиісті ... ... ... және оны қазіргі қалпына келтіруге
тікелей жатқызылатын кез ... ... ... айтылған 274-
тармағын егжей-тегжейлі қарап көрелік.
Орын алған қателіктер
Бұл жағдайда компания сатып алынған ... ... қате ... ... ... ... ... құралдар объектінің өзіндік құнына мыналар кіреді:
1) оны сатып алу бағасы, соның ішінде ... ... ... шегерілетін импорттық баж салықтары, сатып алуларға
өтелмейтін салықтар;
2) активті ... ... ... ... және оны қазіргі қалпына келтіруге
тікелей жатқызылатын кез келген шығындар;
Осындай ... ... ... ... ... ... ... шығындар, оны жеткізуге, тиеу мен түсіру, орнату мен құрастыруға және іске ... ... ... ... болуы мүмкін.
Жоғарыда келтірілген нормадан ҰҚЕС бойынша негізгі құралдардыңнақты өзіндік құнына (бастапқы құнына) ... ... ... ... жеткізуге және жұмыс істейтін күйге келтіруге байланысты шығындардың бәрі кіреді.
Демек, екі қызметкерді сол жабдықты жұмыс істеуге дайындауға жұмсалған ... ... ... ... ... қосқан. Олардың кезең шығыстарына жатқызған жөн еді.
Осыған орай кәсіпорындарға салық органдары тарапынан жаза қолданылуға тиіс емес, өйткені мүлік құны ... және ... ... ... жоқ. ... ... өз ... өз компаниясына нұқсан келтірді. Жабдықтың бастапқы құнының ... ... ... ... және ... ... салықты көп мөлшерде төлейді.
Сондықтан жол берілген қателікті түзеу үшін ... ... ... 2 қызметкерді даярлау шығынының сомасына кемітілген туралы бухгалтерлік анықтама жасап, жабдық (Д-т 7210 К-т 2410) ... ... күн ... ... ... ... қажет.
Жабдықтың бастапқы құны кемитін болғандықтаң жабдық кіріске алынаған күннен бастап кезеңдегі амортизациялық аударымдарды қайта есептеу және ... ... ... ... ... ... қажет.
Кәсіпорында есепке алу Д-т 2410 К-т 3310 ... ... деп ... Бірақ жоғарыда айтылған ескертуге байланысты қабылданған негізгі құралды есепке алу келесідей есепке алу ... 2410 К-т 3310 ... 7210 К-т 3310 ... ... ... құралдың бастапқы құны 5.000.000 теңге деп бағалануы тиіс.
Бұл ... ... ... ... ... есепке алуға байланысты мәселелер қарастырылады. Негізінен мұнда мен АҚШ - ның ... ... ... АҚШ - тағы ... құралдарды есепке алу тәжірибесі халықарарлық стандарттарға, оның ішінде негізгі құралдардың есебіне тікелей байланысты №4 ... ... ... ... және №16 "Негізгі құралдардың есебі" әдістемелік нұсқауларымен ұқсас екендігін айта ... ... есеп ... "Негізгі құралдар" ұғымы әр түрлі терминдермен беріледі: fixed assets (тұрақты активтер); property, plant and ... ... ... және ... ... tangible assets (материалдық активтер). Бұлардың барлығы синонимдер ... ... ... екінші термин жиірек қолданылады және халықаралық стандарттарда да негізгі құралда ұғымы нақ осы терминмен берілген.
Негізгі құралдар сйй болуы тиіс 3 ... ... ... алу ... ... ... ... Материалдық емес активтерге қарағанда материалдық (физикалық) пішінініңбар болуы.
Негізгі құралдардың базалық түрлері:
1. Жер (land);
2. Ғимараттар мен ... ... ... мен құрал - жабдықтар (equipment).
Жерден басқасының барлығына тозу (depreciation) есептеледі.
Батыста есепті кезең кірістері мен ... ... ... ... concept) қатаң сүйенетіндіктен, негізгі құралдар есебінің негізгі проблемасы оның құнының дайын өнімге бөлшектеп берілуі емес, бергілі бір уақыт аралығында ... ... шешу үшін ... ... ... ... жүргізу барысында келесі мәселелерді шешуі керек:
* Негізгі құралдардың бастапқы құны және пайдалы қызмет мерзіміне байланысты әрбір есепті ... ... ... соиасын анықтау;
* Тозу сомасын есептеу әдістерін анықтау;
* Негізгі құралдарды жұмыс ... ... үшін ... ... есепке алу;
* Негізгі құралдардың есептен шығуын есепке алу.
Негізгі құралдар бастапқы құны (кейде оны тарихи құн деп ... ... ... ... ... құралдардың бастапқы құны (historical cost) - оларды сатып алуға, жеткізу және іске ... ... ақша ... ... ... стандартқа сәйкес негізгі құралдардың бастапқы құнына жеңілдіктерді шегергендегі сатып алу құны, кедендік алымдар, салықтар, іске қосу ... ... ... ... ... ... ... жеткізу,
монтаждау, архитекторлар мен инженерлерге төленетін ақы, т.б.) қосылады.
Мысал: Жабдықтаушы қондырғы құнын (10 000$- ды) 30 ... күн ... ... бітіру шартында 3%- дық жеңілдік жасады. Осы қондырғыны сатып алған "Одри Нельсон" компаниясы 6% - дық ставка ... ... ... ... кәсіпорын орналасқан қалаға теміржол арқылы жеткізу шығыны 1 000$, аавтокөлікпен кәсіпорынға жеткізу шығыны 200$ , ... ... 518$. ... ... ... ... ... алған қондырғының бастапқы құны 12 000$.
7 кесте Негізгі ... ... ... ... ... алу құны
10 ... ескергендегі сатып алу құны (1-2)
9 700
4
Салық мөлшері (6%*9 700/100%)
582
5
Теміржол тарифы
1 000
6
Автокөлікпен ... ... ... ... ... құны (3+4+5+6+7)
12 000
Бұл "Одри Нельсон" компаниясының бухгалтерлік есебінде былай көрсетіледі:
Дт 2415 "Полиграфиялық қондырғы"
Кт 1010 ... ... ... ... 4 ... әдісі:
* Құнды бірқалыпты есептен шығару әдісі (stright - line ... ... әдіс ... units of ... activity ... ... әдіс (sum- of - the year's- ... Кемімелі қалдық әдісі (declining balance method).
Амортизациялық аударымдарды кезең шығындарына жатқызу келесідей есепке алынады:
Д 2421 "Амортизация (шығын)"
К 2420 ... ... ... ... автокөлік компаниясы қаңтарда құны 22 000$ "Мэк" жүк машинасын сатып алды. Болжамды қызмет ету мерзімі 5 жыл, немесе 40 000км. ... құны - 2 000$ деп ... ... жылдық тозу сомасы= (БҚ-ЖҚ)/ПҚМ= (22 000 - 2 000)/5 = 4 000$.
АН=1/ПҚМ*100% =1/5 * 100%= 20%
2- әдіс:
1 км жүрілген ... тозу ... 000 - 2 000)/400 000= ... ... ... ... есептеу
Жыл
Амортизациялық аударымдарды есептеу
Амортизациялық аударымдар сомасы
Жиынтық тозу
Қалдық құн
1- жыл
150 000км
150 000*0,05
7 500
7 500
14 500
2- ... 000 ... ... ... 500
3- ... ... ... 500
17 000
5 000
4 - жыл
40 000км
40 ... ... ... ... ... 000км
20 000*0,05
1 000
20 000
2 000
3 - әдіс: Тозу ... = ... К= ... 15; N=ПҚМ;
9 кесте Амортизацияны кумулятивтік әдіспен есептеу
Жыл
Амортизациялық аударымдарды есептеу
Амортизациялық аударымдар сомасы
Жиынтық тозу
Қалдық құн
1- ... ... ... ... 333
2- жыл
20 000*4/15
5 333
12 000
10 000
3- жыл
20 000*3/15
4 000
16 000
6 000
4- жыл
20 000*2/15
2 ... ... ... ... ... ... ... -әдіс: Тозу сомасы =(БҚ-ЖҚ)* 2АН; 2АН=2*20%
10 кесте Амортизацияны кемімелі қалдық әдісімен ... ... ... аударымдар сомасы
Жиынтық тозу
Қалдық құн
1- жыл
22 000*40%
8 800
8 ... ... ... ... ... ... ... жыл
7 920*40%
3 168
17 248
4 752
4- жыл
4 752*40%
1 901
19 149
2 851
5-жыл
2 851 - 2 000
851
20 000
2 000
11 кесте ... ... ... салыстырмалы талдау
Жыл
1- әдіс
2- әдіс
3- әдіс
4- әдіс
АА
%
ҚҚ
АА
%
ҚҚ
АА
%
ҚҚ
АА
%
ҚҚ
1
4000
20
18000
7500
37,5
14500
6667
33
15333
8800
44
13200
2
4000
20
14000
5000
25
9500
5333
27
10000
5280
26
7920
3
4000
20
10000
4500
22,5
5000
4000
20
6000
3168
16
4752
4
4000
20
6000
2000
10
3000
2667
13
3333
1901
10
2851
5
4000
20
2000
1000
5
2000
1333
7
2000
851
4
2000
20000
100
20000
100
20000
100
20000
100
3.2. Амортизациялық саясат және негізгі құралдар есебінің мәселелерін шешу жолдары.
Амортизациялық саясат - кәсіпорын есеп ... ... ... оның ... мақсаты меншікті инвестицияларының маңызды көздерінің бірі - амортизациялық қордың көлемін ... ... ... Амортизациялық қордың жоспарлануы - кәсіпорынның даму стратегиясы мен ... ... оның ... ... ... ... ... амортизациялық саясатын оның өндіріске салған қаражаттарының өзіне қайта қайтарылуы деп айтуға болады, себебі амортизацияланатын мүлік ... ... бір ... ай ... өндірілген өнім өзіндік құнына қосылады.
Әрбір кәсіпорын өзі жұмсаған капиталды тезірек қайтарып алғысы ... ... бұл ... нарықтық жағдайда шиеленіс туғызады, өйткені қомақты амортизациялық ... ... ... ... ... және оның ... әкеліп соқтыруы мүмкін.
Негізгі құралдар амортизациясының әдістемесі 2 аспап негізінде құрылған:
* амортизацияланатын мүліктің экономикалық негізделген топтарын және ... сай ... ... нормаларын анықтау;
* амортизацияны есептеу әдістерін анықтау.
Амортизациялық нармалар кәсіпорынның объектіні актив ... ... ... ... ... ... ... мерзіміне байланысты анықталады.
Пайдалы қызмет мерзімін анықтау барысында №16 ХЕС-ң 43 бабына сәйкес келесілерді есептеу қажет:
* ... ... ... және өнімділігін есепке ала отырып пайдалану;
* өндірістік факторларға (ауысымдар саны, агрессивті орта, жөндеу және қызмет көрсету бағдарламасы, сақтау, ... ... және т.б.) ... ... ... өндірістік процестің өзгеруіне немесе жетілдірілуіне байланысты моральдық тозу;
* пайдалану ... ... ... және т.б. ... (жал ... ... шектеулер, т.б.).
Аталған пункті бойынша №6 ҚБЕС-не қарағанда айтарлықтай ... бар. ҚБЕС ... ... ... ... ... ... кезде болжамды физикалық тозуды және активті пайдаланудағы басқа шектеулер қойылуын қарастырудың қажеті жоқ.
№16 ... 44- ... ... ... ... қызмет мерзімі компанияның ұқсас активтермен жұмыс тәжірибесіне байланысты бағалау арқылы анықталады.
Пайдалы қызмет мерзімін анықтау ... ... ... ... техникалық талаптарға немесе өндіруші - зауыттардың нұсқауларына сүйенуге болады. Нақты пайдалы қызмет мерзімі кәсіпорынның ... ... (бас ... т.б.) және ... техникалық экспертизамен (сыртқы техникалық кеңесшімен) анықталады.
Амортизациялық аударымдар есептеу әдістеріне келетін болсақ, оның ... ... ... 4 түрі ... ... ... есептен шығару әдісі - қолданыста жеңіл және актив пайдалы ... ... ... ... ... ... кезде қолданып, кірістер мен шығындардың тиісті сәйкестігін ... ... Оны ... 70% ... ... ... көп ... болжамды өнім көлемін есептеу қиындық туғызады. Актив өнімділігі әр кезеңде айтарлықтай ауытқығанда, аталмыш әдіс ... мен ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
* Кумулятивті әдіс- ғылыми - техникалық прогреске байланысты тозуымен ... ... ... телекоммуникация құралдары, т.б.) активтерге амортизациялық аударымдар есептеуге қолайлы әдіс.
* Кемімелі қалдық әдісі - ... ... ... (3-4 есе) өсіріпң, инфляция әсерінен негізгі құралдар ... ... ... мүмкін, сондықтан ол қолайсыз болып табылады, өйткені есептеулерді көбейтеді.
Мысал: Кәсіпорын құны 2 000 000 теңгеге тең ... ... ... алды. Болжамды пайдалы қызмет мерзімі - 5 жыл. ... құны - 20 000 ... ... ... ... бірқалыпты есептен шығару әдісі. Жылдық АН=20% 1980000 теңгеден
Кумулятивтік әдіс S=N*(N+1)/2 ... ... ... ... ... ... ... 000
2
396 000
533 333
475 200
3
396 000
400 000
285 120
4
396 000
266 666
171 072
5
396 000
133 335
102 643
6
61 586
7
36 952
8
22 171
9
13 ... ... ... ... ... ... қолдануға болады. Олар экономикалық пайда табу үлгісінің негізінде таңдалып, бір ... ... ... ... ... есептеу әдісін таңдағанда келесі факторлардың әсерін ескеру қажет:
* кәсіпорынның кірістері мен шығындарының сәйкестілігін;
* салық заңдылықтарындағы амортизациялық ... ... ... ... ... объектілерінің бүкіл пайдалы қызмет мерзімі ішінде амортизациялық аударымдар есептеудің бір әдісін қолдану мүмкіндігі.
Негізгі құралдар объектісінің пайдалы қызмет ... және ... ... ... ... ... әдістері уақыт өте келе қайта қарастырылуы қажет. Әдістер өзгертілетін болса, есепті кезеңнің қаржылық есебінің түсіндірме парағында өзгеріс сипаты және бұған ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
13 кесте
Мысалы:
НҚ тобы
Ағымдық жыл басында
Бұған дейін қолданылған амортизацияны есептеу әдісі
Ағымдағы жылда қолданылатын амортизацияны есептеу әдісі
Ауытқулар (9-6)
Бастапқықұн
Амортизациялық ... ету ... ... аударымдар
Әдіс
Қызмет ету мерзімі
Жылдық амортизациялық аударымдар
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Құрал - жабдық-
тар
1200000
940000
Қүнды біркелкі есептен шығару
10 жыл
118000
Кумуля-тивтік
8 жыл
208888
+90888
Егер негізгі құралдар объектісінің физикалық ... ... ... ... ... ... сомасынан артып кетсе немесе қалыс қалса, есепті кезеңде аударылуы тиіс амортизация сомасын өзгерту ... ... 1999 ... ... ... ... ... құрал - жабдықтың бастапқы құны 400 000 теңге, жойылу құны 2000 теңге, пайдалы қызмет мерзімі 8 жыл, ... ... ... 12,5%. 2004 ... 1 тамызында есептелген тозу сомасы 227974 теңге. 2004 жылдың 1 тамызында комиссия оның ... ... ... ... орта факторының әсерінен) 2 жылға кеміту керек деп бекітті. Пайдалы қызмет мерзімінің қалған уақыты 2 жыл 5 ай. ... ... құн - 170026 ... (400000- 2000 - 227974). ... ... ... сомасы 170026/29 ай (2 жыл 5 ай) = 5863 теңге. Жылдық амортизация ... ... ... ... амортизация нормасысақталады, бірақ "Негізгі құралдар" бойынша қосымша мәліметтер қатарына түзету коэффициенті енгізіледі. Түзету ... бұл тозу ... ... амортизациялық нормасына көбейтілетін сандық коэффициент. Амортизация нормасын қайта есептеу коэффициенті (Кқ.е.) ... ... ... есептеледі.
Кқ.е= ескі норма/жаңа норма =41,5/12,5 = 3,312.
Қаржылық есепті пайдаланушылыр оны талдай алуы үшін, амортизацияланатын активтердің ... тобы ... ... ... ... мәліметтер көрсетілуі тиіс: амортизацияны есептеу әдісі, қызмет ету мерзімі, жылдық амортизация нормасы, есепті кезеңде есептелген амортизациялық ... ... және ... ... бастап аударылған амортизациялық аударымдар сомасы. Мәселен ақпаратты келесідей кестеде көрсетуге болады:
14 ... ... ... ... әдісі
Қызмет ету мерзімі (жыл)
Жылдық амортизация нормасы (%)
Активтердің бастапқы құны
Есептелген амортизация
Есепті кезеңде
Пайдалану мерзімінен бастап
Ғимараттар
Құнды бірқалыпты есептен ... ... ... ... ... ... ... шұғылдану керек. Бұл үшін кәсіпорын басшылығы амортизациялық саясатпен айналысатын арнайы комиссия құру туралы жарлық шығаруы қажет. ... бас ... ... оған ... - техникалық, экономикалық - жоспарлау қызметтерінің менеджерлері, бухгалтер кіруі ... Бұл ... ... ... түрлі әдістермен есептелетін амортизациялық ақша ағынының құрылымдарын, негізгі құралдардың кіріске ... мен ... ... ... ... төлеу, қандай да бір шараларды қолданғандағы кәсіпорынның жағдайын, негізгі құралдардың болжамды пайдалы ... ... ... ... ... ... ... көрсеткішті қолдануға болады: өнімнің өзіндік құнын төмендету, сәйкесінше пайдалылықтың өсуі немесе амротизациялық қордың өсуі. ... ... және есеп ... ... экономикалық жағдайының негізінде кешенді түрде анықталуы тиіс. Комиссиямен жасалған амортизациялық саясат негізгі қорларды қайта бағалау кезінде ... ... ... және ... аударымдарды есептеу әдістерін таңдау кезінде көмекке келеді.
Негізгі құралдар есебінің мәселелерін
шешу жолдары.
Негізгі құралдар деген не? Бұл сұраққа бухгалтерлік есеп жөнінде ... ... бар кез - ... адам үйреншікті, жатталынып қалған: 1 жылдан аса қызмет ететін материалдық активтер деп жауап береді. Алайда, бұл оңай ... ... ... ... қарастырайық: "Негізгі құралдар дегеніміз - бұл еңбек құралы ретінде материалдық өндіріс ... ... ... емес ... ... емес өндіріс саласында) ұзақ уақыт бойы (1 жылдан аса) қолданыста ... ... ... негізгі ұғымдарды қарастырайық:
* Материалдық активтер. Активтің материалды (заттай) қолмен ұстап, көзбен көруге болатын ... ... ... ету ... Бұл дау ... ... бірі. Көпшіліктің қателесетіні - негізгі құралдардың есепте көрсетілетін қызмет ету мерзімі оның физикалық қызмет ету ... ... Егер бұл ... ... онда біз, ол көп ... бойы ... ... арналған, деп ойлаймыз. Егер бұл көлік құралы болса, онда біз кез - ... ... іске ... ... есептен шыққанға дейін 15 - 20 жыл қызмет ету керек деп санаймыз.
* Арналу. Бұл ең ... ... ... ... біз ... құралдарды сатып алу кезінде, бұл объектілерді шаруашылық қызметте пайдаланатынымызды немесе сататынымызды алдын - ала ... ... ... ... - қызмет ету мерзімі. Оның ... - сөз ... ... негізгі құралдарға келесілерді жатқызуға болады: шелектерді, қайшыларды, калькуляторларды, ыдыс - аяқ, сағаттарды, т.б.
Бұлардың ... шын ... ... құралдарға жатқызыла ма?
Әдетте, негізгі құралдар болжамды ақша қаражаттарының ағыны мен бүгінгі таңда жұмсалатын ресурстармен салыстырылып, басшылықтың ... ... ... ... активтердің қызмет ету мерзімін, оны қолдану мақсатына қарай кәсіпорынның өзі ... егер ... ... алған калькуляторды 1 жылдан аса қолданылып, оны болашақта жаңа, жетілген түрімен ауыстыруды көздесе, сатылып алынған актив негізгі құрал ... ... ал ... ... ... ... ағымдық шығындарға жатқызылады. Демек, қай актив негізгі құрал болатынын және әрбір актив түріне пайдалану мерзімін кәсіпорын өзі ... ... жылы ... өтуге байланысты бізге ҚТЗ (құны аз және тез тозатын заттар (МБП - ... и ... ... ... теминімен қош айтысуымызға тура келді. Көптеген бухгалтерлер бұл ұғымның және шоттардың Бас Жоспарында ... ... ... әлі ... ... келіспеуде. Менің ойымша -ның бар болуы орынды және бұл терминді қайтару дұрыс ... еді. ... ... ... ... ... және арнайы мақсатта пайдаланылатын құралдар - саймандар және құрылғылар;
* шаруашылық ... ... ... ... ... калькуляторлар және т.б.)
* арнаулы жұмыс киімі және аяқкиім;
* ауыстырылған жабдықтар;
* төсек - ... т.б. ... ... ... қазір де кез - келген кәсіпорында бар екенін теріске шығара алмаймыз. Өзінің экономикалық міндеті бойынша, олар ... ... ... ... ... ... пішінін өзгертейтіндігімен ұқсас болып келеді. Сонымен қатар аталған активтердің барлығы 1 ... аса ... ... ... ... құралдар объектісі болмайтынын және олардың есебі, негізгі құралдардың есебіне қарағанда, өзгеше жүргізілетінін де ескере кеткен жөн.
Менің ойымша, бұндай ... ... ... ... ... ... үлесі аз болғандықтан, сонымен қоса тиімділік принципіне сәйкес оларды сатып алу кезінде ағымдық шығындар ретінде тану ... ... ... ... ... ... (ҚР СК) 107бабына сәйкес Үйлер, ғимараттар және құрылыстар бойынша ... ... ... ... ... жеке ... ... бір топқа кіретін негізгі құралдарды жөндеуге жұмсалған шығындар бойынша әрбір топқа шегерім жасауға рұқсат етіледі.
Егер СК 107-108, 113 баптарын алып ... ... ... ... және ... ... ... жұмсалған шығындарды топтың құн балансынан шегерілуі тиіс деп ойлаймын:
* ҚР СК 108 ... ... ... ... соңындағы ішкі топтың құн балансы: өткен салық кезеңінде есептелген амортизациялық аударымдар сомасы - жасалған түзетулер ескерілген өткен салық ... ... ішкі ... құн ... ... ... ... ҚР СК 113 бабына (2) сәйкес әрбір топ ... ... ... жөндеуге жұмсалған нақты шығындар сомасы топтың салық кезеңінің соңындағы құн балансының 15% шегінде шегеріледі. Егер ҚР СК 107 бабы бойынша ... ... және ... ... амортизациялық аударымдар әрбір объект бойынша жеке - жеке белгіленіп, оларды есептеу ... ... ... тобына жататын әрбір объектінің құн балансы алынса, онда негізгі ... ... ... ... шығындар сомасы әрбір объект бойынша анықталуы керек.
Қорытындылай келе, осы бөлімде көтерілген мәселелерді келесідей түйіндеуге болады:
* Активті негізгі құрал объектісі ... ... ең ... ... ниетіне, яғни берілген активтен болашақта пайда табуына байлансты;
* Компания кейбір активтерге ... есеп ... ... ... ... орай ... ... шығындарына жатқызуы туралы шешім қабылдауы мүмкін.
* Негізгі құралдар бойынша алдағы кезең қаржы салымдарын салық салу мақсаттарында ... ... ... ... ... керек.
* Үйлер, ғимараттар және құрылыстар бойынша жөндеуге жұмсалған шығындарды ... ... ... Салық Кодексіне енгізу керек.
Қазақстандық кәсіпорындардың 2005 жылдан бастап Есеп Берудің ... ... өтуі ... құралдар есебі мәселелерін ұтымды шешу болып табылады. Бірде - бір ... ... ... ... ... шоттардың Бас жоспарына сәйкес жүргізілуін талап етпейді.
Есеп Берудің Халықаралық Стандарттарының ... ... - ... ... шоттардың Бас жоспарына емес, белгіленген принциптерге сәйкес құру.
Қаржылық есептің мақсаты - оны ... ... ... қабылдауы үшін шынайы ақпарат табыс ету болып табылады.
3.3. ... ... ... жоғарлату.
Негізгі құралдардың тиімділігін және қарқындылығын келесі көрсеткіштер сипаттайды:
* ... ... ... қор ... ... ... ... қор қайтарымы;
* негізгі құрал жабдықтардың қор сыйымдылығы;
* негізгі құралдардың активті бөлігінің қор қайтарымы.
Негізгі құрал жабдықтардың қор рентабелдігін жоғарлату үшін оған әсер ... ... ... ... ... ... қажет. Өнімді сатудан түскен түсімді 700 мың теңгеге көбейтіп НҚЖ орта жылдық НҚЖ қор рентабелдігі 1,9 пайызға ... ... Rққ = ҚҚ1 *ӨR0 = 1,9*0,2 ... RӨR = ҚҚ1 *ӨR1 = 2,5*0,6 = ... қор ... 1,9 ... өнім ... 0,6 пайызға өсті.
Қорытынды.
Берілген дипломдық жұмысты жазу барысында "Негізгі құралдар есебі және ... ... жан - ... ... ... ... ... мәні ашылып, есепке алу кезеңдері мен негізгі құралдарды ... ... ... ... ... 3 ... ... 1 - бөлімде негізгі құралдардың экономикалық мәні мен жіктемелуі, негізгі құралдардың аудитінің ерекшеліктері және негізгі ... ... ... ... сөз ... ... негізгі құралдардың қолда барын анықтау үшін, олардың бухгалтерлік есебі жүргізіледі. Жалпы, негізгі құралдар дегеніміз - бұл ... ... ... ... өндіріс саласында, сондай-ақ өндірістік емес салада ұзақ уақыт бойы қолданыста болатын материалдық активтер. Әр субъектіде негізгі құралдар ... ... және ... қызметтеріне қарай бірнеше түрлерге (топтарға) бөлінеді.
2 - бөлімде ЖШС-нің экономикалық жағдайы, онда ... ... ... ... және ішкі ... ... асыру қарастырылды. Негізгі құралдардың есебі №16 ХҚЕС бойынша жүргізіледі. ... ... ... 12 ... ... ... ... өзгеруіне байланысты ҚР Қаржы Министрлігінің қаулысы бойынша негізгі құралдар жыл сайын (субъектінің өз еркі ... ... ... ... жүргізіліп отырады. Ал негізгі құралдарды қайта бағалау үшін оған керекті көрсеткіш түрі ... ... ... ... оны өсу ... ...
Негізгі құралдардың қозғалысы олардың шаруашылық операцияларының жүргізілуіне байланысты. Яғни, негізгі ... ... ... ... шығарылуына және ішкі ауыстырылуына байланысты.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындар өзін - өзі ... ... ... құралдарды жаңарту шығындарының орнын толтырудың негізгі көзі - ... ... ... табылады. Осы қаражаттар негізгі құралдардың пайдалы қызмет мерзімі ішінде амортизациялық аударымдар ... ... ... - ... ... ... ақшалай орнын толтыру болып табылады.
Амортизациялық аударымдар есептеу әдістеріне келетін болсақ ЖШС-де құнды біркелкі есептен шығару әдісі ... ... ... ... ... - ... пайдалы қызметі мерзімі ішінде анағұрлым бірқалыпты пайдаланған кезде қолданып, объектінің ... құны ай ... ... ... есептен шығарылады, ол кірістер мен шығындардың тиісті сәйкестігін қамтамасыз етеді. Оны кәсіпорындардың 70% қолданылады.
Курстық жұмыстың 3 - ... ... ... ... ... есебін жүргізудің көрсетілген
Сонымен қатар аталған тақырып бойынша жетілдіру шаралары да ... ... ... ҚР ... 1995 жылдың 26 желтоқсандағы №2732 "Бухгалтерлік есеп туралы" Заң күші бар ...
* ... есеп ... 1997 ж.
* ... есеп ... әдістемелік нұсқаулар. 1997 ж.
* ҚР шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы - шаруашылық қызметі бухгалтерлік есебі шоттарының Бас жоспары.
* ҚР ... және ... ... ... ... ... ... Заңы. (Салық Кодексі). 2002 жыл.
* Н. А. Айрих "Разработка амортизационной политики в соответствии со стратегией развития предприятия"// "Бюллетень ... № 35. 2004г.
* Т. Ә. ... ... және ... есеп" Оқу құралы, Алматы, "Қазақ Университеті" 2000 ж.
* С. Б. ... Ә. Ж. ... ... ... Оқу ... ... "Қазақ Университеті" 2001 ж.
* "Учет основных средств" //Заочная Школа Бухгалтера № 5. 2003.
* Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А. ... А. ... ... ... Оқу ... ... 2001 ж.
* Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. ... Н. А. ... ... есеп принциптері" Оқу құралы, Алматы "Экономикс" 2003 ж.
* Д.А.Панков "Бухгалтерский учет и анализ зарубежем" Учебное пособие, Минск, ООО ... ... ... В. К. ... Т. Ғ. ... В. В. Родостовец, О. И. Шмидт "Кәсіпорындағы ... ... ... 2002 ... З. В. ... ... стандарты бухгалтерского учета и отчетности".Москва, "ИНФРА".
* Т. А. Тасмағамбетов, А. Ш. ... Б. А. ... О. Ж. ... Н.Ә. ... В . К. Родостовец "Қаржы есебі" Оқу құралы, Алматы, "Дәуір" 1998 ж.
* И. Хегай ... ... ... ... и ... ... // ... бухгалтера" №21. 2003г ҚР Президентінің 28.02.07 №234-111 "Бухгалтерлік есеп туралы" Заң күші бар ...
* ... есеп ... ... ... 2006 ... ҚР шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы - шаруашылық қызметі бухгалтерлік есебі шоттарының Типтік жоспары.
* ҚР ... және ... ... ... міндетті төлемдер туралы" Заңы. (Салық Кодексі). 2007 жылдың 1 қаңтарына.
* Н. А. Айрих "Разработка амортизационной политики в соответствии со ... ... ... ... ... № 35. 2006г.
* Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит, Алматы 2006ж.
* Т. Ә. ... ... және ... есеп" Оқу құралы, Алматы, "Қазақ Университеті" 2000 ж.
* С. Б. ... Ә. Ж. ... ... ... Оқу құралы, Алматы, "Қазақ Университеті" 2001 ж.
* "Учет основных средств" //Заочная Школа Бухгалтера № 5. ... Қ. К. ... З. Н. ... Н. А. ... А. ... "Қаржылық есеп" Оқу құралы "Экономика" 2001 ж.
* Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А. Құдайбергенов, "Бухгалтерлік есеп принциптері" Оқу ... ... ... 2005 ... ... ... учет и анализ зарубежем" Учебное пособие, Минск, ООО "Новое знание" 2001г.
* В. К. ... Т. Ғ. ... В. В. ... О. И. ... ... ... есеп" Алматы 2004 ж.
* З. В. Соловьева "Зарубежные стандарты бухгалтерского учета и отчетности".Москва, ... ... ЖШС ... ... ... +/-
2005 %
2006 +/-
2006 %
2
3
4
5
6
7
8
9
1
Сатылған өнімнен түскен табыс, мың ... ... ... ... ... ... ... шығындары мың тенге
243017,3
229425,7
258319,2
-217198,1
6,2
28893,5
12,5
5
Таза табыс,мың тенге
-18177,7
95961,9
186317,6
-16139,9
-924,9
90355,7
-5,9
6
НҚЖ орташа жылдық құны,мың теңге
492641
479911,9
496623,1
3982,1
16711,2
3,6
7
Қор қайтарымы %
2,3
2,7
2,9
0,6
26
0,2
7,4
8
Жұмысшылардың орта ... ... ... мың ... ... ақы мың теңге
18000
19200
20000
2000
11,1
800
4,1
11
Қор сыйымдылығы %
0,4
0,3
0,3
-0,1
0,75
-
1
12
Алашақ қарыз. мың теңге
230123,7
217808,8
223781,03
-6342,6
97,2
5972,23
2,7
13
Берешек ... ... ... меншікті капиталының динамикасы мен құрылымы

Көрсеткіш
2005
2006
2007
Ауытқу
теңге
%
теңге
%
теңге
%
+/-
+/-
1
Жарғылық капитал
54059
76,8
54059
37,6
54059
22,1
0
0
2
Резертік капитал
3
Тратылмаған табыс
-16342,8
23,2
89535,8
62,4
191149
77,9
101613,2
-174806,2
Барлығы
70401,8
100
143594,8
100
245208
100
Негізгі ... ... және ... құралдар
2005
2006
2007
Ауытқу
Мың тг
%
Мың тг
%
Мың тг
%
+/-
+/-
1.Жер
2608,06
0,5
2608,06
0,5
2608,06
0,5
-
-
2.Ғимарат
7407,4
1,6
7789,2
1,6
8301,2
1,6
893,8
512
3.Машина жабдықтары
447440,3
93,7
451061,2
90,4
466726,4
90,5
19286,1
15665,2
4.Н.Қ. т.б.
11712,7
93,7
451061,2
90,4
466726,4
90,5
19286,1
15665,2
5.Аяқталмаған құрылыс
8104,8
1,7
19086,9
3,8
19086,9
3,7
10982,1
-
Барлығы:
477273,26
100
498998,86
100
515710,06
100
-
-
НҚЖ-ң тиімділігін талдау
Көрсеткіштер
нақтылы
өзгерістер
+/-
өсу ... орта жыл ... ... ... өнімнің көлемі,
мың тг.
1180561,5
1297379,5
1444660,4
116818
147280,9
9,8
11,3
Өнім сатудан
түскен түсім
224839,5
325387,5
444636,9
100548
119249,4
44,7
36,6
НҚЖ актив
бөлімінің ... ... ... ... ... 4/1
0,93
0,97
0,98
0,04
0,01
11,1
1
НҚЖ активіндегі жұмыс істеп
тұрған жабдықтың үлес салмағы ... ... ... ... ... ... ... пайдалығы 9/11
0,1
0,2
0,3
0,1
0,1
100
50
НҚЖ қор қайтарымы 2/1
2,3
2,7
2,9
0,4
0,2
17,3
7,4
НҚЖ актив бөлімінің қор қайтарымы 2/4
2,6
2,8
3
0,2
0,2
7,6
7,1
Жұмыс ... ... НҚЖ қор ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық жағдай түсінігі, мазмұны және оны талдаудың мақсаттары7 бет
Кәсіпорындағы қаржылық шаруашылық жұмысының негіздері27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь