Кәсіпорындағы қаржылық жоспарлау

МАЗМҰНЫ

Кіріспе

1 Кәсіпорындағы қаржылық жоспарлаудың теориялық негіздері
1.1 Қаржылық жоспарлау түсінігі және кәсіпорын қызметін басқарудағы рөлі
1.2 Кәсіпорында қаржылық жоспарлау жүйесін ұйымдастыру
1.3 Шаруашылық субъектілерде қаржылық жоспарлауды ұйымдастырудың шетел тәжірибесі

2 Хлебокомбинат «Восток» ЖШС.нің қаржы.экономикалық көрсеткіштеріне сипаттама және кәсіпорындағы қаржылық жоспарлауға талдау
2.1 Хлебокомбинат «Восток» ЖШС.тің қызметіне сипаттама
2.2 Кәсіпорынның қаржылық жоспарының құрылымы
2.3 Хлебокомбинат «Восток» ЖШС.тің қаржылық көрсеткіштерін талдау

3 Кәсіпорында қаржылық жоспарлауды ұйымдастыру мәселелері мен шешу жолдары
3.1 Қаржылық жоспарларды жүзеге асыру барысында туындайтын қиыншылықтар
3.2 Кәсіпорында қаржылық жоспарлауды жетілдіру бағыттары

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Қосымшалар
КІРІСПЕ

Меншіктің түріне, қызметтің көлеміне және оның бағытына қарамай әрбір кәсіпорын жоспарлаумен айналыса алады. Жоспарлау - бұл белгілі бір болашаққа кәсіпорын мақсатын таңдау және негіздеу үдерісі, оған жету үшін сәйкес технологияны әзірлеу, шешімдер мен негізгі бағыттарды таңдау және негіздеу қажет.
Қазіргі нарықтық экономика орталықтандырылған басқару жүйесі кезіндегі отандық экономикаға қарағанда, неғұрлым жоспарлы болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында айрықша ерекшелігі бойынша бірінші кезекте жоспарлау субъектісі өзгереді: жоспарды меншік иесі немесе жалданған кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесіне жауап беретін, оған өкілетті қызметкер жоспарды қабылдап бекітеді. Сондықтан ең алдымен кәсіпорында жоспарлаудың орталықтанған басқару жүйесі жағдайында қалыптасқан баға қажет.
Бұл мәнін әлі жоғалтпаған нарықтық экономика жағдайында базаны анықтау үшін қажет (мысалы, жоспарлаудың бағдарламалық мақсатты әдістері, оның ішінде ғылыми-техникалық серпіліс және өндірістік-техникалық қайта жабдықтау бағдарламалары, оралымды-өндірістік жоспарлау, өндіріс факторлары бойынша жоспарлау және т.б.). Сонымен қатар нарық жағдайында кәсіпорында жоспарлау қызметін қайта құру жүйелік кемшіліктерін еңсеру үшін де керек.
Жоспарлауды басқару функциясы ретінде ірі өнеркәсіптіқ кәсіпорындарда олардың және әрбір бөлімшесінің мақсатын белгілі бір кезеңге нақтылауда, міндетті қоюда және оған жету жолдарын тандауда, қойылған мақсат пен міндеттерді орындау үшін қажетті еңбек, қаржы, материалды ресурстарды анықтауда жүзеге асырылады.
Ресурстарды дұрыс жоспарламай, сол кәсіпорынның қызметін табысты жүргізу мүмкін емес. Ресурстарды жоспарлаудың бірінші сатысына жоспарланған кезеңнің әрбір жылына қажетті ресурстар көлемі мен түрі бекітіледі, әрі қарай жабдықтаушылардың мүмкіндігімен салыстырылатын қажеттіліктерге талдау жүргізіледі. Жоспарлаудың екінші сатысында артық немесе жетіспейтін ресурстар бойынша шешімдер қабылданады. Соңғы сатысында мақсатты бағдарлама бойынша ресурстарды бөлінуі және ресурстар теңдестігі бағаланады.
Нақты мақсатқа жетудің бағыты мен тізбектілігін, сонымен қатар технологиялық тізбектің жолын анықтауда кәсіпорынның жекелеген құрылымдық бөлімшелерінің іс-әрекетін өзара байланыстыруға бағытталған шаралар кешені жасалады (ғылыми-зерттеу және тәжірибелік конструкторлық нұсқауларды өндіріске өндіруге, өткізуге және сервистік қызмет көрсетуге дейін әзірлеу). Бұл үшін нарық жағдайының болашағын, тұтынушылық сұраныс үрдісін, қолданылатын ресурстардың неғұрлым тиімді пайдалану мүмкіндігін білу қажет. Сондай-ақ жоспарлау маркетингпен және бақылаумен тұрақты үйлесуі қажет. Жоспарлау болашақты және ағымдағы жоспарлаудың өзара байланысты жиынтығы түрінде жүзеге асады.
Жоспарлы қызмет - қазіргі менеджменттің негізгі функцияларының бірі. Басқарудың орталықтанған жүйесі жоспарлы-экономикалық бөлім және кәсіпорындағы бухгалтерияға бөлінеді, өйткені ақша көбінесе есептеу функциясын орындайды. Нарықтық экономика жағдайында, кәсіпорын стратегиясының негізі кіріс пен шығысты жоспарлау болады; жоспарлаудың қаржылық аспектісі (бюджеттеу) жоспар жасау кезінде және оны нақтылап, орындау кезінде негізі болып табылады.
Ұсынылып отырған жұмыстың мақсаты – іс-тәжірибе барысында алынған шаруашылық жайлы материалды жүйелі түрде талдау, осы мәліметтерді өңдеу, кәсіпорында қаржылық жоспарлау және өндірістік-шаруашылық қызметін талдау және кәсіпорында қаржылық жоспарлауды жетілдіру бойынша ұсыныстарды өңдеу болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Алексеева М.М. Планирование деятельности фирмы. М.: Финансы и статистика, 2000 г., 248 с.
2. Внутрифирменное планирование в США./ Под редакцией В.И. Седова. М.: Прогресс, 1999 г., 387 с.
3. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау/ Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001. – 330 б.
4. Дубровский В.Ж., Чайкин Б.И. Экономика и управление предприятием (фирмой): Учебник. - Екатеринбург, 1998.
5. Зайцев В.И. Стратегия развития фирмы. М.: ЮНИТИ, 2000 г., 322 с.
6. Ковалев В.В.Финансы предприятий: Учеб.- М.: ТК Велби, 2003 г. – 352 с.
7. Қуатова Д.Я. Кәсіпорын экономикасы. Практикум. – Алматы: Экономика. 2006. –106 б.
8. Моисеева А.К., Анискин Ю.П. Современное предприятие, конкурентоспособность, маркетинг, обновление. - М.: Внешторгиздат, 1993.
9. Малеева А.В., Томаревская О.Г, Симкова Н.В. Анализ производственно - финансовой деятельности предприятий. - М.: Финансы, 2000.-319 с.
10. Ниязбекова Р.Қ., Рахметов Б.А., Байнеева П.Т. Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы / Алматы: Экономика, 2008. – 792 б.
11. Оразалин К.Ж. Кәсіпорын экономикасы: Тәжірибе сабағына арналған оқу құралы. Алматы, ТОО «Издательство LEM», 2007. – 296 б.
12. Пастолов С.М. Экономический анализ деятельности предприятия: Учебное пособие для студентов экономических специальностей высших учебных заведений, экономистов и преподавателей. – М.: Академический проект, 2003- 573 с.
13. Справочник финансиста предприятия.- М.: ИНФРА- М,1999г.
14. Сбытовая политика фирмы: практическое пособие. — М.: ВНИИЭС, 1998.
15. Тасмағанбетов Т. Басқарушы есеп, стратегиялық жоспарлау және талдау / Оқу құралы. – Алматы: «Дәуір», 2002. – 416 б.
16. Финансовый менеджмент: Учебник для ВУЗов / Г.Б.Поляк, И.А. Акодис и др.; под редакцией профессора Поляка Г.Б. – М.: Финансы, ЮНИТИ, 1997 с. – 518 с.
17. Финансы предприятий / под ред. А.Д. Шеремет, Р.С. Сайфуллин, - М.: ИНФРА, 2002 г.
18. Экономика предприятия: Учебник для вузов. Под ред. проф. Н.А.Сафронова.- М.: Юрист, 1998.
19. Экономика предприятия /Под ред. Проф. О.И.Волкова. – М.: ИНФРА-М, 2000.
20. Ахметова Б. Типичные ошибки предпринимателя // Регион.- 2005. - № 7. – С. 14-15
21. Бегалиев М. Маркетинговые цели предприятия// Финансы Казахстана. – 2005. - №1. – С.40-41
22. Буга А.В. Методы переоценки основных производственных фондов сельскохозяйственных предприятий // АПК: Экономика, управление. - 2000. - N 4. - С.54-60.
23. Демеуов Б. Анализ и оценка финансового положения компании в конкурентной среде// Финансы Казахстана. – 2003. - № 6. – С.68 – 72
24. Джибаева З.Влияние себестоимости продукции на формирование валового дохода предприятия// Финансы Казахстана. – 2005. - №1. - С. 37-39
25. Розинов М. Доходный подход при оценке стоимости имущественного комплекса о его элементов // РЦБК.- 2005. - №1. – С. 40-43
26. Садыкова Р. Налоговое планирование как элемент финансовой политики предприятия// Финансы Казахстана. – 2003. - № 1. – С.74-79
27. Сатенов Б. Исторический аспект управления себестоимостью // Аль –Пари. – 2003. - №1. - С.57-59
28. Смагулова Н. Бюджетирование в системе планирования предпринимательской деятельности// Финансы Казахстана. – 2005. - №3. – С. 45-50
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1 Кәсіпорындағы қаржылық жоспарлаудың теориялық негіздері
1.1 Қаржылық жоспарлау түсінігі және кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
1.3 Шаруашылық субъектілерде қаржылық жоспарлауды ұйымдастырудың шетел тәжірибесі
2 Хлебокомбинат ЖШС-нің қаржы-экономикалық көрсеткіштеріне сипаттама және ... ... ... ... ... ... қызметіне сипаттама
2.2 Кәсіпорынның қаржылық жоспарының құрылымы
2.3 Хлебокомбинат ЖШС-тің қаржылық көрсеткіштерін талдау
3 Кәсіпорында қаржылық ... ... ... мен шешу ... Қаржылық жоспарларды жүзеге асыру барысында туындайтын қиыншылықтар
3.2 Кәсіпорында қаржылық жоспарлауды жетілдіру бағыттары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
6
8
8
17
24
29
29
38
45
52
52
55
61
63
65
КІРІСПЕ
Меншіктің түріне, ... ... және оның ... ... ... ... ... айналыса алады. Жоспарлау - бұл белгілі бір болашаққа кәсіпорын мақсатын таңдау және ... ... оған жету үшін ... ... ... ... мен ... бағыттарды таңдау және негіздеу қажет.
Қазіргі нарықтық экономика орталықтандырылған басқару жүйесі кезіндегі отандық экономикаға қарағанда, неғұрлым ... ... ... ... экономика жағдайында айрықша ерекшелігі бойынша бірінші кезекте жоспарлау субъектісі өзгереді: жоспарды меншік иесі ... ... ... ... қызметінің нәтижесіне жауап беретін, оған өкілетті қызметкер жоспарды қабылдап бекітеді. Сондықтан ең алдымен кәсіпорында жоспарлаудың орталықтанған ... ... ... қалыптасқан баға қажет.
Бұл мәнін әлі жоғалтпаған нарықтық экономика жағдайында базаны анықтау үшін қажет (мысалы, жоспарлаудың бағдарламалық мақсатты ... оның ... ... ... және ... ... жабдықтау бағдарламалары, оралымды-өндірістік жоспарлау, өндіріс факторлары бойынша жоспарлау және т.б.). ... ... ... ... кәсіпорында жоспарлау қызметін қайта құру жүйелік кемшіліктерін еңсеру үшін де ... ... ... ретінде ірі өнеркәсіптіқ кәсіпорындарда олардың және әрбір бөлімшесінің мақсатын белгілі бір кезеңге ... ... ... және оған жету ... ... ... ... пен міндеттерді орындау үшін қажетті еңбек, қаржы, материалды ресурстарды анықтауда жүзеге асырылады.
Ресурстарды дұрыс жоспарламай, сол кәсіпорынның қызметін ... ... ... ... Ресурстарды жоспарлаудың бірінші сатысына жоспарланған кезеңнің әрбір жылына қажетті ресурстар көлемі мен түрі бекітіледі, әрі ... ... ... ... ... ... ... Жоспарлаудың екінші сатысында артық немесе жетіспейтін ресурстар бойынша шешімдер қабылданады. Соңғы сатысында мақсатты бағдарлама ... ... ... және ... ... ... ... мақсатқа жетудің бағыты мен тізбектілігін, сонымен қатар технологиялық тізбектің жолын анықтауда кәсіпорынның жекелеген құрылымдық бөлімшелерінің іс-әрекетін өзара байланыстыруға бағытталған шаралар ... ... ... және ... конструкторлық нұсқауларды өндіріске өндіруге, өткізуге және сервистік қызмет көрсетуге дейін әзірлеу). Бұл үшін нарық ... ... ... сұраныс үрдісін, қолданылатын ресурстардың неғұрлым тиімді пайдалану мүмкіндігін білу қажет. Сондай-ақ жоспарлау маркетингпен және бақылаумен тұрақты үйлесуі қажет. Жоспарлау болашақты және ... ... ... ... ... ... ... асады.
Жоспарлы қызмет - қазіргі менеджменттің негізгі функцияларының бірі. Басқарудың орталықтанған жүйесі жоспарлы-экономикалық бөлім және кәсіпорындағы ... ... ... ақша ... ... функциясын орындайды. Нарықтық экономика жағдайында, кәсіпорын стратегиясының негізі кіріс пен шығысты жоспарлау болады; ... ... ... ... жоспар жасау кезінде және оны нақтылап, орындау кезінде негізі болып табылады.
Ұсынылып ... ... ... - ... ... ... шаруашылық жайлы материалды жүйелі түрде талдау, осы мәліметтерді өңдеу, кәсіпорында қаржылық ... және ... ... талдау және кәсіпорында қаржылық жоспарлауды жетілдіру бойынша ұсыныстарды өңдеу болып табылады.
1 КӘСІПОРЫНДАҒЫ ҚАРЖЫЛЫҚ ... ... ... ... ... түсінігі және кәсіпорын қызметін басқарудағы рөлі
Нарықтық жағдай кәсіпорындағы жоспарлаудың белгілі бір мақсатты бағыты мен сипаты болуын талап етеді. Дер ... ... ... ететін сыртқы факторларын (бәсекелестердің, өткізу нарығының, тұтынушылардың және т.б) ескеру, алдағы ғылыми-техникалық, әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық, ... ... және ... да ... ... ... ұмтылу керек.
Мемлекеттік органдардың бұрынғы функциялары кәсіпорынға тікелей өтеді: кәсіпорын деңгейінде өз бетінше дамудың ұзақ мерзімді стратегиясын жасау қажеттілігі туындайды. ... ... ... ... мен түрлері өзгереді. Ағымдағы жоспарлаудың шеңбері санаулы болады, бұл болашағы бар жоспарлаудың қажеттігін меңзейді. Болашақ жоспары стратегиялық мақсатты көрсететін ағымдағы ... үшін ... ... болады және ірі өнеркәсіптік кәсіпорындардың негізгі қызметі болып табылады. Өз кезегінде ағымдағы ... ... ... шаруашылық жағдайлардың өзгерісін ескере отырып, болашақ жоспарды кезінде түзету үшін пайдаланылады. Басқаша айтқанда өзгермелі жоспарлау қағидасы ... ... ... ... ішінде жоспарлау ең елеулісі ... ... ... ... өзі кез-келген балама әрекеттерді таңдап алуға байланысты. Жоспарлау кәсіпорын ... ... ... бірі ғана ... оның өзі жеке төрт ... (ұйымдастыру, кадрлармен жұмыс істек, басшылық, жетекшілік және бақылау) көрініс ... ... ... ... ... ... істейді, бағыттайды және басшылық етеді, сондай-ақ жоспарға ... ... ... жету үшін ...
... ... ... және оған жету жолдары енеді: батыста кәсіпорынның ... ... ... ... ... және сатып алу секілді ... ... ... ... асырылады. Мұндайда, әрине, барлық жоспарлар бір-бірімен тығыз байланыста болады.
Жоспарлау процесінің өзі төрт ... ... ... ... ... ... ... уақыт кезеңіне (2, 5, 10 жылға) ... ... ... айқындау;
* оған жетудің жолдары мен амалдарын ... ... ... ... көрсеткіштермен салыстыру арқылы ... ... ... ... ... ... ... сүйенеді, алайда кәсіпорынның болашақтағы дамуын айқындауға және бақылауға ... ... да, ... сенімділігі бұрынғы нақты көрсеткіштердің дәлдігіне тәуелді. Мұндай сенімділікті қамтамасыз ету бухгалтерлік дәл есепсіз және ... ... ... ... ие ... ... еместігі айқын. Кәсіпорын әрқашанда жалпы рыноктың шағын ... ғана ... ... ел ... дәл жоспарлау үшін дәл ақпаратты мүмкіндігінше көбірек алу ... ... ... дамуы нақты елдегі жалпы экономикалық дамуымен ... өтуі ... ... онда ... ... кәсіпорынды жоспарлаудың бастапқы деректері болып саналады. Кәсіпорын неғұрлым ірі ... ... ... ... ... ... Дегенмен, ірі кәсіпорындарға қарағанда, ұсақ кәсіпорындарда басшылар үшін кейбір факторлар едәуір ... ... ... ... жасау үшін, қажетті ақпараттар толық болмағандықтан, ал ... ... ... ... ... ... жетіспейтіндіктен, жоспарлау сатысы көбінесе қызметкерлердің өз ісін қаншалықты жетік білетіндігіне байланысты. ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер толық пайдалануы, сонымен қоса жоспар жасағанда өзгеріс енгізетіндігі ... ал ... өзі ... ... ... үйлестіріліп отыруы тиіс. Сондықтан да, ... ... ... ... ... көп ... жоспардың көптігіне нұқсан келтіреді, ал шамалы ... ... ... ... ... етеді. Жоспар көрсеткіштерін нақты басшының билігінде, оның ... ... мен ... да ... ...
АҚШ-тың шаруа фермері ауыл шаруашылық кезеңге ауыл шаруашылығы өнімдеріне жыл басындағы қалыптасқан ... ... ... ... ... ауа райы жағдайына байланыс әрекет ету жоспарын жасайды (қандай сортты егу, қандай көлемде, қанша, кімге қандай өнімді сату ... ... ... ... кәсіпорынның сан түрлі саласының қызметі бір-бірінен айқын шектелген, жекелеген жоспардан ... ... А). ... ... ... ... үшін ... кәсіпорын қызметінің барлық маңызды учаскелерін қамтитындығын тағыда атап ... ... өзі ... кәсіпорында қолданылады.
Жоспардың екінші сатысы - кәсіпорын учаскелері өндірісінің нақты бағыттары ... ... ... Онда ... міндеттер қойылып, ақша, сондай - ақ сандық көрсеткіштері айқындалады. ... ... ... осал ... ... ... кәсіпорын қызметінің маневрлігін, демек істің даму ... ... ... ... тиіс.
Барлық жоспардың табыс және шығын бөліктерінің сальдосы (актив пен пассив ... ... яғни ... мен ... ... ... ... мұндайда негізгі бағыт ... - ... ... ... ... ... саналады. Әдетте, жекелеген жоспарлар тек сандық ... ... ... ... өзара байланыстырғаннан кейін ғана ақша ... ... ... ... осал тұстары, сату саласы болып саналады, сондықтан да кәсіпкерлік пен басқарудың барлық негізгі ... ... ... мен ... ... болжамдау негізгі роль атқарады.
Кез-келген ... ... ... ... ... сату ... ... болжамдауға немесе өткізуден түскен ... ... ... ... Сол себепте де рынок сыйымдылығы мен ... ... ... ... және ... ... айрықша роль атқарып қоймай, басқа да ... ... ... ... ... ... Мәселен, өндірісте - өндірістік қуат ауқымын ... ... - ... ... ал ... ... - ақша айналымы мен ... ... ... ... ... қажет.
Маркетинг пен өткізу саласында жоспарлаудың ең шешуші пункт мынадай ... ... ... саналады:
* қысқа мерзімдік: өнімнің әр түрін өткізу (көлемі және құны), географиялық ... ... ... ... және ... ... бағасы, сауда қызметкерлеріне қойылатын мақсатты нұсқаулар, қор ... ... ... өнім ... ... ... жалпы өткізу, бағалар, жалпы экономикалық жағдай, рынокқа тауар ... ... жаңа ... ... ұзақ ... өнім категориясы бойынша өткізудің жалпы көлемі, рынок орындарына тауарды толтыру, жаңа өнімдерді ... ... ... ... ... ... зерттеудің маңызды ерекшеліктері, т.б.
Болжамдаған кезде, тек қысқа мерзімді ғана емес, ... ақ ... және ұзақ ... бағалау мен болжамдауды ескеру керек. Соңғы екі уақыт мүмкіндігіне жататын ... ... ... ... алайда олар қысқа мерзімдік болжамдауға ... ... ... ... технологияның өзгеруі, кез келген артық материалдардың қолайлылығы, т.б.). Рынок сыйымдылығы, ... ... мен ... ... ... үш ... тәсілмен анықтауға болады:
- рынок пен өткізу ... ... ... ... мен қызметтің заттай түрінде болашақта ... ... ... ... болжамы) және нақты, әрі потенциалды клиенттердің белгілі бір ... ... ... ... және ұзақ мерзімде) тауарды өткізуден ... ... ... ... ... дегеніміз, табыстардың, шығындардың және белгілі бір уақыт кезеңінде сатылған өнім ... ... ... қаржы құжаты;
- рынок сыйымдылығы мен өткізу ... ... сол ... ... ... егер оны ... жалпы қызметке жауаптылар қарап, бекітетін ... ... ... ... ... ... ... болып саналады, өйткені мұның өзі рынок туралы толық мағлұмат ... ... және ... ... де ... ... ... оны орындайтын бөлім үшін міндетті болып саналады. Директивті жоспарлау нарықтық қатынаста балама түрінде бола отырып, ... ... мен ... мысалы, кәсіпорында ағымдағы жоспарлау үшін қолданылады. Индикативті жоспарлау макродеңгейде жиі қолданылады. Индикативті жоспарлаудың тапсырмасы орындалуы міндетті ... Олар ... ... ... ... басқару органының әзірлеуі мен қалыптасуы нәтижесінде анықталынған елдің экономикасының даму бағыты мен ... ... ... ... ... нысандардың бірінде жүзеге асыруда қатыса алады: 1) республикалық немесе аймақтық мақсатты кешенді бағдарламаларда қатысу; 2) өнімді ... ... ... үшін қызмет пен жұмыстардың орындалуы. Индикативті жоспарлау микродеңгейде де, оның ... ... ... ... және ... ... ... мақсаты және міндеттеріне байланысты жоспарлаудың келесідей нысандарын саралауға ... ... ... ... ... бөлінеді: 1) ұзақ мерзімді жоспарлау; 2) орташа мерзімді (бір жылдан жоғары) жоспарлау; 3) ... ... ... жоспарлау.
Маркетинг, кәсіпкерлік, инвестициялау, инновация облысында кабылданатын көптеген шешімдер болашақта болатын жағдайларды бағалауға негізделген, яғни болашақта болатын жағдайлардың болжамы болады. ... ... ... ... ... әр ... баламаларын болжау көмегімен анықтау және тиімді баламаны таңдауды негіздеу болжауды болашақты жоспарлаудың кезеңдерінің бірі ... ... ... ... ... жоспарлау бір жылдан бес жылға дейін жасалынады. Ағымдағы ... бір ... ... ... ... асады және жарты жылдық, тоқсандық, айлық, апталық және тәуліктік жоспарлаудан тұрады. Жекелеген кәсіпорындар ... ... ... ағымдағымең біріктіреді: өзгермелі бес жылдық (үш жылдық) жоспар құрылады, онда бірінші жыл ағымдағы ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарда жоспарлау бір жылдан үш жылға дейін жүзеге асады. Жапонияда жоспарлар корпорацияларда 5 ... 15 ... ... ... ... ... әсіресе нарықтық экономикаға өтуге дейінгі соңғы жылдары жиі реттеліп отырды. ... ... ... ... ... ... ... және айлық жоспарлар болды. Қазіргі уақытта мәселесі бар кәсіпорындарда кәсіпорынның ағымдағы қызметін жоспарлау негізі тоқсандық және ... ... ... ... ... ... ... 1) стратегиялық жоспарлау; 2) тактикалық жоспарлау; 3) оралымды жоспарлау; 4) инвестициялық жобалау; 5) бизнес-жоспар болып бөлінеді. ... ... ... ... міндеттерді шешуге бағытталган ұзақ мерзімді жоспарларды қалыптастырудан тұрады. Стратегиялық жоспарлау - сыртқы ортаның ... ... ... ... ... ... ... алуға жоспарлауды айқын бағыттау болып табылады. Стратегиялық басқарудың құрамдас элементі ретінде стратегиялық жоспарлау - ... ... ... көп ... ... олардың ең тиімдісін таңдау, осы таңдаудың негізінде жалпы даму стратегиясын құру, оны ... ... ... ... қалыптастыру.
Әлемдік тәжірибе бойынша көбінесе ұзақ мерзімді және стратегиялық жоспарлау түсінігі қолданылады. Ұзақ мерзімді жоспарлау дамудың қалыптасқан үрдісінің алдағы уақытта болатынын және ... ... ... ... ... үшін ... болады. Болашақтағы дамуға өткен заңдылықтармен құрылымдық сипаттамаларды ауыстыру, мұндай ыңғайдын ерекшелігі мен ... ... ... ... болашіак өткен кезеңге қарағанда жақсы болатындығына үміттелінеді. Стратегиялық жоспарлаудың негізі болып және ... ... ... ... ... негізінде жоспарлар жасау, шаруашылық әрекеттер баламаларын сарапты және матрицалык бағалау және т.б. саналады.
Жалпы корпоративті стратегиялық жоспарды жасаудың ерекше қағидасы - ... ... ... ... ... Жоспарлаудың бұл нысаны ірі өнеркәсіптік кәсіпорынның стратегиялық басқару тұжырымдамасында жазылады (концерн, консорциум, картель және т.б). ... ... ... жаңа ... ... ... әлеуетіне сәйкес болуын ескеру қажет.
Өнеркәсіптік кәсіпорынның ұзақ мерзімді жоспарлау жүйесінде ағымдағы қорытындыларды бағалау және сыртқы ... ... ... ... ... анықтау жүргізіледі. Ұзақ мерзімді стратегиялық саясат қалыптасады, стратегияны біріктіру үшін орташа мерзімді жоспарлар қабылданады. Мақсаттар әрекет ету ... ... ... ... ... ... үшін ... пайда жоспарына айналады. Бөлімшенің жоспарларды орындауы бойынша мәліметтері жиналады, олардың орындалуына баға беріледі және ұзақ ... ... ... жаңа ... бойынша), сондай-ақ жылдық жоспардың (көбінесе бұрынғы бұйым бойынша), негізінде жоспардан нақты ... ... ... ... ...
Стратегиялық жоспарлау тізбекті-параллельді жүзеге асатын және келесідей төрт шешімді қамтитын көп кезеңді үдеріс:
1.Бизнесті анықтау (өндірілетін өнімді, техникалық-экономикалық көрсеткіштерді ... ... ... пен ... ... ... суреттейді, сол өнім нарығының көлемін бағалау, нарықты сегменттеу);
2. Бизнес миссиясы (рөлі) - олардың сандық ... ... ... ... яғни ... - даму ... көрсететін сандық өлшемдердің жиынтығы (сатылу көлемінің өсу қарқыны, ... ... ... ... және ... ... таза ... шамасы және ақшалай айналым көлемі және т.б.).
3. Атқарымдық стратегия - еңбек ресурстары және қаржы, ... ... ... ... ... ... ... - бағдарлама, жоспар, стратегияның жүзеге асуын қамтамасыз ететін бюджеттерді құру және ресурстарды бөлу жүйесін қалыптастыру.
Стратегиялық жоспарлау өзінің ... ... ... ... жыл ... ... сондай-ақ осы жоспарларды орындау бойынша сәйкес шараларды қайта қарастыру. Осыдан келіп, стратегиялық жоспарлаудың ерекше белгісі көбінесе кәсіпорынның ... мен ... ... ... ... ... ... табылады.
Тактикалық жоспарлау - кәсіпорын стратегиясының жаңа мүмкіндіктерін жүзеге асыру үшін, дәстүрлі қабылданатын немесе алдын ала бекітілген жетістіктер үшін ... ... мен ... ... үшін ... ... үдерісі.
Ішкі өндірістік шаруашылық тетігін қамтитын, техникалық -экономикалық жоспардың негізінде кәсіпорынның құрылымдық бөлімшелерінің арасында ... ... ... ... негізделген парапарлы және негізгі қызмет түрлері бойынша бюджеттер жасалады, сондай-ақ олардың орындалуына бақылау ... ... ... ... ... және мемлекеттік басқару мен ксіпкерлікте бақылаудың негізгі құралы болып табылады. Кәсіпорын бюджеті - ... бір ... ... ... мен ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық операцияларының барлық аспектілерін қамтитын жоспар.
Оралымды жоспарлау қысқа мерзімді кезеңде кәсіпорын ... ... ... шешу және ... ... ... нақтылауға арналған. Оралымды жоспарлау жоспардың жоғары деңгейде бөлшектенуін ... ... ... және қолданылатын әдіс-тәсілдер әр түрлі болуымен сипатталады. Инвестициялық жобалар (күрделі салым ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді си-патпен сипатталады. Бизнес-жоспар жаңа кәсіпорын және ұйымның құрылуын негіздеу үшін, нарыкқа шығу және шаруашылық қызметтің пайдалылығын ... ету үшін ... ... - ... ... негізгі функцияларының бірі. Басқарудың орталықтанған жүйесі жоспарлы-экономикалық бөлім және кәсіпорындағы бухгалтерияға ... ... ақша ... есептеу функциясын орындайды. Нарықтық экономика жағдайында, кәсіпорын ... ... ... пен ... ... болады; жоспарлаудың қаржылық аспектісі (бюджеттеу) жоспар жасау кезінде және оны нақтылап, орындау кезінде негізі болып табылады. Жоспарлауды басқарудың бастапқы ... бола ... ... даму мақсатын таңдауға, әрекет ету бағдарламасын анықтауға, қойылған мақсатқа жету әдістері мен шараларын жасауға ... ... ... Жоспарлау үдерісі бес кезеңге бөлінген.
Бірінші кезеңде болжау жүргізіледі, алдымен бар ресурстарды болжау мақсатында белгілі бір факторларға жүйелі ... ... ... ... ... ... ... Екінші кезеңде кәсіпорынды дамыту баламасына таңдау жасалып, салыстыру жүргізіледі. Басқаруда койылған міндеттің шешіміне бір ыңғай болмайды. ... әр ... ... ... бағалау қажет (пайдаланылатын ресурстардың пайдалылығын, әлеуметтік-экологиялық мәнін және т.б.) және ... ... ... ... ... кезең - мақсатты қалыптастыру және міндетті қою. Мақсатты дәл анықтап, оған жету ... ... ... ... ... ... сәйкес тізбегі мен әрекет ету бағдарламасы жасалады. Әрекет ету бағдарламасын жасау үшін ... ... ... ... ... пен ... ... қажет. Бесінші кезеңде бағдарламаны құндық бағалау және бірінші кезекте қаржылық ресурстарды бөлу жүргізіледі. Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибеде бұл кезең бюджеттеу, яғни бюджетті қалыптастыру деп аталады. Ол өткен барлық материалдарды ... ... ... ... ... ... ... ұсынуға арналған.
1.2 Кәсіпорында қаржылық жоспарлау жүйесін ұйымдастыру
Жоспарлау жүйесін жасай отырып, әрбір ... ... ... ... ... 1) ... ұйымдастыру мақсаты; 2) жоспарлаудың уақытша мүмкіншілігі; 3) жоспарлы құжаттардың қажетті түрлерін жасау; 4) жоспарлау әдістемесін ... 5) ... ... анықтау. Жоспарлау мақсаты жоспарлаудың негізгі міндеттеріне, сондай-ақ кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... қоя білу - жоспарлау мүмкіншілігін таңдауға тәуелді. Кәсіпорынның уақытша таңдап алған мүмкіншілігіне ... ... ... анықталады немесе таңдалынған даму стратегиясына сәйкес оларды бөлшектейді. Кәсіпорындағы жоспарлау әдістері - бұл жоспарлы ... ... және ... ... ... мен әдістері. Кәсіпорында қолданылатын жоспарлаудың келесідей әдістерін ... ... ... нормативті әдіс (бекітілген мөлшерлер мен нормативтер негізінде кәсіпорынның материал, қаржы, еңбек ресурстарына қажеттіліктері ... ... осы ... жабу ... анықталады);
- есептеу-талдамалық әдісі (базалық көрсеткіштің сандық мәні мен ... ... оның ... ... ... негізінде, көрсеткіштің жоспарлы мәні анықталады; бұл әдіс көрсеткіштер арасындағы тікелей емес, жанама өзара ... ... ... ... ... ... ... қаржы теңдестіктерін кұру кезінде бар ресурстар мен оған ... ... ... байланысына қол жеткізіледі);
- жоспарлы шешімдерді тиімді ету ... ... ... ... жасау және оның ішінен неғұрлым тиімдісін таңдау);
- экономика-математикалық үлгілеу (экономика-математикалық әдістерді пайдалану және ... ... мен ... ... ... ... Кәсіпорында жоспарлау өндірісті басқарудың құрамдас бөлігі болып табылады. Олар ұйымдастырушылық түрлерінің әртүрлілігімен ерекшеленеді.
Басқару ... үш ... ... ... ... ... орталықтанған;
2) орталықтанбаған;
3) аралас, екі жүйенің де элементтері бар.
Басқару жүйесі орталықтанған ірі кәсіпорындарда (корпорацияларда) өндірісті басқару және ... ... да ... ... ... ... жоспарлаудың орталықтанған қызметі болады. Бұл қызмет тікелей бас директорға немесе бас директордың орынбасарына бағынады, сондай-ақ болашақтағы және ... ... ... ... Осылайша жоспарлаудың орталықтанған жүйесінде өзара байланысты кәсіпорынның жұмысын үйлестіру жеңіл және ішкі кәсіпорындық, зауытаралық ... ... ... ... ... жоспарлау шегі өзара байланысты кәсіпорындардың бір кешенімен шектеледі. Компания қызметінің көлемін кеңейтумен, әртараптандыру үдерісін күшейтумен ішкі кәсіпорындық ... ... ... ... қажеттілігі пайда болады.
Жоспарлаудың орталықтанбаған жүйесінде компанияның бас директорға тікелей (президентке) бағынатын ... ... ... ... ... ... болады. Сондай-ақ өндірістік топтар мен бөлімдердің (әр топта немесе бөлімде) жоспарлау бөлімдері болады. Ірі кәсіпорындарда болашақты жоспарлауды орталықтандыру өндірістік мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... ... құру кезінде, кәсіпорындағы және бөлімдегі ынтаны арттыруға алып келетін орталықтанбаған ағымдағы жоспарлаумен үйлесуі қажет.
Ағымдағы жоспарлау жылдық кезеңді қамтиды және әр ... ... ... ... жоспарлар жиынтығынан (мысалы, зерттеу, өндіру, персоналдар, материалды-техникалық камтамасыз ету, маркетинг және т.б. ... ... ... ... жағдайында әрекет ететін оралымды жоспарлар жүйесі мен құрылымы көп түрлі және өзара ... ... ... ... ... кызметінің нақты бағыты бойынша жоспарды құру негізі құндық және табиғи көрсеткіштермен анықталатын міндеттер болып табылады. Ағымдағы жоспарлау кәсіпорын және оның ... ... үшін ... ... ... ... жүзеге асырылады. Жоспарларды жасап болғаннан соң жекелеген ... ... ... ... ... анықталады. Жоспарлар өзара байланысты болғандықтан, сәйкес реттеулерді енгізу рәсімдері қарастырылады.
Өндірістің ... ... ... ... күнтізбелік (айлық, тоқсандық, жарты жылдық) жоспарлар, бұл ұзақ мерзімді және орташа ... ... ... ... ... ... жоспары тапсырыс жөнінде, оларды материалды ресурстармен қамтамасыз ету өндірістік қуаттың пайдалану деңгейі және оларды әрбір тапсырыстың орындалу мерзімін ... ... ... ... ... ... ... Өндірістің күнтізбелік жоспарлары қуаттылықты қайта құруға, құрал-жабдықтарды алмастыруға, жұмыс күшін оқытуға және жаңа цехтар мен кәсіпорындардың ғимаратын жөндеуге жұмсалатын шығындардан ... ... ... бірі - ... ... ... сақтау. Жоспардың шығын және табыс қалдығы бюджетке ... ... пен ... ... ... ... жоспарлау үшін алғашқы мәліметтер нарық көрсеткіштері болып табылады. Нарық жөнінде толық көрініс беретін маркетинг нәтижесі сату жөнінде жоспарлы шешімді ... үшін ... ... ... ... ... ... жылдың ішкі кәсіпорындык мәліметтеріне талдау жүргізіледі және сату шығындары мен оны ... ... ... ... ... кесте түріндегі статистикалық мәліметтер пайдаланылады. Сатылған өнімнің жылдық жоспары өнім өндірісінің жоспарына тікелей ықпал етеді, басқарудың орталықтанған ... ... бұл ... ... Табиғи және құндық өрнектегі қалыптасқан өнім сату жоспары жоспарлы пайданы ... мен ең ... баға үшін ... ... ... ... өнім сату жоспары басқа жоспарларды жасаудың негізі болады.
Кәсіпорынның ағымдағы жоспарының ерекшелігі қаржы нәтижелерімен қаржылық ресурстарды барынша дәл бағалау болып ... ... ... ... ... қаржылық жоспарлау жеке қарастырылады, мұнда ағымдағы қаржылық шығындар мен табыстар, сондай-ақ шығындар және инвестициялық жобаларды жүзеге асырудан күтілетін ... ... ... ... ... әрбір жеке бөлім бойынша жеке мерзімге немесе бір жылға ... ... ... ... ... асырылады.
Кәсіпорын бюджеті оралымды және қаржылық жоспарды байланыстырады және кәсіпорын қызметінің соңғы нәтижесін - пайда мөлшері мен ... ... ... береді. Кәсіпорын бюджеті оның іс-әрекетінің барлық жақтарын қамти отырып және бөлімшенің оралымды жоспарларына негізделе отырып, оның ... ... ... ... ... ... Бюджеттік жоспарлау кәсіпорынның қаржылық есептерінің барлық ақпараттық негізін ... ... ... құруды ұсынады. Бұл үдеріс - операциялық бюджеттің және қаржылық ... ... ... екі ... ... ... бюджет құжаттардың келесі жиынтығын құрастыруды ұсынады: сату бюджеті, өндіріс бюджеті, өндірістік қорлар бюджеті (дайын ... ... ... ... ... ... шығындар бюджеті, еңбекақыға тікелей шығындар бюджеті, коммерциялық шығындар бюджеті, ... ... ... ... және ... ... ... пайда және залал жөнінде есептеме болжамында кәсіпорынның қандай табыс алғанын және бұл кезеңге қандай шығындар болғаны көрсетіледі). Қаржы ... ақша ... ... ... ... кассалық бюджеттің (кәсіпорынның қызметінің барлық түрлері бойынша шығындар мен табыстар болжанады - негізгі, қаржылық және инвестициялық), есеп теңдестігінің ... ... және ... ... ... көрсетеді.
Кәсіпорынның нормативті шаруашылығы - бұл оларды есептеу үшін әдістемелік құжаттар және ... мен ... ал ... - бұл осы мөлшерлерді қалыптастыру үшін бағдарламалар мен мөлшерлер тобы, нормативті шаруашылықты енгізу және ұйымдастыру бойынша нұсқаулар. ... және ... ... ... күрделі құрылысты материалды-техникалық қамтамасыз ету, өндіріс жоспары және тендестікті құруды жетілдіру ... ... ... ... ... етеді. Мөлшер дегеніміз өнімнің бір данасын дайындау үшін ... ... ... ... шикізаттардың абсолютті шығынының мүмкін болатын (жоспарланған кезеңнің өндіріс шартында бекітілген сапаның немесе жұмысының орындалуы) шамасы.
Норматив дегеніміз - ... ... мен ... ... ... ... ... бірлігіне жұмсалуының салыстырмалы шамасын (деңгейін) сипаттайтын көрсеткіштер (мысалы, металдың пайдаланылу ... және т. б.), ... ... ... ... қолданылатын шамалар немесе мөлшерді элемент бойынша құрастырушылар.
Нормативті көрсеткіштерін қалыптастыру кезінде жоспарланған ... жаңа ... ... ... және оны ұйымдастыру технологиясын жетілдіру бойынша негізгі шаралардың ескерілуі ... ... ... ... ... ... ... тиіс, яғни өндірістің нақты шартында орындалу үшін шындыққа жанасуы қажет. Нормативті ақпараттар кешенді болуы тиіс, яғни жоспарлы есептеулердің барлық ... ... үшін ... ... ... ... ... материал және шикізаттар шығынын жоспарлау және т.б.) құрау қажет. Мөлшер және нормативтер жиынтығы сапасы, ғылым мен ... ... ... ... ... тәжірибе мен ішкі өндірістік резервтер қандай шамада ескерілгендігін анықтайтын жоспардың нормативті базасын құрайды. Жоспарлы мөлшерлер оралымды жұмыста қолданылатын ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық, техникалық және басқа да шаралардың жүзеге асуын қарастырады, жоспарды құру кезінде белгіленген өзгерістерді, өндіріс шартында ескереді;
- ... ... ... қол ... шығындардың орташа деңгейін көрсетеді. Кәсіпорынның нормативті базасының құрамы кәсіпорынның ағымдағы, орташа мерзімдегі және ұзақ ... ... ... ... ... беруі тиіс. Сонымен қатар ағымдағы жоспарды есептеу үшін қолданылатын мөлшерлер ереже бойынша кәсіпорынның орташа мер-зімдегі және ұзақ ... жеке ... ... болуы тиіс.
Кәсіпорында қызмет ететін мөлшерлер мен нормативтер ... ... ... ... ...
1) ... нормативтер;
2) еңбек нормативтері;
3) күнтізбелік-жоспарлы нормативтер және т.б.
Материалды нормативтер нарық жағдайында, өнім данасын дайындауға жұмсалатын негізгі өндірістік ресурстардың ... ... ... ... ... сипаттайды. Материалды нормативтерге жататындар еңбек заттарының және ... ... ... ... ... мен ... шығын мөлшері, бөлшек, өнім түрі (жұмыс, қызмет), станок жүктемесі мен ауысымдық коэффициенті, жабдықтың жұмыс атқару тәәртібі, өнім шығымының ... ... ... ... және ... ... ... өнімділік коэффициенті, жабдықты жаңарту және қуаты бойынша пайдалану коэффициенті және т.б. мөлшері. Еңбектің мөлшері мен нормативтері адамның ... ... ... және т.б.) ... қызметінің әр түрін жүзеге асыратын еңбек шығынының шамасын анықтайды. Еңбек мөлшеріне жататындар: өнімділік мөлшері, ... ... ... жэне ... саны.
Күнтізбелік-жоспарлы нормативтер өндірісті ұйымдастыруда үлкен рөл атқарады. Олардың негізінде кәсіпорынның карқынды жұмысының орындалу тізбегі жасалады, кәсіпорынның негізгі қорларын ... ... ... жоспарланады, аяқталмаған өндіріске қажетті айналмалы қорлар есептеледі. Күнтізбелік-жоспарлы нормативтердің негізгі ... ... ... циклінің ұзақтығы, бөлшектерді өңдеу партиясының мөлшері, өндірісте партиялардың қайталану кезектілігі, ... ... ... технологиялық шек бойынша күнтізбелік алға шығу, аяқталмаған өндірістегі материалдар мөлшері. Өндірісті ұйымдастыру типіне тәуелді ... ... ... ... күнтізбелік норматив құрамы өзгереді.
Жоспар сапасы көбінесе, ақпараттың сенімділігімен анықталады. Ақпарат дегеніміз нысан ... ... іс ... ... мәліметтер немесе ақпараттар. Ақпарат бұл кәсіпорынның немесе оның жекелеген бөлімшелерінің өндірісті-шаруашылық қызметінің нәтижесі жөнінде хабарлама. Ақпарат сол ... ... ішкі және сол ... ... ... сыртқы ақпарат болып бөлінеді. Жүйенің дұрыс қызмет етуі, жоспарлануы және басқарылуы үшін қажетті мәліметтерден тұратын құжаттар жиынтығы ақпараттық ... ... ... үшін қажетті ақпарат, жоспарлаудың әрбір жүйесі үшін алдын ала ... ... ... ... ... Тізім әрбір жүйе үшін ақпараттық құрамын қалыптастыру жолымен жоспарлау міндеттерінің ... ... ... ... ... ... терең жүргізілген талдау негізінде жасалады.
Ақпараттық базаның алғашқы бөлігі - мәліметтер тобы, яғни ... ... бір ... ... ... ... мен ... бойынша біртекті көрсеткіштердің жиынтығы. Ақпараттар тобы нормативті-ақпараттық, ағымдағы ақпараттық және ақ-параттық болып жіктеледі. Ақпараттық базаның дұрыс ұйымдастырылуы жоспарлы шешімнің оралымдылығы мен ... ... ... ... базаның қалыптасуындағы күрделісі нормативті ақпарат болып саналады. ... ... ... ... ... ... арнайы топпен жасалады. Жұмысты жоспарлаудың нормативті базасын жасаудағы қиындықтарға, мысалы, инженерлік жұмысты орындау ерекшеліктері жатады. Ақпараттық жүйені ... ... ... ... ... ете ... материалдың кәсіпорын технологиясының барлық сатысынан өтуін (шикізат, материалдар және жартылай өңделген өнімдерден бастап, ... ... ... мен ... дейін) қарастырады. Жоспарлаушылардың жұмысында әсіресе бірігу ақпараттық жүйелеріндегі алғашқы мәліметтерді ... ... ету ... Бұл жағдайда, жоспарлаудан үлкен пайда табуға болады.
1.3 Шаруашылық субъектілерде қаржылық жоспарлауды
ұйымдастырудың шетел ... ... ... ... табиғи-экономикалық, әлеуметтік-демографиялық, этно-мәдени және т.б. айырмашылықтарымен ерекшеленеді. Қазақстан ұлттық экономиканы құру және ... ... ... ... ... ... өту үдерістерін бастан кешірді, бұған әлемдік экономика тарихында ұқсастық табу өте ... ... ... ... ... мен ... ... және жоспарлаудың орталықтанбаған түрін таңдады. Жетекшілік етуде корпорацияда тек ғылыми-техникалық жаңалықтарды (іргелі зерттеу, жаңа ... мен ... ... ... және ... ... (инвестициялық жобалар, несиелер, акция шығару, ірі көлемді мүлік пен құнды қағаздарды сату және т.б.) жоспарлау қалды. Стратегиялық ... бұл ... ... - 65-80 пайыз, Жапонияда 75-90 пайыз корпорацияны орталықтандырды.
Жоспарлау жүйесіне корпорацияның ұйымдастырушылық құрылымдары маңызды ықпал етеді. Мысалы, аймақтық құрылымдағы корпорацияларда ұзақ ... ... ... ... ... жергілікті бағытпен неғұрлым орталықтанбаған деңгейімен ерекшеленеді. Корпорация өнімді ... ... ... ... ... ... ... тұрғандардан төменге таратылатын өнімдік бөлімшелерге берілді.
Зерттеу тобы жұмысының бірінші кезеңі келесілерден тұрады: 1) ... ... ... ... 2) ... ... ... зерттеу; 3) әрбір операция және операциялар кешенін толық сипаттауға кажетті ақпараттық мәліметтердін. тізімін әзірлеу. Зерттеу тобы ... ... ... - ... ... ... етуге дайын өнімнің оңтайлы қорын анықтау. Үшінші ... ... тобы ... ... ... ... анықтауда неғұрлым қызығушылық тудыратын өндіріс бөлімшелерін анықтайды. Бұл ... ... ... осы ... ... шығындарын төмендету жолдарын табуға көмектесетін тікелей сауалнама жүргізу арқылы анықталады. Зерттеу тобы ... ... ... ... ... ... Жұмыс өндірістік кестеден ауытқыған жағдайда басшыға белгілі шешім ... ... ... ... ... ... мәселелерінің бірі - осындай шешімдерді нақты бұйрықтар түрінде қалыптастыру.
Түрлі елдердегі жоспарлау тәжірибесін жинақтай отырып, маркетинг бойынша американдық ... ... ... ... кызметті жетілдіру тұрғысынан оның бірқатар артықшылықтарын айқындайды. Қарастырылған елдердің тәжірибесінде экономиканы мемлекеттік ... ... ... ішінде қаржы-бюджеттік ресурстарды пайдалану мен салық салу ... ... орын ... Бұл ... ... пайдалану тәжірибесі терең зерттелініп, арнайы әдебиеттерде жеткілікті жарияланған. Олардың негізінде бірқатар тұжырымдар жасауға ... ... ... ... (субсидия, дотация, субвенция) есебінен қаржыландыру арқылы халық ... ... ... мәселелерін шешу және ғылыми негіздеуді талап ететін салалардың жедел дамуы саясаты жүзеге асырылады. Мысалы, Италия, Норвегия, ... ... ... ... мемлекеттік бюджет арқылы бөлінетін ұлттық табыс үлесі 50% артады, ал Франция, Австрия және Германияда - 50%-ға ... Бұл ... АҚШ пен ... 30% деңгейінде [9, 143 б.].
Екіншіден, құрылымдық-инвестициялық саясатты жүзеге асыруда импортты алмастыратын және бәсекеге қабілетті өнім шығаруды ... ... ... саласындағы өнеркәсіптер мен өндірістердің жедел дамуына шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызығушылығын арттыруға мүмкіндік беретін салық салу тетігіне маңызды рөл беріледі.
Өнеркәсіптік ... ... ... ... ... байқағанымыздай, экономикалық дамудың қарқынды үлгісінің құрамдас бөлігі өте икемді құралы болып экономиканы реттеудің ақша-несие тетігі ... ... ... ... саясат пен ынталандырушы (жұмыссыз-дық бар болса) және тежеуші (инфляция бар болса) фискалдық саясатты ... ... ... ... ... бар екені байқалып отыр [11, 48 б.].
Аталған ... ... ... ... ... ... тәжірибесін тұжырымдай отырып, келесідей қорытынды жасауға болады:
- ... ... ... ... жүргізу тәжірибесі ақшаға сұраныстың кейнстық теориясының әлсіздігін айқындайды және әлсіз трансмиссиондық тетік ... ... ... мен ... ... ... ... жоққа шығарады. Терең талдау жүргізе отырып, П. Самуэльсон деген қорытынды ... ... алу ... ... мен оның қымбаттылығы өз кезегінде жеке және ... ... даму ... ... алып ... [9, 153 бет];
- дағдарыс жағдайындағы несиенің арзандылығы ... ... ... ... ... ... ... түседі деген пікір көп жағдайда дұрыс емес. Аталған жағдайда таза өндірістік инвестициялардың артуын ынталандырса, онда ... ... ... ... Егер ... мен ақша ... ... тұрақты болған жағдайда айналымдағы тауарлар көлемінің өзгерісіне ... ақша ... ... ... ... мультипликатордың абсолюттік мәндерін анықтау қиынға соқпайды. Біздің ел тәжірибесінде жиі кездесіп отырғандай, осы ... ... ... түсетін болса, бұл инфляциялық үдерістің жаңа орамын туындататын сұраныстың артуына алып келеді;
- жалпымемлекеттік мақсаттарға қол ... үшін ... ... тетігін тиімді пайдалану көп жағдайда осыған жауапты органдар әрекетінің саяси еркіндік дәрежесіне байланысты. Осы ... ... ... ... ... ... ... бойынша ірі маман Ф. Хайек келесідей қорытынды жасады: .
Экономикада бағаны реттеуді жүзеге асыру үшін жекелеген мемлекеттердің пайдаланатын ... ... ... ... ... және ол ... меншік нысандарының арақатынасына, қысқа және ұзақ мерзімдік әлеуметтік мақсаттарға, халықаралық экономикалық байланыстардың ұйымдастырылу дәрежесіне, ауыл шаруашылық өніміне баға белгілеудің ... ... ... және икемділігімен ерекшеленеді. Оның мәні фермердің ертеңгі күніне сенімділігін арттыруға негізделген. Әңгіме ... ... ... жағымсыз үрдісі жағдайында фермерге табыстың ең аз мөлшердегі деңгейіне кепілдік ... ... ... ... болып отыр. Мұндай кепілдік фермерлердің тауарлы-несиелік корпорацияларымен келісімшартқа отыруы кезінде де қамтамасыз етіледі. Тауарлы-несиелік корпорациялар фермерлерден кепілдемелік ... ... өнім ... ... ... ... бір ... (өнім көлемі х баға) несиемен қамтамасыз етеді. АҚШ-тың осы тәжірибесін Қазақстан жағдайында да қолдануға ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің басты нысаны ауыл шаруашылық өндірісінің тауарлары болып табылады. Ғылыми талдаулар ауыл шаруашылығы өндірісінің ... ... ... ... ... береді. Біріншіден, ол табиғи ауа райы жағдайына байланысты. Бұл тәуелділік табиғат факторлары жағымсыз болған кезде де кепілдемелі ... алу үшін ... сала ... мен ... ... өзекті мәселеге айналады. Оны шешуде ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасын реттеуді мемлекеттік тұрғыдан реттеу және сол тетік арқылы шаруалардың ... ... ... рөл ... ... біркатарелдерде қарастырылып отырған сала өнімдеріне бағалар деңгейін анықтауда қағидасы қолданылады.
Екіншіден, шаруашылық жүргізудің кез ... ... ... сала, әсіресе ғылыми-техникалық қамсыздандыру және инновациялық-инвестициялық шараларды ... ... ... ... ... үнемі талап еткен. Мысалы, АҚШ-та мемлекеттік жэрдем қаржысының үлес салмағы фермерлер табысының төрттен бірін, Еуропа ... ... ... ... тең ... ал ... ... үш бөлігін құрайды. Канадада осы көрсеткіштің деңгейі 40%-ға ... [16, 18б.]. ... ... ауыл ... ... көрсететін мемлекет жеке, кәсіпкерлік және жалпы мемлекеттік мүдделерді үйлестіру үшін баға белгілеу тетігін белсенді қолданатыны түсінікті.
Дамыған елдер тәжірибесі көрсеткендей, отандық ... ... ... қорғау үшін сыртқы экономикалық байланыстардың тиімділігін жоғарылату мақсатында лицензиялық, кедендік, тарифтік ... ... ... ... жөн. ... елдердегі аталған тетіктердің бірін колдану басымдылығы олардың саяси, тарихи, табиғи-экономикалық және ... ... ... ... ... әлемдік нарық пен әлемдік шаруашылыққа ену мүдделері де ескеріледі. Осы тұрғыдан Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатты жүзеге асыру бағытында жіберілген кемшіліктер мен қателіктердің алдын алуға маңызды рөл атқарады.
2 ХЛЕБОКОМБИНАТ ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ҚАРЖЫЛЫҚ ЖОСПАРЛАУҒА ТАЛДАУ
2.1 Хлебокомбинат ЖШС-тің қызметіне сипаттама
ЖШС мемлекеттік тіркеуден бастап ... ... ... табылады, өздік баланс, банктік мекемелерде есептесу шотты бар және өз атынан сотта жауап береді. ЖШС бұл жекеменшік ... ... ... табылады, ЖШС-нің банктерде өзінің есептесу шоттары бар.
Хлебокомбинат нан комбинаты АҚ құрамында 1980 жылы ... ... ... ... облысы бойынша юстиция басқармасында 2000 жылдың 20 ... ... ... ... ... Семей тамақ өнімдері комбинаты болып тіркелді. Құрылтайшылары және қатысушылары болып Юсупов Нұрлан Темирбекұлы және Қазбекова Қарлығаш Темирбекқызы табылады. 2009 жылы бұл ... ... ... ... ... ... мақсаттары:
- ҚР-ның өндірісін дамыту;
- ... ... ҚР ... ... ұлғайту;
* Салынған капиталдың және басқа салымдардың табыстылығын қамтамасыз ету;
- Тұрғындарды сапалы өніммен камтамасыз ету;
- ... және ... ... және экономикалық дамуын қамтамасыз ету.
Кәсіпорының барлық қаржыландыру қайнар көздері ... ... және ... ... ... ... Олар кәсіпорынның негізгі және айналым капиталды күрауына бағытталады. Меншікті қаражаттар ... ... ... ... ... ... өйткені, кәсіпорын коммерциялық есептесу негізімен жұмыс істесе, өзінің ісің рентабельді жүргізу үшін және қабылданатын шешімдерге жауап беру ... ол ... бір ... және ... ... ... керек. Айналым қаражаттарды қалыптастыру, кәсіпорынның құру негізінде асырылады, яғни оның жарғылық қоры құрылған кезде. Бұл ... ... ... ... болып, кәсіпорынның құрылтайшылардың инвестициялық қаражаттары табылады.
Хлебокомбинат ЖШС ҚР-ның зандылығы ... ... ... ... ... өз өзің ... негізімен жұмыс істейді, ерекшіленген мүлігімен иеленеді. Хлебокомбинат ЖШС ... ... ... ... ... косымша төленген капиталдаң, резервтік капиталдаң және таратылмаған капиталдаң тұрады.
Хлебокомбинат кәсіпорны келесі қызмет түрлерін жүзеге ... ... ... ... мен ... макарон өнімдерін шығару мен өткізу;
* кондитерлік өнімдерді шығару мен өткізу;
* шұжық ... ... мен ... сүт өнімдерін шығару мен өткізу.
Серіктестіктің мүлігі келесіден құрылады:
- ... ... ... түскен пайдасынан;
* Заңмең шек қойылмаған басқа кірістерден.
Кәсіпорынды басқарма төрағасы басқарады. ... ЖШС -де әр ... өз ... және ... ... бар. Басқарма төрағасы кәсіпорынды басқаруды өз орынбасарларының, өндірістік бөлімше бастықтарының көмегімен жүзеге асырады, олардың әрқайсысына жеке ... мен ... ... ... ... ... ... жұмыс үшін құқығын, жауапкершілігін және міндеттерін айқындайды, ... ... ... ... ... басқару аппараты жұмысшыларының қызмет бабына байланысты нұсқауларын және барлық жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... мен ... берушілер алдындағы тапсырманың, жоспардың толығымен орындалуын қамтамасыз етеді. Ұйымдастырушылық-шаруашылық, жылдық және ... ... ... жасалуын қамтамасыз етеді. Өндірістік бөлімшелердің қызметін өндірістің экономикалық тиімділігін арттыру мен дамудың жоғары ... ... ... пен ... ... бағыттайды және үйлестіреді.
Техникалық директордың функционалдық міндеттері: барлық бөлімшелердің тоқтаусыз жұмыс істеуін қамтамасыз ету, ... ... және ... ... ... ... тиімді пайдалану. Өндіріске ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар мұнда өндіріс бөлімшелері цехтарға бөлініп қарастырылады. Әр цех арнайы бір өнім ... ... оның ... ... дайындауға мамандандырылған. Бұл цехтарда құрылғылар технологиялық операциялар ... ... ... ... ... есеп пен қаржылық есептiлiктiң мақсаты мүдделi тұлғаларды дара кәсiпкерлер мен ұйымдардың қаржылық жағдайы, қызметiнiң нәтижелерi және қаржылық жағдайындағы өзгерiстер ... ... және ... ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады. Есеп саясаты Қазақстан Республикасының бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы заңнамасының талаптарына, халықаралық немесе ... ... және ... есеп ... үлгi жоспарына сәйкес, олардың қажеттiлiктерi мен қызмет ерекшелiктерi негiзге алына отырып, бухгалтерлiк есептi жүргiзу және қаржылық есептiлiктi жасау үшiн дара ... ... ұйым ... қабылдаған нақты принциптердi, негiздердi, ережелердi, тәртiп пен практиканы бiлдiредi.
Хлебокомбинат ЖШС - нің өндірістік көрсеткіштерін 1-кестеден ... ... ... өнім ... жоспары 25056 мың теңге немесе 15,8 %-ға артығымен орындалған, оның ішінде:
а) жұмыскерлер санының 24 ... (12 %) ... ... өнім ... 19008 мың теңгеге өсті;
ә) жылдық еңбек өнімділігінің 27 мың теңгеге (34 %) ... ... өнім ... 6048 мың ... өсті (1- кесте).
1-Кесте. Хлебокомбинат ЖШС-нің 2008 жылдағы өндірістік көрсеткіштері
Көрсеткіштер
Көрсеткіш деңгейі
Ауытқуы (+;-)
жоспар
нақты
абсолютті
%
Жалпы өнім, мың тг.
158400
183456
+25056
+15,8
Орташа ... ... ... ... ... өнімділігі, мың тг
792
819
+27
+3,4
1 жұмыскер орындаған адам-күндер
220
225
+5
-2,3
Жұмыс күнінің ұзақтығы, сағат
8
7
-1
-12,5
Сағаттық еңбек өнімділігі, тг
450
520
+70
+15,6
Мұндай жіктеудің мақсаты жылдық еңбек өнімділігінің ... не ... ... ... ... көрсеткішке әр фактордың әсерін есептеу үшін кейінгі есептеуден алдыңғы ... алып ... ... ... еңбек өнімділігі жоспарлағаннан 27000 теңгеге артығымен орындалды. Оның ішінде:
а) 1 жұмыскер орындаған жұмыс ... 5 ... ... ... еңбек өнімділігі 18000 теңгеге өсті: - 810000 - 792000 = + 18000 ... ... ... ... 1 сағатқа кемуінен, жылдық еңбек өнімділігі 101250 теңгеге кеміді: 708750-810 = -101250 тг.
в) ... ... ... 70 ... ... ... еңбек өнімділігі 110250 теңгеге өсті: 819000 - 708750 = 110250 тг.
Үш ... ... ... ... тең: 18000 + 110250 - 101250 = ... ... ... өнім көлемінің өзгерісіне 4 фактордың әсерін анықтау қажеттігі туындайды. ... үшін ... ... ... ... ... ... ЖШС-нің еңбектің қормен қарулану деңгейіне факторлардың әсерін есептеу үшін мәліметтер
Көрсеткіштер
Жоспар
Нақты
Абсолютті ... ... ... ... орташа жылдық құны, мың тг
60000
62720
+2720
2. Жұмыскерлер саны, адам
200
224
+24
3. Қормен қарулану, мың тг ... ... ... ... ... 20 мың ... немесе 6,7 % ға төмендеген. Оған екі фактордың әсерін табу үшін жоғарыдағы ескертуді ескере отырып, қормен қаруланудың шартты деңгейін анықтау ... ... ... 2720 мың ... ... еңбектің қормен қарулану деңгейін 13,6 мың теңге өсірсе (313,6 - 300); жұмыскерлер санының 24 адамға өсуінен оның ... 33,6 мың ... ... ... = -20 ... тізбекті алмастыру тәсілін пайдалану факторлардың байланысын, тәуелділігі мен ... ... ... етеді.
Жоғарыда айтылғанындай кәсіпорынның табыстылығы абсолютті және салыстырмалы көрсеткіштермен сипатталады. Талданып отырған кәсіпорынның табыстылығының негізгі ... және ... ... ... ... (ҚОСЫМША Ә). Қосымша мәліметтері бойынша табыстылықтың абсолютті көрсеткіштері жоғары карқынмен өсіп ... ... ... ... 32491 мың теңге не 70,5 %-ға, таза табыс 10496 мың теңге не 99,9%-ға жоғарылаған.
Бірақ табыстылықтың салыстырмалы көрсеткіштері мұндай қарқынмен өсіп ... жоқ, ... ... 2,3 пунктке (яғни өткен жылы активтердің 100 теңгесіне шаққанда 9,8 тг, есепті жылы 12,1 теңге таза ... ... ... ... ... 8,1 пунктке өсіп отыр. Мұның себебі табыстың абсолютті сомада өсуі капитал сомасьгаың да есуімен қатар жүруінде. Активтердің табыстылығының өзгерісіне таза ... ... мен ... ... ... әсер етеді. Осы факторлардың әсерін анықтаймыз (тізбекті алмастыру әдісі):
Активтердің табыстылығы (RОА) =Таза табыс / Активтер құны ... ... ... ... 2,3%-дық пунктке жоғарылаған, оның ішінде :
а) Таза ... ... 10496 мың тг не 99,9 %- ке ... ... ... 9,9 ... ... (19,7-9,8).
б) Активтердің орташа жылдық құнының 66550 мың тг не 62,3 % -ға ... ... ... 7,6 ... ... Екі фактордың әсері: 9,9-7,6 =2,3
Жиынтық капитал рентабельділігі мен капитал ... ... ... ... ... болады:
RОА =Rайн. * К айн. ... - ... ... ... табыстылығы
Rайн.- айналыстың рентабельділігі
Кайн.- капитал айналымдылығынын коэффициенті
2007 жыл: 9,8%= 7,1%* 1,38
2008 жыл:12,1 %= 11,3%* ... ... ... ... ... ... ... күшті және әлсіз жақтарын анықтауға мүмкіндік береді. Осы факторлардың әсерін абсолюттік айырмашылықтар әдісімен аныктауға болады:
1. ... ... ... ... ... ... айналымдылығының әсері: (1,07- 1.38)*7.1= - 2,2%
Яғни, ... ... ... ... рентабельділігінің 4,2 пунктке өсуінен 4,5%-дық пунктке өскен, ал ... ... 0,31 ... ... ... капиталдың рентабельділігі 2,2 пунктке кеміп отыр. Демек, Хлебокомбинат ... ... ... ... ... жалпы рентабельділікті арттыру мүмкіншілігі бар. Сол себепті ... ... ... ... оны ... ... ... аудару керек.
Ішкі қаржылық талдау барысында кәсіпорын шығаратын жеке өнім түрлерінің қаржылық нәтижесінің ... баға ... ... Жеке өнім ... ... ... нәтижесі мен ол өнімнің рентабельділігіне өнім бағасының, өнімнің ... ... ... әсер ... Өзіндік құнның өсу қарқынынан бағаның өсу қарқыны алда болуына байланысты, сату ... ... ... өнім ... ... алынған жалпы табыс өсіп отыр. Кесте мәліметтері бойынша өткен жылмен салыстырғанда өзіндік құн 14,3 % ға ... баға 22,2 % ... ... ... ... ... 1 ... артуына бағаның 1,5 пайызға артуы тура келеді.
Сонымен бірге талдау тереңірек болуы үшін нақты кәсіпорын деңгейінде өнімнің өзіндік құны мен ... сату ... не ... ... ... қажет, ол факторлардың ішінде ішкі және сыртқы, объективті және субъективті факторлар анықталып, тиісті шаралар жүзеге асырылуы тиіс.
Табыс сомасының абсолютті ... өсуі ... ... көрсеткіші - өнім рентабельділігінің деңгейінің жоғарылауымен қатар жүруде. Өнімнің рентабельділігінің өзгерісіне де жоғарыдағы 3 фактордың ... ... ... ... үшін ... ... ... сомасы 6 млн. теңгеге жоғарылағанда өнімнің рентабельділігі 8,9 пунктке жоғарылады, яғни табыстың 1 млн. теңгеге өзгерісі рентабельділіктің 1,48 пайыздық пунктке ... ... ... Сонда, өнім бағасының 4000 теңгеге жоғарылауынан өнімнің рентабельділік деңгейі 53,3 пайыздық пунктке жоғарылаған: 36млн тг*1,48= +53,3%
Өнім бірлігінің өзіндік құнының 2000 ... ... ... ... 26,7 пайыздық пунктке төмендеген: -18млн.тт*1,48 = - 26,7%. Сату көлемінің 3000 тоннаға ... ... ... ... 17,7 ... ... кеміді: -12млн.тг* 1,48= - 17,7% Үш фактордың ... ... ... ... ... ... ... денгейі 8,9 пайыздық пунктке жоғарылап, 2008 жылы 37,5 %-ды ... ... яғни өнім ... жұмсалған шығындардың әрбір 100 теңгесіне 37,5 теңге пайда алынған.
Кәсіпорын капиталы меншікті (ішкі) және заемдық (сыртқы) көздерден қалыптасады.
Қаржыландырудың негізгі көзі - ... ... Оның ... ... капитал, қосымша капитал, резервтік капитал, бөлінбеген табыс кіреді. Бірақ меншікті капитал көлемі шектеулі ... ... ... келесі көзі - заемдық капитал болып саналады. Кәсіпорын қызметін заемдық капитал есебінен ... ... ... ... ... ... ... ие болса, бұл жағдайда кей кезеңдерде ақша қаражаттары жинақталып қалып, ... ... ол ... Егер ... ... ... ... жоғары табыстылықты қамтамасыз ете алса, онда заемдық капитал есебінен өз жағдайын тұрақтандыра алады.
Дегенмен, меншікті және ... ... ... ... ... жағдайы мен тұрақтылығы тәуелді.
3-Кесте. ... ... 2008 ... ... ... құрамы мен кұрылымы
Капитал көздері
Сомасы, мың ... ... ... соңы
өзгеріс
жыл басы
жыл соңы
өзгеріс
1.Меншікті капитал
101260
103385
+2125
77,9
47,7
-30,2
2.3аемдық капитал
28785
113294
+84509
22,1
52,3
+30,2
Барлығы
130045
216679
+86634
100
100
Хлебокомбинат ЖШС-нің авансталған капиталы 86634 мың теңге немесе 66,6 %-ға жоғарылаған. Бұл ... 97,5 %-ы ... ... ... ... ... Сол себепті жыл соңында меншікті капиталдың үлесі кеміп заемдық капитал үлес салмағы өсіп ... ... ... ... ... және ... капиталдың динамикасы мен құрылымына талдау жасау қажет (4-кесте).
4-Кесте. Хлебокомбинат ЖШС-нің 2008 жылдағы ... ... ... ... мың ... ... басы
жыл соңы
өзгеріс
жыл
басы
жыл соңы
өзгеріс
1Жарғылық капитал
7171
7171
-
7,1
6,9
-0,2
2 Қосымша капитал
3595
3595
_
3,6
3,5
-0,1
3Резервтік капитал
1626
5426
+3800
1,6
5,2
+3,6
4Бөлінбеген табыс
88867
87192
-1675
87,7
84,4
-3,3
Барлығы
101260
103385
+2125
100
100
Кезең аралығында меншікті ... ... 2125 мың ... ... 2,1 %-ке өскен, ол резервтік капиталдың өсуінен болып отыр. Жарғылық және қосымша капитал сомасы өзгермеген.
Қазіргі таңда Хлебокомбинат жауапкершілігі ... ... ... ... аумағындағы жүзден астам ірі коммерциялық ұйымдармен тығыз қарым-қатынаста жұмыстар ... ... ... ... ... 18 қаласындағы өздерінің жеке филиалдар (Алматы, Астана, Қарағанды, Жезқазған, Шымкент, Қызыл-Орда, Тараз, Талдықорған, Қостанай, Өскемен, ... ... ... ... Орал, Көкшетау, Петропавловск) желісі және сауда үйлері ... ... ... ЖШС даму ... ... көрсетеді, бұл аймақта тиімді орналасуымен және кәсіпорынның өнделген даму стратегиясына байланысты. Материалдық ресурстардың арзандығы және жақындығы ... ... ... ... дәлелдейді.
2.2 Кәсіпорынның қаржылық жоспарының құрылымы
Нарықтық экономикада қаржылық жағдайдың беталысын анықтау қажеттілігі туындайды. Кәсіпорынға ... ... ... құру ... Қаржы стратегиясы - бұл кәсіпорынның жалпы стратегиясынын құраушы бөлігі болып саналады. Ол кәсіпорынды қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету жөніндегі іс-амалдардың бас ... ... мен оны іске ... ... ... ... стратегия теориясы іс жүргізудің нарықтық заңдылықтарын зерттейді, кәсіпорынның жаңа ортада тіршілік ету, даму үлгісін жасайды. Қаржылық ... ... ... ... жағдайды талдау; кәсіпорын мүлкін оңтайландыру; табысты бөлу, қолма-қол және ... ... есеп ... ... ... және баға ұстану саясаты; құнды қағаздар саясаты.
Қаржы стратегияларын басты және оралымды, басты стратегиялық мақсат және жекелеген ... ... ... ... деп ... Басты қаржы стратегиясы деп кәсіпорынның ұзақ мерзімді кезеңге арналған ... ... ... ... өз ... ұзақ ... ... мерзімді және ағымдық қаржылық жоспарлау жүйесін қолданатын ... онда ... ... де ... ... ... ... ол, негізінен: ұзақ мерзімді жоспарлауда - үштен бес жылға ... орта ... ... - бір ... үш ... дейін; ағымдық жоспарлауда -тоқсанға, бір айға немесе, егер қажет болса, одан да қысқа мерзімге жасалынады. Оралымды ... ... ... ... - ... жоспарланған кезең ішінде барлық жалпы табыс пен шығын қаражаттары қамтылады. Табыстар мен шығындарды осылай мұқият есептеп жоспарлаған жағдайда ғана ақша ... ... ... ... ... басым түсуіне қол жеткізуге болады.
Қаржының басты стратегиялық ... - ... оның ... ... қажетті әрі жеткілікті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету.
Қаржылық ... ... ... ... қол жеткізетін тәсілдер мен іс-әрекеттерді қамтиды, атап айтқанда: қаржы ресурстарды құру және оны ... ... ... ... ... ... анықтап, ресурстарды сонда шоғырландыру; мақсаттарды дәрежесіне қарай бөліп, оларға кезең-кезеңмен қол жеткізу; қаржылық іс-әрекеттің кәсіпорынның экономикалық жағдайы мен материалдық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы-экономикалық жағдайын шынайы түрде ескеріп отыру; стратегиялық резервтер құру және ... ... және ... ... және қаржылық мүмкіндіктерін есепке алу; бәсекелестерінен жоғары дәрежеге қол жеткізу үшін күресу және ... ... ... ... ... ... ... стратегиясының теориясы мен тәжірибесін ұштастырғанда, сонымен бірге, қаржылық стратегия ... ... ... ... келген жағдайда ғана толық қамтамасыз етіледі. Қаржы ... ... ... ... ... оны ... үдерісінде, яғни кәсіпорын ішіндегі қар-жылық жоспарлауды ұйымдастыру барысында іске асады. Кәсіпорынішілік жоспарлауды ұйымдастыруда басым бағыттың бірі - ... ... ... ... ... ... ... Бизнес-жоспар кәсіпорынішілік жоспарлау құжаты бола отырып, кәсіпорынның өндірістік және коммерциялық іс-әрекетінің барлық негізгі аспектілерін қамтиды. ... ... ... ... ... ... сараптап, соған қоса қаржылық-шаруашылық мәселелерді шешу жолдарын белгілейді. Қазіргі қолданыстағы ... ... ... етіп ... Ал ... елдер тәжірибесі мен өз кәсіпорындарымыз жинақтаған әзірге тым аз тәжірибесі көрсеткендей, бизнес-жоспар құру - өмір ... ... ... Осы ... ... кәсіпорындардың өндірістік-техникалық-қаржылық жоспар-ларын әкімшілік басқару жүйесінде құруы мен іске асыруын және оның ... ... ... - төлемдер күнтізбесін салыстырма түрінде келтіруге болады.
Төлемдер ... ... ... ... мен шығысын өзара үйлестіре отырып, дұрыс ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Күнтізбе құру міндетті емес, дегенмен, көптеген кәсіпорындардың ... ... ... ... оларға ауыр қаржылық жағдайы кезеңі туындайтынын алдын ала көріп-біліп, ... ... ... ... ... ... табу үшін дер екезінде қажетті шара қолдануға мүмкіндік береді. Бизнес-жоспарын қаржы ... ... ... ... ... жоспарлау құжатымен салыстыруға болмайды. Олардың тек жекелеген жоспарлау әдістері ғана ұқсас. Нақтырақ ... ... ... және орта ... жоспарлау мәселелерін шешетін және стратегиялық мақсатқа ие ... ... ... ... ... ... орнаған (немесе кеңейген) жағдайда, сыртқы экономикалық мәселелерді де шешуге бағытталады. Бизнес-жоспар құрудағы шетелдік және отандық тәжірибеге сүйенер ... оның ең ... ... - ... ... ... көзіміз жетеді. Қаржылық бөлім (қаржылык жоспар) қаржылық нәтижелер болжамын қамтиды, бұл - қосымша инвестициялық мұқтаждық және қаржыландыру ... ... ... ақша ... ... ... нүктелерін анықтау және т.б. құжаттар жасау деген сөз.
Сонымен қатар, қаржылық жоспар құру кезінде кәсіпорынның қаржылық дамуына қажетті қаражаттарды анықтау үшін ... ... ... жоба ... бағалауды қажет етеді деп болжанады. Бұл ... - ... ... ... ... экономикалық тиімділік жағынан негізделген болуы ... ... ... ... барлық көрсеткіштердің негіздемесі болғанда ғана қаржылық нәтижелер болжамы нақты болады. Мысалы, сатудан түскен ... ... ... ... ... және ... маркетингтік зерттеулерге негізделуі тиіс. Болжамдық есептеу дәлдігіне өндіріске жұмсауы жоспарланған материалдар мен шығындар көлемі көбірек ... ... Оны ... кезінде жоспарлық кезең ішінде орын алуы мүмкін өзгерістерді ескере отырып, ... ... ... ... ... ... көлемін, сатылған өнімді өндіруге жұмсалған шығындар, сатылымнан бөлек операциялардан ... ... пен ... ... ... ... және ... өткізуге қажет қосымша резерв көздерін табуды көздеу керек, мұндай қосымша мүмкіндіктер кәсіпорын іс-әрекетінің бейіміне қарай құрылған бизнес-жоспарда ... ... ... ... ... ... нәтижесінде анықталған қосымша қаржы мүмкіндіктері шынайы бағалануы үшін оны жоспарлық кезеңнің әр түрлі ... ... ... ... бірнеше нұскада жасау қажет.
Дисконтталатын ақша ағындары үлгісі қаржы-шаруашылық іс-әрекет нәтижелерін болжау негізінде құралады. Бұл жағдайда жалпы қаржылық нәтиже ... ... ... ... іске ... әр ... ... ақша ағындары және жоспарлық кезеңнен тыс ағымдық дисконтталатын құн жиынтығының реті есептеледі. ... ақша ... ... құру мен оны ... ... ... ... нәтижелер болжамындағы шығындардың басым бөлігі төлемдер кезектілігін көрсетпейтіндігінен келіп туындайды. Дәлірек айтқанда, пайда ... ... ... ... білдірмейді, ал есепшотта қаржы болуы кәсіпорынға пайда түсті деген сөз де ... ... ... құру ... ... басты міндеті - ақша қаражаттары түсу және жұмсалуын белгілі бір уақыт кезінде бірдей болуың ұйымдастыру, ... ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Жоғарыда айтылып өткендей, бизнес-жоспарды бағалау инвестициялық жоба ретінде бағалауды қажет етеді. Осы арада жобаны жүзеге ... ... (бұл - ... ... ... ... жұмсалған ақша қаражаттарының орны кейінгі жылдары сол инвестициядан түскен ... ... ... ... есте ... керек. Осы сомалар тепе-теңдігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... жобаны жүзеге асыру кезеңі ішінде инвестицияның косымша қаражаттар құнына түзету енгізіледі. Аталған үдеріс дисконттау деп ... ... ... ... ақша ... ... ... (дисконтталған, келтірілген) құнын көрсетеді. Бастапқысынан басқа іске асырылатын барлық кейінгі инвестициялар да олардың ағымдық құнына келтіріледі. Ол үшін олардың құны ... ... ... құн ... ... құн коэффициенті = 1 / (1 + р)n, ... р - ... ... ... ... (пайда мөлшері немесе инвестор талап еткен табыс деңгейі);
n -жылдар саны.
Ақша қаражаттарының қозғалысы кәсіпорын теңдестігінің активі мен пассивінде болып ... ... ... ... ... ал ақша ағыны - шаруашылық іс-әрекет үдерісіндегі табыстар мен төлемдерді теңестіреді.
Қаржылық ... ... ... ... ... іске асыру кезеңі ішінде ақша ағындарының үлгісі құрылады. Мұнда ақша ағындары ... ... ... ... құны ... Ол ... осы ағындардың жоспарлық кезеңнен тыс жердегі құнын білдіреді және келесі формуламен есептеледі:
W = СFn (1+n) / (r + g) ... СҒn - ... ... ... ... ақша ... - ... мөлшерлемесі;
g - ақшалай пайданың көбею қарқыны;
(1+g) - ақшалай пайданың өсу қарқыны.
Есептеулер ... таза ... ... құн мөлшері оң шама болуы тиіс, бұл дегеніміз - салынғын инвестициялар дисконт мөлшерлемесі деңгейінде пайда табуға мүмкіндік ... ... сөз. ... соң ... ішкі ... ... Есептеуде әр түрлі дисконт мөлшерлемелері қойылып, ағымдық (дисконтталған) құн ... ... ... ... бірақ теріс мәнге өтіп кетпеуі ескеріледі. Алынған нәтиже қандай уақыт аралығында болатындығы анықталады. Аталған кезең жоба өтелуінің дисконтталған кезеңі деп ... ... ... осы ... несиелік қарыздарды өтеу графигі де келтіріледі.
Келтірілген құжаттарға қосымша графиктік және ... ... ... ... (табыстылық шегі) анықталады. Табыстылық шегі - кәсіпорынның сатылымнан түскен табыс бойынша ... ... ... ... да ... аралығы. Табыстылық шегін анықтау әдістері өте күрделі болғандықтан, іс жүзінде залалсыздық шегіне жетті деп тану үшін жай ғана ... таза ... ... жеткілікті.
Жоспарлау тәжірибесінің мақсатына қарай бизнес-жоспарлардың бірнеше түрлері белгілі: өндірістік бизнес-жоспар немесе кәсіпорынды дамыту бизнес-жоспары; инвестициялық ... жаңа ... жаңа ... мен ... құрудың бизнес-жоспары; несие алу үшін бизнес-жоспар және т.б.
Қаржылық жоспар бөлімінде қарастырылған материалдарды жинақтап, құндық ... ... ... Бұл ... ... ... ... ол бойынша жобаны жүзеге асыру шығындары жоспарланып, оның тиімділігі анықталады. Қаржылық ақпараттардың ... мен ... оның ... түрлері салалық ерекшелікке, бизнес-жоспар мақсатына қарай, инвестициялар мен кредиторлар талаптарының әр түрлі болуы мүмкін.
Бұл бөлімде ... ... ... ... тиіс: сатылу көлемі мен жалпы пайда, айналым және өндіріс шығындары мен инвестициялардың жалпы көлемі, ... мен ... ... ... жеке және ... ... пайдалану, олардың көздері мен қарыздарды төлеу мерзімдері, салымның өтелу мерзімі, дивидендтерді төлеуді бастау мерзімі. ... ... ... ... ... ... мен ... қаржыландырудың сызбасы, қарыз алушылардың жауапкершілігі мен жобада қабылданған кепілдіктер жүйесі толық суреттелуі тиіс. Қаржы жоспары екі бөлімнен тұруы мүмкін:
1. ... ... ... ... ... тиімділік көрсеткіштерінің есебі.
Тәжірибеде бизнес-жоспардағы қаржылық жоспардың бірінші бөлігі көбінесе негізгі үш құжатпен көрсетіледі: ... және ... ... ақша ... мен ... ... және ... жиынтық жоспары.
Табыс және шығын жоспары. Болжам көбінесе алғашқы үш жылға және келесі кезеңдерге жасалады. Ол келесідей көрсеткіштерден тұрады: тауарларды ... ... ... ... табыс; өнім өндірісінің шығындары, сатудан түскен пайда; жалпы өндірістік және ... ... ... ... ... өзіндік құнға енгізілген амортизациялық аударымдар және қаржылық нәтижеге жатқызылатын салықтар, негізгі қарыздан құтылу және несие пайыздарын төлеу (капитал үшін ... ... ... ... салыққа төленген пайда, таза пайда. Құжаттың негізгі міндеті - алдағы бірнеше жылдың ... ... ... ... деңгейінде күтілген пайданың қалыптасуын көрсету (бірінші кезекте сатудан түскен табыс пен шығындар).
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы жоспар (кассалы жоспар-бюджет). Ақша ... ... ... мақсаты - түскен және жұмсалған қаражаттардың біртектілігін тексеру, яғни ... ... ... ... ... есеп ... ақша ... есебімен дер уақытында төлеуге қабілеттілігін тексеру. Ақша қаражаттарын болжау күтілген табыстар мен ақша ... ... ... пен ... ... ... ... бойынша бөліп көрсетеді. Ақша қаражаттары қозғалысын құрудың негізі - сату көлемін болжау болып табылады. Ол кәсіпорынның болашақ табыстарын ... Ақша ... ... кезінде - ақша ағымдарын, пайыздық және инфляция деңгейінің өзгеріс, салық ... ... ... ... қажет.
Кәсіпорынның активтері мен пассивтерінің жиынтық теңдестігі. кәсіпорынның бірден-бір уақыттағы қаржылық жағдайын сипаттайды, қандай қаржыландыру қаражаттары бар екендігін және бұл ... ... ... ... Бұл ... ... асырудың бірінші кезеңінің басы мен аяғында жасалуы керек. Жиынтық теңдестік несие беруші мекемелердің мамандарының үлкен қызығушылығын тудырады, ... ... ... ... бұл ... ... ... қаржыландыратындығын бағалауға мүмкіндік береді.
+ Хлебокомбинат ЖШС-тің қаржылық көрсеткіштерін
талдау
Балансты оқу баланс көлемін есептік кезеңнің соңындағы және ... ... ... басталады. Біркелкі өндірістік жағдайда баланс жиынтығының өсуі ... боп ... ... ... ... ... кейін өндіріс және сату көлемімен, ұйымның кірісімен ара-қатынасын айқындайды. Өндірістің және сату көлемінің баланс жиынтығына ... өсу ... ... ... бұл қаражаттардың тиімді пайдалануын көрсетеді. Балансты оқу баланс валютасының өзгерісін анықтаудан басталады (ҚОСЫМША Ә). Хлебокомбинат ЖШС-де ... 2008 жылы ... ... 86634 мың ... не 66,6% - ға ... ... ... өсуі субъектінің өндірістік мүмкіншілігінің өсуін көрсетеді және оң бағаланады.
Баланс активінде ақша қаражаттарының, қаржылық салымдардың, негізгі ... ... өсуі оң ... ... ... ... бөлінбеген табыс бабының сомасының өсуі оң бағаланады. Егер кәсіпорын қалыпты жұмыс істесе, онда ... ... ... сақталуы тиіс:
1)Активтің 1-бөлімінің жиынтығы пассивтің 1-бөлімінің жиынтығынан аз немесе меншікті капитал сомасы ұзақ мерзімді активтер сомасынан көп ... ... Бұл ... ... ... егер кәсіпорын қалыпты жұмыс істесе, онда оның меншікті капиталы толығымен ұзақ мерзімді активтерге ғана ... бір ... ... айналыс қаражаттарына жұмсалуы тиіс.
2) Ағымдағы активтер сомасы ағымдық міндеттемелер сомасынан көп болуы тиіс. Бұл ... ... ... ... ... егер кәсіпорын қалыпты жұмыс істесе, онда оның айналыс қаражаттарының бір ... ... ... ... ... тиіс. Басқаша айтсақ, кәсіпорын ағымдық міндеттемелерін бірден толықтай өтеген ... ... оның ... ... ... ... ... керек. Хлебокомбинат ЖШС-де екі кезеңде де жоғарыдағы теңсіздіктер сақталады және кәсіпорын соңғы жылды ... ... ... Осы ... ... қаржылық жағдайына оң баға беруге болады.
Баланс бойынша ЖШС-нің ұзақ ... ... ... ... ... қалыптасқан және негізгі қорлар құны жыл ішінде 5,7 %- ға ... Ал ... ... құны 1,4 есеге артқан. Ағымдық активтердің құрамы мен құрылымына 5-кесте көмегімен талдау жасауға болады.
5-Кесте. Хлебокомбинат ЖШС-нің 2008 жылдағы ... ... ... мен құрылымы
Мүлік түрлері
жыл басы
жыл аяғында
өзгеріс (+,-)
мың тг
%
мың тг
%
мың ... ... оның ... ... 245,0
- дебиторлық берешек
35372
55,0
76571
49,5
+41199
+ 116,5
- ақша қаражаттары мен қаржылық салымдар
8441
13,1
7362
4,8
-1079
-12,8
Кәсіпорынның қаржылық жағдайына заемдық капиталдың құрамы мен құрылымы ... әсер ... яғни ... қысқа мерзімді міндеттемелердің арақатынасы (6-кесте).
Хлебокомбинат ЖШС-нің заемдық капиталы 84509 мың теңге не 3,9 есеге артқан. Осы өсімнің 77 % -ын ... ... ... ... ... ... қарыздың басқа түрлері де өсіп отыр. Кредиторлық қарыздың жинақталуы жағымды құбылыс емес, сол себепті талдау барысында ... ... ... болу ... ... олар бойынша төленген айыппұл сомаларын анықтау қажет. Ол үшін балансқа қосымшаларды, аналитикалық бухгалтерлік есеп мәліметтерін пайдалану қажет.
6-Кесте. ... ... 2008 ... ... ... құрамы мен кұрылымының ... ... ... мың ... ... ... соңы
өзгеріс
жыл басы
жыл соңы
өзгеріс
1 Ұзақ мерзімді несие
-
-
-
-
-
-
2 Қысқа мерзімді ... ... ... бойынша қарыз
-
1957
+1957
-
1,7
+1,7
-зейнетақы қорына қарыз
306
2161
+1855
1,1
1,9
+0,8
-басқа да кредиторлар
-
257
+257
-
0,2
+0,2
Барлығы
28785
113294
+84509
100
100
Баланс өтімділігін ... ... ... ... ... актив топтарын өтелу мерзіміне байланысты топтастырылған пассив топтарымен салыстыруға негізделеді.
Өтімділік дәрежесі бойынша актив баптары 4 топқа біріктіріледі:
А1 - абсолютті ... (ең ... ... - ақша ... мен ... ... қаржылық салымдар.
А2 - жедел өтімді активтер - қысқа мерзімді дебиторлық берешектер.
А3 - жай өтімді активтер - тауарлы - ... ... мен ұзақ ... ... ... - Қиын ... активтер - ұзақ мерзімді активтер жиынтығы (қаржылық салымдарсыз).
Сәйкесінше, баланс пассиві өтелу жылдамдығы ... 4 ... ... - ең жедел міндеттемелер - кредиторлық берешектер, несиенің уақыты жеткен бөлігі.
П2 - қысқа мерзімді міндеттемелер - қысқа мерзімді ... мен ... - Ұзақ ... ... - ұзақ ... ... мен заемдар.
П4 - Тұрақты міндеттемелер - меншікті капитал жиынтығы.
Баланс пассивінің 3 бөлімінің өтелу ... ... ... ... ... ... Жоғарыдағыдай топтастырудан кейін баланс өтімділігіне баға беру үшін актив пен пассив топтары салыстырылады. Егер ... ... ... онда ... абсолютті өтімді болады: А2>П2, А3>П3, А4 П2, А3>П3, А4

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындағы қаржылық жоспарлау мен болжамдау38 бет
Кәсіпорындағы қаржылық жоспарлауды ұйымдастыруды жетілдіру69 бет
Кәсіпорындағы қаржылық қорларды жоспарлау, бақылауды талдау20 бет
Кәсіпорындағы қаржылық-шаруашылық қызметті жоспарлау6 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
"ОҚО Мақтарал ауданы Тоған ЖШС жер алқабын суғару жүйесін жетілдіру."99 бет
"Ұлан" шаруа қожалығы17 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы5 бет
1970-1990 жылдардағы Қазақстан15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь