Ақша-несие саясатының механизмі және оның ерекшелігі


Монетарлық саясат өте күрделі табыстау механизмінен тұрады. Жалпы саясаттың тиімділігі әр банктің сапалы жұмысына тәуелді. Ақша-несие саясатының төрт түрлі табыстау механизмін қарастыруға болады:
1.Орталық банк саясатының салдарынан нақты ақша ұсынысының (М1Р)9
мәнінің өзгеруі;
2.Ақша нарығындағы пайыз мөлшерлемесінің өзгеруі;
3.Пайыз мөлшерлемесінің динамикасына байланысты жиынтық әсіресе, инвестициялық шығындардың реакциясын;
4. Жиынтық сұраныстың өзгеруіне байланысты өнім көлемінің өзгерісі.
Ақша ұсынысының өзгерісі мен жиынтық ұсыныс реакциясының арасындағы тағы екі аралық баспалдақ жатыр, осы жағдайлар соңғы нәтижеге көп әсер етеді.
Нарықтық пайыз мөлшерлемесінің өзгерісі экономикалық агенттердің қоржын активтерінің құрылымының өзгеруіне байланысты болады., ал бұл өзгерістер Орталық банктің ақша несие саясатын кеңейтудің салдары. Мұндай саясаттың салдары ретінде активтің басқа түрлерін сатып алу, несиенің арзандауы, нәтижесінде мөлшерлемесінің төмендеуі байқалады. Ақша нарығының реакциясы LD қисығының тікшелеу болуынан ақшаға сұраныстың сипатына, түріне тәуелді болады.
Ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне байланысты сезімтал болса, онда ақша жиынының өсуіне пайыз мөлшерлемесінің болымсыз өзгеруі әсер етеді және керісінше ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің едәуір төмендеуі алып келеді.
Келесі қадам пайыз мөлшерлемесінің өзгерісіне байланысты жиынтық сұранысты түзету болады. Әдетте пайыз мөлшерлемесінің дианимакасына инвестициялық шығындар әсер етеді деп есептеледі.
Егерде ақша нарығында пайыз мөлшерлемесінің едәуір өзгерісі болды деп жорамалдасақ, онда пайыз мөлшерлемесінің динамикасына инвестициялық сұраныстың сезімталдығы байқалады. Басқа жағдайлар тұрақты болса, онда осы шартта жиынтық табыстың мультипликаторлық мәнінің кеңеюі пайда болады. Табыстау механизмі қадамдарының бұзылуына байланысты ақша саясатының төмендеуі немесе мүлдем нәтижесіз болуы мүмкін. Мысалы, ақша нарығында пайыз мөлшерлемесінің жинтық сұраныс реакциясының болмауы, өнім көлемі мен ақша жиынының арасындағы байланысты үзеді. Мұндай құбылыс нарықтық экономикаға көшіп келіп жатқан мемлекеттерде байқалады. Ақша саясатын жүргізуде табыстау механизмінің сапалы жұмысынан басқа да қиындықтар кездеседі. Орталық банктің пайыз мөлшерлемесін бір тұрақты деңгейде ұстап тұру арқылы инвестицияны тұрақтандырады. Ол Орталық банктің пайыз мөлшерлемесін өзгертуі экономикаға әр уақытта дұрыс әсер етпегенде орындалады. Егер

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




1. Ақша-несие саясатының механизмі және оның ерекшелігі.

Монетарлық саясат өте күрделі табыстау механизмінен тұрады. Жалпы саясаттың тиімділігі әр банктің сапалы жұмысына тәуелді. Ақша-несие саясатының төрт түрлі табыстау механизмін қарастыруға болады:
1.Орталық банк саясатының салдарынан нақты ақша ұсынысының (М1Р)9
мәнінің өзгеруі;
2.Ақша нарығындағы пайыз мөлшерлемесінің өзгеруі;
3.Пайыз мөлшерлемесінің динамикасына байланысты жиынтық әсіресе, инвестициялық шығындардың реакциясын;
4. Жиынтық сұраныстың өзгеруіне байланысты өнім көлемінің өзгерісі.
Ақша ұсынысының өзгерісі мен жиынтық ұсыныс реакциясының арасындағы тағы екі аралық баспалдақ жатыр, осы жағдайлар соңғы нәтижеге көп әсер етеді.
Нарықтық пайыз мөлшерлемесінің өзгерісі экономикалық агенттердің қоржын активтерінің құрылымының өзгеруіне байланысты болады., ал бұл өзгерістер Орталық банктің ақша несие саясатын кеңейтудің салдары. Мұндай саясаттың салдары ретінде активтің басқа түрлерін сатып алу, несиенің арзандауы, нәтижесінде мөлшерлемесінің төмендеуі байқалады. Ақша нарығының реакциясы LD қисығының тікшелеу болуынан ақшаға сұраныстың сипатына, түріне тәуелді болады.
Ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне байланысты сезімтал болса, онда ақша жиынының өсуіне пайыз мөлшерлемесінің болымсыз өзгеруі әсер етеді және керісінше ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің едәуір төмендеуі алып келеді.
Келесі қадам пайыз мөлшерлемесінің өзгерісіне байланысты жиынтық сұранысты түзету болады. Әдетте пайыз мөлшерлемесінің дианимакасына инвестициялық шығындар әсер етеді деп есептеледі.
Егерде ақша нарығында пайыз мөлшерлемесінің едәуір өзгерісі болды деп жорамалдасақ, онда пайыз мөлшерлемесінің динамикасына инвестициялық сұраныстың сезімталдығы байқалады. Басқа жағдайлар тұрақты болса, онда осы шартта жиынтық табыстың мультипликаторлық мәнінің кеңеюі пайда болады. Табыстау механизмі қадамдарының бұзылуына байланысты ақша саясатының төмендеуі немесе мүлдем нәтижесіз болуы мүмкін. Мысалы, ақша нарығында пайыз мөлшерлемесінің жинтық сұраныс реакциясының болмауы, өнім көлемі мен ақша жиынының арасындағы байланысты үзеді. Мұндай құбылыс нарықтық экономикаға көшіп келіп жатқан мемлекеттерде байқалады. Ақша саясатын жүргізуде табыстау механизмінің сапалы жұмысынан басқа да қиындықтар кездеседі. Орталық банктің пайыз мөлшерлемесін бір тұрақты деңгейде ұстап тұру арқылы инвестицияны тұрақтандырады. Ол Орталық банктің пайыз мөлшерлемесін өзгертуі экономикаға әр уақытта дұрыс әсер етпегенде орындалады. Егер экономикада өрлеу болса және жалпы ұлттық өнім өссе, онда ақшаға трансакциялық сұраныс өседі. (нақты ЖҰӨ ақшаға сұраныстың бір параметрі).
Ақша ұсыныстың тұрақты жағдайында пайыз мөлшерлемесі өседі, демек ақша ұсынысын бұрынғы қалыпты жағдайда ұстау үшін, Орталық банк ақша ұсынысын өсіруі үшін қажет. Мұндай жағдай ЖҰӨ өсуін қосымша ынталандырады және инфляцияның пайда болуына әкеледі.
Экономикадағы құлдырау және ақшаға сұраныстың азаюы жағдайында Оталық банк пайыз мөлшерлемесінің төмендеуін болдырмау үшін, ақша ұсынысын азайту қажет. Бірақ мұндай жағдай жиынтық сұранысты төмендетіп, экономикадағы құлдырауды шиеленстіре түседі.
Ақша-несие саясатының жанама әсерлерін де ескерген жөн.
Мысалы, егерде Орталық банк ақша ұсынысын өсіру қажет деп есептесе, онда ол құнды қағаздар нарығынан облигация сатып алу арқылы ақша базасын кеңейте салады. Бірақ, ақша ұсынысының өсуімен қатар пайыз мөлшерлемесі төмендегідей. Бұл жағдай екі коэффициентке әсер етуі мүмкін (CR және YY).
Халық депозиттегі қаржыларының бір бөлігін нақты ақшаға айналдыра алады, онда СД =CY банктер артық резервтерін өсіреді, ол RD =YY мәнін өсіреді. Мұндай шаралардан кейін ақша мультипликаторы төмендейді, бұл жағдай ақша жиынын кеңейту тенденциясының төмендеуіне әсер етеді.
Ақша-несие саясаты көлемді сыртқы кешеуілдеуге ие бола алады, шешім қабылдағаннан бастап, нәтижеге дейін, өйткені экономикадағы инвестициялық белсенділік өзгерісіне байланысты пайыз мөлшерлемесі тербелістері ЖҰӨ көлеміне әсер етеді, мұндай құбылыстар ұзаққа созылады.
Ақша-несие саясаты салық-бюджет және сыртқы экономикалық саясатпен тығыз байланысты.
Егерде Орталық банк тұрақты айналым курсын ұстап тұруды көздесе, онда дербес, тәуелсіз ішкі ақша саясаты болуы мүмкін емес, өйткені айналымы курсты ұстау мақсатындағы әрекеттер, валюталық резервтердің көбеюі және азаюы экономикадағы ақша жиынының өзгеруіне әкеледі.
(Мысалы, валюта сатып алғанда экономикадағы ақша ұсынысы өседі). Салық-бюджет және ақша саясаттарын бір-біріне сәйкес келтіру белгілі қиындықтарды тудырады. Егер мемлекет экономиканы мемлекеттік шығындарды көбейту арқылы ынталандырса, онда мұндай іс-әрекеттердің нәтижесі ақша саясатымен байланысты болады. Қазыналық саясаттың нәтижесінде бюджетте тапшылық болса, онлда мұндай жағдайда тиімді, тұрақты монетарлық саясат болмайды.
Салық - бюджет экспансиясы.
Мемлекеттің шығындарының өсуі және салық мөлшерінің төмендеуі ығыстыру әсеріне алып келеді, бұл жағдай ынталандырылған қазыналық саясаттың нәтижесін едәуір төмендетеді.
Егер мемлекеттік шығындар өссе, онда жиынтық шығындар және табыс өседі, осының салдарынан тұтыну шығындары (С) өседі. Тұтынудың өсуінің салдарынан табыс (У) және жиынтық шығындар өседі. Табыстың өсуі ақшаға деген сұранысты өсіреді, өйткені экономикада көптеген келісім-шарттар жүргізіледі. Егер ұсыныс тұрақты болса, ақшаға деген сұраныстың өсуі пайыз мөлшерлемесін (R) өсіреді. Ал пайыз мөлшерлемесінің өсуі инвестиция деңгейіне және таза экспортты (Х п ) төмендетеді. Кей жағдайда таза экспорттың төмендеуі, импорттың өсуінен де болады.
Қорыта айтқанда, ынталандырылған қазыналық саясаттың нәтижесінде бір жағынан жұмыс бастылық пен өнім көлемі өседі, ал екіншіден ығыстыру әсерінің өнім көлемі төмендейді. (Қосымша С).
Егер таза экспорт пен инвестициялық ығысуы болмаса, онда мемлекеттік шығындардың өсуі және салықтың төмендеуі салдарынан У-тің өсуі (У 0 У) мәніне тең.
Ақша-несие экспенциясы.
Ақша ұсынысының өсуі ығыстыру әсерінсіз, қысқа мерзім кезеңіндегі экономиканың өсуін қамтамасыз етеді, бірақ таза экспорттың өзгерісіне қарама-қайшы әсерін тигізеді. Ақша жиынының өсуі (МS) пайыз мөлшерлемесінің (R) төмендеуіне алып келеді, өйткені несиеге берілетін ресурс ұлғаяды, ал несие бағасы төмендейді. Бұл жағдай инвестицияның өсуіне әсерін тигізеді. Қорыта айтқанда, жиынтық шығындар және табыс (У) өседі, демек тұтыну да (С) өседі. Таза экспорт өзгерісі (Хп) бір-біріне қарама-қарсы екі фактордың әсерінде болады.
-Таза экспорттың төмендеуіне алып келетін жиынтық табыстың өсуі.
-Пайыз мөлшерлемесінің төмендеуіне алып келетін жиынтық табыстың өсуі.
-Таза экспорт (Хп) мәні шамасының өзгеруі (У) және (R) өзгерістеріне және (п) коэффициенті мен импорттаудың шекті бейімділігінің мәніне тәуелді. Ақша-несие және салық-бюджет саясаттарының салыстырмалы тиімділігі келесі шарттарға тәуелді:
а) нарықтық пайыз мөлшерлемесінің динамикасына таза экспорт пен инвестиция өз сезімталдық көрсетсе, онда сезімтал коэффиценттері (d жєне n) салыстырмалы қарағанда аз мәнді болады.
Бұл жағдайда пайыз мөлшерлемесінің (R) болымсыз өсуі, таза экспортпен инвестицияның әлсіз ығыстыруына алып келеді, сондықтан табыстың (У) жалпы өсімшесі елеулі болады.

Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының негізгі бағыттары.

Ақша-кредит саясатының негізгі бағыттары - Ұлттық банктің негізгі тұжырымдамалық құжаттарының бірі, ол жыл сайын үш жылдық кезеңге алдағы жылда жүргізілетін шаралар жан-жақты көрсетіле отырып жасалады. Онда негізгі макроэкономикалық өлшемдердің болжамдары бар. Мәселен, инфляцияға болжамды Ұлттық банк елдің әлеуметтік-экономикалық даму динамикасын, сыртқы экономикалық ахуалды және ақша-кредит саясатын сипаттайтын өлшемдерге жасалған талдау негізінде әзірледі.
Ел экономикасының бұдан кейінгі ахуалының энергия ресурстарының, әсіресе мұнайдың бағасына және елге әкелінетін капиталға тәуелділігі ескеріле отырып, инфляцияның 2007-2009 жылдарға арналған болжамын жасау кезінде экономика дамуының 3 сценарийі қарастырылды:
капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайдың қалыпты бағасы сценарийі;
капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайдың қалыпты бағасы сценарийі;
мұнайдың жоғары бағасы сценарийі.
Капиталдың қалыпты әкелінуі жағдайындағы мұнайдың қалыпты бағасы сценарийі бойынша мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ долларынан кем, ал капиталдың әкелінуі соңғы 2 жылда әкелінген капиталдың орташа көлемінен төмен болады деп болжанады. Бұл сценарий бойынша орташа жылдық инфляция 2007 жылы 6,2 -7,2 пайыз, 2008 жылы -6,0-.7,0 пайыз, 2009 жылы- 6,0-7,0 пайыз шегінде болады.
Капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайдың қалыпты бағасы сценарийі бойынша сырттан алынатын қарыздың төмен құнының және мұнай бағасы динамикасыныңқатынасындағы белгісіздіктің сақталуы банктердің сырттан қарыз алуын одан әрі ұлғайтуына және мұнай өндіру жобаларын қаржыландыруды ұлғайтуға ықпал етеді деп болжанады. Бұл сценарий бойынша инфляция 2007 жылы -7,3-8,3 пайыз, 2008 жылы-6,9-7,9 пайыз, 2009 жылы-6,9-7,9 пайыз шегінде болады деп болжанады.
Мұнайдың жоғары бағасы сценарийі іске асырылған жағдайда мұнай-газ жобаларын қосымша қаржыландыру және банктер мен кәсіпорындардың сырттан қарыз алуы ұлғаяды деп болжанады.Инфляция 2007 жылы -8,2-9,2 пайыз,2008 жылы-8,0-9,0 пайыз, 2009 жылы-8,0-9,0 пайыз шегінде болады деп болжанады.
Ұлттық банктің орташа жылдық инфляцияның төменгі деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған ақша-кредит саясаты саласындағы 2007 жылға арналған шаралары сыйақының қысқы мерзімді ставкаларының нарықтық ставкалардыреттеу рөлін көтеру жөніндегі іс-шаралардан тұрады. Екінші деңгейдегі банктердің Ұлттық банктегі қысқа мерзімді ноталары мен депозиттері қаржы нарығындағы сыйақы ставкаларын реттеудің, сондай-ақ банктердің артық өтімділігін реттеудің негізгі құралдары болып қала береді.
Айырбастау бағамы саясатына келер болсақ, Ұлттық банк теңгенің еркін айырбас бағамы режимін ұстанады. Ұлттық банк теңгенің ауытқу бағамының бағдарларын немесе дәліздерін белгілемейтін болады, сондай-ақ ішкі валюта нарығына қатысуын қысқартады.
Валюта нарығындағы операциялар, көбіне, Ұлттық қордың мақсаттары үшін жүргізілетін болады. Өйткені Ұлттық банк Ұлттық қор үшін Ұлттық банктің халықаралық резервтерінен шетел валютасын сатумен қатар ішкі нарықтан шетел валютасын сатып та алады.
Ағымдағы жылы республикада инфляциялық үдеоістердің баяулауы байқалады. Статистика агенттігінің деректері бойынша 2007 жылдың 1 жартыжылдығында инфляция 4,6 % деңгейінде қалыптасты.Бірақ әзірге инфляция айтарлықтай баяулады деуге болмайды. Бұл мынадай бірқатар факторлардың инфляциялық үдерістерге ықпал етуімен байланысты.
Монополист - кәсіпорындар қызметі бағасының өсу динамикасыда 2007 жылдың 5 айында электр энергиясының 9,9 % -ға, темір жол көлігі қызметінің 11,2 % -ға қымбаттағаны байқалды.
Мемлекет ағымдағы жылы бюджет саясатын айтарлықтай белсенді жүргізді. Ол бюджет түсімдерінің аздап өсуі жағдайында оның шығыстарының жоғары өсуімен сипатталады. Нәтижесінде ағымдағы жылдың 5 айында бюджет тапшылығы байқалды, ал 2006 жылдың осындай кезеңінде профицит байқалған болатын.
2007 жылдың 1 тоқсанында төлем балансының сальдосы 2,2 млрд. АҚШ долларына жетті, бұл резидент еместермен жүргізілетін барлық операциялар бойынша әкелінетін шетел валютасы көлемінің оның әкетілетін көлемінен асып кеткендігін білдіреді. Нәтижесінде мұндай асып кету ақша ұсынысының өсуіне әкеп соғады.
Тұтынудың өсуі 2007 жылдың 4 айында номиналдық көрсеткішпен 28,3 %-ға және нақты көрсеткішпен 18,8 % -ға өскен , халықтың ағымдағы жылдағы кірісінің ұлғаюына байланысты.
Халықтың тұтынушылық сұранысы және кәсіпорындардың инвестициялық сұранысы кредиттік ресурстарға қол жеткізу мүмкіндігінің артуына байланысты. Банктердің экономикаға берген кредиттерінің көлемі 2007 жылғы қаңтар- мамырда 28,2% -ға ұлғайды.
Ағымдағы жылы еңбек өнімділігінің және нақты ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ақша - несие саясатының ресурстары
Ақша-несие саясатының мәні
Ақша-несие саясатының теориялары
Ақша – несие саясатының түрлері
Ақша-несие саясатының теориялық негіздері немесе ақша-несие саясатының мәні, түрлері және құралдары
Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатының ерекшеліктері
Несие механизмі
Ұлттық банк ақша - несие саясатының ерекшеліктерін талдау
Қазақстандағы ақша - несие саясатының негізгі мақсаты
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатының дамуының кезеңдері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь