Қылмыстық құрамның субьективтік жағының қосымша белгілері бойынша квалификациялау


1 Қылмыстық құрамның субьективтік жағы
2 Қылмыстық құрам элементтері
3 Қылмыстық ниет
Қылмыстық құрамның субьективтік жағының қосымша белгілері ретінде қылмыстың мақсаты мен ниеті алынады. Бұл белгілердің қосым-ша белгі ретінде қолданылу себебі, ол қылмыстың субъективтік жағы-ның бар- жоқтығын анықтау кезінде қоғамға қауіпті, арнайы мақсат немесе ниет түрі болмасада абайсыздық немесе қасақаналық нысандар-Нуртаев Р.Т. Актуальные проблемы эффективности борьбы с преступностью и отдельные ее видами в Республике Казахстан. / материалы научно-теоретической конференции посвященной 70-летию академика НАН РК М.Т. Баймаханова. -Алматы, 2004. С. 263.дағы кінә болуымен субьективтік жақтың бар деп танылуы болып табылады. Кейбір қылмыстарда, оның ішінде абайсыздықпен жасалатын қылмыскерда ниет, мақсат туралы мәселе қозғалмайды, оларда кінәнің болуымен-ақ субъективтік жақ бар деп есептеледі. Екіншіден, кейбір құрамдарда қылмыстық ниет бір түрде ғана анықталмай, балама түрде де анықталады. Мысалы, 189 баптағы заңды кәсіпкерлік қызметке лау-азымды адамның кедергі жасауының себептері немесе ниеті әр түрлі болуы мүмкін. Мысалы қызғаншақтық, өзге кәсіпкерлерге бәсекелестік туғызбау, жеккөрушілік, пайдақорлық т.б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






§3. Қылмыстық қү_рамның субьективтік жағының қосымша белгілері бойынша квалификациялау

Қылмыстық құрамның субьективтік жағының қосымша белгілері ретінде қылмыстың мақсаты мен ниеті алынады. Бұл белгілердің қосым-ша белгі ретінде қолданылу себебі, ол қылмыстың субъективтік жағы-ның бар- жоқтығын анықтау кезінде қоғамға қауіпті, арнайы мақсат немесе ниет түрі болмасада абайсыздық немесе қасақаналық нысандар-

Нуртаев Р.Т. Актуальные проблемы эффективности борьбы с преступностью и отдельные ее видами в Республике Казахстан. материалы научно-теоретической конференции посвященной 70-летию академика НАН РК М.Т. Баймаханова. -Алматы, 2004. С. 263.

дағы кінә болуымен субьективтік жақтың бар деп танылуы болып табылады. Кейбір қылмыстарда, оның ішінде абайсыздықпен жасалатын қылмыскерда ниет, мақсат туралы мәселе қозғалмайды, оларда кінәнің болуымен-ақ субъективтік жақ бар деп есептеледі. Екіншіден, кейбір құрамдарда қылмыстық ниет бір түрде ғана анықталмай, балама түрде де анықталады. Мысалы, 189 баптағы заңды кәсіпкерлік қызметке лау-азымды адамның кедергі жасауының себептері немесе ниеті әр түрлі болуы мүмкін. Мысалы қызғаншақтық, өзге кәсіпкерлерге бәсекелестік туғызбау, жеккөрушілік, пайдақорлық т.б.

Қылмыстық құрам элементтері қатарында ниетпен мақсат қажетті болмағанда және бұл белгілер балама түрде анықталғанда қылмыстық ниетпен мақсаттың квалификация жүргізу үшін ролі, қажеттілігі бол-майды.

Ниетпен мақсаттың субъективтік жақтың белгілері қатарына жатқы-зылу себебі, ол бұл белгілердің кінә нысандары тәрізді қылмыстардың іс-әрекетке және салдарға қатысты ішкі сезімдерін білдіретін белгілер ретінде бағалануына ғана байланысты емес, сонымен бірге ниет пен мақсаттың зұлым, қауіпті сипатта болуына байланысты. Қылмыстық құқықта жекелеген қылмыс құрамдарын талдау кезінде қолданылатын ниеттер, көбінесе көбінесе кек, бұзақылық, қызғаншақтық, пайдақор-лық, жеккөрушілік тәрізді адамгершілікке жатбайтын, әлеуметтік тұрғыдан зиянды және дұрыс құқықтық санаға қайшы ниеттер түрінде анықталады. Мұндай ниеттердің көпшілігі қылмыстық заңда кінәні ауырлататын құрам ретінде бағалауға негіз береді.

Ниеттің түрін қылмыстық ниет деп бағалау үшін оның барлық жағдайда қоғамға қауіпті зұлым сипатта болуы шартты енмес. Қылмыстық заңдағы қылмысты деп танылған әрекеттерді мағынасы жағынан пайдалы, сипаты бойынша жақсы ниеттермен жасауда қылмыстық жауапты-лыққа соқтырады. Мысалы қасақана жай кісі өлтірудің ниеттері қызға-ныштық, жеккөрушілік, кек алу ғана емес, жәбірленушіге жаны ашу да болуы мүмкін. Сондай-ақ пайдақорлық ниетпен сипатталатын ұрлық қылмысы кедей адамдарға жаны ашу ниетімен де жасалуын ой жүзінде келтіруге болады. Яғни бай адамдардан ұрлап, кедейлерге таратып беру. Мұндай пайдалы ниеттермен қылмыс жасалғанда іс-әрекеттің бәрібір қоғамға қауіптілігі, қылмыстылығы сақталып қала береді. Өйткені жоқ-жітік адамдарға көмектесу үшін ұрлық жасағанда, ол адам бөтен адамның меншігіне зиян келтіреді, оған қарсы саналы әрекет жасалады деп түсіну керек. Мұндай жағдайлар, яғни ниеттің оң, пайдалы сипатты болуы жауаптылықты жеңілдетіп белгілеуге негіз бола алады. Осы сияқ-ты қылмыстың мақсаты да кейде қоғамға пайдалылықты көрсетуі мүмкін. Бірақ осы пайдалы мақсатқа жетудің амалы ретінде таңдап алған тәсіл немесе әрекет түрі қауіпті болғанда, өзге заңмен қорғалатын объектілерге щлқсан келтіріледі және бәрібір іс-әрекеттің қылмысты-лығы сақталады.

Пайдалы ниет, мақсатпен қауіпті іс-әрекет жасау бір ғана жағдайда, яғни адам өз әрекетінің немесе әрекетсіздігінің қоғамға қауіпті екенін түсінуге мүмкіндігі болмағанда ғана қылмысты деп танылмайды.

Ниет және мақсат бұл кінәлінің қылмыс жасауға бағытталған ішкі сезімнің жекелеген элементтерін білдіреді.

Қылмыстың мақсаты ретінде ниетті қанағаттандыру бағытында жа-салған іс-әрекеттің түпкі нәтижесіне қатысты кінәлінің ішкі шешімі алынады.

Ниетпен мақсат бір-біріне ұқсас ұғымдар ретінде бағаланғанымен, оларды нақты қылмыстық құрамдар бойынша ажырату немесе анықтау қиындық тудармайды. Мысалы кісі өлтіру қылмысының ниеттері немесе өзге адамның өміріне қарсы бағытталған әрекеттердің себептері қыз-ғаныштық, пайдақорлық, кек, бұзақылық, жеккөрушілік т.б болуы мүмкін. Ал кісі өлтіру қылмысының мақсаты немесе әрекеттің түпкі нәтижесі бөтен адамға қаза келтіру немесе өмірінен айыру болып табылады. Сондай-ақ ұрлық қылмысының ниеті пайдақорлық болса, ал ұрлықтың мақсаты өзге адамның меншігіндегі мүлікті немесе ақша қаражатын алу болады.

Қылмыстық ниеттің нақты мағынада алғанда, қылмыстың жасалу себебімен байланысы байқалады. Мұндай жағдайда себеп ниеттің пайда болуына әкеледі және кінәлі себеп болып тұрған объективтік жағдайдың салдарынан субъективтік тұрғыда ниеттің іске асуын көздейді. Бұл екі ұғымдарды бір-біріне жақын қарастырғанда қылмысты тәсіл арқылы іске асырылатын кінәлінің мұқтаждығын білдіреді деп түсіну керек. Қылмыстық ниет қылмыс құрамы белгілерінің ішіндегі ең алғашқы сатыда пайда болатын белгіні білдіреді, бұл эсіресе арнайы ниет, мақсатпен жасалатын қылмыстарда анық байқалады. Ал бұзақылық тәрізді көбінесе кенеттен пайда болатын ниеттер қылмыстың жасалу қар-саңында ғана пайда бола отырып, қылмысты әрекеттің орындалуының сол кездегі жалғыз-ақ себепшісі болып бағаланады.

Неиет- қоғамдық дамумен, әлеуметтік- экономикалық өзгерістер-мен байланысты дамитын фактор. Себебі қоғамда даму орын алған сайын адамның да мұқтаждығының да түрімен деңгейі арта түседі. Кейінгі техниканың жетістіктері өзінде болмаса, адам соны табуға тырысады. Оның бір амалы ретінде қоғамға қауіпті тәсілмен, яғни қылмысты жол-мен қанағаттандыру болуы мүмкін.

Ниет- қылмыстық құрамдарда қосымша немесе міндетті белгі ретін-де қолданылсада кінә түрін анықтауға барлық жағдайда әсер ете бер-мейді. Қылмыстың тікелей қасақаналықпен жасалғанын анықтауға кейбір ниет түрлері ғана көмектесе алады. Мысалы пайдақорлық ниет барлық жағдайда ұрлық, тонау, алаяқтық тәрізді қылмыстардың тек тікелей қаса-қаналықпен сипатталатынын білдіреді. Бірақ жиі кездесетін бұзақылық тәрізді ниеттер қылмыстың қасақаналықпен жасалғанын анықтауға се-беп болғанымен, қасақаналықтың түрлерін анықтауға әсер ете алмай-ды. Өйткені адамның өміріне, денсаулығына т.б. қарсы бұзақылық ни-етпен жасалған әрекеттер жанама қасақаналықпенде, тікелей қасақана-лықпен де жасалуы мүмкін. Сондықтан ниет барлық жағдайда кінәлінің өз іс-әрекетіне деген тікелей қасақаналылығын білдіргенімен, зарда-пқа қатысты тікелей қасақаналығын білдіре бермейді.

Қылмыстың мақсатында субъективтік жақтың жеке белгісі ретіндегі тікелей қасақаналықтың еріктілік моментін білдіретін тілеу белгісі-мен, мақсаттың іске асуы үшін тілеу болатын жағдайын ажырата білу керек. Тікелей қасақаналықтың белгісі ретіндегі тілеу қоғамға қауіпті іс-әрекеттің және оның салдарының болуын тілеу түрінде, яғни объективтік жақ белгілерінің ішкі айнасы ретінде анықталады. Ал қылмыс-тық мақсатқа жетуді тілеу - бұл біріншіден, тікелей қасақаналықпен жасалған әрекетке оның салдарына қатысты психикалық қатынасты емес, қылмыс ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қылмыстың объективтік жағының қосымша белгілері бойынша квалификациялау
Қылмыстық субъективтік жағының түсінігі және қылмыстық құқықтағы маңызы
Адам өлтірудің субъективтік белгілері
Қылмыстық құрамның мазмұнын түсіну
Қылмыстың заты бойынша квалификациялау
Қылмыстардың жиынтығы бойынша квалификациялау
Қылмыстық заң бойынша қылмыс құрамдарының белгілері
Қылмыс объектілерінің түрлері бойынша квалификациялау
Қылмысқа қатысудың субъективтік белгілері
Қылмыстың обьективтік жағының факультативтік белгілері
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть