Агроөнеркәсіп кешенінің дамуының теориялық және әдістемелік негіздері

ЖОСПАР

Кіріспе

І. Агроөнеркәсіп кешенінің дамуының теориялық және әдістемелік негіздері

1.1 Аграрлық өндірістің әлеуметтік.экономикалық және табиғи.биологиялық ерекшеліктері
1.2 Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен құрылымы
1.3 Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешені және оның табиғи.экономикалық ерекшеліктері

ІІ. Агроөнеркәсіп кешенінің қазіргі жағдайын талдау

2.1. Агроөнеркәсіп кешенін мемлекеттік реттеудің оның тиімділігін жоғарылатуға әсері
2.2. ОҚО агроөнеркәсіптік кешені экономикасының қазіргі уақыттағы жағдайы

ІІІ. Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркәсіп кешенінің тиімділігін арттыру мәселелері

3.1. Ұлттық бәсекелестік басымдықтарды дамыту
3.2. Оңтүстік Қазақстан облысы АӨК кластерлік дамыту арқылы тиімділігін арттыру
3.3.Қазақстандағы тоқыма саласының қазіргі жағдайы мен даму динамикасы

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Соңғы жылдары агроөнеркәсіптік кешенінің дамуы тұрақталды. Ауыл шаруашылығы өнімі және оны қайта өңдеу өнімдері өндірісінің ұлғаюында оң қозғалыстар байқалуда. Азық-түлік импортының деңгейі төмендеуде, ауыл шаруашылығы техникасы және жабдықпен жарақтау өсуде.
Ауыл шаруашылығы өнімінің өндірісі мен саудасының әлемдік жүйесінің шеңберінде либералды экономика жағдайында ұлттық бәсекелік артықшылықтар және оның дамуы басым мәнге ие болады. Аграрлық саланың бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету, аграрлық өндірісті индустриаландыруға және Агроөнеркәсіптік кешені өнімінің негізгі түрлері бойынша оның тиімді өсуіне негізделген және тұрақты дамуын болжайды.
Агроөнеркәсіптік кешенінің бәсекеге анағұрлым қабілетті салаларының кластерлік бастамаларын қалыптастыру және іске асыру, оның тұрақты дамуының аса маңызды құрамы болып табылады, ол агротехнологиялар мен шығарылған өнім сапасының артуына, қосымша құнның және агроөнеркәсіптік кешен табыстарының көбеюіне алып келеді.
Аграрлық саланың жаңа сапасы агро азық-түліктік саясатының құрамдас бөлігі сауданың өсуін, ауыл шаруашылығы өндрісінің маркетингтік стратегияға өтуі мен жақын және алыс жатқан шет елдер экспортының қарқындауын оның мағынасының кеңеюін болжайды.
Ұлттық бәсекелік артықшылықтары бар дән және басқа ауыл шаруашылығы өнімінің экспорттық әлеуетін және валюталық түсімдер көзін қалыптастыру негізі болып табылады.
Аграрлық өндірістің тұрақтылығы - елдің азық-түліктік қауіпсіздігі және әлеуметтік тұрақтылығының негізі, яғни агроөнеркәсіп кешені еліміздің экономикасының стратегиялық маңызды секторы болып саналады. Республикадағы іс-әрекет ететін шаруа қожалықтарының 35% Оңтүстік Қазақстан облысында шоғырланған, облыс экономикасында жұмыспен қамтылған халықтың 70% осы сферада жұмыс істейді. Сондықтан Қазақстанның жекелеген аймақтарының агроөнеркәсіп кешенінің әлеуетін жан-жақты зерттеп, дамыту мүмкіндіктерін қарастыру мәлелелері қазіргі таңда өзекті болып отыр. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауында біздің экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы аса маңызды бөлігі аграрлық өндірістің тиімділігін көтеру болып табылады деп мәлімдеді / 1 /. Сала тиімділігін арттыру мәселесі – шикізатты қосылған құны жоғары өнім алу үшін тереңірек өңдеуді ұйымдастыру және экономиканың өңдеуші салаларымен өзара байланыстырылған өндірістер тізбегінің агроөнеркәсіптік кластерлерін қалыптастыру жөніндегі жұмысты жүйеге келтіруді талап етеді.
Бұл мәселелердің теориялық және тәжірибелік маңызы жоғарыда аталған тақырыпты таңдап алуымыздың негізі болды.
Зерттеу жұмысының объектісі – Оңтүстік Қазақстан облысының агроөнеркәсіп кешенінің қазіргі жағдайы, одан әрі дамыту жолдарын жан-жақты зерделеу болып табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының бүгінгі тәжірибесі негізінде аймақтың агроөнеркәсіп кешенін басқару барысында туындайтын мәселелерді, осы кешен әлеуетінің даму ерекшеліктерін анықтау, Оңтүстік Қазақстан облысының агроөнеркәсіп кешенінің қазіргі уақыттағы жағдайын талдап, болашақта оның тиімділігін арттыру жолдарын ұсыну.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан. ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы – Астана, 28 ақпан 2007ж.
2. Әбділдин С. Агробизнесті ұйымдастыру. Оқулық., Алматы, Қазұлтагру, 2001ж.
3. Блеутаева К.Б. Аралас экономикадағы аграрлық қатынастардың дамуы. Алматы, 2004ж.
4. Ихданов Ж.О., Құбаев К. Аграрлық сектор экономикасын мемлекеттік реттеу мәселелері. Алматы. 1997ж.
5. Ихданов Ж.О. Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері. Оқу құралы. Алматы. 2002ж.
6. Блеутаева К.Б. Аграрлық саладағы экономикалық тұрақтылық және даму жолы. // Аль Пари №3, 4. 2003ж.
7. Сатыбалдин А.А., Ажиметова Г.Н. Условия и уровень развития хлопководческого подкомплекса ЮКО. // Аль Пари. № 2. 2004ж.
8. Байзаков С., Райхан Н. Қазақстан экономикасын кластерлер көтереді. // Ақиқат. № 1. 2005ж.
9. Проблемы устойчивого развития аграрного сектора Республики Казахстан в условия вступления в ВТО. Под ред. О.Сабдена. Алматы. 2006ж.
10. Оңтүстік Қазақстан облысының агроөнеркәсіптік кешенін тұрақты дамытудың 2006-2010 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасы.
11. Абдильдина Л.И., Бельгибаев К.М. Экономика сельского хозяйства.- Алматы: Кайнар, 1996.
12. Куватов Р.Ю. Повышение эффективности АПК. -Алматы :Кайнар, 1991.
13. Оспанов М.Т., Аутов Р.Р., Ертазин X. Теория и практика агробизнеса.- Алматы: тип. СП "Франклин", 1997.
14. Бисенгазиев М.Б. Оценка эффективности использования ресурсного потенциала. //Экономика сельскохозяйственных и перерабатывающих предприятий.//1994, №10.
15. Есиркепов Т. А., Асаинова Б.Б. Становление многообразия форм собственности и хозяйствования в аграрном секторе в условиях перехода к рынку.- Алматы: Туран,1998.
16. Калиев Г.А., СатыбалдинА.А., Турсунов С.Т Казахстан: рынок в АПК. - Алматы: Кайнар, 1994.
17. Мадиев Г.Р. и др. Развитие новых форм хозяйствования в аграрном секторе экономики республики. //Проблемы агрорынка.//Алматы, КазНИИЭОАПК,1996. №2.
18. Қазақстан – цифрларда. Статистикалық жинақ. Алматы.2005ж.
19. Қазақстан және оның өңірлері. 2005ж.
20. Оңтүстік Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы. Статистикалық жинақ. Шымкент. 2005ж.
21. Методическая инструкция СМК. Дипломное проектирование (дипломная работа) общие требования к организации, содержанию и проведению. МИ ЮКГУ 4.7.-007 – 2006. Шымкент.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
І. Агроөнеркәсіп кешенінің дамуының теориялық және әдістемелік негіздері
1.1 ... ... ... және ... ... және агроөнеркәсіптік кешен құрылымы
1.3 Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешені және оның ... ... ... ... ... ... Агроөнеркәсіп кешенін мемлекеттік реттеудің оның ... ... ОҚО ... ... ... ... уақыттағы жағдайы
ІІІ. Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркәсіп кешенінің тиімділігін арттыру
мәселелері
3.1. ... ... ... дамыту
3.2. Оңтүстік Қазақстан облысы АӨК кластерлік дамыту арқылы тиімділігін
арттыру
3.3.Қазақстандағы тоқыма саласының ... ... мен даму ... ... ... жылдары агроөнеркәсіптік кешенінің дамуы тұрақталды. Ауыл шаруашылығы
өнімі және оны қайта өңдеу ... ... ... оң қозғалыстар
байқалуда. Азық-түлік импортының деңгейі төмендеуде, ауыл шаруашылығы
техникасы және ... ... ... ... ... өндірісі мен саудасының әлемдік жүйесінің
шеңберінде либералды экономика жағдайында ұлттық бәсекелік ... оның ... ... ... ие ... ... саланың бәсекеге
қабілеттілігін қамтамасыз ету, аграрлық ... ... ... ... өнімінің негізгі түрлері бойынша оның тиімді өсуіне
негізделген және ... ... ... ... бәсекеге анағұрлым қабілетті салаларының
кластерлік бастамаларын қалыптастыру және іске асыру, оның ... ... ... ... ... ... ол агротехнологиялар мен шығарылған өнім
сапасының артуына, қосымша құнның және агроөнеркәсіптік кешен табыстарының
көбеюіне алып келеді.
Аграрлық саланың жаңа ... агро ... ... ... бөлігі
сауданың өсуін, ауыл шаруашылығы өндрісінің маркетингтік стратегияға өтуі
мен жақын және алыс жатқан шет ... ... ... ... ... ... бәсекелік артықшылықтары бар дән және басқа ауыл ... ... ... және ... ... көзін қалыптастыру
негізі болып табылады.
Аграрлық өндірістің тұрақтылығы - ... ... ... ... ... ... яғни ... кешені еліміздің
экономикасының стратегиялық маңызды секторы болып саналады. Республикадағы
іс-әрекет ететін шаруа ... 35% ... ... облысында
шоғырланған, облыс экономикасында жұмыспен қамтылған халықтың 70% осы
сферада ... ... ... ... ... ... ... әлеуетін жан-жақты зерттеп, дамыту мүмкіндіктерін
қарастыру мәлелелері қазіргі таңда өзекті ... ... ... ... ... халқына Жолдауында біздің экономиканың бәсекеге
қабілеттілігін арттырудағы аса ... ... ... ... көтеру болып табылады деп мәлімдеді / 1 /. Сала тиімділігін
арттыру мәселесі – ... ... құны ... өнім алу үшін ... ұйымдастыру және экономиканың өңдеуші ... ... ... ... агроөнеркәсіптік кластерлерін
қалыптастыру жөніндегі жұмысты жүйеге келтіруді талап етеді.
Бұл мәселелердің теориялық және ... ... ... ... ... ... ... болды.
Зерттеу жұмысының объектісі – Оңтүстік Қазақстан облысының агроөнеркәсіп
кешенінің қазіргі жағдайы, одан әрі ... ... ... зерделеу
болып табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының бүгінгі тәжірибесі
негізінде аймақтың агроөнеркәсіп кешенін ... ... ... осы ... ... даму ... анықтау, Оңтүстік
Қазақстан облысының агроөнеркәсіп кешенінің қазіргі уақыттағы жағдайын
талдап, болашақта оның ... ... ... ұсыну.
І. Агроөнеркәсіп кешенінің дамуының теориялық және әдістемелік негіздері
1.1 Аграрлық өндірістің әлеуметтік-экономикалық және табиғи-биологиялық
ерекшеліктері
Әміршіл-әкімшіл экономикадан нарықтық ... ... ... алғашқы жылдардың тәжірибесі мен ... ... ... оның ... ең ... меншікті шын мәнінде терең
жаңғыртпай, ешқандай нәтижеге жету мүмкін емес.
Шексіз мемлекеттік монополия ... ... ... ... ... үлесін тудырып, азаматтардың меншіктің үлес ... ... ... ... ... ... негізгі қоры 2,8 трлн.
рубль болса, оның 2,5 трлн. ... яғни 89,3%-ы ... ... Егер оған мән ... мемлекеттендірілген ұжымшарлардың 189 млрд.
рубль негізгі ... ... онда бұл ... 96%-ға ... ... ... ... қордың бар-жоғы 2,8%-ы ғана немесе 79 ... (әр ... 280 ... ... болды. Мұндай жағдайда, екі жерден
өз бетінше жұмыс ... үш ... ... ... ... ... кедей меншік иелерімен нарықтық қатынастарға көшу қиял-ғажайып
ертегідей естілетіні сөзсіз. Өндіріс ... ... ... жалға алуға да ниеті болмады. Өйткені, ол ... ... бола ... Жоспарлау, басқару, қаржыландыру реформаларын де, шаруашылық есептің
моделдерімен де өндірушіні, егер өндіріс қорлары оның меншігінде ... ... ... ... алмайсың. Міне, сондықтан да ... ... ... кезеңдерінде барлық экономикалық реформалар табысқа
жете алмады және жалпы экономиканың, әсіресе ... ... айта ... әсер ете ... ... экономиканың аграрлық секторы үшін өте маңызды. Олай
дейтініміз, ауыл шаруашылығының және онымен сабақтас агроөнеркәсіп кешені
салаларының ... ... ... табысқа жетуі байқалады.
Бұл қағиданың нақтылығы сондай, ол қосымша құжатты қажет етпейді.
Азық-түлік жағдайын түпкілікті жақсартпай, нарықтық тегерішті ... ... бір ... ... тіпті мүмкін емес. Егер өмір барған
сайын қиындай берсе, ал ... ... ... ... ... ... ең ... және көңілге қуаныш ұялатады деген бағдарламаның өзі
қолдау таппай, құрдамға кетеді.
Халықты ... ... ... ... ... ... немесе барынша байыпты арнаға түсіруге мүмкіндік беріп, этностық
проблемаларды шешуде толқуларды ... ... газ және ... орны ... ... сыртқа шығаруды қысқартып, ... ... және ақша ... ... ... дамыған елдердегі эволюция меншікке құқық
пен жерде шаруашылық жүргізу құқығын бір-бірінен ... ... ... ... дәлелдеп берді. Міне, дәл ... ... ... ... ... ... ... таппай, бұрыңғы Кеңес Одағының
елдерінде дами алмады / 2 /.
Өткен ... ... ... ... ... қоғамдастырудың
деңгейін арттыру жұмысшының ... ... ... одан ... түсті. Өндірістің көлемін қалай дегенде де көбейтуге тырысушылық
аграрлық өндірістің ішкі табиғатына қарама-қарсы ... ... ... қарағанда қарапайым көрінетін ауыл шаруашылығы өндірісі – өте
нәзік, ... ... және көп ... қажет ететін жүйе, ол қатаң қалыпқа
салғанды ... Ауыл ... ... ... білікті
болғанына, жұмысшылардың белсенді күш-жігеріне ... ... ... ... ... адамдай ауыр халды басынан кешіреді.
Мысалы, әзірге адамның бақылауында аз көнетін ... ... оның ... ... ... ... ... бұршақ жауу және басқа қолайсыз
құбылыстар жұмысшылардың барлық ұмтылысына ... зиян ... ... ... ... ... ... ауыл өндірушілерінің табысын мауысымдық ауытқулар
мен ауа райы-климаттық қолайсыздықтардан қорғудың белгілі бір тегершігін
жасады. ... ... ... бір тобы ... болды. Олар ауыл
шаруашылығы табыстарының ... өз ... ... ... ... ... сондықтан да көптеген мемлекеттерде ауыл шаруашылығы
өнімдерін сатып алу ... ... ... ... жүйесін
кеңінен тәжірибеге енгізілген.
Аграрлық өндірістің тағы бір ерекшелігі дұрыс пайдаланған ... ... ... құнарлана түсетін, өндірістің айырбастауға
келметін ең ... ... қоры – ... ... орны ... табылады.
Жердің құнарлығындағы айырмашылық еңбек пен капиталды бірдей жұмсағанның
өзінде де өндіріс пен табыстың көлеміндегі ... ... ... жер ... және табысты реттеу, сондай-ақ жақсы ауыл ... ... ... ... ... саласы ретінде ауылшаруашылығының ерекше белгісі
онда өндірілген өнім (тұқым, жем, ... ... ... ... ... онан әрі ... ... үшін қолданылатындығы болып табылады.
Биологиялық факторлар мен тірі ... ... ... бұл ... оның ... технологиясының да ерекшелігін
білдіреді.
Өнеркәсіпте өндіріс және ... ... ... үздіксіз жүреді.
Бұлай болатын себебі техниканың, технологияның және ... ... ... етуде жатыр. Агроөнеркәсіптік
өндірісте экономикалық процесс өнім шығаруды ... мен ... ... табиғи-биологиялық факторлармен тығыз байланысты. Көп
жағдайда ауыл шаруашылығындағы бірқатар табиғи ... ... ... ... мүмкін емес. Мысалы, ауыл шаруашылығы дақылдарының пісіп-жетілу
мерзімі немесе саулық малдың күйлеу мерзімін ... та ... ... ... өндірістің тиімділігін ... ... ең ... ... болып саналады. Мал мен өсімдіктер
табиғи заңдылықтарын сақтамау басқа өндірістік экономикалық ... ... ... ... ... техника, еңбек
ұйымдастыру жүйесі аталмыш факторға қарай ыңғайланады. Осы ... ... ... кезеңінде өсімі төмен мал өсіру мен нашар жем-шөп
базасы жағдайында ірі мал шаруашылығы кешендеріне, қарапайым агротехникалық
талаптарды ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығының өнімдері мен шикізатын жоғалтуға ауыл шаруашылығының
өнімдері мен ... ... алып ... / 3 ... ... ... озық технология және өндірісті білікті
ұйымдастырудың өзі де өнім ... ... бір ... ... бермейтін мал мен өсімдіктің табиғи-генетикалық потенциалы сияқты
ауыл шаруашылық осындай биологиялық факторын жеңе алмайды.
Ауыл шаруашылығының ... ... оның ... ... болып
табылады. Мұның өзі өндіріс ... мен ... ... тура ... жыл бойы ... күші мен материалдық –техникалық ресурстардың
тепе-тең пайдалануына қолбайлау жасап, ... ... де ... ... түрде аз ғана уақыт жұмыс істейтін техниканы пайдаланудың
қажеттілігі, сондай-ақ өндірістің қуат ... көп ... ... ... ... ... қажет етеді. Өндіріс жалға алған жерде
жүргізілетін жағдайда тұрақты шығынның ... ... ... ... ақы ... де өсіп ... ... жоғары үлесі шаруалар мен олардың өндірістік
стратегиясына да әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ... жағдайдың өзінде де өндірісті күрт
қысқарту тиімсіз, ... ... ... өндіріс көлеміне қарамастан
өтелуге тиісті.
Табыстың түсуінің маусымдық мәнде болуы барлық өндірістік циклдың өн
бойында ... ... ... ... өте ... көзі ... ... өндірісін несиелік ресурстар алуға итермелейді. Көптеген ауыл
шаруашылық ... бұл ... ұзақ ... ... ... ... мерзім ішінде азайтылуына немесе көбейтілуіне мүмкіндік бермейді.
Осының өзі ауыл шаруашылығы өндірісі мен ... ... тағы бір ... ... ... бұл факторлар – ауыл ... ... ... су ... ... ... ... ғана. Мұнымен
қатар мұзтаудың су астында ... ... ... тағы ... ... бар. ... ... «шаруа – еңбек – жер» жүйесін құрайтын
әлеуметтік ... және ... ... ... – ең ... ... ... өнеркәсіп жұмысшысының, құрылысшының еңбегін
ұйымдастыру, есебін жүргізу, бақылау және ... ... ... ... оңай
шаруа. Ал, тек қана жұмыс уақытысы емес, барлық өмірі ауыл ... ... ... ауыл ... ... ... басқаша.
Ауыл шаруашылығы жұмыстарының қарбалас кезеңдерінде шаруа уақытпен
санаспай, демалыссыз, демалыс және мерекелік күндерсіз, ауа ... ... қалт ... қымбат уақытты тиімді пайдалану үшін жан-тәнін
салып жұмыс істейді. Оның есесіне кейбір ... ... ... ... ... ... ... айлап бос болады. Жалпы алғанда, ... ... ... үшін ... түпкі нәтиже үшін жұмыс істейді. Сондықтан да ауыл
шаруашылығы еңбеккерінің психологиясында, табиғатында әрбір дән ... ... ... жүгі ... ... ... ... ол бірде-бір
өсімдікті аяғымен таптамайды, ал егін ... ... ... ... болуына
барынша жол бермейді. Ауыл шаруашылығы ... ... көзі ... ... деп ... ... болады.
Сөз жоқ, шаруаның еңбегі өте ауыр, бірақ ол шығармашылық мазмұнға мол
болғандықтан, адамды өзіне тартып, ... ... ... ... мен ... ауыл ... бір айырмашылығы – ол ... бар ... сала ... ... ... бастап өнім алуға дейінгі
жасампаз еңбек процесіне бастан аяқ қатысады.
Алайда, соңғы онжылдықтарда ауылшаруашылығында қалыптасқан ... ... ... осы ... ... ... ғасырлар бойы келе
жатқан әдеттер мен дәстүрлерді ... ... ... ... ... ... бір егістік басында жұмыс істесе, ертесіне басқа жерді
өңдеуге ... ... ... оның ... ... да жиі ауыстырыла
берді. Соның қортындысында ол өз ... ... ... көре ... жер мен ... құралдарына деген өзінің қожайындық (тіпті
ұжымдық қожайындық) сезімін ... ... Онан соң тек ілкі ... үшін ғана ... еңбекақы үшін жұмыс істеуге бойын үйретіп алды.
Оның үстіне әр ... ... ... жағдайлар да
шаруаның жақсы жұмыс істеуіне мұрындық бола алмады. Мысалы, іскер шаруа
егістіктегі өзінің бөлігін ... ... ал оның ... ... ... өз
жұмысын жүрдім-бардым атқарады. Мұндай жағдайда әлгі жауапкершілікпен жұмыс
істейтін еңбеккер өз көршісін адами және диқандық абыройға кір ... ... ... ... ... ... ол ... нәтиже шықпайтынын,
сондай-ақ өндірістік-экономикалық қарым-қатынастар пәрменді материалдық
және моральдық шара ... ... да ... бермейтінін түсінгеннен
кейін бірте-бірте өзіне келіп, бейжайлыққа бойын үйретеді. Ал, содан ... ... ... өзі түпкі нәтиже үшін емес, тек бүгінгі тапсырманы
орындаумен шектеліп, ... ... ... өз ... табу үшін ғана
жұмыс істейді.
Аграрлық өндірістің жоғарыда айтылған ерекшеліктері, оның қоршаған
ортамен ... ... ауа райы мен жер ... ... ... ... еңбегінің ерекше мәнде болуы өз бойында іскер-қожайын,
басқарушы-менеджер және ... ... үш ... ... жұмысшының жұмыс істеуін талап етеді. Агробизнес дамыған елдердің
фермерлік шаруашылықтарындағы тұрақтылық пен тиімділік дәл ... ... ... отбасылық шаруашылықтар көптеген ауыл шаруашылықтары үшін
ең ... ... ... ... ... ... Өйткені мұнда ауыл
шаруашылығы өндірісі мен еңбектің ерекшеліктері ... ... ... ұжым ретінде өз бойына өндірістік қызметтің іскерлік, ... ... ... ... ... ... Отбасылық еңбек ұжымы
пайдалана алатындай ... ... ... ... ... көлемін) сол кезеңдегі өндірістің техникалық және технологиялық
мүмкіндері айқындайды. Сондықтан да бір ... ... ... және
өндіріс ресурстардың көбейюі ғылыми-техникалық өркениеттің дамуымен жүзеге
асады. ... ... ... ... ... ... қарамастан, барлық елдер мен аймақтарда көрініс
тапқанындай, объективті мәнде болады. КСРО тарағаннан кейін бұрыңғы ... ... ... болған жас мемлекеттерде бұдан басқа өз ... жүйе ... ... ... ... да кездеседі.
Агроөнеркәсіп өндіріске тұтастай, әсіресе ауыл шаруашылығының дамуына
өз кезінде ... ... ... ... ... ... ... зорлаған ұжымдастыру болсын, барлық аймақтарда табиғат
ерекшеліктері ескерілместен кез келген сәйкес келмейтін дақылдарды өсіруге
зорлау болсын, соңына дейін ... ... тың және ... игеру болсын, ұжымшыларды келісімсіз кеңшарларға көшіру ... ... ... сан ... ... құру ... міне ... бәрі
үлкен зиян әкелді. 80-жылдардың өнбойында жеміс пен көкөніс шаруашылығы
министрлігі құрылды, одан кейін аул ... ... ... жойылып,
басқа аралас салалық министрліктер және комитеттермен бірігіп, ... ... ... ... ... ... Осы суперминистрліктің туы
астында ел тұрғындарының жартысына жуығы және өндірістік саланың ... ... ... ... Көп ... ... бұл алып ... екі жылға жуық қана
өмір сүрген аудандық агроөнеркәсіп бірлестіктер ... ... бұл ... ... түрде болып тұратын кадрларды алмастыруды
қоссақ, басқару ұйымдарында жағдайдың ... ... ... ... ... Көп жағдайларда басшылық жұмыстарға мамандар емес, ең алдымен
идеялық және ... ... ... ... жіберілді. Олар өнім
өндіруді білгеннен көрі, шаруалардан нан тартып алуды ... ... ... ... ішкі ... ... табиғатын түсіну қиын
болмайды. Әсіресе, үй ... ... ... ... зиян ... ... үшін бір ... ондық (десятка) жерден аспайтын учаске ғана
бөлініп, бір сияр және он қойдан ... үй ... мал ... ... ... ... шектеулер шаруа психологиясында меншіктік сезімге
соңғы соққы болып тиді / 4 /.
Кеңестік кезеңнен кейінгі ... ... ... оның ... ... ... ... агробизнестің қалыптасуы мен
оның жұмыс істеуіндегі қиыншылықтардың объективті шарттары мен субъективті
себептері, негізінен алғанда, міне ... ... ... көрсеткендей,
нарықтық қатынастарға өту және ... ... ... ... ... ... соншалықты жеңіл болмайды. Дегенмен, басқа жол
жоқ. Қазіргі экономикалық дағдарыстан өтіп, барлық елдер мен халықтар жүріп
өткен нарықтық ... кең ... ... ... ... ... экономиканың барлық салаларында оның, ішінде ең ... ... ... ... ... түсе аламыз.
Бәрімізге белгілі, тоталитарлық жүйе үшін қоғамдағы, ... және ... ... ... ... ұйымдар мен
азаматтардың тоталитарлық мемлекеттегі ... ... ... ... және ... ... ... құралдарына монополия орнату
сияқты қасиеттер тән болды. Барлық ... ... ... ... ... болсын – бәрінің жұмыс істеуін қамтамасыз
ететін негізгі ... және ... ... ел ... де, ... ... дамуының қажеттіліктерін де өтей
алмады.
Бұл қатарда ұлттық саясатқа ерекше орын бөлу ... ... көп ... бойы ... ... ой ... ... келсе де,
соңғы кездері жаңаша көзқарасты талап ететіндей ... ... ... ... ... ғылыми, идеологиялық концепция кеңестік
мемлекет кезеңінде жинақталған ... ... шешу ... ... қажет етті. СОКП съездерінің ... ... ... ... арттыру қажеттілігі ғана ... ... ... ... халықтар достығын нығайтуға
шақыратын ұрандар айтылды. Алайда, бұл қаулылар мен ... ... ... оны ... ... ... ... Міне, осының бәрі
этносаралық қарама-қайшылықтың күшеюінің себебіне айналды және қоғамдық
өмірді қайта құру ... ... ... шамына түсті. «Біз
халықтар мен ұлыстар дамуының объективті ... ... ... ... ... қалыптастыруға ұмтылдық. Мұндай теорияның авторлары
ұлттылықтың бәрін ... ... ... ... келді. Соның
нәтижесінде ұлттық нигелистердің тұтас бір ұрпағы ... ... ... ... ... ... процесінің басты бағыты, демократия
этностық келіспеушілік минимумға жеткізілген елдерде ғана ... ... ... ... ... жаңа ... жасау
болды. Өйткені, демократияға өту кезінде және демократияландыру процесіне
ұлттардың әр ... көп ... ... ... және ... ... ... заманға ауыл шаруашылығының осындағы экономикалық процестерге
және ауыл шаруашылығы өнімдерінің ... ... ... ... ... ... тығыз топтасып кетуі ... ... ... аралас салалардың әсерінен бөлек
қарастыру терең зерттеуге мүмкіндік бермейтіндіктен, агробизнесті жүзеге
асырудың теориялық-әдістемелік негіздерін дамыту және ... ... ... ... ... ... ғылымында ауыл шаруашылығын аралас салалармен
бір кешенде зерттеу дами бастады. Тиісінше ... ... ... болып, ғылыми және практикалық сөз қолданысына енді. Оның үш саласы –
қор шығаратын ... ауыл ... өзі және ауыл ... өңдеу, тасымалдау, сақтау және өткізумен ... ... Осы ... ... ... қызмет өзінің ... ... ... ... және өзара әсер етушіліксіз
табысты жұмыс істей ... және ... ... да ... да төрт негізгі сфераға бөлінеді.
Схема 1.1
Агробизнес кешені
Агробизнес комплексінің ... ... ... тұратын
ұйтқысы ауыл шаруашылығы болып ... ... ... (І) ... ... ... ... тыңайтқышпен, өсімдіктер
және малды қорғайтын дәрі-дәрмекпен, яғни өндірістің материалдық факторымен
қамтамасыз ететін салалар ... ... ... бұл ... шаруа
өндірісін дамытуға мүмкіндік беретін қаржылық ресурс – несие де кіреді. Бұл
сфера ауыл ... үшін ... ... ... ... және ... деңгейін анықөтап, ауылшаруашылығындағы
өндіріс шығынының көлеміне несие алуға баға мен шарт ... әсер ... ... үшін ... тауып, жеткізуші ретінде бұл сфераның
өнеркәсіптік салалары нарықтық құрылым, ... ... ... ... ... ... бойынша ерекшеленіп, өнеркәсіптің
басқа салаларымен тығыз өндірістік байланыста болады.
Сфералардың үшінші тобы (ІІІ) егіс ... ... ... ... салалардың жұмысын қамтамасыз ететін маркетингтік
сфераны құрайды. Дәстүрлі барлық салаларға қатысты ... ... және ... сауда, қойма биржа, аукцион жүйелері және т.б.)
қарағанда агробизнестің бұл саласы өз ... ... ... ...... ... болуымен ерекшеленеді. Нарықтық экономикасы
дамыған елдерде маркетингтік сфераның орны ... және ... өсуі мен ... ... ... байланысты ол онан
сайын өсе түсуде.
Төртінші сфера (ІV) ... ... және оның ... ... ... ... ететін агросервистен тұрады.
Мұнда қызметтің көптеген ... оның ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулер мен ... ... мен ... арттыру, жаңа технологияларды енгізу,
коммуникация, мемлекеттік реттеу және басқару бар. Оның ... ... ... ... ... ауыл ... басқару, рыногті
реттеу ұйымдары, ғылыми-зерттеу, мамандандырылған білім беру және тағы
басқа ... ... ... түрде жұмыс істейтін, агробизнестің
бірден-бірсферасы блып ... ... да, ... ... ... бұл ... мемлекеттік және жеке деп екіге бөледі. Жеке ... ... ... ... ... ... көрсету,
агротехникалық және агрохимиялық қызметтер, жерді суландыру, қолданбалы
зерттеулер және ғалымдар мен ... ... ... ... мен камтамасыз ету және басқа қызметтің ... ... ... мен ... ... шаруа
және фермерлік ұйымдар, одақтар мен бірлестіктер кіреді. Олар ... ... ... және ... ... ... кешен құрылымы агробизнес кешені құрамымен өте ұқсас
және ол үш негізгі ... ... ... (1.2 ... ... кешені
І
ІІ ... ... (І) ... және ауыл ... ... ... тыңайтқыштар және өсімдік пен малдықорғаудың химиялық құралдары,
ауылдық құрылыс, өндірістік мал ... ... және ... ... құрылысы сияқты қорды қажет ететін салалар кіреді.
Екінші сфераға (ІІ) таза ауыл шаруашылық өндірісінің салалары – ... мал ... және ауыл ... (өндірістіктен
айырмашылығы бар) мал азығын өндіру жатады.
Үшінші сфераға (ІІІ) әдетте ауыл шаруашылығы ... ... ... және өңдеуді қамтамасыз ететін салалар мен өндірістің
жиынтығы болып табылады. Кей ... ... ... ... және ... ... ... салалары ретінде
өздігінше, жеке төртінші сфераға (ІV) жатқызып жүр.
Құрылымдарға талдау ... ... ... ... ... кешендер сандық жағынан болсын, сапалық жағынан болсын
өздерінің құрамы бойынша ... ... ... ... немесе қызмет ... даму ... ... ... онан ... ... ... қарағанда дәстүрлі қабылдауға үйренген біздерге таңқарарлықтай
болып көрінетін бір жайт, агросервис ... ... ... жүйенің
болуы әлгі маңызды айырмашылықтардың бірі болып табылады. Агроөнеркәсіптік
кешеннің отандық схемасында мемлекеттік ... ... ... ... ... әкімшіл-әміршіл жүйеде мемлекеттік реттеу бүкіл экономикалық
жүйенің басынан аяғына дейін ... ... ... ... ... да ... Ал, ... экономика жағдайында мемлекеттік реттеу
агробизнес жұмыс істеуінің тегерішіне ... ... ... ... және ... процестерді қамтамасыз етудің
басқарушы және үйлестіруші ... ... ... ... ... пен ... ... сфераларға бөлу
процесінің экономикалық мазмұны, біріншіден, агроөнеркәсіп кешеннің түпкі
өнімін жасаудағы олардың әрқайсысының ... ... ... тұтастай
алғанда, агроөнеркәсіптік кешеннің тиімді және қарқынды дамуы ... мен ... ... ... айқындалатын
болғандықтан, бұл кешендердің ішкі тепе-теңдік құрылымының ... ... ... ... сфераның (өнімді өңдеу, сақтау,
тасымалдау және өткізу) дамымай артта қалуының ... ... ... ... мен ... көп ... ұшырауы болып
табылады. Кейбір жылдары ... ... ... ... ... ... ... кешені түпкі өнімінің құрылымын Америка Құрама
Штаттарындағымен салыстыру көрсеткендей, бұл ... ... ... ... ... АҚШ-та агроөнеркәсіп кешеннің түпкі өнімінің 70%-дан астам
маркетингтік сфераның, тек 10%-ға жуығы ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының үлесі 50%-дан асып отыр.
Оның үстіне АҚШ-та ІІІ ... ... ... ... ... ал бізде бұл
жұмыстарды тамақ өнеркәсібі атқарады.
Дәл осындай жағдай нарықтық экономикасы дамыған басқа ... ... ... ... ... ... ... астамы
ауылшаруашылығынан тыс жерлерде ... ... ... ... ... ... үлесі 65% құрайды.
Батыс елдері агроөнеркәсіп кешені құрылымының ... тән ... ... ... ... ... ... жалпы санын
қысқарту байқалады. Мысалы, АҚШ-та 1960-1985 жылдар ... ... 30 ... жуық ... ... өзі ... ауыл шаруашылығы
өндірісі есебінен жасалып отыр. Ал, өңдеу саласындағы және ... саны өсе ... ... ... ... он жыл ішінде
агроөнеркәсіп кешеннің маркетингтік сферасында жұмыс істейтіндердің саны
бір жарым есе өсті. ... ... ... салалар (агроөнеркәсіп кешенінің
бірінші сферасы) мен шығарылған техника мен ауыл ... ... ... ... ... ... егін шаруашылығы мен мал
шаруашлығыныдағы көптеген технологиялар үшін ... ... ... ... ауыл ... ... (агроөнеркәсіп
кешенінің ІІ сферасы) үлес салмақтарын ... ... ... ... және ... ... жоқтығын аңғартады.
Шығарылатын техниканың сапасы да айтарлықтан емес. Қазіргі заманғы жағдайда
экономиканың аграрлық секторын ... ауыл үшін ... ... ... ... ... ... Кезінде ұжымшылар мен
кеңшарлардың кең ауқымда ... ... ... ... ... шағын шаруа қожалықтарының қажеттілігі мен сұранысына жауап
бермейді. Ауыл ... өз ... мал ... ... жем-шөп
өндірудің көлемі мен сапасы, ... ... ... мен ... ... ... / 5 /.
Бұрыңғы КСРО-да оның ... ... ... ... сәйкессіздіктерді жою әрекеті 80-жылдардың өзінде бірнеше ... ... ... ... ... ... мақсатында Азық-
түлік бағдарламасы қабылданып, агроөнеркәсіптік өндірісті басқару ... ... ... тыс орталықтандырылу мен әміршіл-әкімшіл экономика
шеңгелінде бұл міндетті орындау мүмкін емес еді. ... ... кең ... ... ... ... ... тікелей нарықтық
байланыстар негізінде жүйенің өз-өзін реттеу жолымен ғана ... ... ... оның ішінде аграрлық секторда бірдей бастау
алғанына қарамастан, бұрыңғы ... ... ... ілмей кетуге
болмайтын өзіндік ерекшеліктер бар. ... өзі КСРО ... ... пайда
болған барлық жаңа мемлекеттерге, оның ... ... да ... ... агроөнеркәсіптік кешені және оның табиғи-экономикалық
ерекшеліктері
Қазақстан – 16,5 миллион адам ... ... ... ірі ел, ... ... ... ... жүзінде сегізінші орын (жер аумағы 2 ... мың ... ... ... қара және ... ... мұнай, газ өндіру жөніндегі дамыған
өнеркәсібі, металлургия және металл өңдеу, машина жасау, химия және ... ... ... мықты агроөнеркәсіптік потенциалы да бар.
Ауыл шаруашылық жерінің жалпы көлемі 222,3 ... ... ... егістік жер 36 миллион гектар, жайылымдық жер 182 миллионнан астам
гектар және шабындық жер 5 ... жуық ... ... ... жан ... шамамен 2,2 гектар жерден келеді. Бұл дұл дүние жүзіндегі ауыл
шаруашылығы жағынан ... ... ... ... көп. Соңғы
жиырма жылдың ішінде жыл сайын орташа ... 24 ... ... ... 1,5 ... ... жетеғабыл ет, 3,5 миллион ... ... ... 100 мың ... жуық жүн ... ауыл шаруашылығы дақылдарының 60-қа жуық түрі өсіріледі,
сүтті және етті ірі ... ... ... және ... ... ... шошқа, құстың бірнеше түрлері, марал, сондай-ақ ара мен ... ... аң ... бар. ... ... кешенінің бірінші
сферасы (І – қор шығаратын) машина жасау, ... және ... ... үшін машина жасаумен Павлодар трактор зауыты, Ақмола
эрозияға қарсы техника шығару өндірістік бірлестігі және ... пен ... ... ... ... мал ... ... жасаумен айналысады. Бұдан басқа, бөтен саладағы, оның ішінде
қорғаныс зауыттарында да ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... шығарылады.
Химиялық өнеркәсіп саласында Жамбыл және Ақтөбе облыстарындағы
кәсіпорындар минералдық тыңайтқыштар ... ... ... ... ... Қарағанды металлургия және Өскемен титан-магний комбинаттары да
шығарады. Шымкенттегі «Фосфор» өндірістік бірлестігі ... ... ... ... ... ... Микробиологиялық өнеркәсіптің
басын Шымкент гидролиз, ... ... ... және ... ... үш ... ... тұр.
Республика агроөнеркәсіп кешенінің екінші сферасында (ІІ – ауыл
шаруашылығы) экономикалық ... ... 2200 ... және ... ауыл ... кәсіпорындары мен 406 ұжымшар жұмыс істеді.
Қазақстан агроөнеркәсіп кешенінің үшінші сферасы (ІІІ – ... және т.б.) ... ... және ... ... ... сақтау, сондай-ақ ауылшаруашылығы өндірістік-техникалық,
транспорттық, агрохимиялық, мал ... және ... ... ... ... мен ... ... және
агроөнеркәсіп кешенінің басқа да салаларынан тұрады.
Қазақстан агроөнеркәсіп өндірісі ... ... ... ... топырақтық-климаттық жағдайы мен өсімдік өсіретін топырақ бетінің әр
түрлілігі, олардың ... және ... ... ... ... жер ... алып жатқандағы болып табылады. Температураның (100ºС)
тиімді жиынтығы солтүстіктегі 25000-нан оңтүстік-шығыста 45000-ға ... ... ... Мұның өзі субтропикалық және тропикалық
дақылдардан, ауыл шаруашылығының барлық дақылдарын, ... ... ... және ... ... дейін мүмкіндік береді.
Қазақстан жер аумағының көп ... ... ... ... ... ... Республиканың солтүстігі мен
орталығында жауын шашын 140-350 мм-ден оңтүстіктің, оңтүстік ... ... ... және биік ... ... 450-900 ... ... жетеді.
Жер аумағының топырақ беті де қатты ерекшеленеді – республиканың
солтүстігінде кәдімгі, қою ... ... ... ... және ашық қоңыр
топырақ болса, оңтүстігінде құба ... ... сұр ... және ... қара ... ... келеді. Қара топырақты жер көлемі бар-жоғы 15
миллион гектарға жуық жерді құрайды. Бұдан басқа, Қазақстанда 77 ... ... ... эрозияға ұшырауына бейім жер, 50 ... ... ... ... жер, оның ішінде 17,7 миллион гектарға жуығы егістік
жер, 74 миллион гектардан астам ... және ... ... жер, оның ... ... ... жер бар / 6 ... агроөнеркәсіп кешенінің тағы бір ерекшелігі - ... мен ... ... ... ... ... шаруашылығы кәсіпорындары егістік жер көлемі жағынан кеңестік ТМД
елдері бойынша орташа есеппен алғанда алты есеге жуық ... ... ... ... ... бойынша 2-3, одан да көп есе болды. Осы ... ... ... ... мен ... ... және ... шаруа
(фермерлік) қожалықтарына, кооперативтерге және басқа ... ... ... айналдыруды әлдеқайда қиындап отыр.
Қазақстан агроөнеркәсіп өндірісінің келесі ерекшеліктері – мұнда
жақын ... ... ... ... ... ... ... ұрады, ауыл шаруашылығы өнімдері мен шикізатын
өңідеумен, оларды сақтау және ... мен ... қор ... мен ... сондай-ақ жалпы агроөнеркәсіп ... ... ... ... агроөнеркәсіп кешені ... ... үлес ... 64%-ға ... ... сферада 8%-ға жуық және
үшінші ... ... ... болды. Республикада автомашина және
комбайн жасау өнеркәсібі мүлдем жоқ. Қолда бар ... ... ... ал ет ... етті өңдеуді толық қамтамасыз ете алмайды.
Осының салдарынан өндіріс өнімі көлемінің өнімі ... 30%-ы ... ... КСРО ... ... ... ... тыс жерге шығарып, оны сонда өңдеп, дайын өнімді қайта ... ... тыс ... екі ... ... ... шығыннан
басқа бірқатар өнім алу үшін бастапқы шикізат болып табылатын ... да өнім ... ... ... ... ... ... өндірген үстеме өнімінің бір бөлігі де сол ... ... ... ... ... өндіріс сфераларының өндіріс сфераларының ... ... ... ... транспорттың жетіспеушілігі мен ... ... ... ... ... ... дамуын
қиындата түсетін ерекшеліктердің қатарын толтыра ... ... бір ... ... ... ... бар-жоғы 38 ... жол ... Ал, бұл ... Өзбекстанда – 129 метр,
Украинада – 324 ... ... – 600 ... ... ... аз ... да
(бір шаршы километрге бар-жоғы алты адам) ... ... ... мен ... ... әсер етеді.
Міне, осындай қиыншылықтарға қарамастан, егістік жерлердің орасан көп
болуы, топырақтық-климаттық ... ... мен ... ... мол болуы, ауыл шаруашылық ... ... және мал ... ... ... ... ауыл
шаруашылығын жүргізудің ғасырлар бойғы дәстүрі қалыптасқан Қазақстан
халқының еңбекқорлылығы ... ... ... ... ... ... ... барлық салаларының табыспен дамытуға,
жалпы алғанда Республика тұрғындарын азық-түлікпен, өнеркәсіптік ... ... ... және ... ... ... аренада ауыл
шаруашылық өнімдерін экспортқа шығарушы елге ... ... ... Агроөнеркәсіп кешенінің қазіргі жағдайын талдау
2.1. Агроөнеркәсіп кешенін мемлекеттік реттеудің оның тиімділігін
жоғарылатуға әсері
Соңғы жылдардағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... оның ... жоғарылату және елдің
азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады.
Ең жақын ... ДСҰ ... ... ... ішкі азық-түлік
рыногының ашық жағдайында жұмыс істеуге тура келеді. Одан басқа, ... ... ... құрылыс және өнеркәсіп индустриясының көтерілуіне
байланысты қала мен ауыл тұрғындары табыстары деңгейіндегі арақашықтықты
азайту ... ... ... ... ... агроөнеркәсіптік
өндірісті оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру ... ... ету ... ... ... ... ... критерийі бәрінен бұрын
өнімділік пен тиімділік көрсеткіштерінің өсуінен туындаған АӨК ... өсуі ... ... ... ... мен ... өсуіне бағытталған оның ... ... ... ... ... ... ... және салалық кластерлерді қалыптастыру, сондай-ақ ... ... ... ... және сапалығын қамтамасыз ету
арқылы өндірісті жаңарту және қайта ... оның ... ... инфрақұрылымдарын дамытуды талап етеді..
Отандық тәжірибе сияқты, сондай-ақ ... ... ... де ... өндірісі мемлекеттің колдауынсыз тиімді ... ... ... ... ... басқа салаларына қарағанда
аграрлық сектордың классикалық ... ... сай ... ең төменгі
деңгейде, мұнда барлық кезде сұраныс- ұсыныс, еркін бәсекелестік, қорлардың
экономиясы заңдары жұмыс істемейді, өйткені ... ... ... ... рыногынан өндірістің ұзақтығы, азық-түлік тауарларына
сұранымның икемсіздігі бар. ... ... ... ... ... қоғамның дамуының тарихи және мәдени ерекшеліктеріне
және ауылдық инфрақұрылымның ... өте ... ... ... ... ... ... және өндірістік өнімдерге бағалық
диспаритетінен, өз мемлекет Үкіметтері жағынан ... ... ... азық-түлік өндірушілерінің ішкі рынокқа қысымынан
күшейе түскен осы ... ... ... ... бітпегені
тереңдетеді.
Сондықтан, тиімді мемлекеттік саясатты таңдау АӨК ... ... ... болып табылады.
АӨК дамуын мемлекеттік реттеу Тұжырымдамасы оның тұрақтылығы мен
бәсекеге қабілеттілігінің өсуі мынадай ... ... ... өндірісті индустриализациялау өнімділік өсуінің базалық
факторларының бірі болып табылады.
Қазіргі кездегі АӨК ... ... ... ... ... ... ... технологиялардың прогрессивті ескіру салдарынан жақын
жылдары өндірісті толық жаңғыртпаса ... ... ... ... ... ... мен комбайндардың 75 % орташа қолданылған мерзімі, оларды
нормативтік пайдалану ... екі ... ... ... 10% мал шаруашылығы өнімдері ... ... ... ... ... пайдалану коэффициенті көкөністі қайта
өңдеуде 4% - дан май ... 67% -ға ... ... бұл ... ... тозуы 50%- дан жоғары болады.
Ауыл шаруашылығы техникасының, қуат беруші және қосалқы бөлшектердің
жоғары құны, банктік несиелердің қымбаттығы, және олардың аз ... ... ... ... АӨК ... ... ... жаңартуға
және ғылыми негізделген агротехниканы сақтауға мүмкіндік бермейді.
Мал шаруашылығының негізгі проблемалары оның майда ... ... ... ... ... ... проблемалары, мал шаруашылығы
өнімдерін қажетті сапа параметрлерімен қамтамасыз етуі болып табылады. ... ірі ... ... жоқ, оның ... ... ... ... және оның құнының жоғарылығы туындайды.
Ғылым мен өндірістің нашар байланысы, ... ... және ... ... ... пайдалануды қаржыландыру деңгейінің
жеткіліксіздігі, өндірістің нақты ... ... ... ... ... өндіріс тиімділігінің өсуін тежейтін факторлар
болып табылады.
Аграрлық ... ... ... АӨК ... ... ... ... ғылыми негізделген агротехнологияларды
сақтау, ғылыми қамтамасыз ... және ... ... ... нақты сектордың сұраныстарына сәйкес мамандармен ... ... ... жөніндегі кешенді шараларды қабылдау арқылы арқылы
қамтамасыз етіледі.
2. АӨК ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік жүйесін дамыту; ауыл ... ... ... АӨК ... ... ... ... АӨК
қаржылық және сақтандыру инфроқұрылымын дамыту және оны ... ... ету ... ... ... ... ... қауіпсіздік жүйесі, банктік, инвестициялық, сахтандыру,
ақпараттық маркетингелік, сауда-сатып алу және өзге ... ... ... ... ... ... және ... төмен аграрлық
сектордың өзіндік жұмысына әлі де толық бейімделмеген. Тиімді ... ... ... жүйесі аграрлық сектордың тұрақты дамуының
қажетті элементі болып ... кіру ... ... ... бірі АӨК өнімінің сапасын
бақылау және қауіпсіздік қаупін ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік проблемасының
өндірісті іске асырудан бастап соңғы тұтынушыға дейінгі жағдайлардың барлық
тізбегін қамтитын ... ... бар. ... ... ... ... ауыл шаруашылығы шикізатын өндіру процесінен ... оның ... ... қайта өңдеу, тасымалдау, сақтау және дайын өнімді сату
процесімен аяқтай отырып жауапты іс әрекетті ... ... ... ... деңгейге сай келетін тексеру ... ... осы ... ... стандартарға сай келетін , бәсекеге қабілетті
өнім өндіруге өтуге болады.
3. Вертикалды және горизонталды ықпалдастықтың ... ... АӨК ... ... және ... ... ... бастамашылықтарын дамыту болып табылады.
Ауыл шаруашылығының шикізат өндіру бойынша елеулі әлеуеті бар ... ... ... ... екенін ескере кетсек, кластер бастамашылығының негізгі
даму мақсаты тамақ ... ... ... ... ... ... ұлғаюы арқасында қайта өңдеу саласының өсуі ауыл
шаруашылығының ... ... және ... ... ... құндар
табыстарының өсуін де қамтамасыз етеді.
4. Азық-түлікті дүние жүзілік ірі ... және ... ... ... ... үшін ... ... қаупінен
қашқақтату мақсатында ішкі азық-түлік рыногын реттеудің ерекше ... ... ... ... ... кеңейтуге бағытталған механизмдер қажет.
Жоғарыдағы айтылғандардың негізінде АӨК ... ... АӨК ... мен ... өсуі және отандық өнімнің ұлттық бәсекелестік
артықшылықтарын дамыту негізінде оның тұрақтылығын қамтамасыз ету ... / 7 ... ... ... индустрализациялау;
қызмет көрсететін инфрақұрылымын және қауіпсіздікті бағалау мен өнім
сапасының ... ... ... ... және ... ... ... ұлттық бәсекелестік артықшылықтарын дамыту;
азық-түлік рыноктарын мемлекеттік реттеу механизмдерін жетілдіру болып
табылады.
2.2. ОҚО ... ... ... қазіргі уақыттағы жағдайы
2004 жылы ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 17857,1 млн. теңге деңгейіне
жетті. 2003-2004 ... ... ... ... ... ... ... орташа жылдық көлемі 1995-1998 жылдардың
орташа жылдық деңгейінен 2,3 есе жоғары және ... ... ... деңгейінен 23% жоғары (1 - сурет).
Өндіріс көлемінің ұлғаюына және ауыл ... даму ... ... ішкі ... ... құрамындағы ОҚО ауыл
шаруашылығының үлесі өндірістік салалардағы және ... ... ... ... ... 16-19% деңгейіне дейін қысқартылды (2 -
сурет).
Негізгі қорымыз - ... ... ... де ... ... ... ... 2003-2004 жылдарында егістіктің 1 гектарына
түсетін ауыл шаруашылығының жалпы өнімі жылына ... 22268 ... ... 1999-2002 жж. ұқсас көрсеткіштің орташа мағынасынан 18,9% және 1995-
1998 жж. ... ... 2 есе ... (3 - сурет).
Жалпы өнімнін құрылымында мал шаруашылығы саласының үлесі өсуде, егер
ол 1998 жылы 25,8% ... ... ... ... уақытта 36,9% құрап,
1995 жылдың деңгейінен асты (4 - ... түрі ... ауыл ... ... құрылымы, %
Сонымен қатар, егер өсімдік шаруашылығында ... ... ... ... және ... (фермер) қожалықтарында
(36,8%) болса, мал шаруашылығында – шаруа (фермер) қожалықтарына (96,6%),
ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында (2,5%). (6- ... ... ... ауыл ... ... өнімдерінің құрылымы, %
| | | |Ет, ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ... | |
| | ... жағдайлары және | |
| | ... ... ... | |
| | ...... | |
| | ... тигізеді, ол өсімдік | |
| | ... 2-15% ... |
| | ... ал мал шаруашылығында | |
| | |әлі де ... ... ... | |
| | |тұр ... | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... экономикадағы жалпы | |
| | ... ... | |
| | ... ... қалып | |
| | |тұр және оның | |
| | ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... бермейді| |
| | ... ). | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... сай ... ... | |
| | ... Елбасының Қазақстан | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... өсіп | |
| | ... ... (9-сурет).| |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ... ... | |
| | ... 2004 жылы 19,2 | |
| | ... ... ... ол | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | |7,5 ... құрайды. Тамақ | |
| | ... ... ... | |
| | |үш жыл ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... 15,3 пайызы келеді | |
| | ... | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... және | |
| | ... ... өндіру жыл | |
| | ... ... ... 2003 | |
| | ... 2001 ... ... | |
| | ... қант 3 есе, | |
| | ... май 2,1 есе, сары | |
| | |май 1,2 есе ... және | |
| | ... ... 1,5 есе көп| |
| | ... (11 - ... | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ... ... ауыл| |
| | ... ... ... | |
| | ... үлесінің жыл сайын | |
| | ... ... ... 35 | |
| | ... ... 12,6 | |
| | ... ... 51 | |
| | ... ... (12 – сурет)| |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ішкі | |
| | ... ... үлесі | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ет | |
| | ... ... сары | |
| | |май ... өсімдік май | |
| | ... ... (13 - ... | |
| | |/ 8 /. | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | |2.3. АӨК ... ... |
| | ... ... және | |
| | ... ... | |
| | ... қамтамасыз ету| |
| | | | |
| | ... ... және | |
| | ... ірі ... | |
| | ... ... үшін | |
| | ... ... | |
| | ... ... алу | |
| | ... ішкі ... | |
| | ... зор мәнге ие, | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... Негізгі | |
| | ... ... өзін өзі | |
| | ... ... ... |
| | ... ... бағасы | |
| | ... ... | |
| | ... инфляцияның орта | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... келеді. | |
| | ... ... ... | |
| | ... артуы мен тұтыну | |
| | ... ... | |
| | ... ... |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ауыл | |
| | ... ... | |
| | ... мен ұзақ ... | |
| | ... белгілі жүйесі | |
| | ... қуат ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... баға | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... алу және | |
| | ... интервенциясы | |
| | ... | |
| | |1) Ішкі ... ... ... |
| | ... үш ... ... | |
| | ... ... ... ... |
| | ... өткен үш жылмен | |
| | ... ... | |
| | ... 461,7 мың ... | |
| | ... немесе 3,3 % болып, | |
| | |14,4 млн. ... ... | |
| | ... ... нан мен | |
| | |нан ... ... | |
| | ... ету деңгейі | |
| | ... ... ... | |
| | ... 2003 жылы 394 ... | |
| | ... ең ... тұтынушы | |
| | ... ... - 296 ... |
| | |Сол, ... ... | |
| | ... нан мен нан | |
| | ... ... ( ұнға | |
| | ... жан ... орта | |
| | ... 120,7 кг және ... |
| | ... жағдайында 172,4 кг | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... және | |
| | ... ... экспорт | |
| | ... ... | |
| | |ету ... сол ... | |
| | ... тез төмендету | |
| | ... ішкі ... | |
| | ... ... | |
| | ... АҚ арқылы | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... алуды | |
| | ... мен ... | |
| | ... ... ... | |
| | |. ... 3 ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... 4,1 млн, тонна| |
| | ... дән ... ... | |
| | |Сол ... осы ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... жәрдем етеді, | |
| | ... ... және | |
| | ... ... ... |
| | ... ... | |
| | ... және | |
| | ... бұл ауыл | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... үшін өте маңызды. | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... |
| | ... ... тез | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... басқа көздерден дән | |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | |- нан ... | |
| | ... сапа | |
| | ... ... дән | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... қалыптастыруымен| |
| | ... ... бұл | |
| | ... ... | |
| | ... пен ... | |
| | ... төмендетеді; | |
| | |- ... ... | |
| | ... ... өткізетін | |
| | ... үшін ... алу және | |
| | ... бағалар аралығында | |
| | ... ... үшін | |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... лицензиялау; | |
| | ... ... ... ... | |
| | ... ... және ... | |
| | ... ... | |
| | ... кредит | |
| | ... ... алу жыл | |
| | ... ... 3,0 млн. | |
| | ... ... ... боб, | |
| | ... ... ... | |
| | ... алу ... | |
| | ... ... | |
| | ... АҚ-мен ішкі| |
| | ... ... дәні | |
| | ... ... алу және ... | |
| | ... ... ... |
| | ... субсидиялар бөлу; | |
| | ... ... | |
| | ... ... ... ... |
| | ... қамтамасыз ету.| |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | |ету; | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... қол ... | |
| | ... | |
| | ... ... секторын| |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... тәуекеліне | |
| | ... ... ... |
| | ... ету; | |
| | ... қабілетті ауыл | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | |ТМД ... немесе шетел | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... дәннің және одан | |
| | ... ... ішкі | |
| | ... тұрақтандыру. | |
| | |2) Мал ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | |Мал ... өнімін | |
| | ... ... ... | |
| | ... толық | |
| | ... ... | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | |18 ... | |
| | |Мал ... ... | |
| | ... | |
| |2000 |2001 |2002 |2003 |2000 ... |1127,3 |2594,7 |1533,2 |1634,7 |1701,4 ... ... | | | | | ... ... |1127,3 |2463,7 |1470,2 |1568,7 |1630,4 ... ... | |130 |62 |65 |70 ... бюджет | |1,0 |1,0 |1,0 |1,0 ... ... ... агроөнеркәсіптік кешеннің техникалық және технологиялық
жабдықталуы айтарлықтай ... ірі және орта ... ... өнімдерін өндірудегі үлесі 60%-ға дейін артады.
АӨК өнімдерінің қауіпсізідігін бағалау және сапа ... ... ... үйлестіріледі. Егістік ... ... ... егіні 90%-ға дейін артады.
Кластерлік бастамашылықты дамыту арқылы ауыл ... ... ... ... ... көлемі 2 еседен аса көбейеді / 9 /.
Ішкі азық-түлік ... ... ... ... ... ... іс-шараларды іске асыру нәтижесінде тиісті мемлекеттік
қолдау болса, 2010 жылы бәсекеге қабілетті ... ... ... Қазақстан облысы агроөнеркәсіп кешенінің тиімділігін арттыру
мәселелері
3.1. Ұлттық бәсекелестік басымдықтарды дамыту
Елдің агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... мынаны көрсетті. Ауыл шаруашылығы
өнімдеріне айтарлықтай төмен баға, өндірістің ішкі тұтыным ... ... және ... экологиялық тазалығы Қазақстанның анық басымдығы болып
отыр. Өңдеу саласының басымдылығына өндірістік қуаттың шикізат көздерінде
шоғырлану ... ... ... ... нормативтік
құжаттардың қатал талаптарының шарттарында жинақталған жұмыс тәжірибесін,
мемлекеттік органдардың бақылауын және ... ... ... ... ... орамалау өндірісі бойынша соңғы халықаралық
талаптар дәрежесіндегі ... ... және ... тұтынымдарын толықтай қанағаттандырудың әлеуетті
мүмкіндіктеріне сай кәсіпорындар іске қосылды. ... ірі ... ... ... мен ... ... бар. ... қатар,
аталған жұмыс ауқымы жұмысшылар тарапынан арнайы ... ... ... етпейді, тағам өнеркәсібін дамытуға оң әсер етеді.
Жекелеген сауда желісі республиканың ... ... бар. Ірі ... сауда бойынша кәсіпорындар ... ... ... ... ауыл ... ... ... сатудың дамымауы оны өңдеу
өнімдерінің бәсекеге қабілеттік сипатына әсер етеді.
Осылайша, ауыл ... ... ... оны ... ... сауданың дамыған желісі болуы аталған саланың ... ... ... оң шарт ... табылады.
Мемлекеттік саясатты ары қарай іске асыруда агроөнеркәсіп кешенін дамытудың
негізгі ... ... ... ... ... мен ... бірыңғай іс-әрекеттің стратегиясын дайындау, агроөнеркәсіптік
кешені саласында ... ... мен заң ... ... ... асыру және агроөнеркәсіптік кешенінің бәсекеге қабілеттілігін дамытуға
және көтеруге ... ... ... да ... ... ... біріккен
экономикалық саясатты жүргізетін тетікті көрсететін салалық бірлестіктерге
(қауымдастықтар, ... және т.б.) ... ... ... ... дамыту мемлекет тарапынан тиісті
қолдауды қажет етеді. Ауыл шаруашылығы өнімінің бағасына әсерін ... ... үшін ДСҰ ... ... ... ... ... барлық өндірген өнімінің құнынан 5% дейін рұқсат етіледі. Дамып
келе жатқан мемлекеттер үшін бұл ... 10% ... ... ... мемлекеттерде бағаны субсидиялаудың нақты орташа деңгейі
ауыл шаруашылығының ЖӨ құнынан 14% жуығын құрайды, ... ауыл ... ... ... қолдаудың бұл түрі ЕО құнның 50%, АҚШ –
25-30%, Финляндияда - 70% құрайды / 11 /.
Қазіргі қазақстандық ... ауыл ... ... ... ... ... ... Егер Қазақстанның аграрлық
саласын қаржыландырудың жалпы көлемін бағаласақ, онда кейінгі 3 жылдағы
айтарлықтай ... ... олар ауыл ... ЖӨ 8,3%, ал ... ... ... әсер ... мемлекеттік қоолдау мөлшері 2%
жуығын ... ... ... ... ары қарай мемлекеттік
қолдау ДСҰ талаптары шеңберінде әлі де ... ... ... ескере отырып жүзеге асырылады.
Өсімдік шаруашылығы өнімдері
Астық өндіру жағдайы ішкі ... ... ... ... экспорттық
әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді. Астықты экспорттау көлемі орта есеппен
жылына 8,5 мың ... ... - ... ... ... ... шаққандағы астық дақылының динамикасы
мың. Тонна
|Жыл ... |Ұн ... |15,1 |22,1 ... |8,3 |11,0 ... |10,7 |29,6 ... |7,2 |134,0 ... |1,4 |87,2 ... ж. (9 ай) |1,4 |139,2 ... 2005 ... ... ... ұн ... көбейіп, 139,2 мың
тоннасын құрады.
Мал шаруашылығы өнімі
Өзіндік құны мен ассортиментке ... ... ет ... әкелу (импорт) көлемі ұлғайып отыр. (негізінен құс еті). Ет ... ... ... ... сырттан әкелу көлемі 101,4 мың тонна құрады,
оның ішінде - 85,2 мың тонна ет, оның ... құс еті 80,7 мың ... ... ... ... 94,7 пайызы).
2004 жылы 2002 жылмен салыстырғанда сырттан әкелінген құс еті 167
пайызға өсті. Жұмыс істейтін құс ... 100,0 мың ... құс ... мүмкіндігі болғанымен, сырттан әкелінген құс еті (80,7 мың ... ... құс ... ... (41,3 мың ... 2 есе көп.
6-кесте. Мал шаруашылығы өнімінің импорты, ... ... |2004ж. %-бен |
| |2000 |2001 ... |2001 |2002 |2003 |2004 |2000 |2001 |2002 |2003 | ... еті ... |623,4 |42,5 | | | | | | |Қой еті |9,8 |2,5 |50,7 |- | | | | | ... еті |552 |2602,4 |256,7 |487,8 |219,0 |39,6 |8,4 |85,3 |44,9 |
|Құс еті |54,2 |- |31,5 |84,7 | | | | | | |Ет ... ... ... |136,6 |137,7 |7,4 |1169,6 |313,3 |8,6р. |84,9 |158. | ... ... |1100 |622,4 |1388,6 |106,8 |31,6 |126,2 |223,1 | ... ішінде ОҚО
бойынша |176,1 |615,8 |881 |- |- |- |- |- |- | ... жылы тірі ... ... ... ... 559,8 мың АҚШ ... Мал шаруашылығы өнімі, тірі мал, сиыр мен ... еті мына ... тірі мал, сиыр мен ... еті – ... және ... қой
еті – Қытай, құс еті мен жұмыртқа – ... тері ... - ... ... ... ... жүн – Ресей, Қытай, Өзбекстан,
Беларусь.
Мал шаруашылығы саласының бәсекеге қабілеттілігін арттыру ... ... ... дамытуға, бюджеттік инвестицияларды ... ... ... ... ет, сүт және сүт ... өндіретін
мамандандырылған кәсіпорындар ұйымдастыру қаралып отыр.
Ауыл шаруашылық және ... ... ... ... ... жылына 30 мың тонна ... ... ... жүзім
шаруашылығының дамуына арнайы мамандырылған жеміс-жүзім шаруашылықтарында
алғашқы шарап материалдарын өндіріп, оны шарап өңдейтін ... ... ... ... жаңа ... ... кезінде жүзіммен
айналысуға көпшілік шаруашылықтардың мүмкіншілігі ... ... көп ... ... түбімен қопарылып, оның орнына басқа
дақылдарды еге ... ж. ... ... ... ... ... ... 3,9
мың гектар болып, оның өнім беріп тұрғаны –3,9 мың га болса, ол 1996 ... ... осы ... ... 11,8 және 8,5 мың ... ... жылы ... жиналған жүзім 31,3 мың тонна ... ... 80,5 ц. ... ал 1986 жылы тиісінше 100,3 мың тонна болып,
өнімділігі 115 ... ... ... жеке ... ... 2,5 мың га. ... немесе
55 пайызы бар екенін ескерген жөн.
Қазіргі кезде облыста жүзім Мақтарал, Ордабасы, Сайрам, ... ... 32 ... ... ... ... жүзімді
арнайы өңдеумен 24 шарап жасау кәсіпорындары мен цехар ... ... ... ауданында. 15 кәсіпорындар облыста шарап өндіруге және шарап
материалдарын даярлауға лицензиялары бар, олардың қуаттылығы жылына 8 ... ал 7 ... ... құю ... бар. 2004 жылы 14092 мың ... және ... материалдары өндірілген. Ең үлкен шарап өнімдерін өңдейтін
“Молчанов и К” ААҚ, АВК ... ... ЖШС, ... ӨК –і ... МКМ-і болып табылады.
“Қапланбек”, “Нұр” жүзім зауыттары белгілі және әйгілі “Жоламан”,
“Херес”, “Асель”, “Ркацители” ... және ... ... ночь”,
“Южная ночь” шампандарын шығарады. Қазіргі кезде олардың өндірістік қуаты
небәрі 25-40 ... ... Бұл ... ... шет ... онда ... сұранысқа ие болуда.
Мәселелер
Жүзім шарабын шығару саласының ... және ... ... ... ... ... ... тозуы;
Шарап өңдейтін рентабелдігі төмен кәсіпорындарға жартылай
өңделген ... ... ... ... мекемелер салық төлемдерін
уақтылы төлей алмайды, қосымша қаржылай дағдарысқа ұшырайды, осы ... ... ... ... ... банктердің несие беруіне
қоятын тиісті кепілдемелердің жоқтығы;
Рыноктағы маркетингтік саласының нашар ... ... ... және ... сорттардың қартаюы;
Агротехникалық жұмыстардың қиындауы және техниканың төмен
сапалылығы;
Жүзімдік алқаптарға аурудың терең тарауы;
Облыстық бюджетке салықтың үлкен ... ... ... ... ... ... шаруашылығын құру.
Шаралар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 27 тамыз 1999 жылғы №1258 ... ... мен ... ... жыл ... 200 мың ... 50 мың далға
дейін кемітуді ұсыну керек;
Қазақстан Республикасы ... 2001 ж 12 ... ... ... 2010 ж ... ... шаруашылығы мен шарап өнімдерінің дамыту
жоспарын қалпына келтіруді бекіту ... ... іске ... ... ... ... өндірушілеріне жеңілдетілген несиелерді 5-7 жыл
мерзіміне беру;
Өндіріске құты материалдарын қазіргі ... ... ... технологиялық шарап құю құрал-жабдықтарын лизинг негізінде сатып алу;
Отандық шарап және шарап өнімдерін сатуда ... ... ... ... ... ... ... толы. Шетелдік алып
келінетін шарап және шарап ішімдіктеріне ... баж ... ... ... ... ... болады;
Тауар өндірушілерді және тауар өңдеушілерді дамытуды қолдау
үшін шетелдік және ... ... ... ... ... ... ... құру;
Өсімдік майын өндіру
Өсімдік майын өндіру ... ... ... ... ... “Ақ ... ЖШС сияқты үлкен кәсіпорындарда шоғырланған. Жыл
сайын мақта шикізаты мен ... ... ... ... ... майының
көлемі де ұлғаюда. Онымен бірге, әрбір ауданда мақсарыдан, пістеден май
шығаратын 149 цехтар бар. 2003 жылы 37,9 мың ... ... ... Бұл 2002 ... ... 7,7 мың тоннаға немесе 25,3
пайызға артқан.
Егер облыс халқының өсімдік майына деген ... ... ... құраса( жылына 8,47 кг х 2045,4 мың адам басына) , 2003 ... ... 2,2 ... ... ... майының өндірісінің талдауы көрсеткендей бұл тауар ... ... ... ... ... ... ... мен сапасының артуына
байланысты және бәсекеге түсе ... ... ... ... ... етеді.
Өсімдік майын өндіруге қажетті негізгі шикізаттық ресурстар облыста
мақта мен мақсарының дәндерін ... ... ... ... жылы ... 360,3 мың ... мақта шикізатының 55 пайызы
немесе 198 мың тоннасы шитті құраған, олар кейіннен ... ... ... ... мен жаңа ... ... ... халықаралық және әлемдік стандарт
сапасына сәйкес келмеуі;
Техникалық құрал-жабдықтардың, энергоресурстардың және жанар-
жағармайлардың ... ... ... ... ақпаратты-маркетингті жүйесінің дамымауы;
Ыдыс-құты, қаптайтын материалдарды ... ... жылы ... ... АҚ ... ... ... өсімдік майын өндіруге мүмкіндік беретін, таза және ... ... ... жаңа цех салу ... “Арай” ЖШС цехының
құрылысы басталған;
Жаңа технологияларды ендіруге және қажетті құрал-жабдықтарды
сатып алуға ... ... ... 22,2 ... ал ... ... ... мен
гидрон өндірісіне 120 млн.теңге қажет;
2003 жылы Төле би ... ... 30 ... ... ... 20 ... орны бар, жаңадан “ Ленгір май” ЖШС өнеркәсібі ашылды;
Ұн және ұн өнімдерінің өндірісі.
Облыста макарон өнімдерімен халықты ... ... ... ... ЖШС бар. Макарон өндіру мекемелерінің модернизациялануы,
қайта ... ... ... бойынша жүргізілген жұмыстар нәтижесі
жоғарғы әлемдік өндірушілердің деңгейіне сәйкес шығаруды қамтамасыз етуге
мүмкіндік берді. Фабрикада майда ... ... ... шығарылуы
дұрыс жолға қойылған.
Олар 2003 жылы 8,8 мың ... ... ... бұл ... ... ... 33,7 пайызға артық.
Сонымен қатар облыста макарон өндірісімен айналысатын “Ақ
маржан”АҚ, “Арай”, “Сана” ЖШС және 22 кіші ... бар . ... ... 1 мың ... макарон өндірісін құрайды.
Дәнді дақылдарды өңдеумен, сақтаумен және қайта ... ... ЖШС ... ... ... нан ... ... (Қазығұрт) ЖШС, “Ақ маржан”(Төле би) АҚ, “Майлыкент”, “Сана”
ЖШС айналысады. Дән ... ... мен ... көлемі 234,5
мың тоннаны құрайды. Астықты өндірушілер өзінің, ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты астықты
пайдаланаты, өңдейтін кіші, орта және ірі кәсіпорындардың саны ... Егер 1997 жылы ... 224 ... 229 нан ... ... 2004 жылы 1 қаңтарда облыста 331, сонымен қатар 52 ірі диірмендер
тәулігіне 4,2 мың ... өнім ... 289 кіші ... бар. ... жұмыссыз тұрған дмірмендер мен нан пісіретін кәсіпорындар
инвестиция ... кіші және ... ұн ... саны ... ... ... ... бәсекеге лайық тауар үлесі арта бастайды,
үнемделеді.
Мал өнімдерін ... ... ... 2002 жылы – 322,8 ... 2003 жылы
– 368, ал 2004 жылы – 497,5 млн.теңге тауар ... Бұл 2002 ... 174,7 ... және 2003 ... ... ... 2002жылы 627 мың тонна балық пен балық өнімдері ... ... ... 702 мың ... ... яғни 75 ... ... таңда тәулігіне 12,5 тонна ет өңдеу мен өндірумен
“Омар”ЖШС, “Оңтүстік құс”АҚ, ... 0,5 ... өнім ... ... ... 10 ... цехтар айналысады. Аталған кәсіпорындардың қуаттылығы
облыс ... ... ... ... ... ет ... ... еткен Шымкент,
Шардара, Шолаққорған, Түркістан ірі ет ... ... ... таңда қаржының болмауынан жұмыс ... тұр. ... ... ... ... ... ... және шет елдердің шұжық
өнімдері көп.
Сүт және сүт ... ... 2002 жылы 318,9 ... ... жылы 343,5 ... ал 2004 жылы – 371,2 ... ... 2002
жылмен салыстырғанда 52,9 млн.тг, ал 2003 жылмен салыстырғанда 27,7 ... Сүт ... 5 ірі: ... ... ... ... Шымкент”, “Қаратау М”
ЖШС мекмелерінде және 13 кіші цехтарда өндіріледі.
2003 жылы ... мен ... ... 1584,6 тонна
импорттық сүт өнімдері сатылған.
Ірі сүт өнімдерін өңдейтін “Шымкент сүт” ЖШС өз ... ... ... сүт өнімдерімен қамтамасыз еткен мекеме, қазіргі кезде ... ... ... жаз ... тәулігіне 50 тонна, қыста
небәрі 4-5 тонна сүтті өңдейді. 2003 жылы ... 292 ... өнім ... ... ... ... негізгі қордың жоғары дәрежеде
болу себебінен, оның шығарған өнімдері қымбат, бәсекеге ... ... сүт ... ... оларға қажетті құрал-
жабдықтардың, тоңазытқыштардың болмауы және айналымдағы қаржы ресурстарының
болмауы қол байлауда. 2003 жылы Төле би ... ... 10 ... ... 35 адам жұмыс істейтін “Бақыт және К” ЖШС ... ... ... ... ... ... Төле би, Ордабасы аудандарында ... 10 ... ... ... өңдейтін мини цехтар, бағасы шамамен 20-60
мың эвро тұратын мини ... құру ... ... ... ... ... мәселелердің бірі шет елдерге арзан
бағамен кетіп жатқан жүн және тері шикізаты болып ... ... ... аудандарында, Түркістан, Арыс қалаларында дәстүрлі ... ... ... ол ... мал ... ... кәсіпорындары
дамымаған. 2002 жылы шет елдерге 1888,2 тонна, немесе 2420 мың дана тері
және 2674 ... жүн, ал 2003 жылы 1479,5 ... ... 2515 дана тері ... тонна жүн экспортқа шығарылған, яғни 2002 жылы барлық өндіріген ... 74-80 ... ал 2003 жылы 82-98 ... ... және тері ... негізінен “Шымкент былғары аяқ-киім
зауыты”, “Леон”, “Сейхун”, “Фараб”, “Беркат” ЖШС мен 10 ... ... Бұл ... жүн мен ... алғашқы өңдеуден өткізеді.
Кәсіпорындарда құрал-жабдықтардың , материалдардың және ... ... тері және жүн ... ... ... ... ... шикізат өнімдерінің төменгі сапа
дәрежесінде болуынан және елді ... мал ... ... болмауынан
экспортқа шығарылған шикізаттың сапасы төмен.
“Шымкент былғары аяқ-киім зауыты “ ЖШС-де 1,4 млн.дана ұсақ мал
және 1млн. дана қара мал ... және 1мың ... жүн ... ... ... тонна ет көлемінде мал сойылады. Мекемеде ... ... ... жылы 202,1 ... ... ... ол 2002 ... салыстырғанда 27,7
млн.тг кем. Бұл мекеме даму бизнес ... ... ... ... “Қазақстан
даму банкісінде” қаралып жатыр.
Облыстағы кәсіпорындар экспортқа ... ... ... ... ... егер олар:
-даярланған өнімнің сапасы жоғары ... (мал ... мал ... ... ... технологиялық құрал-жабдықтарды сатып алуға,
шикізатты даярлауға арзандатылған ... ... Ко ... ... жүн мен ... ... өңдеуге соңғы 2 жылда 10
млн.теңге несие сұрап ала алмауда;
Күрделі мәселелер:
транспорттық тасымалдауда жоғарғы тарифтер, ... ... ... ... ... өндірісін алдын ала болжауда жоғарғы сенімді
әндістердің жоқтығы;
ауыл шаруашылығы ... ... ішкі және ... ... ... ... тәуелділігі,
республикадағы ауыл шаруашылығы өнімдері рыногының көрші ... ... ... ішкі ... ... ... ... сұраныстың жоғарылауынан азық-
түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының
қарқынын қалыпты ұстауды ... ... ... жоқтығы;
отандық ауыл шаруашылығы өнімі сапасының төмендігі;
ауыл ... ... ... ... және алғашқы өңдеу мен сату
жүйесінің дамымағандығы;
ауыл ... ... ... ... ... шаруашылығы өнімін экспортын қолдау жөніндегі, оның ішінде экспорттық
операцияларды субсидиялау жөніндегі шараларды ... ... және іске ... реттеу шараларын әзірлеу және іске асыру;
шағын тауар өндірушілерді орта-ірітауарлы шаруашылықтар ... ауыл ... ... ... мен ... ... ... заманғы технологияларды енгізуді ынталандыру;
жоғарғы өнімділікті сорттар мен тұқымдар енгізуді ынталандыру.
Күтілетін нәтижелер:
отандық ауыл шаруашылығы өнімін және оны ... ... ... ... ... ... көлемін ұлғайту;
Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылық саласын ДСҰ ... ... ... ... ... ... нығайтуға
валюталық төлемдер түсуінің өсуі оң көрініс береді;
республиканың азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, ішкі рынокта импорт
үлесін төмендету / 13,14 ... ... ... облысы АӨК кластерлік дамыту арқылы тиімділігін
арттыру
Оңтүстік Қазақстан облысында көкөніс-жеміс кластерін ... ... ... ... ... ... ... “Алтын –Алма”
“Принир-2004” ЖШС-і мен 14 кішігірім цехтар мен кәсіпорындар айналысады.
“Түлкібас консерві зауыты” ... ... ірі үш ... ... табылады. Онда барлық көкөніс-жеміс, консервіленген өнімдер және
табиғи шіріндер шығарылады. ... ... ... оның ... юг” ... құрылды. Зауыт германиялық құрал- жабдықтар
желісімен жабдықталып, құаттылығы 12 млн. банкі,немесе 5 мың тонна консерві
өнімін ... ... ... ... үш ... цехтардан тұрады: алма
шырыны, консерві және қалбыр цехтарынан, сиымдылығы 2500 ... 2 ... ... 1000 ... ... ... 4500 тонналық таза
сақтайтын табиғи шырындар, ішімдік, шарап өнімдерінің қоймалары құрайды.
Қазіргі кезде кәсіпорын айналымдық ... ... ... жұмыс
істемей алмай тұр.
2003 ж. облыста 418,3 мың тн. ... 45,7 мың тн. ... тек 1 ... ғана ... ж. ... қайта өңдеу кәсіпорындарында 267,5 мың литр
табиғи шырын, 1272 тн. ... ... ... ... ... ... 3,9 мың ... кеміген, ал консервіленген өнім 383 тн артқан. Ал 2001
жылмен салыстырғанда тиісінше 1490 мың литрге және 934 тоннаға ... / ... ... ... ауданында 4 жаңа көкөніс-жеміс өнімдерін
өңдейтін цехтар: құаттылығы 50 мың тн ... ... ... ... 300 мың банкі шығаратын “Глобус плюс” ЖШС, 500 мың банкі шығаратын
“Бизнес Шымкент” коорпорациясы, 900 мың ... ... ... , 60
мың банкі шығаратын “У.Рахатов” ЖК-ы іске ... / 14 ... ... ... ... және өңдеуші ... ... ... ... ... жетіспеушілігі;
негізгі қорлардың тозуының жоғарғы сатысы, автоматтандыру ... ... ... қол ... ... құты мен құты ... материалдардың ассортименті мен
көлемі жағынан жетіспеушілігі;
құрал-жабдықтарды жаңарту мен ... ... ... ... ... банк ... қымбатшылығы;
стандарттау, сертификаттау, сапалық басқару жүйесінің халықаралық
талаптарға сай келмеуі,
ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, ... ... ... технологиялық құрал-жабдықтар желілерінің, энергия көздерінің
қымбаттылығы;
Отандық тауар өндірушілерді тиімді қорғауда және ауыл шаруашылық
өнімдер ... ... ...... ... саясатының
пәрменсіздігі.
Көрсетілген проблемалардың шешімін табуда мынадай шаралар көзделеді:
Шаралар:
Жоғарыдан төмен тығыз құрылған ... ...... ... ... ... ... өңдеушілерді,
сервистік қызмет көрсетушілерді ынталандыру. Бұл жағдайда ... ... ... ... мекемелерді, олады
өндірушілерді (шаруа, ... ... ... ӨК-і, ААҚ-ы) біріктіру
арқылы олардың жеке шаруашылық-құқықтық дербестіктерін сақтау ... ... ... ... ... ... ... құруға
мүмкіндік бар. Ал Ассоциация өз шеңберінде мына құрылымдарды : ... ... ... ... ... беру ... орталықтары” ЖШС-терді құруға болады. Құрылған Ассоциация,
ЖШС-ер өнімнің бағасына, ... және дер ... ... ... ... біріккен мүшелері өздері өндірген ауыл ... ... ... олардың өнімдері рынокта сұранысқа ие болып, ... ... ... ... оңтайлы шешуге ... ... ... бағаға байланысты туындаған келіспеушілікті дер
кезінде ... ... ... ... ... ... құрал жабдықтар мен
техникаларды лизингқа ... ... ... ... ... ұрық ... құруға кепілдемелерді ыңғайлы шешеді. Осылайша
өнім ... ... ... ... ... ... ... бухгалтелік есеп, құқықтық, аграрлық бизнесті, агротехниканы
жүргізуді дұрыс жолға қояды.
Толеби, ... ... ... ... жеміс өнімдерін өңдейтін
жаңа цехтар мен ... ... ... өнімдерін өңдейтін кәсіпорындар үшін ҚҚС төмендету
жөнінде салық заңына өзгертулер енгізу;
қажет шыны ыдыстары мен қалбыр өндірісі кәсіпорындарын дамыту;
өндірістерді жандандыруға және ... ... ... ... ... шет ... және ... кәсіпкерлердің қаржысын тарту;
шикізат пен дайын өнімге халықаралық үйлесімге сай стандарттар мен
регламенттер дайындау;
тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарының ИСО және ... ... ... ... ... ... және ... шығынын субсидиялау.
ҚР мақта-мата өнеркәсібінің негізін мақта құрайды. 2004 ж.
мақта өндірісі 466,2 мың тоннаны құрап, 1998 ... ... 304,6 ... ... 2,6 есеге артқан. Жыл сайын ... ... жер ... ол 1998 ж. 118 мың ... ... 2003 ж. –196 мың ... ал 2004
жылы 222,9 мың гектар жерді құраған. 19 ... ... ... 800-950 мың ... ... ... 130-150 мың тонна мақта талшығын
даярлай ... ... ... ... ... талшығының 98 пайызы
экспортқа шығарылады, тек 2 ... ғана (№20/ 1, 20/2) ... және “Ақ ... ... Cotton Plant”, “Меланж” мақта иіру кәсіпорындары ЖШС-і ... ... ... ... және ... ... альянс
компаниялары тоқыма- мата өндірісі іске қосылды.
Бүгінгі күнге компаниялар арасында нақты ынтымақтастық пен ... ... және ... ... ... рыногінің өркендету
тенденциясы белгісіз. Қазірге компаниялар арасында нақты ... ... ... ... ... 2005 жылы 6 ... ЕЭА құрылды. ЕЭА-қа Шымкент қаласы маңынан 200 гектар жер
бөлініп,, онда 15-20 кәсіпорындар ... ... жіп, ... ... ... және даяр ... ... деп күтілуде. Олар қосымша құн
салығынан, корпоративтік, ... жер ... және ... ... босатылады. Қазіргі кезде облыста ... ... ... ЕЭА ... ... ол ... ... ғимаратын, оны
қоршау және инженерлік коммуникацияларды қосуды ұйымдастыруда. Бұл ... ... 821 млн. ... ... / 16 ... ... ... алғышарттары мен болашағы
Қ.Р-ң мақта-тоқыма өнеркәсібінің шикізат негізі – мақта болып ... ... жылы ... 402 мың ... ... ... даярланып, өнімділігі
гектарына 19,5ц. құрады. Қазақстанда даярланатын мақта ... ... ... ... жатады.
Қазақстанда даярланатын мақтаның (98 пайызы) экспортқа шығарылады.
Мақтаның тек 2 пайызы ғана “Ақ ... АҚ, ... Cotton ... ... ... және ... текстиль альянс” компаниялары ЖШС-і қатты
тоқыманың түрінде пайдаланады (№20/1, 20/2).
Өндірілген таза және химиялық мата ... 78 ... ... ... ... мата өндіруші кәсіпорын “Almaty Cotton
Plant” ... ... ... ... ... айларында 6738,8 мың шаршы ... ... ... ол өткен жылдың осы мерзімімен салыстырғанда
16,2 пайызға кем. Оңтүстік Қазақстан облысында ... ... ... ... Мата өндірісі мен “Меланж” АҚ айналысуда. Мата өндірісі бойынша
жоспарланып отырған ... ... ... және ... ... ... іске ... Матаның әртүрлі сапасын даярлауда
зауыттар әлемдегі озық құрал-саймандармен жабдықталған.
Бүгінгі күнге ... ... ... ынтымақтастық пен орта
мерзімді өркендеу және аймақтық, дүнежүзілік тоқма рыногінің өркендету
тенденциясы байқалады. Қазірге ... ... ... ... ... Кәсіпорындағы тоқыма құрал-жабдықтарын тез арада
басқа салада пайдалану, технологиясын өзгерту ... ... ... рыноктың өзгерісін, сұранысын, бөлшегін анықтау міндеті
тұр.
Матаны ... ... басу және ... қызметі.
Матаны өңдеуді жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... әкеп соқтырды. Дегенмен де ... ... ... ... ... ... осы мақта тоқыма
саласының қайта қалыптастыруды керек ... ... ... болжамдар
бойынша бұл сегмент жеткілікті табыс көзі болғандықтан, кәсіпорынның құрал-
жабдықтарына көп мөлшерде қаржы тартуды ... ... Бұл ... ... ... ... алып келеді.
Дайын тоқыма өнімдерін өндіру, үлгілеу және тігу.
Дайын өнімдердің кең ассортименті ішкі киім, ... ... ... және ... ... және ... ... сұранысы, мезгілдік
және ұзақ мерзімде пайдаланатын заттардан тұрады. Әрине, мақта шикізат
ретінде ұсынылады. ... оған ... даяр ... ... ... ... ... матаның өндіріс циклі болмағандықтан,
өндірісте тұтынатын даяр тоқыма заттарының ... даяр ... ... ... ... болуына және импорттың көлемінің өсуіне
әкеп соқтырады.
ОҚО-да өндірістік тізбектің осы сегменті әлі ... ... ... мен киім ... ... ... ... бұл
шикізатті жеткізушілермен байланыстың болмауынан туындаған. Осындай ... ... киім ... ... дайын маталарды Ресей,
Турция және Қытайдан алып келуге мәжбүр болады, ал бізде өндірілген қатты
маталарға жергілікті ... ... ... оны шет ... ... Мақта-мата тоқыма сегменттеріне төмендегідей мәселелер орын алуда:
құрал-жабдықтардың ескіруі, тауарларға сұраныстың бар-жоғын білмеуі, жоғары
дәрежедегі мамандардың жетіспеуі, ... ... ішкі ... ... ... ... ... өнімнің сапасының төмен болуы.
Шет ел тоқыма өнімдерінің ... ішкі ... ... және ... ... өте шектеулі болуына байланысты Қазақстанда тоқыма
өнеркәсібінің ішкі ... ... әкеп ... Сала ... дамытуға тырысады, бірақ оған сыртқы рынокты ... ... ... ... ... ... өндірілген өнімнің
сапсының төмен болуынан,толыққанды дами алмай отыр.
Қазіргі кезде тоқыма өнеркәсібінің дамуына жеткілікті ... ... ... ... және жаңа ... ... жабдықтарды сатып алуда
ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Қазіргі уақытта бұл ... шет ... ... ... ... ... өнеркәсібін
бәсекелестігін арттыруда 2005 жылдың қаңтар айынан бастап әртүрлі талшықтар
бойынша ... ... ... ... ... көптеген
компанияларды тоқыма өнеркәсібіне тарту қажет болып тұр.
3.3.Қазақстандағы тоқыма саласының қазіргі жағдайы мен даму ... ... ... ... ... тоқыма
өнеркәсібінің көрсеткіші 2003 ж. жалпы республикалық ЖІӨ ... ... (17949,6 млн. тг) ... ... өнімінің көлемінің –1,3 және
0,08 ... (688 млн. тг.) бұл ... ... ... ... төмен деп қаруға болады (ІЖӨ - ге үлесі) және өте ... деп ... ). ... ... және ... ... ... ауыр
экономикалық жағдайға тап болып отыр . 2003 жылы ... және ... ... ... – 230,1 млн тг ... , ал негізі қызметтен
келген шығын – 2053,3 млн тенгені құраған .
Оған қарамай , ... 5 ... бұл ... өнеркәсіп өндірісінің
жоғары дамуына байланысты , ... ... ... қарқымен дамып
келе жатқанын ... . 1998- 2002 ... ... ... орта
даму көрсеткіші 20,58 пайызды құраған .
Оңтүстік ... ... ... дамытудың алғы шарттары .
Қазақстанда тоқыма кластерін дамыту мүмкіндігін ОҚ ... ... , ол үшін ... төменгі алғышарттар бар:
- Шикізатқа жақындығы (мақта) – ОҚО , ... , ... ... .
- Бар тоқыма кәсіпорындарын қайта құру және жаңасын салу
- ... келе ... ... Адам күш ... өркендеуіне қажетті негізінің болуы (НИОКР)
- Төменгі деңгейді шаруашылық шығындар
- Тауарларды барынша мол сатуға рыноктердің ... , Азия , ... ... , Таяу ... елдері) жақын және көп сұранысының
болуы .
Қазақстанның ... ... осы ... ... ... ... бар, олар өндірілген өнімге шығынның аз жұмсалуы,
шикізат көздерінің ... ... (ОҚО ... , ... ... және ... ... сату әлеуеттерінің барынша көп
болуы ... , ... , Азия , ... , Таяу ... ... өндірілген мақта-мата жібіне сұраныс өте көп , Азия -
Тынық Мұхит аймағының өзі жылына 16, 5 млн ... ... ... , ТМД
елдері –0,6 млн тоннаны және Таяу Шығыс едері – 100 мың ... ... . ... , ... ... ... аймаққа экономикалық
тиімділікпен экспорттай алады .
Мұнымен бірге бұл мемлекеттер де апарылған ... ... ... ... қатаң талаптар қоюда .
Қазақстанда тоқыма ... ... ... байланысты тоқыма
саласының даму болжамы. ... ... үш ... әсер ... ... ... мен саланың еңбек өнімділігін арттырады, соның
әсерінен :
2- Кластер кәсіпорының нығаюына , иновациялық мүмкіндіктердің ... ... , ... :
3- ... жаңа ... ... , өркендеуіне мүмкіндік жасайды ,
мекемеге инвестиция құюға мүмкіндік туады.
Құрылатын кластердің бәсекелестігіне талдау:
жасалынған талдау ... ... ... ... ... ... төменгі алғы шарттары
бар:
- Шикізат бағасының арзан , шикізат көздерінің жақын болуы;
- Бәсекелестікке ... ... ... ... өнімдерін сату рыноктарының жақын болуы;
- Жаңа шаруашылық қуаттылығын іске қосуы;
- Энергия көздеріне ... ... ... ... ... ... ... бірге , мына төмендегі алғышарттарға көңіл бөлген жөн, олар:
- ... ... ... ... ... Маркетингті жандандыру;
- Шет ел рыногтеріне шығуды ... ... ... ... ... ... ... тоқыма өнімдерінің кластер өндірісі.
Тоқыма өнеркәсібіне жеңіл өнеркәсібінің бір топ ... ... ... талшықтардан жіп пен мақта өндейтін кәсіпорындары ... ... ... ... даму ... ... ... мата өндірісіне ден қойылады .
Тоқыма ... ... ... ең ... шыдамды деп
саналатын сала болып табылады . ... ... ... ... ... көлемде экспортқа шығарылуда. Онымен бірге елде тігін компаниялары
бар олар, ішкі және сыртқы ... әр ... ... ... ... .
Бәсекелестікке шыдамды тоқыма бөлігін сегментін құру Оңтүстік
Қазақстан облысында ... ... ... ... алады. Сол
себептен, ... ... ... ... ... ары ... өндей алады , тауарға қосымша құн салығын
көбейте алады.
Кластердің стратегиялық басымдылығы
Қазақстан ... ... ... ... ... үшін , бәсекелестік экономика үшін, бәсекелестік ұлт үшін»,
Жолдауындағы ... ... ... Үкіметіне берген
тапсымасына сәйкес , республика Үкіметінің ... ... ... ... ... және оларды дамытудағы
ұсынылған ұсыныстардың ... іске ... ... ... қалаушы бағамдар
«Кластер» термині бір саланың үш бөлім компанияларына және белгілі
бір шектелген географиялық ... ... , ... көздерін ,
стратегиялық жағдайын , ... ... ... ... болады .
Кластердің мәселелері
Бірінші ұлттық кластерлік кездесуге ... ... ... ... байланысты тоқыма кластерінің алдында ... мен осы ... ... ... тигізетін мәселелерді
анықтады. Дауысқа салу ... 9- ... ... ... Өте ... ... техникалық реттеу (көп дәрежеде декларациядан
өтпеген импорттың әкелінуі) .
2. ... , ұзақ ... ... ... ... .
3. ... ... мен орындалмауы
4. Төменгі дәрежедегі , даярланбаған қол – ... ... ... мен сәйкессіздігі
6. Тиісті техникалардың жоқтығы
7. Сапа менеджментінің болмауы
8. Мақта бағасының тұрақсыздығы
9. ... ... ... ... өнеркәсібіне кадр даярлауды мамандандырылған техникалық білім
беру жоспарын түзу және дамыту ;
Тоқыма саласында маркетингттік ... ... , ... , ... арасында қарым – қатынастарын жақсарту , Казагро- маркетинг
АҚ–ы ... ... ... ... ... қосу;
Мақта саласында ғылыми негізінде ... ... ... ... ... ... элиталық тұқым шаруашылықтарын дамыту
және оларға ... ... ... ... алған отандық тауар
өндірушілеріне ... ... ... , ... ... , мақта талшықтарына дүниежүзілік
талаптарға сай мемлекеттік стандартты енгізу / 19,20 ... ... ... ... өндірісі мақта талшығын өндіретін элита-тұқым
шаруашылықтарын қамтамасыз ету;
-Шикізат ... ... ... ... ... ... жыл сайын өнімділігін 6-7%-ға өсіру;
-Тоқыма саласындағы мақта талшығын қайта өңдеу үлесін 80%-ға ... ... ... ... аса маңызды бөлігі және экономиканы
дамыту, саяси-әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ету жолында ... ... ... ... ... ... аса ... аграрлық өндірістің тиімділігін арттыру мәселесі – шикізатты
қосылған құны ... өнім алу үшін ... ... ... ... өңдеуші салаларымен өзара ... ... ... кластерлерін қалыптастырып дамытуды талап
етеді.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... дамытуға
төменгі алғышарттар бар:
- Шикізатқа жақындығы (мақта) – ОҚО , Өзбекстан , ... ... Бар ... кәсіпорындарын қайта құру және жаңасын салу;
- Дамып келе жатқан ... Адам күш ... ... ... ... ... (НИОКР);
- Төменгі деңгейді шаруашылық шығындар;
- Тауарларды барынша мол сатуға рыноктердің (Қытай, Азия, Ресей , Европа
, Таяу ... ... ... және көп сұранысының болуы.
Қорыта ... ... ... ... ... ... ... кластерін дамыту негізінде іске асырылып, ... ... ... болашағы бар деп тұжырымдауға болады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Жаңа әлемдегі жаңа ... ҚР ... ... ... жолдауы – Астана, 28 ақпан 2007ж.
2. Әбділдин С. Агробизнесті ұйымдастыру. Оқулық., Алматы, Қазұлтагру,
2001ж.
3. ... К.Б. ... ... ... ... дамуы.
Алматы, 2004ж.
4. Ихданов Ж.О., Құбаев К. Аграрлық сектор экономикасын мемлекеттік
реттеу мәселелері. Алматы. 1997ж.
5. Ихданов Ж.О. Экономиканы мемлекеттік ... ... ... ... Алматы. 2002ж.
6. Блеутаева К.Б. Аграрлық саладағы экономикалық тұрақтылық және даму
жолы. // Аль Пари №3, 4. ... ... А.А., ... Г.Н. ... и ... ... ... ЮКО. // Аль Пари. № 2. 2004ж.
8. Байзаков С., ... Н. ... ... ... ... ... № 1. 2005ж.
9. Проблемы устойчивого развития аграрного сектора Республики Казахстан ... ... в ВТО. Под ред. ... Алматы. 2006ж.
10. Оңтүстік Қазақстан облысының агроөнеркәсіптік кешенін тұрақты
дамытудың 2006-2010 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасы.
11. Абдильдина Л.И., ... К.М. ... ... хозяйства.-
Алматы: Кайнар, 1996.
12. Куватов Р.Ю. Повышение эффективности АПК. ... ... ... ... М.Т., ... Р.Р., Ертазин X. Теория и практика агробизнеса.-
Алматы: тип. СП "Франклин", 1997.
14. Бисенгазиев М.Б. ... ... ... потенциала. //Экономика сельскохозяйственных и
перерабатывающих предприятий.//1994, №10.
15. Есиркепов Т. А., ... Б.Б. ... ... ... и ... в аграрном секторе в условиях перехода
к рынку.- Алматы: Туран,1998.
16. Калиев Г.А., ... ... С.Т ... в АПК. - ... Кайнар, 1994.
17. Мадиев Г.Р. и др. Развитие новых форм хозяйствования в аграрном
секторе экономики республики. //Проблемы ... ... ...... Статистикалық жинақ. Алматы.2005ж.
19. Қазақстан және оның өңірлері. 2005ж.
20. ... ... ... ... дамуы.
Статистикалық жинақ. Шымкент. 2005ж.
21. Методическая инструкция СМК. Дипломное проектирование (дипломная
работа) общие ... к ... ... и проведению.
МИ ЮКГУ 4.7.-007 – 2006. Шымкент.
-----------------------
Ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің динамикасы
(1995 жыл бағасымен), млн. ... ... - ... ауыл ... ... %
16,1
17,6
21,1
17,8
19,9
0
5
10
15
20
25
1999 ж.
2000 ж.
2001 ж.
2002 ж.
2003 ж.
2 - сурет
3 - сурет
2003-2004 ж
1999-2002 ж
1995-1998 ж
25000
20000
15000
10000
5000
0
22268
18726
10268
1 га егістіктің жалпы өнімдер динамикасы
(1995ж. бағасымен), ... - ... ... ... ... ... %
73
74,2
63,9
68,3
71,4
63,1
36,1
31,7
28,6
36,9
25,8
27
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
1995
1998
2001
2002
2003
2004
Егін шаруашылығы
Мал шаруашылығы
2003 ж.
7,9
45,1
47
1995 ж.
8,9
30,5
60,6
Ауылшар кәсіпорындар
Шаруа (фермер) қожалықтары
Тұрғындар ... - ... ... ... ... кәсіпорындар
52,2%
36,8%
10,9%
.
г
2002 ж. Егін шаруашылығы
.
2,5%
0,9%
96,6%
.
2002ж. Мал шаруашылығы
6 - сурет
кооперативтік,
8 - сурет
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
3500
3000
2500
2000
1500
1000
500
0
3028
2487
928
885
488
21
45
Ауыл шаруашылығы, аңшылық және ... ... ... ... (млн. ... ... дамытуға республикалық бюджеттен бөлінген
қаражаттар, млн. теңге
.
9 - сурет
2005
2004
2003
2002
9000
8000
7000
6000
5000
4000
3000
2000
1000
0
7799
6812
4838
505
.
10- сурет
мемлекеттік,
Рис. 12
Рис. ... ... ... ... ... ... ... өнімі
млрд. теңге.
Жалпы өндіріс көлеміндегі үлесі, млн. теңге
3972,9
383,6
6496,8
1644,5
3511,8
1699,8
324,5
323,1
354,2
497,4
371,1
5811,1
0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
Ет
Сүт
Өсімдік майы
Дәнді дақылдар
2002
2003
2004
ІV сфера: Агросервис:
2003 ж
2002 ж
2001 ж
Макорон
Сары май
Ет
Өсімдік майы
Қан т
250
200
150
100
50
0
8,4
159
8,4
151,8
229,7
56,4
25
209
159
7,9
36,2
25
131
26,6
8
.
2002-2004 ... ... ... ... динамикасы
11 - сурет
І сфера. Ресурстар: техника, жем, тұқым, ... улы ... ... - сурет
12- сурет
2004 жылғы өнімнің негізгі қорек түрлерімен
қамтамасыз етілгені, кг
92
41,6
8,07
27,37
207
65
84
198
6,2
179,5
62,3
55,14
27,5
27
0
50
100
150
200
250
Сүт
Картоп
Нан ... ... ... ... ... тұтынудың стандарты
Өндіріс
13 - сурет
ІІ сфера:
Ауыл шаруашылығы: егіншілік, мал шаруашылығы, жем өндірісі
ІІІ сфера. ... ... ... ... ... ... ... салалар
Материалдық қызметтер
Ауыл шаруашылығы өндіріс
Дайындау, сақтау, өңдеу, сату
Отандық өнімдердің бәсекелестік факторы
Қазіргі ... ... ... ... ... дайындау
Кредиттік
ресурстар
е
Маркетингтік
құр-ң дамуы
Өнім бәсекелестігі

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Агробизнес және агроөнеркәсіп кешені10 бет
Республиканың агроөнеркәсіп кешені10 бет
Ұлттық экономиканың негізгі өзегі болып табылатын агроөнеркәсіптік кешенді қолдаудағы мемлекеттік аграрлық саясатының маңыздылығы68 бет
Агро өнеркәсіп кешенінің қазіргі даму жолдарына жалпы сипаттама51 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен9 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен жайлы29 бет
Агроөнеркәсіп кешені20 бет
Агроөнеркәсіп кешенінің нарықтық экономикасы26 бет
Агроөнеркәсіп кешенінде маркетингтік қызметті жетілдіру133 бет
Агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды реттеу механизмдерін жетілдіру бағыттары26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь