Жатыр аурулары

Жоспар

І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.4

ІІ.Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.25 ІІІ. Өзіндік зерттеулер

3.1. Зерттеу мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
3.2. Шаруашылықа қысқаша сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
3.3 Айғыз ауылдық округінің табиғаты және ауа райының ерекшелігі ... .28
3.4. Азаматтық қорғаныс және жануарларды жаппай қорғау ... ... ... ... ... ...29
3.5. Еңбек қорғау және техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
3.6 Табиғатты қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
3.7 Шаруашылықтың эпизоотологиялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
3.8 Құралдар және зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33.37
3.9 Зерттеу нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38.39
а)Эндометрит пен цервицит ауруларының негізгі белгілері
б)Диагноз және дифференциалды диагноз
в)Жүргізген емдік шаралардың нәтижелері
3.10 Атқарған жұмыстардың экономикалық тиімділігі ... ... ... ... ... ... ..40.42

ІҮ. Қортынды және ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43

Ү. Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44.46
К І Р І С П Е

Қазақстан Республикасының егеменді ел болу кезеңінде, әлеуметтік-экономикалық реформаны дамытуда ветеринарияның маңызы зор.
Ветеринарияның міндеті – малшаруашылығының ветеринарлық тазалығын сақтау, адамдардың денсаулығын мал мен адамға ортақ аурулардан қорғау, жоғары сапалы ауылшаруашылық өнімдерін өндіру және территорияны малдардың аса қауіпті ауруларының енуінен қорғау.
Ауыл шаруашылығының алдында тұрған басты тапсырма - халықты өндірістік және ауылшаруашылық шикізатпен, оның әлеуметтік жағдайының деңгейін ары қарай жоғарлатуды қамтамасыз ететін өндірістің дамуы мен мал шаруашылығының барлық салаларының жан-жақты динамикалық дамуына қол жеткізу болып табылады. [ 1, 2 ].
Әр малдың басынан өндірілетін өнімнің шығу көрсеткішін ұлғайту және табынның өзіндік өніп-өсу дәрежесін жоғарылату, малдың басын сақтап қалуға нақтылы кірісу нәтижесінде ауыл шаруашылығының деңгейін көтеру қажет.
Сонымен қатар мал шаруашылығына қажетті дәрілік заттар мен дәрумендерді қажетті жерге тез арада жеткізуді кеңейту және малдәрігерлік кызмет көрсетуді жақсарту керек.
Халық шаруашылығының экономикасында ірі қара шаруашылығы маңызды орын алады, себебі болашақта малдың тұқымдық қүрамын және өсіп-өндіру технологиясын жақсартудың өзіндік үлесі зор. Жекелеген шаруашылықтарда малдың жалпы басының өсуіне және ірі қара шаруашылықтарының ары қарай дамуына сиыр малында кездесетін жатыр аурулары кедергі келтіріп келеді.
Бұл аурулардан келетін экономикалық шығын, мал шаруашылығында кездесетін көптеген жұқпалы емес аурулардан кем түспейді.
Осыған орай, жатыр ауруларын емдеудің жаңа тиімді әдістерін және алдын алу шараларын жетілдіру қазіргі кезде өзекті мәселелердің бірі болып отыр.
ІІ. Әдебиетке шолу

Туудан кейінгі жіті эндометрит ірі қара малының патологиясында негізгі орын алады, ол созылмалы дамығанда сиырлардың симптоматикалық бедеулігіне әкеледі. Аналық жыныс безінің дисфункциясымен сипатталатын түрлі жатырдың қабынулары (персистентті сары дене, аналық жыныс безінің гипофункциясы және т.б) көбінесе, вестибуло-вагинитпен және сальпингитпен асқынады.
Мал шаруашылығын белсенді дамытуда жоғары жетістіктерге жету - сиырлар мен жас құнажындарды дұрыс күту, толыққанды азықтандыру, дені сау төлдерді өсіру, қолдан ұрықтандыруды ұйымдастыру, сиырлардың күйлеуін уақытында анықтауға байланысты болады. Бұл шараларды дұрыс жүргізбеу бедеулік пен қысырлыққа әкеледі.
Бедеулік – аталық пен аналықтың әртүрлі жағдайлардан (азықтандыру, пайдалану, дұрыс ұрықтандырмау) жыныс аппараты мен басқа да мүшелерінің ауруына байланысты төлдеу процессінің бұзылуы.
Қысырлық – жыл басында шаруашылықтағы мал басынан жоспарлаған мөлшерде жыл соңында төл ала алмау.
Бедеулік, яғни жатырда ұрықтың болмауы, бұл биологиялық құбылыс, ал қысырлық, яғни аналық топтан негізгі төл басын алмау, бұл экономикалық құбылыс.
Туғаннан кейінгі жіті эндометрит бұзаулағаннан кейінгі сиырларда орта есеппен 37.7% кездеседі. Жыл бойы кездесетіндері: кыс-көктем айларында 28.3-54.8% болса, ал күз айында 23.9-26.4% болады.Сиырдың патологиялық бұзаулауындағы ауыру деңгейі 75.8%-82.2%, ал асқынуларсыз болған бұзаулаудағы деңгейі 23.7% құрайды. (Н.И.Полянцев, А.Г. Магамедов, (2,4,6,11 вет журнал )
Қолданылған әдебиеттер

1. Мағаш Аятханұлы. Мал акушерлігі және көбею биотехнологиясы. Павлодар, 2006 ж.
2. В.А.Акатов “послеродовые и некоторые гинекологические заболевания коров” центрально-черноземное книжное издательство Воронеж 1970г
3. Т.Е.Григорьева “лечение и профилактика эндометритов у коров” росагропромиздат Москва 1988г
4. Белобороденко А.М. Автореферат диссертаций доктора вет. Наук 1990 г.
5. Елеманов Ә., Поздняков П.М. /Қазақстанның етті мал шаруашылығы. Алматы, Қазақ мемлекет баспасы,1959, 392 бет
6. Студенцов А.П., Шипилов В.С., Субботина Л.Г., Преображенскиий О.Н. /Ветеринарное акушерство и гинекология. - М.: Агропромиздат,1986г.- 379
7. Кузнецов Г.С., Протасов А.И./ Мал дәрігерінің анықтамалығы.- Алматы: Қайнар, 1971 ж.
8. Кузьмин С.А. Автореферат диссертаций доктора вет. Наук 1990 г.
9 Кононов Г.А. Ветеринарное акушерство и гинекология. -М.: Колос, 1977г.
9. Вовк Д.М. Справочник по ветеринарной рецептуре и технологии изготовления лекарственных форм.-Киев: Урожай,1989г.
10. В.Я.Никитин, М.Г.Миролюбов, /Ветеринарная акушерство, гинекология и биотехника размножения. - М.; Колос,2005
11. Осетров А.А. Вечтомон В.Я. Жадовен К.И. Манеев В.П. Лечение и профилактика эндометритов коров. // Сб. Трудов УНИИЭВ –Харьков, 1980.
-С. 13-18
12. Панков Б.Г. Профилактика заболеваний коров клиническим и скрытым эндометритами. Материалы Всерос. Науч. И учебно-метод. Конф. По акушерству, гинекологии и биотехн. Размножения животных. – Воронеж, 1994.
13. Полянцев Н.И., А.Г. Магамедов « Иодметрагель при эндометрите коров» Вет 2006 №11,12
14. Нежданов А.Г., Иноземцев В.П., Балковой И.И. /Лазеротерапия коров при мастите и эндометрите // Материалы Межд. Конф. «Актуальные вопросы лазерной хирургии». – Воронеж, 1997.
15. Савельева Г.Н., Кулаков В.И., Стрижаков А.Н. и др. Акушерство / Под ред. Г.М.Савельевой. – М.: Медициа, 2000
16. Студенцов А.П., Шипилов В.С., Никитин В.Я. и др. Ветеринарное акушерство, гинекология и биотехника размножения / Под. Ред. В.Я.Никитина и М.Г.Миролюбова. – М.: Колос, 2005
17. Тягунин Е.А., Иноземцев В.П., Балковой И.И. Нестандартный метод лечения эндометритов // Тез. докл. ІІ межд. науч.-произв. Конф. «Актуальные проблемы ветеринарно-санитарного контроля сельскохозяйственной продукции. – М., 1997
18. Турченко А.Н.// Этиология и лечение послеродового эндометрита коров, /Ветеринария. № 7. 2001 ж. - 33 -35
19. Епишин В.А., В.И.Сенников, Епишин С.А, Мягких Ф.Ф. /Пробиотик зоонорм при эндометрите коров. /Ветеринария -№ 4. 2004ж, 33 б
20. Петров А.М., Мирзахметов Ш.Р. Разработка эффективного метода лечения коров при эндометрите. Ветеринария № 5, 2006 ж, 37 б
21. Григ Э.Н./ Опыт лечения коров при бесплодии. /Ветеринария № 10 . 2003 ж. 39 -40
22. Конопельцев И.Г., Филатов А.В., Плетенев В.Н. //Озонотерапия при одновременном заболевании коров эндометритом и церкицитом. /Ветеринария .№ 1, 2003 ж, 33 б
23. Преображенский О.Н. Современные методы диагностики беременности и бесплодия животных. Ветеринария, № 7, 2003 ж, 32 б
24. Егунова А.В. Эффективность йодсодержащих препаратов при акушерско-гинекологической патологии. Ветеринария, № 7, 200 ж, 33 б
25. Винников В.В. Лечение коров при остром гнойно-катаральном эндометрите. Ветеринария, № 12, 1999 ж, 33 б
26. Порфирьев И.А. Бесплодие высокопродуктивных молочных коров. Ветеринария, № 10, 2006 ж, 39 б
27. Н.Н.Ермаченков “акушерство и гинекология сельскохозяйственных животных” колос Москва 1983г
28. А.А.Лимаренко “усовершенствование этиотропной терапии при послеродовом эндометрите у коров” Ставрополь 1999г
29. В.М.Субботин, С.Г.Субботина, И.Д.Александров “современные лекарственные средства в ветеринарии” феникс Ростов-на-дону 2000г
30. А.С. Терешенков “профилактика и лечение акушерско-гинекологических заболеваний коров” ураджай Минск 1990г
31. А.Г.Нежданов, А.С.Лободин, Г.А.Черемисинов и др. “акушерско- гинекологические болезни коров” /Центрально-черноземное издательство Воронеж 1982г 320 с
        
        Жоспар
І. ... ІІІ. ... ... ... ... ... Шаруашылықа қысқаша сипаттама
.....................................................27
3.3 Айғыз ауылдық округінің табиғаты және ауа райының ерекшелігі.....28
3.4. Азаматтық қорғаныс және жануарларды ... ... ... және ... Табиғатты
қорғау......................................................................
....................31
3.7 Шаруашылықтың эпизоотологиялық
жағдайы.........................................32
3.8 ... және ... ... пен ... ауруларының негізгі белгілері
б)Диагноз және дифференциалды диагноз
в)Жүргізген емдік шаралардың нәтижелері
3.10 ... ... ... ... ... ... ... І Р І С П Е
Қазақстан Республикасының егеменді ел болу кезеңінде, әлеуметтік-
экономикалық реформаны дамытуда ... ... ... ...... ... ... адамдардың денсаулығын мал мен адамға ортақ аурулардан ... ... ... ... өндіру және территорияны малдардың
аса қауіпті ауруларының енуінен қорғау.
Ауыл шаруашылығының алдында тұрған басты ... - ... және ... ... оның ... ... ары қарай жоғарлатуды қамтамасыз ететін өндірістің дамуы мен мал
шаруашылығының ... ... ... ... ... қол ... табылады. [ 1, 2 ].
Әр малдың басынан өндірілетін өнімнің шығу көрсеткішін ұлғайту және
табынның ... ... ... ... ... ... сақтап қалуға
нақтылы кірісу нәтижесінде ауыл шаруашылығының деңгейін көтеру қажет.
Сонымен қатар мал ... ... ... заттар мен
дәрумендерді қажетті жерге тез арада жеткізуді кеңейту және малдәрігерлік
кызмет көрсетуді жақсарту ... ... ... ірі қара ... ... орын
алады, себебі болашақта малдың тұқымдық қүрамын және ... ... ... ... зор. ... ... жалпы басының өсуіне және ірі қара шаруашылықтарының ары ... сиыр ... ... жатыр аурулары кедергі келтіріп келеді.
Бұл аурулардан келетін экономикалық шығын, мал ... ... ... емес ... кем ... ... жатыр ауруларын емдеудің жаңа тиімді әдістерін және
алдын алу шараларын жетілдіру қазіргі кезде өзекті ... бірі ... ... ... кейінгі жіті эндометрит ірі қара ... ... орын ... ол ... ... сиырлардың
симптоматикалық бедеулігіне әкеледі. Аналық жыныс ... ... ... жатырдың қабынулары (персистентті сары дене, ... ... ... және т.б) ... вестибуло-вагинитпен және
сальпингитпен асқынады.
Мал шаруашылығын белсенді дамытуда жоғары ... жету ... мен жас ... ... ... ... ... дені сау
төлдерді өсіру, қолдан ұрықтандыруды ұйымдастыру, сиырлардың ... ... ... ... Бұл ... дұрыс жүргізбеу
бедеулік пен қысырлыққа әкеледі.
Бедеулік – ... пен ... ... ... ... ... ... жыныс аппараты мен басқа да мүшелерінің
ауруына байланысты төлдеу процессінің бұзылуы.
Қысырлық – жыл ... ... мал ... ... жыл ... төл ала ... яғни ... ұрықтың болмауы, бұл биологиялық құбылыс, ал
қысырлық, яғни аналық топтан негізгі төл басын алмау, бұл ... ... жіті ... ... ... сиырларда
орта есеппен 37.7% кездеседі. Жыл бойы кездесетіндері: ... ... ... ал күз ... ... ... ... ауыру деңгейі 75.8%-82.2%, ал асқынуларсыз
болған бұзаулаудағы деңгейі 23.7% құрайды. (Н.И.Полянцев, А.Г. ... вет ... ... ... ... этиологиялық факторлардың көбінде ... ... мен ... табиғи резистенттілігінің төмендеуі
жатырдың контамигациясына байланысты да, 89.8% ... ... ... ... ... мен ... (39.0%), стафилококктар (30.5%), стрепто- и
энтерококктар (10.3%), аэробты споралы бациллалар (8.5%), ... және көк ... 53.3% ... (4.0%) ... ... аз патогенді микробтар әсерінен де қабыну үрдісі туындайды.
Кей жағдайларда жатырдағы ... ... ... ... ... ұлпаларды бұзу механизмі болып табылады.Ол инфекциядан ба,
иондаушы радиациядан, механикалық соққылардан болсын ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Қабыну кезіндегі клеткалардың зақымдануынан, тотығу-тотықсыздану
ферменттерін таратушы - ... ... ... ... ... ... үрдісі қабынған ұлпаларды жылдам таралады.
Басқа субклеткалық құрылымның бірі - лизосом гидролитикалық фермент
протеазаны ... ... ... ... бөлінген ферменттер қан
тамырларының өткізгіштігін зақымдап, тамыр қабаты мен эндотелийге әсерін
тигізеді.( Л. В. ... , ... ... өткізгіштігін жоғарлатып қабыну үрдісін дамыту көрсеткіші аутолизде
байқалады. ... және ... ... ... ... ... ... зерттеп,
А.П.Студенцов бедеуліктің барлық түрлерін қамтитын мынадай ... ... ... ... пайда болатын:
1.Аналықтың жыныс аппаратындағы атрофиялық процесстер
Симтоматикалық :
1.Аналықтың жыныс және басқа мүшелерінің аурулары
Алиментарлық:
1.Арықтау ... ... келе ... ... ... азықтандыру нәтижесінде
пайда болған инфантилизм
Эксплуатационды:
1. Аналықтың пайдалануға байланысты арықтауы
Климаттық:
Инсоляцияның ... ... ... тыс ... ... пен ... да ... мен аталықтарды күтіп-бағуда жіберілетін
кемшіліктер салдары ретінде.
Жасанды:
1.Жасанды пайда болған
1.Табиғи және қолдан ұрықтандырудың уақытында және ... ... алу, ... ... ... іске ... Шартсыз жыныстық рефлекстерге шартты рефлекстердің қабаттасуы.
2.Жасанды бағытталған
1. Өсіп келе жатқан аналықтарды жыныстық жетілуден денесінің
жетілуіне дейін бөлек ұстау;
2. Лактациялық ... ... үшін ... ... ... айналымды
ұрықтандырмай өткізіп отыру;
3. Оперативті немесе қансыз әдіспен ... ... ... ... және т.б. ... ... бедеулігінің алдын алу мен оларды жою шараларын дұрыс
жүргізу үшін оны тудырып тұрған себептерді анықтау қажет.
Н.И.Полянцев (1978, (3 ) ... ... ... ... ... ... малдардың гинекологиялық диспансеризациясын дұрыс
ұйымдастырумен байланысты деп көрсетеді. Ол шаруашылықтағы жағдай мен
диагностикалық зерттеулердің нәтижелерін қамтиды.Бедеуліктің ... ... ... ... зерттеу керек.
Гинекологиялық зерттеу анамнездік және объективті клиникалық
зерттеулердің мәліметтерінен тұрады.
В.С.Шипилов (1977), ... (2005) (4) ... ... ... ... көп ... тәжірибе көрсеткеніндей ең сенімді тәсілі
тік ішек арқылы тексеру.Ол жылдың кез келген мезгілінде нақты әрі тез ... ... ... сонымен қатар оның мерзімін, ал бедеулік кезінде
жыныс мүшелерінің жағдайын ... ... ... пайда болған бедеулік: аналықтарды гинекологиялық тексеру кезінде
олардың жатыры мен оның мүйіздерінің көлемінің кіші ... ... ... ... ... ... ... қалыпты болуы да мүмкін, жатыр
мойны мен ... ... ... ішкі ... мүшелерінің
қалыпты дамуы кезінде қынап пен жыныс ернінің дамымауы байқалады.
Қартая пайда ... ... ... және тік ішек арқылы
зерттеу мәліметтері бойынша анықтайды. Кәрі, көп төлдеген сиырлардың жатыры
жамбас қуысынан ... ... ... ... ... ... себептерді анықтау үшін ... ... ... ... ... жою ... және тік ішек арқылы тексерулер қабыну ... ... ... ... мен ... өзгерістерді анықтауға
мүмкіндік береді.
Н.И.Полянцев (5) қынап арқылы тексеруде жатыр мойны каналының ашылу
деңгейін, бөлінулердің бар-жоғын, оның ... ... ... ... пен
жатыр мойнының қынап жақ бөлігінің кілегей қабатының жағдайын (түсі, ... ... ... ... анықтайды дейді. Тік ішек ... ... ... ... ... пальпация мен уқалауға реакция беруіне көңіл аударады.
Қынап және тік ішек арқылы ... ... ... жағдайларын анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... (6) субклиникалық (жасырын) эндометритті анықтаудың
жылдам әдісін ... Оның ... ... ... алынған шырыштың
түсінің 4%-ті күйдіргі натрдың ерітіндісімен әсер еткенде өзгеруі жатыр.
Алиментарлы бедеуліктің себептері мен ... ... ... түрі мен ... бағалығын анықтайды: рационның
сапалық ... ... ... ... фосформен, каротинмен
қамтамасыз етілуін).
Мәліметтерді нақтылау үшін ... ... ... ... ... ... ... қышқылдық пен кетон денелеріне зертханалық
зерттейді.
Тік ішек арқылы зерттегенде аналық ... ... ... ... ... сары денешік пен күлдіреуіктердің ... ... ... да ... ... анықтағанда малдарды көп жұмысқа
пайдалану ... ... ... ... және ... ... ... аударады.
Климаттық бедеуліктің себебін анықтау үшін ... ( ... ... ... тыс ... ... ... суық) немесе
ұстау орнының жағдайына көңіл аударады.
Малдарда жыныс аппаратының қалыпты ... ... ... ... ... анамнез бен шаруашылықта
қолданылған ұрықтандыруды тексеру мәліметтері бойынша ... ... ... мәліметтер бедеуліктің түрін
анықтауға және оның ... алу мен ... ... шараларды дұрыс
қолдануға мүмкіндік береді.
Н.И.Полянцев бойынша, бедеуліктің қай түрі болмасын ... ... ... ... ... ем ... керек .
Н.М.Рязанцева (1963) (7) аналық бездердің функциясын демеу үшін қан
препараттарын (СЖК, КЖК) ... ... ... ... ... ол ... ... жасушаның жетілуін тудырады.
А.М.Кузнецов (1970) (8), сынақшы-бұқалар сиырлардың ... ... ... ... ... ... стимулы болып табылады
дейді. Сынақшыларды қатар ұстағанда күйлеу ертерек болып, ... ... ... бедеулікте, патологиялық процесстің сипатына және
оның орналасуына байланысты емдеудің тиімді әдісі таңдалады.
Н.И.Полянцев (1978) (9), систематикалық ... ... ... ... ... ... және т.б. ... заттардан
(патологиялық процесстің даму механизміне әсер ... ... ... ... ... ... ... нервтерінің блокадасы.
Гениталийдің қабыну процесстерінде қатты дәрілік заттардан көпіршік түзгіш
негізінде жасалған дәрілер мен таяқшалар қолданады, мысалы, ... (1977) (10), ... ... ... ... ... арқылы емдеудің нәтижесін сипаттайды.
А.Л.Буланкина (1975) (11), А.Н.Турченко (2001) ... ... ... ең ... ... мен экзутер.
Алиментарлы бедеулікті емдеуде ең ... ... ... ... шөптен, дәруменді шөп ұнынан және т.б. диеталық
рацион құру қажет.
А.П.Калашников (1978) (12) , азықтандыру мал организміне, оның ... ... зат ... мен ... үлкен әсер етеді.
Каротин жетіспеген жағдайда малды А,Д,Е ... ... ... ... жетіспеген жағдайда рационға ет-сүйек ұнын
қосады.
Ірі қараның өнімділігі жоғары дені сау тобын құру үшін ... ... ...... ... ... ... В.В.Полянкин (1970) (13) диспансеризация ерте жасырын
кезеңдерін және организмде зат ... ... ... ... ... ... алдын алу мен ауырған малды емдеу шараларын
жүргізуге көмектеседі.
Диспансеризация жоспарына шаруашылық бойынша жұқпалы емес ... алу ... ... ... және т.б. (1977) (14), ... ... пайдалануға әсер етуші негізгі шаралар:
1.сау төлдерді өсіру
2.толыққанды азықтандыруды ұйымдастыру
3.сиыр мен ... ... ... ... ... сиырларда күйлеуді уақытында
анықтау және оларды ұрықтандыру;
5.малдардың жыныс мүшелерінің ауруларын емдеу;
6.сиырларда жыныстық қызметті демеу;
7.бедеуліктің алдын алу мен жою ... ... ... ... ... ... ... үлкен.
Н.И.Полянцев (15), сиырларды толыққанды азықтандыру жылдың кез келген
мезгілінде – қысырлық пен ... ... алу және ... қабілетті
төл алудың шешуші шарты болып табылады, дейді.
С.Семенов, Г.Пятков және т.б. (1976) (16) байлап ұстау жағдайында зат
алмасуға байланысты ... ... ... негізгі бағыттарын ұсынады:
1. мал қораларының гигиенасы;
2.сиырларды олардың физиологиялық ерекшеліктеріне және ... ... ... асыл ... малдарды генетикалық таңдау;
4. ауырған малдарды ерте анықтау және емдеу.
Сондай-ақ, сиырлардың таза ауада қозғалуы, организм жасушалары мен
ұлпаларына ... ... ... ... ... ... ... процесстерін жақсартады және зиянды заттардың толық ... ... ... ... (1970) (17) ... ... жабдықталған
туу бөлімдерінің маңызы зор. Туу бөлімдеріне сиырларды тууға екі ... ... ... ... және ... көмек
көрсетіледі. Осының барлығы гинекологиялық ... ... ... ... ... кезде негізінен ұрықтандыру уақытына көңіл
аударады.
С.П.Петров бойынша(1967) (18), сиырлар төлдегеннен кейін бір ... ... ... қозу ... ... болса, алғашқы күйлеу кезінде
ұрықтандырған дұрыс.
А.М.Силаев, А.Г.Нежданов (19), ... ... ... әдіс ... ... ... мерзімін көрсете алмайды, ал
оны тек ... ... ғана ... болатынын айтады.
Туғаннан кейінгі аурулар қабынған және қабынбаған түрде өтеді.
Жыныс мүшелерінің қабынуы туғаннан ... ... ... ... ... ... қалу себебінен интоксикация пайда
болады. Малдың күйіне ... ... ... ... ... әр ... ... қабынуға байланысты бөледі. Оларға вульвит, туғаннан кейінгі
вистибулит, вагинит, жатыр мойынының қабынуы, эндометрит және ... ... ... ... туу ... ... және ұлпаларға іріңді және
басқа ... ... ... ... Жатыр мойынының қабынуы, жатыр
мойынына ... ... ... және эндометрит кезінде жатыр мойынына
қабыну таралған ... және ... ... ... ... ... қабынусыз өтетін аурулар, оларға ... ... ... ... ... ... ... туғаннан
кейінгі невроз және тағы басқалар жатады.
Туғаннан кейінгі қабынусыз өтетін аурулардың ... ... мал буаз ... ... ... ... ... азықтандыру дұрыс болмағанда пайда болады. Ал туғаннан кейінгі
парезге келсек, ол қоңдылығы жақсы, өнімді жақсы беретін 5-8 ... ... ... ... ... буаз ... ... тыс азықтандырған кезде
және оларды бір орында ұстағанда пайда болады.
Өлі етті вагинит (колпит). Қынаптың терең ... ... ... ... ... ... жатқан малға жәрдемдескен кезде, оның шуын аларда
қынаптың кілегей қабығына зақым тигізуден, қынапқа микроб енуден болады.
Клиникалық ... ... мал ... ... ... ... сарпайынан қан аралас қоңыр қойыртпақ зат шығады. Қынап пен ... ішкі беті өлі ... онда ойық ... ... Мақтамен абайлап сүртіп, қынапты жалқаяқтан тазартады.Қынап пен
оның кіреберісіне мол етіп 30-35 ... ... ... сүртпе майлары немесе
Вишневский ... ... ... ... ... ... ... өлтіретін майларды пайдалануға болады.Ауру асқынса
күре тамырға глюкоза, хлорлы кальций енгізіледі,сипатына ... ... ... ... ... ... ... және іріңді вестибулит және вагинит. Жыныс еріндерінің суланып
және іріңдеп ... ... ... ... Бұл екі ... ... түрі – жарақаттанудан, қынап
кіреберісіне микроб енуден, сондай- ақ шуды алып ... үшін ... ... зерттеген кезде оқыс қимыл жасудан болады.
Белгілері. Аурудың жіті түрінде сарпай ісіп кетеді, қынап пен ... ішкі беті ... ... ... ... ... ... тәрізді лайсаң жалқаяқ ағады. Олар асқынса, ... ... ... зат ... Дер ... ... мал аурудан айығады. Ал ауру созылып
кетсе, қынап ... ... ... ... болып қалуы мүмкін.
Емі Қынап пен қынап ... қос ... ... ... ... ... ... (1:1000), ихтиолдың 2-3
проценттік ерітіндісімен жуып шаяды. Мұнан соң ... ... ... ... ... стрептоцид құяды, немесе
стрептоцид, норсульфазол, ксероформ немесе трициллин ұнтағын себеді.
Жатыр ... ... ... бедеулікке немесе ұрық өтетін
каналды бітеп тастауына немесе келіп түскен ... өліп ... ... пен ... ... ... ... әкеліп соғуы
мүмкін.
Персистентті немесе тоқтап қалған сары дене - деп буаз малдың аналық
дыныс безінде жоғалмай, физиологиялық уақытынан көп ... ... сары дене ... көп кездеседі. Тоқтап қалған сары дене
анофродезияға ... одан ... ... ... дене буаз ... айналым кезінде тоқтап қалуы мүмкін.
Буаздық немесе жыныстық айналым кезіндегі сары дене ректальді әдіспен
25-30 тәуліктен кейін анықталады.
Этиологиясы. ... сары ... ... ... негізі болып
жыныс безімен гипофиздің алдыңғы бөлігінің нейрогуморальді тепе-теңдіктің
бұзылуынан пайда болады деп ... ... сары ... ... ... жеткіліксіз беру кезінде, витаминдер, микро және макро элементтер
жетіспегенде пайда болады деп атайды.
Моцион болмаған ... ... ... ... аналықтарды
микроклиматы бұзылған бөлмеде ... ... сары дене ... ... ... патологиялық жағдайы – эндомитрит,
миомитрит, ... және тағы ... ... сары ... ... ... ... Персистентті сары дене кезінде бірнеше ай ішінде
жыныстық айналым болмауы мүмкін. Ректальді әдіспен тексергенде жатырдың
жиырылуының әлсіреуі ... ... ... көп ... оң ... сары дене тауып алуға
болады, оның негізгі салмағы ... ... ... ... ... шығып саңырауқұлақ тәрізді болады.
Диагноз. Персистентті сары дене клиникалық белгіледен, ... ... ... ... ... ... ... Ректальді
әдіспен сары дене 2 рет жыныс безінің бір жері анықталғаннан кейін диагноз
қоямыз.
Емі. Персистентті сары денені емдеу ... ... ... ... ... гормронын бөлуді тоқтатуға салады. Ол үшін сары дене қай
себептен тоқтады деген сұраққа ... ... ... СЖК және КЖК ... 21-22 ... ... қайталауға болады. Препараттардың әсері жақсы
болуы үшін оны жыныс безіне массажбен ... ... ... 0,1
пайызды прозерин 0,5 пайызды, 2 мл 48 сағ. кейін. Биостимульгин бұлшықетке
күнара 30-50мл.
Жатыр мойнының қабынуы (цервицит) ... ... ... эндоцервицит – жатыр мойнының кілегей қабының қабынуы.
2. миоцервицит – жатыр мойыннының бұлшықеттерінің қабынуы.
3. перицервицит – ... ... ... ... ... ... цервициттің көбінесе аралас түрі көп кездеседі.
Цервицит, вагинит сияқты төлдеу кезінде болатын ... ... ... ... ... арқылы әртүрлі инфекциялы және инвазиялы
ауру қоздырғыштарының енуінен болады. Көбінесе цервицит ... ... ... ... солармен бірге өршіп,дамиды. Сонымен қатар
,көп ... сиыр ... ... ... ... ... ... оқыс қимыл
жасаудан, қабыну процесінің қынаптан (вагинит ... және ... ... ... ... ... ... белгілері. Аурудың жіті түрінде – жатыр мойны түгелдей ... бір ... қан ... қызады, оның ішкі беті ісіп кетеді. Жатыр
мойнының түтігі сәл ашылады да, одан ірің ... су ... ... шөгеді;
кейде оған көпке дейін жарылмайтын ойық жаралар ... Тек тік ... ... жатыр мойыны тітіркенеді де, мал оны ауырсынады, жатыр
мойнының көлемі ұлғаяды, ... оның ... ... ... ... ... түрінде жатыр мойнының ішкі бетіндегі қыртыстар
домбығып,шамадан тыс үлкейеді. Жатыр мойнының қынап ... ... ... ... ... ... Кейде жатыр мойнының түтігіне іші суға
толған күлдіреуіктер пайда болады.
Болжау.Жіті цервицитке ұшыраған мал ... ... ... ... ... жатыр мойнының дәнекер ткані ұлғайып, қатаяды да, оның
түтігі тарылады не мүлде бітеліп ... ... мал ... ... қынап және ректальді түрде қолмен сипау арқылы және ... ... ... енгізіп қарау арқылы қойылады.
Зерттеулер мен тәжірибе мәліметтері ең көп пайызды ... және ... ... ... қамтитынын көрсетті.
Эндометрит – жатырдың кілегей қабатының қабынуы. ... ... ... төл ... ғана әсер етіп ... сонымен қатар малдың барлық
өнім беру көрсеткіштеріне де кері әсер етеді. ... ... ... өзі ... ... ... ... қолайсыз жағдай
туғызады (спермолизиндердің, спермотоксиндердің, бактериотоксиндердің және
бактериолизиндердің пайда болуына),сонымен ... ... ... ... ... ... ... болса, ол сол жерде өліп кетеді.
Буаз малдың жатырында қабыну процестерінің пайда болуы оның кілегей
қабықтарының ... ... күрт ... ... ... Буаз ... жатырдағы
қабыну процестері және де шырышты қабаттағы терең морфологиялық өзгерістер
(атрофия,тыртықтар,дегенерация) плацентаның ұрықтық және аналық ... ... ... ... ... бұзылған плацентарлық
барьерден ұрықтың тіндері мен мүшелеріне микробтар мен оның ... ... ... ... немесе айналасындағы мүшелермен жабысқақ
арқылы байланыста болуы, буаздықтың ... ... ... ... ауруының негізгі себебі болып инфекция табылады,
қоздырғыштар жатырға шырыш бөліну кезінде, ... және ... ... ... ... ... ... колпиттің және
цервициттің асқынуынан кейін дамиды. ... ... ... қан ... ... ... қабынуы ағзаның жалпы ауруының (туберкулез, бруцеллез)
көрінісі болып табылады. Микробтардың вируленттілігі және жыныс мүшелерінің
резистенттілігіне ... ... ... ... ... ... ... түрде дамуы мүмкін. Сондықтан, кейбір ... ... өте ... ... ... қабынуының мынадай түрлері болады:
1) Жіті эндометрит
2)Созылмалы эндометрит
а)Созылмалы ... ... ... ...... эндометрит
в) Созылмалы жасырын эндометрит
Жіті эндометрит – жатырдың кілегей қабатының қабынуы.
Этиологиясы. Шудың түспей жатырда шіруінен, ... ... ... ... баяу ... төлдей алмай жатқан малға көмек
көрсеткен кезде жатырға микроб еніп, оның ... шуды ... оқыс ... ... ... ... түсуінен, табиғи жолмен
шағылыстырған және қолдан ұрықтандырған кезде ... ... ... ... ... ... ... және жатыр мойнына ығысып ауысуынан,
бруцеллез, вибриоз, трихомоноз сияқты ... және ... ... ... белгілері. Жіті эндометрит кезінде қабыну сипаты біркелкі
емес. Оның суланып қабыну, іріңдеп қабыну, фибринді қабыну, өлі ... ... ... деп ... ... түрі ... және іріңдеп қабыну кезінде сулы немесе іріңді жалқыаяқ
жатыр ішінде жиналады да, мал ... ол ағып ... ... Тік ішек ... ... мен биеде) жатыр көлемінің ұлғайғаны; жатыр етінің
жиырылу қабілетінің нашарлағаны не жатырдың солғаны ... ... ... сезіледі. Аналық ұрық бездерінен семіп үлгермеген сары денешік және
іші суға толы ... ... ... ... күйі сау ... кейде малдың тәбеті
нашарлап, аздап қызуы көтеріледі, ... ... ... ... ... жатырдың ішкі бетіне шөкпейді, бірақ
ішіне қойыртпақталып жиналады. Малдың күйі біршама тәуір.
Өлі еттеніп қабыну ... ... ... күйі ... қызуы өте
күшті болады. Сарпайдан аққан жалқаяққа өлі етке айналған ұлпа ... ... ... түсі ... не ... иісі сүйкімсіз. Тік
ішек арқылы зерттегенде мал оны қатты ауырсынады, ұлғайып, оның ұлпалары
нығыздалғаны байқалады, кейде сықыр сезіледі.
Созылмалы ...... ішкі ... ... ... ... ... да, мұнда тұрақты өзгерістер тудырады.
Этиологиясы.Жіті эндометритті ... ... жаңа ... ... микробтар енуден, қабыну процессінің жатыр мойнынан ығысып
жатырға ... ... ... ... ... ... қабыну, жасырын қабыну
болып үшке бөлінеді.
Клиникалық белгілері. Жатыр суланып ... оның ... ... ... ... ... лай су ағады, жатырдың көлемі ұлғаяды, оның
ортан белі мен бұтақтарының бір жерлері әдеттегідей жұқа ... ... ... бір ... ... ... жатыр етінің жиырылуы әлсірейді, не
мүлде тоқталады; жалқаяқ көп ... ... ... ... су ... ... ... қабынса, оның ішінен сары не сарғыш түсті лайсаң ірің
ағады, кейде оған қан ... ... ... күйі ... ... ... ол арықтап кетеді. Тік ішек арқылы зерттегенде жатырдың
суланып ... ... ... болады.
Жатыр жасырын қабынса күйлеген малдың жатырынан ... ... су не ... ірің ... ... етінің жиырылу қабілеті нашарлайды,
ол босаңсып жұмсарады.
Созылмалы эндометриттің қай түрі ... да, әр ... ... ... қызметі бұзылады: мал біресе күйлеп, біресе күйлемейді, ... ... ... қояды (анафродизия). Кейде жанындағы сиырларға артылып,
мазасызданады (нимеромания). Аналық ұрық бездерінен семіп үлгермеген сары
денешіктер мен іші суға толған күлдіреуіктер ... ... сулы ... пен созылмалы жасырын эндометритке
ұшыраған мал қабыну прцестерін емдеп жойғаннан соң қайтадан күйлеп, буаз
бола ... ... ... ... ... көбінесе жатырдың ішкі
бетінде күрделі өзгерістер ... ... да, мал ... ... ... жіті ... кезіндегідей.
Туғаннан кейінгі кездегі ... ... ... ... ... басқада жатырдың қабыну процестерінің алғашқы сатысы
болып саналады.
Этиологиясы. ... ... ... ... ... кіреді.
Катаральді – іріңді эндометриттің этиологиясының бастапқы ... ... ... ... ...... эндометрит көбінесе
патологиялық туудан, шудың тоқталуынан кейін, жатырдың айналып ... ... ... ... ... ... жағдайы өзгермейді. Кейде тәбетінің
төмедеуі байқалады. ... ... ... кілегейлі немесе іріңді-
кілегейлі экссудат бөлінеді. Экссудат малдың жатқан ... ... ... ... ... ... өзгерістер байқалмайды.
Жатыр мойны толық ашық емес. Тік ішек арқылы тексергенде жатырдың 1 немесе
2 мүйізшесінің үлкеюін ... Олар ... ... ... ... береді.
Болжау. Катаральді және катаральді – іріңді эндометрит көп жағдайда 1-
2 жұмадан кейін малдың сауығуымен ... ... кей ... ... ... ... созылмалы түрде өтеді, сиырдың бедеулігіне әкеледі.
Кейбір жағдайда ... ... ... ... сепсис пайда болуы
мүмкін.
Емі. Емдеудің негізі ... ... ... сипатталады. Жатырдың
жиырылуын күшейту үшін оған питуитрин немесе окситоцин тері астына 5-6 мл
(25-30 ӘБ) ... ... ... 3-4мл ... 40-50 мл 40 пайызды
глюкозамен араластырып. ... ... ... 7 ... ... 25-30 мл мөлшерінде 48 сағ аралығында (3-6 иньекция). ... ... ... ... келу керек. Алдымен эстрогенді
препараттар қолдану қажет, 30-40 мың ӘБ 0,1 ... ... ... ертіндісі 3-4 мл, 0,1 пайызды эстридиол – дипропионат ертіндісі 3-4
мл тері астына. 24 сағаттан кейін ... ... ... ... ... ... үшін тік ішек арқылы массаж жасау арқылы 3-
5 минут. Жатырдың ішіне стрептомицин, ... ... ... ... байланысты микробтарға қарсы майлы препараттады күнделікті
немесе ... ... Оны ... 38-40 С ге дейін қыздырады.
Жатыр ішіне трициллин қолдануға болады. 2-3 супозитории күніне бір
рет. Трициллин ... 1-2 ... ... 1 ... ... ... 4-6 ... деиін беруге болады, малдың
жалпы жағдайы қалпына кегенше дейін. Микробтардың сезімталдығын ескеру
қажет.
Препарат енгізген ... ... ... ... эксудатты
резиналы түтікше жалғанған шприцпен сорып алады.
Созылмалы ... ... ... қуысын калий пермонганант
ертіндісімен 1:5000; 1:6000; гипертоникалық 3-5 пайызды ... ... ... ... 1:5000 ... ихтиол ертіндісімен
жуып шаюға болады.
Патогенетикалық терапия ... ... ... блокадасын
қолдануға болады. Тамыр ішіне 0,25 ... ... ... ... ... ... күнара енгізеді, 1 кг тірі салмаққа 1 мл
ертінді.
Ауырып жазылудан өсіп-өніп функциясының ... ... ... ... ... кейін ұрықтану арасндағы мерзім ұзарады.
Шаруашылыққа сиырлардың симптоматикалық бедеулігі төлді және ... ... ... айтарлықтай экономикалық зиян әкеледі. Мұны болдырмау
мақсатында ауруды анықтап, емдеу ... ... ... ... ... жүргізу керек.
Жүргізілген зерттеулер қорытындысы сиырдың жіті ... ... ... ... және зақымдануы), аурудың тууына әсер
етуші (азықтандыру, күтіп-бағу, пайдалану жағдайларының дұрыс болмауы) және
генетикалық әсер етуші этиологиялық факторларын бөліп ... ... ауру ... ... ... ... ... зерттегенде
100% жағдайда стрепто-, стафилококкалар, ішек таяқшасы, протей, Candida,
Aspergillus және Mucor тобының саңырауқұлақтары, сирек ... да ... ... және өндірістік типтегі фермаларды дәстүрлі
шаруашылықтармен салыстырғанда ауру ... ... ... ... жиі ... ... ... (23,1%), саңырауқұлақтар (8,6%)
және микробтардың ассоциациясы (18,6%), мұның ішінде зертхана жануарларына
патогендігімен, гемолитикалық ... және ... ... ... ... ... ... Сондай-
ақ ветеринарлық тәжірибеде ... кең ... ... ... ... (1-3 жыл) ... ... ... саны ... ... ... ауру ... кешенді емдегенде
құрамында антибиотиктері жоқ препараттарды қолданған ... ... ... көзі ретінде микробқа толы ... ... ... ... ... ... ... бар малдар туғаннан
кейін туудан кейінгі жіті эндометрит 54,5 % жағдайда дамиды.
Сыртқы ортадан ... ... ... қора мен туу ... ... ... болады. Ауаның микробпен зақымдану
деңгейі нормадан 7-10 рет және одан артып ... ... жіті ... ... және ... ... де дами ... Сиырлардың туудан кейінгі жатырының жіті ... ... көп ... ... ... ... болады. Егер
ауруды туғанға дейін не туғаннан соң алғашқы тәуліктерде анықтаса, яғни
микрофлораның енуі ұрықтандыру ... ... ... ... ... Төлдеуге көмекті дұрыс жүргізбегенде қабыну
4-10 күннен кейін ғана айқындала бастайды.
Жатырдың кейінірек зақымдануы (цервикальді каналдың ... ... ... туу ... ... ерте ауыстырғанда немесе
гениталий субинволюциясында) жіті қабынуы 12-20 ... ... ... ... ... ... ... анықтайды. Туудан
кейінгі алғашқы тәуліктерде жіті қабынуы ... ... ... ... ... 4-10 ... 71,6% және одан ... уақыттарда
23,4%-да кездеседі.
Жіті эндометриттің клиникалық көрінісі ( жалқаяқтың бөлінуі, жатырдың
гипо- немесе атониясы, аналық ... ... ... организмнің жалпы
жағдайының өзгеруі, т.б.) зат алмасудың бұзылуымен, ... ... ... пен ... ... ... гемоглобин
мен эритроциттер санының азаюымен, организмнің ... емес ... ... ... ... 25,4%, қан
лейкоциттерінің 33,3%) төмендеуі нәтижесінде 2,4рет гемоцитологиялық
көрсеткіштердің азаюымен сипатталады.
С.С.Макаримов, ... ... ... ... сиырлардың эндометритінде жатырдың жиырылуы мен регенерациялық
процесстерді стимулдеуге, организмнің ... емес ... ... және микроорганизмдердің тіршілігін басуға бағытталған ... ... ... ... ... ... ... қасиеті бар. Оны қолдану
көптеген ... бас ... ... ... ... лазерлік терапияның 2-3 сеансынан кейін қынаптан мол
немесе аз ... ... ... ... Бұл арқылы жатырдағы
жасырын қабыну процессін ... ... яғни ... ... ... асқынады, ал жиналған ... ... ... ... ... ... сыртқа бөлінеді.
Лазерлік сәулелендіруден жоғары тиімділікті сиырларды монолазерлі,
сондай-ақ кешенді терапия жүргізу ... ... ... Бұл ... гинекологиялық тәжірибеде қолданылуының дұрыстығын көрсетеді.
Емдеу нәтижесін жоғарылату үшін қосымша лазерлік ... ... ... ... ... ... ... болады.
В.А.Епишин, В.И.Сенников, С.А.Епишин, Ф.Ф.Мягких ұсыныстары бойынша,
осы уақытқа дейін шаруашылықтарда жалпы антибиотикотерапия әдісін қолданып
келді, көп ... ол ... ... ... ... ... ... тек қана асқорту жолының емес, сондай-ақ
жыныс ... ... ... ... ... ... ... патогенді және шартты-патогенді микроорганизмдер өседі,
ол осы айтылған органдардың қабынуына әкеледі.
Сиырлардың эндометритінің алдын алу мен ... ... ... ... ... ... ... құрамында
бифидобактериялары бар препараттардың ішек таяқшасы, стафилококк, шигелла,
клебсиелла, сальмонелла тәрізді микроорганизмдерге қарсы ... бар ... ... ... ... бұл ... ... эндометритінің алдын
алу және қажет болған жағдайда емдеу үшін ... ... ... зоонорм пробиотигінің тиімділігін зерттеген. Жатырға туған
күннен алғашқы ... ... ... ... ... ... ... береді
және ең тиімдісі.
Зоонорм құрамында бифидо бар комбинирленген препараттарға жатады. Ол
жасанды микроколониялардан тұрады, оның әрқайсысы ... ... ... ... ... кілегей қабаттың эпителиіне
белсенді ... ... ... ... қалыпты түсуінде препаратты енгізу эндометриттің алдын алады
және сиырлар ... ... ... ... ... сиырлардың эндометритінің алдын алу
және ... ... ... ... дамуына жол бермейді, сервис-
мерзімін қысқартады, антибиотиктерді қолданбай және ... ... ... жақсартуға көмектеседі.(14)
Әдебиеттерді шолу арқылы алынған мәліметтерді жинақтай келе, мал
шаруашылығын белсенді ... ... пен ... алдын алу
шараларының жетістіктері көбею органдарының анатомиясы мен физиологиясын,
бедеуліктің себебін ... ... ... ... жаңа
әдістерін жетік білмеген жағдайда мүлдем ... емес ... ... бедеулігінің алдын алу мен жою ... ... ... және шаруашылықтық ерекшеліктеріне байланысты, әр
шаруашылықта бедеуліктің нақты себебін анықтап, ғылым мен ... ... ... ... іске ... қажет.
ІІІ.Өзіндік зерттеулер.
3.1 Зерттеу мақсаты мен ... ... ... қамтамасыз ету сүт пен сиыр етін
өндіретін өнеркәсіптік ... ... ... тікелей байланысты.
Өнеркәсіптік негіздегі мал шаруашылықтардағы ... ... жаңа ... ... ... дені сау мал басымен қамту
арқылы малдәрігерлік мамандардың малдәрігерлік істі ... ... және ... ... қарсы, ветеринарлық -
санитарлық шаралардың дер кезінде өткізілуіне ... беру ... ... ... ... ... әсіресе, ауыл ... жаңа ... ... орай ... ... алатын маңызы зор.
Осыған орай шаруашылық басшылары мал өнімдерінің сапасын жоғарылата отырып,
өндірілетін өнімнің санын ұлғайтуға ... ... ... ... ... ... кез келген кәсіпорынның, соның ішіндегі, оның
жұмысшыларының болашақтағы тағдыры тікелей осыған байланысты.
Дегенмен жоғарыда аталған мәселелерді шешу ... ... ... ... ... Оларға күтіп бағу жағдайлары
мен азықтандырудың ... болу ... ... мал ... ... туындайтын жатыр аурулары жатады. Арнайы
мамандандырылған фирмалар мен ... ... мал ... ... мәліметтерге қарағанда кездесетін барлық
аурулардың патологиялардың үлесіне тиеді.
Еңбек өнімділігі мен жағдайын, малдарды күтіп – бағу мен ... ... ... төл басын алу мүмкін болмай қалады, яғни
бедеулік, сүт ... ... ... ... ... ... азықтандырудың нашарлығы, өсіп-өндіруді ұйымдастырудың кемшіліктері,
жыныс ... ... ... жою үшін себептерін анықтау ... ... ... ... ... дамытып, ірі
қара бедеулігінің алдын алу және жою шараларының жүйесін ... ... мал ... ... ... ... бірі ... табылады.
Ауыл шаруашылық сиырларының жыныс жүйесінің ауруларына, соның ішінде
жатыр ... әкеп ... ... ... ШҚО, ... ... Айғыз
ауылдық округіне қарасты Айғыз елді мекенінде де тіркелген. Мұнда ... ... ... ... ... ... ... саны 50%-ды
құрайды, ал ауырған малдардың 30%-ы бедеулікке ұшырайды. ұшырайды.
Жұмыстың мақсаты: Биопробиотик – Зоонормның ... ... ... ... зерттеу.
Зоонорм құрамында бифидо бар комбинирленген препараттарға жатады. Ол
тірі антагонистік белсенді ... ... ... bifidum №1
белсенті көмір ұнтағыменмен сорбирленіп және лактоза толтығышы толтырылған
агрегат болып табылады. Препараттың бір ... 10 млн, ... ... бірлігі бар (1×10¹ КОЕ). Сыртқы пішіне келетін болсақ
түсі ашық сұрдан – қара сұрға дейін қара ... ... ... ... ... иісті ұнтақ. Емдік касиетіне келетін ... ... ... ... ... жабысып,
бифидобактериялардың келуін тездетеді.
Шудың қалыпты түсуінде препаратты енгізу эндометриттің алдын ... ... ... ... ... ... ... сиырлардың эндометритінің алдын алу
және емдеу мақсатында қолдану патологияның дамуына жол бермейді, сервис-
мерзімін ... ... ... және ... ... ... жақсартуға көмектеседі.(14)
Әдебиеттерді шолу арқылы алынған мәліметтерді жинақтай келе, мал
шаруашылығын ... ... ... пен ... алдын алу
шараларының жетістіктері көбею органдарының анатомиясы мен ... ... ... ... ... ... жаңа
әдістерін жетік білмеген жағдайда мүлдем мүмкін емес екендігі анықталды.
Сиырлардың бедеулігінің алдын алу мен жою ... ... ... және ... ... ... әр
шаруашылықта бедеуліктің нақты себебін анықтап, ... мен ... ... ... ... іске ... қажет.
Осыған байланысты алдымызға қойылған міндеттер:
ШҚО, Аягөз ауданы, ... ... ... қарасты Айғыз елді мекенінде
эндометрит, цервицитке шалдыққан сиырлардың ... және ... ... ... ... ... ... эндометрит пен цервицитті анықтау мен
емдеу әдістерін меңгеру.
Қолданылған Зоонорм пробиотигі мен дитрим антибиотигінің және ... ... ... ... ... ұсыныстар мен қорытынды
жасау.
3.2 Шаруашылыққа қысқаша сипаттама
«Акушерлік көмек, гинекология және ... ... осы ... жұмыс Шығыс Қазақстан облысы, Айғыз ауылдық округінің
жағдайында жазылды.
Айғыз ауылдық округі Аягөз ... ... мал ... ... ... ... ... қаласынан 80 км шақырымда
Аягөз – Қарағанды трассасының бойында орналасқан.
Айғыз ауылдық округіне қарасты «Көксала», «Борлы» ... бар. ... ... ... пайдаланып отырған жер көлемі төмендегідей:
Жер құрылымы мен көлемі
№1 кесте
|Р/с |Елді мекен ... ... ... ... га |
| | ... Га ... | | |
| | | |жер | | |
|1 ... |162872 |159793 |2240 |157553 |
|2 ... |30880 |30880 |750 |30130 |
|3 ... |75876 |75876 |1315 |74561 ... ... ... ... 49 ... 3 елді мекенде 120 шаруа
қожалығы орналасқан. ... ... ... мен жеке ... ... ... барынша жабдықталған: комбайн, тракторлар
және машиналар.
Алдымызға қойылған тапсырмаларды орындау барысында бірқатар жалпы және
арнайы ... ... ... Олар жеке ... ... ... клиникалық белгілерін анықтау, ... ... ... ... округінің табиғаты және ауа райының ерекшелігі
Айғыз ауылдық округінің аймақтың климаттық жағдайы территориясының
үлкендігіне ... ... ... ... шөлейтті аймаққа тән.
Климаты континентальді, бақылау ... ... ... ауа ... -6,0° арасында ауыспалы келеді, жазы ыстық әрі қысқа.Шаруашылықта
жылдық жауын-шашын мөлшері де біркелкі емес және ... ... ... ... ... желді режим тән.
Аймақтың жер бедері барынша жоталы келген. Ең ыстық ай ... ... +23,8˚ + 23,2˚, ... ең суық ... ... ... 148-152 күн, позитивті температураның суммасы 10 ... ... – 3150° ... Жылдық жауын-шашынның орташа көрсеткіші 165
мм тең. Қарлы уақыты 124-128 күнге тең. Аймақтың климаттық жағдайы ... мал ... ... ... жерлері тау бөктері болып
есептеледі. Шабындық жерлері Аягөз өзенінің өлкесі.
Соңғы үш жыл ... ... мал ... ... |Мал түрі |
| |Қой (бас) |ІҚМ (бас) ... (бас) |
| ... ... |барлығы |Сиыр |барлығы |Бие |
|2006 |12000 |5400 |6200 |2790 |1860 |837 ... |15000 |6750 |6000 |2700 |2000 |900 ... |20000 |9000 |7000 |3150 |3000 |1350 ... ... ... ауылдық округінің малдар санының жылдан жылға өсіп
келе жатқанын көрсетеді. ... қой ... 2006 жылы ... саны
12000 болса, 2009 жылда екі есеге ... Бұл ... мал ... алынуын, сонымен қатар ол ... ... ... ... ... ... ... бағытындағы шаруашылықтар 6000-7000 бас ірі қара болатын болса, оның 40-
45 пайызы сиыр малы болып келеді. Қосалқы сала ... ... ... басты құрайды.
3.4 Азаматтық қорғаныс және жануарларды жаппай ... ... ... ... ... алдында тұрған
негізгі міндет - ол соғыс уақытын ауыл шаруашылық ... ... ... ету болып табылады. Көп мөлшерде ауылшаруашылық
аудандағы адамдарға, малдарға және ... ... ... ... ... ... жарылыстардың қалдықтары ... ... ... ... да ... ... ... Ол
инжерелік - техникалық, зооветеринарлық және ұйымдастыру шараларының
кешендік жүйесінен тұрады.
Азаматтық қорғаныс міндетін ... ... ... ... ... Негізгі топтар.
2. Химиялық және радиациялық бақылау пункті.
3. Санитарлық ... ... ... ... Ауыл ... малдарын қорғау топтары.
6. Ауыл шаруашылық өсімдіктерін қорғау топтары.
Бактериологиялық қару - бұл ... ... ... ... ... ауру туғызатын микроорганизмдер
мен әр түрлі бактериологиялық токсин болып табылады. Мал организміне түскен
осы заттар созылмалы ауруға немесе өлімге әкеп соқтырады. Жұғу ... ... ... алиментарлы, терідегі жаралар және кілегей қабықтар арқылы
енеді.
Осы бактериологиялық қарудан малдарды қорғау шаралары мына ... ... ... ... ... кенелермен, кеміргіштермен жүйелі түрде күресу. ... ... ... ... ... ... керек. Жұқпалы ауру тарату қаупі бар насекомдарға инсектицид, ... ... ... ... ... ... жою ... табылады.
Кеміргіштерге қарсы зоокумарин, крысид және т.б. препараттар қолданылады.
3.5 Еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі
Ауыл ... ... ... ... әр ... еңбек
процестерімен және оларды ... ... ... ... ... әрбіреуі және бірнеше түрі белгілі бір
жағдайда ... ... адам ... ... және ... ... әсер етуі мүмкін.
Мал шаруашылығында еңбек өнімділігінің жоғарылауында жақсы еңбек
жағдайын құрудың негізгі мағынасы - шаруашылықтағы ... ... ... Республикасында еңбекті қорғау жөнінде негізгі құжат 1993
жылы 22 каңтарда қабылданған «Еңбек ... заңы ... ... заң ... еңбек қорғауда қамтамасыз ету құжаттарына
бағытталып және кездейсоқ болатын қайғылы оқиғалардың болатындығын ескерту
мақсатында негізгі принциптерін ... ... ... ... қауіптілікті төмендететін факторларды енгізу және жеке ... ... ... ... ... ... ... Табиғатты қорғау
Халықтық және мемлекеттік табиғат қорғау құрамына: ... ... және ... ... ... Бұл жүмыстар қоршаған
ортаны қорғауға және табиғаттың ресурстарын дұрыс пайдалануға бағыт-бағдар,
әр түрлі нұсқалар.
Республикамызда 1991 жылы 1-ші тамызда қоршаған ... ... ... ... ... нысанына
1. Жер және жер байлықтары.
2. Орман - тоғайлар.
3. Табиғи су көздері және ... ... және ... ... ... ауа ... ... жөнінде көптеген әкімшілік және ведомоствалық
актілер, нұсқалар мен ережелер бар. ... ... ... ... ... және адамдар жоғарыда айтылған
құжаттармен ... ... ... ... ... ... зақымдап, ауаны ластайтын бірнеше
факторлар ... Олар ... ... микрорганизмдер мен улы
газдар (аммиак, күкірт) және күл ... ... ... ұсақ ... ... көң ... ... ластанады. Күнделікті өмірде транспорттардың жүріп - тұруында
олар бөліп шығарған улы түтін газдар ... көп ... ... табиғатқа
өте зиянды залалын тигізіп отыр.
Ауа бассейндерін ластанудан ... ... - мал ... ... ... ... ... ара қашықтықты ережеге сай бақылап отыру
кажет.
3.7 Шаруашылықтың эпизоотологиялық жағдайы
Эпизоотияға қарсы және ... да ... алу ... негізгі міндеті
– шаруашылықта инфекциялық ауруларды болдырмау және ... алу ... ... ... ... жоспарына енетін
шараларды түрлі жағдайлар мен қиындықтарға қарамастан толық әрі ... ... ... ... ... ... осыған байланысты.
Індеттану және инфекциялық аурулар – ауылшаруашылығына үлкен зиян
әкеледі, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... шарт. Шаруашылық пен жалпы ... ... ... індеттерден сақтау – ветеринарлық ... ... ... ауылдық округі пастереллез, лептоспироз, туберкулез,
бруцеллез ауруларынан таза деп есептеледі. Округ шаруашылықтарында ... ... алу ...... малдарды – сібір жарасы, қарасан,
пастреллезге, бруцеллез??? ауруларына қарсы вакцинациялайды. Туберкулезге,
жылқының маңқасына ... ... ... ал ірі қара мен ... ... ... зерттеу жүргізу үшін қан алынады.
Соңғы жылы жүргізілген диагностикалық зерттеулердің көрсетуі бойынша
туберкулез, бруцеллезге оң нәтиже ... ...... ... және ... ... ... 2008 жылдың 4 наурыздан - 13 сәуір , 4 тамыздан – ... және 2009 ... 22 ... ... ... Шығыс Қазақстан
облысы, Аягөз аудандық «Айғыз» ауылдық округінде ... ... ... ... ... ... ... емдеу шараларын
жүргіздік.
Алдымызға койылған тапсырмаларды орындау барысында бір қатар ... ... ... ... қолдандық. Олар ауылдық округтегі ... ... ... ... болу ... анықтау, талқылау,
клиникалық, арнайы гинекологиялық және лаборатотриялық ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген аймақта жыныс мүшелерінің аурулары кездесті.
«Айғыз» ауылдық округіне келіп малды ... ... ... сиыр ... ... ... ала ... туудан
кейінгі алғашқы тәуліктерде жіті қабынуы малдардың басына шаққанда орташа
5 %-да ... ... ... ... ... сиырды қолдандық жалпы тексерген
сиыр басы 2008 – 2009 жылдар ... 3,5-9 жас ... 24 ... Бір 18 бас ... ... ... 6 бас жіті ... пен вагиті бар сиырларды зоонорммен емдеу, 6 бас дитриммен
емделді, 6 ... ... ем ... 6 бас ... тобы дер кезінде
қайта 25-30 күнде күйге келіп ұрықтанған малдар ... ... ... ... жатырдың бұрынғы төлдегеннен кейін қалпына баяу келуінен
(жатырдың субинвалюциясы), төлдей алмай жатқан ... ... ... кезде
жатырға микроб еніп, оның жарақаттануынан, шуды тартып шығарарда оқыс қимыл
жасаудан, табиғи жолмен шағылыстырған кезде ... ... ... іш
тастаудан, қабыну процесінің қынаптан жатыр ... ... ... азық ... ... фосфор, тұздар мен витаминдердің
жеткіліксіз болуынан дамыған. Осыған орай біз жіті ... - ... ... байланысты барлық малдаға курация жасап, жастары
- 5 жас, 3 жас , 3,5 жас, 4 жас, 5, 5 жас, 6 жас, 3 жас, 8 жас, 9 ... ... ... ... ... бөлдік.
Пробиотик зоонорм тиімділігін анықтау үшін біз оны емдеуге қолдандық.
Емдеу үшін күделікті ... ... ... отырдық. Күнделікті клиникалық
жағдайларына зерттеп температурасын, пульсын, тыныс ... ... ... тері ... азыққа тәбетін байқап отыру мен ... ... ... ... ... ... малдар ішінде 2 топ мал яғни 12 сиырдың көрсетіші жіті – іріңді
эндометрит ал 3 ... ... ... ... олар ... уақыты дұрыс
келген сиырлар салыстырмалы түрде ұстадық
Түстеріі - қызыл қасқа, сары, ... қара ала, көк, ... ... ... 18 сиыр көрсеткіші
Ауру сиырларға жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... 18 сиыр
көрсеткіші.
Зерттелген малдардың клиникалық белгңлері
3-ші кесте
|Топ |№ ...... ... ... соғысы|Тыныс алу |
|1 |1. |5365 |40 |75 |23 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| |2. |5348 |40,3 |77 |19 |
| |3. |5371 |40 |83 |20 |
| |4. |5355 |40,1 |79 |19 |
| |5. |5359 |39,7 |76 |21 |
| |6. |5360 |39,8 |85 |23 |
|2 |1 |5328 |39,9 |77 |20 ... мен| | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| |2 |5349 |39,9 |80 |22 |
| |3 |5333 |40,1 |79 |23 |
| |4 |5360 |40,1 |78 |23 |
| |5 |5343 |39,8 |76 |21 |
| |6 |5325 |39,8 |77 |21 |
|3 |1 |5330 |38,2 |75 |18 ... | | | | | ... | | | | | |
| |2 |5353 |38,2 |74 |18 |
| |3 |5345 |38,1 |74 |20 |
| |4 |5342 |37,6 |75 |20 |
| |5 |5350 |37,9 |76 |19 |
| |6 |5320 |37,9 |75 |20 |
|4 |1 |5329 |40,3 |77 |23 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| |2 |5961 |40,1 |74 |21 |
| |3 |5366 |39,9 |79 |22 |
| |4 |5368 |40,0 |75 |20 |
| |5 |5355 |39,7 |76 |19 |
| |6 |5372 |40 |75 |20 ... ... ... 3 топ мал яғни 18 сиырдың көрсетіші жіті – іріңді
эндометрит, оның 1 тобы ... мен ... 2-ші топ ... ... 3 ... ... алынған малдар, олар сервис уақыты ... ... ... ... ... - ... ... сары, тарғыл, қара ала, көк, ... ... ... 18 сиыр ... ауру ... ... ... ретінде бір сиырдың сипатына тоқталып отырмыз
Курация басталған күні –22 ... 2008 ... – ірі қара ...... ...... – 5 ... – 5365
Шаруашалық мекен жайы «Айғыз» ауылдық округі Аякөз ауданы ШҚО
Anamnesis vitae
Мал туған бастап шаруа қожалығына қарайды. Қыста базда, ... ... ... ... ... ... ... мал тығыз айналып жүреді.
Бұл қожалықта мал туатын орын бөлініп қойылған туатын малдар бір ... ... ... ... Жарық терезелерден түседі ауа арнайы
қондырғы арқылы табиғи ауысады. Суару колонка ... ... ... ... екі рет ... көде, қиакты ши шөптер азықтандырады, бір
рет кешке ірі қара ... ... ... Күніне екі рет сауылады
қолмен. Сауу аппараты жоқ. Едені жер ... ... ... ... ... іші ... есігі ашық кейбір терезелерінде әйнек жоқ. Жел соғып тұрады.
Бұрынғы деректер ... мал ... ... ... ... метриттер,
эндометриттер, маститтер кездесіп тұрады.
3. Anamnesis morbi
Сиыр 20.03.08 ж тіркелді, ауруды тіркеместен 6 күн ... шуу ... ... қолмен түсірген. Содан бастап температурасы көтеріліп,
мал аздап жабыққан, күйіс қайыруы әлсіз, вульвасынан ...... ... ... Міне осы жағдайға байланысты туғаннан кеінгі жіті
эндометритің дамуына әкеліп тіреді..
Status praesens
Габитус
Мал өзін кеңістікте еркін ұстайды, дене бітімі ... күйі ... ... ... мал еті ... ... тығыз.
Кілегейлі қабаттарын зерттеу .
Конъюнктивасы күрең –кызыл, склерасы ашық – қызыл, ... және ... ... ... ашық – қызыл, қынаптың кілегей қабаты қызыл
сұйық іріңді экссудат және ... қан ... ... ... ... жүні ... ... жүні күрең тарқан тез жұлынады.Желін аймағының
терісі ақ ... ... ... терісі қызарған, ылғалды. Жыныс
ернеулерінің -сапайдың терісің иісі сиыр ... тән, ... ... ... ... ... жалпы жыныс ернеулерінің
бүтіндігі, эластикалығы бұзылмаган сондай қатты ісінуі байқалмайды
Лимфа түйіндерін зерттеу.
Жақ асты, ... ... тізе ... ... үсті ... – бір келкі, тығыз консистенциялы, қозғалмалы, ауырсынбайды
қалыпты жылы болып келеді.
Жүрек тамыр жүйесін зерттеу.
Жүрек ... ... ... ... сипатты жеңіл қимылды
қозғалыс байқалады, 4-ші қабырға аралығында жұрек қағысы ... ... ... ауырсыну жоқ. Перкуссияда топас аумағы жауырының
астыңғы жағында әлсіз білінеді. Аускультацияда ... 1-ші және ... ... ... 1 тоны ... ... үнді ... шуы жоқ. Пульсы
ырғақты, жақсы толады. ... ... ... ... алу жүйесін зерттеу.
Мұрынның кілегей қабықтары біраз сұйықпен көмкерілген, аққан ... ... ... ... ... ... ... жиілігі бір минутта 23, жөтел
жоқ, тыныс алу түрі ...... ... ... ... ... ... және жоғарғы жақ контурында өзгеріс жоқ, көмекей, кеңірдектерінде
деформация жоқ, өз қалпында, ... ... ... ... ... тері ... бүтін.
Өкпе шекаралары сол жағы мықын төмпешігінің сызығы бойынша 11 қабырға
аралығы, иық жауырын буыныны ... 8 – ші ... ... ... басқадай шу байқалмайды.
Азық қотыру жүйесңн зерттеу
Тәбеті төмен , ... ... ... ... ... ... ... 90
минут. Ауыздың кілігей қабығы ашық қызыл, сілікейінде өзгеріс жоқ ,
кекіруіі әлсіз, жиі емес, жеңіл, баяу, күйіс қайыру кезеңіі 90 ... мес ... бір ... 5 ... 5 рет ... ... бірте-бірте ұлғайып, бірте- бірте төмендейтін дыбыс естіледі.
Төстің семсер тәрізді шеміршек аймағын басқанда ауырсыну жоқ.
Несеп айыру жүйесін зерттеу
Несеп бөлу ... сиыр ... тән ... ... 12 рет
несеп бөледі. Қабақ, төс ... ... ... аяқ тарында ісіну ... ішкі ... ... ... 3-5 бел ... ... жақ ... жылжымалы, оң жақ бұйрек мықты бекіген қозғалмайды,
Бүректердің бөлек- бөлек, ... ... ... қолға
байқалады ауырсынуы сезілмейді. Қуық құрсақ қуысында болғандықтан қолға
байқалмады.
Жүйке жүйесін зерттеу
Бас қаңқасы мен омыртқа ... ... жоқ, ... ... иіс ... жақсы дамыған, тактильды, ауырсыну сезімталдылығы бар,
кеңістікте өзін ... ... ... ... жоқ.
Клиникалық зерттеу кезінде анықтағанымыз патологиялық үрдістердің дамуы
жыныс мүшелері екендігіне, ... ... ... ... ... олар: тәбетінің төмендігі, аздап жабыққандығы, күйіс қайыруының
әлсіздігі, мес ... ... ... ... тері ... күрең тартуы, жатырдың кілегей ... онда ...... ... ... жолақты қан құйылудың
барлығы. Жыныс саңлауларынан Осы деректерге сүйене отырып жіті ... ... ... деп ... ... ... іріңді –
катаральды сұйық бөлінген, кейбір кезде сиыр ... ... ... praesens ... ... ... зерттегенде жатыр жамбас қуысында, көлемі 3-4
айлық буаздыққа келеді. Жатыр қабырғалары босаңсыған, ... ... ... өте ... ... білінбес. Мүйізшелері үлкейген. Жатырды
ұқалаған кезде жыныс жолдарынан іріңді – катаральды, сары – құба ... ... ... өте көп ... ... ... ... беткейлі.
Вагинальды зерттеу жүржізгенде қынаптың кілегей қабаты мен жатыр мойыны
ісінген, гиперемия мен жолақты қан құйылулар бар. Жатыр ... ... ... ... ... Алғашқы диагнозы – туғаннан кейінгі жіті эндометрит.
Толық диагнозы – жіті іріңді – катаральды эндометрит
(Endometritis puerperalis ... ... ... ... ... ... өте ауыр ... іріңді эндометриттерді емдеу ... ... ... ... мен ... ... жалпы және жергілікті емдеу ... ... ... қолдандық.
Бөлінген сиырлардың эндометриттерін емдеп, жатырдағы қабыну процесін
жою және ... ... ... үшін ... ... ... оны серуенге
шығарып отырдық.
1-ші топ сиырларын емдеуде жатыр ішіне Зоонорм пробиотигін қолдандық.
2-ші топ сиырларының эндометрит пен ... ... ... Дитрим
қолдандық.
3-ші топ сиырларының эндометрит пен вагинитін емдеу жатыр қуысын
стрептомицин ерітіндісімен (100-200 мың ЕД ... ... ... ... ... ... де оны ... қуысына жібереді),
1:5000 есе сұйытылған фурацилин ерітіндісімен жуып шайып, ... ... бір топ ... ... ... зоонорм
пробиотигін сиырлардың эндометритін емдеу мақсатында ... ... ... 4-5 ... дейін қысқарттық, жатырдың қалпына келуі ... ... ... ... ... сервис-мерзімін
қысқартуға көмектесті.
Дитрим қолданылған малдарда 3-4 күнде клиникалық жағынан ... ... ... ем қолданылған сиырларда клиникалық жағынан емдеу 10 ... ... ... ... ... ... |Дәрілер |Енгізу |Мөлшері |концентра|Емдеу күндері |
| | ... | ... | |
| | | | | |1 |
| | | | | |1 |
| | | | ... ... ... |30 ... 30 |
| | ... ... ... |
| | | ... % |
|D, мм |С колиб. |С, мкг\мл |Д1 |Д2 ... Д ... % |Ig G, ... |Ig M,
мг\мл | |1 |10 |27,5 |22,5 |0,118 |0,123 |0,005 |50,79 |25 |3,8 | |2 |8
|5,2 |30 |0,143 |0,165 |0,022 |55,1 |18,6 |2,45 | |3 |7,5 |3,5 |28,5 ... |0 |69 |14 |1,6 | |4 |7,5 |3,5 |27,5 |0,128 |0,128 |0 |59 ... | |5 |6,5 |1,5 |27,6 |0,135 |0,14 |0,005 |47 |17,2 |2,45 | |6 ... |26,2 |0,125 |0,13 |0,005 |59,79 |12 |1,6 | ... ...... |  |  |  |56.8 +6,19 |17+1,7 |2,3+0,3 | |1 |6,8 |1,8 |9 |0,12
|0,175 |0,055 |0 |12 |2,5 | |2 |7 |2,25 |11,25 |0,158 |0,184 |0,026 ... |3,2 | |3 |6,8 |1,8 |9 |0,148 |0,19 |0,042 |14,28 |15,2 |1,6 | |4 ... |5 |0,14 |0,19 |0,05 |0 |10,8 |1,6 | |5 |6 |1 |5 |0,153 |0,202 |0,049 ... |2,5 | |6 |6 |1 |5 |0,133 |0,182 |0,049 |0 |15,2 |2,5 | ... |  |  ... |  |  |  | 30,5+1,02 |14,33+0,88 |2,32+0,19 |
|1 |6 |1 |5 |0,248 |0,26 |0,012 |57,1 |18,6 |3,2 | |2 |7 |2,2 |11 ... |0,014 |50 |12 |2,5 | |3 |7 |2,2 |11 |0,274 |0,282 |0,04 |85,7 ... | |4 |7,5 |3,9 |19,5 |0,54 |0,0,56 |0,02 |28,6 |6 |1,6 | |5 |8 ... |0,278 |0,296 |0,018 |35,7 |9,8 |2,5 | |6 |8 |5,2 |26 |0,254 ... |0 |6 |1,6 | ... көрсеткіші |  |  |16,42+2,9 |  |  | 
|42,85+10,28 |10,73+1,75 |2,32+0,19 | | Келесі топтағы сиырлар дитриммен
емделген сиырлар ... ... ... ... антибактериальды
инъекциялық препарат құрамына 20 % ... және 4 ... олар ... ... ... ... ... n-аминобензойды және фоли қышқылдарының метаболизміне ... Бұл ... ... әрекеттесуі препараттың
антибактериальды спектрінің әсер ету ... ... ... ... тез сорылады, инъекциядан кейін 2-3 сағат ішінде ... ... мал ... ... мен ... ... ... бір тәулік бойы организмде сақаталады. Препараттың
әсер ету спектрі грам оң және грам теріс микроорганизмдерді қамтиды сонымен
қатар ( E. coli, ... spp., ... spp., Proteus spp., ... ... spp., Haemophilus spp., Vibrio spp., Staphylococcus
spp., Streptococcus spp., Shigella spp., Corynebacterium spp., Klebsiella
spp., ... spp., ... spp., Brucella spp). ... ... ... ... жағынан әсері аз, берілген ... , ... және и ... әсер ... Организмнен
негізінен несеп арқылы, жартылай сүтпен бөлінеді.
Осы топтағы ... ... ... 3-ші ... 1-ші және ... ... ... Т и В- ... ... ... көбейген. Пайдалы микрофлораны тест арқылы
зерттегенде ... bifidum ... ғана ... ал
лактобактериялар 10-3 ғана байқалады.
3.10 Атқарған жұмыстардың экономикалық тиімділігі
Тәжірибе жүргізілген «Айқыз» ауылдық ... ... ... ... ... ... ... аурулар мал шаруашылығына өте үлкен зиян келтіреді.
Әсіресе сүт ... сиыр ... ... ... шығынға
ұшырайды.
Ана малдың бедеулігінен шегілетін ... ... ... ... ұсынылған. Олардың барлығының өзіндік құндылығы,
ерекшеліктері және ... ... бар, ... ... келе ... ... экономикалық шығынды толық қамтымайды. Келесілері өте көп
мәліметтер жинауды ... ... және өте ... ... ... ... ... келтіретін зиянын есептейтін
тәсілмен танысайық.
1. Кей асқынған жағдайларда ... ... сиыр ... ... , ... ... ... болатын экономикалық шығынды
(Ш') – толық қоңды малдың орташа сатылу ... ... ... ретінде келесі өрнек бойынша есептеуге болады:
Ш' = М * С * Б; ... - ... ... ... не жойылған мал саны;
С – жыныстық-жастық топтарына қарай малдың орташа тірі салмағы,кг;
Б - өнім ... ... ... ... жіті ... асқынуынан (жіті сепсис) орташа салмағы
350 кг 1 сиыр өлді деп ... ет ... ... ... алу
бағасы 350 теңге деп алсақ, онда
Ш' =1 * 350 * 350 = ... Мал ... ... ... ... ... ... төмендеу коэффициенттерін пайдаланып немесе сау мал
мен ауру мал ... ... ... мына ... = М * ... * Т * Б; мұндағы
Ма – ауырған мал ... ... Са – дені сау және ... мал ... ... мөлшері айырмасы,
кг, л, ц;
Т – малдардың ... ... ... ... ұзақтығы
Б - өнім бірлігінің сатылу бағасы, теңге;
Мысалы, ауруға шалдыққан ... ... сүт ... ... ... егер ... бедеу қалған 6 сиырдан алынатын сүт
мөлшері орта есеппен 10 кг, олар ... 20 ... ... ... ... ... сиырлардан тәулігінде орташа 15 кг сүт өндірілген. 1
кг сүттің бағасы 100 тенге.
Ш″ = М * ... * Т * ... 6* (15-10) * 20 * 100 = 60000 ... Енді ... ... ... ... санын анықтайық. Қалыпты
жағдайда сиырдың буаз аралық уақыты 345 тәулік (285 тәулік буаз, 60
тәулік ішінде бұзаулағаннан кейін ұрықтанып қайта буаз болу ... ... ... сиыр 345 ... ішінде ұрық тоқтатып, қайта
бұзауласа мұндай сиырдың өсіп өнуі қалыпты, ал ... ... ... ... деп ... ... мерзімінде 3500-4000 кг
сүт сауылатын ... 1 ... ... ... ... ... туылу мүмкіншілігінен айырылатыны дәлелденген. ... жаңа ... 1 ... ... 3,61 ц ... майлылықты сүтке
тең болатынын есептеп шығарған.
Туылмаған бұзаудан шегілген экономикалық шығынды формуламен ... 50 ... ... ... ... 36 туылған. Жаңа туылған
бұзаудың бағасы орташа 30000 ... ... ... ... ... ... ... = 1 * (50 - 36) * 30000 = 420000 теңге шығын шеккен.
Дарілерге жұмсалған шығын?????????
Ең соңында, сиырдың ... ... ... ... ... ... = Ш'+ Ш″+ ... = 122500 + 60000+420000 = 602500теңге.
Бұдан қарағанда, сиырдың ... ... ... 602500
теңге шығын шегілген.
Қортынды
Жыныс мүшелерінің қабынуы, дер кезінде қалыпқа келмеуі олардың
әртүрлі себептермен қабынуы, ...... ... болмауы, биылғы жылдың
ауа-райының күрт өзгеруі мен қатар жаз ыстық, қыс өте суық болып азықтың
дұрыс ... дер ... ... алу шараларыда аз жүргізілгендіктен
бақылаудағы топтыңда әлауқаты нашар екендігін байқай отырып, ... ... ... ... жол ... олар аурудың желісін
үдеткен, бұл жағдайлар келешекте дұрыс төлдің болмауы мен бедеулік пен
қысырлыққа ... ... ... тұжырымға келіп отырмыз. Сонымен ... ... ... ... төл ... ... мүмкін, ондай төлдерге дер
кезінде көмек болмаса, олардың уақытында өсіп дамуы дұрыс ... ... ... ... ... дұрыс табынның құралмауына жол
беріледі.
3 топқа бөлінген сиырлардың эндометриттерін емдеп, жатырдағы қабыну
процесін жою және ... ... ... үшін 1-ші топ сиырларының
эндометритін эоонорммен емдеу дитримге және ... ... ... ең тиімді препарат екеніне көз ... ... ... ... емдеу әдістері қолданылып
келеді. Соған қарамастан емдеу тиімді нәтиже бермей, көп ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықта
пайдалану мерзімі қысқарып, жарамсыз болып, өндірістен шығаруға тура
келеді.
Көптеген ... ... ... гинекологиялық қабынуларда
антибиотиктер мен сульфаниламидтерді бақылаусыз ұзақ қабылдаудан олардың
емдік ... ... ... ... ... ... Жыныс органдарының қабыну ауруларының этиологиясында
микрофлораның маңызын, микроорганизмдердің дәрілік ... ... ... ... ... ... ауру сиырларды емдеудің тиімді
әдістерін тағайындау қажет. Осы ... ... ... емдеу
үшін жаңа препарат – Зоонорм пробиотигін қолдандық.
Зоонорм құрамында бифидо бар ... ... ... ... микроколониялардан тұрады, оның әрқайсысы Bifidobacterium bifidum
агрегаты болып табылады. Микроколониялар ... ... ... ... ... ... тездетеді. Шудың қалыпты
түсуінде препаратты енгізу эндометриттің алдын алады және сиырлар ... ... ... ... ... ... ... алу
және емдеу мақсатында қолдану патологияның дамуына жол бермейді, ... ... ... ... және ... ... ... жақсартуға көмектеседі.
1. Экономикалық жағынан тиімді, малдың сервис периоды қысқарып, малдардың
күйге келуі жылдамдатады;
2. ... ... ... ... ... арттыру шамалы
дәрежеде қолданылып отырған дәрілік ... ... ... болады.
Соған орай біз Зоонорм пробиотигін өндірісте қолдануды ұсынамыз;
Қолданылған ... ... ... Мал акушерлігі және көбею биотехнологиясы. ... ... ... ... и некоторые гинекологические заболевания коров”
центрально-черноземное книжное издательство Воронеж 1970г
3. Т.Е.Григорьева “лечение и ... ... у ... ... ... Белобороденко А.М. Автореферат диссертаций доктора вет. Наук 1990 г.
5. Елеманов Ә., Поздняков П.М. ... етті мал ... ... ... ... 392 бет
6. Студенцов А.П., Шипилов В.С., ... Л.Г., ... ... ... и ... - М.: ... 379
7. Кузнецов Г.С., Протасов А.И./ Мал ... ... ... 1971 ж.
8. Кузьмин С.А. Автореферат диссертаций доктора вет. Наук 1990 г.
9 Кононов Г.А. Ветеринарное акушерство и ... -М.: ... Вовк Д.М. ... по ветеринарной рецептуре и технологии
изготовления лекарственных форм.-Киев: Урожай,1989г.
10. В.Я.Никитин, М.Г.Миролюбов, /Ветеринарная акушерство, ... ... ... - М.; ... ... А.А. ... В.Я. Жадовен К.И. Манеев В.П. Лечение и
профилактика эндометритов коров. // Сб. Трудов УНИИЭВ –Харьков,
1980.
-С. ... ... Б.Г. ... ... ... клиническим и скрытым
эндометритами. Материалы Всерос. Науч. И ... ... ... ... и биотехн. Размножения животных. –
Воронеж, 1994.
13. Полянцев Н.И., А.Г. ... « ... при ... Вет 2006 ... ... А.Г., Иноземцев В.П., Балковой И.И. /Лазеротерапия коров
при ... и ... // ... Межд. Конф. «Актуальные
вопросы лазерной ...... ... ... Г.Н., ... В.И., ... А.Н. и др. ... /
Под ред. Г.М.Савельевой. – М.: Медициа, 2000
16. Студенцов А.П., ... В.С., ... В.Я. и др. ... ... и биотехника размножения / Под. Ред.
В.Я.Никитина и М.Г.Миролюбова. – М.: Колос, ... ... Е.А., ... В.П., ... И.И. Нестандартный метод
лечения эндометритов // Тез. докл. ІІ межд. науч.-произв. Конф.
«Актуальные проблемы ветеринарно-санитарного ... ... – М., ... ... А.Н.// ... и ... ... эндометрита
коров, /Ветеринария. № 7. 2001 ж. - 33 -35
19. Епишин В.А., В.И.Сенников, Епишин С.А, Мягких Ф.Ф. /Пробиотик
зоонорм при эндометрите ... ... -№ 4. 2004ж, 33 ... Петров А.М., Мирзахметов Ш.Р. Разработка эффективного метода
лечения коров при эндометрите. Ветеринария № 5, 2006 ж, 37 б
21. Григ Э.Н./ Опыт ... ... при ... ... № 10 ... ж. 39 ... ... И.Г., Филатов А.В., Плетенев В.Н. //Озонотерапия при
одновременном заболевании ... ... и ... .№ 1, 2003 ж, 33 ... Преображенский О.Н. Современные методы диагностики беременности ... ... ... № 7, 2003 ж, 32 ... ... А.В. ... йодсодержащих препаратов при акушерско-
гинекологической патологии. Ветеринария, № 7, 200 ж, 33 ... ... В.В. ... ... при ... ... Ветеринария, № 12, 1999 ж, 33 б
26. Порфирьев И.А. ... ... ... ... № 10, 2006 ж, 39 ... Н.Н.Ермаченков “акушерство и гинекология сельскохозяйственных
животных” колос Москва 1983г
28. А.А.Лимаренко ... ... ... ... ... у ... Ставрополь 1999г
29. В.М.Субботин, С.Г.Субботина, И.Д.Александров “современные
лекарственные средства в ... ... ... ... А.С. ... “профилактика и лечение акушерско-гинекологических
заболеваний коров” ураджай Минск 1990г
31. А.Г.Нежданов, А.С.Лободин, Г.А.Черемисинов и др. ... ... ... ... ... 1982г 320 ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жатыр денесіндегі рак аурулары8 бет
Аса қауіпті анаэробты қоздырғыш инфекциясы4 бет
Бұзау трихофитиясы53 бет
Гинекологиядан тесттер55 бет
Жер планетасының ғасырлар бойғы барлық жануарлар дүниесі мен адамзат баласы үшін тіршілік негізі.docx4 бет
Трихофития кезіндегі биопрепараттар жайлы3 бет
Қартаю4 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
Өндірістік экологияның болашағы6 бет
Алуантүрлі жабайы өсімдіктер5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь