Банктік қызмет етуде аудиттің мәні

ЖОСПАР

Кіріспе 3

1 Бөлім ҚР банктік жүйенің даму тарихы мен банктік қызметті ұйымдастырудың негізгі банктердің типтері. 4
1.1. Қазақстандағы банктік жүйенің даму тарихы. 4
1.2. Банктік қызметті ұйымдастырудың негізгі банктердің типтері. 12

2 Бөлім Банктік қызмет етуде аудитін пайда болуы, мәні, мазмұны және даму тенденциясы. 14
2.1. Аудиттің пайда болуы мен қалыптасуы 14
2.2. Аудиттің мәні, кажеттілігі және зерделеу аспектілері 19
2.3. Аудиттің алатын орыны және мән.мағынасы мен түрлері 24
2.3.1. Кәсіптік этика және аудиторға қойылатын талаптар, оның құқығы мен жауапкершілігі 31

3 Бөлім Банктегі қаржылық аудит технологиясы. 52
3.1. Бизнесті және кұрылтайшылық қаражаттарды зерделеу 52
3.2. Кәсіпорынның есептік саясатының аудиті 55
3.3. Қаржылық есептеме аудитінің процесі 58
3.4. Шаруашылык операциялар циклдері аудитінін ерекшеліктері 64

Қортынды 84

Қолданылған әдебиеттер тізімі 85

Қосымша 86
Кіріспе.

Қазақстан Республикасында Банктік аудит жанағана дамып бет алып келе жатқан кезең деп айтуға болады. Үйткені көптеген сұрақтардын шешілмеуі мен банктік аудит жайлы баланстік зандылық аумақтың жоқ болуының салдарынан ҚР банктік аудитің толық дамуына жол бермейді. Қазақстан республикасының Үкіметі банктік аудиті қолдау жайлы біршама сұрақтарды шешкелі отыр. Еліміздің банктік жүйенің дамуы банктік аудитсіз дамуы мүмкін емес.
Ең басты тапшылық болып банктік аудите жоғарғы санаты қызметкерлердің жоқшылығы және аудиторлық компаниялардың жоқшылығы. Егер барлық коммерциялық банктер өздерінің қаражатына өз қызметерлерің шет елдерде оқытып санатарын жоғарлатып және білімдерің жетілдірсе онда әр түрлі кіші мектептерге қарағанда банктік аудит өте тез қарқанымен алға баспақ болады.
Банктік аудитің ағымды сұрақтарын шешу үшін әр түрлі семинар мен конференциялар құрылуы қажет. Осындай шаралар арқылы болып жатқан өзгерістерді толық бейімдеуге қол жеткіздіреді.
Өзімнің дипломдық жұмысымда Қазақстан Республикасының банктік жүйенің даму тарихы туралы мен және аудитін пайда болуы, мәні мен банктік қызметегі орны туралы, мазмұны және даму тенденциясы мен банктегі қаржылық аудит технологиясы туралы қарастырдым.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Азаматық кодекс 1995 жыл – құқықтық нормативтік актілер жинағы А.: EconoMix Data, 2000.
2. Аудит негіздері Абленов А.Б. Алматы 2005 жыл.
3. Халық банкінің 1 мамыр 1995 жылғы.
4. Ақша, несиелер, банктер Сейтксымов С.Г. Алматы 1999жыл.
5. Балабонов И.Т. Финансовый менеджмент,- М.: Ф и С. 1994г.
6. Брук Н. Банковское дело и финансирование инвестиций. -Институт экономического развития Всемирного Банка, 1994.
7. Ведомости. // Коммерсант-Daily 14.05.97 (№68) стр. 11.
8. Колесников В.И. , Кроливецкая Л.П Банковское дело М.: "Финансы и статистика" 1999 г.
9. Лаврушин О.И. Банковское дело.- М.: Ф.и С., 1999.
10. Сейткасымов С. Г. «Деньги, кредит, банки», 1999 г. Алматы
11. Уго Финци. Всемирный Банк и анализ проектов. ИЭР ВБ, 1994.
12. «Қазақстан банктері» журнал, 2000 ж., №3, 10-18 бет.
13. «Қазақстан банктері» журнал, 2000 ж., №3, 13-17 бет.
14. www. nationalbank.kz
        
        Кіріспе.
Қазақстан Республикасында Банктік аудит жанағана дамып бет алып ... ... деп ... ... ... ... сұрақтардын шешілмеуі мен
банктік аудит жайлы баланстік зандылық ... жоқ ... ... ... аудитің толық дамуына жол бермейді. Қазақстан ... ... ... қолдау жайлы біршама ... ... ... банктік жүйенің дамуы банктік аудитсіз дамуы мүмкін емес.
Ең басты тапшылық болып банктік аудите жоғарғы санаты қызметкерлердің
жоқшылығы және ... ... ... Егер ... ... ... қаражатына өз қызметерлерің шет елдерде
оқытып ... ... және ... жетілдірсе онда әр түрлі кіші
мектептерге қарағанда банктік аудит өте тез қарқанымен алға баспақ болады.
Банктік аудитің ... ... шешу үшін әр ... семинар мен
конференциялар құрылуы қажет. ... ... ... ... жатқан
өзгерістерді толық бейімдеуге қол жеткіздіреді.
Өзімнің ... ... ... ... банктік жүйенің
даму тарихы туралы мен және аудитін ... ... мәні мен ... ... ... ... және даму тенденциясы мен банктегі қаржылық аудит
технологиясы туралы ... ... ҚР ... жүйенің даму тарихы мен банктік қызметті ұйымдастырудың
негізгі банктердің типтері.
1.1. Қазақстандағы банктік жүйенің даму ... ... ... Қазақстанның өзінің банктік жүйесі болған жоқ,
себебі республика аумағыида ... ... ... ... мен ... қызмет етті. Осыған байланысты банктік жүйенің
тарихы КСРО мен революцияға дейінгі Ресей тарихымен ... ... ... ... ... жүйесіне: Мемлекеттік банк, акционерлік банктер,
қалалық банктер, ипотекалық несие банктері мен басқа да несиелік мекелелер
кірді.
Ресейдің Мемлекеттік ... (өз ... 1860 жылы ... ... ... ... ... болып табылады. Ол айналымға қағаз ақша
шығарудың монополиялық ... ие ... ... 1914 жылы ... банкі бұл іске барлық акционерлік коммерцйялық банктердің
салымдары мен ағымдағы шоттардың ... ... және ... 1/3 ... жуығын жұмылдырды. Басқа елдердің ... ... ... ... ... ... тек ... емес, сонымен бірге, өнеркәсіпті, сауданы, қор жинаушыларды да
несиелендірді. 1914 ... ... ол 10 ... 124 ... ... қазынашылықтың 791 тіркелген кассасына иелік етті.
Акционерлік коммерциялық банктер (47 банк 743 филиалымен) қарыз
капитал ... ... ... ие болып, 1914 ж. шоғырланудын ... ... және ұсақ ... ... ... үшін мынадай ұсақ несиелік
мекемелер қызмет атқарды: өзара несие беру қоғамы (11081), қалалық қоғамдық
банктер ... ... ... - ... ... жер ... ... жер банкі, 10 акционерлік жер банктері, 36 қалалық несиелік
банктер мең; ... ... да ... ... ... ішінен, әсіресе, деревнялардағы ... ... ... несиелік копперация кеңінен танылды. Ол қарыз-
жинақ кассалары мен несиелік серіктестіктерден тұрды.
1917 ж. Қазан ... ... банк ісін ... ... ... іске асырылды. Елде Мемлекеттік ... ... жеке ... және ... да ... ұлтшылдандыру
нәтижесінде, бәрі бір мемлекетке жататын, салалық және ... ... ... ... бір құрамдас бөлігі мемлекеттік еңбек ... ... ... ... ... мемлекеттік банктермен бірге:
кооперативтік және жеке, мемлекеттік-капиталистік, соның ішінде ... ... де ... емес ... ... құрылды. 1922
ж. деревнялар мен майдагерлік өнеркәсіпті жандандыру мақсатын көздеген
несиелік және ... ... мен ... ... ... 1924 ж. ауыл ... ... салым
қабылдау, қарыз беру мен есеп айырысудағы делдалдық нысанында ... ... ... ... 1926 ж. 1 ... ... КСРО-да 16
185 серіктестіктер құрылған еді, бұллардың ... 2426 - ... ... ... ... 12424 - ауыл ... серіктестіктері болды.
1922 жылдан бері сауданы, өнеркәсіпті несиелендіру үшін ... ... ... ... Оңтүстік-Шығыс мемлекеттік-капиталистік
акционерлік банк және шетел капиталының қатысуымен ... ... ... ... ... ... ... кооперативтік және
жеке несиелік органдар өз маңызын жоғалтты және ... ... ... ... несиелік кооперацияны қажет етпей, оны 1931 жылы
таратты. Жеке секторды сауда және ... ... ... ... қоғамы кдеметінің оралуына әкеп соқты. Басқа несиелік органдар
қызметтері мемлекеттік салалық банктерге: Промбанк, Цекомбанк, Всеком-банк,
Орталық ауыл шаруашылық банк және ... жж. ... ... да ... ... жж. жүргізілген несиелік реформанын нәтиежесінде
жаңа ... ... ... ... ... жұмсалымдарды
қаржыландыру және несиелендіруге байланысты 4 арнайы банктер ... және ... ... ... ... - ... ... шаруашылығының күрделі құрылысын қаржыландыру банкі (Промбанк)
болып қайта ... Ол 1959 ж. КСРО ... ... ... ... жер ... ... банкі (КСРО Ауыл шаруашылық
банкі) көптеген несиелік серіктестіктер мен ... ауыл ... ... (1959 ж. оның ... КСРО ... мен ... үлестірілді) ұйымдастырылған.
Кооперация құрылысын күрделі қаржыландыру банкі (Всекомбанк) жалпы
Ресейлік ... банк ... (1939 ж. ... өз ... ал оның ... мен ... 1959 ж. ... КСРО Сауда
банкіне берілді) құрылған.
Коммуналдық және тұрғын үй құрылысын қаржыландыру банкі (Цекомбанк)
1959 ж. таратылды да оның ... КСРО ... банк пен ... арасында
үлестірілді.
Барлық салалық банктер ... ... және ұзақ ... ... Ал КСРО ... ... шаруашылығының барлық
салаларын қысқа мерзімді несиелендіру ... КСРО ... ... ... орталық және жетекші бөлімі ретіндегі ролі одан ары
арта түсті. Барлық кәсіпорындар мен ұйымдардың есеп айырысу мен ... КСРО ... ... ... ... соның ішінде, Қазақстанда барлық
банктердің республикалық ... ... ... ... ... ... принципі банктердің жоғары билік ... ... да бір ... ережелердің бекітілуіне жол бермеу
сақталды.
Сонымен қатар, тәжірибеде ... ... ақша ... ... ... асырылды, соның ішінде, әрбір кәсіпорын, ұйым
немесе мекеме тек бір банкте ғана есеп ... ... ... шот ... Осы банкте олар өз ақшалай қаражаттарын сақтады, несие және қолма-қол
ақшалар алды, ол арқылы барлық ... емес есеп ... ... ... ... ... жж. жүргізілді. Нәтижесінде, КСРО
Мембанкі мен КСРО Құрылыс ... ... құру ... ... банкі (Промстройбанк), Агроөнеркәсіп банкі және Тұрғын ... ... КСРО ... ... ... жинақ кассалары
жүйесінің негізінде: Жинақ банкі, ал Сыртқы сауда (Внешторгбанк) негізінде:
Сыртқы экономбанк (Внешэкономбанк) ... КСРО ... ... ... ... және ... айырысу қызмет көрсетуін тоқтатгы. Ол
елдің Орталық банкі деп ... ... ... ... ... саясатты
жүргізу, несиелендіру жүйесінің тиімділігі, сондай-ақ өнеркәсіп, құрылыс,
көлік пен байланыстағы, КСРО ... ... есеп ... сияқты
міндеттер жүктеледі. Банк - шаруашылықтан осы салаларындағы кәсіпорындар
мен бірлестіктердің есеп айырысу, қарыздық және басқа да ... ... ... ... есеп ... ... агроөнеркәсіптік
кешеніндегі кәсіпорындарға - КСРО Агроөнеркәсіп банкі; әлеуметгтік саямен
және ... ... ... мен ... - КСРО ... ... ... халыққа кызметті - КСРО Жинақ банкі көрсетгі. КСРО Сыртқы
экономбанкі экспорттық-импорттық операциялар бойынша есеп ... мен ... ... ... ... құрылымы әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... ... ... ... банктерді басқару ұйымдастырылды. Банктердің ... ... ... өз ... ... Олар ... мына принцип бойынша
құрылды: ауданда клиенттері ... ... онда ... осы ... бір ... ... Тек КСРО Жинақ ... ... ... ... әр ... ... және ... Мамандандырылған банктердің төменгі буыны (Жинақ банкінен басқалары)
өзінің мамандануына қарамастан, ... ... ... қызмет
көрсетті. Негізінен банктердің мамандануы тек ... ... ... ал төменгі мекемелері әмбебап несиелік мекемелерге ... ... яғни ... ... ... қызмет көрсетулеріне
тура келді.
Олар банктердің саны бойынша 4 несиелік жоспарға ие ... ... ... жатуы, ... ... ... ... бұл өз ... ең ... ... ресурстарды
құрумен байланысты бір-қатар мәселелерді тудырды. Бұл қаражаттардың өзара
аймақаралық есеп айырысу жүйесі ... ... ... ... тасқындай
кұйылуымен күрделене түсті. Әрбір банк өз ресурстары шеңберінде жұмыс істеу
үшін КСРО Мембанкінде ашылатын корреспонденттік шоттар бойынша ... ... көшу ... ... ... ... ... банктер негізінен
мамандандырылғандар ретінде қызмет етті, әр банк ... бір ... ... ауыл ... сыртқы сауда) монополияға ие болды.
Олар өз ... ... ... отырды, кебіне осы
кәсіпорындардың өміршеңділігін, пайдалылығын, негізделгенін ескермей төмен
пайыздармен қаржыландырды. Осы ... ... ... ... ... ... ... қарыздардың мөлшері басымырақ болады.
Жалпы алғанда банктердің мамандандырылуы банк жүйесінің ... ... оны ... ... жоқ, несиелік механизмге
түбегейлі өзгеріс ... жоқ, ... ... және көп ... ... ие болды, алғашқы бөлімнің әлсіреу кезінде бюрократгық
аппаратгақ жоғары деңгейлерінің өсуі ... ... КСРО ... ролі
әлде қайда әлсіреп кетгі, ол маман-дандырылған банктердің жұмысына. ықпал
ете алмады.
Осы жағдайдан ... бір жолы ... ... ... яғни ... ... үлгідегідей екі деңгейлі жүйеге көшуін жүзеге асыру ... ... ... құру банк ... КСРО ... ... керек еді. 1988 жылға дейін КСРО Мембанкі - Орталық, коммерциялық және
инвестициялық банктердің кызметін атқаратын әмбебап несиелік мекеме ... ... ... ... ... ... ... қалада,
өнеркәсіпте, көлік және басқа да шаруашылық салаларына инвестициялык қызмет
көрсетуді жүзеге асырды. ... ... ... ... КСРО ... банкі (Внешторгбанк) валютадағы және ... ... ... ... бойы ... ... ... оның ішінде Қазақстанда катаң
орталықтандыру мен шоғырландыру, несиелік-банкті ықпал ету әдістемелерінде
әкімшілік, өктемдік, ... ... ... шаруашылық
органдардың қызметінде де ұсақшыл ... ... ... ... қарым-қатынастар тәжірибесі, пайда болып келе жатқан нарықтық
қатынастар шарттарына сай ... ... ... ... барысында ғасырлар бойы
қалыптасқан каржы нарығының ... мен ... ... ... ... ... идеологиялық концепция негізінде үлкен керіксіз
КСРО Мембанкі түріндегі бір деңгейлі банктік пирамида құрылды, ол өз ... ... ... ... алды және ... элементтерін,
жарыс пен тәуекелдікті толығы-мен жойды.
Өз тәуелсіздігін алғаннан кейін 1990 жылдың ... ... ... ... ... ... беретін меншікті банктік
жүйесін құруға кірісті. 1991 ж. қаңтарында, елдегі ... ... ... ... "Қазақ КСР-дағы банктер және банктік ... Зан ... ... Мемлекеттік банк ... мен ... бар ҚР ... банкне айналады.
Республикалық өнер кәсіп құрылыс банкі ... ... ... Республикасы акционерлік-коммерциялық Агробанке, Республикалық
Жинақ банкі – ҚР акционерлік- коммерциялық ... ... ... 1993ж. ... ... банктер болып қайта өзгерілді, ал Жинақ банкі ... ... банк ... атқа ие ... ... ... алғашқы коммерциялық, аралас, кооперативтік,
жеке банктер пайда бола бастады. Осы жылы ... ... ... және т.б. ... ... ... Банктік қызметті ұйымдастырудың негізгі банктердің типтері.
Банктік зандарда, ... ... қоры ... ... ... оларды: мемлекеттік, жеке меншік, акционерлік,
аралас және ... ... деп ... ... акционерлік формасының ерекшеліктері мен
артықшылықтары неде? «Шаруашылық серіктестіктер мен ... ... ... ... ... ... ... бұл құрылтайшылардың
(акционерлік қоғамының қатысушыларын құрылтайшылар дейді) меншік құқығын,
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... тұлға. Акционерлердің банк меншігіндегі ... ... ... алынған акциялардың санымен тікелей байланысты. Акционерлердің
жауапкершілігі тек сатып алынған ... ... ғана ... Егер банк
банкротқа ұшыраса немесе өз қызметтің тоқтатса, ... кінә ... ... ... ... ... акционердің жауапкершілігі тек басқарманы сайлау мен
жылдық жиналыстарда банк ... ... ... ... ... ... ... акционерлік емес формасы (үлестік жарна
формасы) қатысушылардың ... ... ... ... бір формаолды
куәлікті қажет етпейді.
Үлес қосушы банк ... ... бар ... өз мойнына
алады да, оның барлық міндеттері бойынша ... ... ... болған
жағдайда кінә банкке және де өзінің бар ... ... ... ... де қойылады.
Екіншіден, акционер өз акцияларын басқа тұлғаға бере ... Бұл ... ... етуі жекелеген акционерлердің қоғамнан шығуына,
біліксіздігіне банкротықа ... ... Ал ... ... ... өз ... басқа қатысушылардың келісімінсіз бере
алмайды.
Үшіншіден, ... ... оны ... ... қызметтер нақты
үлестірілген. Акционерлер басқарманы таңдайды, соңғысы – ... ал ... ... ... ... өз кезеніңде мамандар мен
қызметкерлердің міндеттерін анықтайды.
Жеке банкте қатысушылар өздері ... ... ... ... ... ... болады және басқарудың тиімділігі олардың ... ... ... ... ... ... ... кемшіліктеріне мыналар
жатады: акционерлік банкті құру қиындығы (жергілікті билік ... ... ... ... ... ... бейімделу мен икемділік
дәрежесінің төмен болуы.
Осы жоғарыда аталған кемшіліктерге қарамастан ... ... ... ... ... тиімді, қолайлы болып келеді және
нарықтық экономикасы дамыған барлық елдерде банктеракционерлік ... ... ... ұйымдастырылуы да кездей-соқтық емес.
2 Бөлім. Банктік қызмет етуде аудитін пайда ... ... ... және ... ... ... болуы мен қалыптасуы
Ел Президентінің Қазақстан ... ... - 2030» ... ... ... және ... артуы»
Жолдауында XX ғасырдың 90-ыншы жылдары республика экономикасыида орын ... ... ... оны ... жолдары айтылған. Радикалдық
саяси және экономикалык реформаларды жүзеге асыру, КСРО-ның ... ... ... ... ... ... ... енуі
дағдарыстың болуына, өндіріс көлемі мен өнімдердің, жұмыс, ... ... кұрт ... ... жағдайлар тудырды. Бүл
дәстүрлі нарықтың ... ... ... ... ... ... және ... шаруашылык жүргізуші субъектілер қызметінің
тоқтауына әкеп соқтырды. Қалыптаскан жағдайды ескеру арқылы үзақ ... ... бірі ... ... ... ... мен ішкі ... деңгейіндегі ашық нарықтық экономикаға негізделген экономикалык өсу
анықталды. Экономикалык өсу каржы тұрактылығына, өндірісті әртараптандыруды
қамтамасыз етуге, аса ... ... ... ... ... ... ... арттыруға, белсенді өндіріс саясатын енгізуге
және акценттерді шаруашылык жүргізудің ... ... ... тигізеді.
Қазакстан Республикасында радикалдық реформалардың стратегиялық курсы
нарықтың рөлі мен ... ... ... ... күшейтуге бағытталған.
Нарықтык экономиканың тиімділігін, оның ғылыми-техникалык жетістіктерді
жылдам енгізетінін, адамның ... ... ... ... ... көрсетіп берді. Нарықтык катынасқа тауар
өндірушілердің ... ... ... ... әкімшіліктің араласуын болдырмаушылық, өндіріс саласындағы еркін
экономикалық байланыстар және ... өнім ... және оны ... ... ... сәтті функциялау үшін оны ұйымдастыру
құралдары мен нақты тетіктерін, оның ... ... ... ... ... талдауды, жүйелі бақылауды және ... ... ... аса қажет. Барлық ресурс түрлерінің аса ... ... ... ... ... ... күші –
кәсіпкерлікке айрықша назар ... ... , ... ... ... өндіріс тиімділігін арттыру, бәсекелестік ортаны
дамыту, қаржылық бақылауды ... және осы ... ... ... ... ... ... зор. Бір жағынан,
шегі жоқ ... ... ... ... ... ... жүргізудің қажеттілігін тудырады. Шаруашылық ресурстардың
жетіспеушілігін терең ... үшін ... ... іс-әрекетін жоспарға
құратын болса, ... ... ... ... канағаттандыру үшін өнім, қызмет түрлерін өндірудің барлық
мекемелері мен әдістерін қамтиды. Шешім кабылдаушы, ... ... ... әрі ... сәйкес әрекет ететін барлык экономика
бірліктері шаруашылық жүргізуші субъектілер деп аталады.
ҚР ... есеп жэне ... есеп ... ... ... ... және «ұйым» терминдерінің мәні мен айырмашылығы ашып көрсетіледі.
Ал, бұл терминдердің ... ... ... ... ... қызметпен айналысатын барлык заңды тұлғаларды, сондай-ақ ел
аумағында (территориясында) тіркелген ... ... ... ... ... ... ... түбегейлі процестер шаруашылык
кызметті басқаруда жаңа ұйымдық және бақылаушы-талдамалы құрылымның пайда
болуының ... ... ... ... шаруашылыгын
баскару жүйесің қайта кұрудың алғашқы жылдарында-ақ жоспарлы ... ... ... өсу үстіндегі, яғни арта түскен қажеттіліктерді
канағаттандыру мен барлық ... ... ... ... ету ... ... болған проблемаларды кешенді шешуде ... ... ... ... ... ... жоғарыға қатаң
бағынуы тек ... ... ... ... ... сақтау, яғни оның заңға сәйкес ... ... ... ... ... ресурстардың сақталуын тексеру
бойынша тиісті ревизиялық ... ғана ... ... Ал, ... ... ... ... субъектілердің серіктестермен,
инвесторлармен, кредит берушілермен, меншік иелерімен, акционерлермен және
басқа да ... ... ... ... жанасымды ақпаратарға қажеттілік бірден артады. Бұл арада тек
белгіленген параметрлердің сәйкесетіндігін ... гана ... ... ... ... ... кызметтерін жақсарту бойынша
ғылыми негізделген ... ... ... ... беруді және
басқадай да жоғары ... ... ... ... ... ... ... аудиттің пайда болуы мен қалыптасуы - бұл ... ... ... ... ... ұзақ ... Аудиттің қоғамдық рөлін түсінуі
үшін оны ұйымдастырудың ... ... ... және мәнін ашу
керек.
Нарықтык экономикаға етпелі кезеңде шаруашылык жүргізуші субъектілер
қызметін басқарудың ... ... бірі ... ... болды. ТМД
елдеріндегі нарыктық катынастың дамуы өндіріс ... ... ... ... жүйесін қалыптастыратын алғышарттарды тудырды.
Қаржылық-шаруашылық бақылау жүйесін түбегейлі кайта өзгерту, енгізу
және тэуелсіз аудиттің посткеңестік өңірде «қарқынды» ... ... ... ... ... ... және қаржы көздері бойынша бакылау объектілерін дәл
оқшаулау;
2. Бақылау ... ... ... ... ... (фирмалык) және іштей ... ... деп ... Бақылау мәселелерін шектеу, оның ішінде ... ... ... ... ... есеп ... анықтығы, өндіріс
әлеуетін пайдаланудың тиімділігін ... ... ... ... Мемлекеттік, жергілікті, ... ішкі ... ... ... мен жекелеген ... ... ету ... ... ... оның ... ... пен инвесторлар
арасындағы мүдделердің бөлінуінен болды.
Америкалык ... ... ... ... ... мына ... ... тудырды:
- ақпарат жасаушылардың (әкімшілікпен) және пайдаланушылардың ... ... ... және ... тұлғалар) мүлделерінің қабыспауы,
яғни сәйкеспеуі ақпараттың объективті болмауына экеп соқтыруы мүмкін;
- ... емес ... ... шаруашылық шешімдерді
қабылдау жағымсыз экономикалык салдарды тудыруы ықтимал;
- алынған ... ... ... ... немесе тексеру үшін
фирманың пайдаланушыларында жок арнайы білім болуы кажет;
- ақпаратты ... оның ... ... ... үшін
уақыты мен материалы әрдайым бола бермейді.
Қажетті акпаратты алу мен ... ... ... қиындықтар
аудиторлық қызметтің аясын тарылтады. Оның негізгі міндеті - есеп ... ... ету; ... ... ... ... араластырмай
жеткізу.
2.2. Аудиттің мәні, кажеттілігі және зерделеу аспектілері.
Америкалык бухгалтерлер ... ... ... ... ... бойынша (ААА) аудитке мынадай анықтама берді: «Аудит
- бұл экономикалық іс-әрекеттер мен оқиғалар туралы объективті ... оның ... ... бір ... (критерийге) сәйкестігін
алудың және мүлделі пайдаланушылардың ... ... ... ... ... - ... ... істемейтін маманданған
тәуелсіз аудитор жүзеге асыратын ешкімге тәуелсіз сырттай каржылық бақылау.
Мұндай кәсіби ... ... ... ... көптеген жағдайларға
байланысты артып отыр:
1) Кәсіпкерліктің дамуы мен капитал өсуінің әсері;
2) Өзін-өзі ... ... ... санының арта тусуі;
3) Экономикалық ... ... ... ... олардың салған ақшаларының сақталуына кепілдік беруді
камтамасыз ететін жағдай тудырудың ... ... ... көп әрі ... ... ... ол туралы ақпаратты дербес ... ... ... ... ... ... ... пайдаланушылар компанияның есептік
жазбаларына әдетте ... жете ... және ... ... жиі бола ... ... кәбылдайтын шешімнің салдары өздері үшін өте ... ... ... да ... ... ... акпараттың толық болуы мен
анықтығы оларға ауадай қажет.
Аудит - бұл ... ... ... ... және басқа да шаруашылык жүргізуші субъек-тілердің
кызметін экономикалық ... және ... ... ... жаңа бағыты. Бұрын бақылау мен тексеру қызметі жүзеге ... ... ... ... ... ... мазмұны жағынан бір-
біріне жақын болса да, ревизия мен ... ... бір ... ... ... шығармашылық (творчестволық) дамуын білдіреді. ... ... ... мен ... ... керісінше
толықтырады.
Аудиторлық іс экономикалық талдау, кешенді құжаттық тексеру, балансты
немесе сот-бухгалтерлік сараптаманы есеппен ... ... ... ... болса да аудитор өзінің міндетін жүзеге асыру барысында
аты ... және ... ... ... ... ... пайдаланады. Белгілі ғалым Я.В. Соколовтың
айтуынша, тексерудің ... - ... ... және
жамандылты жою, ал аудиттің максаты - ... ... және ... кұқы бар және ... ... ... тексерушіні
клиент өз калауымен таңдамайды. Бұған керісінше, ... ... ... ... жэне олардың арасындагы ... ... жол ... ... ... ... және бақылау тусініктеріне карағанда, аудит ұғымының аясы
кең, өйткені бүл ұғым ... ... ... ... ғана ... ... ... шығындарды ұтымды ету мен табысты
оңтайландыру үшін ... ... ... ... ... да
әзірлеу ісін камтиды. Аудитке келісімшарт негізінде жүзеге асырылатын, ... ... ... ішкі ... және ... есеп берулердің
жағдайын тексеретін, сондай-ақ артық шығындарды болдырмау, ресурстарды
пайдаланудың ... ... және ... ... субъектілердің
табысын өсіру мақсатында кеңес беретін бизнес ... ... ... ... ... ... ... аудитін жургізу үшін белгілі бір салалар мен компаниялар іс-
әрекеттің жағдайы туралы ... ... ... ... кең ... ... зерделеу қажет.
Мемлекеттің, аймактың экономикалық жағдайы белгілі бір салалар мен
шаруашылық жүргізуші субъектілер іс-әрекетінің жағдайы туралы ... ... ... әдістемелік тәсілдемелер мен нұсқамалар 310 «Бизнесті
білу» атты аудиттің халықаралык стандартында ашып көрсетілген (15). ... ... ... есеп ... аудитін ұйымдастыруда колданылады, ал
аудиттің басқа түрлері әдетте экономиканың әр ... ... ... процестерді және құбылыстарды бағалауда өзіндік ерекшелігі бар
тәсілдемелерге, әдістерге және өлшемдерге ие. Осы арада ... ... ... ... ... байланысты теориялық және іс-тәжірибе
сипаттарындағы бірқатар мәселелер пайда болады.
Тұтастай алғанда аудитті және ... ... ... ... ... субъектілердің кызметін қаржылык-кредиттік,
материалдық-техникалық қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... ықпалын тигізеді.
Бүгінгі таңда бизнестің жағдайы мен дамуына субъектілердің ... ... ... ... ... салықтык жэне басқа да
органдар белсенді әсер етуі ... ... осы ... бірде-біреуі
салықтык жеңілдіктер беру, кредит жэне баға саясатын жақсарту, өндірісті,
отандық өнімдердің, жұмыс, кызметті өткізуді ынталандыру ... ... ... ... үшін қолайлы экономикалық жағдай тудыратын
мүмкіндіктері мен белгілі бір ... ... да ... ... ... әрі ... ... салаларындағы бизнесті ұйымдастыруды
жаксартуға ықпалын тигізбейді.
Бизнесті басқару ... ... ... ... ... ... ... қарастыру кажет. Жалпы экономикалық жағдайдың
түрақтылығына қол жеткізбейінше, ... ... ... ... мен ... ... жақсартпайынша,
шаруашылық жургізуші ... ... ... және
қаржылық кызметтерін жетілдірмейінше бизнесті оңтайлы жасау мүмкін емес.
Нарықтык экономика жағдайындағы бизнестің ... ... ... көп ... болуы мына аспектілерді зерделеу үшін бөліп корсетуге
мүмкіндік тудырады:
1) Теориялық кәсіби аудиттің мәнін, мазмұнын және мағынасын, оның бакылаушы-
талдамалы ... ... да ... ... және ... ... анықтау; аудиттің нүхкаларын, түрлерін және типтерін ... ... даму ... ... ... зерттеу;
принциптері мен компоненттерін, тұжырымдамасын әзірлеу;
2) ... ... ... және жеке ... ... ... талдау көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... тиімділігіне әсер
ететін факторларды анықтау және шаруашылық ... ... ... ... әзірлеу;
3) Ұйымдастырушылық: бизнес аудитін ... мен ... ... және ... ... мағынасын
ашу; аудиторлық бақылаушы-талдамалы кызметтердің технологиясы мен ... ... ... ... ... әзірлеу.
Бизнестің кәсіби аудит мәселесін ... ... ... жататындар:
- бизнесті басқарумен байланысты шаруашылық ... ... ... жүргізу үшін алға қойылған мақсаттарға кол жеткізу;
- ... ... ... бақылаудың, талдаудың және есептің озық
әдістерін анықтау;
... ... мен ... озық ... ... ... әрі оған енгізу;
- бақылаушы-талдамалы жұмыстарды жақсарту бойынша халықаралық озық іс-
тәжірибелерді жалпылау;
- ... ... ... ... ... мен
технологиясын, ұйымдык қүрылымын жетілдіру;
- бастапқы ... алу мен ... ... және ... ... ... ... жүргізуші
субъектілер қызметін ... ... ... ... даму ... осы ... өзара тығыз
байланыстырып мұқият зерделеу үлттык экономиканың нақты ... ... ... ... ... ... ... кызметтерінде болатын оқиғалар мен ... ... ... оның ... жетілдіру бойынша,
ұсыныстарды жасау мен әзірлеуді ... ... ... ... етеді.
2.3. Аудиттің алатын орыны және мән-мағынасы мен түрлері
Біздің түсінігміздегі аудиторлық қызмет дегеніміз, ол бақылаудын, өз
алдына-ерекше ұйымдық-құқықтық ... Бұл ... ... ... ... ... ... қалыптасқан барлық дамыған мемлекеттерде
қазіргі кезде қаржылық бақылау органдарын ұйымдастырудың ... ... ... есте ... ... немесе Президентке бағынатын мемле-
кеттік бюджеттің жұмсалуына жалпы бақылау жасап ... ... ... ... ... органы
(есеп палатасы немесе бас аудитордын аппараты);
-Үкіметке немесе мемлекеттің қаржы министіріне бағы-
натын, мемлекеттік бюджеттің табыс бөлімінің ... ... ... ... ... жағынан мемлекеттік қаржы бақылауының жоғар-
ғы органына, екінші жағынан министрге бағынатын, бюджет
есебінен каржыландырылатын министрліктер мен ведомство-
лардағы бюджет ... ... ... ... ... ... бөлімдері;
-Мемлекеттік емес экономика секторының ... ... ... қаражат есебінің дұрыстығын, атқарылған
шаруашылық операцияларының және ... ... ... заңы мен ... ... консуль-
тациялық қызмет көрсетудің қажеттілігін төлемді — шарт
жасасу негізінде тексеретін тәуелсіз аудиторлық бақылау.
Жоғары ... бар ... ... ... ... ... елдердегі сыртқы экономикалық, бақылаудың жетекші түрі
болып табылады. Әр түрлі елдердің аудит ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... белгілі бір
ұқсастықты байқауға болады. Ол компаниямың қаржылық жылдык есебіне аудиттың
міндеттілігі туралы ережеден, аудиторлық қызметпен айналысқысы ... ... ... ... қоюдан, аудиторларды тек өз ... ... ... Осыған байланысты бақылаудың бұл түрі
кең тарағаны сонша, халықаралық аудиторлық фирмалар құрылуға дейін барды.
Аудиторлық фирмалардың саны қай ... ... да ... ... ... ... ... ассоциациясы
қазір әлемнің 150 елінде жұмыс ... төрт ... ... аудиторлық
фирмаларды біріктіреді. БҰҰ ұйымы жанынан мемлекеттік жоғарғы қаржы бақылау
органдарының Халыкаралық ... ... Ол ... ... ... пен сауданы кеңейте түсуге, көп ... ... ... ... ... ... ... бакылауды күшейтуге және шетел ... ... ... ... ... компанияларда, банктерде айналым шығынына,
табысқа, рентабельділік деңгейіне өз тарапынан бақылау ... ... ... ... ... ... мен сатып алушыға сапалы қызмет көрсету
үшін, сыртқы аудиттен ... ішкі ... те ... ... негізгі міндеті фирманың ... ... ... ... қадағалау, бухгалтерлік есеп жүргізу, есеп беру,
мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... туралы ақпаратпен
қамтамасыз ету болып табылады.
Жоғары мамандықты ... арқа ... ... мәні бар, ... олар
зерттейтін мәселенің егжей-тегжейін қазбалап ... ... ... әрі ... ... бере ... Оған ... шакырылған аудиторлар
көбінесе батыл да пайдалы идеялар ұсынады, ол өз мамандарының қолынан келе
бермейді. Аудиторлар тәуелсіз бола ... ... ... өз ... ... үшін ... органдардан арнайы заңды өкілеттік
(лицензиялар) алулары керек. Өз қызметінде аудиторлар ... ... ... ... есеп ... ... алады. Аудиторлық бизнестегі
бәсеке жағдайында мұның өзі экономикалық ... ... ... ... ... етеді. Өз кезегінде, аудиторлық фирмалардың қызметін
пайдаланатын занды және жеке ... ... ... ... ... тәуелді емес мамандарды
таңдап алу құқығы қаралған, ал мемлекет болса, мемлекет қазынасынан қаражат
жұмсамай-ақ ... ... ... одан ... ... ... ... отыруға мүмкіндік алады. Аудиторлар өз міндеттерін
біліктілікпен және адал орындау үшін ... ... ... ... ... мен ... ... дұрыстығына баға беретін тұжырым даярлайды. Акционерлер жиналысы
аудиторлық тұжырым негізінде жылдық қаржы есебін және ... ... ... ... ... ... ірі ... қоғамдардың
тұжырымдары баланспен және басқа да ... ... қоса ... ... Тәуелсіз аудиторлардың тұжырымдары модификациясы
болуы мүмкін немесе экономикалық нормативтерге ... өз ... ... ... ... ... тиіс.
Сонымен, аудиторлық және оның қаржылық бақылауда алатын орны ... ... ... талдау жасау, құжаттық кешенді бақылау,
баланс есебін тексеру, ақша аудару және салық төлеу немесе бухгалтерлік-сот
экспертизасы туралы түсініктермен бірдей емес ... ... өз ... ... ... аудиторлардың есеп айырысу және ... екі ... ... да ... ... ... ... атап өткендей, аудиттің қажеттілігі ең алдымен есеп ... ... ... ... ... Мұның өзі екі жақтың
бірі есеп беруге міндетті екенін мойындаудан және сол ... ... ... ... ... және де мұндай бақылауға кейбір
ақпараттар, түсіндірмелер ... есеп беру ... Есеп ... ... ... ... ... меңгерушілері жоғарғы буындағы
басшылардың алдында немесе меңгерушілер акция иелерінің алдында есеп ... ... ... және ... да ... тууы ... ... сәйкес
аудит бақылау мен экспертизаның қозғаушы күші ретінде қызмет етеді және
есеп берушілікті ... ... ... ... ... ... ... делдалдық қарым-қатынастар жүзеге
асырылады, онда ... ... өз ... қорғай отырып, делдал
қызметін қадағалайды.
Айқын ақпарат, берілген мәліметтердегі үйлесімсіздікті ... ... ... ... Сол арқылы ол қабылданатын шешімдердің ... ... ... ... ... және ... мен
таза пайданы дұрыс бөлуге көмегін тигізеді. Ең ... ... ... кепілдік функциясын атқарушы құрал ретінде қаралуы да мүмкін.
Аудит ... ... ... және ... жүргізуші
субъектінің қаржылық есебіне талдау жасау ... ... оны ... ... шаруашылық есептің дұрыстығына, қолданылып ... және ... есеп ... мен ... есеп ... ... ... жұмыстарына қойылатын талаптарға сәйкес келетіндігіне көз жеткізу
үшін жүргізеді.
«Аудит» біздің түсінігімізде - бухгалтерлік есепті ... ... ... субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметі жөніндегі
түпқұжаттар мен ақпараттарды талдау арқылы ол ... ... ... және ... ... заң мен белгіленген нормативтерге
сәйкес келетідігін анықтау үшін жүргізіледі.
Аудит ... ... бір түрі ... шаруашылық жүргізуші
субъектің жұмыс істеу ережесіне қатысты фактілер немесе сондай ережелер мен
жұмыстар ... ... ... және ... шұғылданады, оны
өкілетті, білікті ... ... ... әрі ... ... ... ереженің немесе ақпараттың сапалық жағы туралы ... Осы ... ... ... қызметтің бірсыпыра қадау-
қадау мәселесін аңғаруға болады:
1) кез келген ... ... ... үшін оның ... ... ... ... шарт. Бұл шекаралар ... ... ... ... ... ... мүмкін немесе басқа
бір жағдайларда, ... сала ... ... ақпарат
процедурасын қарап шығумен шектеледі;
2) аудитор аудит ... мен оны ... ... ... ... проблемаларды толтыруға тырысады. Мұның өзі есеп
берген кезде ... ... ... әлде бір ... ... ... берілген есепті тұжырым жасау үшін дұрыс және
сенімді негізге алуға бодмады деп табуға байланысты туады;
3) ... ... ... ... жүзеге асырушы тұлғалардың
біліктілігі жатады. ... ... ... ... ... керек және
сол фактілерге баға беруге ... бола ... ... түсіне
білгені лазым. Бұған қоса, одан ... ... ... ... етіледі, ол ең алдымен оның тәуелсіздігімен және сырттан ықпал ... ... ... ... тұра ... өлшенеді.
Аудиторлар — нарық экономикасындағы әртүрлі компаненттердің ... ... ... және ... есеп, бақылау, сараптау,
бизнеісті бағалау саласындағы ... ... ... ... ... құқық беретін тиісті лицензиялары немеее
сертификаттары болуы ... олар ... ... шарт ... ... ... зерттелген жүйенің белгілі кезең ... ... ... тұжырым жасайды;
4) аудиторлық қызіметтің негізгі мазмұны ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу аудит нәтижесі
ретінде қабылдана алмайды;
5) тексеру көзі болып ... ... мен ... ... ... ... ... нормативтерге сәйкес бағаланады.
Мұндай қорытындылаушы критерийлер сыртқы ... ... ... мүмкін, ... ішкі ... ... ... ... бір ... ... басшылығы белгілейтін жоспарлар мен
пиғылдардан туындауы мүмкін;
6) ... ... ... жан-жақты аудиторлық ... ... ісі ... ... ... ... ... анықталған хал-ахуал және бұған аса мүлделі болып отырған таптар
үшін жасалған тұжырымдар туралы мәлімет береді.
Осыған сүйене отырып, ... ... ... ... ... ... ... болады:
— қаржылық ақпараттың талымдылығы мен дұрыстығын, оның белгілі бір
критерийлерге ... ... ... ... қаржылық есеп
айырысу аудиті;
— қызметтің ... ... ... ... ... тексеруді басты мақсат етіп қоятын келісілген немесе кезекті
аудит. Бұл жағдайда ... ... ... ең ... ... мен оның ... ... әдісі болмақ. Мұнда басшы адамдардын,
қате нұсқауларының ... ... ... ... кемшіліктерге
жанжақты талдау жасалады;
— компания қызметіндегі сапалық аспектілерді тексеруден ... ... ... ... Оның ... ...... болған төмен
көтерме бағамен ... ... ... көмектесу. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... бағыттарын ұсынуға тиіс;
— компаниядағы қаржы тәртібінің сақталуын тексеруді ... ... ... ... кезде компаниядағы қаржы бағытының негізгі ережелері
зерттеледі. ... ... ... ... ... ... бір
тенденцияларын мақұлдау немесе мақұлдамауға, қабылдайтын шешімнің мүмкін
болатын себеп-салдарын алдын ала көре білуге ... ... бұл ... көп керек етеді, өйткені сарапқа түсетін ... ... ... талап етеді.
Егер еліміздің заңына сәйкес ... ... ... мүлделі
кампанияның тапсырысы бойынша өткізілген жағдайда ... ... ... ... Мұндай аудиттің сипаты мен ... ... ... ... ... ... аудиттің айырмашылығы, мұнда ол мемлекеттік
органдардың нормативтік актілерінде атап көрсетілген, ал ... ... ... пен ... декларацйясын тексерту үшін аудитор шақыруға
міндетті. Міндетті аудит өткізудің ... мен ... ... ... және ... ... міндетті аудитке жататын
салалары белгіленген. Қазақстанда аудиттің бұл түрі ... ... ... ол ... ... ... ... және тағы басқалардың қаржылық есеп айырысуы
міндетті түрде және жыл ... ... ... өткізілуге тиіс.
2.3.1. Кәсіптік этика және аудиторға қойылатын талаптар, оның құқығы мен
жауапкершілігі
Өзінің атқарымдық міндеттерін ойдағыдан жүзеге асыру ... ... ... ... ... мсн ... Республикасы аудиторлары
этикасынын Кодексіне жауап беруге тиіс. Соңғысы Қазақстан ... ... ... тыс ... 1995 ... ... ... аудиторлық қызмет директивасында аудит өткізген ... ... ... ... ... ... әділеттілік,
тәуелісіздік, құпиялық, кәсіпкерлік, біліктілік; ойдағыдай жинақылық,
адалдық. Аудиторға ... ... — ол ... білімінін болуы.
Бухгалтерлердің халықаралық ... (БХФ) ... ... тиісті
шешуін мәселелерге аудкторлық тексерудің мақсаты, оның ... ... ... және ... сондай-ақ аудитордың құқығы,
міндеттері мен жауапкершілігі жататыт айтады. ... ... ... ... ... ... пен ... қаражат, сондай-ақ ақпарат
құралдары сияқты басты-басты салаларды терең білмейінше жүргізу ... ... ... ... ... іс жүзіне асыруға тиіс, сондықтан ол
практикалық курстан өтуге міндетті.
Кәсіпкер аудитордың бір ерекше қасиеті —қоғам алдындағы ... ... ... ... ... этикасының Кодекісінде
аудитордың кәсіптік мінез-құлқы айтыла келе, аудитордың кәсіптік идеалы
ретінде негізгі алты ... сөз ... ... алға ... мақсатты
мінсіз атқару үшін аудитор орындауға тиісті мінез-қылықтар мен ... ... ... ... ... құлқы немен сипатталады?
Біріншіден, оқу мен білімнің арқасында қол жеткен ... ... ... сипатталады.
Екіншіден, қоғамға да, клиентке де бірдей қатысы бар міндеттемелер
қабылдауымен сипатталады.
Үшіншіден, клиентке міндетті түрде әділдікіпен қараумен ерекшеленеді.
Төртіншіден, ... пен ... ... биік ... және ... көрсетумен айқындалса керек. Аудитор мамандығында ... ... ... ... ... ... сол үшін ... Өйткені аудитордың түпкі мақсаты клиенттің жеке басының ... ғана ... ... ... ... ең ... ... байланысты. Мәселен, аудиторлар несиелерді немесе
ақшалай ... ... ... ... ... ... акционерлерге жасалған ... есеп ... ... Енді бір ... ... кеңесші ретінде Қазақстан
Республикасы салық ... ... ақша ... мен ... төлеудін,
дұрыстығын тексереді.
Аудитор мамандығының мақсаты негізінен алғанда қоғамдық мүлделердің
талаптарын қанағаттандыру жолында барынша мол пайда ... ... ... ісай ... ... ... табылады. Бұл негізгі
төрт шартты сөзсіз орындауды талап етеді, ... ... ... қызімет көрсету және сенім.
Анықтық. Жұмыстың нәтижелі әрі ... ең ... ... ... және ... ... оның
кәсіптік этика талалтарына сәйкес келетіндігіне байланысты.
Әрине, аудитордың кәсіпттік міндеттеріне байланысты тексерілетін
компанияның сан ... ... ... ... мен ... кідірссіз кіре алатын құқығы болуы қажет. Ол тиісті лауазымды
адамдардан ... ... ... жазбаша және ауызша ... мен ... ... ... ... ал ... жағдайда тексерілетін объектіге байланысы бар үшінші адамдар туралы
ақпараттарды алып отыруға құқылы. ... ... ... ... ... аныктығы үшін бір өзі тікелей жауап береді.
Егер бұдан да гөрі ... ... ... ... мынандай құқықтары
бар:
— бухгалтерлік кітаптарды, ақша құжаттарын және каржы-шаруашылық ... ... да ... ... ... бағалы кағаздардың,
материалдық запастардьң және тауар өнімдерінің бар-жоғын тексереді;
— шарт жасасу негізінде ... ... ... ... ... істейтін адамдардаи баска);
— қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... ... Аудиторлар этикасының Кодексінде клиенттердің, жұмыс
берушілердің және ... да ... ... ... ... ... талаптары белгіленген. Ол аудит тиісті дайындығы,
тәжірибесі және аудит өткізуге ... ... бар ... ... тиіс ... ... ... Кәсіпкерлік аудиторлардан тексерілетін
компанияны терең зерттеуді, ішкі аудит әдістеріне зер ... ... ... ... ... ... алуды, күтпеген окиғаларға
дереу назар аударуды, қаржы-шаруашылық қызметіндегі ... ... ... ... ... өз ... білгірлікпен үйретіп отыруды
талап етеді. Ал ол үшін ... ... ... ... ... ... ... аудитор аудиттің теориясы мен практикасын
жақсы біледі, кәсіптік дайыңдықтың, ... мен ... ... ... қызмет етеді. Ол жан-жакты қабардар адам болуға тиіс,
орынды ... мен ... ... ... жеткілікті деректерді
пайдалана ... ... ... жүргізуі тіиіс, кәзіргі талаптарға
сай болуға үмтылуы керек. Аудитор өз мамандығына деген сенімді жоғалтатын
әрекеттердің ... ... да ... ... Оның кәсіптік
міндеттері клиент үшін ... есеп ... мен ... ... арқылы ұқыпты жүргізілуі керек. ... өз ... ... ... келтіріп отыруға міндетті және кепілдік міндеттемелерге
қатысты нәрселерге өте сақ ... ... ... ... аудитор атқаратын жұмыстың нормативтік
актілер мен стандарттардың ен жоғары талаптарына сай ... ... ... ... этиканың маңызды түйткілінің бірі
аудиторлар жұмысының сапасына бақылау ... ... ... Соңғылар
аудиторлық жүмыстың нәтижелеріне сүйенетін ... ... және ... болатын инвесторларының алдында тікелей жауап береді.
Қажет болған жағдайда ол адамдар аудиторды жауапқа ... ... ... ... ... ол үшін ... өз ... енжар қарағандығын немесе
сұғанақтық жасағандығын дәлелдеп ... ... ... тексеруді
сапасыз өткізу арқылы компанияға ... ... ... ... заңында белгіленген, ... ... ... ... ... мүліктік жауапкершілікпен өтейді.
Сенім. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің
бұлжымас заңы ... ... ... ... ... ... болулары керек. Бұл аудитордың қоғам ... өз ... ... ... ... косқан ... ... ... адал ... тиіс және жеке ... ... кәсіпкерлік өмірінде
болсьн, қоғамның бүкіл аудиторлық мамандыкқа көлеңке түсіретіндей және
сенімін ... ... ... ... жөн.
Аудитордың алдау аркылы клиент табуына, оларды жалған ... ... ... ... жол ... тиым ... Аудитор
білікті және адал маман сеніміне ... ... ... ие ... ... өз кызметінде материалдык мүдделерді емес, ... ... ... ... Алайда бұдан оның осы жұмысты атқаруға ... ... оған ... ... ... ... ... ол жүмыстық клиент үшін құндылығына сәйкес
ынталандырылуы кажетсіз деген ұғым тумаса ... ... ... кәсіптік қызметіндегі білімі мен ... ... ... орындалу көлеміне байланысты беріледі.
Енді Қазақстан Республикасы аудиторлары этикасының ... үшін ... ... ... алты принципке тоқтала кетуге
рұксат етіңіздер. Олар мыналар:
1. Адалдық. Аудитор ... ... ... ... ... адал болуға тиіс. Мүның өзі, аудитор ... көзі ... ... тиіс деген сөз. Ол адалдық, шындық ... ... ... түсінетін адам болуы керек. Ауаитордың адалдығы
қаржылык есеп ... өз ... ... ... аса ... ... ... өлшеуге болмағанмен, ол ауднтор мамандығына ауадай
қажет салалық өлшем. ... ... ... ... ... ... ... жасау секілді жағымсыз әдеттерден ... ... ... ол ондай қысым жасаушылыққа қарсы түра білуі керек.
2. Әділеттік. Этика Кодексі ... ... ... ... және ... күні ... ... жасаудың, басқа да
факторлардын әділеттілікке ықпал етуіне жол бермеуі керек. Аудитор жұмыстың
барлық ... де ... ... ... ... ... ... өз пікірін ашып айтқаны, әділеттілігіне зияны тиетін
ахуалдардан аулақ жүргені ... ... ... ... ... ... ... тұжырымы, онын қаржы-қаражат жағдайын дәл көрсетуге
тиіс. ... ... ... нәтижелеріне әділ
баға беру — ... ... ... ... ... ... ... аудитордың шындығымен бағаланылатын интеллектуалдық
адалдығы жатады, ... ол ... ... ... ... Кәсіптік білгірлік. Аудитор, аудиторлық қызмет көрсетуте ... ... ... ... ... ... ... мен тәжірибесінін ... ... ... ... жоғары екендігіне сенімді болуға тиіс, олай ... ол ... бас ... жөн. ... ... ... қызметін
жеткілікті түсінумен, білгірлікпен әрі үлкен ... ... ... ... мен ... ... үнемі жетілдіріп
отыруы шарт, клиенттің кәзіргі ... ... мен ... ... ... талаптарға жауап бере алатындай кепілдік
бере алатындығына
сенімді болуға ... ... ... ... Э. А. ... пен Дж. ... ... біліктілігі жөнінде мынадай анықтама айтады. ... ... ... ... ... ... бағалауына
икемделген және спецификалық шаруашылық жүйесіне жататын, жиналған-
ақпараттарды ... ... ол осы ... белгі-ленген критерийлерге
қаншалықты сәйкес келеітіндігін анықтап, өз тұжырымында көрсетіп беру ... ... А., ... Дж. ... Ағылшын тілінен
аударылған.//Сериялардың Бас редакторы проф. Я. В. ... —- М. : ... ... 1995). Бұл, ... ... ... мен кәсіптік қажеттілігін бағалайтын неғұрлым дұрыс анықтама.
Білікті аудитор өз мамандығының түпқазығын ... ... ... мен ... ... ... бір дайындығы болады, жеткілікті
тәжірибесі мен мамандығы белгіленген ... мен ... ... ... ... өз мамандығында бухталтерлік
есеппен аудит және басқа да директивалар бойынша ... ... ... және ... ... тенденциясын әрқашан түсініп отырады.
4. Құпиялық. Аудитор, ... ... ... ... борышына
жататын немесе оған клиенттің келісімі болған жағдайдан ... ... ... яғнн ... ... ... ... үшінші
адамдарға таратпауға міндетті. Оның бұл ақпараттар мен фактілерді ... ... үшін ... ... ... зиян келтіру, сондай-ақ
үшінші адамның ... ... үшін ... ... ... ... бұзылғанын немесе ... ... беті ... ... аудитор клиенттін ... ... ... салық қызметіне тисті мәлімдеме жасауына (жазбаша
немесе ... ... ... ... Кәсіптік мінез-құлық. Қазақстан аудиторлары Кодексінің кәсіптік
мінезқұлқында «аудитор мамандығына кір ... ... ... да ... отырып, мамандық абыройына ... ... ... деп ... ... ... ... мінез-құлқы тілектестікке жақын тұратындай, ... ... ... жақсы қарым-қатынас орнатуына септігін
тигізетіндей ұнамды болуға ... ... ең ... — ол ... ... ... ... болу және әріптестер
арасында кооперацияға ұмтылу. Өз практикасын ... ... өз ... ... алып ... ... ... өзі жұмыс сапасын төмендететін айла-шарғы болып ... ... ... ... ... алу жөніндегі құқығына нұқсан келтіреді.
Аудитор тәжірибесі аздау әріптестеріне ... ... ал ... болған
жағдайда заказды білімі тереңірек аудиторға тапсыруға міндетті. ... топ ... ... ... ... жеке ... айтарлықтай зиянын
тигізуі мүмкін теріс қылықтар туралы ... ... ... ... ... ... клиенті адасушылықка соқтыратын және әріпттестердің
мүддесіне нұқсан келтіретін өзін өзі жарнамалаумен шұғылдана ... ... ... іскерлік мамандығының беделін арттыруға көмектесуге тиіс.
Ол барынша адал болуы және жеке ... да, ... ... де, ... ... ... деген сенімді шайқалтатын-дай қылықтарға жол
бермеуі керек.
6. Кәсіптік ... ... ... ... ... ... жүрген кәсіптік стандарттарға сәйкес, аудитор ... ... ... мыналар:
— 1995 жылдың 20—21 шілдесінде ... ... ... ... тыс ... қабылданған аудит жөніндегі
Қазақстан стандарттары;
— Қазақстан Республикасы аудиторлар ... ... ... ... ... ... заң және ... актілері;
-— аудиторлык фирманың Жарғысы мен құрылтайлық құжаттары (аудиторлық
фирманың штатында тұратын аудиторлар ... ... ... өз ... ... ... ... әділеттілікпен және тәуелсіздікпен сиыспайтын заңдылықтардың
кез келгенінен азат болады ... ... ... ... ... ... және оның кәсіптік дайындығына қойылатын
талаптар туралы бірер сөз айта ... ... ... ... тек осы ... ... шешімдері мен ұйғарымдарына байланысты барлық жауапкершілікті өз
мойнына ала алатын жоғары ... ... ғана ... ... Мұндай мамдандар қатарына аудит жүргізуге құқық беретін куәлігі
(лицензиясы) бар адамдар да, ондан ... жоқ ... да ... Алайда
аудиторлық тұжырымдарға, анықтамаларға және басқа да ... ... қою ... тек қана ... Республикасы Қаржы министрлігі
жанындағы Квалификациялық комиссия мен сол ... ... ... ... ... ... ... берген адамдар ғана ие бола
алады. Бұл құжаттар аудитордың қажетті кәсіптік ... оның ... ... есеп пен ... ... ... каржы-қаражат
саласынан, сондай-ак, аудит бойьгнша халықаралық және ұлттык стандарттар
мен Қазақстан Республикасы аудиторлар ... ... ... ... ең маңызды қасиеттеріне, жоғарыда әлденеше рет атап
өткеніміздей, оның жоғары біліктілігі, ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде аудиторлардың кәсіптік міндеттері
мен мінез-құлық ережелері арнайы кодекстерден орын ... ... ... аудиторлар Ассоциациясы мұндай ... ... ... Оның ... ... ... ... мамандығыңньң талап етуі бойынша сенімге лайықты ұстау;
екінші ереже — клиенттің ... ... өз ... ... білу;
үшінші ереже — аудит әділеттігіне деген қоғамдык ... ... ... ... ... ... аудитордың сабақ беруіне,
бухгалтерлік есеп пен ... ... ... қызмет көрсетуіне
тиым ... ...... иелері мен мемлекеттін заңды мүдделерін ескеріп
отыру;
бесінші ереже — тексеру барысында қол ... ... ... ... ... ... заңда көрсетілген борышы талап етпеген немесе
клиенттің өзі ... ... ... ... — клиенттерте тікелей сүрау салу арқылы тапсырыстар алуға
ұмтылмау.
Жоғарыда атап өткеніміздей, біздін ... ... ... ала ... ТМД ... ... бірі ... республика
аудиторларының Палатасы Казақстан Рөспубликасы аудиторлары этикасының
Кодексін кабылдады, онда ... ... ... мен мінезқұльқ
ережелері және оның қызметінің ... ... ... ... ... ... аудиторлар Кодексте және аудит жөніндегі Стандарттарға
сәйкес, Қазақстан Реопубликасы ... ... ... оның ... Қазақстанда аудиторлық қызметпен
шұғылданғысы ... ... де ... ... комиссия құрылды.
Оның кызметінің табыстылығына мынадай фактілер куә бола ... ... ... ең ... ... 300 ... даярланып
шықты. Алғашқылардың ішінде аудиторлар Палатасының Президенті Кешкімібаев
Сапар Хайсаханұлы, экоиомика ғылымдарының докторы, профессор ... ... ... ғылымдарынын докторы Еріжанов
Мұхтар Салтайұлы, ... ... ... ... ... экономика ғылымдарының кандидаты, доцент Дүйсембаев
Кәкім ... ... ... ... ... ... ... Әлібек, Кубашева Ая Сағидоллақызы, Торонова Галина
Геннадьевна, Омаров Амантай, Сайпиева Бэлла Қадыралиқызы, Байназарова ... ... ... ... ... Татьяна
Вениаминовна, Маханов Махмұт Әбділдаұлы және басқалары бар.
Квалификациялық ... ... ... ... ... және ... практикасындағы аудит стандарттарының
дайындығынан өткен, нарықтык, экономиканын жоғары білікті маманы, Американ-
Қазақстан аудиторлық ... ... ... Елшібеков Серік
Кенжекұлы басқарады. Ол әрі біздің еліміздегі ... ... ... ... ... және адамгершілік төңірегіндегі
жоғары талаптар ... ... ... ... ... ... стандарт бағдарламасынын мынандай пәндері
бойынша ұзақ дайындықтан ... ... ... нарықтық ... ... ... жаңа ... азаматтык, кодекс және салық
заңы; кәсіптік қызмет және бағалы қағаздар нары-ғының зандары; бухталтерлік
есеп және ... ... ... және ... ... ... банктік және ... ісі; есеп ... есеп ... ... ... ... аудиторлары
этикасының Кодексі және баскалар.
Квалификациялык комиссияда аттестацияланган және аудиторлық қызметпен
бес жыл мерзімге дейін айналысуға ... ... ... ... ... бола алады. Жоғары немесе арнаулы орта білімі, ... ... ... ... ... немесе
шаруашылық-құқықтық жұмыстардан белгілі ... ... ... қызметпен айналыскысы келетін азаматтар аттестацияға жіберіледі.
Курстардағы ойдағыдай оку және емтихан ... ... ... алуға құқық беруге тиіс. Емтихан ... ... ... комиссияның шешімінен соң кемінде бір жыл ... ... ... ... ... кезде аудиторлық қызіметті
лицензиялау аудитен айналысқысы келетін жеке және ... ... Ол: ... ... ... ... ... аудиторлық қызметті лицензиялау туралы Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 1997 ... 27 ... № 274 ... ... ... үміткердің жеке құжаттарына, оның бекітілген
бағдарлама бойынша білім денгейіне сараптық баға беру ... ... ... ... ... ... ... Оларды арнаулы білімі мен жұмыс тәжірибесіне қарап, ... ... ... ... бес жылдағы үздіксіз жұмыс стажымен, онын ... ... ... ... ... ... немесе соларға ... ... ... ... ... кемінде екі жыл бойы қоса ... ... оқу ... бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... практакалық бухгалтерлік жұмыс пен
бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... оқу
орындарында ... екі жыл бойы қоса ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі ... ... ... ... ... ... ... лицензиялы адамнын өзінің кәсіптік деңгейі мен
іскерлік мамандығын көтеру мақсатында үздіксіз ... ... ... жыл
сайын оқудан өтуі және әрбір үш жылда бір рет квалнфикациялық емтихан
тапсырып ... ... ... ... ... ... жетекшісін аудиторлық
тұжырымдарға және аудит кызметіне байланысты баска да құжаттарға қол қою
құқығын ... ... ... ... Аудиторлық қызметті лицензиялау
туралы Қазакстан Үкіметі бекіткен Ереже бойынша аудиторлық қызмет ... ... үш жыл ... ... лйцензия алу үшін Қаржы министрлітінін бухгалтерлік есеп
Департаментіне мынадай құжаттар тапсыруы керек:
1) Қазаіқстан Республикасының ... ... үлгі ... ... ... ... төленгендігін растайтьш құжаттың көшірмесі;
3) ... ... ... ... ... куәлік (егер лицензия
алуға ... ... ... батасшысы болса);
4) Қазақстан Республикасы Қаржы ... ... ... ... ... ... есеп Департаменті арыз бен барлық
қажетті құжаттар түскн ... ... 30 күн ... ... беру ... ... ... қабылдайды.
Қаржы министрлігінің бухталтерлік есеп Дипартаменті қабылдайтын ... ... ... ... ... ... атап ... лицензияны баска жеке тұлғаға берген жағдайда;
— жеке тұлға кәсіпкер ... ... ... ... ... ... жойған жағдайда, берілген лицензняда заң күшін ... ... ... ... ... ... көрсете отырып алты ай
мерзімге ... ... ... Бұл ... ... ... есеп ... (бұрынғы Қазақстан
республикасының бухгалтерлік есеп ... ... ... уакытша
тоқтату, қайта бастау туралы шешім шыдан күннөн басгап үш кун ... ... ... ... және ... ... ... ... ... түрде хаібарлайды.
Лиіцензия сонымен қатар мынадай жағдайларда сот орг гандары ... ... ... иесі лицензияда қойылатын талаптарды лай-ықты орындамаған
жағдайда;
— лщензия иесінің ... ... ... ... сот ... ... жағдайда;
— лицензия беруші лицензияның күшін жойған себептер арылмаған жағдайда.
Аудиторлық қызметпен айналысу үшін ... ... күші ... ... ... Қазақстанда аудит қызметін
реттейтін Заңдар мен нормативтік актілер Қазақстанның қолданылып ... ... ... екі топқа жататын құжаттарға сәйкес реттеледі заң
актілері аудит жөніндегі стандарттар және ... ... ... ... аудиторлық қызметтің тәуелсіз қаржылық бақылау
ретіндегі құқықтық негіздері әу бастан ТМД елдеріндегі алғашкылардың ... 1993 ... 18 ... ... ... ... қабылдаған
«Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы» ... ... бұл ... ... ... құзыретті институты ретінде аудит
қызметін реттейтін ең алдымен жеке меншік ... ал ... ... ... мүлктік және қаржылық мүдделерін қорғауға көмегін тигізетін
алғашқы құжат.
Бұл заңның ... ... ... мемлекеттік органдардың
түрлеріне қарамастан, Қазакстан территориясында ... ... ... бәрінде де қолданылады.
Қазақстан Республикасының заңдары бойынша ... ... ... ... мен ... ... ... (мемлекеттік және ... ... ... ... концерндер, салалық, салааралық,
аймақтық және баока ... ... ... ұйымдар
(бірлестіктер), банктар, кредиттік және қамсыз-дандыру ... ... ... ... және қоғамдық қорлар, шаруалар
шаруашылықтары, өндірістік ... ... ... ... компаниялар мен фирмалар, сондай-ак өздерінше кәсіпкерлік
қызметті жүзеге ... ... ... ... ... субъектіге
сондай-ақ аудиторлық фирмалар (компаниялар) және кәсіпкерлер ретінде
тіркелген жеке ... ... да ... ... ... ... туралы Заң алғы-сөзден, 24 бапты қамтитын алты тараудан тұрады.
Бірінші тарауда «Аудиттің» мән-мағнасы ашылады, «Аудиторлық ... ... ... ... ... ... тұжырым» деген түсініктерге анықтама беріледі, олардың
астарында аудитті ұйымдық және ... ... ... ... кәсіпкерлік кызметтің тәуелсіз түрі бар ... ... ... ... ... және ... басқа да түрлері
жатқандығын түсіндіреді.
Заңның екінші тарауы аудиторларды ... ... ... ... ... ... ... арналған.
Заңның бабында аудиторлық қызмет пен мемлекеттік ... ... ... ... бес жыл ... құрылатын республика Каржы
министрлігі жанындағы ... ... ... сөз ... ... ... аудиторлардың бірі сайланады.
Аудиторларды аттестациялау үшін Квалификациялық ... ... ... істеуге ... ... ... ... ... ... ғылым өкілдері мен жоғары оқу
орындарынан мамандар шақыртады. Квалнфикациялық комиссия ... ... ... қаржы-экономикалық есеп-аналитикалық пәндердің
тізімін және ... ... ... еліміздін Қаржы
министрлігі бекітеді.
Үшінші тарауда аудит жүргізудін және ... ... ... айтылады. Аудиторлық қызмет ... оның ... ... ғана ... жақа ... ... бұған қоса аудит
жүргізуғе құқық беретін ... алуы ... және өз ... ... шаруашылық жүргізуші субъект ретіндс мемлекеттік
тіркеуден өткен жағдайда, ал аудиторлық фирмаға — оның ... ... бар ... ... үшін ... ... туралы лицензиясы болса ғана) және шаруашылықпен айна-
лысушы субъект ретінде мемлекеттік тіркеуден ... ... бір ... ... ... ... құзыры бар мемлекеттік және
атқарушы органдардың, бақылау-ревизиялау ... ... ... Заң ... ... IV және V ... ... аудиторлық фирмалардың және
тапсырыс берушілердің (партнерлердің) құқықтары, міндеттері ... ... ... ... ... аудиторлар
этикасы Кодексін талдаған кезде аудиторлар қызметінін құқықтық негіздеріне
жан-жақты тақталғандықтан, біз мұнда тек ... ... ... ... ғана ... ... ... — негізгі жұмысы аудиторлық қызмет көрсету ... ... ... ... ... тұлға. «Қазақстан
Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы» Заңның 5-бабында ... ... кез ... ... ... құрылуы мүмкін деп
көрсетілген. ... ... егер ... тым ... бір аудиторы
болған жағдайда, аудиторлық ... ... ... ... ... басшысы тек аудитор ғана болуы тиіс.
Аудиторлық фирмалар бекітілген жарғы бойынша әрекет етеді. Және оның
қызметі шектеулі ... ... ... ... ... ... немесе көп сапалы болуы да ... ... ... ... қоса ... қызмет түрлерімен де ... ... ... ... ... менеджмент, маркетинг,
жекешелендіру және акциялау, ақпарат және экономикалық ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы аудиторлық фирмалардың көпшіліг сан салалы
аудиторлық қызмет ... ... ... ... Біздің
«Аудитсистем» және «Астана— Аудит» компаниялары заңның ... ... ... бойынша аудиторлық қызмет көрсетеді:
— шаруашылық жүргізуші кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... мен кредиттер алу үшін ... ... ... ... ... ... ... есебінің аудиті;
— консалтингтік қызметтер көрсету;
— кәсіпкерлердің, шаруалар шаруашылықтарының және ... ... ... жасау;
— заңды тұлғаларды, олардың филиалдары мен ... ... ... ... үшін ... ... дайындау;
— акционерлік қоғамның ... ... мен ... ... ... ... ... туралы аудиторлық тұжырым бере ... ... ... және оларды Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар
жөніндегі Ұлттық комиссиясы мен ... ... ... ... ... ... компаниялардағы каржышаруа-шылық
операцияларыныд заңдылығы және ... есеп пен ... ... ... ... тәуелсіз аудиторлық тексеру жүргізу үшін
құрылады екен.
Аудиторлық фирма өзінің қаржы шаруашылық ... ... ... және ... өтеу ... жүзеге асырады. Фирма жұмысының
түрлері мен ... ... ... ... және ... үшін берілетін төлем ақы, екі жақтың өзара ... ... ... ... ... жасалады. Мұндай ... ақша ... мен ... ... ... етеді,
бухгалтерлік және қаржы ... ... ... персоналын жұмысқа
алады, қажет болған жағдайда белгілі бір жұмыс түрлерін орындау ... шарт ... ... ... Қолданылып жүрген занға сәйксс
фирма әртүрлі ассоциациялар мен бірлестктерге кіре алады, негізгі ... ... ... таза ... ... әртүрлі қорлар
құрады, өз қызметінің салаларынан туындайтын материалдық қаржылық және
басқа да ... ... ... ... фирмаға басшылық жасай отырып, оған қызметкерлер
қабылдайды және жұмыстан шығарады, жұмсалатын ... ... ... ... ... ... заңды және нақты мәмлелер жасайды,
ұйымдық — нұсқау құжаттарын шығарады, мемлекеттік органдарда ... ... ... ... ... фирманын басшысы шаруашылық
серіктестігінің құрылтайшыларымен келісілген ... ... ... мен ... фирмалар аудиторлық немесе сонымен
байланысты басқа бір жұмыстар болмаса, қандай да бір ... ... ... ... сауда) айналыса алмайды.
Аудит туралы ... VI ... ... ... ... ... заң бәрінен ... ... ... ... ... мүдделерді «көздей отырып, сондай-ақ аудит жүргізу
үшін ... ... мен ... ... байланысты шаралар жасау мақсатында, аудиторлық ... ... ... ... ... ... құруға
құқығы бар. Соңғылар аудиторлар мен аудиторлық ... ... есеп және ... заңы ... ... ... ... мен дамытуда консультациялық, практикалық жағынан баға жетпес
көмек ... ... ... бірі тәуелісіз қоғамдық бірлестік болып
табылатын ... ... Ол ... ... Қазақатанда және
басқа мемлекеттерде өзінше өмір сүретін, кәсіпкер ретінде тіркелген
аудиторлардың ... ... ... ... ... ... ... біздін еліміздің заңы бойынша аталған фирмалар мен
аудиторлардың қызметін үйлестіріп отырады. Ол ... ... және ... ... сүйене отырып жұмыс істейді. Палата ... ... ... ... Квалификациялық комиссия құрамына
кіргізеді, ол сол ... ... ... ұйымдармен байланыс жүргізеді.
Аудиторлар Палатасының міндеті егеменді ... ... ... ... ... ... және ... көрсету болып табылады. Ол осындай мақсатпен аудитарлық қызметті
жүзеге асыратын аудиттік ... мен ... ... ... мамандығын жетілдіреді, аудиторлық фирмалар мен аудиторлардын,
есебін алады, аудиторлық қызмет көрсету нарығын ... ... ... ... ... ... ... келікпеушіліктерді
қарайды. Бұған аудиторлар Палатасы Кеңесінің 1996 жылдың 3 қазанындағы № 35
қаулысы куә бола ... онда ... ... ... мен тапсырыс
иелері арасындағы дауларды шешу Ережесі ... ... ... ... 1996 ... 30 ... ... Республпкасының
құнды қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссиясымен келісе отырып, «Құнды
қағаздар жөніндегі ... ... ... ... ... тәрітібін» жасап шықты.
3 Бөлім. Банктегі қаржылық аудит технологиясы.
3.1. Бизнесті және кұрылтайшылық қаражаттарды зерделеу
Аудитті жүзеге ... ... ... ... үшін ең ... ... туралы ақпараттарды алып, зерделеу қажет.
ХАС 310 «Бизнес білімінде» аудитор қаржылық есептемесіне әсер ... ... мен ... ... ... ... дережеде
түсініп, анықтау үшін клиенттің бизнесі туралы білуі ... ... ... ... жүргізуші субъектілер қыз-метімен
танысқаннан кейін орындаушылар, мерзімі, жоспарлау, аудиторлық тәуекелдікті
және клиенттің ішкі ... ... ... сарапшыларды шақыру, баска да
аудиторлар жұмысының нәтижелерін пайдалану туралы стратегиялық сипаттағы
маңызды шешім ... ... ... ... оның ... ... жағдайына қарай болатын және аудиттің
мақсатгарына қол жеткізуді көздейтін жұмыстын сипаты мен ауқымы ... ... ... ... ... ... Бұл арада қолданыстағы
нормативті-құқықтык актілердің талаптарына, келісімшарт ... ... ... ... ... ... ескеру арқылы аудитті жүргізудің нақты
ерекшеліктеріне қарай әрекет ету керек.
Аудиторлық ұйым аудиторлық ... ... ... саны ... ... ... ... шығыны); тексерулерді толық жүзеге
асыруга және негізі бар ... есеп ... ... ... саны мен ... ... шешімдерді дербес қабылдауы керек.
Осыған орай, тексеруші клиенттің қызмет саласына, оның ... ... ... ... қатысты мәселелерде алғырлык, яғни
зеректік таныту керек. Мәселен, мұндай мәселелерге мыналар жатуы ... ... ... ... ... түрлері, капиталдың құрылымы,
іскер серіктестер, клиенттің және оның бөлімшелерінің орналасқан мекені,
жабдықтау және өндіру мен ... ... ... ... ... алуы ... ... және алынған білімді аудиттің барлық
кезеңдеріндегі аудиторлық дәлелдермен және ақпараттармен ... ... ... ... ... бизнесі туралы білім аудитордың кәсіби
пікірін калыптастыратын өлшем ретінде болады (15).
Құрылтайшылық құжаттарды тексеруде аудитор мыналарды белгілеуі ... ... ... келісімшарттың және кәсіпорынның мемлекеттік
тіркелуі туралы куәлігінің бар ... ... ... ... ... ... ... капиталдың мөлшерін және жарғылык капиталдың есебіне салым
ақша ... әр ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғам
және т.б.) құқықтық-ұйымдастырушылық формасын;
- резервтерді және ... да ... құру ... ... ... Қазакстан Республикасы аумағында және шетелдерде дербес
баланс ... өз ... мен ... да ... бөлімшелерін ашу
құқығы;
- жеке ... ... ... ... ... қолда болуын;
- құрылтайшылық құжаттарға өзгерістерді (егер ол болса) уақтылы енгізу;
- ... таза ... бөлу ... ... ... органдарының өкілеттігін.
Бұл деректер қаржылық есептемелердің аудиторлық тексе-рулерін
тізбектілікпен жүзеге ... ... ... ... ... ... тиіс қызмет түрі жарғыда көр-сетілетінін есте ... ... ... ... ... ... инжинирингтік немесе
консалтингтікке дейін көптеген әдістермен айнадысатынын атайды. Алайда
олардың ... ... ... тэн болып отырған бастапқы капиталды жинап
алуды камтамасыз ететін сауда-саттық жэне делдалдық ... ... ... көп ... ... ... ... тудырып отыр, өйткені бір ғана ұйымнан ... ... ... да, ... да жэне ... ... ... деп аталғанды да
(бар, кафе, ресторан) кездестіруге болады.
Сондықтан да ... ... ... ... ... ... керек: мәселен, бухгалтерия басшылары, өнеркәсіп есебін жаксы
білгенімен, сауда есебін жеткілікті дәрежеде меңгермеген, т.с.с. ... ... ... ие ... ... қай учаскесінде елеулі
кемшіліктер кездеседі.
3.2. Кәсіпорынның есептік саясатының аудиті
Аудиторлық тексеруге ... ең ... ... ... ... өз принциптері мен негіздеріне сәйкес қаржылық
есептемелерді ашу және ... ... ... үшін қабылданған
тәсілдер жиынтығын білдіретін есептік саясат бойынша ... ... ... ... ... анықтап алу керек.
Есептік саясатты калыптастырудың негізіне шаруашылық операцияларды,
активтерді, меншік капиталды, ... ... ... және ... ... ... ... беретін бухгалтерлік есеп
стандарттары жатады. ... ... ... ... ... ... ... тандауды, оны (тандалғанын) шаруашылық
жүргізуші субъект қызметінің жағдайына қарай негіздеуді, ... ... және ... есептемелерді үхынудың негіздері ретінде
кабылдауды білдіреді (немесе ұйғарады). Ол қаржылық есептеменің әзірленіп,
ұсынылуына әсер ететін ... да ... ... ... ... Есептік
саясатты калыптастыру ісіне субъект басшысы жауапты. Кәсіпорынның есептік
саясатымен танысу ... ... ... ... ... қабылдауы мен бағалауына елеулі әсері бар
бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... толык ашылда ма, міне осыны аныктап алуы керек. Қаржылык
есептемелердің құрамында ашылуы тиіс және ... ... ... барысында кабылданган елелулі жүргізу тәсілдері ... есеп ... ... мыналар керсетіледі:
1) материалдық емес активтер мен негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... өндірісті, тауарларды және дайын
өнімдерді бағалау;
3) ... ... ... ... өткізуден түскен табысты мойындау
және т.б.
Есеп әдістерін білмейінше каржылық есептемелерді пайда-ланушылар
мүліктік және ... ... ақша ... ... кәсіпорын
қызметінің нәтижелеріне шынайы баға бере алмайды.
Жоғарыда айтылгандарга орай кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар бойынша тозулардың және ... емес ... ... ... ... ... ... бағалау әдісі (орташа безбенделген өлшенімді
құн, ... ... ... ... (специфическая
идентификация);
- тауарлы-материалдық қорлардың есеп ... ... ... ... ... ... ... бөлу тәсілі;
- аяқталмаған өндіріс пен дайын өнімді бағалау әдісі;
- ... ... ... ... шығындарды бөлу әдісі;
- негізгі құралдарды жөндеуді есептеу және қаржыландыру тәртібі;
- ... ... ... жұмыс, кызмет) өткізуден түскен табысты
анықтау әдісі;
- бухгалтерлік есеп шоттарының ... мен ... ... ... мен ... ... ... және т.б. Осы
келтірілген кәсіпорынның ... ... ... ... ... ғана шектеліп қалмайды. Кәсіпорын өз шаруашылығының жағдайына
сәйкес келетін элементтерді есептік ... ... ... (өкіміне)
кіргізеді.
Шаруашылык жүргізуші субъектінің таңдап ... ... ... ... кезеңнен екіншісіне тізбектілікпен қолданылады.
Кәсіпорынның есептік саясатындағы өзгерістер мынадай жағдайларда орын ... ... ... ауысқанда;
2) кәсіпорыннын қайта кұрылуы;
3) бухгалтерлік есептің нормативтік ... ... ... ... ... ... ... жаңа тәсілдері әзірленгенде. Есептік саясат
каржылық есептерге түсіндірме хатта бірінші ... ашып ... ... ... ... ... ... аудитінің процесі
Ірі халықаралық және отандык аудиторлық фирмалардың іс-тәжірибесін
талдау көрсеткендей, қаржылык есеп беру аудитінің процесі он ... ... ... Накты компанияларды тексеру ісін ұйымдастырудың тәртібі ... әр ... ... ... ... олар бірдей жүйемен
жургізіледі.
ТМД елдерінің озық тәжірибесін есепке ала отырып, каржылық есептілік
аудиті ... төрт ... ... ... ... жинау, жоспарлау,
аудитті жүзеге асыру мен есеп ... ... есеп беру ... ... ... ... ... іс-әрекетін жүргізу жағдайындағы іскерлік ортасы жете зерттеледі.
Фирма ... осы орта ... ... есеп бергенде мынадай
мәселелерді көрсету керек:
1) фирманың клиенггері кандай?
2) ... жаңа ... ... ... ... ... ... ресурстарды сатып алу жағдайы;
4) өндірістік процестің үйымдастырушылық сипаты;
5) ... ... ... ... ... Қызмет бабындағы
жылдық есеп беру түсіндірмелік ... ... ... ... ашып ... ... Сонымен бірге іс жүзінде шығарылатын
өнімді жөнелту мен ... ... ету де ... есеп беру ... ... кезеңі технологиясының, негізгі
процедуралары аудиторлық тәуекелділіктің деңгейін багалау, тексерудің
стратегиясы мен ... ... ... ... бойынша жүргізіледі:
1) компания-клиенттің объектілері мен іс-қызмет ... ... ... жасау;
2) аудиторлық тәуекелдіктің елеулілік деңгейін анықтау;
3) баланс баптары мен Бас ... ... ... ... ... ... шоттары мен сәйкестен-дірілетін шоттарды анықтау,
шығындарды өнімінің, жұмыстың
және көрсетілетін ... ... ... ... ... ... жұмыстың және көрсетілетін кызмет көрсету мен кірістерін алу
циклінің аудиті;
5) сатып алу циклінің аудиті;
6) ... және ... ... ... ... ... ақыны есептеу мен төлеу тәртібін тексеру;
8) таза пайданы ... мен ... ... ... ... салық төлеудің уақтылығы мен ... ... ... капиталды қалыптастыру мен ... ... ... ... мен уақтылығын
тексеру;
12) дебиторлар және кредиторлармен есеп айырысуды тексеру;
13)ұзақ мерзімді активтердің ... ... ... ... еншілес және тәуелді ұйымдарға ұзақ ... мен ... ... активтердің аудиті (касса, ... ... ... ... ... мен ... мерзімді қаржылық инвестициялар,
тауарлы-материалдык босалқылар) және т.с.с.
Үшінші ... ... ... мен ... тексерудің мәні
мен объектілері жағдайы туралы тәуелсіз пікірді ... үшін ... ... іске ... Бұл ... ... яғни стратегияны, жалпы жоспарды
және аудит бағдарламасымен өзара тығыз байланысты. Аудитті орындағанда
тексеру стратегиясын, ... және ... ... ... мен түзеу
кажеттілігі туындауы мүмкін.
Аудитордың назары қаржылық есеп көрсеткіштерінен төрі, ... ... ... алып ... ... бағытталуы керек.
Қаржылық есептемені аудиторлык тексеру барысында ... ... мен ... акша ... ... ... өзгерістер
туралы есептерді жасаудың дұрыстығы, есеп саясаты жайлы ... ... ... анықтығы белгіленеді (8).
Мысалы, аудитор әдеттегі іс-қызметтен салық ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстар туралы
есепті тексереді. Жиынтық табыс тұтастай кәсіпорын мен оның жеке кұрылымдық
бөлімшелері мен ... ... ... ... ... ... Егер кәсіпорында мұндай ескертулер жүргізілмесе, ... ... ... негіздеу ушін өздігінен аткарады.
Сонымен қатар аудитор мыналарды тексеруі тиіс: ^
1) ... ... ... ... ... кәсіпорын иелерінің
шешімдері орындалу толықтығын;
2) синтетикалық және аналитикалык есеп ... ... ... және ... ... ... ... теңбе-тең болуын;
3) қаржылық есеп ... ... және ... борыштың,
болашақ кезеңдердің кірістері мен шығыстарын ... ... ... бағалаудың дұрыстығын.
Әдетте, кәсіпорынға 50%-тен астам ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жыл соңында тіркелген ірі
мәліметтер мен операциялар; соңғы бес жылда орташа есеппен ... ... мен ... ... ... кұралдарымен
жағдай; акциядағы бағаны ұстау үшін кірістер мен шығыстарды шұғыл ... ... ... кэсіпорынға сот шағымының себептері мен сипаты,
әсіресе акционерлердің талаптарына байланысты және т.б. ... ... ... ... ... ... ... баптарды,
процестерді жэне жағдайларды кіргізумен ерекшеленеді:
1) акционерлік капитал ... ... ... ... ... шығарылған және төленбеген акциялар саны;
3) өтелмеген акциялардың құны;
4) ... ... құн мен ... акциядан түсетін табыс;
5) тексерілетін кезең ішіндегі акционерлік капиталдың шоттары бойынша
козғалыс;
6) ... ... ... ... және шектеулер;
7) артықшылықты акцияларға шоғырланып (куммулятивті) ... ... ... ... ... өткізуден алынған түсім;
9) опциондар мен келісімдер бойынша сату үшін резервтегі акциялар.
Есепті мәліметтердің ... ... соң ... ... яғни ... ... ... аудитордың
тұжырымы қате болып шығуы мүмкін. Мәліметтердің мәнділігін бағалай отырып,
аудиторлык катенің ықтималдығын анықтаған соң ... ... ... ... күш пен ... шығыны бойынша жұмыс көлемін елеулі
кысқартуға болады. ... ... ... ... ... ... жіберілген қателікті іздеп табу мүмкіншілігі мен
бакылап қадағалау жүйесімен ... ... Осы ... өз ... ғана
белгілі аудиторлық тәуекелдіктің көлемін бағалай есепке ала отырып жүзеге
асқаны дұрыс.
Аяқтау кезеңінде ... ... ... ... ... ... негізделеді және жасалып, калыптасады, табылған
кемшіліктерді жою және шаруашылық жүргізуші ... ... ... мен ... ... ұсыныстар жасалады. Сонымен
бірге бухгалтерлік есеп жүргізу мен қаржылық есептілік жасау жөнінде тектес
(типтес) кателерді табу мен жіктеуге ... ... ... ... ... ... есептегі ең маңызды
кемшіліктер бастапқы қүжаттарды ресімдеу мен ... және ... мен ... ... есеп ... ... екендігін айғақтады. Мәселен, бастапқы құжаттарды ресімдеудің
типтік ... ... ... толтыруда қалдырып кетулер;
2) жасалған немесе ... ай- күн, ... ... ... ... ... ... берілмеген түзетулер;
4) ұқыпсыз толтыру;
5) нөмірленудің, жауапты адамдардың ... ... және ... кұжаттардың заңды күші қамтамасыз етілмейді, ... ... мен ... пайдалануға мүмкіндігі ашылады.
Кәсіпорын бухгалтерлік есеп ... үлгі ... ... мен аралық шоттарды кіргізетін немесе олардың
кейбірін ... ... бас ... ... да орын ... ... ... шығындарын және каржылық ... ... ... ... ... кәсіпорындарда есептік
төлемдік тізімдемелер (ведомостер) ай ... және әр ... ... ал ... көрсетілген есептелген еңбекақы мен ұсталымдар,
соның ішінде салық сомалары үдемелі жиынтыкпен есептелмейді. Жеке шоттар,
жеке кұрамның ... ... ... ... болмауы салықты
дұрыс есептеуді, аныктама беруді және т.б. ... ... ... ... ... жете ... шығыстық кассалық ордерлері бойынша
төлейді.
Есепті кезеңдер арасындағы айырмаларды бөлудегі кателіктер ... ... пен ... ... жыл ... ... құралдарды
жөндеуге шығатын біркелікі емес шығындарды өтеу мен қате ... ... ... ... ... ... ... демалыс акысын және т.б. төлеуге шығатын шығындарды есептеу мен
төлеуге байланысты.
Сонымен бірге ... ішкі ... ... ... ... ... ... барысында көптеген
бұрмалаушылықтарға жол беріледі, ... ... ... ... жэне ай соңындағы бағамдық айырмашылыктар ескерілмейді.
3.4. Шаруашылык операциялар циклдері аудитінін ерекшеліктері
Халықаралык іс-тәжірибе көрсеткендей, егер ... ... ... ... ... ... ... болған шаруашылық
операцияларының циклі деп аталатын, ... жеке ... ... байланысты бөлсе, аудиторлык тексеруді жүргізу ... ... ... әр ... ... сан мен ... ... экономиканың нақты секторындағы көптеген ... ... ... ... алу циклі (алу мен дайындау), кредиторлық бо-
рыштың пайда болуына әкелетін тауарлык-материалдық құнды-
лыктарды дайындау мен ... тыс ... ... ... ... ... операцияларды біріктіреді.
Өндіріс цикліне еңбек құралдарын (материалдык емес
активтер мен негізгі құралдар), еңбек ... ... ... және ... ... мен ... еңбектің өзін (өндірістік-шаруашылық жұмыстарын орын-
дау мен оларға төлеу) өндірістік тұтыну бойынша шаруашылық
операциялары кіреді.
Өткізу мен табыс табу ... ... ... ... ... ... болуымен және қаржылык қоры-
тындыларды жасаумен байланысты операциялар бар.
Қаржылық-инвестициялар цикл ... мен ... ... алу, ... ... ... ... бағалы қағаздарға немесе басқа кәсіпорындарға
салу, дивиденд пен пайыз алу жөніндегі сан алуандық сипат-
талады.
Төлеу ... ... жэне ... емес ... ... және кредиторлык борышты акшалай
төлеу жолымен де, өзара талаптарды есепке алу немесе бартерлік
операциялар арқылы да ... ... ... опера-
циялары жатады.
Бақылау жүйесінің тиімділігі көбіне есепті мерзімнің аяқталуына дейін
бағапанады, бұл аудиторларға әрбір цикл ... ... ... ... процеду-раларын жүзеге асыруға жэне жыл ... ... ... ... ... ... ... Кейіннен аудиторлық жүмыстың ақырғы жоспары жасалады.
Сонымен бірге әрбір циклдің ... жэне ... ... ... ... ... анықтайды.
Өткізу циклін бақылау мен кірістерді алу тиімділігін бағалаған кезде
мыналардың барысында ... ... ... операциялары қарастырылады:
а) тапсырыстарды қабылдау;
ә) кредиттер беру;
б) тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді ұсыну;
в) ... шот ... ... ... ... ... шоттарды) төлету;
ғ) ақшалай түсім алу.
Шығарылатын өнім ... ... алу, ... ... ... ... тыс актив қорларын сатып ... ... ... ... ... айналуы, оларды өткізу мен кіріс алуды анықтау
кіретінін, іс-әрекеттің әрқилы түрлеріне ... ... ... ... атап өткен жөн.
Әдетте тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... сатып алушылардың тапсырыстарын алу мен
тіркеу; несие мен тауарларды жөнелту жағдайларын белгілеу; ... ... ... тіркеу немесе көрсетілетін қызмет ұсыну) туралы
белгі кіреді.
Аудитор кірістік ... ... ... бухгалтерлік
есептің жүйесін, сондай-ак бакылау әдістемесін талдағанда негізінде сауда
операциялары санкцияланғанын және ... ... ... ... ... ... ... процедураларға көңіл бөледі.
Мұндай мақсаттар аудиттің кіріс алу шоттарының, аяқталуы, дәлдігі мен ... ... ... ... ... ... сатып алушылардан тап-сырыстар алу
өткізу циклі мен табыс табудың басы деп ... ... ... ... ... кітапқа жазады, алдын ала нөмірленген бланкілерде
тіркейді, одан әрі ... үшін ... ... ... ... ... тапсырыстарын түсу шамасына ... ... ... ... ... ... табылады. Мұндай бакылаудың болмауы
немесе тиімділігінің ... ... ... ... ... ... аудитор сауда тапсырыстар процедураларымен транспорттық
жүккұжаттар жасалып болмаған мезетке дейін таныса ... ... тобы |Шот ... ... | | ... болуы |Өткізу бойынша ... ... ... ... көрінуі |көрсетілген операциялар |кезінде бар болған, сатып |
| ... ... ... |алушылардан алуға арналған |
| ... ... ... ... ... ома болып |
| ... ... ... |
| ... ...... |
| ... ... ... | |
| ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... |
| ... баға ... | |
| ... үмітсіз борыш | |
| ... | ... ... ... орын ... ... арналған шоттарға |
| ... ... ... ... ... бар ... |
| ... ... ... |сатып алушыларға қатысты |
| |мен ... ... ... ... ... |
| ... тиісті. | ... мен ... ... ... ... балансты жасау|
|міндеттемелер |операциялар нәтижесінде |кезіндегі алуға арналған |
| ... ... ... ... кәсіпорын |
| ... ... ... ... ... алушыларғы |
| |шоттарға ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
|Бағалау немесе |Барлық сатылымдар, |Алуға арналған шоттарға |
|бөлу ... ... және ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |сомасы кіреді және қосалқы |
| ... және ... ... ... ... |
| | ... сомсыменн |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... раналған шоттардың |
| | ... ... мен ... |
| | ... таза құны |
| | ... айырманы орынды |
| | ... ... ... ... және ... ... түсім, |Алуға арналаған шоттар |
|көрсету ... ... ... ... ... |
| |толық ақпарат ... ... |
| | ... ... ... ашып |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... арналған |
| | ... ... ... ... ... алушыларға берілетін кредит мөлшерін ... ... ... ... тәртіппен бұл туралы ақпарат береді; оны
оқтын-оқтын қайталайды, ... оның ... ... Әрбір компанияның
өзінің кредит шеңберін анықтау, баға ... және ... ... ... ... кредит бөлімшелері көпшілігінің іс-тәжірибесі
ұқсас. Түрақты, сенімді сатып алушылардың тапсырыстары, егер тек кредитгің
белгіленген мөлшерлерінен аспаса, автоматты ... ... ... ... ... ... немесе каржылық есеп сұрауы аркылы сатып
алушылардың қаржылық жағдайы нашарламағанына көз жеткізеді. Осылайша жаңа
сатып ... ... ... ... ... компаниялар
кредитті үлғайтпастан бұрын және кредиттік чек жазбас бұрын ең аз шамадағы
цифрді белгілейді. Кез ... ... ... ... әдетте кредит
бөлімі бастығының немесе басқа жауапты адамның жазбаша түрдегі ... ... ... алынғаннан кейін тауарды жөнелту немесе оларды
өндіру ... ... ... тапсырысты орындау әдетте мынадай кезеңдер-ден өтеді:
өтінім, буып-түю, орау және ... Олар ... ... бір ... бланкіде берілуі, қолдан ресімделу немесе принтерде басылуы мүмкін.
Тапсырысты орындау процесінде едәуір жұмыс, мысалы, тауарды сатып алушының
сипаттауы ... ... ... ... ... кезең-кезеңмен дайындалуы
мүмкін. Сатып алушының арнайы тапсырысы бойынша дайындалатын ... ... ... ... ... қосымша жұмыс өтінімдері дайындалуы
мүмкін. Кейбір жағдайларда сатып алуышының ... ... бар ... ... ... өндірістік тапсырыс немесе жабдыктаушылардың тапсырысы
арқылы орындалады. Мұндай жағдайларда ... жүк ... ... ... орындау үшін тауардың бар екенін анықтау
мақсатымен негізгі инвесторлық карточкамен салыстырады. Мұндай ... ... ... да ... |Операциялар тобы |Шот ... ... | | ... ... |Көрсетілген операциялар ... ... ... ... ... көшірілген |енген қорлар нақты іс |
| ... ... ... бар ... |
| ... және ... |өнімнің өзіндік құны жыл |
| ... ... ... ... ... ... өндірісті |тауарлардың құны болып |
| ... ... ... |табылады |
| ... ... ... | |
| ... ... | ... ... ішінде пайда болған|Қорға бухгалтерлік баланс |
| ... ... ... ... бар |
| ... ... |барлық материалдар, өнім |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... | ... ... ... сату |
| | ... барлық |
| | ... ... |
| | ... ... мен ... ... |Ес еп ... кәсіпорының |
|міндеттемелер |операциялар нәтижесінде |бухгалтерлік баланс |
| ... ... құқы ... ... ... |
| |бар. ... құқы бар. |
|Бағалау немесе |өндірістік операциялар ... ... ... |
|бөлу ... ... ... ... ... |
| ... ... |нарықтық құнының ең аз |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... және ... операциялар |Өткізілген өнімнің өзіндік|
|көрсету ... ... ... ... мен қорлар қаржылық |
| ... мен ашып ... ... ... ... |
| |де ... ... |ұқсастырұлуға және |
| ... ... ... ... ... ... |мен ... бері ... | ... ... негізінен|
| | ... ашып ... |
| | ... ... |
| | ... керек. ... ... ... мен ... табу ... ... бақылау
көбіне өндіріс циклін тексеру процедураларымен сәйкес келеді. Өндіріс
циклінің аудиті ең ... және көп ... ... ... етеді, іс-
тәжірибесі жүзінде әркашан ... ... мен ... байланысты
өзіндік ерекшеліктері болады. Сондықтан өндіріс цикліне тексеруді ... үшін ... ... ... ... ... ... есептеу мен ішкі бақылау ерекшеліктерінің
тексерілетін ... ... ... ... ... ... ... тіркеу) аяқтау хро-нологиялық
тәртіппен жазылған немесе алдын ала көшірілген ... ... ... мерзімі өткен тапсырыстардың жеке есебі жіберілген
ретінде әлі белгіленбеген санкциялы тапсырыстарды ... ... ... ... ... ... жұмыс нұсқаулығының
бөлігі ретінде дайындау пайдалы. Кейде ол ... орау жэне ... ... ... ... ... ондайда көліктік жүкқұжаттың
кешірмесі негізгі құжат болып қызмет етеді. Кез келген жағдайда бакылау
әдіс-темесінің ... ... ... ... мен ... ... бар папкілерді эрбір бөлімнің өз жұмысын орындауы туралы
белгілерді ... ... ... ... ... ... ... сұраулар тізімі сияқты ... ... ... бақылаудың сұраулар тізімінде осы жүйеге тэн ... ... ... ... («қолданылмады», «иә», «жок» және ... ... ... ... ... ... осал жақтарын көрсетеді.
Бухгалтерлік есептін нақтылы тәртіпке салынған жүйесінде ... ... ... ... ... шот-фактуралардың көшірмесі мен
қорытындыларды шығару жөнінде жағдайды едәуір бұрмалау пайда болуы мүмкін.
Сатып алу мен өнімді өткізу ... ... ... ... ... ... ... туындауына себепкер болады:
шоттар жазылмаған, тиелмеген ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру берешегін
өндіру сірә бола қоймайтын шоттың пайда болына душар етеді;
шот-фактуралардағы байкамаған қателер кірістерді, ... және ... ... ... немесе ұлғайтуды
туындатады;
операцияларды синтетикалық жэне аналитикалық есепте
тіркеудегі кателіктер тиісті қ&здықтарды бұрмалауға экеледі.
Сондай-ак корытындыны шыгарудагы қателіктер мен тежеулер дебиторларды
шоттары бойынша ... ... ... ... мен ... ... міндеттемелерін уақтылы өтеу ... ... алу ... ... ең ірі циклінің іс барысында мүлік
шығарылатын немесе алынатын, ақша мен капитал ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер де
туындайды, онда алғашында сатып алу, ... алу жэне ... ... негізгі мақсаттарына жету ... ... үшін ... алу, ... алу және ... ... ... бар болу мен
көріну, құқықтар мен міндеттемелер, бағалау немесе бөлу, ұсыну мен ... ... ... ... сапасын айқындау принциптері мен
белгілеріне (критерийлері) сәйкес бейімделіп, жүргізіледі.
Операиияның «толықтық» ... ... ... ... ... бірге, мыналарга көз жеткізу кажет:
а) жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп ... ... ... ... кәсіпорынның
жабдықтаушыларға берешек актив пен тауарлық-материалдык
құндылықтарды (ТМҚ) нақты, толық көлемі болып табылады;
э) ... ... іс ... иелікке алынган ұзак мерзімдік активтер мен
ТМҚ-ның барлығы көрсетілген;
б) негізгі кұрал ... емес ... мен ... ... алу ... ... нақты іс жүзінде болған
есепті кезенде көрсетіледі;
|Бекіту |Операциялар тобы |Шот ... ... | | ... ... ... алу бойынша ... ... ... |
|немесе көрінуі |көрсетілген операциялар |көрсету бухгалтерлік |
| ... ... ... ... ... кәсіпорынға|
| ... ... ... ... |
| ... ... және|Көрсетілген негізгі құрал |
| ... ... ...... |
| ... қаржының төлемін |баланс кезінде тұтынуда |
| ...... ... ... ... |
| ... ... білдіреді |
| ... | |
| ... ... | |
| ... | ... ... ішінде болған барлық|Төленуге тиісті шоттарды |
| ... алу ... ... ... ... |
| ... түп-түгел |баланс кезінде кәсіпорынға|
| ... ... ... ... |
| | ... негізгі құрал-|
| | ...... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... білдіреді. |
|Құқықтар мен |Кәсіпорының иелікке алу |Төленуге тиісті шоттар ... ... ... ... ... |
| ... ... |балансты жасау кезіндегі |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... бойынша |болып табылады. |
| ... бар. ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... құқы бар немесе |
| | ... ... ... ... алу ... ... тиісті шоттар |
|бөлу |мен ақшалай қаражатты ... ... |
| ... ... ... ... кезінде |
| ... ... ... ... |
| ... және |құрал-жабдықтардың |
| ... ... құқы бар ... |
| | ... ... және ... алу мен ... ... ... ... |
|көрсету ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ілеспе шығыстар |
| |мен ашып ... ... ... ... |
| ... қаржылықесептің |белгіленуі және жіктелуі |
| ... ... ... ... ... |
| | ... және |
| | ... ... |
| | ... ... шоттармен |
| | ... ашп ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... құнмен баланстық |
| | ... тзды ... |
| | ... ... ... | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... беру ... | ... жал бойынша|
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... есептің толықтық пен ... бөлу ... ... ... ... ... мен міндеттемелер
жағдайындагы ауытқуышылықтар бухгалтерлік есепте ... ... ... ... ... ... аудиттің белгілі бір
мақсаттарына жету деңгейі де ... ... ... Аудиттің қабылданған
бағдарламаларына сәйкес кәсінорын іс-әрекетінің кейбір операциялары немесе
учаскелері тұтас немесе ... ... ... ... ... ... ... үшін төлемді алу сатысында ақшалай қаражатты қорғау
бақылаудың ... ... ... ... ... ... ... бақылаудың процедуралары ақшаның
банкке немесе тікелей компанияға ... ... ақша ... ... жіберілсе, онда ол чек түрінде келеді,
колма-қол ақша немесе чектерді сөренің ар ... ... не ... қабылдайды. Клиенттің банк аркылы көбіне есеп шотқа аудару немесе
телеграфтық ... ... ... ... ... ақшаның қозғалыс уақытын қысқарту үшін
есепшотқа ақша аудару жүйесін үсынады, ... ... ... қаржыны
молайтады. Сатып алушылар өздерінің аударымдарын салымдар тіркелетін банкке
тэн почта бөлімшесіне жолдайды. Агымдағы есеп шот компания ... оған ... ... ақшалай түсімнің жақсы сақтауын
қамтамасыз етеді.
Ақшаны телеграфпен аударуда колма-қол акша да, ... ... ... аударымның егжей-тегжейін (соманы жэне банктегі шот
нөмірін) әз банкіне ... ... онда ... ... Алушы-банк,
яғни компанияның шоты бар банк, компанияға аударым туралы хабарлайды.
Мұндай ауда-рымдар әдетте ... сома ... ... Қолма-қол
ақшаның қозғалыс уақыты едэуір кысқарады: әдетте каражат компанияның
қарауына аударылған күні ... ... ... акша ... ... ... ... да ақшалай тусімнің жаксы сақталуын қамтамасыз
етеді.
Алынатын сома мен тіркелетін шоттардың кассадан тыс ... ... ... ... ... жеңілдіктер берілгенде олар
белгіленген шектен аспайды деп ... ... ... ... ... үшін ... іс болып табылады жэне
оларды ... мен ... ... ... ... Процесті
компьютерлендіруде жеңілдіктердің шарттары мен мәлшерлері ақшалай түсімді
қабылдау сэтінде негізгі файл бойынша ... ... ... одан
эрі зерттеу мен енгізу үшін санкцияланбаған ... ... жеке ... бойынша жеңілдіктер аз кездеседі, оларды растау киын, эдетте
сатып алушының ... ... ... ... ... ... ... алатын және кандай жағдайда екендігін шешетін компания бакылайды.
Санкциялау мен ... ... ... ... шешімге жетуге
мүмкіндік беретін белгілі бір есептілік бар. Тіркелмеген ... ... ... ... ... ... ... кез келген жеңілдіктерге санкция берілісімен
немесе бүл ... ... бір ... ... бірге
салыстыруға дейін тіркеуге болады. Қай жағдайда да ... ... ... ... Еңбекті қолмен ұйымдастыруда әдетте қайнар көзі
бойынша (колма-қол акша үшін сату ... ... ... ... ... ақы) ... тіркеу журналына немесе бас кітапка жазуды көшіру
үшін негіз болып ... ... ... ... кітабына жазылады. Акша
қабылдауда дайындалған егжей-тегжейлі ... ... есеп ... ... ... үшін ... құжаттар еретінде қолданылады.
Процесті компьютерлендіргенде мәліметтерде бар тізімдер әдетге ... ... ... ... үшін ... қүжаттар ретінде
пайдаланылады. Егер банк мүндай мэліметтерді компьютер ... ... ... ... жарамды түрде есеп шотка ұсына алатындай болса,
онда түсім туралы ақпаратты енгізу дискті ... ... ... Әдетте
барлык кіргізілген мәліметтер жазылатын ақшалай түсімдер туралы күн сайынғы
есеп әзірленеді. Бір күн ішіндегі барлык ... ... ... ... ... тізіліммен немесе пакет ... жэне ... ... ... ... көшірмелерімен немесе басқа банктік
түбіртектермен салыстырады, эдетте түсімдерді ... ... ... салыстыруды жүргізуі барлык түсімдердің тіркелуін қамтамасыз
етеді.
Тауарлар мен кызметтер үшін төлем алу процесінің соңғы ... - ... ... ... Еңбекті қолмен атқаруы ұйымдастыруда жиынтык сома
акшалай түсімді тіркеу журналынан жэне ... ... ... ... ... ай сайын) Бас кітапқа көшіреді. ... ... ... ... Бас ... ... ... түсімдердің файлы (мұнда сондай-ақ ... ... ... жеңілдіктер туралы мэліметтер болуы мүмкін) колданылады.
Ақшалай түсімдер мен жеңілдіктер ... ... ... және ... ... шамасына қарай дебиторлық шоттардың файлдары жеңілдетіліп,
босатылады. Жеңілдіктер туралы мэліметтер егер олар ... ... ... ... ... егер олар ... ... онда
дебиторлык шоттардың файлы толықтырылады. Рет бойынша ... ... ... жэне олардыц файлына өзгерістер енгізіледі, ол сосын Бас
кітапқа ... ... үшін ... ... ... ... ... кітабына көшіруді
эдетте каржы жүмысымен ... ... ... Бас ... көшіруді дебиторлык шоттардың аналитикалық ... ... ... файл ... - ... ... енгізілетін
компьютер немесе адам орындайды. Міндеттемелерді ... бөлу ... да ... ... ... ... ... әдетте
Бас кітаппен және дебиторлық шоттардың аналитикалық есебі кітабымен ... ... ... алушыларға шоттардан көшірмені мезгіл-мезгіл
есептеу де барлық ақшалай түсімдер мен ... ... ... ... ... жэрдемдеседі (34, 297-299-6.).
Аудитор жоғарыда көрсетілген максаттарға кэсіпорынның есептік жэне
күрылымдық саясаты ... ... ... ... ... ... Мэселен, дебиторлыкборыш-ты растау ~ ... ... ... ... ... ... ... максатына келетін тестілерді
зерттегенде, сосын жеке-жеке жэне егжей-тежгейлі талқыланады.
Аналитикалық процедуралардың корытындылары баланс ... ... ... ... ... табы-лады. Сатып алу, өндіріс,
өткізу мен ... алу ... ... ... негізділігіне,
толықтығына, дэлдігіне, бар екен-дігіне, мерзімі сакталуына, есеп ... ... ... ... мәліметтерді ұсыну мен ашып керсетуге
тес-тіленеді. Аналитикалық процедуралардың ең маңызды типтерінің бірі ... ... ... ... салыстыру үшін салыстырмалы
көрсеткіштерді пайдалану. Дебиторлық және ... ... ... ... ірі және ... тыс ... міндетемелерге
шолу жасау қажет.
Ерекше көңіл ... ... ... жеке ... ... ... ... тікелей көрсетілмеген міндет-темелер, ұзак
уакыт бойы ... ірі ... мен ... ... ... мен кредиторларының шоггары, ресми тұлғалардың, директорлардың
жэне т.с.с. ... ... ... мэнділігі жөнінен эрі карай қандай
шоттар қаралуға тиісті екендігін айкындау үшін баланс ... ... ... ... ... ... шолу ... тиіс.
Кезеңді зерттеу аякталған соң аудиторлар тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... Бақылаудың күшті
жақтарын анықтау үшін әдетте ішкі ... ... ... ... ... ... ... бағыттары егжей-тегжейлі жэне
ерекше-лікті болуы ... ... ... ... ... ... жеті негізгі тармақ бойынша бақыланады: шынайылық, толықтық,
рүқсат, дәлдік, жіктеу, есеп пен ... пен ... ұйым ... есеп ... және қаралатын жүйенің әрбірі үшін ... ... ... әсер ... түсіну үшін шаруашылық операциялары
циклдерінің кай жүйесінде күшті және ... ... бар ... ... ... бақылаудың жеткіліксіздігі салдары ретінде елеулі қателер
жоқтығын дәлелдеуге ... ... жыл ... процедураларды белгілеу
талап етіледі.
Әдетте бақылаудың тиімсіздігі бірлік үлесімен бейнеленеді (0,10; 0,20 жэне
т.б.), абсолютті емес: бақылау бар ... жоқ. ... ... ... кең ... бағалау жүйесі бар:
• «үздік» (бакылаудың жоғары тиімділігі);
... ... ... ... ... ... төмен тиімділігі);
• «нашар» (бақылаудың тиімсіздік ыктималдығы ең көп шамада, яғни ... 1,0 ... ... ... ... кез ... ... анықтауға
болады.
Шаруашылық операцияларын циклдік жэне объектілік бақылауды үтымды
үйлестіру аудиторлық ... ... ... ең пайдалы әдіс-тәсіл
болып табылады. Шаруашылык жүргізуші субъектілерінің ... ... мен ... ... ... ... ... (методологиялык) аспектілері проблемалык ... ... ... ... ... ... ... түрде
жетілдіріледі жэне барлық мүдделі тараптардың, бүларға тапсырыс берушілер,
аудиторлык үйымдар және бақылау-аудиторлық ... ... да ... ... назарын аударуға лайықты.
Қортынды.
Қазақстан Республикасының қаржылық нарығының дамуы мен ... ... ... арта ... Яғни ... нарықтық жағдайлары
мен қаржылық есебі, қызметін талдау үшін аудиттік қызмет қажет.
Сонымен банктік қызметінің қаншалықты тиімді әсерін атқарып ... ... өз ... ... ... ... қаншалықты
дұрыс істеп жатқан жайлы білу үшін бақылау қажет. Осы арқылы банктердің
қызметін толық қадағалап, ... ... ... ... пен ... ұйым қаржылық есеп көрсет-кіштерінің
анықтығына және қаралатын жүйенің әрбірі үшін ... ... ... әсер ететіндігін түсіну үшін шаруашылық операциялары
циклдерінің кай жүйесінде күшті және әлсіз жақтары бар ... ... ... ... болады. Сондықтан бақылаудың жеткіліксіздігі
салдары ... ... ... жоқтығын дәлелдеуге болатын тиісті жыл
сайынға процедураларды белгілеу талап ... ... ... ... кең ... ... ... «үздік» (бакылаудың жоғары тиімділігі); «жақсы» (бақылаудың ... ... ... ... ... ... тиімсіздік ыктималдығы ең көп шамада, яғни жақын немесе 1,0
тең).
Осындай тәсілмен бақылау ... кез ... ... ... ... Рспубликасының аудит қызметінің жағдайы жаман емес
деуге болады. Алдағы уақыта банктік аудитің ісі алға ... ... ... болады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Азаматық кодекс 1995 жыл – ... ... ... А.: EconoMix Data, ... ... негіздері Абленов А.Б. Алматы 2005 жыл.
3. Халық банкінің 1 мамыр 1995 жылғы.
4. ... ... ... ... С.Г. ... 1999жыл.
5. Балабонов И.Т. Финансовый менеджмент,- М.: Ф и С. 1994г.
6. Брук Н. ... дело и ... ... ... ... Всемирного Банка, 1994.
7. Ведомости. // Коммерсант-Daily 14.05.97 (№68) стр. 11.
8. Колесников В.И. , Кроливецкая Л.П ... дело М.: ... ... 1999 ... ... О.И. Банковское дело.- М.: Ф.и С., 1999.
10. Сейткасымов С. Г. «Деньги, кредит, банки», 1999 г. ... Уго ... ... Банк и ... ... ИЭР ВБ, ... ... банктері» журнал, 2000 ж., №3, 10-18 бет.
13. «Қазақстан банктері» ... 2000 ж., №3, 13-17 ... www. ... А
Принципиальные различия между внутренним и внешним аудитом
|Признаки ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |
| ... ... ... ... ... |
| ... исходя из|между независимыми |
| ... ... ... и |
| ... как ... ... |
| ... ... |
| ... так и | |
| ... в ... | ... ... ... ... образом система |
| ... ... ... и отчетности |
| ... ... |
| |и ... | |
| ... ... | |
| ... | ... ... ... |
| ... субъекта |законодательством по |
| | ... ... |
| | ... ... | ... и |
| | ... ... | ... |
| | ... ... |Выбираются ... |
| ... ... |
| | ... ... Вид деятельности |Исполнительная ... |
| ... ... |
| ... ... |Выполнение конкретных |Определяются аудитором, |
| ... ... ... исходя из|
| | ... норм и |
| | ... ... |
| | ... |
| ... ... ... |
| ... ... |партнерство, |
| ... от него ... ... ... ... ... , |
| ... ... ... |
| ... субъекта и|свидетельство и лицензию|
| ... в ... |на ... ... ... ... |видом |
| | ... ... ... по ... |
| ... ... |
| ... | ... ... ... ... ... |
| ... ... по договору |
| Ответственность | ... ... ... клиентом и |
| ... ... ... |
| ... ... |
| | ... |
| | ... ... ... |Перед руководством |Перед заказчиками. |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... быть опубликована |
Приложение Б
Ключевые базельские принципы банковского надзора
|Принципы ... |
|1 |2 ... 1 ... ... ... ресурсы, ... ... ... |ответственность, оперативная и |
|надзора” ... ... |
| ... ... |
| ... |
| ... и ... |
| ... ... с ... |
| ... ... ... ... 2-5 ... и ... ... ... ... в ... с |
| ... о ... и ... |
| ... ... 6-15 ... ... регулирование и |
|требования и регулирование” ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... внутренний |
| ... и др.) ... 16-20 ... ... ... ... банковского |
|банковского регулирования” |надзора ... 21 ... по ... ... ... и ... информации” ... ... ... |ее ... ... |
| ... ... о |
| ... ... ... |
| ... ... 22 “Полномочия надзорных |Органы банковского надзора |
|инстанций” ... ... |
| ... воздействия |
| ... ... ... |
| ... на ... не ... ... 6-21 ... 23-25 ... ... ... |
|банковские операции” ... ... |
| ... ... ... том ... принцип: 23 |Глобальный совокупный надзор за |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... 24 ... и ... ... с |
| ... ... ... |
| ... ... 25 ... и обмен информацией с |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... АО ... ... на 31 декабря
млн.тенге
| |2002 |2003 |2004 ... | | | ... и ... ... |20.557 |21.691 |51.740 ... ... |2.731 |3.706 |6.971 ... ... ... |32.081 |61.591 |102.182 ... в ... учреждениях |10.820 |5.993 |6.038 ... ... ... | | | ... в ... для ... |------- ... |23.881 |
|-удерживаемые для погашения |19.634 |26.288 ... ... ... |127.747 |239.847 |409.517 ... ... |6.523 |6.745 |9.396 ... ... |5.399 |7.203 |8.577 ... ... |225.492 |373.064 |618.302 ... | | | ... ... РК и НБРК |2.683 |5.190 |4.424 ... ... ... |56.493 |117.051 |143.256 ... ... |106.810 |140.318 |226.710 ... ... ... бумаги |31.521 |74.174 |182.079 ... ... |7.220 |4.318 |9.838 ... ... |204.727 |341.051 |566.307 ... ... |1.010 |1.330 |1.667 ... капитал | | | ... ... | | | ... акции |11.931 |16.244 |22.405 ... ... |4.160 |4.735 |5.915 ... ... ... |(195) |(628) |(516) ... ... капитал |28 |1.413 |5.996 ... |854 |1.737 |2.429 ... ... |2.977 |7.182 |14.099 ... ... капитала |19.755 |30.683 |50.328 ... ... ... | | | ... и доля ... |225.492 |373.064 |618.302 ... ... отчет о доходах и расходах АО “БанкТуранАлем” и дочерних
компаний на 31 декабря
млн. тенге
| |2002 |2003 |2004 ... ... | | | ... |19.178 |26.263 |45.444 ... ... |2.818 |4.257 |3.682 ... в ... ... |372 |298 |701 ... ... | | | ... ... ... ... |(5.274) |(5.711) ... |
|Вклады клиентов |(2.717) |(6.177) |(8.730) ... и ... ... ... |(2.536) |(3.875) |(5.742) ... ... ... |11.841 |15.055 |24.960 ... на ... |(7.184) ... |(19.251) |
|Чистый процентный доход за минусом отчисления|4.657 |4.664 |5.709 |
|на обесценение | | | ... в виде ... ... |4.308 |6.456 |9.297 ... в виде комиссионных сборов |(169) |(137) |(303) ... и ... |4.139 |6.319 |8.994 ... за минусом расходов по торговым ценным| | | ... |2.745 |589 |38 ... за ... расходов по операциям с | | | ... ... | | | ... |1.349 |1.980 |1.517 ... ... |234 |573 |6.078 ... от страховой деятельности |613 |(260) |(478) ... ... |1.151 |1.002 |567 ... ... |6.092 |3.884 |7.722 ... и ... на персонал |(3.023) |(3.432) |(4.388) ... и ... ... |(3.647) |(3.919) |(4.537) ... и ... |(786) |(926) |(1.029) ... ... ... налога |(815) |(955) |(1.604) ... ... |(246) |(338) |(2.293) ... |(1.341) |(451) |(371) ... ... |(9.858) ... ... |
|Доход до учета расходов по подоходному налогу| | | ... доли ... |5.030 |4.846 |8.203 ... по ... ... |------ |(266) |(1.047) ... до ... доли меньшинства |5.030 |4.580 |7.156 ... ... в ... ... ... |(132) |40 |147 ... доход |4.898 |4.620 |7.303 ... ... на ... в ... |3.450 |3.246 |3.862 ... ... на ... в ... |2.883 |2.714 |3.222 ... Д
Консолидированные отчеты о движении денег АО “БанкТуранАлем” и дочерних
компаний на 31 декабря
млн.тенге
| |2002 |2003 |2004 ... ... от ... | | | ... | | | ... до ... расходов по подоходному | | | ... и доли ... |5.030 |4.846 |8.203 ... на: | | | ... и ... |786 |926 |1.029 ... меньшинства |(132) |40 |147 ... на ... |7.430 |10.729 |21.544 ... от ... основных средств |2 |63 |30 ... по ... ... ... |983 |1.493 |
| | | | ... ... |(251) |723 |(2.394) ... курсовую разницу |(1.193) |(2.879) |(519) ... ... по ... | | | ... | | | ... ... от ... |12.405 |15.431 |29.533 ... до ... в ... | | | ... ... | | | ... уменьшение в операционных | | | ... | | | ... ... |1.953 |(975) |(3.265) ... в кредитных учреждениях |(10.643)|4.609 |(976) |
|Торговые ценные ... ... ... |
|Займы клиентам ... ... |(3.685) |(1.915) |(2.184) ... (уменьшение) в операционных | | | ... | | | ... ... РК и НБРК |185 |2.581 |(754) ... ... ... |12.680 |67.346 |34.167 |
|Средства ... |22.868 |38.601 |93.885 ... ... |4.019 |(3.962) |1.456 ... ... ... от операционной | | | ... до ... ... |6.766 ... |(93422) |
|налога ... |(897) ... ... ... | | | ... ... ... от ... |6.766 ... ... ... | | | ... ... от ... | | | ... | | | ... основных средств |(1.402) |(1.914) |(2.758) ... от ... ... ... |1.698 |385 ... ценных бумаг, удерживаемых|(19.278)|(8.505) |-------- |
|до погашения | | | ... ... ... ... | | | ... ... ... ... |(171) |------- ... |
|Чистое движение денге от инвестиционной|(20.582)|(8.721) |(2.373) ... | | | ... ... от ... | | | ... |------- |5.535 |10.248 ... ... ... |------- |738 |1.637 ... привилегированных акций |(2.248) |(433) |(28) ... ... ... |2.102 |------- |179 ... ... ... |(503) |(475) |(528) ... выплаченные |17.247 |46.587 |116.292 ... ... ... бумаги | | | ... ... ... от финансовой |16.598 |51.952 |127.800 ... | | | ... ... ... ... на |555 |(462) |(1.059) ... и их эквиваленты | | | ... ... в ... и |3.337 |1.134 |30.049 ... ... | | | ... и ... денег на начало |17.220 |20.557 |21.691 ... | | | ... и ... ... на ... |20.557 |21.691 |51.740 |
|года | | | ... ... | | | ... ... |9.901 |14.329 |22.342 ... полученные |21.658 |26.854 |42.728 |

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
"Аудит түрлеріне сипаттама."36 бет
"Бухгалтерлік есеп."31 бет
«TASTOBE RESOURCES» ЖШС42 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
«М-1 enternational» ЖШС83 бет
«Мәдени Мұра» және «Асыл Мұра» бағдарламалары: аудиовизуалды құжаттар мәселелері37 бет
«ОЙЛСТРОЙСЕРВИС» ЖШС-ДЕГІ іс-тәжірибе бойынша есеп беру92 бет
«РПК Бектау» ЖШС-нің шаруашылық - қаржылық қызметі65 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь