Қазақмыс корпорациясы ҚҚМЗ жағдайындағы жылына қуаттылығы 15 мың т. орташа болат құймаларын өндіру цехының жобасы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 Құю цехының жобасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Балқыту бөлімшесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Қалыптау бөлімшесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Өзекше жасау бөлімшесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4 Қоспа дайындау бөлімшесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.5 Кесу.тазалау бөлімшесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2. «Кронштейн» құймасын дайындау технологиялық
процесін әзерлеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Бөлшектің тағайындалуы және техникалық сипаттамасы ... ... ... ..
2.2 Құю қалыбы элементтерінің сызбасын дайындау ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Үстемені есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.4 Құю қоректендіру жүйесін есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.5 Үлгі кешенін жобалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.6 Қалып және өзекше қоспалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.7 Металл құю температурасы, құю құрал жабдықтары ... ... ... ... ... ...
2.8 Суыту тәртібі және құйма босату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.9 Финиш операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.10 Сапа бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3. Электр доғалы болат балқыту пешінің
еңкейту құрылғысын есептеу ... ... ... ... ...
3.1 Құрылғының жалпы конструкциясын және жұмысын баяндау ... ...
3.2 Құрылғының негізгі көрсеткіштерін есептеу ... ... ... ... ... ... ... .
3.3 Бұру механизмі баяндамасы мен жоба есебі ... ... ... ... ... ... ... .
3.3.1 Бұру механизмін баяндау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.3.2 Бұру механизмінің жоба есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.4 Жетек баяндамасы мен жоба есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.5 Басқару мен автоматтандыру жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... .
3.6 Машина техникалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

4. Еңбекті қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
4.1 Болат құю цехының қауіпті және зиянды факторларын талдау ... ..
4.2 Құйма жасау қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4.3 Өрт қауіпсіздік шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

5. Өндірістік экология ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
5.1 «Казақмыс» корпорациясы ҚҚМЗ құю цехын қоршаған орта
жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.2 Құю цехының шаң және зиянды газдарды шығару
мөлшерінің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
5.3 Өнеркәсіп қалдықтарын жою және пайдалану, қолдану жолдары ... .

6 ЖОБАНЫҢ ТЕХНИКА.ЭКОНОМИКАЛЫҚ
НЕГІЗДЕМЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6.1 Жоба үшін бастапқы деректері және тән ерекшеліктері ... ... ... ... ...
6.2 Цех жабдықтауға күрделі шығындар есептеу ... ... ... ... ... ... ...
6.2.1 Цехтың өндіріс ғимаратына күрделі салымдар ... ... ... ... ... ... ... ...
6.2.2 Цех құрал.жабдығына күрделі шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6.2.3 Жабдыққа, өндіріс құрал.саймандарына, керек.жараққа күрделі салымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
6.2.4 Цех жабдықтауға жалпы күрделі шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
6.3 Құю цехындағы жұмысшылардың санын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ...
6.3.1 Негізгі өндіріс жұмыскерлерінің санын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ..
6.3.2 Өндіріс көмекші жұмыскерлер санын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6.3.3 Қызмет етушілердің санын және құрамын анықтау ... ... ... ... ... ... ...
6.4 Еңбек ақы төлеу қорын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6.4.1 Негізгі өндіріс жұмыскерлерінің еңбек ақы қорын есептеу ... ... ... ...
6.4.2 Қосымша өндіріс жұмыскерлерінің еңбек ақы қорын есептеу ... ... ..
6.4.3 Қызмет етушілердің еңбек ақы қорын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6.4.4Әлеуметтік сақтандыруға, зейнеткерлік қорға, медициналық сақтандыруға қаржы бөлу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
6.5 Құю өнімінің өзіндік құнын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6.5.1 Сұйық металдың өзіндік құнының калькуляциясы ... ... ... ... ... ... ... .
6.5.2 Болат құймалардың өзіндік құн калькуляциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ..
6.6 Күрделі салымдардың экономикалық тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
6.7 Құю цехының техникалық.экономикалық көрсеткіштері ... ... ... ... ... ..
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымшалар
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасы ішкі нарығының бәсекелестікке қабілеттілігін көтеруде өндіріс ошақтарына, яғни өнеркәсіпке аса зор көңіл бөлуде. Қазақстан Республикасында машина жасаудың дамуы оның өнімділігін арттыруды қажет етеді.
Қазіргі кезде қоғамдағы нарықтық қатынастардың дамуында машина жасау өндірісіндегі технологиялық прогрестің бірден-бір маңызды факторы өндірістегі технологиялық прогресті жетілдіру болып табылады. Машина жасау өндірісі көп салалы және жан-жақты даму үстінде. Соның ішінде құю өндірісі өнім түрі жағынан көптеп шығаратын машина жасау өндірісінің үлкен бір саласы болып табылады. Құю өндірісіндегі технологиялық процесті таңдағанда онаң өндіріске ең тиімді, ең ыңғайлы жағдайын қарастырамыз. Сонымен қатар таңдалған құрал-жабдық бүгінгі күн талабына сай механикаландырылған және автоматтандырылған болу қажет.
Дипломдық жобалаудың тақырыбы: “Қазақмыс” корпорациясы ҚҚМЗ жағдайындағы жылына қуаттылығы 15 мың т. орташа болат құймаларын өндіру цехының жобасы”. Дипломдық жобалаудың негізі дипломдық практикада болған құю цехының жобасы бойынша жасалды.
Құю цехындағы балқыту бөлімшесі кәзіргі заман металлургиялық типті электр доғалы пештерімен жабдықталды. Қалыптар жасау үшін автоматты қалыптау-құю-босату тізбегі қарастырылады. Автоматты құю тізбегі қол еңбегін жеңілдетіп, сапалы өнім алуға негізделген. Тізбектің көптеген бөліктері механикаландырылған және автоматтандырылған.
Жобаның технологиялық тарауында негізгі құю цехынан алған құйма номенклатурасынан «кронштейн» деген құйма сызбасының технологиясы қарастырылады. Осы технологиялық бөлімде сапалы әрі құю технологиясы жетілдірілген құйма жағдайы жасалды.
Дипломдық жобаның ерекше бөлімінде электр доғалы пештің еңкейту құрылғысының жобасын жасап, оның негізгі деген ең тиімді параметрлерін анықтадым. Жабдықтауда ЭДП-нің жетек механизімін қайта жабдықтадым және негізгі көрсеткіштері анықталды.
Еңбекті қорғау бөлімінде адам өміріне, денсаулығына ең қауіпті деген факторларды анықтап, оларды болдырмаудың жолдары қарастырыла отырып, құю цехының барлық бөлімшелері барынша қауіпсіз және экологиялық тиімді құрал-жабдықтармен жабдықталды.
Экологиялық бөлімде жалпы өндірістік экологияны қарастырдым. Өндірістен шыққан қалдықтарды қайта пайдалану немесе оларды залалсыздандыру шаралары қарастырылады.
Жобаның экономикалық бөлімінде жаңадан жобаланған цех жобасы мен оған орнатылған жаңа құрал-жабдықтардың күрделі қаржыларын және жұмысшылар еңбек ақысын тағайындап, цехтың барлық шығындарын ескере отырып жылдық пайданы анықтап, цехтың өзін-өзі ақтау мерзімі анықталады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Кнорре Б.В. Основы проектирования литейных цехов и заводов: Учебное пособие для ВУЗов. – М.: «Машиностроение», 1979 –376 с.
2 Зинуров И.Ю., Строганов А.И. Дуговые сталеплавильные печи: Атлас. – М.: Металлургия, 1978 – 180 с.
3 Сафронов В.Я. Справочник по литейному оборудованию. – М.: Машинострение, 1985. – 320 с.
4 Матвеенко И.В., Тарский В.А. Оборудование литейных цехов: Учебник для учащихся средних специальных учебных заведений. – М.: Машиностроение, 1985 – 400 с.
5 Титов Н.Д., Степанов Ю.А. Технология литейного производства: Учебник для машиностроительных техникумов. – М.: Машиностроение, 1978 – 432 с. ил.
6 Долотов Г.П., Кондаков Е.А. Печи и сушила литейного производства: Учебник для металлургических техникумов. – М.: Машиностроение, 1990. – 304 с.
7 Могилев В.К., Лев О.И. Справочник литейщика: Справочник для профессионального обучения рабочих на производстве. – М.: Машиностроение, 1988. –272 с.
8 Күзембаев С.Б., Исағұлов А.З., Канунникова С.Г. Құю жабдығын жобалау : Оқу құралы – Қарағанды : ҚарМТУ, 2003. – 139 б.
9 Кипнис Л.С., Исагулов А.З., Исин Д.К. Проектирование литейных цехов. – Караганда: КарГТУ, 2003. – 83 с.
10 Аксенов П.Н., Орлов Г.М., Благонравов Б.П. Машины литейного производства: Атлас конструкций. – М.: Машиностроение, 1972 – 140 с.
11 Горский А.И. Расчет машин и механизмов автоматических линий литейного производства. – М.: Машиностроение, 1978. – 511 с.
12 Беликов О.А., Каширцев Л.П. Приводы литейных машин. – М.: Машиностроение, 1971 – 311 с.
13 Күзембаев С.Б.,Кипнис Л.С., Исағұлов А.З. Құю цехының құрал-жабдықтары, Машиналар мен механизмдер есептеу негіздері: Оқу құралы: –Қарағанды: ҚарМТУ, 2001. – 59 б.
14 Лапин В. Л., Сердюк Н.И. Охрана труда в литейном производстве – М.: Машиностроение, 1990. – 128 с.
15 Матюхов В.Г. Техника безопасности в литейном производстве. – М.: Высш. шк., 1980. – 94 с.
16 Сперанский Б.С., Туманский Б.Ф. Охрана окружающей среды в литейном производстве. – Киев; Донецк: Вища шк. Головное изд-во, 1985. –80 с.
17 Трудовой кодекс Республики Казахстан: закон Республики Казахстан от 15 мая 2007 г. №251-ІІІ; с изм. и доп. от 27 июля 2007 г. №315-ІІІ и №320-ІІІ. – Введ. с 22.05.2007 г. – Алматы : Юрист, 2007. – 112 б.


18 Потапов А.Д. Экология: Учебник. 2-е изд., испр. и доп. – М.: Высш. шк., 2004. – 528 с.: ил.
19 Экология и безопасность жизнедеятельности / Под ред. Л.А. Муравья. – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002. – 447 с.
20 Николайкин Н.И., Николайкина Н.Е., Мелехова О.П. Экология: Учеб. для вузов. – М.: Дрофа, 2004. – 624 с.: ил.
21 Маслов А.Ф. Экономика организация и планирование литейного производства. – М.: Машиностроение, 1985. – 288 с. : ил.
22 Аубакирова Г. М. Экономика и управление предприятием: учеб. пособие / Г. М. Аубакирова, М. М. Нургужина; М-во образования и науки Республики Казахстан, КарГТУ. – Караганда: 2004. – 160 с.
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы ішкі нарығының бәсекелестікке қабілеттілігін
көтеруде өндіріс ошақтарына, яғни өнеркәсіпке аса зор ... ... ... ... жасаудың дамуы оның өнімділігін арттыруды
қажет етеді.
Қазіргі кезде қоғамдағы нарықтық ... ... ... ... ... прогрестің бірден-бір маңызды факторы
өндірістегі технологиялық прогресті жетілдіру болып ... ... ... көп салалы және жан-жақты даму үстінде. Соның ішінде құю ... түрі ... ... шығаратын машина жасау өндірісінің үлкен ... ... ... Құю ... технологиялық процесті таңдағанда
онаң өндіріске ең тиімді, ең ыңғайлы жағдайын қарастырамыз. ... ... ... ... күн талабына сай механикаландырылған ... болу ... ... ... ... корпорациясы ҚҚМЗ
жағдайындағы жылына қуаттылығы 15 мың т. орташа болат құймаларын ... ... ... жобалаудың негізі дипломдық практикада болған
құю цехының жобасы ... ... ... ... бөлімшесі кәзіргі заман металлургиялық ... ... ... жабдықталды. Қалыптар жасау үшін автоматты
қалыптау-құю-босату ... ... ... құю ... ... жеңілдетіп, сапалы өнім алуға ... ... ... ... және ... технологиялық тарауында негізгі құю цехынан алған ... ... ... құйма сызбасының технологиясы
қарастырылады. Осы технологиялық ... ... әрі құю ... құйма жағдайы жасалды.
Дипломдық жобаның ерекше бөлімінде электр доғалы пештің ... ... ... оның ... ... ең ... параметрлерін
анықтадым. Жабдықтауда ЭДП-нің жетек механизімін қайта жабдықтадым және
негізгі көрсеткіштері анықталды.
Еңбекті қорғау бөлімінде адам ... ... ең ... ... ... ... болдырмаудың жолдары қарастырыла отырып, құю
цехының барлық бөлімшелері барынша қауіпсіз және экологиялық тиімді ... ... ... жалпы өндірістік экологияны қарастырдым. Өндірістен
шыққан қалдықтарды қайта пайдалану немесе оларды залалсыздандыру ... ... ... жаңадан жобаланған цех жобасы мен оған
орнатылған жаңа құрал-жабдықтардың күрделі қаржыларын және ... ... ... ... ... ... ... отырып жылдық пайданы
анықтап, цехтың ... ... ... анықталады.
1 Құю цехының жобасы
Дипломдық жобада құю цехының жобасы жаңадан жобаланды. Цех жобасына
келесі бөлімшелер: балқыту, ... ... ... қоспа
дайындау, шихта материалдарын сақтау және құйманы ... ... ... ... ... ... ... жабдықталды. Дипломдық
жобаның тақырыбына ... ... ... үшін келесі цех бөлімшелерін
жобалаймыз.
1.1 Балқыту ... ... ... 15 мың ... ... ... ... алу үшін.
Құймалар көбінесе маркасы 35Л орташа көміртекті болаттан өндіріледі. 1.1-
кестеде сол болаттың ... ... ... ... ... ... 1.2-кестеде келтірілген. Құю цехының әрбір
бөлімшелерінде әртүрлі қызметтер атқарылыды. Соның бірі ... ... ... ... құю цехының жобасында шихта бөлімшесінен кейін жеке
ауданшада орналасқан. Балқыту бөлімшесін ... үшін ... ... ... металл шамасын анықтаймыз. Балқыту ... ... ... ... ... Шығаратын құйма
номенклатурасына сай ... ... ... ... ... және бір
құймаға қажет сұйық металл ... ... өнер ... құю ... ... бойынша ақауларды қосқанда құймалардың жылдық шамасын
есепке ала отырып, жылдық ... ... ... ... ... ... ... әрбір қорытпа маркасы үшін металл төгу балансы
есептелді және келесі 1.4-кестемен көрсетілді. Бұндағы кему және ... 3 % ... [1] ... ... ... ... және құю
кезіндедегі ақаулар [2] мәліметтерінен алынған. Құю ... ... ... ... ... ... ... электр доғалы пеші пайдаланады. Ал базалық
құю цехында тұрған үлгісі ДСП-1,5 сыйымдылығы 1,5 т айнымалы ... ... ... пеші болған. Осы пеште кему және қайтымсыз шығындар 6-6,5 %
болса, тұрақты токты электр ... ... 3 %-ті ... материалдарының сұраныс есебі 1.5-кестеде қандай материалдардың
шығыны туралы көрсетілген.
Осы өндірістік бағдарламаға қажетті ... ... ... сай ... ... ... Сонымен қатар балқыту пештерін таңдағанда келесі
факторларға мән ... ... ... қорытпа түрі және маркасы
бойынша оған қойылатын талаптар, дайындалатын ... ... ... ... ... материалдары және т.
1.5-кесте. – Шихта материалдарына сұраныс есебі
|№ |Материал атауы ... |
| | |% |т |
|1 ... ... сынықтары |56,9 |11340 |
|2 ... ... ... |9,6 |1913 |
|3 |Сұр ... ... |7,0 |1395 |
|4 ... |0,37 |74 |
|5 ... |1,36 |271 |
|6 ... екінші |0,07 |14 |
|7 ... ... |24,7 |4923 |
|8 ... ... төгу |100 |19930 |
|9 ... ... ... |30,7 |6119 |
| |Сол ... ... ... |24,7 |4923 |
| ... және ... ... |6 |1196 ... |Жарамды құю |75,3 |15000 |
2. ... ... ... ... ... тұтынуы және шығындары мен тиімділіктері ескеріледі.
3. Санитарлық-гигиеналық және ... ... ... ... ... ... және локализация және қайта жарату шығындары.
Осы факторларды ескере отырып, жобаланатын құю цехында ... ... ... ... [3] ... ... тұрақты токты электр
доғалы пешіне ауыстырдым. Бұл тұрақты токты ЭДП-і соңғы жылдары шыққан жаңа
пештердің бірі ... ... ... ... ... айнымалы токты ЭДП-ен
көптеген артықшылықтары, тиімділігі және айырмашылықтары бар. Құю цехы
негізінен ... құю цехы ... бұл ... токты ЭДП-і болат
қорытпасының балқыту талаптарын қанағаттандыра алады.
Тұрақты токты ... [3] ... ... ... оның
артықшылықтарын, тиімділігін және жұмыс істеу процесін сипаттайық.
Сыйымдылығы 6 ... ... ... ЭДП-не легірленген көміртекті болат
қорытпасын балқытқанда ... ... ... ... ... ал
шаңның рұқсат етілген шегі – 0,9853 г/с, ... ... ... етілген шегі – 0,1486 г/с.
Осы пеште электр энергиясын экономдауда 188,6 кВт сағ/т, яғни 23 ... ... ... – 1,39 кг/т ... 3,8 %-ке аз ... ,
айнымалы электр доғалы ЭДП-ке қарағанда.
Балқыту кезінде айнымалы токты ЭДП-не қарағанда кему және ... 1,0-1,5 %-ке, яғни 1 ... ... қорытпасынан 50-60 кг металл
үнемдейді. Кему және ... ... ... ... ... кг/т азайған.
Жаңа пеш қыздыру және ... ... ... токты пешпен
салыстырғанда біраз айырмашылықтары бар:
- бір ғана ... ... ... ... бір ... бастап басқа
беттеріне тарала отырып, барлық пеш қуысын доға астында қыздырады.
- ең бастысы: әрдайым араласып ... ... ... бөлігін
ваннаның басқа жақтарына таратып, доға астына “суық” металды беріп ... ... пеш ... ... ... ... ... тогының әсерінен жанған доға атмосфераға артық қысым ... ... ... ... ... Бұл ... кемуін азайтады;
- металдың балқу уақыты 15-20 минутқа азаяды.
Балқу кезінде 3 негізгі электр тәртібін жүргізеді:
1. Бастапқы ... ... іске ... ... ток күші 3 кА
және кернеу 200 В. Одан кейін ақырындап ток күшін 705 кА және ... ... В ... ... 12 мин аралығында іске асады.
2. Параллель жұмыс режимін өзгерткіш секциясы арқылы қосып, 15 кА және
260 В көтереміз. Бұл ... ... ... сатысынан электрод
толығымен қосылады. 3 мин ... ... ... ... ... ... ... секциясын қосқанда 4-ші сатылы трансформатордағы
ток күші 15 кА және ... 190-210 В ... ... ... екі бөліктен тұрады: активті бөліктен және
ішкі жағында электр шлакты мыс ... ... ... ... ... ... арнаулы салқындатқыш сумен суытылып тұрады. Осы ... ... ... ... пешін аламыз.
Балқыту бөлімшесіне қанша пеш қажет екенін келесі (1.1)-формула бойынша
анықтаймыз [4]:
дана, [4] ... N – ... пеш ... ... – жылдық бағдарламаға қажет сұйық металл көлемі, QЖ = 18750 т;
KН – құрал-жабдықтың бір ... ... ... ... ... ... таңдайды. Бұл жобада орташа сериялық өндіріс
болғандықтан KН = 1,1...1,3, KН = 1,1 деп ...... ... ... ... т/сағ; q = 2,7 т/сағ;
FЭ – құрал-жабдық жұмысының нақты уақыт қоры, сағ, Fэ = 3890 сағ ... ... ... – құрал-жабдық жүктемесін ... ... ... ... үшін KЖ = ... ... деп ... бойынша пеш саның анықтаймыз:
N = = 2,5 ... 6 т үш ... ... ... ... ... ... 3 дана пештің жүктелу коэффициенті 0,74 тең.
Балқыту бөлімшесінде қосымша құрал-жабдыққа негізінен ... ... пеш ... ... ... ... және құюшы
шөміштер және оларды жөндейтін құралдар, ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтары.
Құю цехының қалыптау бөліміндегі негізгі құрал-жабдық автоматты құю
тізбегі болғандықтан, ондағы құю шөміші тығынды ... ... ... ... сыйымдылықтары 1 т, 3 т. Шөміштердің футеровкасын арнайы
футерлеу аймағында жасалады. ... ... ... ... ... ... отқа төзімді кірпіштермен қалайды. Байланыстырғыш зат
ретінде 52 % ... ... 26 % отқа ... ... және 12 % ... болуы қажет. Шөміштерді футерлеп болғаннан кейін оларды 600...700 °С
аралығында табиғи ... ... ... ... ... ... ... орналасқан.
Шихта бөлімшесінен келген шихта материалдары пеш қуысына көпірлі кран
көмегімен қауға арқылы тасымалданады. Тасымалдау ... ... пеш ... сай жүк ... ... әдебиеттен жобадағы пештер үшін көтергіштігі 20/5 тонналық кранды
қабылдаймыз. Крандардың негізгі қызметі ... ... ... ... ... ... және ... жұмыстарды атқарады.
1.2 Қалыптау-құю-босату бөлімшесі
Қалыптау-құю-босату бөлімшесін ... ... ... цех ... ... габариттері және массалары бойынша қалыптау
бөлімшесін құрал-жабдықтарымен жабдықтаймыз.
Өндіріс сериялы болғандықтан құймаларды дымқыл қалыптарда қалыптаймыз.
Шығарылатын құймалардың габариттері ... және ... ... ... ... Бұл ... бір ... опокалар яғни, 1000×800×250/250
мм опокаларын аламыз.
Құю цехының қалыптау бөлімшесінде механизмдері автоматтандырылған ... ... құю ... ... Бұл ... тізбегін өндіріс сериялығына, құймалардың орташа массасына және жылдық
бағдарламаға ... ... ... жасай алатын машина санына сай
таңдаймыз.
Қалыптау бөлімшесінде жылдық бағдарламаға ... ... ... ... ... ... ... ақаулар шамасы [2] 2 % ... ... ... ... ... қосқанда) қалыптар шамасы
белгілі болған соң ... ... - ... ... ... ... тізбегінің санын анықтаймыз. Ол келесі формуладан [4]
анықталады:
NҚМ = дана, ... NҚМ – құю ... ... ... –жылдық бағдарламаға қажет қалыптар шамасы, QҚ = 125609 дана;
KН – құрал-жабдық жұмысының бір қалыпсыздығы, сериялық өндіріс бойынша
KH = ... KH = 1,1 деп ...... өнімділігі, q = 100 дана/сағ;
FН – құрал-жабдық жұмысының нақты уақыт қоры, FН = 3890 сағ екі ... ...... ... ... ... ... үшін KЖ =
0,75...0,85, KЖ = 0,85 деп қабылдаймыз.
NҚМ = = 0,80 дана.
Қалыптау ... бір ... құю ... ... Оның
жүктелу коэффициенті 0,80 тең.
Таңдалған кешенді автоматты құю тізбегінің ... ... - ... құм ... ... ... және болат құймаларын қалыптауға,
сериялық өндіріс түріне пайдаланатын автоматты құю ... ... ... ... әдісі болып сілку мен жаншу табылады, және де жаншу сілкуден
кейін немесе ... қоса ... ... ... бір ... ... ... машинасы пайдаланады. Машина мен оның қомекші құрал-
жабдықтары ағынды блок-тізбек ... ... ... ... ... ... ... ету мақсатымен құю
тізбегінде екі осындай блок-линия орнатылған.
Автоматты құю ... ... ... үшін ... технологиялық
процестер орындалады: үздіксіз қозғалатын құю конвейерінен бос опокаларды
итеріп алады, опокалар жинағын ... ... ... ... және ... ... қалыптар жасалады, төменгі жарты қалыпты
аударады, өзекше орнату үшін ... және ... ... ... ... ... қалыптарды құрастырады және құю конвейеріне
береді, қалыптарды жүктермен бастырады, қалыптарға металл құю, ... ... ... ... ... кесегін сығып шығарып
босатқыш инерциялық торына беріп, құймаларды қоспадан ажыратады, ... ... ... тазалайды және бос опокаларды қалыптау аймағына
жіберді.
Автоматты құю ... ... ... ... ... 1000 × 800 × 250/250 мм, өнімділігі – 100 қалып/сағ, бір ... ... ... ... саны – 5, ... орташа металл
сыйымдылығы – 50 кг, пайдаланатын қуаты – 54 кВт, ... ... ...... ... ... ... (үзындығы × ені ×
биіктігі) 52 620 × 9 750 × 4 800 мм ... ... ... ... құю ... ... жылдамдығын
υK анықтаймыз [4]:
υK = , м/мин,
(1.3)
мұндағы: qК – тізбек өнімділігі, qК = 100 қалып/сағ;
lК – конвейер ... lК = 1 ...... ... коэффициенті, η = 0,85.
υK = 100·× 1 / 60 × 0,85 = 1,96 м/мин.
Келесі ... ... ... ... құю, ... ұзындықтарын анықтаймыз [4]:
LӨЗ = υК × τ ӨЗ, м,
(1.4)
мұндағы: τӨЗ – өзекшені ... ... τӨЗ = 2 ... = 1,96 × 2 = 3,92 ≈ 4 ... сұйық металл құю аралығы:
LҚҰЮ = υК × τҚҰЮ, м,
(1.5)
мұндағы: τҚҰЮ – қалып қуысын толтыру уақыты, τҚҰЮ = 15 ... = 1,96 × 15 = 4,35 ≈ 5 ... ... ... аймағы:
LСАЛ = υК × τСАЛ, м,
(1.6)
мұндағы: τСАЛ – қалыптар салқындатудың орташа уақыты, τСАЛ = 25 мин.
LСАЛ = 1,96 × 25 = 49 ... ... ... ... ... ... құю үшін
автоматтандырылған және механикаландырылған құрал-жабдықтар қолданамыз.
Балқыту бөлімшесінен келген ... ... ... кран ... құю аймағына алып келіп, арнаулы механикаландырылған құрылғыға
орналастырамыз. Шөмішті ... ... ... ... Ал ... ... ... құю автоматы орналасқан. Сұйық металды шөміштен
құю ... ... Ал құю ... шүмегі қалып үстіндегі қүю
тостағанына орналасады. Қалып қуысын сұйық металл ... соң, ... ... ... фотоэлементтің көмегімен қалып қуысы толғаны
анықталады. Содан соң құю тостағанына ... ... ... ... ... Сонымен қатар осы құю аймағының дәл үстінде ... ... ... ... ... ... кран табылады. Қалыптау
бөлімшесі үшін [1] ... ... ... ... және ең ... ... ... крандардың жүк көтергіштігін анықтаймыз, яғни 10
тонналық екі кран.
1.3 Өзекше жасау бөлімшесі
Өзекше бөлімшесінің ... ... ... серялығын, шығаратын
құймалардың орташа массасы және жылдық бағдарламаға қажет ... ... ... ... ... ... ... жобалағанда өзекшелерді
әзірлейтін технологиялық процес барынша ... ... ... ... ... таза және ... ... тиімді болу қажет
[6].
Өзекшелерді жасау үшін әрібір өзекшенің көлемін әрібір құймаға қанша
өзекшеден келетінін анықтаймыз. Содан соң ... ... ... ... ... ... ... бойынша анықтаймыз. Өзекшелердің салмағы 0,5...10 кг
аралығында. Өзекшелердің ... ... ... ... өзекше жасау тізбегін
таңдай аламыз.
Төменде келтірілген 1.7-кесте бойынша құймаларға қажет ... ... ... ... ... өзекше жасау қоспасының түрін
анықтаймыз. Өзекше ... ... ... ... 6 % ... ... ... бойынша анықталады.
Өзекше қоспасының құрамын 1.8-кестеде ... [7] ... ... ... ... жасау қоспасының негізгі құрамы
толықтырғыш ретінде кварц құмы ... ОБ1К – 96,9 %, ... ... ... СФ-480 – 2,5 %, катализатор М1 – 0,6 % мөлшерінде
қолданылады. Құрамындағы химиялық ... бар, бұл ... ... ... жасауға арналған қоспа болып саналады. Қоспаға сипаттама
берсек тірілігі – 3 сағат, ЗИЛ әдістемесі бойынша ... ... – 50
, % ... ... қысылу беріктігі – 0,005 МПа, құрғак күйіндегі созуға
беріктігі 0,3 МПа ... ... ... ал суыған соң 1,8 МПа-ға жетеді.
Өзекше ... ... ... 1...2 ... ... массасы арқылы және ... ... ... және де өзекшелердің жылдық бағдарламаға қажет саны бойынша қажетті
құрал-жабдықпен жабдықтаймыз.
Бұл ... [5] ... ... өзекше жасау автоматтарын таңдаймыз.
Осы өзекшелерді жасайтын басты құрал-жабдық болып ... 23225А1 ... ... өзекше жасау машинасы табылады. Өзекше ... ... ... ... ... қоспа дайындау үшін ... ... ... ... ... жасайтын қанша машина қажет екенін
анықтаймыз [4]:
NӨЗ = , дана,
(1.7)
мұндағы: NӨЗ – өзекше жасайтын машиналардың ... ... ...... ... ... ... қажет алымдар көлемі, Q = 125
350 алым;
КН – автоматты өзекше жасау тізбегінің бір қалыпсыздығы, КН = 1,2 ...... ... ... бір сағаттағы циклдік өнімділігі, q ... ...... жалпы нақты уақыт қоры, екі ауысым үшін FН = 3975
сағ;
КЖ – автоматты өзекше жасау ... ... ... ... ... үшін КЖ = ... КЖ = 0,9 деп қабылдаймыз.
Сонда:
NӨЗ = = 0.78 ≈ 1 ... ... ... ... алу үшін екі дана өзекше ... ... ... коэффициенті 0,71.
Автоматты өзекше жасау машинасының үлгісі 23225А1, ... ... ... өзекшенің массасы 10 кг-ға дейін, ең үлкен өзекше жәшігінің габариті
800 × 450 × 630 мм, ... 120 ... ... ... ... ... мин, ... қуаты 18 кВт, автоматтың габариттері 2800 × 2800 × 2810
мм, массасы 4,9 т [5].
Автомат жанында өзекше жабдығын сақтайтын стеллаж, қаңқаларды ... ... ... ... ... ... материалдар сақтайтын
қоймалар орналасқан.
1.5 Қоспа дайындау бөлімшесі
Қоспа ... ... ... оның ... құю ... ... және өзекше жасау бөлімшелерінің жанында орналасады.
Қалып жасау бөлімшесіндегі автоматты құю тізбегінің ... ... ... ... ... қалып жасау тізбегінің сағаттық қалып
жасауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... өнімділігін
анықтаймыз.
, м3/сағ, ... Q – ... ... ... ... B – ... ішкі ... мм, L = 0,8 м (үзындығы), В = 0,7 м
(ені);
h1, h2 – ... және ... ... ... h1 ( h2 ( 0,2 ...... ... циклдік өнімділігі, QЦ = 100 қалып/ сағ;
1,1– қор ... ... ... 10 % тең етіп ...... ... 15 % -ті ... қоспасының төгіндісі;
q1, q2 – қалып қоспасының бастапқы және тығыздалғаннан ... q1 ( 1100 ... q2 ( 1600 ... ( ( 43 ... ( 43 ( 1,1 ( 47,3 ... ... ... қалып жасау бөлімшесі сағатына 47 т бірыңғай
қалып қоспасын жіберу керек.
Жылына қанша қоспа қажет екендігі 1.9-кестеде көрсетілген.
Бір қалыптағы қоспа ... ... ... ... = (VҚ – ... = VКК * ... VКК – ... қоспа көлемі, м3;
VҚ – қалып қөлемі, м3:
VҚ = LОП * ВОП * ... + НОП ... ВОП – ... ішкі ... ұзындығы мен ені, м;
НОПҮ, НОП А – үстінгі және астыңғы опоканың биіктігі;
VҚ = 1,2 * 1,0 * (0,35 + 0,35) = 0,84 ...... ... мен құю ... ... ... м3:
VМЕ = ММЕ / ρМЕ;
ММЕ – қалыптың металл сыйымдылығы, яғни қалыптағы құймалар мен ... ... ... кг, оны ... алып ... – құйма металының тығыздығы, кг/м3, болат үшін ρМЕ = 7800 кг/м3;
QКК – қалыптағы қоспаның ... ...... ... тығыздығы, кг/м3, оны технологиялық қажетті
шамаға тең деп алу мүмкін, соңымен ρҚ = 1600 кг/м3 етіп санайық.
Керекті қоспа ... ... ... ... ... үшін ... ... араластырғыштарды таңдап қалып қоспасының жылдық көлемін
шығару үшін қанша араластырғыш қажет ... (4( ... ... = , дана ... Nар – ... ... саны, дана;
Q – жылдық бағдарламаға қажет қоспа көлемі (1.9-кестеден алынады), Q =
65103,5 т;
КН – құрал-жабдық жұмысының бірқалыпсыздығы. Cериялық өндіріс ... ... ... ... КН = 1,25 деп ...... ... өнімділігі (5( үлгісі 15107 аралстырғыш
үшін q = 38 т/сағ;
КЖ – құрал-жабдықтың жүктеме коэффициенті (2( ... ... ... КЖ = 0,6...0,7, бұдан КЖ = 0,6 деп қабылдаймыз.
Nар = = 0,89 ≈ 1 дана.
Жобаланған 1 дана қоспа дайындау ... ... ... ... ... ... үлгісі 15107 бір араластырғышы қажет.
Өзекше жасау тізбегінде өзекшелерді жасайтын шнекті ... ... ... дана; ... NӨЗ – ... ... ... ... ... саны,
дана;
Q – өзекше қоспасының жалпы жылына қажет көлемі, Q = 4691,4 т;
КН – автоматты өзекше жасау машинаның бір ... КН = 1,25 ...... ... бір ... өнімділігі, q = 1,5 т/сағ [1];
FН – құрал-жабдықтың жалпы нақты уақыт қоры, екі ... үшін FН ...... ... ... тізбегінің жүктеме коэффициенті, өзекше
жасау бөлімшесі үшін КЖ = 0,85-0,90, КЖ = 0,85 деп қабылдаймыз.
= 1,2 ... ... ... ... ... үшін екі дана ... жеткілікті. Енді шнекті араластырғыштың жұмыс істеу жүйесін
қарастырсақ. Шнекті араластырғыштың үстінде ораласқан стационарлық шанаққа
құрғақ ... құмы ... Ол ... ... ... арқылы шнекті
араластырғышқа беріледі. Шнекті араластырғышта құм ... ... ... ... Шнекті араластырғыштан қоспа бүршік ... ... ... ... ... ... жасау бөлімшесіне қызмет көрсететін көпірілі кранды құйма
массасына сай таңдаймыз. Кранның жүк ... 2 ... және ... кран ... көрсетеді [2].
1.5 Кесу-тазалау-өңдеу бөлімшесі
Құймаларды термиялық өңдеу ... жер асты ... ... ... ... ... конвейер арқылы тасымалдаймыз. Келген
кезде құймалар бақылау арқылы өтеді. Кемісті құймалар жөндеуге ... ... ... ... құю ... ... т.с.с ... ауыласына
қайта балқытуға әкетеді. Ол үшін беріліс арбаша қарастырылады. ... ... ... ... операциясы тазалау болып табылады. Құймалардағы
өзекшелерді түсіру үшін және қалып қоспасынан тазалау үшін ... ... ... Одан ... ... ацетиленді-оттекті
кескіш Р100 құрылғысы мен құю жүйелерінен ажыратылады.
Құю жүйесінің қалдықтарын ... ... ... ... орындалады. Соңдай-ақ құймалардың беттік қабатын тазалау ... және ... ... және де ... ... қолданылады.
Термиялық өңдеу өтпелі пештерде жүргізіледі. Осы құймаларды термиялық
өңдеудің мақсаты:
– ішкі кернеулерді азайту;
– механикалық өңделуін жақсарту;
– қажетті болат құрлымын ... ... ... ... ... өңдеуден кейін болат маркаларының механикалық және химиялық
құрамдары стандартқа сәйкес болуы қажет.
Құймаларды термиялық ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасы: өнімділігі – 4 т/ сағ;
отын – табиғи газ; отын ... – 280 м3 /сағ; ... ... 910 х 580; ... бір ... ... ... – 23; пеш
габариті – 13690 × 3660 ... ... ... ... тәртіп бойынша өңдейміз:
– құймаларды пешке 600 °С-тан артық емес температурада отырғызамыз. Бір
сағат ... ... ... ... 2 ... ұстаймыз;
– төмендегі 1.10 – кесте бойынша құймаларды белгілі температурада
тұрақтандырамыз;
– тұрақтандыру ... 3 ... ... ... ... ... ... құймалардың барлығы келесі график бойынша
термиялық өңдеуден ... ... ... ... тұрақтандыру
(нормализация).
1.10-кесте – Болаттарды тұрақтандыру тәртібі
Болат құймаларды тұрақтандырған соң, ... ... ... суытылып,
одан кейін құймалар тазартылып жарамды дайын құймалар қоймасына жіберіледі.
2 «Кронштейн» құймасын дайындаудың ... ... ... ... және техникалық сипаттамасы
Технологиялық тарауымызда «кронштейн» деген бөлшектің құймасын ... ... ... Бөлшек массасы 30,2 кг, жадығаты – ... ... ... құю ... ... ... бір ... ұстау
үшін арналған.
Болашақ алынатын құйманың технологиялық сызбасын жасау және құрастыру
өте маңызды жұмыстардың ... ... ... ... ... герметикалық
және коррозияға төзімді болуы керек. ... ... ... ... ... ... өте дәл болу ... Үшіншіден, құйманың
технологиясын әзірлеу ... оның ... ... және ... ... болуын ескеру қажет.
Құйып алынатын құйманың құрастырылуы ... ... ... ... төменгі еңбек жұмысы мен материалды қанағат ету
керек. ... ... ... ... және ... ... ... етуіміз керек және өзекшелер саны неғұрлым аз
болуы шарт. ... ішкі ... оңай ... ... қажет. Өзекше
белгілері жеткілікті жағдайда ... болу ... ... ... барысында қорытпаның құю қасиеттерін ескерген жөн.
Құйманың технологиялық процесін әзірлеген кезде келесі ... ... ... ... ... орналасуы және қалыпқа
металдың берілуі, үлгінің ажырама ... ... ... ... ... конструкциясын белгілеу және оларды есептеу, құйма ... ... ... ... үлгі плитасында үлгі мен құю жүелерінің
орналасуын анықтау [6].
«Кронштейн» бұйымының конструкциясын талдай отырып оны құюмен аламыз.
Құйма 35Л ... ... ... келеді. Бөлшектің қабырға
қалыңдықтары бірқалыпты өзгереді. Жанасу орындары ... және ... ... жеткілікті.
Құйманың пішінін талдау барысында оны астыңғы және ... ... ... ... ... орналасқанда, өзекшелердің
берік бекітілуін ескере отырып, құйма мен ... ... ... ... негізінен опокаларда дайындайды. Опока
дегеніміз – қалып қоспасын тығыздау, тасымалдау және металл құйған ... ... ... ... жабдық. Опокалардың рамкалары (тік бұрышты,
квадрат, дөңгелек және фасонды) ... ... ... болаттан,
алюминийден жасалады. Опока өлшемдерін таңдап алғанда ... ... және құю ... элементтерінің өлшемдеріне сай таңдаймыз.
Олардың өлшемдері стандартталған. Опока өлшемдерін МЕСТ 2133-75 ... ... 1000 × 800 × 250 мм ... ... ... ... ... дәлдігін
анықтайтын маңызды элементтер опокалардағы ... мен ... ... ... ... ... кезінде қазыққа орталықтандырылған.
Өзекше құрғақ күйінде жоғарғы беріктікке, металл ... және ... газ ... газ бөлу ... ие болу қажет. Өзекшелер жасау
үшін ... үлгі ... ... оның ... ... ... ... және драйерлер жатады. Өзекше ... ... ... және ажырамалы болуы мүмкін. Біздің жағдайда өзекше
жәшігі ажырамайтын.
Өзекше жәшігінің жұмыс қуысын өзекше қоспасымен ... ... ... ... ... ... Үлгі ... өзекше жәшігі ұясының пішіні ... ... ... сол өзекшемен жасалатын қуысының пішіні мен
өлшемдерімен айырылады. Өзекшені ұясынан оңай алу үшін ... ... ... ... ... ... ... құйманың қажетті пішінің алу үшін
өзекшіні қоспа үрлеу автоматты машинасында жасаймыз.
2.2 Құю қалыбы элементтерінің ... ... ... ... ... ... мен ... өңдеудегі әдіптер шамасы, қалыптау еңістерінің шамасы, қажет
өзекшелер саны мен ... құю ... ... ... ... ... сапасы және өндірістің техника-
экономикалық көрсеткіштері (жасау қиындығы, ... ... ... шығыны, металды қолдану коэффициенті және ... ... ... ... ... ... келесі ережелерді
ескерген жөн [8]:
1. Бір ғана ажырама ұсынылады (екі ... ... ... ... ... ... ... жазықтығы қалай қалыптау процесін,
өзекшелердің минимал санын, ... ... етіп ... ... ... сызбасы А1 форматты ватман бетінде негізгі техникалық
сызбасын жасағанда ... ... ... ... ... ... белгілер бөлшектің ажырама сызығынан жоғары ... ... ... ... орналасатынын көрсетеді. Ал «А» ... ... ... астыңғы бөлігінде орналасатынын көрсетеді.
Бұл бағыттауыштар көк түспен ... ... ... ... ... үстінде «ҮҚ» белгісі қойылады. Бұл белгі үлгінің және қалыптың
ажырама екенін білдіреді. Егер ажырамайтын болса, онда жай ғана «Қ» ...... ... ... ... сызығы тұтас жуан көк
сызықпен ... ... ... соң, ... ... әдіптерін
таңдауға және құйма мен үлгідегі қалыптау ... ... ... механикалық өңдеу әдіптерін жіңішке тұтас қызыл ... ... Ал әдіп ... ... белгісінің алдында жазылады.
МЕСТ 2309-73 сәйкес кедір-бұдырлықты көрсетеміз.
Құймалар дайындамалар болып саналады, олар ... ... ... мен
қажет дәлдігіндегі өлшемдерге жету мақсатымен әрі қарай механикалық өңдеуге
жіберіледі. Осы ... ... ... мен ... ... бар ... сәйкес беттерінде механикалық өңдеудегі әдіптер
ескеріледі. ... үшін ... ... стандарт бойынша ең үлкен
габариттерімен және номиналды өлшемдері бойынша ... ... ... ... ... шағын тесіктерді жіңішке
тұтас сызықпен сызып, механикалық өңдеуге ... ... МЕСТ 3220-80 ... ... ... үлгі
жасалатын материалға және құйманың немесе үлгі ... ... ... ... еңістер механикалық өңдеу кезінде кетеді,
сызбада олар өңдеуге арналған әдіппен тұтасады. Құйма ... ... 26645-85 ... етілген ауытқумен бірге қойылады. Ал ауытқулардың
шамасын құймаладың дәлдік класымен олардың өлшемдеріне сәйкес болады.
Одан кейін ... мен олар ... ... ... – міндет арту тесіктерін жасау, қиын орындарды алу
үшін арналған құю қалыптарының жеке бір ... Ол жеке ... ... кезінде қалып ішінде орналасады. Өзекшені қалыпта ... ... ... ... орындары, белгілері қарастырылады. Бұл белгілер
қалыпта өзекшелердің қозғалып немесе қисайып кетпеу шараларынан ... ... ... арнаулы кестелерден аламыз.
Өзекше нұсқасы мен белгілері жіңішке кок сызықпен түсіріледі. Біз бір
өзекше пайдаланамыз. Ол үш тесігі мен құйма ... ... ... ... шөгуі үлкен болғандықтан, шөгу қуысы болдырмау үшін үстеме
немесе қоректендіргіш ... ... Шөгу ... ... ... деп ... металл жергілікті шоғырланған орындарында
байқалады.
Болат шөгуді қоректендіру мақсатымен жабық ... ... пен ... ... ... ... ... диаметірін келесі өрнек арқылы
есептеуге болады [9]:
D = , ... D, – ... ... ... – үстеме пішінің ескеретін коэффициент, α = 1,02;
х – үстеменің үнемсіздік коэффициенті, ... ... х = ...... жалпы көлемдік шөгу, орташа көміртекті болат үшін β =
0,072;
Vт – термиялық түйіннің ... ... құю ... ... сызбасына сүйеніп түйіннің формасын
тік бұрышты түзу призма деп жуықтауға болады, сонда:
Vт = Ат × Вт × ...... ... ені, Ат = 225 ... – термиялық түйіннің ұзындығы, Вт = 70 мм;
Hт – термиялық түйіннің қалындығы, құйма қабырғасы еніне тең: Hт ... = 225 × 70 × 60 = 945000 мм3 = 945 ... = = 9,0 ... ... ... 90 мм тең, ... 1,3 ... тең етіп
аламыз, сөйтіп Hт = 117 мм.
2.4 Құю ... ... ... төрт ... ... ... құйма металды екі қоректендіргіш
арқылы береді. Құю жүйесі ажырама беті бойымен металл ... ... ... Құю ... типін таңдағаннан кейін құймаға металды
беретін құю жүйелерінің ... ... ... және өлшемдерін
табамыз. Есептеудің әртүрлі әдістері бар. Ең жиі кездесетін ... ... құю ... ең ... қимасын есептеп алады:
; ... G – бір ... ... құю ... ... ретінде алынған
құйманың салмағының жалпы массасы, кг;
τ – ... ... ... – қорытпа тығыздығы, ρ = 7,2 г/см3;
μ – ... ... μ = ...... түсу ... g = 981 ... –есептелетін статикалық арын, см..
Жалпы массасы былай есептеледі:
G = m n + mкк; ... m – ... ... ... – бір ... келетін құймалардың саны, дана;
mкк – құю жүйесінің массасы, кг.
Құю жүйесінің ... ... ... 25 % тең деп ... ... = 30,2 × 4 + 0,25 × 30,2 × 4 = 151 кг.
Құю мерзімі былай ... ... ... = = 13,7 ... статикалық арын [8]:
(2.6)
мұндағы: Н0 – тұрғыштың биіктігі, см;
р – құйманың қалыпқа металл беру орнынан есептелетін биіктігі, см;
с – құйманың ... ... ... 22,5 ... ... (2.3) формулаға қоямыз:
∑Fкор = = 18,56 см2.
Бір қоректендіргіштің қөлденең ... ... ... = ; ... n – ... ... n = ... = 18,56 / 8 = 2,32 см2.
Қоректендіргіштің, қожұстағыштың, тұрғыштың өлшемдерін келесі қатынас
арқылы анықталады: Кіші ... құю ... ... болашақ құйма
материалы болат болғандықтан, олардың құю ... ... ... ... [9].
∑Fкор : ∑Fқұ : ∑Fтұр = 1 : 1,1 : 1,1. ... ... ... ауданы:
∑Fқұ = ∑Fкор × 1,1 = 18,56 × 1,1 = 20,4 см2. ... саны екеу ... ... ... келесі формаламен
табылады:
Fқұ = ∑Fқұ /2;
(2.10)
Fқұ = 20,4 / 2 = 10,2 ... = ... × 1,1 = 18,56 × 1,1 = 20,4 см2. ... ... = 2 × ... = 2 × = 5,1 ... жүйесі элементтерінің өлшемдерін [] анықтамалықтағы кесте арқылы
таңдаймыз. Элементтер қималары өлшемдерімен төменгіде берілген. 2.1-суретте
қоректендіргіштің, ... қож ... ... ... ... Үлгі ... жасаудың үздіксіз дамуы құймалар сапасы мен дәлдігіне жоғары
талап қояды. Өз ретіне, ... ... және ... үлгі ... жасау
сапасымен өте тығыз байланысты.
Құйма алу үшін құю жабдығын әр ... ... ... ... құю ... жұмыс қуысын жасау үшін қажетті
бұйымдардан тұратын құю жабдығының ... үлгі ... деп ... ... құрамына құйма мен құю-қоректендіру жүйесінің элементтерінің
үлгісі, оларды бекіту ... ... үшін ... үлгі ... жәшіктері, кептіргіш плиталар, өзекше мен қалыпты жинау, жетілдіру
және бақылау үшін арналған әр ... ... ... ... ... – бұл құю ... ... мен өлшемдеріне тиісті деталь алу үшін
қолданылатын үлгі жабдығының бөлігі. Үлгі ... құю ... ... қалыптастырады және құйма үлгісінің бөліктері мен құю қоректендіру
жүйесі элементтерінің ... ... ... ... ... ... келесі негізгі талаптарды қанағаттандыру керек:
- геометриялық пішіні мен өлшемдері белгілі ... ... ... ... ... беріктігі мен ұзақ уақытқа жарамдылығы;
- кешеннің массасы ең кіші және пайдалануы қолайлы болуы керек;
- жөндеу жұмыстарын есепке алғанда кешен құны ең ... болу ... ... ... бір ... ... мен ... сақтауы
қажет [4].
Үлгі материалы өндірістің сериялылығы мен құйманың ... ... ... ... өндіріс болуымен металл ... және де олар ... үлгі ... ... ... және өзекше қоспалары
Шойын және болат құймалар ... және ... құм ... ... ... қалыптарда алу процесі құйма дайындау
циклінің қысқаруына ... ... ... және технологиялық шарттардың талдауы бойынша
құйманы бір реттік құм-балшық ... ... бар. ... ... ... бар ... ... алғанда құм-балшықты қалып ең тиімді және
де ... ... ... бүкіл техникалық талаптар қамтамасыз етеді.
Қалып және ... ... ... ... ... отқа
төзімділік, пластикалылық, беріктік, газ өткізгіштік, газ бөліп шығаруға
қабілеттілік, гигроскопиялылық, термохимиялық ... ... ... ... ... ұзаққа төзімділік және т.б.
Құм қалып және өзекше қоспасының негізгі компоненті ... ... ... ... ... ... кеніне жатады. Кварц қаптау құмының негізгі
компонентіне жатады. Таза кварц деп – ... қос ... ... ... ... Оның отқа ... қасиеті өте жоғары ... 1700 ... аса). ... қоспасының 90-98 %-і таза кварц,
қалғаны – түрлі қоспалар.
Өзекше және қалып қоспаларындағы байланыстырғыш материалдарының шикізат
және құрғақ ... ... ... ... ... Ол ... тез
кебуі, өзекшенің жылдам құрғауын, ең ... ... ... ... өзекшенің оңай алынуын, өзекшенің бекемділігін, қоспаның
пластикалылығын ... ... және ... да ... ... ... ... және өңделетін болуы керек.
Балшық қалып және өзекше қоспаларының байланыстырғышы болып ... ... ... ... ... ... жабыстырады да қоспаға
беріктік және пластикалық қасиет бараді. Балшық деп бөлшектер мөлшері ... кіші ... ... Балшықтың бөлшектері өлшемдері, неғұрлым
кішкенай болса, оның байланыстырғыш ... ... ... ... және
дисперсиялылығы артады. Құрғақ күйде балшықты белгілі мөлшерде сумен
араластырса, ол пластикалық болады.
Болат ... үшін ... ... ... ... ... – 90-
92%, жаңа кварц құмы – 6,5-8 %, балшық – 1,0-1,5 %, КБЖ ... ... %. ... 3,4-4,5 % [7].
Қалып қоспасын дайындау үшін катокты араластырғышты тағайындаймыз.
Құймалар конструкциясында ішкі жұмыстарды атқаратын өзекшелер ... ие болу ... Құю ... ... ... ... балқымамен қоршалғандығына қарай термиялық және
механикалық әсер көп болады. Бұл қасиетті ... ... ... ... өзекшелер конфигурациясы, көбінесе, күрделі болып келеді. Ал
қалыпқа құю ... ... ... бұзып кетпеуі үшін, ол жоғарғы физика-
механикалық қасиеттерге ие болуы керек [6].
Сондықтан өзекше қоспасына қаталдырақ талаптар ... ... ... ... ... мен бет ... қалыпқа қарағанда
жоғары болуы керек. Өзекше қоспалары ... отқа ... ... ... ... ... ... және төмен газбөлгіштікке,
жақсы босатылушылыққа ие болуы керек.
Өзекше қоспасының құрамын [6, 7] әдебиет ... ... ... ... ... ... ... маркасы ОБ1К кварц құмы – 96,5 ...... ... ОФ1 – 2 %, катализатор БСК – 1,5
% ... ... ... ... ... бар, бұл ... ... өзінен өзі қатаятын қоспа болып саналады.
2.7 Металл құю температурасы, құю құрал жабдықтары
Құю ... ... ... әр ... ... ... ... бірі
балқыту бөлімі болып табылады.
Балқыту пештердің типі мен өнімділігі келесі ... ... ... ... ... түрі мен ... өндіру
көлеміне. Болат балқыту үшін ең қолайлы болатын агрегат ретінде электр
доғалы қолданылады ... ... ... құю ... ... операцияларының бірі болып
табылады. Құю ... ... ... ... ... ... Оны ... кейбір жағдайларды қарастыру керек, мысалы ... ... ... құю температурасы, суыту тәртібі және т.б. Жобаланып
отырған құйманың конфигурациясы мен ... ... ... ... 1550 °С деп ... ... ... қол және кранды болуы мүмкін. Кез келген
шөміш сырты ... және ... отқа ... ... ... ... ... тәрізді тығынды шөмішті аламыз. Шөміш сыйымдылығы
500 ... ... ... ... ... ... ... одан кейін
қажеттілігіне қарай қалыпқа құятын автоматты құю құрылғына беріледі.
2.8 Суыту тәртібі және құйма ... ... ... ... ... оны белгілі – бір уақыт
аралығында суытамыз. Құйманың суыту уақыты оның ... ... ... отырған құйманың салмағы мен басату температурасына
байланысты қалып пен құйманың ... ... ... 0,5-1 ... ... суу ... ... жылужинағыштығымен, құйма
қабырғасының қалыңдығымен, қалыптау ... ... және ... ... түзу қабілетімен анықталады.
Қабырғалары жұқа, шағын қарапайым құймалардың ... суу ... ... қалыпта ұзақ суыту экономикалық тұрғыдан қолайсыз, сондай-ақ
технологиялық циклді ұзартады. Құйманың суу ұзақтығын қысқарту үшін еріксіз
суыту ... ... ... ... ... қалыптарды арнайы
тоннелдерде ауамен үрлеп суыту; ірі құймаларды қалыпқа ауа ... ... ... ... ... ... ауаны қалыптың қабырғасы
арқылы жіберу. ... ... ... ... ... ... (2 есеге дейін) қысқартады. Бұдан құйманың сапасы ... ... ... ... ... шығару жиі
қолданылады. Құйманы 700-750 ºС босатады, бұдан кейін қорапта суытады,
құдықта және ... ... ... ... ... ... ... қалыптау конвейерінің жылдамдығымен және ... ... ... Егер ... ... ... ... дейін құйма
конвейерде суып үлгермесе, онда құйманы екі рет өткізу керек, ... құю ... ... алу үшін роликті конвейер орнату керек.
Босату процесі қатайған және берілген ... ... ... ... ... ... бұзады және құймадан өзекшелерді
алады, сонымен қатар құю жүйесін және ... ... ... ... кейін
құйманы ішкі және сыртқы беттеріне күйіп жабысқан қоспалардан тазалайды.
Құю қалыбынан құйманы босату көп ... және ауыр ... ... ... процесс, ол көп жылу, шаң, газ ... ... ... ... және ... жұмыстарының автоматизациясы ... құю ... ... ретті маңызды тапсырма болып табылады.
Автоматты тізбекте дымқыл құм-балшықты қалыптан ... ... ... ... біріншісі, қалыптан құйма мен қоспаны кесегін қ\бірге
босату. Екіншісі, құйманы қоспадан ... ... ... ... ... ... ... ең кең тарағаны дірілмен босату [6].
Құйманы қалыптан босату үшін ... және ... ... Бұл ... ... оған қоса аз ... жұмыс істейді.
Ірі сериялы және жаппай өндіріс құю цехтарында құйманы қалыптан және
өзекшеден босату ... ... ... ... ... бөліміне жеткізу
механизацияланған және автоматтандырылған.
Құйманы тасу, оларды сұрыптау жұмыстарын көбінесе манипуляторлар ... ... яғни ... ауыр қол ... ... [12].
2.9 Финиш операциялары
Құймаларды қалыптан босатқан соң кеседі және тазалайды. Кесу ... ... құю ... ... алу және ... қалыптардың
тоғысуы бар жердегі шығанақтарын және өзекшелері бар жерлерді жою ... ... ... ... ... арқылы, ленталық және дискілі
аралар, баспақ және газдық кесу арқылы орындайды. ... ... ... ... ... құймалардың құю жүйелерін ... ... ... ... құю ... және ... газбен автогенді кесу арқылы
алады. Ленталы және дискілі ... жиі ... ... ... жасалған құймаларды кесу үшін қолданады. Көбінесе, ... ... құю ... қол ... кеседі, ол егер құйма әлі
жоғары температурасын сақтаған кезде, яғни, ... ... Кесу ол ... ... табылады. Содан құймалар тазаланады, ол шығанақтарды, ... және құю ... жою ... ... ... ауыспалы, стационарлық станоктармен, газ шілтелерімен,
пневматикалық қашаулармен, электр ... ... ... ... ... тазалау үшін ірі дәнді түрпілі зат
доңғалақтары қолданылады. Корундты тұтқыр балқымалар үшін (болат, ... және ... ол ... ... ... Жаппай өндірісте
тазалауды көп шпиндельді автоматтарда және жартылай автоматтарда ... ... ... ... ол ... беті ... дискімен жанасқан
кезде шығанақтар балқиды, ол диск 40 м/сек жылдамдығымен айналады, құйма
мен дискіге электр ... ... Осы ... санитарлық жұмысты жақсартады,
өнімділігі жоғары болады.
Күйген ... жою үшін және ... ... ... беті ... үшін ... галтовпен тазалау, құммен, бытырамен, электр химиялық
өңдеу өтізеді.
Тазалауды қажет ететін ... ... ... ... ... ... аударылады, содан кейі қалыптау қоспасы құйма бетінен
кетеді. Тазалауды жақсарту және жылдамдығын тездету мақсатымен құймалармен
қоса ... ... да ... олар ақ ... ... үшкір қырлары құймалар бетін ... ... одан ... ... ... ... қабырға қалыңдығына, қорытпаға
байланысты тазалау уақыты 30-90 минут (болаттан жасалған ... ... ... ... құймаларды барабан қимасы домалақ барабанда тазалайды. Жұқа
қабырғалы және ұзындығы үлкен құймаларды ... тік ... ... ... тазалау үшін гидравликалық құм ату және ... ... ... Бұл ... ... ... су немесе ауа қысымы
астында құм немесе бытыра беріледі. Бытыра және құм ... жүру ... ... ... ... ие ... Олар ату қуаты үлкен болған
сайын құймаларды жақсы ... ... ... ... ... арнайы камераларда орындайды. Қай ... алу, ... ... қиындығына байланысты.
Болат және шойын құймаларды тазалау кезде бытыра ату қолданған жөн.
Химиялық және электр химиялық ... ... ... ... алу ... құймаларды химиялық тазалаудан ерерірек, осы құймаларды 150 °С ға
дейін 25 минут бойы ... ... ... 500 °С қа ... ... содаға (NaOH), арнайы темір жәшіктерде салады, 20-
25 минут тұрады. Содадан алып шыққан соң, 15-20 ... су кету үшін ... 10 ... суық суда құймаларды жуады және15 минут 80 °С ыстық суда.
Электр химиялық жөндеу, сол сияқты каустикалық ... 420-480 °С, ... 5-8 ... ... 2,5-3,5 В. ... 7-8 ... ... болып,
содан 3-4 минут анод болады, содан 3-4 ... ... ... ... ... ... (3-4 минут) суық, содан (8-10 минут) ыстық суда
жуады [8].
2.10 Сапа бақылау
Құйманың сапасын, ақауын тексеру екі рет ... ... мен ... дейін және тазалағаннан кейін. Құйманың химиялық ... ... ... ... ... ... ... алшақтылығы белгілі
шекті өлшемнен асып кетпеу керек. Бақылау цехында орналасқан лабораториялық
микроскопиялық, металлографиялық ... ... ... ... Ақаусыз
өткен құймалар дайын қоймаларда сақталады.
Құймалардың сыртқы бақылауын екі тәсілмен өткізеді: тазалауға ... ... ал ... біржолата тазалаудан кейін.
Құймалардың химиялық құрамын химиялық және ... ... ... Химиялық және спектрлік анализ үшін сына ... ... үлгі ... ... сынауға арналған үлгі болады.
Құймалардың геометриялық өлшемдерін шаблон, әдейі жабдықтар ... ... ... ... ... ауытқуы берілгендерден
аспау керек.
Құймалардың механикалық құрамы, сұр шойыннан ... ... ... және ... ... ... ... Бринелль бойынша анықтайды.
Сынау үшін арнайы ... ... ... ... ... құймалар үшін –
қайралған дайындама үлгілері бойынша – созылу ... ... ... ... мен ... ... Түсті қорытпалардан жасалған
құймаларды созылуға, ұзаруға және қаттылыкка байқайды.
Құймалардың ... ... үлгі ... ... ... ... ... үлгі шлифтарында (макроскопиялық ... ... ... ... ... ... кедір-бұдырлықтар)
анықтаудың тағы да тәсілдері: магниттік, рентгенттік және гамма сәулелері
арқылы және герметикалыққа тексеру арқылы.
Магниттік тәсіл. ... ... ... ... ... ... өріс ... полюстар арасында тоқ ... Егер ... ... ... бойымен өткізсе, егер ақау ... ... ... ... ... ... ... орамдарында ЭҚК (элект
қозғаушы күш) пайда болады. Ұсақ құймаларды, ... ... ... ... ... ... ... бақылау. Бұл тәсіл рентгенттік
құрылғыларда өткізіледі. Толқын ұзындығы аз болғанымен ... ... ... ... арқылы өтеді.
Рентгенттік сәулелер адам ағзасына нашар әсер тигізеді, сондықтан осы
тәсілді қолданғанда ... ... ... ... ... ... Бұл ... арқылы қалың қабырғалы
құймаларда ішкі ақауларды білуге мүмкіндік береді.
Құймаларды герметикалық ... Оны ... ... ауалы
тәсілмен өткізеді. Онашаланылған құйма қуысына белгілі бір қысым астында
сұйық зат немесе сығылған ауа беріледі.
Түсті ... ... ол ... 5-10 минутқа арнайы ерітіндіге
салу (мысалы: 65 % керосин, 30 % трансформаторлық май, 5 % ... ... ... ... болу керек. Содан құймаларды суық суда жуған соң,
бетін ақ бояумен жұқа қабатпен бояйды. Бояуды ... Ақау бар ... ... ... пайда болады, ол бояу ерітінді сорып алған себебінен.
Магниттік дефектоскопия бұл тәсіл ... емес ... үшін ... ... (2-3 мм) ... материалдар құймалар үшін. Ол үшін ... және жұқа ... ... ... ... ұнтақ суспензиясымен
суда немесе майда. Магниттік сызық бұзылғанда және ... ... ... ... ... өлшемдерін, пішіндерін білуге болады [8].
3. Электр доғалы болат балқыту пешінің еңкейту құрылғысын есептеу
3.1 ... ... ... және ... ... ... бүкіл механизмдері электрлі – механикалық
жетектермен орындалған. Мұндай типті пештер ... ... ... ... және ... ... зауыттарда кеңінен қолданады. Пештер
негізінен еден деңгейінде орналасады.
ДСП–6 электропешінің ... ... ... ... ... етілген, ремонтталған люлькадағы рельстермен қозғалады. Люлька
пештің бұру механизміне байланысты төрт роликке сүйенеді. Шахта, ... ... ... ... салмақ және электр ұстағы колоналар
қозғалады. Бір жағыан ... ... ... ... Порталдағы үш
нүктеде свод ілінген.
Электродтарды қысу ... ...... ... жүзеге асады. Бұл пеште ортаңғы электрұстағыш ұзын ... ... қолы ... жасалған, тоқты басына берудиаметрі 60мм екі
трубалышыны арқылы береді, оларға суытылмайтын МГЭ – 500 ... тиеу ... ... (пешті жөндегенде құрған)
көмегімен свод көтеріледі және пеш тұрқы ағызу шүмегіне қарай сырғанайды
(пештің жасалуы ... ... ... ... сырғанайды). Бұл кезде пеш
тұрқы орналасқан тележка катоктары цех едендерінде және люлькада төселінген
рельстер ... ... ... ... бадья арқылы тиеп біткен
соң тұқын қайтадан орнына келтіреді және тележка өздігінен қозғалмас ... ... ... ... мен ... қозғалту
элетромеханикалық жетектерінде рейканың көмегімен жүзеге асады.
Болатты балқытатын доғалы пеш ДСП–6 ... ... ... мен
болатты фасонды құюға балқытып алуға болады, және де сапалы ... ... да ... тиеу ... кәрзеңке арқылы шығарылады, свод көтерілгенде, ал
ванна пештің жұмыс терезесіне қарай жерге салынған рельс ... ... ... ... ... және үш ... ілгіш, свод червякті –
винтті механизммен көтеріледі.
Сырғанау ... ... ... ... құрайды, пештің
қаптамасының фланецына болтпен рамаға бекітілген. Жетектің көтеру своды
және сырғанау ... ... МТК – 21 – 6, ... 5 квт ... двигательдер қолданады. Пештің бұруы МТ – 22 – 6, қуаты 7,5 ... ... ... ... және үш пар ... ... ... терезесі мен ағу тесігінің сумен салқындатқыш қорабы болады.
Кронштейінде дәнекерленген сумен ... есік ... ол ... ... ... ... және ... барабан арқылы
қозғалады.
Пеш қаптамасы сводтың сақинасы ... ... ... ... салқындататын катаңдық белбеуі мен цилиндрлі қабырғадан тұрады.
Каптама түбі қиылған конус тәрізді ... ... ... свод
сақинасының жұмыс беті конусты болады, ол свод ... ... ... алып ... ... телескопиялық тіректер роликтермен тісті
рейкалармен шахтаға жетектері, тұрақты тоқ ... 2,5 квт және ... мен ... ... ... мен босатуы электрод ұстағышта
пружиналы – пневматикалық механизм арқылы жүзеге асады.
Пештің төрт бөлек бұтағы бар ... ... ... салқындататын
суды, салқындатылатын судың температурасына автоматты түрде ... ... екі ... ... сол және оң. Сол ... басқару пеші –
электродқа, сол жақтан тоқ береді, ал оң жақты басқару пеші – оң ... ... құю ... ... ... оң ... басқару пешінде «Оң жақты
басқару» деп ... Осы ... ... ... пешке тапсырыс бергенде
міндетті түрде көрсетіледі.
3.2 Негізгі көрсеткіштерін ... Е = 6т: П = 3 т/ ... ... ... ... dЖ = ... ... тығыздығы.
Түбінің футеровкасын жөндегенде қолданатын бұрышын санағанда ДСП – ның бұру
бұрышын θ = 45º деп аламыз.
Металл ваннасының тереңдігі:
,
(3.2)
Ванна айнасының ... ... ... құдықшаларда қатты металл шахтасында жарты
электродта балқытқанда сұйық металлдың жиналуына керек металл ваннасының ... ... ... ... ... ... = ҺМ – ҺШ ,
(3.5)
ҺК = 0,39 – 0,09 = 0,3м
Шарлы ... ... ... ... радиусы:
,
(3.7)
Қож ваннасының көлемі қождың санына байланысты:
,
(3.8)
Қож қабатының қалыңдығы:
,
(3.9)
Жұмыс терезесінің ернеуінің деңгейін 20мм қож ... ... ... ... ол металл мен қоджың балқытуының қышқылдану кезеңінде
Һ3 =0,03м деп ... ... ... ... ... ... = ҺМ + ҺШЛ ... = 0,05+0,39 =
0,44м
Ваннаның толық биіктігі (бұру бұрышы 45º)жұмыс терезесінің ... ... = ... ... А – ... қышқыл пештерге [0,38]
Е – пештегі болаттың салмағы, т.
Н = 0,38 * 60,25 = 0,57м
Жұмыс терезесінің ернеуі ... ... ... тесігінің деңгейін жұмыс терезесінің ернеуінің деңгейінен
100мм ... етіп ... Ол ... ... ... қожбен
шайылып кетпес үшін және сұйық металдың апатты шығуынан сақтайды:
Һ4 = 0,05
Ваннаның ... ... ... ... ... ... = ҺГ + Һ4 ... = 0,44+ 0,05 = 0,49м
Пештің балқу кеңістігінің диаметрі .
(3.14)
мұндағы: 20т. дейінгі ... үшін ... ... ... ... Н1 = ... = 0,6D1 ... = 0,6*3,5 = ... Бұру ... ... мен жоба есебі
3.3.1 Бұру механизмін баяндау
Пеш бұру механизмінің белгіленуі ол пештен ... ... ... ң ішіндегісін толық ағызып алуын және қожды ағызғанда пешті ... ... ... ... бұруда оны ағызу шүмегіне қарай 40 - 45º
бұрышта, екінші – жұмыс ... ... 15 – 20 º ... ... ... бұру механизмінің жылдамдығы 1,5 град/ сек – ... ... ... ... – 0,4 – 0,8 ... ... жаққа бұрылғанда пеш беріктігін сақтау керек. Бұрулар белгілі
бір жылдамдықта ... асуы ... ... ... аяғы ... алуы керек. Металды ағызып алғанда қауға кранның ілгішінде, металл
аққанда арақашықтығы жақын болуы ... ... оның ... мен
шашырауы - аз. Сондықтанда пештің шүмегін қозғағанда қауға оның артынан
еруі керек. Мұны оңа ... ... ... қауғаны тек қана тік және тек
қана көлденең қозғалтқанда, екі қозғалысты жүзеге ... ... ,бұл ... ... ... өте көп көңіл бөлуін және епті болуын талап етеді.
Осыған байланысты пештің бұру ... ... ... ... ... ... аз ... қалады. Бұру механизмі астыңғы
және бүйірлі болуы мүмкін. ... бұру ... пеш ... ... ... 1 ... ... бүйіріне бекітілген және шойыннан
құйылған төсекке 5 сүйенеді, олар пеш ... ... ... ... ... пеш ... немесе артқа
бұрылады; оның аяғы ... ... ... мен ... ... үшін ... қамтамасыз етеді. Пешті винт 6 арқылы
бұрады, сегменттегі шарнирлі ... ... 3 ... бұрады және ол
пешті өзіне тартады немесе керісінше, оны тиеу ... ... ... ... ... 9 ... және электродвигатель 10 қозғалады немесе
маховиктің 8 көмегі арқылы ... ... ... ... пеш бұру ... ... байланысты түбі жарылғанда
құртылуынан сақтайды бұл оның негізгі қасиеті болып саталады. ... ... аяғы ... қарай ауысады, бұл артқа қозғалғаннан көрі
жақсырақ. Механизмнің кемшілігі бұрыштарының сезімталдығы, бұл ... ... және пеш ... ауыр ... ... ... ... бүйірлі
тіректер қолданады, сондықтан да қатаңдық сақинасы ... ... ... ... бір ... болуы, ал, пешті тік ось бойынша аударуға онда
пешті бір жаққа қарай бұру күшін момент ... Бұл ... ... ... ... үлкеюіне байланысты аз қолданады,
оларды көбінесе негізі өлшемдері аз пештерде (сиымдылығы 5т – ға ... ... ол ең ... ... және ... Бұру механизмінің жоба есебі
ДСП – ның бұру механизмін есептеу, ДСП (МП) ауырлық күші ... ... ... ... ауырлық күші (МЖ), ДСП – ң тіректі жүру және ... ... ... ... = ± МП ± МЖ ± МО ± МН ... + " моменттің берілген ДСП – ның орнына қайта оралуын көрсетеді, ал " - ... ... ... ... ... ДСП – ның ... ... жұмыс терезесіне қарай бұрылуы.
Бұрылудағы ДСП қозғалысын өзінің осі бойымен ... ... ... нүктесінен үйкеліссіз сырғанауы шартты түрде аламыз.
О1 айналу ... және ... ... ... ... ДСП радиус
– векторы түрінде rO аламыз:
(3.17)
ДСП корпусының симметриялы ... ...... бұру ... α – ... – векторының бұру бұрышы.
ДСП ауырлық салмағының а иығы О1 айналу бұрышына қатысты ДСП
бұру бұрышының γ – ... ...... ... ... ... " - " ... " + " ДСП – ның ... ... ... есепке алып МП моментін ДСП ауырлық күші порожнясын
есептейміз:
Гн · мм ... ... ... ... ... күшін туғызатын сұйық металдың, ДСП
– ның сұйық металл ... ... ... ... - ... ... және ҺМ ... ала отырып есептейміз:
(3.21)
мұндағы: , (2.3) формула бойынша ванна айнасының диаметрін және ... ... ... ... ... аламыз.
Орталық бұрышының сигментінің орта бұрышы (ағызу шүмегіне дейін):
(3.22)
ДСП бұрғанда сұйық металды шарлы сигменттің орташа орталық бұрышы:
(3.23)
Сұйық металл болғандағы ДСП – ның бұру ... ... МО ... ... ... есептейміз:
Мн мм
(3.25)
мұндағы: l = 0.25p – ... ... р = 2.16; ... ... ... - k = (GП ... – екі ... сигменттің соммалық жүгі;
D = 2rO – тіректі дөңгелекті сигменттің ... ... ... мен жоба ... – ол ... ... ол технологиялық жұмыс органдарына,
транспортты, көмекші және басқа машиналарға, механизмдерге ... ... ...... ... бөлігі; жетекті таңдаудан, типінен,
констркуциясынан және параметрінен жасалған процестің ... ... ... құю машиналарының өнімділігі және экономдылығы да ... ... ... ... ... ... және
басқаратын құрылғылар.
Орындайтын құрылғы немесе электрліқозғағыш берілген энергияны
механикалық энергияға айналдырады, ... ... ... ... керекті қозғалу параметрлерін береді.
Бөлетін құрылғы ол орындайтын құрылғыға энергия беріп отыруға керек.
Басқаратын құрылғылар машиналардың жұмыс ... заң ... ... ... [3]
Пештің бұру механизімінің жетегін есептеу
GП – массалы пеш порожнясының кедергі моментін есептеу:
МП = GП * rО = 28 Мн. ... rО - ... ... ... люльканың центрінің радиус векторы
α – радиус векторының бұру бұрышы
φ – бұру бұрышы.
Люльканың қозғалуындағы үйкеліс моменті:
Мн мм ... GП, GМ – пеш ... ... ... – сигментті люльканың радиусы
Е – дөңгелек материалының иілімділік модулі.
Пештің ішкі профилі металдық алғашқы көлемі ... ... ... Һ – ... ... биіктігі,
RВН – шарлы сигменттің ішкі радиусы.
Сұйық металдың бұрғандағы лақтыру моменті:
Мн * ... GM =VM * γM =0,6 – ... ... ...... ... салмағы
n – люлька мен шарлы сигменттің арақашықтығы.
Осы жерден жалпы моменті табамыз:
МОБ = ММ + МК + МП = 3.49 Мн.* ... ... А.И. ... ... ... пешті φ = 45º бұру
бұрышы мен жалпы ... ... = МК + МП = 1,19 Мн * ... бұру ... рейкаға түсіретін күшін табамыз:
(4.8)
мұндағы: l – рейканы ілген нүкте мен сигментті люльканың ... ... ... Басқару және автоматтандыру нобайын жетілдіру
Электрқозғалтқышта тоқтың көбейіп ... ... ... ... ... ... реле , ... және тұрақты тоқтар үшін әр түрлі
конструкцияалуға болады. Электромагнитты реленің сердешниктің 1 ... ... ... ... ... , ол 4 өске ... Ток орамнан
өткен кезде якорь серіппенің ... ... ... Якорь бұрылған
кезде кантакты көпір кантаккта тиеді ,токтың шамасы ... ... ... ... бір ... келтіру үшін орам секциясын
параллел қосамыз, ол кезде тоқ ... ... ... ... реледе
орамның санын көбейтсек ол максималды және ... ... келе ... ... ... ... ... магнитті реле
электр қозғауышы жақсы ... ... ... реле ... ... кантакт орамның тізбегі К1 арқылы қозғалады. PT1жәнеPT2
екі реле транспорматор арқылы TpT1 және TpT2 ... ... ... ... Шекті сиымдылығы 6 ... ... ... 4000 квт
3. Трансформатордың екінші кернеуі 244 – 127 ... ... ... тоғы 6600 ... ... саны 3
6. Тоқ ... 50 ... ... ... ... 750 х ... Электродтардың қозғалу жылдамдығы 1,05 ... 250мм ... ... ... ... 3,25м ... сырғыту уақыты ... ... 40º бұру ... ... ... ... ... ... ... ... Қаптама биіктігі ... ... ... шығыны 10 ... ... ... ... ауа қысымы 3 атм
17. Металл конструкциясының салмағы ... ... ... Құю ... қауіпті және зиянды өндіріс факторларын таңдау
Қазақстан Республикасының 2007 жылы 15-мамырда шыққан еңбекті қорғау
заңы бойынша өндірістік ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін, зияндылығын,
ауыртпалығын, еңбек гигиенасы мен санитариясын және ... ... ... ... анықтайды.[4]
Қызмет беруші осы заң бойынша адам өмірінің қауіпсіздік шараларын
қамтамасыз етуі керек. Ол үшін ... ... ... ... және ... ... ... болдырмау шараларын не олардың
сәйкес нормалардан аспауын қадағалайтын ... ... ... ... заң бойынша әрбір қызметкердің еңбекті ... ... ... ... ... және тағы ... ... қамтитын еңбек қызметі процесінде
қызметкерлердің өмірі мен денсаулығына тигізетін қауіпсіздік ... ... цехы ... өндірістерге қарағанда кауіпсіздігі және зиядылығы көп
цех болып табылады. ... ... ... қауіпсіздікті және
зияндылықты азайту үшін келесі жалпы ережелер қажет болып саналады:
– цехқа қабылданған жұмыскердің жасы ... кіші ... ... ... байқаудан өтуі;
– әрбір жұмыскер белгіленген мерзім ішінде өндірістік ... ... және ... ... ... ... нұсқамалардан
өтіп отыруы;
– жүк көтеретін механизмдер жұмыс істейтін әр ... ... ... ... ... жұмысшы жылсайын электр қауіпсіздігі ережелерін орындауда және
кәсіби біліктілігін артыру үшін жыл сайын тексерістен өтуі;
– ішімдік ішкен және нашалық зат ... ... ... ... өз ... ... бөтен адамды себепсіз өткізбеу;
– әрбір жұмысшының арнаулы жұмыс ... ... егер ... ... ... ... болмаса мастерге хабарлау;
– цех территориясында жүргенде сақ және берілген ... ... ... шығаратын құю цехының жобасындағы еңбекті қорғауға қарсы
факторлар мыналар болып табылады:
– шаң тозаңның шығуы;
– адамға зияны бар ... ... ... ... бөлінуі.
Металды балқыту, құю, өндеу бөлімшелерінде көп мөлшерде жылу бөлінеді.
Металды құю кезіндегі ысу 1490 °С, ... шаң ... 4 мг/м3 ... ... ... 16 Гц. ... ... зиянды заттар АШК-сы 1-кестеде
көрсетілген.
4.1-кесте. Ауаның жұмыс аумағындағы зиянды ... ... ... |АШК, ... ... |Агрегаттық |
|атауы | ... ... ... ... |20 |10 |4 |П ... |200 |100 |4 |П ... |2 |1 |4 |А ... |+5 |3 |2 |П ... қышқылы |10 |5 |3 |П +А ... |0,1 |0,03 |1 |А ... |1 |0,1 |2 |П ... |0,4 |0,05 |2 |А ... |1 |0,1 |2 |П+А ... |0,5 |0,15 |2 |А ... ... |0,01 |0,001 |1 |А ... |0,1 |0,03 |1 |П ... |6 |0,1 |4 |А ... П – бу және газ; ...... ... + А – бу мен ... ... ... + ” – теріге түссе қауіпті. ... ... ... ... ... мәселесін қарастыратын болсақ, құю
цехында технологиялық операция кезінде өте көп мөлшерде шаң-тозаң жаңғырық
пайда ... ... ... ... ... ... тыс көп ... әкеледі. Қышқыл газдар мына себептен пайда
болады:
– қорыту пештеріндегі отынның толық жанбауы;
... суу ... ... шығуы;
– шихта материалдарының жану кезінде.
Жобалу кезінде құю мен қорыту ... ... ... ... болуын қадағалаған жөн. Қорыту бөлімшелерінде шикі
заттарды сақтауға арналған жеке орындар болады.
Құю цехындағы 1 тонна ... алу ... 200-300 мың ккал ... осы ... жартысы құю бөлімшесінде тиеді, жылудың ... ... ... ... ... тиеді. Жылу тең мөлшерде әрбір
жәшіктің өзегінен бөлінеді.
Өзекшені кептіру кезінде адам өміріне зор әсер ететін газдардың болу
себептері:
... ... ... ... қоспаның әсерінен;
– жасанды шайыр катализатордан шығатын будың пайда ... ... ... ... ... және ... кезінде пайда болады.
Қоспа дайындау бөлімшесінде машина құрастырғанда және ... ... ... ... және ... материалдарын
дайындағанда және қоспа дайындағанда шаңның, зиянды газдардың және булардың
рұқсат етілген концентрация нормасын және де жарықтанудың, ... ... ... ... дайындауда шаңды азайту үшін шаңсорғыш құрылғысын немесе
дымқылдап тазалық ... ... ... ... ... ... зиянды факторлардың
бірқатары термиялық өңдеу, шабу ... ... Бұл ... ... операцияларды орындағанда пайда болады: құймаларды өзекше
қоспасынан ... ... құю ... ... ... және ... өңдеу пештерінде өңдегенде.
Термиялық өңдеу, шабу бөлімшесін жобалағанда еңбек шарттары жақсы болуы
үшін келесі қажеттіліктерді қарастырамыз:
- өндіріс ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету керек, яғни
шуды, шаңды, жылуды азайту керек;
- бытыра ағынымен ... ... ... ... ... жеке ... орналасуы керек;
- шабушылардың жұмыс орны жергілікті желдеткіші бар жеке ... жөн: ... ... ауа ... ... ... кескіштер
және үстемелерді сындыратын құрылғылар орналасқан;
- термиялық пештермен жұмыс жасағанда қуаттылығы жоғары желдеткіштерді
және олардың газ шығару сенімділігін ... ету ... ... орналасуы қабырғадан, тіректерден ... және ... ... ені ... ... болу керек.
Құймылардың коррозияға қарсы төзімділігін ... үшін ... ... натрий және үшнатрий фосфат ... ... ... ... ... ... конвейерлерде жүргізіледі,
сондықтан бұл ерітінділердің жарылыс және өрт қауіпсіздігін ... ... ... автоматты өрт сөндіргіштер мен сигнализация болуы шарт.
Шу, діріл зиянды болып ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... ... әртүрлі аурулар тууы мүмкін. Сонымен шу адам
организміне патологиялық өзгерістер туғызып кәсіби аурулар ... ... ... ... ... ... өзгерістер, қол
мен аяқтың жанының кетуі, ішкі ... ... ... ... өзгерістер туады. Бұл ауруларды тербеліс немесе шуыл аурулары
деп атайды.
Санитарлық нормаға сәйкес жұмыс орындарында ауа температурасы ... ... ... (t >10 °C ) 18-25 °C;
Суық мезгілде (t > 10 °С ) 16-23 ... ... 40-50 ... ... 0,2-0,3 м/с, ал суық ... жылдамдылығы 0,2--0,3
м/с.
Электр қауіпсіздігі. Электр тогынан болатын сәтсіз оқиғалар мыналар:
–тогы бар өткізгіштерге кездейсоқ ... ... жер және ... ... ... электр монтаж және жөндеу жұмыстарын кернеу бар кезде және қорғану
құралдарын пайдаланбай жүргізу.
Электр тоғының ... ... ... екі ... бөлінеді:
1. электр зақымдары;
2. электр соққысы.
Электр зақымдары дегеніміз – ... әр ... анық ... ... ... – токтың әсерінен дене еттерінің созылып,
дірілдеп, еріксіз тартылуын айтады. Бұл жағдайда анық ... ... тек ... ... ... ... оның ... істе әрекеті
бұзылып, қан айналу және дем алу процестері бұзылады.
Электр соққысының төрт дәрежесі болады:
1 – адам ... ... ... ... ... дірілдеп, құрысып,
тартылады;
2 – адам естен танады, бұлшық еттер дірілдеп тартылады, бірақ жүрек пен
өкпе жұмыс істейді;
3 – адам ... ... ... пен өкпе ... ... әрекеті бұзылады;
4 – клиникалық өлім (4-6 мин), қан ... және дем алу ... өлім ... ... дем ... ... соғысы, организмнің
ешқандай реакциясы болмайды. Бірақ ... әлі тірі ... Осы ... ... ... ... (жасанды тыныс алдыру, жүрек әрекетін қоздыру)
оны ... ... Ал бұл ... ... өтіп ... ... өлім
биологиялық (шындық) өлімге айналып, адамды тірілтуге ... ... ... ... ... еңбекті қорғау бөлімі жобаланатын шойын құю цехының
технологилық қауіпсіздігің және ... ... ... ... ... оңдағы технологиялық процестердің бүгінгі күн талабына
сай оның ... және ... ... ... Бұл әрбір адам өміріне зияды ... және ... ... ... ішіндегі құю цехтары ерекше орын ... ... ... ... ... қондырғылармен жұмыс істеу кезінде
адам денсаулығына қауіп төндіретін факторлардың көзі болып ... ... ... кезде жаңа технологиялық процестерді қолдануда. Олар
қиын және әртүрлі болды. Бұл процесте әртүрлі зияды ... мен ... ... ... ... ... бар, ... физика-
химиялық әрекет етуші заттар. Бұған қоса әртүрлі технологиялық қондырғылар
пайдалынады. Бұл да әрине қауіпті жағдай туғыздың көзіне ... ... ... ... шаң шығуын толық немесе барынша болдырмайтын технологиялық
процестерді қолдану;
- шаң шығатын ... ... және ... оларды
алыстан басқару;
- өндіріс бөлмелерінде табиғи және жасанды вентиляция орнату.
Кәсіби улануға қарсы шаралар:
- өндірістен зиянды заттарды жою немесе ... ... ... ... ... механикаландыру және
автоматтандыру, оларды алыстан басқару;
- өндіріс бөлмелерін тиімді жалпы ауа алмасу вентиляциясымен
жабдықтау;
- жұмыс зоналарында пайда болатын зиянды заттардың мөлшерін үздіксіз
бақылап ... ... ... металл бөлшектерді басқа түрлі бөлшектермен алмастыру;
- қажалатын бөлшектерді уақытында майдап отыру;
- дыбыс сіңіру;
- дыбысты ... ... ... дербес қорғану құралдарын қолдану;
- шулы цехтардың айналасына ... ... шулы ... ... ... ық ... ... жұмыскерлердің еңбек және демалу режимін дұрыс ұйымдастыру;
Дірілден қорғану шаралары:
- діріл сіңіру
- ... ... бұл ... ... ... ... діріл туғызатын машиналар мен механизмдерді алыстан басқару:
- жұмыскерлермен физиологиялық сақтандыру процедуралар жүргізу (массаж,
сәулемен емдеу т.б.).
Жұмыс орындарында ... ... ... және ... ... ... ... жылулық теңдікті сақтау үшін көптеген шаралар
қолданылады. Дене қызуына қарсы шаралар – жылудың болу жолына қорғаныш
қалқан қою; жылу шығаратын процестерді алыстан ... ... ... жеке ... орнату; ыстық цехтарда ішетін сусын
ұйымдастыру.
Өндіріс жарығына келесі негізгі талаптар қойылады:
- жұмыс орындарында жарықтылық, ... ... ... ... жағдайына сәйкес болуы;
- жарық жұмыс орындарында және айналадағы кеңістікте бірдей таралуы;
- жарық ... көз ... ... жарқыл туғызбауы;
- жұмыс зоналарында өте қараңғы көлеңкелер болмауы;
- жарықтылықтың ... ... ... ... ... жарық қондырулары пайдалануда сенімді, үздіксіз жұмыс істейтіндер
болуы;
- табиғи және жасанды жарық қондыруларын ... ... ... ... ... ... ... машиналар мен механизмдерді алыстан басқару;
- шулы цехтардың айналасына ағаштар егу;
- агрегаттарды уақытында ... ... ... ... физиологиялық сақтандыру процедураларын жүргізу
(массаж, сәулемен емдеу, витаминдер беру т.б.)
Қауіпсіздік техникасы. Тазартқыш бытыра лақтыратын және бытыра ... стол және ... ... ... ... ... шаңның шығуын болдыпмайтын арнайы қоршаулар, және жұмыскерлердің
қауіпсіздігін қамтамасыздандыратын блокты құрылыстар құрастыру керек.
Құйманы құмнан сығылған ауамен ... ... кесу үшін ... ... ... ... алаңында киім және аяқ киімді ретке келтіру қажет және ... ... және үй аяқ ... ... ... ... тиым салынады және
де өз мөлшері емес жыртық ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтың жұмыс қаблілеттігін және түзеулігін тексеру
керек; жұмысқа қажетті шикізаттардың ... ... ... ... және т.б.
Жұмыс кезінде әкімшілік тапсырған жұмыс қана орындалуы керек. Егер де
жаңа жұмыс тапсырылса, қосымша инструктаж жүргізуі талап етіледі. Жұмыс
кезіндегі ... ... ... мен ... ... өз жұмыс
орнынан кептеу; қызмет көрсететін құрал-жабдықтар зонасына бөтен адамды
кіргізбеу; желдеткіш жүйелерінің жұмыс істеуін байқау; берілген құрал-
жабдықтарды инструкцияларымен басқару ... ... ... ... сөндіру; жұмыс орнын ретке
келтіру; құрал-жабдықты тазарту,өндірістің қоқыстарын арнайы контейнерге
салу, арнайы орынға құрал- сайманды ... ... қою; ... ... ... ... арнайы киімді шешіп, тазартып жеке шкафқа қою;
душты ... ... ... құрал- жабдықтарды қадағалап бақылау.
4.3 Учаскедегі жасанды жарықтылықтың есебі
12х30х6 көлемді учаскіге жарықтылығы Еn=300лк құру ... ... ... ... шағылу коэффициенті Ртөб - 70% және қабырға сәйкес Рқаб -
50%. Жарық түсіру үшін ЛДОР шырағы ЛБ үлгідегі шамдарды қолданамыз.
1. ... ... ... ... ... емес коэффициенті
Мұндағы Еорт-учаскенің орташа жарықтылығы, лк;
Емин- учаскенің минималды жарықтылығы, лк.
Бөлме индексі i = 1.43 ... ... ... ... мына ... ... = 65%.
2.Учаске ені бойынша шырақтарды төрт қатарға орналастырамыз(Nр = 4)
3. Әр қатарға қажетті ... ... ... S – ... ... ... Егер шыраққа қуаттылығы 40Вт және жарық ағымы Фл = 3000 лм екі ЛБ
шамын орнатсақ (n = 2), онда ... ... ... саны ... ... ... жалпы шырақтар саны:
∑ N=NP* N,
∑ N=4* 12=48 дана
3. Еңбек қауіпсіздігі
Электр қауіпсіздігі. Қазіргі техника электр энергияны қолданумен
үзіліссіз байланыста. Қауіпсіздік ... ... ... ... дұрыс қызмет етпеу адамдарды электр тоғымен жарақаттау
мүмкін. Электравма себептері болып, кернеу астындағы тоқ ... ... тиіп ... ... ... дәрежесі адамның түскен кернеудің мәніне тәуелді,
тоқ әсерінің уақытына және ... ... ... ... бөліктерге тиген кезде жарақат қауіпі электржабдықтау
желісінің түрінен тәуелді. Өте қауіпті үш фазалы ... ... ... бір ... екі ... ... тиіп кету сонымен қатар
оқшаланған ... екі ... ... ... ... тоқ ... бөліктеріне тиіп кету
мүмкіндігін болдыртпауы келесіден тұрады:
-кернеу астында жұмыс жүргізбеу(тексеру мен өлшеу ... ... ... ... тиіп кетуге тыс жерге жоғарыға
орнату. Егер бұл қажеттілікті орындау мүмкін болмаса, онда тоқ ... ... жабу ... ... ... ... емес ... автоматты
түрде болдыртпауы;
-жеке меншік қорғаныс заттарын қолдану.
Негізгі шаралар, әлектр құрал-жабдықтарынын конструктивті бөліктеріне
тиіп кету ... ... ... ... ететін, олар
оқшалағанның бұзылуы үшін кернеу ... ... ... ... ... ... ... айырбастауында, оқшалағанның
төмен кедергісіне иемденетін, ... ... және ... деп ... ... қаңқаларын контурмен әдей
қосуын, жермен тікелей байланысын иемденетін айтады.
Электротоғынан ... ... ... ... ... бар өткізгіштерге кездейсоқ тиісу. 2.Қорғаныш жер жалғасуының
немесе автоматтық ажыратудың ... не оның ... ... ... және ... ... ... бар кезде және қорғану
құралдарын пайдаланбау жүргізу.
Электртоғының организмге тигізетін әсері 2 топқа бөлінеді:
І. Электр зақымдары.
2. ... ... ... ... дененің әр жерінде оның білінген
жарақаттары. Электр соққысы деп тоқтың ... дене ... ... ... ... ... ... шаралары. Өрт қауіпсіздігі құю ... ... ... бірі болып саналады.
Құю цехында негізінен өрт қаупі мен құрлыс қаупі балқыған метал ... отқа ... ... мен ... ... дұрыс пайдаланбаған жағдайда
қауіпті өрт пен жарылыс қаупін тудырады.
Өрттің алдын алу үшін ... ... ... ... шаралары,
техникалық қауіпсіздікті сақтау және ескертулер саналады.
Құю цехының өрт қаупі бар деген бөлімшелерінде қауіпті ... ... ... ашық от және ... ауа ... белгілі
нормадан асуы; оттегі концентрациясының азаюы және тағы басқалары.
Жанудың негізі үш фактордан ... ... ... ... және ... ... Тұтану материалдарына қатты, сұйық және
газ тәрізді ... ... Құю ... бұл ... ... немесе пласмастан жасалған жабдықтар, балқыған сұйық метал, әртүрлі
сұйық мұнай өнімдері, газ балондары, ферроқорытпалардан шыққан ... және тағы ... ... ... ... ... оты, ... электрлік
шағылыстар, балқыған метал тағы басқалар ... ... ... үшін құю ... ... ... құрал –
жабдықтың жұмыс істеуі автоматтандырылған және механикаландырылған болуы
қажет.
Балқыту бөлімшесінде өрт ... және ... ... ... ...... ... доғалы пеш. Пештегі сұйық металды құю процесі
кезінде дымқыл тисе жарылыс болады. ... ... ... сұйық металды
тасымалдағанда оның айналасында тез жанғыш сұйықтардың орналасуынан ... ... ... ... Пеш электр энергиясымен жұмыс істейтіндіктен
пеш жұмысының ақауынан өрт қаупі туындайды. ... тез ... ... шекті концентрациялық нормасынан асқан жағдайда өрт және жарылыс
пайда болады.
Өрт қауіпсіздігінің алдын алу үшін цех ... ... ... өрт ... ... ... ... категорияға жататынын анықтау өте маңызды. Осы ретте
бөлімшелерді категорияларға сай керекті құрал – ... ... ... ... және өрт ... бар шихта материалдары мен сұйық
және газ ... ... ... ... ... ... керек.
Қоймалардағы жарылыс және өрт қаупіне Б, В категориялары ... бұл ... ... технологиялық өрт сөндіргіш жабдықтармен
жабдықталуы қажет.
Құю цехын өрт қауіпсіздік техникасымен жабдықтауда әрбір ... ... ...... жабдықтаймыз. Құю цехын қорғау үшін
келесі өрт қауіпсіздік құрал – жабдықтарымен жабдықтаймыз: өрт ... өрт ... өрт және ... сигнализациясының ортасы; өрт
құрал – жабдықтары; қол ...... ... ... ... ... материалдарына: су, су буы, инертті газдар, минералдық
ұнтақтар, құм, топырақтар пайдаланылады.
Бұл өрт сөндіру ...... ... өрт ... бар ... ... жабдықтың жанында болуы міндетті. Құрал – жабдықтар
сәйкес категорияларға байланысты ... ... ... ... ... жұмыскер өрт сөндіру құрылғыларымен жұмыс
істей білуі міндетті. Сонымен қатар ... ... ... ... басты қағида ретінде сақтауы және жыл сайын өрт ... ... ... өтіп ... керек.
5. Өнеркәсіп экологиясы
5.1 ҚҚМЗ – нің қоршаған орта жағдайын талдау
Дипломдық жобаның қоршаған ... ... ... ... ... жасау заводын» қарастырамыз. Бұл заводтың құрамына келесілер жатады:
құю цехы, жөндеу механикалық ... ... ... ... ... ... жөндеу цехтары.
Қоршаған ортаны қорғау барысында осы цехтар атмосфераға және айналадағы
ортаға қаншалықты ... лас ... ... оның бөліну көздерін және
олардың жоқ болуын немесе қайта пайдалануын ... да ... ... ... белгілі мөлшерде немесе мөлшерден
тыс қоршаған ортаға зиянды қалдықтар мен шаңдар, газдар бөлетіні белгілі.
Сондықтан айналадағы ... ... ... үшін ... жасау өндірістері
бүгінгі күн талабына сай автоматтандырылған және механикаландырылған ... ... ... ... ... өндірістен шыққан қалдықтарды
айналадағы ортаға тастамай оларды қайта жаңартып ... ... ... ... ... басты жолдары.
Қазақстан Республикасының заңы бойынша қазіргі кезде қоршаған орта
экологиясын қорғау және өндіріс агрегаттарынан бөлініп шығатын лас, ... ... ... нормалары анықталған. Осы заң бойынша әрбір
өндіріс ошағы ... ... ... ... ... ... ... күн талабына сай құрал-жабдықтармен жабдықталуы қажет.
Дипломдық жобада ... ҚҚМЗ ... ... ... ортаны материалдық және энергетикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... суға және ... ... тасталуы, газ тәрізді, сұйық және қатты заттардың
химиялық әрекеттесу ... оның ... ... ... ... және ... орта өзара әрекеттікке түсіп ластанады.
Ал энергетикалық ластануға атмосфераға және қоршаған ортаға көп мөлшерде
жылу, ... шу ... ... сәулелерді бөлу жатады.
Жөндеу механикалық заводындағы цехтар ... ... ... ... ... Олар ... ... шаңдар мен газдарды, метал
үгінділерін және ... ... ... цехтардың ішіндегі құю цехы атмосфераны көп мөлшерде ластайды. ... ... ... ... көзі болып болат балқытқыш пештері, қоспа
дайындауда, тасымалдау құралдарында, сілку торларында, қалып ... ... және ... ... ... ... ... болып
табылады.
Балқыту агрегаттары тұрақты токты электр доғалы пештеріне ... ... көп ... ... бөлініп шығады. Пештердің балқуы
кезінде және құю кезінде қоршаған ... және ... ... ... ... азот және оның ... сутек, аэрозолдар, темірдің
және марганецтің тотықтарын, су буын тағы басқа көптеген зияндылықтарды
бөледі.
Құю цехының ең шаң ... ... ... ... бөлімшесі болып
табылады. Қоспа ... ... ... ... ... ... және ... құрылғыларынан көп
мөлшерде кварц шаңы , сульфиттер, катализаторлардың химиялық әрекеттесу
нәтижесінде зияндылығы ... ... ... бөлініп шығады.
Қалыптау бөлімінде қалыптарды ... ... ... ... ... ... орта жағдайына және атмосфераға шаңдар, су буы,
сутек, көп мөлшерде көміртек тотығы әртүрлі ... ... ... ... әрбір құрал-жабдықта жұмыс істейтін жқмысшылардың жұмыс аймағын
және цех бойынша ... таза ... үшін ... ... және ... ... желдеткіш, сорғыш, алмастырғыш құрал жабдықтар орналасады. Бірақ та
осы цех бойынша ... ... ... мен ... ... ... ... әсерінен қоршаған орта жағдайында тепе-теңдік заңдылығы
бұзылып, жалпы ауаның ластануы пайда ... Ол үшін ... ... ... ... газдарды қайта пайдалану жолдарын қарастыру керек.
Жөндеу механикалық цехындағы және құймаларды өңдеу цехтарында қауіпті
экологиялық ластаушылар:индустриалды майлар, ... ... және ... ... қалдықтар болып металл үгінділері, шлактар, күлдер,
шламдар, сүзіп ... ... және ... ... ... ... ... қалдықтарға құю жүйелерінің элементтері, шлактар,
төгілген металдар т.б жатады. Ал механикалық ... ... ... және үгінділер жатады. Машина жасау өндірістерінде 1 тонна
металдан 260 кг ... ... ... кезінде адам организмі үшін көптеген металдардың
зиянды үгінді шаңдары аса қауіпті болып келеді.
Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... суларды ластаудың көзі болып
құм, қабыршақтар, металл жоңқалары,шаң, ... ... ... ... ... қатар металдарды термо өңдегенде, металды прокаттағанда,
металды қысыммен ... ... ... ... және ... да ... ... цехында өндіріс суларын кокиль қалыптарын суытқанда, құймаларды
гидравликалық жолмен тазалағанда, құймаларды ... лас ... ... ... пештерінде құймаларды салқындатқан уақыттарда
суларда құйма бетіне жабысқан зиянды қоспалар, әсіресе, құрамында әртүрлі
химиялық ... бар ... ... ... ... ... кезінде пайда болған мұнай өнімдері, металл үгінділері ... ... ... өңдеу, электромеханикалық тау-кен жабдықтарын
жөндегенде олардың бетіне жабысқан, ... ... ... және мұнай
өнімдерінің ластарынан тазалағанда өндіріс суын пайдаланады.
Сондықтан өндірісте пайдаланған суды екінші бір суға ... ... ... ... ... ... оң ... тигізеді. Сулардағы
қатты заттар ... ... алу үшін ... ... ... т.б. ... Ал суларды майлы өнімдерінен тазалау үшін
механикалық бөлгіштер, ... ... ... әдістермен тазалайды.
Тіршілік ортасын қорғау үшін машина жасау өндірісінде көптеген шаралар
қолданылады. Атмосфераның ... оның ... ... және ... ... ... ... газдарды тазалау үшін және азайту үшін келесі
факторларды қарастырамыз: ... ... ... ... ... және ... ағындалардың параметрлері; газ ағындарын
пайдаланудың варианттары.
Технологиялық газдарды ... ... ... ... ағынын ылғалдатқыштар және тазалағыш электрофильтрлар қолданады.
Шаңдарды, газдарды тазартқанда бірінші кезекте құрамындағы кесек
бөлшектерден тазартады. ... ... ... инерциалды шаңсорғыштар,
фильтрлер және электрофильтрлер жатады.
Газ тәрізді ... ... ... ... ... ... ... қолданады.
Құю цехының балқыту ... ... ... ... доғалы
пештеріндегі шаң және ... ... ... ... сорғыштарды
пайдаланады.
Қалыптау, сілку, қоспа дайындау бөлімшелерінен шыққан көп мөлшердегі
шаңдар, ... ... ... ... ... цехтық желдеткіш
арқылы қосылып, ондағы сүзілген шаң бөлшектері іріктеліп алынады.
Шаңдарды сүзіп алатын және зиянды ... ... алу ... ... жұмысы сенімді әрі дұрыс жұмыс істеуі қажет.
Құрал-жабдықтар жұмысын әрқашан бақылап және шынақтардағы шаң ... ... ... және ... сүзетін құрылғылар агрегаттың қандай зияндылықтар
және қандай мөлшерде зиянды заттар ... ... соң ғана ... ... жабдықтарымен жабдықталуы қажет. Пайдаланатын құрал-жабдықтар
барынша механикаландырылған, автоматтандырылған ... ... Құю ... шаң және зиянды газдарды шығару мөлшерінің есебі
Құю цехының балқыту бөлімшесіндегі ... және ... ... көп
мөлщерде шығарылу көзі болып тұрақты токты электр ... пеші ... ... ... ... ... ... шихта материалдарын салғанда көп
мөлшердегі шаң цех ортасына және ... ... ... ... ... ... ... және пештен сұйық металды шөмішке құйған кезде көп
мөлшерде жылу , зиянды газдар бөлініп шығады.
Балқыту бөлімшесінде ... екі пеш ... ... ... 6
тонналық. Пештердің барлығы тұрақты токты электр ... ... ... ... осы ... ... ... қанша мөлшерде шаң,
көміртек оттегісін және азот оттегісін бөлетінін есептейміз.
n = qDβ*( 1- η), кг/ ... q – жеке ... ... ... ... ... ... т ;
D – электр доғалы пешінің есептелген өнімділігі, т/ сағ;
β – балқыту жағдайын ... ... ... ...... ... ... орта жағдайында
нәтежиелігі.
15 000 тонна кезіндегі агрегаттың есептеуіш өндірілуі жылына 250 ... ... 2 ... ... 6 ... ... тон/ауысым
30/6=5 т/сағ
Төмендегі 1-кестеде сиымдылықтары 6 тонналық пеш үшін 1 - ... ... ...... 6 ... ... ... көрсеткіштері
| |Пеш ... кг/т | | ... ... т |D, | |β |η |
| | ... | | | |
| | | |шаң ... ... | | |
| | | | ... ... | | |
|1 |6 |2,7 |9,2 |1,4 |0,27 |0,8 ... ... ... доғалы пешінің жоғарыдағы келтірілген 5.1- кестедегі
мәндері бойынша қанша мөлшерде шаң, ... ... және ... 5.1 – ... ... = ... =5,76 кг/сағ;
көміртегі:
n6= 1,4*2,7*0,8*(1 – 0,71) = 0,88 кг/сағ;
азот:
n6= 0,27*2,7*0,8*(1 – 0,71) = 0,17 кг/ сағ.
Электр доғалы пеш ... 12 ... ... ... ... ... ... күндер саны-250.
Шаңның толық жылына бөлінетін мөлшерін мынадан көруге болады, ... n - ... 1 ... ... шаң, ... оттегісі және азот
мөлшері, кг/т ;
t – пештің жұмыс істеу уақыты;
к - цехтағы жұмыс істейтін смена саны;
ж – пештің 1 ... ... ... уақыты.
Сиымдылығы 6 тонналық пештердің жылына қанша шаң, ... ... азот ... 5.2 – ... ... :
n6 = 5,76*6*2*305 = 21081 кг/сағ ( 21,081 ... = 0,88* 6*2*305 =3220 ... ( 3,22 ... = ... =622 ... (0,622т/жыл.
Құю цехындағы барлық жылдық қалдықтардың қосындысы:
, т/жыл
(5,3)
21,081+3,22+0,622=24,92 ... ... ... жою және ... ... ... ... қандайда болмасын тауарларды, заттарды, бұйымдарды
технологиялық процесс арқылы өткізіп, өндіргенде олардың қалдықтары қалады.
Бұл ... ... ... арнайы жерлерге апарылады, жер астына
көміледі, маңында су қоймалары сияқтылар болса, сонда ... ... ... ... құю, ... ... ... заттар, бір сөзбен
айтқанда ол қалдықтардан құтылу үшін ... ... ... етеді. Бұл
тасымалдау қазіргі заманда транспорттық техникалармен едәуір жеңілдетілуде.
Табиғи ортаны таза сақтау жөніндегі шараларды ... ... ... жатқан ғылыми-техникалық оңтайлы түрлерін пайдалана отырып
экологиямыздың ... ... ... ... ... ... жарамсыз ластаушы, зиянды жабдықтарды, олардың ... ... ... ... қолдануға, яғни құрылыс орындарына,
жол жөндеу жұмыстарында және де тағы ... ... ... ортамызды
қорғау проблемаларын жеңілдетуге аз қалдық бөлетін ... ... ... ... ... бір ... ... қолдану,
оларды жаңаша материалдар ретінде қолдану керек.
Өндіріс орындарында көптеген жұмыс ... ... ... сусымалы заттарды тасымалдау – сияқты процестерді жиі ұшыратуға
болады. Мұндай ... ... ... ... ұнтақталуынан, шаң-
тозаң әуеге көтеріліп, құнды заттар бір жағынан шығынға ұшыраса, ... сол ... ... ... ... ... ... жалпы алатын аудан беті үлкен болғандықтан,
бастапқы заттарға қарағанда ол ... және ... ... ... ... шаң-тозаңды ұстайтын қондырғы, құрылғылардың жұмысы,
төмендегідей қасиеттерге негізделген:
арнаулы аппараттан ... ... өту ... ... күшінің
әсерінен шөгуіне;
центрге тартқыш күш әсері арқылы шөгуіне;
бөлшектердің газ ағынымен қозғалу барысында, ыдыс қабырғасына қонып
шөгуіне;
электр тогының ... яғни ... газ ... ... зарядтап, олардың электродқа қону нәтижесінде.
Шаң-тозаңнан арылу мақсатында, өндірісте ... ... ... ... ... тартқыш қондырғылардың ең басты
қөрсеткіші болып – оның ... ... ... алынады. Бұл шама,
негізінен шаң-тозаң қасиетімен газ ағынының параметрлеріне тәуелді.
Газды шаң-тозаңнан айыру барысында, оның ылғалдылығы ерекше маңызға ... ... газ ... ... 20 % ... ... шаң
тазартқыш құралдың ішінде су буы ... ... ... материалдарын
дымқылдайды. Матадан жасалған сүзгі бетінің дымқылдануы және оның бетіне
шаң-тозаңның қонуы сүзгі көздерінің бұлғануына әкеліп ... яғни оның ... ... ... Дәл ... жағдай электр сүзгілер, циклондар
үшін де орын ... ... ... сапасын күрт төмендетеді.
Өндірісте әр түрлі технологиялық процесстер барысында түзілген газдарды
қоспадан тазарту үшін негізінен екі түрлі тәсіл қолданылады. Олар: ... ... және ... қатысуынсыз тазалау. Катализатор
қатысымен тазалау ... газ ... ... қоспалар өзге бір оңай
бөлінетін заттарға айналдырылады, ал катализатор ... ... газ ... ... сұйық күйге айналдырылады немесе сұйық қатты
күйіндегі заттар бойына сіңіріледі.
Қазіргі көп тонналық ... өте көп ... ... ... ... ... ... Табиғаттың мұндай көп мөлшердегі суды
тазалауға шамасы келмейді. Бұл судағы оттегінің ... ... ... ал ол ... ... ... жойылуына әкеліп соғады. Құрамында
оңай ... ... ... бар ... ... ... биологиялық әдістер кеңінен қолданылып жүр. ... ... ... ... ... ... ... бактериялар
комплексінің, органикалық заттардың ыдырауына негізделген.
Қара металургия өнеркәсібінде қайтадан ... ... ... ... ... қалдықтар бар. Олар:
Электрод сынықтары;
Күл;
Отқа төзімді материалдар қалдықтары;
Күйген қалып қоспалары;
Бояу ... ... ... ... ... қалдықтар;
Жарамсыз құймалар, металл сынықтары, металл ұнтағы, құю ... ... ... ... қышқылдар.
Осы жоғарыдағы тізімдегі мысалға келтірген қалдықтарды қайта ... ... ... ... ... ... ... келтірілген қалдықтардың арасында қауіп ... өте ... ... ... үшін ... ... қолдануымыз керек, осы
мәселелерді төменде қарастырып айтып өтсек:
Электрод ... ... таза ... ... ол ... ... майдың белгілі мөлшерін қосып, үлгілердің қалыпқа
жабыспау мақсатында қолдануға болады немесе оны ... ... ... ... ... кең ... ... мысалы цемент құрамының
көпшілігі күл болып табылады.
Отқа төзімді материалдарды қайтадан ... ... отқа ... ... шикізат ретінде қолдануға болады.
Күйген қалып қоспасын жаңа ... ... ... ... ... құраушысы болып, өз қасиеттерін өзгертпейтін кварц құмы ... оны ... ... ... де ... ... жаңғыртуға ұшыратамыз немесе оны арнайы жабдықталған
полигондарға апарып көму керек.
Опокалар мен ... ... ... жарамаса, оларды да арнайы
жабдықталған полигондарға көмеміз.
Құю шлактарын құрылыс саласында жеңіл ... ... ... ... ... ... ұнтақтап ағаш плиталарын ... ... ... ... ... ... қоспасына қосуға пайдаланылады.
Қағаз қалдықтарын макулатураға тапсыруға береді.
Тұбалардан фильтрлеу арқылы әртүрлі химиялық элементтер аламыз.
Еріткіш қалдықтарын сол ... ... ... ... ... ... санитарлы және өрт қауіпсіздігі органдарымен
арнайы келісімге отырып жабдықталған полигондарда жоюға болады.
Жарамсыз ... ... ... металл ұнтақтарын, құю
жүйелерін, металл қалдықтарын шихта ... ... ... ... ... ... полигондарға көміп тастаймыз.
Автокөлік шиналарын соққыға қарсы тоқтатқыш ретінде немесе ... ... ... ... ... ... жинап, жаңғыртуға ұшыратып, шикізат ... ... ... ... ... ... ... қышқылдардан минералды тыңайтқыштар шығаруға болады.
Шаңды, газдардың өндірісте шығуын азайту үшін цехтарда пайдаланатын
құрал-жабдықтар барынша механикаландырылып және ... ... құю ... ... балқыту бөлімшесінде бұрын айнымалы токты
электр доғалы пеші ... ... жаңа ... ... ... электр доғалы
пешінің жобасы қарастырылған. Бұл тұрақты ... ... ... ... ... ... көп тиімді. Себебі тұрақта токты ... 6 ... пеш үшін ... шаң ... – 0,7914 г/с, ал ... ... шегі – 0,9853 г/с, ал Мn-тың шығуы – 0,026562 г/с, ал рұқсат
етілген шегі – 0,1486 г/с. Сонымен ... бұл ... кему және ... ... %-ке ... Бұл ... 50-60 кг металдың ауаға ұшып
кетпеу үнемделгенін көрсетеді және де ферромарганецті үнемдеу 11,6 ... ... ... ... ... ... ресурстарды көп
үнемдейтін және экологиялық жағынан таза агрегаттарды пайдалану керек.
Құю цехында сонымен қатар пайдаланған қалып қоспасын шығындамай ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған.
Жоғарыдағы мәселелерді қолдану өндірістегі қалдықтарды ... ... ... ... ол қалдықсыз технологиялық процесіне,
қоршаған ортаның проблемаларының шешілуіне үлкен жеңілдік болады. Қайта
пайдалану ... ... ғана ... ... ... де ... ... техника-экономикалық негіздемесі
6.1 Жоба үшін бастапқы деректері және тән ерекшеліктері
Сериялы өндірісте орташа құймаларды көбінесе дымқыл құм ... ... ... Бұл ... ... құны ең ... өнім алуға мүмкіндік
береді, себебі құрғатқыш ... құру ... ... оны қондыру үшін
алаң және отынның қосымша шығыны ... ... ... ... ... ... қысқартылады, ал құйма дәлдігі мен сапасы қанағатттанарлық
болады. Демек, негізгі технологиялық ... ... ... бір реттік
дымқыл құм қалыптарға құю тәсілін таңдаймыз.
Жылына 15 мың тонна жарамды болат құймалары өңдіріледі. Ол үшін ... ... ... ... жетілдірілген,
механикаландарылған және автоматтандырылған ... ... Құю ... құрал-жабдықтар өз ретімен технологиялық жағдайда орналасуы
қажет.
Есептеу үшін екі ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу уақытының жылдық нақты қоры 3975 сағ болып шығады
[1].
41 сағаттық ... ... және ... ... 24 ... ... ... орындау кезінде бір жұмысшының номиналды жылдық уақыт ... ... теп ... ... Цех ... күрделі шығындар есептеу
6.2.1 Цехтың өндіріс ғимаратына күрделі салымдар
Цех ғимаратына ... ... және ... ... ... үшін цех ... ескеруіміз қажет. Цех бөлек тұрған ғимаратта
орналасады. Шихта дайындау және балқыту бөлімшелері цехтың ұзындығы 66 ... 54 м екі ... ... ... ... ... 66 м үш ... пролетта орналасады. Цех ғимаратының жалпы габариті 120 × 66 ... ... 7920 ... және ... ... ... ... құю цехы
ғимаратының 1 м2-нің ірілендірген құны 20 000 теңге болады деп саңаймыз.
Амортизация нормасын ... ету ... ... ... тағайындаймыз,
алайда ол Қазақстан Республикасында белгіленген шекті нормасын аспау керек.
Бүкіл есептеулерді 6.1-кестеге толтырамыз.
6.1-кесте – Цех ғимаратына ... ... ... мен ... ведомосы.
|Атауы |Цех |1 м2 ... ... ... |ың ... |ция |ық |
| |м2 |мың тг |мың тг ... ... |
| | | | |% |мың тг ... |7920 |20 |158400 |7 |11088 ... | | | | | ... | | | | | ... Цех құрал-жабдығына күрделі шығындар
Құрал-жабдықтардың үлгілері, саны және қысқаша техникалық сипаттамалары
жобаның 1-бөлімінде берілген еді. Балқыту, ... ... ... жасау,
өзекше алу, термиялық өңдеу-кесу-тазарту бөлімшелерінің қондырғылары
технологиялық құрал-жабдықтарға жатады. Цех ... ... ... ... ... және көтергіш-тасымалдау көліктің
күрделі шығындар сомасынан құралады [25].
Жабдық бірлігінің баланстық құны мына ... ... ... = Ц0 (1 + ... ... Ц0 ... ... ...... сатып алумен байланысты көліктік-дайындау шығындарын
есептейтін коэффицент, құрылыс шығындарына шығындар, σт.с.м. = 0,2 [26].
Есептеулер цехтың әрбір ... ... ... көрсетілген.
6.2-кесте – Болат балқыту цехы құрал-жабдығының тізімі.
|Құрал-жабдық |Үлгісі ... ... ... ... | ... |құны, |құны |тиза|иялық |
| | | |мың тг |мың тг |мың тг |ция ... | | | | | ... ... |
| | | | | | ... тг |
| | | | | | |% | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... ... ... |
|1 ... ... ... |3 |1 500 |4 500 ... |10 |450,00 ... | | | | | | | |
|2 ... тарату | |1 |310 |310 |372,0 |10 |31,0 ... | | | | | | | |
|3 ... құю | |1 |420 |420 |504,0 |10 |42,00 ... | | | | | | | |
|4 ... | |1 |80 |80 |96,0 |10 |8,00 ... | | | | | | | |
|5 ... | |1 |6 000 |6 000 ... |10 |600,00 |
|қалып жасау | | | | | | | ... | | | | | | | |
|6 ... ... ... |340 |680 |816,0 |10 |68,00 ... | | | | | | | |
|7 ... | |1 |60 |60 |72,0 |10 |6,00 ... | | | | | | | |
|8 ... |15170 |1 |150 |150 |180,0 |10 |15,00 ... | | | | | | | |
|9 ... | |1 |60 |60 |72,0 |10 |6,00 ... | | | | | | | ... ... | |2 |45 |90 |108,0 |10 |9,00 ... ... | | | | | | | ... | |14| |12 350 ... |10 |1 235,00 |
|Б. Көмекші құрал-жабдық |
|1 ... | |2 |50 |100 |120,0 |10 |10,00 ... ... | | | | | | | |
|2 ... | |4 |90 |360 |432,0 |10 |36,00 ... пеші | | | | | | | |
|3 ... | |1 |70 |70 |84,0 |10 |7,00 ... | | | | | | | |
|4 ... | |1 |50 |50 |60,0 |10 |5,00 ... | | | | | | | |
|5 Құю ... |6 |2 |12 |14,4 |10 |1,20 ... | |13 | |592 |710,4 | |59,20 ... ... ... |
|1 ... | |2 |20 |40 |48,0 |10 |4,00 ... | | | | | | | |
|2 ... кран |Q = 5 т |2 |35 |70 |84,0 |10 |7,00 |
|3 ... кран |Q = 15 т|4 |50 |200 |240,0 |10 |20,00 |
|4 ... кран |Q = 20 т|4 |70 |280 |336,0 |10 |28,00 |
|5 ... | |1 |180 |180 |216,0 |10 |18,00 ... | | | | | | | ... | | | | | | | |
|6 ... | |1 |70 |70 |84,0 |10 |7,00 ... | | | | | | | |
|7 ... беру | |2 |40 |80 |96,0 |10 |8,00 ... | | | | | | | ... | |10 | |920 ... |15 |92,00 ... цех | | | |13 862 ... | ... ... | | | | | | | ... ... және ... ... ... ... цехының бухгалтерия мәліметтері бойынша алынған қосымша
жабдықты қосады.
6.2.3 Жабдыққа, өндіріс ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін 1 т болат құймасы
үшін 150 теңгені ... ... ... ... ... ведомостысын іске асырамыз.
6.3-кесте – Жабдыққа, құрал-сайманға, керек-жараққа және амортизациялық
жарнаға күрделі салымдар ведомостысы.
|Атауы ... ... ... ... ... |1 т ... |ция |ық |
| ... |келетін қажет|мың тг |мөлшері, |аударымдар, |
| ... тг | |% |мың тг |
| |асы | | | | ... |15 000 |150 |3 240 |12,5 |405 ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... Цех ... ... күрделі шығындар
6.4-кестеге негізінде цехтың негізгі өндірістік қорларына күрделі
түсімдердің жиынтық ведомосы құрастырылады.
|Атауы ... ... ... ... |
| |мың тг ... мың тг |
|Ғимарат ... ... ... ... ... ... және инвентарь |3 240,0 |405,00 ... ... ... ...... ... мен амортизациялық аударымдардың жиынтық
ведомосы.
6.3 Құю цехындағы жұмысшылардың санын есептеу
6.3.1 Негізгі өндіріс жұмыскерлерінің санын есептеу
Құю ... ... ... ... ... ... формула бойынша
анықтаймыз:
Rнж = Паг × р × n × Fн / Fк, адам ... Паг – ... ... ... саны ... ... ... = 14;
р – ауысым бойы бір жұмыс орнына ... ... ... ... ... ... р = 1;
n –тәуліктегі ауысым саны, n = 2;
Fн – құрал-жабдық жұмыс істеу уақытының ... ... ...... – жылына бір жұмыскер уақытының номиналды уақыт қоры, Fк = 1820 ... = 20 × 2 × 1 × ... = 88 ... ... үшін ... ... мен тариф коэффициенттері
6.5-кестеде көрсетіледі.
6.5-кесте – Құю цехы жұмысшыларының ... мен ... ... |
|1 ... |1,84 |1,98 |2,13 |
|6 | | | | |
| | | |1 |2 |
| | |
|1 ... ... |
|1 ... ... |
|1 ... ... |
|1 ... тізбегі операторы |
|1 ... ... ... ... |12 | | |
| | | |1 |2 |
| | | |
|1 |Цех ... |1 |
|2 |Цех ... ... |1 |
|3 |Цех ... |1 |
|4 ... |4 |
|5 ... ... |2 |
|6 |Аға ... |1 |
|7 ... ... ... ... |1 |
|8 ... ... ... |2 |
|9 ... мастер (қоспа,өзекше, қалып жасау бөлімшелері) |2 ... ... |1 ... ... ... |1 |
| ... |17 ... жұмыскерлер үшін тариф райондық коэффициентке
көбейтіледі.
Кіші қызмет көрсетуші персонал (МОП) ... ... ... – Кіші қызмет көрсетуші персонал тізімі.
|№ |Қызметкерлер тізімі ... саны |
|1 ... ... ... |2 |
|2 ... жүргізуші |2 |
| ... |4 ... ... ақы ... ... ... Негізгі өндіріс жұмыскерлерінің еңбек ақы қорын есептеу
Қызметкерлердің еңбек ақысын есептеу ... ҚР-ң ... ... 2008 ... I ... 1168 тг көлемінде ең аз санды есеп
айырысу көрсеткіші, 10515 ... ... ... еңбек ақы қабылданған.
Зейнетақы қорына 10 % аударылым ... ... ... ... ... 20 % ... есептеледі.
Өндірістік жұмысшылар еңбегі қазіргі кезде уақытылы-премиалды ... ... ... ақы ай ... айдың 1 декадасында ... ... ... мен ... ... ... бойынша бекітіледі.
Жұмысшылардың еңбек ақысы екі бөліктен тұрады: негізгі және ... ... ақы ... жұмыс істелінген уақыт үшін барлык еңбек ақыны
енгізеді: тарифті қойылым бойынша жұмыс, қалыпты ... ... ... ... жұмыс тәртіптері үшін қосымшалар, премиалды төлем.
Тарифті еңбек ақының ... қоры ... ... ... анықталынуы
мүмкін:
Lтт = Fк × L1 × КТ.ОР × Rб, теңге ... Lтт – тік ... ... ... жылдық қоры, теңге;
Fк – бір жұмыскер уақытының жылдық нақты уақыт қоры, Fн = 1820 ... – құю ... ... ... ... ... ставкасы:
L1 = теңге, ... ...... айлық табыс ақы, ЗПМИН = 10515 теңге;
КТ1.ОР – құю цехында 1-ші разрядтағы ... ... ... = ... – бір жұмыскерге келетін жұмыстың орташа айлық саны;
КТ.ОР – орташа өлшенген тарифтік коэффициент, КТ.ОР = 1,95;
Rб – ... ... ... Rб = 88 ... ... ... ... үшін:
L1 = = 97,2 тенге;
Lтт = 1820 × 97,2 × 1,95 × 88 = ... ... ... ... ... ... = Lт.т. + Lпрем., теңге
(6.6)
мұндағы: Lпрем. – премиалды еңбек ақы, тік тарифті ... ... 30 ... ... = 0,3 × ... = 0,3 × ... = 9 106 304 теңге;
Lн.т. = 30 354 346 + 9 106 304 = 39 460 650 теңге.
Қосымша еңбек ақы – бұл ... ... ... ... ... ... келмеген уақыты үшін төленетін ... ... ... ... ... ... жас ... аналарға төлем төлеу.
Қосымша еңбек ақының есебі:
Lқос. = 0,1 × Lн.т., ... = 0,1 × ... = ... ... ... өндіріс жұмыскерлерінің барлық еңбек ақысы:
Lб.т = Lн.т + ... ... = ... + ... = ... ... Қосымша өндіріс жұмыскерлерінің еңбек ақы қорын есептеу
Қосымша өндіріс жұмыскерлерінің тік тарифті ... ... Lтт ... ... (6.4) ... ... тек қана КТ.ОР = 1,93, ал Rб
= 22 адам алынады:
Lтт = 1820 × 97,2 × 1,93 × 22 = ... ... ... ақыны 30 % мөлшерде есептеледі:
Lпрем = 0,3 × 7 511 344 = ... ... ... ... ... қорын (6.6) формуламен есептейміз:
Lн.т = 7 511 344 + 2 253 403 = 9 764 747 теңге.
Қосымша еңбек ақы негізгі табыстың 10 % ... деп (6.7) ... ... = 0,1 × ... = 976 475 ... қосымша өндіріс жұмыскерлерінің барлық жылдық еңбек ақысы:
Lб.т = 9 764 747 + 976 475 = ... ... ... ... ... ақы ... есептеу
Инженерлі-техникалық жұмыскерлер мен кіші қызмет көрсетуші персоналдың
жалпы жылдық еңбек ақы қорының есебі келесі 6.10-кесте беріледі.
6.10-кесте – Қызмет етушілердің еңбек ақы ... ... ... ... ... ... жалақы, теңге |
| |категориясы |саны ... | |
| | | ... | |
| | | | |1 ... |барлығына |
|1 |Цех бастығы |1 |90 000 ... ... |
|2 |Цех ... |1 |80 000 ... ... |
| |орынбасары | | | | |
|3 |Цех ... |1 |80 000 ... ... |
|4 ... |4 |70 000 ... ... |
|5 |Инженер-еңбек |2 |45 000 ... ... |
| ... | | | | |
|6 ... |1 |70 000 ... |840 000 |
| |мастерлердің аға | | | | |
| ... | | | | |
|7 ... ... |2 |60 000 ... |1 440 000 |
| ... | | | | |
|8 ... ... |2 |50 000 ... ... |
| ... | | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | | |
|9 ... |1 |50 000 ... ... |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... |1 |40 000 ... ... ... ... ... |25 000 ... |300 000 |
| ... ИТҚ |17 | ... ... |
| | | | | | |
|1 ... бөлмелер |2 |15 000 ... ... |
| ... | | | | |
|2 ... жүргізуші |2 |20 000 ... ... |
| |КҚП ... |4 | ... ... |
| ... |21 | ... ... ... ... ... ... ... медициналық
сақтандыруға қаржы бөлу
Қазақстан Республикасының заңы бойынша негізгі және қосымша ... ... ... бөлу ... ... яғни ... ішінде 10 % зейнеткерлік
қорға, әлеуметтік салыққа 20 %, 20 % ... ... ... ... түрінде беріледі.
6.5 Құю өнімінің өзіндік құнын есептеу
6.5.1 Сұйық металдың өзіндік құнының калькуляциясы
Өзіндік құнын есептеу – бip дана ... ... ... ... ... Құю ... ... шамасы құюдың 1 т өзіндік құны
калькуляциясын ... ... ... ... ... ... ... 35Л жалпы саны анықталды. Сұйық металдың өзіндік құнын
есептеу үшін ... ... ... шығындарды ескере отырып, оның теңгелік
жекеше бағасын көбейтіп, 1 жылдағы шығындарын есептеп аламыз. Есепке шихта
заттары, оларды ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықты ұстау және тұтыным ... ... ... ... ... ... 1.5-кестеде берілген.
Болат қорытуға керекті электр энергиясына кететін ... ... ... = Wэ × Цэ,
(6.9)
мұндағы Цэ – 1 ... ... ... ... кәсіпорындар бойынша
қабылданады Цэ = 3,50 тенге;
Wэ –энергияның жылдык жұмсалуы.
ДСП-6 пешінің шихта балқыту үшін ... ... – 188,6 кВт ... сұйық металды алуға қажетті энергия тұтынуы:
Wэ = 188,6 × 18750 = 3 536 250 кВт ... ... ... шығындар
Сэ = 3,50 × 3 536 250 = 12 376 875теңге.
Құрал-жабдықты ұстау, оның ... ... ету және күту ... ... ... ... ... келесі шығындарды кіргізеді:
1 Құрал-жабдық пен көтергіш-тасымалдау құралдары үшін ... ... ... ... ... ... ... сонымен қоса келесі шығындарды
енгізеді:
– қосалқы жұмысшылар үшін ... ... және ... ... ақылар
мен төлемдер (6.9-кесте);
– күш энергиясына кететін шығындар;
– өндірістік қажеттіліктер үшін қажетті сығылган ... ... ... ... ... ... Қондырғының, транспорттық құралдардың және қымбат саймандардың ағымды
жөндеуге кететін шығындарды құрал-жабдық пен көтергіш-тасымалдау ... ... 3 % ... ... Тез ... және арзан саймандар мен құралдардың тозуын, оларды
қалпына ... ... ... ... да құрал-жабдық пен көтергіш-
тасымалдау құралдары бағасынан ұлғайтылған құнмен 4 % көлемінде есептейді.
5 Осыған ұқсас шығындарды қондырғының жұмысын қамтамасыз ету және ... үшін ... ... ... баптарына сүйене отырып 3 % көлемінде
алады.
Күш ... ... ... шығындарды келесі формуламен есептеуге
болады:
Сэ = Wдв × Цэ, ... Wдв – ... ... ... ... қатынас бойынша есептейді:
Wдв = , ...... ... ... қуаты, кВт;
Fд – қондырғының нақты жылдық жұмыс қоры, қажетті тізбеде жұмыс істеу
үшін кәсіпорын мәліметтері бойынша ... Fд = 3890 ...... ... ... коэффициенті, Кр = 0,8;
Км – қондырғының қуаты ... ... ... Км = 0,7;
ηэ – желі ішінде электр энериясының жоғалу коэффициенті, ηэ = 0,95;
ηд. – ... ... ... ... ηд. = ... ... қуатын есептеп анықтау үшін қондырғының барлық
қуаттарын өзара қосу ... ... КВ-301 ... ... – 54 кВт, ... ... жасау автоматы (екі дана) – 18 × 2 = 36 кВт, ...... екі ... 15107 – 70 × 2 = 140 кВт, көпірлі кран
(Q = 5 т) – 5 ... ... кран (Q = 10 т) – 7,5 × 2 = 15 кВт, ... кран (Q = 20 т) – 15 × 2 = 30 кВт, ... ... – 283 ... = = 811 167 кВт сағ,
Сэ = 3,50 × 811 167 = ... ... ... үшін қажетті электр энергиясы шығынын Сэж
ірілендірілген түрде анықтауға ... ... 1 т ... ... 25-30
кВт сағ, түрлі металдар, болаттан 1 т жылдық ... 30-50 кВт сағ. ... 40 кВт сағ ... ... = 40 × 15 000 × 3,5 = 210 000 ... ДСП-6 пешті суыту үшін су шығыны 15 м3/сағ, 1 м3 ... ... 3 пеш үшін ... Wсу ... ... және ... ... = 3 × 15 × 3890 = 175 050 м3.
Ссу = 175 050 × 29 = 5 076 450 теңге.
Технологиялық қажеттіліктерге, ... ... ... суға ... қабылдауға болады: 1 т болатты құю үшін жылдық
құюға 4-6 м3. Орта есеппен шығынды 5 м3 алсақ, ... Wсу ... ... ... Ссу:
Wсу = 5 × 15 000 = 75 000 м3.
Ссу = 75 000 × 29 = 2 175 000 теңге.
Шаруашылық қажеттіліктерге ... ... бір ... – 65-75 ... л = 0,001 м3) ... шығын есебінен анықталынады.
Егер де цехта су тұрмыстық қажеттіліктерге жұмсалса, онда келесі
көрсеткіштерді қолдануға ... ... суға ... ... сұраныс есептеулерден
анықталынады:
– шаруашылық-ішу қажеттіліктерге – сменада бір жұмысшыға 25 ... душ ... үшін – әр ... қолданысына 40 литр;
– топтық жуынғыштар үшін – қолдануға 3 литр.
Мұнымен жалпы шығын құны мынадай формула бойынша анықталынады:
, ... Р – ... ... жұмысшылар саны, Р = 88 + 22 = 110 адам;
Кр – ... ... күні ... Кр = 212 күн ... – 1 м3 ... құны, өндіріс мәліметтері бойынша қабылданады Цв =
29 теңге/м3;
= 45  987 теңге.
Су үшін ... ... = ... + ... + 45  987 = ... ... құнын есептегенде қосылуы тиіс барлық қондырғының
жұмысын қамтамасыз етуге және оны ... ... ... элементтері
көрсетілген.
6.13-кесте. Қондырғының жұмысын қамтамасыз етуге және оны күтуге кететін
шығындар.
|Шығындар атауы ... мың ... ... мен транспорт құралдарының |7 612,4 ... | ... ... |993,7 ... ... | ... күш ... энергиясы ... ... ... үшін электр энергиясы |252,0 ... су ... ... ... ... ... ... |13 963,6 ... мен ... ... ... |596,2 ... және тез ... ... тозуы |795,0 ... ... ... да ... ... ... ... ... ... 1 ... саны мен ... ... ...... металдың өзіндік құн калькуляциясы.
|Шығындар атауы |Өлшем ... ... |1 ... ... ... |
| ... ... |шығындар, |1 тоннасына |
| | | |тг |мың тг | |
| | | | | ... | | | | | |мың тг |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... сынықтары | | | | | | ... ... |т |13969,8 |4000 ... |0,57 |2,276 |
|Сұр шойын сынығы |т |1719,6 |4000 ... |0,07 |0,280 ... ... өндірілетін |т |2603,4 |7000 |18 223,8 |0,11 |0,742 ... ПЛ-2 | | | | | | ... ... | | | | | | ... |т |92,50 |40 000 |3 700 |0,004 |0,151 ... ФС-45 |т |334,0 |20 000 |6 680 |0,014 |0,272 ... ... |т |17,2 ... |0,0007 |0,700 |
|2 ... | | | | | | ... және ... |т |736,5 | | |0,030 | ... | | | | | | ... ...... |4 000 |23 260 |0,237 |0,947 |
|3 Техникалық отын: | | | | | | ... ... ... ... |16 206,4 |188,6 |0,660 |
|4 Өндіріс |тг | | ... | |1,607 ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
|5 ... |тг | | ... | |0,161 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |тг | | ... | |0,530 |
|сақтандыруға | | | | | | ... | | | | | | ... ... |тг | | ... | |1,459 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |тг | | ... | |3,447 ... өзіндік құны |тг | | | | |13,232 ... және ... |тг | | ... | |3,447 ... | | | | | | ... ... толық |тг | | ... | |16,679 ... құны | | | | | | ... Болат құймалардың өзіндік құн калькуляциясы
Термиялық өңдеу үшін отын болып табиғи газ табылады; отын ...... ... келесі формуламен есептеуге болады:
Сг = Wг × Цг,
(6.13)
мұнда Цг – 1 м3 табиғи газдың бағасы, кәсіпорындар бойынша қабылданады Цг ... ... ... ... ... мөлшері, үш пеш үшін:
Wг = 3 × 280 × 3890 = ... ... = ... × 4 = ... ... – 35Л маркалы болат құймалар саның өзіндік құн калькуляциясы
|Шығындар атауы |Өлшем |Жылдық |Жекеше |1 ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | | |тг |мың тг. | |
| | | | | ... |сомасы, |
| | | | | | |мың тг |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
|1 ... ...... |16,679 ... |1,364 |22,750 |
|2 ... |т |6 551,5 |4 000 ... |0,364 |1,456 ... | | | | | | ... мен ... | | | | | ... | | | | | | |
|3 ... |тг | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... құмы | ... |9 100 ... |0,571 |5,195 ... ... | |2655,4 |4 300 ... |0,148 |0,634 |
|СФ-480 шайыры | |17,6 |60 000 ... |0,001 |0,058 ... ... | |4,2 |82 300 |345,7 |0,0002 |0,019 |
|4 ... |м3 ... ... |181,53 |0,726 |
|үшін отын: | | | | | | ... газ | | | | | | |
|5 ... |тг | | ... | |2,192 ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
|6 ... |тг | | ... | |0,219 |
|жұмыскерлерінің | | | | | | ... ... | | | | | | |
|7 ... |тг | | ... | |0,723 ... | | | | | | ... | | | | | | |
|8 ... |тг | | ... | |1,990 ... және | | | | | | ... ... | | | | | |
|9 Цех ... |тг | | ... | |4,702 ... Жарамды |тг | | ... | |37,752 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... және |тг | | ... | |4,702 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | ... | |1,888 ... шығындар| | | | | | ... ... | | | ... | |44,342 ... толық |тг | | | | | ... құны | | | | | | ... ... ... 1.2, 1.3-ші кестелерден алынады.
2-Бап. Қалдықтар 1.3-ші кестеден алынады. Тоннасынан және құны бойынша
қалдықтар шегеріледі.
3-Бап. Қосалқы материалдар. ... ... (1.8, 1.9, ... ... ... және ... ... бөлшектер,
қаңқалар, сымдар, электроттар және басқалары.
4-Бап. Тұрақтандыру үшін отын. Термиялық өңдеу пешіне қолданатын табиғи
газ отыны.
5, 6, 7-Баптар. ... ... ... ... ... ... және қосымша еңбек ақысы.
8-Бап. Қалған бөлімдердің балқытудан басқа жобадағы сақтауға ... ... ... ... Цехтың шығындары балқытудан басқа барылық
бөлімдерге тиісті болжаммен ірлендіріп анықталды.
10-Бап. Жалпы және әкімшілік шығындар. ... ... ... ... 150 (-і алынды
11-Бап. Өнімді өткізуге шығындар. Бұл шығындар жарамды құймалардың
цехтың өзіндік ... 5 ( ... ... ... ... ... ... құны цехтық өзіндік құнының
жалпы және әкімшілік шығындармен және өнімді өткізуге ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі
Күрделі салымдардың экономикалық тиімділігінің көрсеткіштері:
– жылдық экономикалық тиімділігі;
– орынын толтырудың экономикалық тиімділігі;
– күрделі салымдардың экономикалық есеп айыру ... ... ... ... ... ... формуламен
анықталады [28]:
Эт = (С1 – С2) × N2 – Ен × К2, тг ... С1, С2 – ... ... ... және жобалау варианттар бойынша
өзіндік құны, С1 = 48 535 тенге, С2 = 44 342 тенге;
N2 – ... ... ... құюдың шамасы, N2 = 18 000 тенге;
К2 – жобаланатын варианттар бойынша ... ... К2 = ... – күрделі салымдардың экономикалық тиімділігінің нормативті
коэффициенті, Ен = 0,15.
Эт = (48535 – ...... = 44 945 040 ... ... ... ... мезгілі келесі формула бойынша
анықталады [28]:
Тр = ... = = 1,9 ... ... ... ... ... ... формуламен анықталады:
Ек = 1/Тр Ек,
(6.16)
Ек = 1/1,9 = 0,52 0,15.
6.7 Құю цехының техникалық-экономикалық көрсеткіштері
Жобаның сәйкес бөлімдерінен ... ... ... ... құрастырылады.
«Казақмыс» корпорациясы ҚҚМЗ құю цехымен салыстыру арқасында өзіндік
жобаланған жобасының артықшылық ерекшелігін көрсетеміз.
6.16-кесте – Құю ... ... ... ... ... шамалары |
| ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... | | |құю цехы |
|1 ... ... ... |мың |15000 |8000 ... ... | | |
|2 ... саны: ... | | ... ... | |131 |135 ... ... | | | ... ... ... саны | |88 |83 ... қосымша жұмысшылар саны | |22 |25 ... ... | |21 |27 |
|3 ... ... ... ... |тенге |44 342 |48 535 ... | | | |
|4 ... ... ... |мың ... |140 080,1 |
|құны ... | | |
|5 Бір ... ... ... |164 |74 ... | | | |
| |мың ... |3 595,18 |
| ... | | |
|6 Цех ... |м2 |7920 |8250 |
|7 Цех ... 1 ... ... |т/ м2 |2,16 |0,97 ... алу | | | |
| |мың |95,98 |47,06 |
| |т/м2 | | |
|8 ... экономикалық нәтижесі |мың ... | |
| ... | | |
|9 ... ... ... |жыл |1,9 | ... | | | ... ... ... құю ... технико-экономикалық
көрсеткіштері «Казақмыс» корпорациясы ҚҚМЗ құю цехы ... ... ... тиімді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Кнорре Б.В. Основы проектирования литейных цехов и заводов: Учебное
пособие для ВУЗов. – М.: «Машиностроение», 1979 –376 ... ... И.Ю., ... А.И. ... ... ... ...
М.: Металлургия, 1978 – 180 с.
3 Сафронов В.Я. Справочник по литейному ...... 1985. – 320 ... ... И.В., Тарский В.А. Оборудование литейных цехов: Учебник для
учащихся средних специальных учебных заведений. – М.: Машиностроение, ... 400 ... ... Н.Д., ... Ю.А. ... ... ... Учебник
для машиностроительных техникумов. – М.: Машиностроение, 1978 – 432 с. ... ... Г.П., ... Е.А. Печи и ... ... производства:
Учебник для металлургических техникумов. – М.: Машиностроение, 1990. – ... ... В.К., Лев О.И. ... ... ... ... ... рабочих на производстве. – М.: ... –272 ... ... С.Б., ... А.З., ... С.Г. Құю жабдығын жобалау
: Оқу құралы – Қарағанды : ҚарМТУ, 2003. – 139 б.
9 Кипнис Л.С., ... А.З., Исин Д.К. ... ... ... ... КарГТУ, 2003. – 83 с.
10 Аксенов П.Н., Орлов Г.М., ... Б.П. ... ... ... конструкций. – М.: Машиностроение, 1972 – 140 с.
11 Горский А.И. ... ... и ... ... ... ... – М.: ... 1978. – 511 с.
12 Беликов О.А., ... Л.П. ... ... ... – М.:
Машиностроение, 1971 – 311 с.
13 Күзембаев ... Л.С., ... А.З. Құю ... ... ... мен ... есептеу негіздері: Оқу құралы:
–Қарағанды: ҚарМТУ, 2001. – 59 б.
14 Лапин В. Л., ... Н.И. ... ... в литейном производстве – М.:
Машиностроение, 1990. – 128 с.
15 Матюхов В.Г. Техника безопасности в литейном ...... шк., 1980. – 94 ... ... Б.С., Туманский Б.Ф. Охрана окружающей среды в литейном
производстве. – ... ... Вища шк. ... изд-во, 1985. –80 с.
17 Трудовой кодекс Республики Казахстан: закон Республики Казахстан от
15 мая 2007 г. ... с изм. и доп. от 27 июля 2007 г. ... ...... с ... г. – ... : ... 2007. – 112 б.
18 Потапов А.Д. Экология: Учебник. 2-е изд., испр. и доп. – М.: ... 2004. – 528 с.: ... ... и ... ... / Под ред. Л.А. ...
М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002. – 447 с.
20 Николайкин Н.И., Николайкина Н.Е., ... О.П. ... ... ... – М.: ... 2004. – 624 с.: ... ... А.Ф. Экономика организация и планирование литейного
производства. – М.: Машиностроение, 1985. – 288 с. : ... ... Г. М. ... и ... ... ... ... Г. М. Аубакирова, М. М. Нургужина; М-во образования и ... ... ... – Караганда: 2004. – 160 с.
-----------------------
22
38
32
2.2-сурет Қож ұстағыштың көлденең қимасы.
16
16
13
2.1-сурет Қоректендіргіштің ... ... ... ... ...

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Газды бетон22 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
200 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы28 бет
300 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы18 бет
500 т жүзімді иістендірілген мускат шараптарына өңдейтін кішігірім шарап зауытының жобасы88 бет
70 орынды мейрамхананың көкөніс цехының есебі9 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
BSB корпорациясы «Франция Үйі» өндірістік-шаруашылық қызметін талдау17 бет
Delphi ортасында тестілеу бағдарламасын құру жобасы39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь