Еңбек нарығын мемлекеттік реттеу

Жоспар:

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4

2. Негізгі бөлім
2.1. Еңбек нарығы туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.6
2.2. Қазақстандағы еңбек нарығының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7.8

3. Жалпы бөім
3.1. Қазақстан Республикасында еңбек нарығын мемлекеттік реттеу шаралары..9.12
3.2. Еңбек нарығын реттеудің өзекті мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13.15
3.3. Қазіргі таңдағы Қазақстан Республикасындағы жұмыспен қамтамасыз
ету саясаты және концепциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16.18

4. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19.20

5. Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
Еңбек қызметі- кез-келген қоғамдағы адамдардың жақсы тұрмысының негізгі көзі. Еңбек рыногы рынок жүйесінде ерекше орын алады. Оның негізгі қызметі жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысының теңдестірілуі, мемлекеттің әлеуметтік тұрақтылығы мен саяси қауіпсіздігі негізінде халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету болып табылады. ХЕҰ сарапшыларының бағалуы бойынша, жұмыс күшіне сұраныстың жандануы экономикалық өсімнің айтарлықтай жоғарғы қарқынын қолдау және ұлттық экономиканы қамтамасыз ету мүмкінділігіне тәүелді.
Еңбек рыногының жағдайы және оның жақсы жұмыс істеуі көптеген ішкі және сыртқы факторлардың ықпалына байланысты. Қазақстан рыногындағы жағдайдың өзгеруіне әсер ететін сыртқы факторларға мыналар жатады: экономиканың жаһандануы, еңбектің халықаралық бөлінуі, шикізат ресурстарына әолемдік бағаның конъюктурасы, халықаралық көші- қоны. Қазақстан еңбек рыногына тікелей әсер ететін ішкі факторлар, бұл: тұрақты экономикалық өсу, индустриялық- иновациялық даму, экономиканың қайта құрылысы, шағын және орта кәсіпкерліктің дамуы, жастарына байланысты экономикалық тұрғыдан белсенді халық жұмыскерлердің білім деңгейі және жұмыс күшін кәсіби дайындау, өңірлердегі еңбек рыногының жағдайы, жұмыс күшінің аумақтық салалық және кәсіби аспектілеріндегі бейімділігі. әлемдік бағалардың шикізат ресурстары конъюктурасы экономика мен әлеуметтік саланың дамуына тұрақты әсерін тигізеді. Соңғы жылдары қазақстанның еңбек рыногына көршілес елдер Қырғызстан мен өзбекстанның- еңбектік жасырын көші-қонының қысымы үдеп ьара жатыр. Қазақстан республикасының президентінің 2006 жылдың ақпан айындағы Жолдауында Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілеті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы қарастырылды. Экономиканың аса маңызды басымды дамуының бірі- бұл мемлекет. Басшысының « ... жұмыспен қамтуды тұрақтанлыру саясаты ең пәрменді саясаты болған және болып қалады. » деп анықтаған қазіргі тұрақты саясат болып табылады. Барлық бағыттар бойынша бізде бағдарламалар бар, олар қозғалыссыз емес: біз халықаралық тәжірибені енгізіп және жаңа беталыстарға сәйкес, алға қойған міндеттерге жетуді жалғастыруымыз керек.
Әлемнің дамыған елдерінің бәрі жастарды, жұмыспен қамтылуы білім берудің үздіксіз және икемді жүйесімен , жұмыскердің еңбек нарығына алғаш шығуын ескеретін арнайы жобаларды жүзкге асырылуымен байланысты мақсатты топ ретінде қарастырады.
Жастардың мақсатты саясатын дайындау үшін әлемдік тәжірибені пайдаланған кезде жастардың еңбек нарығының ерекшеліктерін біріктіру аса маңызды болып табылады. Қазіргі қазақстандық еңбек нарығында айтарлықтай қиын жағдай қалыптасып отыр. Атап айтсақ, жастар арасындағы тіркелген және жасырын жұмыссыздық мөлшері азаюдың орнына, оның ұзақтығы ауылдық жерлерде созыла түсүде. Нарыққа өту кезеңіндегі жастардың еңбек нарығының ерекшеліктері: еңбек нарығына шығудың орташа жасының төмендеуі және жастардың білім деңгейінің ( әсіресе ауылдық жерлерде) төмендеуі; жұмыспен қамтуды жастарды жұмыспен қамтуға ықпал етуде белсенді формаларымен қатар маңызды роль атқаратын. Жұмыспен қамтудың икемді және стандартты емес формалары негізінде реттеген жөн; жастарды жұмыспен қамтуға ықпал ететін мемлекеттік және аймақтық бағдарламар дайындап , жүзеге асыру; отандық тәжірбеде пайда болған жаңа формаларын пайдалану.
Сонымен қатар мезо- деңгейде мемлекеттік жұмыспен қамту бөлімдері орындайтын жұмыспен қамту жобаларына ( негізгі міндеті жоьаға қатысқан адамда жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету болып табылады.) жұмсалатын мемлекеттік шығындардың тиімділігін арттыру мәселесі де өзекті болып отыр. Еңбек нарығында жастарды жұмыспен қамту жалпы халықты жұмыспен қамту саясатының құрамдас бөлігі болып табылады. Қазір елдерде өзіне сай халықты жұмыспен қамтуға ықпал етудің ұйымдастырушылық – экономикалық механизмі қалыптасуда. Қазақстандық еңбек
3
нарығын талдау үшін ҚР- дағы халықты жұмыспен қамтуға ықпал етудің ұйымдастырушылық- экономикалық схемасы анықталады, онда жұмыспен қамтуға ықпал ету механизмі макро- және аймақтық болып екі деңнейге бөлінетін
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Б. Жүнісов, Ұ. Мәмбетов, Ү. Байжомартов, «Нарықтық экономика негіздері» Алматы 1994 жыл.
2. Шеденов ¤. Ќ. «Жалпы экономикалыќ теория» Аќтµбе – 1999
3. Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев, Ф.Н. Жақыпова, Т.П. Табеев «Экономикалық теория», оқу құралы
4. Бейсенов С. Инфраструктура рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - № 1.
5. Бейсенов С. Рынок труда // Экономика и жизнь - 1992 г. - № 3.
6. Вамек А. “Янтарь”: формируется рынок труда // Человек и труд - 1993 г. - № 8.
7. Голодец О. Критическая ситуация на региональных рынках труда // Вопросы экономики - 1997 г. - № 2.
8. Дадашев А. Региональный рынок труда в России: формирование и эффективность управления. // Вопросы экономики- 1995 г. - № 5 - стр. 63-70.
9. Заславский И. Характеристика рынка труда. // Новая жизнь - 1995 г. 18.07
10. Конкина А. На рынке труда // Новая жизнь - 1995 г. - 18.07
11. Маслова И. Особенности российского рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - № 3.
12. Подшибякина Н. Рынок труда и единое экономическое пространство // Человек и труд - 1993 г. - № 1.
13. Рынок труда: цифры и факты // Рудный Алтай - 1994 г. - 17 февраля.
14. Трудовой поворот к рынку М. - 90 г.
15. Четвернина Т. Государственные и государственные приоритеты на рынке труда // вопросы экономики - 1997 г. - №2.
        
        
БАҚЫЛАУ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы:
Дайындаған:
Тексерген:
АҚТАУ 2011ж
Жоспар:
* Кіріспе.............................................................................................................................3-4
* Негізгі бөлім
2.1. Еңбек нарығы ... ... ... еңбек нарығының ерекшеліктері..................................................7-8
* Жалпы бөім
3.1. Қазақстан Республикасында еңбек нарығын мемлекеттік реттеу шаралары..9-12
3.2. Еңбек нарығын реттеудің өзекті мәселелері....................................................13-15
3.3. Қазіргі ... ... ... ... ... ... саясаты және концепциялары.............................................................................16-18
* Қорытынды...............................................................................................................19-20
* Қолданылған әдебиеттер тізімі...................................................................................21
КІРІСПЕ
Еңбек қызметі- кез-келген қоғамдағы адамдардың жақсы ... ... ... ... ... ... жүйесінде ерекше орын алады. Оның негізгі қызметі жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысының теңдестірілуі, мемлекеттің әлеуметтік тұрақтылығы мен саяси қауіпсіздігі негізінде ... ... ... ... ету ... табылады. ХЕҰ сарапшыларының бағалуы бойынша, жұмыс күшіне сұраныстың жандануы экономикалық өсімнің айтарлықтай жоғарғы қарқынын қолдау және ... ... ... ету ... ... ... жағдайы және оның жақсы жұмыс істеуі көптеген ішкі және сыртқы факторлардың ықпалына байланысты. Қазақстан рыногындағы жағдайдың өзгеруіне әсер ететін ... ... ... ... ... ... еңбектің халықаралық бөлінуі, шикізат ресурстарына әолемдік бағаның конъюктурасы, халықаралық көші- қоны. Қазақстан еңбек рыногына ... әсер ... ішкі ... бұл: ... экономикалық өсу, индустриялық- иновациялық даму, экономиканың қайта ... ... және орта ... дамуы, жастарына байланысты экономикалық тұрғыдан белсенді халық жұмыскерлердің білім деңгейі және ... ... ... ... ... ... ... жағдайы, жұмыс күшінің аумақтық салалық және кәсіби аспектілеріндегі бейімділігі. әлемдік бағалардың ... ... ... ... мен ... ... дамуына тұрақты әсерін тигізеді. Соңғы жылдары қазақстанның ... ... ... ... Қырғызстан мен өзбекстанның- еңбектік жасырын көші-қонының қысымы үдеп ьара жатыр. Қазақстан республикасының президентінің 2006 жылдың ақпан ... ... ... әлемдегі бәсекеге барынша қабілеті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы қарастырылды. Экономиканың аса маңызды ... ... ... бұл мемлекет. Басшысының > деп анықтаған қазіргі тұрақты саясат болып табылады. Барлық бағыттар бойынша ... ... бар, олар ... ... біз ... ... ... және жаңа беталыстарға сәйкес, алға қойған міндеттерге жетуді жалғастыруымыз керек.
Әлемнің дамыған елдерінің бәрі жастарды, жұмыспен қамтылуы ... ... ... және икемді жүйесімен , жұмыскердің еңбек нарығына алғаш шығуын ескеретін арнайы жобаларды жүзкге асырылуымен байланысты мақсатты топ ... ... ... ... ... үшін ... тәжірибені пайдаланған кезде жастардың еңбек нарығының ерекшеліктерін біріктіру аса маңызды болып табылады. Қазіргі қазақстандық еңбек нарығында айтарлықтай қиын ... ... ... Атап ... жастар арасындағы тіркелген және жасырын жұмыссыздық мөлшері азаюдың орнына, оның ұзақтығы ауылдық жерлерде созыла түсүде. Нарыққа өту кезеңіндегі ... ... ... ... ... ... шығудың орташа жасының төмендеуі және жастардың білім деңгейінің ( әсіресе ауылдық жерлерде) төмендеуі; жұмыспен қамтуды жастарды жұмыспен қамтуға ықпал етуде ... ... ... ... роль ... Жұмыспен қамтудың икемді және стандартты емес формалары ... ... жөн; ... ... ... ықпал ететін мемлекеттік және аймақтық бағдарламар дайындап , ... ... ... ... пайда болған жаңа формаларын пайдалану.
Сонымен қатар мезо- деңгейде мемлекеттік жұмыспен қамту бөлімдері орындайтын жұмыспен ... ... ( ... ... жоьаға қатысқан адамда жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету болып табылады.) жұмсалатын мемлекеттік шығындардың тиімділігін арттыру мәселесі де өзекті болып отыр. ... ... ... ... ... ... халықты жұмыспен қамту саясатының құрамдас бөлігі болып ... ... ... ... сай ... жұмыспен қамтуға ықпал етудің ұйымдастырушылық - экономикалық механизмі қалыптасуда. Қазақстандық еңбек ... ... үшін ҚР- дағы ... ... қамтуға ықпал етудің ұйымдастырушылық- экономикалық схемасы анықталады, онда жұмыспен қамтуға ықпал ету ... ... және ... болып екі деңнейге бөлінетін
4
2.1. Еңбек нарығы туралы түсінік
Еңбек нарығы - бұл ... ... ... ... ресурстарының нарығы, бұлардың тепе - ... ... мен ... ... ... пен ... бір - ... әсер етуімен белгіленеді. Кәсіпкерлер мен ... ... ... нарықтың агенттері, - еңбек нарығында ... ... ... ... ... нарығы сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтудың белгілі көлемі және ... ... ... орнайтын ( қалыптасатын) экономикалық орта немесе болмыс болып табылады.
Еңбек нарығының ... ... ... ... ... ... еңбек табыстың және ... хал - ... өте ... ... ... ... ... дегеніміз өте маңызды өндірістік ресурс ( фактор ) ... ... ... ... ... ... екі қызымет атқарады.
Әлеуметтік функцияға адамдардың табыстары мен жақсы тұрмыс ... ... ... ... етілуі және жұмыскерлерідің өндірістік қабілетінің тиісті дәрежеде ұдайы өндіруінің қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... рационалды тарту, оны бөлу, реттеу және пайдалану жатады.
Еңбек ... бір ... ... ... ... олар ... қабілеттін күшеюне, тиімділігі жоғары еңбекке ... ... ... ... ... ауыстыруға тағы басқа мүмкіндік тудырады.
Бәсекелік еңбек ... ... ... ... ... принциптер құрайды : фирмалардың ынталарын бенелейтін және ... ... ... ... ... көп ... ... күшіне иелік ететін және оның ұсынысын жасайтын жұмыскерлердің көп болуы. ... ... ... тәртібі рационалды болады, олардың ... ... және ... ... ... ... Олар үшін еңбек нарығында ... ... ... елеулі кедергілер болмайды. Жұмыс ... ... ... ... және ... ұсыныстын жұмысшы күші біркелкі болады. Жұмыспен қамтудың саны мен ... ... ... ... нарықтын механизімі баға арқылы ... ... ... ... ... ... ... болып сипатталады. Осындай нарықта жекелеген жұмыс ... ... ... ... ... ... әсер ете ... жалақының тепе - теңдік ставкалары жекелеген фирмалардың немесе жұмыскерлер ... ... ... ... олар жалпы конъюнктурамен, яғни нарықтық прцестің ... ... ... өзара әсерлермен белгіленеді.
Бәсекелік еңбек нарығында еңбекке сұраныстың қисық ... ... ... ... ... ... жалпы дәрежесі өскен сайын еңбекке сұраныс төмендей түседі. Көлденең білік - ... саны (Q), тік ... (P) - ... ... ... ... сызығының оң еңкею бұрышы болады, жалақының жалпы дәрежесінің өсуімен ... ... ... өсіп ... ( 1.2 ... ) . ... ... сұраныс, жиынтық сұраныспен есептесе отырып, тауарлар мен ... ... ... ... ... бар ... ... санымен, жұмыс берушілердің жалдауға қажеттіліктермен белгіленеді. Жұмысшы күшінің ұсынысы ... ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіру керек қажеттіктермен белгіленеді. Сұраныс та, ұсыныс та әр ... ... ... ... баға ... ... жалақымен, еңбек өнімділігімен, адамдардың санымен, ... ... - ... құрылымымен, несие - қаржы, ... заң ... ... ... діни және ... ұйымдардың қызыметтерімен қалыптасады. Сұраныс (DD) пен ұсыныстың (SS) қисық ... ... ... тепе - ... ... (PE) көрсетеді де жалақының осы дәрежесінде экономикада толық ... ... ... Qe - ... ... еңбек ұсынысына тең
Жетілген бәсеке жағдайында ... тепе - ... ... ұзақ мерзім бойы ауытқуы мүмкін емес. Жалақының шамамен тепе - ... ... ... өсуі ... ... ... ... төмендетеді. Сонымен бірге жұмыскерлер жағынан еңбек ұсынысын өсіреді. ... ... ... ... артықшылығы пайда болады. Осы арқылы пайда болатын жұмыссыздық ... мен оның тепе - ... ... ... ... етеді. Жалақы осы дәрежеден төмендеп кеткен болса, керсінше процесс ... ... ... ... ... еңбекке сұраныс пен еңбек ұсынысының жалпы тепе - ... және ... тепе - ... ... ... ... бірнеше ерекшеліктер болады. Осында құратын элементтерге жұмысшы күшін иемденетін адамдар жатады. Бұларға ... ... ... ... ... және т.б. ... ... тән болады. Осы ерекшеліктер адамдардың мүдделеріне, мотивацияларына, еңбекке белсенділік дәрежесіне елеулі әсер ... және ... ... оның ... ... ... Өндірістік ресурстардың барлық түрлерінен еңбектің басты айырмашылығы еңбек адамның тіршілік әрекеттерінің формасы, оның өмірлік мақсаттары мен мүдделерін ... ... ... Еңбектің бағасы-ресурс бағасының жабайы бір түрі ғана емес, ол ... ... ... ... ... және оның отбасының аман-есендігінің бағасы, құны болып табылады. Сондықтан еңбек нарығы категориясын зерттеп талдағанда элементтер барын, олардың ... ... жаны бар ... бар ... ... шығармау қажет.
6
2.2. Қазақстандағы еңбек нарығының ерекшеліктері.
Қазіргі ұлттық нарықтық экономикалық ... пен ... ... сипаттауға болады. Атап айтсақ,мұнда, біріншіден, өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы ... ... ... ... ол ... ... ... объективті түрде алдын - ала анықтайды, үшінші бұл байланыстарда өзара бәсекелестік болады. Бұл ... ... ... ... ... бір артықшылығы оның өзін-өзі реттеу механизмі бар. Нарықтың барлық түрлеріне осы ... тән. ... ... ... ... ... оны: ... валюта, бағалы қағаздар, еңбек, ғылыми -техника, туындыларының ақпарат және т.б. ... ... ... болады.Бұл аталғандардың ішіндегі негізгілердің бірі-еңбек нарығының Қазақстандағы қазіргі ... және оның ... ... жөнінде болмақ.
Еңбек нарығының басты тұлғасы жұмысшы күші. Біздің жүргізілген талдау щбъективті экономикалық түрде белгілі.
Оның қатарына ... ... ... ... жұмыспен қамтылғандар және жұмыссыздар кіреді. Ал жұмыссыздарға - халықтың экономикалық тұрғындары белсенділігін, ... үшін ... ... бір мезгілде үш негізгі көрсеткішке жауап беретін адамдар жатады: жұмыссыз болды (табысты жұмысы ... оны ... ... ... ... бір кезең ішінде жұмысқа кірісуге әзір болды. Осы негізгі ұғымдарды басшылыққа ала отырып Қазақстан еңбек нарығындағы ... бес жыл ... ... ... ... ... (1 кесте). Экономикалық тұрғыдан белсенді халық саны 2005 жылы 7963,4 мың адам ... Бұл ... 2001 ... ... 484,4 мың ... ... Жалпы бес жылмерзім ішінде тұрақты артып отырған. Мұның басты себепбінің бірі - қоғамдық ... ... ала ... ... байланысты жыл сайын халықтың жұмыссыздық деңгейі біртіндеп азая түсті. Бірақта әлі де ... ... ... ... анағұрлым жоғары болып тұр. Сондықтан да республикада кіші және орта бинест барынша дамыту проблемасы кезектегі мыңызды мәселелердің бірі деп ... ... ... ... ... ... және ... қолдауға бағытталған кәсіпкерлікті дамытудың аймақтық бағдарламасыеың шаралар кешенін жүзеге асыру Қарағанды облысында шағын бизнесті дамытудың негізгі көрсеткіштерін өсіре түсті. Бұл ... ... ... ... ... саны 2005 ... салыстырғанда 6,4 % -ға артып, 2006 жылдың қорытындысы бойынша 101,1 мың адамға жетті. ... өнім ... өсу ... 15,9 % -ға (78,9 млрд. теңге,) артты.
Қазақстанның әлемнің бәсекеге неғұрлым қабілетті 50 елінің қатарына ену ... ... ... және орта бизнесті дамыту саласындағы кәсіпорындарды кластерлік бастамаларды жүзеге асыруға көптеп тарту, халықаралық сапа стандарттарын енгізу, әкімшілік кедергілерді азайту, ... ... және ... ... ... ... жетілдіру, әлеуметтік жауапты бизнесті қалыптастыру сияқты жылы өзшешімін таппақ.
Еңбек ресурстарын тиімді пайдалану шараларын ... ... ... ... ... жылдарда еңбек нарығындағы көрсеткіштердің өзгеріі анық байқалды.
Кестеде көрсетілгендей негізіннен көптеген ... оң ... орын ... ... ... түссе, ал жұмыссыздықпен жүрген халық саны жыл сайын азайған. Демек жаңа жұмыс орнының ашылуына байланысты ... ... ... жаңа мамандыққа даярлау мәселелері өз шешімін таппақ.
Нарықтық экономикаға тән нәрсенің бірі - ... ... ... да ... міндет бұл көрсеткішті барынша азайта түсу. Бұл құбылыстың қайнар көзін білу үшін жұмыссыз халықты жынысы, жасы және ... жері ... ... талданды (3 кесте).
7
2005 жылы жұмыссыздар саны 610,7 мың адамға жетсе, жұмыссыздық деңгейі -8,1 % құралды. Жұмыссыздардың жалпы санында қалалық ... 416,7 мың адам ... ... 9,0% ), ... жерде - 224 мың адам (7,2%) ... ... ... ... ... ең көп үлес салмақты 25-54 жастағы жастар - 69,2%, ал 15-24 ... -27,3 % ... ... ... 122,8 мың адамның (олардың жалпы санынан 18,8 %) жоғары білімі, 172,5 мың адамның (26,4 %) орта ... ... ... ...
207,9 мың адам немесе олардың жалпы санынан 33,8% бір жылдан астам, тиісінше 106,7 мың адам немесе 17,4% 6 ... 12 айға ... 153,9 мың ... ... 25% 6 айға дейін жұмыссыз болды.
2006 жылғы сәуірде 15 және одан жоғары экономикалық елсенді халық саны 7,7 млн. ... ... ... ... саны 7,1 млн. ... жұмыссыздар саны - 621,2 мың адамды (табысты жұмысы болмаған, оны үздіксіз іздеген және оған кірісуге әзір адамдар) құрады. ... ... 8,0 % ... Осы ... ... тоқсанында Республика экономикасында 7,3 млн. Адам жұмыспен қамтылды немесе 15 және одан жоғары жастағы халықтың 63,2 %-ы. Жұмыспен қалалық жерде 4,1 млн. Адам ... ... ... 60,1 % ... жерде тиісінше 3,2 млн. немесе 67,9%. Жұмыспен қамтылғандар құрылымында жалдамалы қызметкерлер саны 4,7 млн. адамға (барлық жұмыспен қамтылғандардың 64,7%), өз ... ... ... - 2,6 млн. ... (35,3%) ... ... қызметкерлердің басым бөлігі қалалық жерде жұмыспен қамтылды - ... ... ... 79,5% (3,3 млн. ... ... жұмыспен қамтылғандардың жартысынан көбі өз бетінше жұмыспен айналысатындар - 54,3% (1,7 млн. адам) құрайды. 2006 жылы сәуірдің соңында жұмыссыздар ретінде ... ... саны ... ... ... және ... ... қорғау министрлігінің деректері бойынша) 113,4 мың адамды құрайды, бұл өткен жылдың осы кезеңіне қарағанда 7 % мың адамға немесе 6%- ға ... ... ... ... ... көбі ... (73,3 мың адам), 47,3%-ы ауыл тұрғындары (53,6 мың). Экономикалық тұрғыдан белсенді халық санында тіркелген жұмыссыздар үлесі 1,4 % (2005 ... ... -1,6%) ... ... ... жағдайында еңбек нарығындағы басты мәселелердің бірі жалдамалы қызметкерлер қаралып отырған мерзімде жалдамалы қызметкерлер саны 4,7 млн. адамды құрады, бұл өткен ... ... ... 136 мың ... ... көп. ... санынан 80,8% мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарда 12,3% - жеке тұлғаларда, 6,9% - шаруа (фермер) қожалықтарында жұмыс етеді. 2006 ... ... ... ірі және орта ... 2,6 млн. адам ... ... ... жалдамалы қызметкерлердің жалпы санының 56 %-ы, юұл ... ... ... тоқсанындағыға қарағанда 120,7 мың адамға (4,8-ға) көп. Олардан 13,3 мың адам қоса атқарушылық ... 16,4 мың адам - ... ... ... ... тартылды.
8
3.1. Қазақстан Республикасында еңбек нарығын мемлекеттік реттеу шаралары
Еңбек нарығын реттеу саясаты экономикалық саясаттың қүрамдас ... ... үш ... ... ... ... қайта қүруды ынталандыру және босап қалған жүмыскерлерді қайта бөлу процесін жеделдету; жүмыссыздарды мүмкіндігінше тез жүмысқа тарту; әрбір жүмыс ... ... ... ел ... ... ... ... қалыптастырудың түрақты қүралдарының' жоқтығы көрінеді. Ол әр ... ... ... және ... ... ... ... ерекшеліктеріне қарай түрленеді де, экономика мен еңбек нарығындағы жағдайдың өзгеруіне байланысты модификацияланады. Бірақ елдер арасындағы ... ... ... ... жұмысбастылық саясатының эволюциядағы белгілі сатыларды ажыратуға болады.
Соғыстан кейінгі жылдарда экономиканы ... ... ... ... көрінісі болып табылатын реттеу моделі кең өріс алды. Оған жүмыс орнын қорғау және сақтау кепілдемесін беретін заң щараларын жасау және ... ... яғни ... жүмысбастылықты қолдау жөніндегі өкімет міндеттемелері арқылы, еңбек жағдайлары қауіпсіздігі, еңбекші үйымдарының қызметтерін дамыту және белсендету мәселелерін түратын еңбек қатынастарын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... әлеуметтік шығындар бөлігін мемлекеттің өз мойнына алуы жатады. Бүл кезеңде ... ... ... ... ... бағдарламаларьгжасалды, олардың көпшілігі жалдамалы жүмыскерлердің жүмыстан арылу жағдайда міндетті сақтандыруға сүйенеді. Еңбек нарығын реттеу моделі ... өсу ... ... ... қарсы саясатының қажеттілігі негізінде қүрылды.
70-жылдардағы дағдарыс нәтижесінде инфляциялық тенденциялар күшейді, табыстарды қайта бөлу жүйесінің ... ... ... және үзақ ... өршуі жүмысбастылықты қолдау жөніндегі шараларды алдыңғы қатарға шығарады. Жүмысбастылықты реттеуде жергілікті ... ролі ... ... мамандарды даярлау және даярлауды қамтамасыз етуге белсенді қатысты. Бірқатар елдерде ... ... ... өту ... ... жоғалтқан табыстарын компенсациялаудың өкіметтік бағдарламалары қабылданды. Сонымен бірге жүмыс орындарын қүру қүралы ретінде қоғамдық жүмыстар мәні ... ... ... ... және де ... ... мемлекеттік әдістері экономикалық өсуді
баяулататын кедергі ретінде, кәсіпкерлік пен бастамаға қысым көрсету құралы ... ... ... ... сонымаен қатар экономикадағы құрылымдық қайта қүру, өнеркәсіптегі жүмысбастылық үлес салмағының қысқаруы және ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз жаңаруы, тауарлар мен қызметтерге сүраныс көлемі мен ... ... ... кәсіпорындардың жүмыс күщінің саны мен сапасына деген қажеттіліктерін өзгертті. Жұмысбастылықтың стандартты режимдерінде ... ... ... ... ... өндіріс икемділігіне тосқауыл болып, кәсіпорындардың бәсеке қабілеттілігінің төмендеуіне әкелді.
Экономика дамудағы мүндай тенденциялар еңбек рыногының қызметтестірілуінің жаңа формаларының, атап ... ... ... ... ... мен жүмысбастылықтың икемді формаларымен байланысты болатын шаруашылықтың өзгермелі жағдайларына ... тез ... үшін ... ... және ... ... шаралар кешені ретінде түсіндірілетін икемді еңбек рыногының туындауына әкеп соқты. Икемді еңбек рыногының моделіне өтудің негізгі мәні жүмыс күші ... ... ... ынталандыру, кәсіби даярлау және қайта даярлаудың түрлі әдістерін дамыту арқылы оның үсынысын барынша ... ... ... жаңа ... яғни жаңа ... ... қажет ететін және жүмыскерлердің сапалық көрсеткіштеріне жаңа талаптарын қоятын ҒТР ... ... ... мен ... жаңа ... ... ... ескер отырып, экономикалық белсенділіктің жандануы сатысында мұндай саясаттың жарамсыздығы және ақаулары айқындалды.
Осылайша, 80- жылдардың соңында жаңа саты орын алды, яғни ... ... ... жаңа ... ... маманданған кадрлардың жетіспеушілігі жағдайында көптеген өкіметтер еңбек нарығында белсенді саясат жүргізетін органдарға ... ... Бұл ... жүмыс орындарының үлғаюын еңбекшілердің экономикалық және қоғамдық қызметке қатысу және кәсіпкерлік ортаға араласумен байланыстырады.
Еңбек нарығындағы белсенді ... мәні ... ... ... ... да, ... да ынталандыру арқылы мүмкіндігінше жоғары және түрақты жұмысбастылық деңгейіне қол жеткізу үшін қолайлы жағдайлар жасау; және негативті әлеуметтік қүбылыстармен ... қана ... ... ... ... және жаппай тарауының алдын алу, адам ресурстарына инвестицияларды тартуды күшейту болып табылады.
Еңбек нарығын мемлекеттік реттеу шараларын қорытындылау мақсатында және оларды ... ... ... сол ... құралдарын енгізуді зерттеу түрғысынан қолданылатын шараларды бірлік классификациялық схема шеңберінде бейнелеу қажет (11 кесте).
Еңбек нарығын ... ... ... ... мен ... үшін ... ... жүйесін үсынуға болады:
1. Еңбек рыногының белгілі бір элементтерін реттеу ... әсер ету ... ... Оның ... ... ... ... ұсынысы, жүмыс күшіне сұраныс және оның бағасы - еңбекақы болып табылады. Осыған сәйкес үсыныс пен сүраныстың шамасы мен қүрылымына және ... ... ... ... ... ... ... болады. Еңбек үсынысын ынталандыруға бағытталған бағдарламалар бірінші кезекте кәсіби және территориялық мобильділікті жоғарылату жөніндегі шаралардан ... ... ... ... ... ... ... немесе оны жоғарылату үшін субсидиялар беру арқылы да, қоғамдық жүмыстар және бағытталған ... ... да ... ... ... ... сипаты. Шаралар экономикалық, әкімшілік, үйымдық болып бөлінеді, бірақ аралас сипаттағы шаралар да болуы мүмкін. Мысалы, көп жағдайда жүмысбастылық облысындағы әкімшілік ... ... ... ... берушілер тарапынан кері реакцяны бәсеңдету үшін экономикалық шаралармен ... ... Әсер ету ... ... және жанама түрлерін бөліп көрсетуге болады. Мүнда экономикалық реттеушілер ролі жоғары. Тікелей әсер ету шаралары (мақсатты ... ... және ... ... ... дгг, ... ... (бюджеттік-салықтық, ақша-несие саясаттары) арқылы да экономикаға ықпал ету еңбек рыногындағы жағдайдың өзгеруіне әкеп соғуы мүмкін.
4. Шаралар мазмүны: ынталандыру және ... ... ... ... ... ... жақсартуға бағытталған қызметті қолдау үшін қолданылады. Шектеу шаралары, керісінше жүмысбастылық саласындағы жағдайды нашарлататын ... ... ... ... ... қүрылымындағы ықпал ету объектісі. Шаралар мүндай топтардың барлығы немесе тек олардың бір бөлігін ғана ... ... олар ... және ... ... ... ... көздері белгісі бойынша мемлекеттік реттеу шараларының төрт тобын ажыратуға болады: республикалық бюджет, жергілікті бюджет, кәсіпорын қаржыларынан,аралас қаржыландыру.
Жүмыс ... ... пен ... ... ... ... ... қатуды үйлестіру жәнә әлеуметтік бағдарлмалар департаментінің болжамы боиынша 2006-2008 ... ... ... ... саны 65,1 мың адам ... оның жартысына жуығы жүмыспен қамтылады. Осының негізінде халықты жұмыспен ... ... ... және ... ... жағдай жақсарады.
Мугедектердің кәсіби оңалтылу жағдаиын жақсарту, олардың орта және ... ... ... даярлығы мен қайта дайярлығын,өзін-өзі жұмыспен қамтылуы мен жұмысқа орналасуын жетілдіруді ... ... ... ... үшін ... ... ... , нысаналы топтарға арналған жүмыс орындарын қүру арқылы мақсатты жүмысқа орналастыру үйымдастырылады.
Оңтүстік Қазақстан облысында тоқыма кластерін ... ... ... ... ... ашылуына байланысты, қүрылымдық-техникалық қайта қүруларға сәйкес жүмыспен қамтудың қүрылымы өзгереді, өнеркәсіп саясатында импорт алмасуға, өндірісті диверсификациялау мен жаңа жүмыс ... ... ... ... ... ... жағдай туады.
Экономиканың қүрылымдық қайта қүрылуы жүмыс күшіне сүраныстың және оның кәсіби-біліктілігі қүрамының өзгеруіне әкеледі. Бос ... ... ... ... ... мамандарға сүраныс артады.
Агроөнеркәсіп кешенін дамыту бағдарламасының аясында ауыл шаруашылығы мамандарына сүраныс артырады.
Нарықтық инфроқүрылым ... және ... ... ... ... ... байланыс үйымдарының қызметкерлеріне және мектептегі білім берушілерге түрақты сүраныс болжамдануда.
Экономианың білікті кадрларға деген қажеттілігі басқару және әкімшілік-өндірістік ... ету ... ... ... түрақты сүраныспен сипатталатын.
Агроөнеркәсіп кешенінің, өнеркәсіп, көлік, қүрылыс, ... ... ... қызметінің менеджмент және талдау жасау саласындағы мамандарға деген сүраныс өседі деп күтілуде.ф
Қоғамда ... ... ... ... ... ... мен ... орындаушы мамандарға сүраныс артады.
Жүмыс күшіне сүраныс пен үсыныс болжамдарын ескере отырып облыс халқын ... пен ... ... ... іс-шаралар жасалындв\ы, оларды жергілікті бюджеттерден қаржыландыру қарастырылу отыр.
Қажетті ресурстар мен қаржыландыру көздері
Халықты ... ... ... ... ... ... қала
бюджетерне барлығы 913,0 мн.теңге қаралып отыр, Оның ішінде 2006жылы
-255,8млн . ... ... млн. ... 2008жылы З41.млн.теңге (№1
қосымшалар) -
Жүмыспен қамтылған халықты әлеуметтік қолдауды қамтамассыз ету. Үйымдастырылған мемлекеттік ... ... ... ... қамтылған халықты әлеуметтік қолдау "Қазақстан Республикасында әлеуметтік реформараларды онан әрі ... ... ... арналған бағдарламасының" (міндетті аударымдар). Екінші деңгейі бойынша екі ... ... ... ... мемлекетіміздегі ең төменгі кепілдік жалақы жүмысының күрделілігіне қарай төлеу және жинақтаушы зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру қорларына міндетті және ерікті ... ... ... ... ... ... ... қатерлі топқа жататындарға жәрдем көрсетуге мүмкіндік береді.
Бәсекелік еңбек нарығында еңбекке сұраныстық қисық сызығының еңкеюі теріс бұрышты болады: ... ... ... ... сайын еңбекке сұраныс төмендей түседі. Көлденең білік -- ... саны (Q), тік ... (Р) -- ... ... Еңбек
11
ұсынысы қисық сызығының оң еңкею бұрышы болады, жалақының жалпы ... ... ... ... ұсынысы өсіп отырады. Жұмысшы күшіне сұраныс, жиынтық сұраныспен есептесе отырып, тауарлар мен қызметтер өндіру үшін, тиісті квалификациясы бар жұмыскерлердің белгілі ... ... ... ... ... белгіленеді. Жұмысшы күшінің ұсынысы еңбекке қабілетті жастағы адамдардың өздерінін қабілеттерін ... ... ... ... ... және ... экономикалық ұсыныспен есептесе отырып, жақсы хал-жағдайды қолдап тұруға жеткілікті қажеттіктермен белгіленеді. Сұраныс та, ұсыныс та әр түрлі ... ... ... баға ... ... ... еңбек өнімділігімен, адамдардың санымен, жұмыскерлердің квалификациялық -- мамандық құрылымымен, несие-қаржы, салық, заң ... ... ... діни және басқа ұйымдардың қызметгерімен қалыптасады. Сұраныс (ВБ) пен ұсыныстың (55) қисық сызықтарының қиылысуы жалақының ... ... (РЕ) ... де жалақының осы дәрежесінде экономикада толық жұмыспен қамту ... Qе -- ... ... еңбек ұсынысына тең.
12
3.2. Еңбек нарығын реттеудің өзекті мәселелері
Соңғы жылдары Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешенінде нарықтық қатынастарды дамытуға ... ... ... ... Ауыл ... ұйымдарының ұйымдастырушылық-құқықтық формалары өзгеріп, ауыл шаруашылығы өндірушілерінің жаңа ... ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың атты Қазақстан халқына Жолдауында Қазақстанның әлемдегі ... ... ... елу ... ... кіру стратегиясында түпкі өнімдерін экспортқа шығаруға бағдарланған өндірістерді, соның ішінде агроөнеркәсіп ... ... ... арқа сүйеу керектігі айтылған болатын.
Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымына кіру отандық ауыл тауар өндірушілерінің бәсеке қабілеттілігіне айрықша талаптар қояды. Аграрлық өндірісті индустрияландыруға ... басу ... ... және ... ... ... тудырады. Сондықтан білікті ұлттық кадрларды ауыл шаруашылығы мамандықтары бойынша кәсіби жағынан даярлау және қайта даярлау - бүгінгі күннің ... ... ауыл ... ... ... реттеудің тиімді әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-инфрақұрылымдық, заңнамалық-құқықтық тетіктерін жетілдіру, ауыл тұрғындарын жұмыспен қамту, әлеуметтік қорғаудың белсенді формасы ретінде жұмыссыздарды кәсіби даярлау мен ... ... ... ... ... бірі ... ...
Еңбек нарығын реттеу тек жұмыспен қамту аясын ғана ... ... ... ... ... ... ... элементтерін қамтитын шаралардың күрделі жүйесін білдіреді. Еңбек нарығындағы басты мәселелердің бірі болып саналатын жұмыспен қамту және жұмыссыздықты азайту ... ... ... ... бірқатар бағыттар мен мектептердің шығуына әкелді. Нарыққа өтудің бастапқы кезеңдерінде барлық посткеңестік мемлекеттерде орнату ... ... ... ... кезеңде мемлекеттің араласуы, атап айтқанда, жұмыссыздық пен жұмыспен қамту мәселелеріне мемлекеттік реттеудің қажеттілігін мойындайтын тұжырымдар орнығуда.
Ауыл шаруашылығындағы еңбек нарығын реттеуде ... ... ... ... ... ... ... деп кімді айту керек деген сұрақ туындайды. Бүгінде ... елге жуық ... ... ... да) ... ... ... Халықаралық еңбек ұйымдарының (ХЕҰ) стандарт әдістемесін қолдануда. Жұмыссыздар - өздеріне байланысты емес ... ... ... ... ... қызметімен айналыспайтын, жұмыс іздеп жүрген және еңбек етуге әзір ... ... ... ... ... ... ... еңбекке орналастыру жүйесі арқылы іске асады. Бұл жүйеге жұмыспен қамту қызмет ұйымдарының кең торабы, ... орны ... ... ... ... білім алу мен еңбекке орналасуға жәрдемдесетін мемлекеттік бағдарламалар, кәсіпорындардың өз мамандарын ... ... ... ... ... бағдарламалары т.б. кіреді.
Тұрғындарды тиімді жұмыспен қамту мемлекеттің қайта бөлу, оқыту, әлеуметтік қолдау мен қорғауы бойынша мақсатты бағытталған іс-әрекетінсіз қамтамасыз ... ... ... ... бұл әрекет нарықтық қатынастағы субъектілердің еркін іс-қимылына қайшы келмей, еңбек нарығындағы талаптарға сай болуын қадағалайды.
Еңбек нарығын мемлекеттік реттеу ... ... ... ... атап көрсетуге болады:
* еңбекке деген сұранысты реттеу ... ... ... ... ... ... қамтуды субсидиялау, еңбек нарығында қаржылай-несиелей ықпал ету, өзіндік жұмыспен қамтуды қолдау, босаған ... ... ... ... ... және орта ... ... ықпал жасау;
13
* еңбек ұсынысын реттеу шаралары: еңбек нарығындағы талаптарға сай жұмыс күшін даярлау мен ... ... ... көтеру, жұмыскерлердің аумақтық шоғырлануын ұйымдастыруда көмек көрсету, әсіресе, аймақтық еңбек нарығындағы жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысы арасындағы теңсіздікті ... ... ... ... ... беру ... шаралар: жұмыссыздық бойынша жәрдем ақы төлеу, әлеуметтік материалдық көмек көрсету.
Еңбек нарығын реттеудің негізгі тетіктері: экономикалық, әлеуметтік, ... - ... ... ... ... мотивациялық. Еңбек нарығын реттеудің тетіктері үздіксіз өзара байланыста болады.
Ауыл шаруашылығындағы еңбек нарығын реттеу, басқа салалардағы сияқты, ұлттық деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... еңбек нарығында да, Ұлттық еңбек нарығында да реттеудің құралдары мен тетіктері бірдей - құқықтық, қаржылық, экономикалық, ... және ... ... ... ... аймақтық еңбек нарығын реттеу тетіктерінің айырмашылығы осы деңгейдегі тұрған міндеттер мен мақсаттар ерекшелігінде. Республиканың батыс аймағындағы еңбек нарығында шешілетін мәселелер ... ... ... ... еңбек нарығында тұрған міндеттерден ерекшеленеді, ал ауыл ... ... ... немесе темір жол көлігіндегі мәселелерден өзгеше.
Еңбек нарығындағы қазіргі таңдағы ең маңызды мәселелер - халықты, ... ... ауыл ... ... ... және ... азайту. Осы мәселелерді шешу үшін, ең алдымен, еңбек нарығын жүйелі түрде талдап, ондағы ... ... ... ... ... ... облыстың, экономика салалараның өзіндік ерекшеліктерін ескеру қажет.
Қазақстан бойынша ауыл тұрғындары жалпы ... 45,0 ... ... Ауыл ... ... мұндағы қызмет орындарының тапшылығынан, жұмысқа орналасудағы қиыншылықтан аудандардың көпшілігінде жұмыссыздық төмендеді, ал мұның өзі ауылдағы еңбек нарығын ... ... ... ... ... еңбекке жарамды жастағы тұрғындарды жұмыспен қамту және оны ... ... ... ішінде ауыл шаруашылығында пайдалану бүгінгі күннің өзекті ... ... дәл ... ... жағдайына байланысты пайда болған еңбек мәселелерін шешу үшін еңбек ... ... ... ... үшін ... барлық құралдарды іске қосу керек. Олар:
- ауылдық жерлердегі ... ... ... өсу ... ... құру негізінде экономикалық белсенді халық санын, жұмыспен қамтылғандарды, жұмыссыздарды ... алу ... ... ауыл ... ... ... ... жасырын жұмыссыздықты, өзіндік жұмыспен қамтылғандарды айқындау, олардың ... ... ... ... ... ... салық жүйесін жетілдіру;
- ауыл шаруашылығында шағын және орта кәсшкерлікті дамыту негізінде жаңа жұмыс ... ... ... бәсеке қабілеттілігін жоғарылату, яғни ауыл шаруашылығы саласы бойынша ... ... және ... ... ... бағдар беру жүйелерін жетілдіру;
- жұмыссыздарды жұмыспен қамтудың жаңа икемді түрлеріне ынталандыру қажет.
Ауыл шаруашылығында ... ... ... ... жетілдіру Қазақстан Республикасының Агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамытудың 2006-2010 жылдарға арналған тұжырымдамасында ... ... ... ... ... 2004-2010 жылдарға арналған бағдарламасында көзделген ауылды сауықтыру, әлеуметтік мәселелерді, оның ішінде ауыл халқын жұмыспен ... және ... ... шешуде маңызды іс-шара болып табылады.
14
Сондықтан облыс деңгейінде ауыл шаруашылығы саласындағы көкейкесті мәселелерінің бірі - ... ... құру ... ауыл ... ... қамтылуының негізгі бағыттарын айқындау қажеттігі туындайды.
Осыған орай, ауыл ... ... және осы ... ... ... ... ... басты мақсат:
- ауыл шаруашылығы өндірісінің ұйымдастырушылық, экономикалық және қаржылық қолдау шараларын ұлғайту;
- аграрлық бизнестің тиімді жүйесін қалыптастыру;
- мал шаруашылығындағы өнімділік сапасын және ... ... ... ... ... тауарларының молшылығын жасау;
- ауылдың әлеуметтік-экономикалық ахуалын көтеру мақсатында ауылдарды жандандыру резервтерін жұмылдыру;
- ауыл шаруашылығын ... ... және ... капиталды тарту және ауыл тауар өндірушілерін ынталандыру;
- жаңадан жұмыс орындарын ашу, ауыл жұмыссыздығын азайту және ауыл ... ... ... ... ... ... ашу ... шаралардың арқасында жүзеге асуы мүмкін:
* ауыл шаруашылығын, оның ішінде мал және егін шаруашылығын дамыту;
* ұсақ тауарлы өндіріске бағытталған ауыл ... ... ... алу мен қайта өңдеудің икемді жүйесін құруға ықпал ету;
* ақпараттық маркетингтік жүйесін дамыту;
* ауыл шаруашылық техникасымен қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайында еңбек нарығында дағдарысты басынан кешіп ... ... ... ... ауылдық жерлерде ауыртпалықты жеңілдетуге бағытталған төмендегідей шаралар ... ... ... ... босататын кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық жағдайына сараптама жүргізу;
* жұмыспен қамтуға ықпал ету қорынан қосымша қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... немесе оны сатылап жүргізу;
* кәсіпорын басшылары мен жұмыс берушілерге бос жұмыс орындарын қысқартқаны үшін белгіленетін санкцияны күшейту;
* ... ... ... ... ... ... ... республикалық бағдарламаларды қаржыландыру мүмкіндіктерін іздестіру.
15
3.3. Қазіргі таңдағы Қазақстан Республикасындағы жұмыспен қамтамасыз ету саясаты және концепциялары
Жұмыссыздық проблемаларын шешуде ... ... ( ... ... қамту қызметі ) айтарлықтай орын ... ... ... ... ... ... биржасы алғашқыда жұмыссыздарға жәрдем беру ... ... ... ... ... болды. Уақыт өте келе және еңбек қатынастардың дамуына сәйкес, оның ... және ... ... ... Еңбек биржасы - бұл еңбекті жалдау барысында жұмыскерлер мен ... ... ... ... жасалатын, тұрақты жұмыс істейтін мекеме. Бұрынғы КСРО - да ең ... ... ... 1932 жылы ... ... Қазіргі нақты жағдай - еңбек нарығының барлық ... ... ... қажеттігін көрсетіп отыр. 1991 жылдың 1 шілдесінен бастап Қазақстанда ... ... ... ... қамту қызыметі жұмыс істей бастады.
Еңбек биржаларының негізгі атқаратын ... ... ... ... ... мен ұсынымды анықтау; жұмыссыздарды есепке алу және бос ... ... ... ... ... және ... тұруға тілек білдіретін ... ... ... ... ... жүрген кадрларды оқыту мен ... ... ... ... ... ... бағдар беру жұмысын жүргізу; адамдарды жұмысқа ... үшін ... ... ... және жұмыссыздыққа байланысты ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың мүдделерін есепке ала отырып, биржалар ... ... ... әсер ... ... ... беретін жұмысқа жолдама кәсіпкерлер үшін ... ... ол тек қана ... сипаты болады, себебі олардың жұмыскерлерді еркін түрде ... хұқы бар және оны ... кадр ... ... ... ... ... еңбек биржасында, жұмыс ... ... мен ... ... мағұлматтар банкісі болуы қажет. Осы бағытта өнеркәсібі дамыған Батыс елдердің ... ... ... АҚШ - та, ... ... және ... деңгейде жұмыс күшінің электронды банкілері құрылған. Онда ... ... ... жоғары сапалы консультациялық көмек көрсетіледі. Нәтижесінде барлық ... ... ... 40 ... бір ... ... ... орналасады. Сондай - ақ жұмыссыздарды қаржыландырудың жаңа ... ... ... ... штатында федералдық үкімет тиісті білім, жұмыс тәжірибесі бар және өз ... ... ... ... 400 ... ... ... бір уақытқа дейін мүмкіндік беріп, ... - ала ... ... ... өзі, олардың жұмыс жобасының экономикалық дәлелі бар, әдейі курстарды ... ... - ақ жаңа істі ... ... ... жұмыссыздарға беріледі.
Осы уақытқа ... ... ... ... ... болмады. Мамандарды қайта дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы - ... ... ... тиімсіз түрде жұмыспен қамтуға жағдай туғызды, өмір сүру ... ... ... жол ... ал ол белгілі бір дәрежеде қоғамның өндіргіш күштерінің ... ... ... - ... басқару жүйесі жағдайында мемлекет, жұмыспен ... ... ... ... ... орналастыру бағдарламасына сәйкес орталықтанған жоспар бойынша ... ... мен ... бөлу ... шешіп отырады. Жаңа жұмыс орындарын жасау еңбек ... ... бар ... ... асып ... отырды, ал ол, өз кезегінде жұмыс күшінің ... ... Және де, бұл ... экстенсивті типтегі шаруашылық механизмінен қолдау тауып отырды: кәсіпорынның ... қоры ... ... ... болды, олардың санының өзгеріп отыруы еңбек ... ... және ... ... ... ... ... тиіс еді. ... ... ... жоқтық - аздырар адам баласын.
Абай.
Оның есесіне ... ... бір ... орнына ие болуға нақты кепілдік ... және оны ... ... іс ... ... ... Соның нәтижесінде жұмыс күшіне деген сұраным еркіндігі мен ұсыным ... ... ... ... ... ... мен ... қатаң бақылау жасап отырады, олардың өздерінің жұмыс ... ... тек қана ... ... ... ... ... ғана рұқсат етіледі.
Кадрларды тұрақтандыруда институты, белгілі бір кезеңде мерзімдік ... қол қою ... ... ... тікелей жұмыс уақыты өтелгеннен кейін пәтер ... уәде ету, бір ... ... ... ... стажын жоғалту қатері ... ... ... де ... Өздерінің қабілетін толығырақ ... және ... өмір ... ... ... ... ... жұмыс істеу ұмтылысы - қалада ... ... ... елде керісінше колхозшыларға төлқұжат бермеу, ... ... ... ... ... алу қиындықтары сияқты әкімшілік механизімі ... ... Бір ... ұзақ ... ... істеу экономикалық тұрғыдан да және әлеуметтік тұрғыдан да ... ... ... ... ... экономикалық заңды бұзылды. Оның мәні - адам ... ... ... жақсарту үшін белсене жұмыс ... ... ал ол, ... өзін - өзі ... ... етеді, соған сәйкес жұмыс істейтін өмірдің барлық кезеңі ... ... ету ... ... отырады.
2.1 Жұмыспен қамту теорияларының эволюциясы өте ұзақ, олардың концептуалдық бағыттары, ... ... мол. Осы ... ... аударған неоклассикалық мектептің өкілдеріне Д . Гидлер, А.Лаффер, М Фелдстайн, ... тағы ... ... Олар ... ... ... ... классикалық теориясын тартқан. Осы ... ... ... ... ... ... іштей біркелкі емес және динамикалық байланыстардың жүйесі деп ... Оның ... ... механизм. Еңбек бағасы ( жалақы дәрежесі ) ... ... ... мен ... әсер ... ... күшінің бағасы нарық конъюнктурасына сезімшілдікпен жауап береді, осы ... ... ... сәйкес өсіп немесе төмендеп отырады. Жалақының өсуі ... ... ... еңбекке сұраныс және ... ... ... Егер ... ... оған сұраныстан артық болуының нәтижесінде ... ... ... онда ... ... ... ... жалақының төмендеуінің арқасында еңбек нарығында тепе - теңдік ... әсер ... ... үлгі еңбек нарығы өзін - өзі ... ... ... негізделеді.
Кейнстік бағыт еңбек нарығын жұмысшы ... ... ... ... ... ( инерттік ) жүйе деп ... ... ... ... ... - ... қамту мен жұмыссыздықтың дәрежесі, еңбекке сұраныс, нақты жалақының ... - ... ... ... олар ... мен ... тұтынулық және инвестициялық нарығындағы ... ... ... ... ... ... тек жалақының дәрежесі және осыған тәуелді еңбек ұсынысының ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтуды қалыптастыруда жетекші рөл атқармайды, ол тек ... ... ... ... оның ... ... дәрежеде болатын мүмкүндігін сипаттайды. Жұмысшы ... ... ... ... ... және ... ... реттеп отырады. Жұмыссыздықтың амалсыз ... ... ... ... жетімсіз болуымен байланысты. Мұны реттеудің бюджеттік және ақша - ... ... ... ... жоя ... Жиынтық
17
сұраныстың өсуіне әсер етіп, мемлекет еңбекке сұраныстың ... ... ... ... ... қамтудың өсуіне және жұмыссыздықтың төмендеуіне жол ... ... ... ... ... тек жиынтық сұраныс әсер етпей қоймайды, оған жалпы сұраныстың өсуінің әр ... ... ... ... яғни жиынтық сұраныстың құрлымы әсер етеді. ... ... ... дәрежесінің тиімді құралына мемлекеттің инвестициялық іс - ... ... ... ... ... ... ... отырып, мемлекет тарапынан инвестициялардың оптималдық көлемі ... ... ... ... үлгі мемлекеттің макроэкономикалық процестерді басқаруға ... ... ал оны ... ... ... ... ... бар заңдылықтар мен құбылыстарға ( тұтынуға ... ... ... инвестицияға ынталандыру ) және басты экономикалық көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ( ... Э.Фелпс және тағы басқа ) тұжырымдауы бойынша, ... ... ... қамтудың рационалды дәрежесін өзі белгілейтін, өзін - өзі үйлестіретін ... ... ... ... ... Осындай жүйеге мемлекеттің кірісуі нарықтық өзін - өзі реттейтін механизімін бұзады, ал ... ... ... ақша ... әсер етуі түбінде инфляциялық ... ... ... ... ... ... қандай уақытта болмасын, нақты жалақы ... ... тепе - ... ... бола ... ... ... бір дәрежесі болады. Осы ... деп ... Бұл ... пен тауарлар нарығының нақты құрылымын - нарықтағы жетімсіз жағдайларды, сұраныс пен ... ... ( ... ... ) ... бос ... ... мен бар болып отырған жұмысшы күші туралы информациялардың ... тағы ... ... ... ... ... табиғи дәрежесінен ауытқуы тек қысқа мерзімдік сипатта болады. Оның ... тепе - ... ... жоғары болса, инфляция үдей ... егер ... ... - дефляция жанданады. Жұмыспен қамтуды тұрақтандыру саясаты жұмыссыздық ... оның ... ... ауытқумен, өндіріс көлемі және жұмыспен ... ... ... ... ... қажет. Еңбек нарығын теңестіру үшін ... ... ақша - ... ... құралдарын пайдаланған жөн деп ... ... ... мен ... ... ... жетілдіру жолдарын ғылыми зерттеу нәтижелері қорытындылар мен ұсыныстар жасауға ... ... ... ... мен ... ... ... жалпы теориялық -әдістемелік негіздері зерттеліп, еңбек нарығын реттеудің қызмет ету тетіктері және әлеуметтік - ... ... мен ... ... ... нарығын реттеудің шетелдік тәжірибесін зерттей келе, оның ... мен ... ... ... ... ұлттык еңбек нарығы үлгісін жасаудың қажеттігі қарастырылды.
3. Еңбек ресурстарының ұдайы өсу процесінің мониторингісін құру ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылғандарды, жұмыссыздарды есепке алу жүйесін жетілдіру негізінде жасырын жұмыспен қамтылғандар, жасырын ... ... ... қамтылғандар айқындалды.
4. Болжамды зерттеулер жүргізу келесідей шешім жасауға мүмкіндік береді:
- өмірдің қазіргі жағдайдағы ерекшелігі облыстағы жұмыспен қамту және ... ... ... ... мақсатында
кадрларды дайындау мен оларды жұмысқа орналастыру тиімділігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... экономикалық өзарақатынасына толық талдау жасауды талап етеді. Талдаудың тиімді әдістерінің бірі ... ... ... ... ... ... алынған сапасын тексеруден кейін экономикалық динамиканы ... үшін ... ...
- талдау барысында тұрғындарды еңбекпен қамту санын анықтайтын бағыты есептелінді және бағаланды. Жиынтық өзара байланыс еңбекпен қамтылған ... ... әсер ... ... ... ... бойынша бірінші кезекте экономикадағы еңбекпен қамтылғандар санын талдауға мүмкіндік береді.
5. ... ... ... ресурстарын пайдалануды жақсартудың негізгі шаралары келесідей болуы керек:
- облыс тұрғындары үшін ... ... ... бос ... ... орындары мен жұмысшыларға қойылатын талаптар жөнінде ақпараттық жүйені қалыптастыру;
- болашақта еңбек нарығының ... ... ... ... ... елдің барлық аймақтарында оның ішінде ауылдық жерлерде еңбекке сұраныс пен ұсыныс бойынша инфрақұрылымды дамыту;
- салааралық және кәсіпкерлік еңбек ресурстарын, ... ... ... қайта орналастыруға өз үлесін қосатын іс-шараларын жасап қабылдау;
- мамандық, тұрақты кәсіп және алдын-ала сұраныс бойынша, орнынан босап қалған жұмысшыны ... ... ... және ... ... беру мониторингін жасау;
-ауылдағы фирмаларды инфрақұрылымдық дамыту, ол жұмысшы орындарының санын көп ұлғайтады және еңбек нарығын бәсеңдетеді;
-жаңа жұмыс орындарының құрылу ісін ... ... ... ... қол ... үшін басқару және қаржыландыру жүйесін жетілдіру қажет;
6. Еңбек нарығын реттеудің әлеуметтік-экономикалық және ұйымдастырушылық-институттық тетіктерін жетілдіру үшін келесідей ... іске қосу ...
- ... ... еңбек ресурстарының ұдайы өсу процесінің мониторингін құру негізінде экономикалық белсенді халық санын, жұмыспен қамтылғандарды, ... ... алу ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту негізінде жаңа жұмыс орындарын ашу;
- жұмыссыздардың бәсеке қабілеттілігін жоғарылату, яғни ... ... ... ... ... және ... ... кәсіптік бағдар беру жүйелерін жетілдіру;
19
7. Жастарды жұмыспен қамту жағдайының тұрақтылығын арттыруды қамтамасыз ететін бағыттарға жалпы білім беру және ... ... ... ... ... жатады. Жастарды еңбекпен қамтуға ықпал етуге төмендегілер жатады:
-жастар үшін жаңа жұмыс ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру;
-жасөспірімдер жастардың екінші рет жұмыспен қамтуды ұйымдастыруға мүмкіндіктер тудыру;
-жастарды жұмыспен қамтуға арналған мекемелер және кәсіпорындар инфрақұрылымын құру.
8. Еңбек ... мен ... ... ... ... жәрдемдесетін жағдайлар жасауға мыналар жатады:
-жұмыс орны мол аудандарда әлеуметтік инфрақұрылымды өркендету;
-еңбек ... ... ... ... ... ... ... деңгейіндегі аудандар кәсіпорындардың жаңадан жұмыс орнын жасаудағы бағдарламасын қолдап, оларға салық жеңілдігін қоса іске асыру
20
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Б. ... Ұ. ... Ү. ... Алматы 1994 жыл.
2. Шеденов ¤. Ќ. Аќтuбе - 1999
3. Я.Ә. ... Б.Б. ... Ф.Н. ... Т.П. ... , оқу ... ... С. ... рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - № ... ... С. ... ... // Экономика и жизнь - 1992 г. - № 3.
6. Вамек А. "Янтарь": формируется рынок труда // Человек и труд - 1993 г. - № ... ... О. ... ... на ... ... труда // Вопросы экономики - 1997 г. - № 2.
8. Дадашев А. Региональный рынок труда в ... ... и ... ... // ... экономики- 1995 г. - № 5 - стр. 63-70.
9. Заславский И. Характеристика ... ... // ... ... - 1995 г. 18.07
10. Конкина А. На рынке труда // Новая жизнь - 1995 г. - ... ... И. ... российского рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - № 3.
12. Подшибякина Н. Рынок ... и ... ... пространство // Человек и труд - 1993 г. - № 1.
13. Рынок ... ... и ... // ... ... - 1994 г. - 17 ... ... поворот к рынку М. - 90 г.
15. ... Т. ... и ... ... на ... ... // вопросы экономики - 1997 г. - №2.
21

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азық-түлік нарығын мемлекеттік реттеу100 бет
Бағалы қағаздар нарығын реттеу9 бет
Бағалы қағаздар нарығының дамуын мемлекеттік реттеу81 бет
Еуроодақта сақтандыру нарығын мемлекеттік реттеудің мемлекетаралық жүйесінің қалыптастыру кезеңдері11 бет
Монополия және монополиялық тепе-теңдік, Қазақстан Республикасының монополиялық нарығын реттеу31 бет
Қазақстан Республикасында азық-түлік нарығын реттеу41 бет
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының дамуы және оны реттеу мәселелерi26 бет
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының пайда болуы: негізгі элементтері мен реттеуші жүйелер35 бет
Қазақстан Республикасында валюта нарығын реттеу24 бет
Қазақстан Республикасында валюта нарығын реттеу сараптамасы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь