Туристік бизнесте баға белгілеу саясаты

Мазмұны:

Кіріспе..............................................................................................................3

Негізгі бөлім
I. Бағаның экономикалық мәні ..............................................................5
1.1. Баға құралуының теориялық аспектісі ..................................5
1.2. Баға түсінігі және мағынасы. Баға қызметі............................6

II. Нарықтық экономикадағы бағаның құралу факторлары…………..9
2.1. Бағаның жіктелуі .....................................................................9
2.2. Баға белгілеу мақсаттары ......................................................13
2.3. Бағаның төмендеуiне әсер ететiн факторлар……………....15
2.4. Дамыған елдердегі баға белгілеу ерекшеліктері…………..16

III. Туристік бизнесте баға белгілеу саясаты..........................................20
3.1. Туристік қызметке баға қалыптастыру ерекшеліктері....... 20
3.2. Туристік кәсіпорында баға белгілеу кезеңдері.....................25

Қорытынды............................................................................................... …28

Пайдаланылған әдебиеттер..........................................................................32
КІРІСПЕ
Нарықтық механизмнің негізгі элементтерінің бірі – баға. Нарықтық баға өндірушілердің және тұтынушылардың өз арасындағы бәсеке нәтижесінде қалыптасады. Бұған бәсекеден басқа да көптеген факторлар әсер етеді. Жалпы нарық бағасына нарыққа қатысушылардың бәрі де әр түрлі деңгейде тәуелді болады, әсіресе сұраным мен ұсыным нарықтық баға әсерінен қалыпты жағдайдан тез ауытқиды. Сондықтан да нарықтық бағаның құрылуын, қалыптасуын және оның ауытқу заңдылықтарын біліп отыру, әр фирманың табысты тұрақты алуына және өндіріс бағытын жетілдіруге негіз бола алады. Міне, әр салада, әр сферада және әр тауар түрі бойынша бағаның құрылуының маңызы мен маңыздылығы осында десек, артық айтқандық емес.
Бағаның құрылуы жайында жоғары оқу орындарындағы көптеген мамандықтар бойынша оқу бағдарламасына еніп отыр. Бұның негізгі міндеттері: өндіріс, тауарды өткізу, құнның қалыптасуы, жалпы ішкі өнім мен ұлттық табыстың өндірілуі, оның бөлінуі және пайдаланылуы, баға түрлері, олардың негізгі принциптері мен есептеу жолдарын анықтау. Жалпы баға – күрделі экономикалық категория. Сондықтан да баға теориясын түсіну және оны нақты практикада іс жүзінде қолдана білу болашақ мамандар үшін аса қажет. Өйткені, Қазақстан Республикасы жағдайында бағаның құрылуының өзіндік ерекшеліктері бар. Атап айтсақ, бағаның құрылуы өндіріс және айналым шығындары негізінде және бағаның нарықтағы сұраным мен ұсынымның өзара әрекеті негізінде құрылуы, бағаның нарықтық қатынастардағы орны, баға құрылымының механизмі және оның өзіндік сипаты тұрғысындағы өзекті мәселелер бәсекелестік ортаға тікелей әсер етеді. Сондай-ақ экспорт және импорт тауарлары мен қызмет көрсету түрлерінің сыртқы сауда бағасы және ұлттық баға жүйесі, сыртқы сауда бағасының жіктелуі, экспорт және импорт тауарларының ішкі бағасы және оның қалыптасу тәсілдері мен принциптері, сонымен қатар экспорттық және импорттық қосымша, сараланған валюта коэффициенті, оның мәні және есептеу тәсілдері, Қазақстан Республикасына ТМД елдерінен әкелінген тауарлар бағасын есептеу әдістемесі де экономикадан өзіндік орын алады.
Турөнімді өндірушілер үшін баға басқа факторлардың өндірісіне қарағанда фирманың рентабельділігін, оның өмір сүру мүмкіндігін, қаржылық тұрақтылығын анықтайды. Осы баға стратегиясы арқылы комерциялық нәтижелікке жете алады. Ал дұрыс қабылданған баға саясаты туристік өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруда шешуші рөлді атқарады және ұзақмерзімде нарықта болуына қамтамасыз ете алады, сонымен қоса кәсіпорын қызметін жалпы түрде дамуына көмектеседі.
Нарықтық жағдайда кәсіпорындар өздеріне және тұтынушыларға ыңғайлы бағаны қалыптастырғысы келеді, яғни өзіндік баға саясатын жүргізгісі келеді.
Баға саясаты– бұл туристік өнімді қалыптастыру және өткізуде бағаны анықтаудың стандарттық жүйесі болып табылады. Туризмде баға саясаты туристік өнім стратегиясы арқылы қалыптасады. Стратегиядан бөлек, турфирма қызметінің баға қою принциптері әр түрлі болуы мүмкін.
Туристік фирма қызметінің баға саясатын қалыптастыру мәселесінің актуальдылығы мына факторларға байланысты болып табылады:
- бағаның қалыптасуы маркетингтік кешенннің негізгі элементі болып табылады, кәсіпорынның пайда көлемін қалыптастыруда басқарудың негізгі бөлігі болып табылады.
- туристік өнімге еркін бағаның белгілеу мынадый мәселелерді шешу әдістемесі балып табылады: нарықтық жағдайда баға қалай қалыптасады; қандай таңдау критерийін қолдануға болады; мемлекет жағынан бағаны бақылау қалай жүргізіледі;
- туристік қызмет нарығы, негізінде тұтынушының нарығы болып табылады; маркетингтік қызметтің бағасы негізгі функцияны атқарады – ол туристік ұйымның және клиенттің қызығушылығына келісу арқылы жүргізіледі .
Бұл семестрлік жұмысымда кіріспе, негізгі 3 бөлім, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі қарастырылған. 1-ші бөлімде бағаның экономикалық мәні, бағаның түсінігі және мәнін қарастырамын. Кез келген кәсіпорынның басшысы өзінің өндіріп отырған тауар немесе қызметінің бағасын анықтауда ең алдымен бағаның экономикалық мәніне көңіл аудару қажет деп есептеймін. Ал 2-ші бөлімде нарықтық экономикадағы бағаның құралу факторлары, бағаның жіктелуі, баға белгілеудегі мақсаттарын қарастырамын. Сонымен қоса, дамыған мемлекеттердегі баға белгілеу ерекшеліктеріне қысқаша тоқталып өтемін. 3- ші бөлімде туризм саласында жұмыс жасайтын кәсіпорындарындағы баға белгілеу ерекшеліктеріне , туристік бизнесте баға белгілеу кезеңдеріне тоқталып өтемін.
Жұмыстың негізгі мақсаты:
Қазақстан Республикасындағы туристік бизнестегі баға қалыптастыру саласын дамытудың актуалды мәселелерін табуға ұмтылыс және мемлекеттік нарықтық саясатының мазмұнын талдау.
Жұмыстың негізгі міндеттері:
Туристік бизнесте қызмет көрсету мен тауарлардың алға жылжуын қамтамасыз ету мәселелерін ашып көрсету;
Туристік бизнесте баға саясатының тауар мен қызмет көрсетудің дамуында кері әсер туғызатын факторларды көрсету;
Туристік бизнесте тауар мен қызмет көрсетудің қалыпты деңгейде дамуы үшін баға саясатының мазмұнын талдау және оны іске асыру;
Жұмыстың жаңашылдығы:
Туристік бизнесті дамыту мақсатында баға белгілеуге ерекше көңіл аудару. Туристік бизнесте баға қалыптастырудың тиімді жолдарын қарастыру. Бағаға әсер ететін негізгі факторларды анықтап, өз ұсынысымды жасау.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Бегалиев, Дидар. Баға, қайда барасың?: [Нарық пен халық]// Нұр Астана.- 2005.- 30 маусым-7 шілде.- 1 б.
2. Қасен, С.Д., Әсіл, Б.І. Бағалар және баға құралуы [Мәтін]: Оқу құралы / ҚР білім және ғылым м-трлігі С. Сейфуллин атын. Қазақ аграрлық ун-ті.- Астана: [Б.ж.],2002.- 143 б.
3. Міржақыпова, Седеп Тоқтамұратқызы. Банктегі бухгалтерлік есеп [Мәтін]: оқулық.- Алматы: Экономика, 2004.- 710 б.
4. Табиғи монополиялар туралы [Мәтін]: Қазақстан Республикасының Заңы.- Алматы: Юрист, 2002.- 11 б.
5. Тілемісов С. Баға-басты көрсеткіш.- Алматы: Қазақстан, 1989.- 64бет
6. Шаекина, Жанаит Михаилқызы ж.б. Маркетинг негіздері [Мәтін] / Шаекина, Жанаит Михаилқызы, Нәбиева, Ербоз Нәбиұлы, Базарова, Сәулегүл Құрманбайқызы.- Астана: Парасат әлемі, 2003.- 244 б.
7. Шайынғазы, Сейфолла. Коммуналдық қызмет құнымен қоса нан бағасы да өседі [Мәтін]: [Мәселенің мәнісі]//Егемен Қазақстан.- 2006.- 17 ақпан.- 6 б.
8. Шамгонов, А. Ш. Негізгі құралдар және материалдық бұйымдардың есебі [Мәтін] оқу құралы.- Орал: [Б.ж.],1997.- 56 б.
9. К.Ә. Ахметова «Фирманың маркетингтік қызметі» - Астана, 2004 жыл.
10. Ө. Н. Нурғалиев «Кәсіпкерлік негіздері» - Қарағанды, 2002 жыл.
11. Котлер «Маркетинг негіздері» - 2000 жыл
12. Ш. Қашықов, Ө. Нурғалиев «Кәсіпкерлік және маркетинг негіздері» - Қарағанды, 1995 жыл.
13. Положение о составе затрат по производству и реализации продукции (работ, услуг) и о порядке финансовых результатов, учитываемых при налогообложении прибыли. // Казахстанская правда – 1994 – 1 июля.
14. Изменения и дополнения к «Положению о составе затрат по производству и реализации продукции (работ, услуг) и о порядке финансовых результатов, учитываемых при налогообложении прибыли». // Казахстанская правда – 1995 – 27 июня.
15. Экономика переходного периода / Под ред. Радаева В.В., Бузгалина А.В. – М.: Издательство МГУ, 1995 г.
16. Райзберг Б.А. Рыночная экономика (учебное пособие). – М.: Деловая жизнь, 1995 г.
17. Афанасьев М. П. Маркетинг: стратегия и практика фирмы. - М.: Ао "Финанстатинформ", 1995.
18. Ахметова К. Ә. Қаменова М. Ж. Нақыпова Г. Н. Фирманың маркетингтік қызметі. Астана 2004.
19. Голубков Е. П. Маркетинг. стратегии, планы, структуры. 1998.
20. Пешкова Е. П. Маркетинговый анализ в деятельности фирмы. 1996.
21. Шаекина Ж.М. Нәбиева Е.Н. Базарова С.Қ. Маркетинг негіздері. - Астана 2003 жыл.
22.Теория потребительского поведения и спроса / Под ред. Гальперина В.М. – ПСБ: Экономическая школа, 1993 г.
        
        Мазмұны:
Кіріспе..............................................................................................................3
Негізгі бөлім
* Бағаның экономикалық мәні ..............................................................5
+ Баға құралуының теориялық аспектісі ..................................5
+ Баға түсінігі және мағынасы. Баға ... ... ... ... ... ... Бағаның жіктелуі .....................................................................9
+ Баға белгілеу мақсаттары ......................................................13
+ Бағаның төмендеуiне әсер ететiн факторлар...................15
+ Дамыған елдердегі баға ... ... ... ... баға белгілеу саясаты..........................................20
+ Туристік қызметке баға қалыптастыру ерекшеліктері....... 20
+ Туристік кәсіпорында баға белгілеу кезеңдері.....................25
Қорытынды............................................................................................... ...28
Пайдаланылған әдебиеттер..........................................................................32
КІРІСПЕ
Нарықтық механизмнің негізгі элементтерінің бірі - ... ... баға ... және ... өз ... ... ... қалыптасады. Бұған бәсекеден басқа да көптеген факторлар әсер етеді. Жалпы нарық бағасына нарыққа қатысушылардың бәрі де әр ... ... ... болады, әсіресе сұраным мен ұсыным нарықтық баға әсерінен қалыпты жағдайдан тез ... ... да ... ... ... ... және оның ... заңдылықтарын біліп отыру, әр фирманың табысты тұрақты алуына және өндіріс ... ... ... бола алады. Міне, әр салада, әр сферада және әр тауар түрі ... ... ... маңызы мен маңыздылығы осында десек, артық айтқандық емес.
Бағаның құрылуы жайында жоғары оқу орындарындағы көптеген мамандықтар бойынша оқу бағдарламасына еніп ... ... ... ... ... ... ... құнның қалыптасуы, жалпы ішкі өнім мен ұлттық табыстың өндірілуі, оның бөлінуі және ... баға ... ... ... ... мен есептеу жолдарын анықтау. Жалпы баға - күрделі экономикалық категория. Сондықтан да баға теориясын түсіну және оны ... ... іс ... ... білу болашақ мамандар үшін аса қажет. Өйткені, Қазақстан Республикасы жағдайында бағаның құрылуының өзіндік ерекшеліктері бар. Атап айтсақ, бағаның ... ... және ... ... ... және ... нарықтағы сұраным мен ұсынымның өзара әрекеті негізінде құрылуы, бағаның нарықтық қатынастардағы орны, баға құрылымының механизмі және оның өзіндік ... ... ... мәселелер бәсекелестік ортаға тікелей әсер етеді. Сондай-ақ экспорт және импорт тауарлары мен қызмет көрсету түрлерінің сыртқы сауда бағасы және ұлттық баға ... ... ... бағасының жіктелуі, экспорт және импорт тауарларының ішкі бағасы және оның қалыптасу тәсілдері мен принциптері, сонымен ... ... және ... ... ... ... коэффициенті, оның мәні және есептеу тәсілдері, Қазақстан Республикасына ТМД елдерінен әкелінген тауарлар бағасын есептеу әдістемесі де экономикадан өзіндік орын ... ... үшін баға ... ... ... ... фирманың рентабельділігін, оның өмір сүру мүмкіндігін, қаржылық тұрақтылығын ... Осы баға ... ... ... ... жете алады. Ал дұрыс қабылданған баға саясаты туристік өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруда шешуші рөлді ... және ... ... ... ... ете алады, сонымен қоса кәсіпорын қызметін жалпы түрде дамуына көмектеседі. ... ... ... өздеріне және тұтынушыларға ыңғайлы бағаны қалыптастырғысы келеді, яғни өзіндік баға саясатын жүргізгісі келеді.
Баға ... - бұл ... ... ... және ... ... ... стандарттық жүйесі болып табылады. Туризмде баға саясаты туристік өнім стратегиясы арқылы қалыптасады. Стратегиядан бөлек, турфирма қызметінің баға қою ... әр ... ... ... ... фирма қызметінің баға саясатын қалыптастыру мәселесінің актуальдылығы мына факторларға байланысты болып табылады:
- бағаның ... ... ... ... ... ... табылады, кәсіпорынның пайда көлемін қалыптастыруда басқарудың негізгі бөлігі болып табылады.
- туристік өнімге еркін бағаның ... ... ... шешу ... ... ... нарықтық жағдайда баға қалай қалыптасады; қандай таңдау критерийін қолдануға болады; мемлекет жағынан ... ... ... ...
- ... ... ... негізінде тұтынушының нарығы болып табылады; маркетингтік қызметтің бағасы негізгі функцияны атқарады - ол ... ... және ... ... ... ... ... .
Бұл семестрлік жұмысымда кіріспе, негізгі 3 бөлім, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі қарастырылған. 1-ші бөлімде бағаның ... ... ... ... және ... ... Кез келген кәсіпорынның басшысы өзінің өндіріп отырған тауар немесе қызметінің бағасын анықтауда ең ... ... ... ... ... ... ... деп есептеймін. Ал 2-ші бөлімде нарықтық экономикадағы бағаның құралу факторлары, бағаның ... баға ... ... ... ... ... ... мемлекеттердегі баға белгілеу ерекшеліктеріне қысқаша тоқталып өтемін. 3- ші бөлімде туризм ... ... ... ... баға белгілеу ерекшеліктеріне , туристік бизнесте баға белгілеу ... ... ... ... ... ... Республикасындағы туристік бизнестегі баға қалыптастыру саласын дамытудың актуалды мәселелерін табуға ұмтылыс және мемлекеттік нарықтық ... ... ... ... міндеттері:
Туристік бизнесте қызмет көрсету мен тауарлардың алға жылжуын қамтамасыз ету мәселелерін ашып ... ... баға ... ... мен қызмет көрсетудің дамуында кері әсер туғызатын факторларды көрсету;
Туристік бизнесте ... мен ... ... қалыпты деңгейде дамуы үшін баға саясатының мазмұнын талдау және оны іске асыру;
Жұмыстың жаңашылдығы:
Туристік ... ... ... баға белгілеуге ерекше көңіл аудару. Туристік бизнесте баға қалыптастырудың тиімді жолдарын қарастыру. ... әсер ... ... ... анықтап, өз ұсынысымды жасау.
І. Бағаның экономикалық мәні
+ Баға құралуының теориялық аспектісі
Қазіргі кезде экономикалық ғылымда баға құралуы экономикалық теория, маркетинг және ... ... бір ... ... ... ... оны, өзіндік құралы мен әдісі бар ғылым ретінде жеке қарастыруымыз тиіс. Баға құралудың құрамы төмендегідей жайлардан құралады.
* Баға ... Баға ... Баға ... ... тәсілдері:
* Индуктивті;
* Дедуктивті;
* Диалектикалық
Баға құралу ғылымы - баға ... мен оны ... ... ... құралудың оқыту құралы - баға теориясы мен оның тәжірибеде қолданылуы болып табылады.
Баға механизімі, баға ... баға ... ... өте ... және нәзік құралы болып саналады және іс жүзінде оның құрылуы өте ... ... баға ... ... ... ... ... ішінде қазіргі кезде кең таралған баға теориясының бірі шағындық баға теориясы. Бұл ... ... ... ... ... экономикалық теориясының негізін қалаушылар - А.Смит, Д. Рикардо, К.Маркс ж.т.б. көзқарастарымен байланысты.
Шығындық баға теориясы бойынша ... құны ... ... ... ... ... ... ал тауар құнының өзі сол өнімді өндіру үшін қажетті өндіріске кететін шығын ретінде анықталған. Соңғысы нақты тауарды ... үшін ... ... ... ... Бұл ... ... баға сол тауарларды өндіру үшін кеткен орташа шығындар бойынша құралады. Құн екі ... ... ... ... ... тауардың тұтынылуы құндылығын құратын сол тауарға кеткен еңбек мөлшерімен анықталады.
Сапалық сипаттамада, адамдар арасындағы тауар алмасуда өндірістік ... ... ... Осыған байланысты, басқа өнімге айырбастау мүмкіншілігі бар еңбек өнімі, құны бар болып есептеледі.
Егер баға теориясын ... ... ... онда бұл ... ежелгі кезеңдерде де көп көңіл бөлінгендігі байқалады.
Нарықтық экономикада бағаның құрылуы тек ... ... ... ... ғана ... ... қайта үлестіру факторлары әсерінен де пайда болады. Оған жататындар:
* Сұраныс және ... ... Бұл ... ... құрылуы үшін қажет жайлардың бірі сұраным икемділігі;
* Әлеуметтік факторлар. Бұл проблемаларды баға жүйесі арқылы шешу үшін мемлекеттің ... Мода және ... ... ... ... бұл жайлар монополиялық өндіріспен сәйкестенеді;
* Ұлттық және климаттық ерекшеліктер факторлары. Кейбір ұлттардың тағамдық ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... суық ... оңтүстіктегі өндірістерден қарағанда жылу энергиясын көп қажет етеді.
Бағаның құрылуы факторлары, көріп отырғанымыздай, әр түрлі және олардың баға көрсеткішіне ... әр ... Бір ... үшін ... ... үшін ... ... болатын болса, ал, екінші тауарлар үшін беделдік жайлар, ал , ... ... және ... ... болып табылады. Барлық факторлар бағаның құрылуына тек жеке-жеке әсер етіп қоймай, кейбір жағдайларда бірлескен жиынтық әсерлерінде тигізіп отырады.
+ Баға ... және ... Баға ... ... ... ... алу үшін оның мағынасын тереңдете қарастырумыз қажет. Оны бағаның әр түрлі функцияларынан анықтап көруге болады. ... ... оның ... ашып ... - ... ... есте ... тиіс: баға функциясы ақша функциясымен ұласып жатыр, яғни, ақшасыз баға ... ал ... ақша ... ... ие бола алмайды.
Баға функциясы. Бағаға тән функциялардың тәжірибе жүзінде қолданылуына байланысты көптеген экономистер оның ... ... атап ... ... ... ... ... Ынталандыру;
* Баланыстық / теңестіру;
* Өндірісті орналастыру.
Есептеу және шығындарды өлшеу функциясын баға, әр түрлі шаруашылық үрдістерін, олардың көрсеткіштерін өлшеумен ұйымның құндық ... ... ... ... Мысалы, алдын ала дайындалған жағармай көлемі (көліктік дайындау шығындарын қоса алғанда) осы тауардың баға сомасына эквивалентті кәсіпорынның өндірген немесе сатып ... ... ... ... оның ... немесе қызмет көрсетуінің жиынтық құннына тең. Есептік-өлшемдік функцияны іс-жүзіне асыра отырып, тауарлар мен қызмет ... ... ... ... әр ... ... жайлардың салыстыруына мүмкіндік туындатады. Қоғамнның дайын тауарларға деген ... ... ... ... ... баға ... ... Сонымен қатар өндірістік айналым шығындарын және пайда көлемін анықтайды.
Баға механизімінің көмегімен экономика секторындағы пайда мөлшері жоғары өндірістерге капиталдың ... ... ... ... ... баға өзінің өндірісті орналастыру функциясын жүргізеді.
Сұраныс пен ұсынысты теңестіру функциясы (баланыстық), өндірістегі және айналымдағы келісімсіздік ( ... ... ... ... ... немесе бағаның өзгеруі есебінен (немесе бұл екі шараны бір кезеңде жүргізу арқылы) жүргізілуі мүмкін.
Бағаның ынталандыру функциясының ... ... ... ... ... Яғни оның ... әсер етуі және әр түрлі тауарларда пайданың бекітілген деңгейі ... ... ... ... ... ... ... прогресті, шығын үнемділігін қамтамасыз етуді, өнімдер сапасын жақсартуды, өндіріс және ... ... ... ... немесе керісінше тоқтатуға мүмкіндік туындайды.
Ынталандыру функциясы, бағадағы пайда деңгейін теңестіру жолымен бағаға қосымша баға немесе ... беру ... ... ... және ... үлестіру функциясы да негізгі орындарға ие. Ол нарықтық факторлар іс-әрекеті шегінде бағаның құнынан ауытқуына байланысты. Баға үлестіру және қайта ... ... ... арасындағы ұлттық түсімнің, оның секторларының, әр түрлі меншік формаларының, аймақтарының, қорлану және тұтынылу қорларының, әр түрлі ... ... ... ... үлестіру құралы ретінде қолданылады. Мысалы: қымбат заттарға (алтын, күміс) және ... ... ... тауарларға бөлшек сауда бағасының жоғарлауы халықтың бір бөлігінің әлеуметтік бағыттағы қорларды ... үшін ақша ... ... ... ... бұл ... нақты бір тауалар тобының аксизы , ҚҚС және басқа да салықтық сипаттағы алымдар, мемлекет ... ... ... қанағаттандыруға бюджеттік аударымдар арқылы көрініп отырады.
Баға үлестіру құралы ретінде активті түрде ... ... ... ... реттеуші бағаны қолданғанда бұл жайлар байқалады. Дегенменде, баға-үлестіру мен қайта үлестірудің жалғыз ғана құралы емес. Бұл ... ... ... және еңбек ақы да үлкен роль атқарады.
Бағаның әр түрлі функцияларының арасында тығыз байланыс бар. Олар ... бір ... ... ... ... қарама-қайшы жағдайда болуы мүмкін. Мысалы: бағаның ынталандыру функциясы сұраным мен ұсынымды теңестіру функциясын іс-жүзіне ауыстыруға көмектеседі, сұранымға ие тауарлар өндірісін ... жол ... Ал, ... ... ... көлемін төмендетеді.
Бағаның үлестіру функциясы өндірісті оңтайлы орналастыру функциясымен ... ... ... яғни ... ... ие ... өндірісі сферасына капиталдың жинақталуын іс-жүзіне асырады.
Есептік-өлшемдік баға сферасы көп жағдайларда өзінің ... ... ... ... ... ... ... жағдайда баға, өндірістік шығындардан көп ауытқуларға ие. Баға функцияларының бір-бірімен ... айта ... оның ... ... зерттеулер құралы болып табылатындығын ұмытпауымыз тиіс.
Экономикадағы баға жүйесі. Экономикадағы іс-әрекет жасаушы ... ... ... ... және ... жеке жүйе ... Бұл жүйе ... нарықтық фактордың әсерінен әр уақыт қозғалыста болады. Баға жүйесі жеке өзара байланысты баға ... ... ... ... байланыс негізін, қан тамырлары қызметіне ұқсас байланыстық принципі құрады, бір жүйедегі баға қозғалысы басқа да барлық ... ... ... ... ... ... маңызды және негізгі блоктары төмендегідей:
* Көтерме сауда бағасы;
* Сатып алу ... ... ... бағасы;
* Жүк көлік қызмет көрсету тарифі;
Бағаның негізгі блоктары бірнеше ... ... ... ... ... ... ... бағасы блогы екі блокасты тобына бөлінеді, кәсіпорындардың көтерме сауда ... ... және ... ... сауда бағасы. Жүк көлігі тарифтер блогы мынадай блокасты ... ... ... жол жүк көлігі тарифі, теңіз жүк көлігі тарифі, өзен жүк көлігі, әуе жолымен тасымалдау, автожүк көлігі, құбыр ... жүк ... ... ... ... анықтаушы және негіздеуші роль атқаратын, бұл - базалық өнеркәсіптік салалар өнімдерінің бағасы, яғни, отын - энергетикалық кешендерінің, ... ... ... ... бұл ... ... ... салаларында қандайда болмасын бір көлемде тұтынылады немесе қолданылады. Энергетикалық өнімдер бағасының өзгеруі барлық өнімдер мен ... ... баға ... тез ... ... ... ...
Жоғарыда аталып өткендей, баға жүйесіндегі барлық бағалар бір-бірімен тығыз байланысты. Өзара жеке жүйе құрушы бағалар байланысы және ... ... ... екі жағдайға негізделген:
* Құн заңы, сұраным мен ұсыныс және де басқа экономикалық заңдарды ... ... ... ... негізде бағаның құралуы;
* Бағаның әсерінен өндірістік кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... тәуелділікті агроөнеркәсіптік, орман және басқа да кешендік кәсіпорындар мен салалар мысалында көруге болады. Бұл жағдайда айтатынымыз, соңғы өнімнің бағасы, ... және ... ... үшін ... ... ... ... кезең өнімінің баға деңгейімен анықталады.
Баға байланысы тек қана кәсіпорындар арасындағы технологиялық ... ... ғана ... оның жоқ ... де ... ... Себебі, жеке салалардағы және жеке категориялық жұмысшыларға еңбек ақы деңгейінің өзгеруі, зергерлік бұйымдардың, әдет-ғұрыптық қызмет түрлерінің және т.б. ... ... ... ... әсер етуі ... ... Нарықтық экономикадағы бағаның құралу факторлары
2.1. Бағаның жіктелуі
Жеткілікті түрде күрделі баға жүйесінде бағыт-бағдарды таңдау үшін баға ... ... ... ... Н. ... бағаның келесідей жіктемесені атап көрсетеді:
Айналымды қамтамасыз ету сипаттамасы бойынша:
* Көтерме сауда бағасы - ... ... ... ... ... ... сатып-өткізу ұйымына сату үшін қолданылатын баға.
* Көтерме сауда бағасы -сауда - саттық ұйымының халыққа өнімдерді ... ... үшін ... ... алу ... ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілер өз өнімдерін келесі өңдеулер үшін ... ... мен ... сату ... ... құн - ... өнімдеріне (ғимараттар мен құрылғылар,) төлеу үшін баға.
* Халыққа қызмет көрсету бағалары мен ... - ... ... бағаларының негізгілерінің бірі.
Мемлекет тарапынан реттелу әсерлері, нарықтық бәсекелестікке байланысты:
* Еркін нарықтағы баға- нарық коньюнктурасына сәйкес сұраным мен ұсыныс негізінде ... ... ... бағасы.
* Реттелуші баға- арнайы басқару органдарының қойған бағасы, олар көбіне жоғарғы дәрежелі әлеуметтік бағыттағы өнімдер, тауарлар мен тарифтерге байланысты ... ... баға - ... бұл түрі АҚШ - да ... ... ... ... бағасы мен басқа да тауарлар және қызмет түрлері бағасының қатынасын реттеу үшін қолданылады.
Бағаның қойылу әдісі ... ... ... баға - келісім шарттарда қолданылады және оның аяқталуына дейінгі кезеңде өзгеріссіз қалады.
* Ағымдағы баға - ... ... баға ... Олар бір ... ... ... ... және баға жағдайымен айқындалады.
* Қозғалмалы баға - ... ... ... екі ... ... ... ... бағаның өзгеруіне байланысты келісімнің орындалуы кезінде болашақта өзгеріске ұшырайтын баға.
* Сырғымалы баға - ... бұл түрі ұзақ ... ... ... ... ететін өнімдерге қойылады. Өнімді дайындау үшін қажетті, сол уақыт кезеңінде өндіріс шығындарының өзгерісін есепке ала отырып ... ... ... ... орындалуы кезінде қайта қарастыру жолымен анықталады.
Уақыт әсерлерін есепке алу бойынша:
* Тұрақты
* Маусымдық
* Баспалдақты.
Баға деңгейі туралы мәліметтерді алу ... ... ... ... Есеп ... ... ... байланысты:
* Аукциондық
* Биржалық котировка - биржа арқылы ... ... бір ... ұқсас тауарлардың бағалары
* Сауда бағасы - мамандандырылған сауда бағасының негізгі бір ... ... бұл түрі ... жеткізуге тапсырыстар беруге негізделеді.
Фирма ішінде қолданылатын баға түрлері:
* Трансферттік баға- бір фирма бөлімшелерінің арасында немесе бір ассоциацияға ... әр ... ... ... ... сатып-өткізу кезінде қолданылатын баға.
Жеткізіп беру және сату жайлы ... Баға ... - ... алу-сату орнындағы баға.
* Баға брутто - ... алу - сату ... ... ала ... ... ... - бұл термин, тауарлардың қозғалыс кезінде сатушыдан сатыпалушыға дейін қайсы пункт аралығында бағаға транспорттық ... ... ... ... ... ... баға, монопсоды баға, халықаралық баға деген түрлері бар.
Монополды баға, монополиялар бекіткен жоғары немесе төмен өндіріс бағасын айтамыз.Монопсоды баға, жалғыз сатып ... ... ... ... ... ... уақытта тауарды сатып алу мен қызмет көлемінің 70-80% еркін баға үлесі қамтиды. Нарық діңгегін еркін баға ... ... ... және ... ... көп елдерде баға міндетті түрде реттелінеді, еркін нарықты бағасыз өзін-өзі реттеу механизмі жұмыс істелмейді.
Үкімет органдары тарапынан бағаны ... ... ... мен ... әлеуметтік партнерлары бағалы бақылаудың басты мақсаты - өмір сүру құнының өсуін ... ... әсер ету. ... мәні ... ... ... кейбір сандық немесе кедендік шектеуді еңгізу немесе алып тастау. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ақша эмиссиясының көлемін көбейту немесе азайту.
Мемлекеттің баға құрылу процесіне ... Бұл ... ... ... өндіріс шығындарын көтеруге рұқсат етілуі көзделген: өзіндік ... ... ... ... ... және ... қорларға жіберілген нәрселер.
Бағадағы лидерлік. Бұл құбылыс өндіріс саласының тауар мен қызмет ... ... ... ... ... ... сүбелі. Егер салаларды мемлекет пен жеке кәсіорындар басқарса, мемлекет конъюктуралық немесе құрылымдық-саяси мақсатта өзіне жататын кәсіпорындар бағасына әсер ету ... ... ... ... ... ... ... ұсынымның шектелуімен баға белгілеуде лидер болып, сала бойынша оның деңгейін анықтайды. Осындай жағдай мемлекеттік ірі ... ... және ... ... ... да ... ... тікелей әсері. Мұны мемлекеттік субсидия жүзеге асырып, сала ішінде, салада немесе аймақта жеке тұтынушылар шығынының төмендеуін байқатады.
Зерттеу және ... ... ... өндірілген тауар және жасалатын қызметке жеңілдетілген баға мен тарифтерді белгілеу. Бұған минерал-шикізат және жағармай-энергетикалық ресурстар, темір жол мен ... ... ... ... ... ... ... олардың белгіленген көтерілу шегін үкіметтің бақылауы. Бағаны осылай реттеу әлеуметтік келеңсіздіктің белен алғанында ғана қолданылады.
Тауардың кейбір түрлеріне бағаны ... мен ... ... ... ... береді. Нарықтағы баға қалыптастырудың түрлеріне тоқталсам, нарық типтеріне байланысты сатушы баға ... ... ... ... ... Экономистер нарықтың төрт түрін бөліп көрсетеді және әрқайсысы баға қалыптастыру бойынша өз шарттарын ұсынады.
1. Таза бәсекелестік нарығы ... ... ... ... бидайдың, мыстың, бағалы қағаздардың көптеген сатушыларынан және сатып алушыларынан құралады. Бірде - бір жеке сатып алушы не сатушы нарықтағы ... ... баға ... ... ықпалын тигізе алмайды. Сатушы нарық бағасынан жоғары баға да сұрамайды, ... ... ... қажетті тауар көлемін керегінше осы нарықтан ешқандай кедергісіз нарық бағасымен сатып ала алады. Сатушылар нарық ... ... баға да ... ... барлық тауарын нарықтағы бағамен сата алады. Бұл нарықта маркетингтік зерттеу, тауарды дайындау, баға ... ... және ... ... ... ... ... та мүлдем нольге жеткізбейді.
2. Монополиялық бәсекелестік нарығы келісімді біркелкі нарықтық бағамен емес кең диапазонды бағалармен жасайтын сатып ... ... ... Баға ... ... сатушылардың, сатып алушыларға тауарлардың әр түрлі нұсқаларын ұсыну мүмкіншілігінде. Реальды бұйымдар бір-бірінен сапа, ... сырт ... ... айырмашылықта болады. Айырмашылық тауарға қосымша атқарылатын қызметтерде де болуы мүмкін. Сатып алушылар ұсыныстардың айырмашылығын кuретіндіктен әр түрлі тауарға әр ... баға ... ... Бағадан басқа кейбір айырмашылықта болу үшін сатушылар әр түрлі тұтынушылар сегменттеріне түрлі ұсыныстар дайындауға ... және ... ... атау беру тәжірибесін, жарнаманы және жеке сату әдістерін кеңінен пайдаланады. Бәсекелестердің көп ... ... ... маркетингілік стратегиясы әр фирмаға тигізетін ықпалы олигополистикалық нарық жағдайынан төмен болады.
3. Олигополистикалық нарық баға ... ... және ... ... стратегиясына өте сезімтал біршама сатушылардан құралады. Тауарлар бір-біріне ұқсас та (болат, алюминий), ұқсас емес те ... ... ... ... Жаңа талапкерлердің нарыққа енуі өте қиын болғандықтан сатушылардың саны көп болмайтын. Әр сатушы бәсекелестің стратегиясына және қимылына дереу ... ... ... Егер ... бір ... ... ... өз бағасын 10 % төмендетсе, сатып алушылар дереу осы компанияға ауыса бастайды. Басқа болат ... бұл ... ... не ... ... не ... ... санын, не көлемін өсіруге тиіс. Олигополистер бағаны төмендету арқылы ұзақ уақытқа созылатын ... ... ылғи ... бола ... ... ... олигополист бағаны жоғарылатса, оның бәсекелестері оған ермеуі мүмкін. Мұндай жағдайда ол бағаны не бұрынғы қалпына келтіруі керек, не өз ... ... ... ... дайын болуы керек.
4. Таза монополия жағдайында нарықта тек қана бір сатушы болады. Бұл мемлекеттік мекеме (мысалға, Қазақстанда темір жол компаниясы), жеке ... ... ... "Қарағанды-Жылу") не жүйеленбейтін монополия (мысалға, нарыққа нейлонмен шығар кезеңіндегі "Дюпон"). Әр ерекше жағдайда баға белгілеу әр түрлі ... ... ... ... баға ... көмегімен әр түрлі мақсатты көздеуі мүмкін. Ол тауар сатып ... үшін өте ... ... ... олар оны ... ... ... ала алмайтын жағдайда, оның бағасын өзіндік құнынан төмен белгілеуі мүмкін. Баға тек шығындарды ... не ... ... ... ... ... ... жалпы қысқарту мақсатында өте жоғары баға белгіленуі де мүмкін. Жүйеленген монополия жағдайында үкімет компанияға "Әділ нормалы табыс" ... ... ... ... ... ... отыратын, ал қажетті жағдайда оны кеңейтуге мүмкіншілік беретін баға тағайындауға ұлықсат береді. Оған керісінше, жүйеленбейтін монополия жағдайында ... ... ... кез ... ... белгілей алады. Дегенмен бірқатар себептерге байланысты, фирма мүмкіншілігінше максимальды бағаны тағайындамайды. Бұл әрі ... ... ... ... әрі бәсекелестерді елеңдетпеу, әрі төмен бағаны пайдаланып - нарықты игеруді тереңдете түсу.
Беделді тауарлар үшін сұранымның қисығы ... ... ... ... ... неғұрлым жоғары болса, сапасы да соғұрлым жоғары болады деп ... ... ... шектен тыс жоғары бағаласа сұраным күрт төмендейді.
Сұраныс ұсыныстан артық. Мысалы, өндiрiстiк тауарлардың шетелдiк түрлерiне сұраныстың өсуi, ... ... ... күрт ... ... ақының өсуi еңбек өнiмдiлiгiнiң өсуiнен немесе тауар мен қызметтi өндiруден артық ... ... әсер ... ... ... Кейбiр өнiмдердi оның тұтыну сапасына сәйкес келмейтiн өте жоғары бағамен ұсынады, және бұл жағдай өте жиi кездеседi. Баға ... ... ... ... ... осыған ұқсас ақпараттарды тарату әбігерлік сұранысқа әкеледi.
2.2.Баға белгілеу мақсаттары
Баға құралу ... өте ... және ... бөлімнен құралады. Осыған сәйкес ол мақсатты таңдап алудан басталады. Кез келген фирмалар үшін ... ... ... ... өткізуді қамтамасыз ету;
* Пайданы максималдау;
* Нарықты ұстап тұру.
Бірінші мақсат - нарықта ұқсас тауар өндірушілер көп ... ... ... ... ... Бұл ... жағдайларда қажет:
* Тұтынушылардың бағалық сұранымы икемді;
* Фирма, бір тауарға шығындарды төмендету жолымен,
Пайданың жалпы көлемін ... және сату ... ... ... алуға талпынуы;
* Тұтынушылар нарығының кең көлемде болуы.
Бұл мақсатқа жету үшін, яғни сатуды ... ету - ену ... ... ... мақсатқа - оның бірнеше вариантары бар:
* Фирманың бірнеше ... ... ... ... ... ... талпынуы (сол кезеңде фирманың нарықтағы деңгейі бірқалыпты жоғары, дегенмен де өзіне ... ... ... ... пайдалануға бағыт алуы)
* Пайданың орташа нормасы негізінде бірқалыпты түсімді бекіту. Бұл, өз ... ұзақ ... ... және ... ұшырамайтын сұранымы бар, өндірісі қалыптастырылған алдыңғы қатарлы фирмалар үшін қолданылады.
* Күрделі жұмсалымның өсуіне байланысты бағаның өсуі, яғни, жаңашылдық ... ... ... мүмкін. Бұл жоғары немесе өсіп келе жатқан сұранымға ие ... ... ... ... ... фирмаларға тән.
Баға, бәсекелестік жағдайында ғана жоғары іс-әрекетке ие бола алады. Бәсекелестіктің ... ... ... ... ... баға ... ... өз қолында ұстауына мүмкіндік бермейді, бағаны нарық анықтайды, яғни сұраным мен ұсыныс әсерлерінен баға деңгейі анықталады. Бәсекелестік, өндірушілерге тауардың, ... ... ... ... отыруды талап етеді.
Бағаның қызметтері: Есеп қызметі. Бұл өнім ... ... ... ... шығыны процессінің өзгеруінде байқалады және әртүрлі өнімді өндіру ... ... ... ... көрсетеді.
Ынталандыру қызметі. Бұл кезде баға өндіріс тиімділігіне әсер ... өнім ... ... жаңа ... ... өнім сапасын арттыруға күш салады.
Бөлу-реттеу қызметі. Бағаның бөлу ... ... пен ... реттеу және тұтынушы мәртебесінің өзгеруі кезінде байқалады.
Нарықты, тепе-теңдік сақтағанда, тұтыну мен өндірісті теңгергенде байқалады.
Ақпараттық. Баға тұтынушыға ... ... ... ... ... ... ... және олар өз өнімі үшін қанша алғысы келетіндігін ... ... ... ... ... ... ... немесе өндіріс ресурстарының қорын байқайды. Мұндай ақпарат барометр сияқтя-зерттеу және сегменттеудағы конъюктура ... ... ... ... ... арттырады.
Маркетингтегi баға қалыптастыру саясаты. Нарықтық экономика жағдайында баға қалыптастыру өте ... ... ... ... баға табыстың дұрыс түсуiн қамтамасыз етуi керек және ол ... ... ... ... ... тиiстi.
Өз еркiмен бағаны көтерiп, нарықтан тыс қалған ... ал ... ... ... ... ... ... жағдайға кездескен фирмалар iс-жүзiнде көптеп кездеседi.
Баға - өндiрушiлер мен сатушылар тұрғысынан тұтыну құнының бағаланған өлшемі деп ... Бұл ... үш ... ... баға, оған енген қоғамдық қажеттi еңбек шығындарымен емес тауардың тұтыну бағасымен байланысты.
Екiншiден, баға тұтынушылар мен ... ... мен ... ... сатушылардың ұсынуы жєне бағалауымен байланысты. Тұтынушы шешім қабылдағанда тауардың тұтыну құнының бағасын ескереді жєне ол факторлардың ... ... ... ... ... ... бағаның мөлшерi тауардың немесе оларды ұсынушылардың тұтынушыларға қаншалықты жақындағанына байланысты. Сондықтан, өндiрушiлер мен ... ... ... ... ... ... құнды ұлғайтады.
Компания өзінің тауары үшін сұрайтын бағаның төменгі деңгейін өндірістік шығындар бойынша анықтайды. Компания өндіріс шығындарын, таратуға ... ... жєне ... ... ... ... ... келтіретін ғана емес, тәуекелділік пен күш-жігері үшін жеткілікті пайда ... баға ... ... Баға қалыптастыру стратегиясында шығындар маңызды элемент ретінде ... ... ... өз ... өте төменгі шығынға жетуге талпынады, себебі онда ол төменгі баға белгілей ... да, ... ... сату мен ... ... арттырады.Шығындардың екі түрі болады - тұрақты және өзгермелі.
Тұрақты шығындар - ... ... ... ... ...
Мысалы, ай сайын төленетін жалгерлік және жылжыту үшін төлемдер, несие үшін ... ... және ... ... ... ... ... байланысты емес. Өзгермелі шығындар өндіріс көлеміне тікелей байланысты.
Баға белгілеу проблемасына фирмалар әртүрлі жолдармен келеді. ... ... ... ... ... Ірі ... баға белгілеу проблемасымен бөлімше басқарушылары және тауар ассортиментінің басқарушылары айналысады. Бірақ бұл жағдайларда да ... ... баға ... ... ... және ... ... қатар, көпшілік жағдайда төменгі эшелон басшыларының ұсынған бағаларын бекітеді. Баға факторы шешуші роль атқаратын салаларда ... ... баға ... ... құрады және олар тиімді бағаларды белгілейді, немесе басқа бөлімшелерге осы ... ... ... ... ... төмендеуiне әсер ететiн факторлар
Кез- келген кәсіпорын үшін баға белгілеу өте күрделі процесс ... ... ... ... бір баға ... ... ... немесе қызметке сұраныс артады немесе тежейді. Бағаның төмендеуіне әсер ететін факторларға тоқталсам:
* ... ... ... Еңбек өнiмдiлiгiнiң артуы мен тауарларды өндiрудi ұлғайту табыс деңгейiн тұрақтандырады.
* Сатушының не болса да сатам деген өте ... ... ... ... ... жайыңызды өзгертуiңiзге байланысты өз үйiңiзден тез арылғыңыз келетiн жағдайыңызды білетiн сатып алушы бағаны төмендетуге тырысады. Баға төмендейді деген ... ... ... ... ... ... бас тартады.
* Коммерциялық көрсету саласының ерекшеліктері: жеке тұтыну сипаты, қорланудың мүмкін еместігі, өндіру мен тұтынудың бөлек болмайтыны. Бұл ерекшеліктеріне қарай, ... баға ... оны ... ... және баға ... жүргізудің де өзіндік ерекшеліктері бар.
* Коммерциялық маркетинг саласында баға сұранымы икемді келеді. Өйткені, мұнда баға көбінесе сапа көрсеткіші ... ... ... ... ... ... ... үш факторға бөлінеді:
* Мемлекет реттейтін қызмет ... ... ... Нарыққа қатысушылардың өздері реттейтін қызмет көрсету бағасының тарифі;
* Таза нарық механизмі қалыптастыратын қызмет ... ... ... ... ... мына ... жатқызуға болады: байланыс, транспорт, денсаулық сақтау және білім беру. Бұл ... ... ... реттейтін табиғи монополия да жатады.
Екінші топқа, қызмет көрсетудің баға тарифін әр түрлі бірлестіктер ... ... ... ... ... тобы ... авиа ... нотариус қызметі, адвокат.
Ал, үшінші топқа баға тарифі толықтай ... ... ... ... жатады: тұрмыстық қызмет көрсету, банк қызметі, коммерциялық, медициналық қызмет көрсету.
Коммерциялық маркетинг саласында бағаның қалыптасу процесі, баға құрылуының тәсілімен стратегиясына фирманың ... ... ... ... ... әсер ... бәсекелесі жағдайында коммерциялық маркетинг саласының, туристік агент, емханадағы тіс дәрігерлері. Кәсіпорындардың бұл тобындағы жұмыс істейтіндердің іс-әрекеттерінің баға ... ... ... ... ... ... бағасы нарық конъюнктурасының өзгеруіне байланысты тез өзгеруі мүмкін.
Коммерциялық маркетинг саласының нақты жағдайда сол қызмет көрсетуді бір ... ... ... қайталап сату болмайды. Бірақ, баға құрылу процесінде баға дискриминациясы ... ... (әр ... Бұл ... әр ... нарық сегменті түрінде көрінеді. Басқаша айтқанда тұтынушылардың бір тобына арзан немесе қымбат ... ... ... ... ... көрсету, транспорт, адвокат қызметі - Ұлы Отан соғысына қатысқандар, мүгедектер жеңілдік бағаны ... ... ... ... ... ... ... елдердегі баға белгілеу ерекшеліктері
Шет елдердегі баға белгілеу мен ... ... ... ... оның ... мен ... түсінуге, Қазақстан экономикасының нарыққа өту кезіндегі баға механизмін қалыптастыруда алған білімді пайдалануға мүмкіндік береді. Олар тәуелсіздігін бізден ... ... және ... ... ... ерекшеліктерге ие, сонымен қатар шет дамыған еледрдің баға белгілеу механизмін білу ... ... ... төменде даыған елдердегі баға белгілеу мен бағаны реттеу үлгілеріне тоқталмақшымыз.
Алпауыт ел АҚШ- тағы баға ... мен баға ... ... ... АҚШ- та 70- ... ... және бөлшек сауда бағалары қарқынды түрде өсті.Инфляция деңгейі жоғарылай берді. Мемлекеттің жасаған ... ... осы ... ны ... тура ... арқылы жеңу болды. 1971 жылы тамызда АҚШ президенті Р.Никсонның ұсынысымен бағаға орталықтандырылған бақылау орнатылды. Ең ... ... ... ... ... ... президентке шұғыл шешім қабылдауға ықпал етті. Инфляцияның күрт түсуі ауыр жағдайға - жұмыссыздыққа әкелу қаупі ... ... ... ... АҚШ- тағы ... ... реттеу экономиканы тұрақтандыруға көмектесті. 1972 жылы күзде көтерме және бөлшек сауда бағасы төмендеп, жұмыспен қамтамассыз ету ... ... ЖІӨ тез өсе ... ... ... ... ... салдарлары да көрініс берді. Баға мен жалақыны тоқтату капиталдың салааралық ... ... ... ... ... іскерлік белсенділік деңгейі төмендеді, табыс өсімі азайды.
1972 жылы мамырда АҚШ бағаны тура бақылаудан бас тартты. Қазір Америка әкімшілігі ... тура ... ... ... және ... тұрғысынан қаржыландыруды шектей отырып, жанама реттеу әдісі мен нарық тұтқасын белсенді пайдаланды, себебі елдегі жалпы экономикалық жағдайды жақсарту керек болды.
Бағаны ... ... ... ... ... несие - ақша саясаты, федералды резервтік жүйенің есептік мөлшерлемесін реттеу,
* тауарлар мен қызмет көрсетуді федералды сатып алуды кеңейту
* мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық саясатты жүргізу арқасында АҚШ ішкі нарықтағы ұсыныс пен сұраныс арақатынасына белсенді түрде өзгерістер енгізді және баға ... мен ... ... ... ... Елде ... жылда тұрақты және жоғары қарқынды өсу байқалды, елеулі профицитпен сөзсіз қосылатын мемлекеттік бюджеттің тапшылық мәселелері ... ... ... ... реттеу тек жоғары монополияланған салаларда ғана қолданылады. АҚШ- та мемлекет тұрғысынан бағалық 5%- дан 10%-ға дейін ғана реттеледі.
Франция экономикасындағы баға ... ... ... Франция өнеркәсібі дамыған елдердің бірі болып табылады. Бұл елде ұзақ уақыт бойы баға мемлекеттік реттеудің ... ... ... 40 жыл ... 1986) ... ... ... реттеу, осы уақытқа дейін сақталған саясатының құрамдас бөлігі болып табылады.
Бағаны либеризациялау 1973 жылдан 1980 ... ... ... дейін созылды. 1986 жылы мемлекеттік бақылаудан өнеркәсіп өнімі бағасының 90%- ы босатылды.
Қазір француз үкіметі монополист - салалар кәсіпорындағы ... ... ... газ, ... ... ... ауыл шарушылық өнімдерін. Тауарлар мен қызмет көрсетудің және реттеу ... ... ... мынадай: бағаның 20%-ын мемлекет реттесе, ал қалған 80%- ы еркін баға белгілеу тәртібінде ... ... ауыл ... ... өндірушілерге мемлекеттік әсер етудің, фермерлер мен өнеркәсіп, ... ... ... ... ... паритетті сақтаудың басты аспабы болып табылады.
Ауыл шарушылық өнімдерінің бағасының 90%- ы реттеледі. Сонымен мемлекет азық- түлік ... ... ... динамикасына және деңгейіне жанама ықпал етеді.
Бағаны реттеуді жүзеге асыратын мемлекеттік құүрылым, ... және ... ... бәсеке бойынша департаменті болып табылады.
Швеция. Бұл елде бағаны бақылау мен тексеруді - ... ... ... бағынатын бәсеке мен бағаны мемлекеттік басқармасы сияқты арнаулы орган іске асырады. Швецияда бағаны реттеу заңы мен ... ... баға ... ... ұсыну міндеттігі туралы заң қабылданған және әрекет ... ... ... ... ... бұл ... ... жол бермеу және нарықтағы күрт дисбаланстарды қалпына келтіру үшін қолданылады. Бағаны реттеу туралы заң мемлекетке соғыс , не оның шығу ... ,не ... ... өсу ... ... бағаға тікелей әсер ету жөніндегі шараларды іске асыру құқын береді. Жекелеген тауарлар үшін ... баға ... қою, ... ... ... ие. Бұл кезде бағаны жоғарлатуға, осы жөнінде алдын ала ескерту берілгенннен кейін және ... ... ... ... соң ғана ... ... ... ықпал ету, мемлекеттік монополия және мемлекеттік кәсіпорындар арқылы ғана іске асырылады.
Швецияның ауыл шаруашылығына бағалық субсидиялаудың маңызды көзі- импорттық шикізаттарға қойылатын ... ... Олар ішкі ... ... нарықтың ең жоғарғы бағалары арасындағы айырмашылық мөлшерінде орнатылады.
Баға белгілеуді мемлекеттің тұрғысына реттеудің маңызды сферасы- тұрғын үй бағасы. Үйлердің өте ... ... ... ... ... ... үй ... мен қарыздар береді.
Даниядағы баға белгілеу мен баға реттеуге келсек, бұл елде баға белгілеу жүйесі нарық факторларының ықпалымен құрыларды. ... ... ... әсер аса ... Бұл ... ... ... сұраныс пен ұсыныс арақатынасының өндірістік шығындары мөлшері сияқты критерийлерден шыға ... өз ... ... дербес орнататын және өндірушілердің еркін бәсекесі үшін максималды жағымды жағдайлар орнатуда болып табылады.
Мемлекеттің сектордағы масштабы үлкен емес бағалар мен тарифтерді ... және ... ... ... ... Тікелей мемлекет орнататын немесе реттелетін бағалардың үлкен салмағы 6%- ға жуық болады.
Даниядағы баға белгілеудің негізгі заңды актісі, 1989 жылы 1 ... ... ... ... туралы заң болып табылады.
Баға белгілеу облысындағы монополияның қызметін қадағалайтын мүшелер, ... ... төрт ... ... ... ... бәсеке мәселелері бойынша кеңес іске асырады. Ауыл шаруашылық ... баға ... ... ... мүше ... ... ... ауыл шаруашылық саясаты механизмінің ықпалымен құрылады. Сонымен қатар фермерлерге мемлекет тарапынан күрделі құрылыс үшін, суландыру жұмыстарын жүргізуді, ... ... ... негіз үшін қарыз беру мен жеңілдетілген ренталық жағдайлар ұсынылады.
Норвегия . Елдегі бағаны мемлекеттік реттеудің , 1995 ... ... баға ... мен бәсекені шектеудің негізі сонымен қатар осы заң негізінде жарық көрген бірқатар корольдік бақылау заңы, резолюциялар ... ... пен баға ... сұрақтарын реттеуші заңдардың орындалуын бақылауды баға белгілеудің мамандандырылған органдары іске асырады. Оның ішіндегі маңыздылары: Баға ... ... Баға ... директорат, Баға бойынаша мемлекеттік инспекция.
Мемлекет максималды және минималды баға ... ... ... ... ... баға белгілеу облысындағы баға жеңілдіктер мен үстемелерді, пайданың максималды ... мен ... ... ... ішкі ... белгілеудің негізі әлемдік баға болып есептеледі. Норвегия экономикасының сыртқы нарыққа тәуелді болуы үкіметті өз экономикасын қорғау ... ... ... ішкі және ... ... ... мен арақатынастарының сәйкестігін бақылауды жүргізеді. Егер импорт ішкі нарықтағы қажетсіз өзгерістерге әкелсе, онда үкімет импортты шектеуге ... ... ... реттеу ьаға туралы заң, картель туралы демпингке ... заң ... ... ... ... бағаның 10%- ын реттейді. Парламент темекі, темекіден жасалатын бұйымдар, тұз ... ... ... ... ... және темір жолдары тарифтерін орнатады. Қаржы министрлігі спирт ішімдіктеріне баға ... ... ... кез ... тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге 6 айға дейін ... ... ... ... Егер бір немесе бірнеше кәсіпорындар бағаны заңсыз көтерсе, не өнімді өндіруге жұмсалған шикізат пен материалдар бағасы ... ... ... ... өнім ... түсірмесе 6 айға дейін олар бағаны орната алады. Бағалардың экономикалық дәлелі жеке алған кәсіпорын өнімнің нақты өзіндік құны тұрғысынан емес, ... мен ... даму ... ... Ауыл ... ... ... тең жартысының жуығына заңды түрде реттеледі. Мемлекеттік реттеу ... және жем ... қант ... сүт ... ... Етек ... баға ... Тоқыма тауарларын, киімді, ойыншықтарды, музыкалық аспаптарды бақылау арқылы бағаны шекті реттеу жүзеге асырылады.
Швейцарияда мемлекет қорғайтын ... ... ақша ... ... ... ... баға ... органы бағаны бақылайтын Федералдық ведомство болып саналады. Баға белгілеу процесі тауардың бағасын қорғау туралы, сонымен қатар өнім ... мен және ... ... бойынша қаулылар мен заңдарға сәйкес, Федералдық үкіметтің ... ... ... ... ... ... реттеу мен бақылауды 1997 жылы Король декретімен бекіткен. ... және ... ... ... баға ... ... кеңес баға реттеу мәселелерімен айналысады.
Мемлекет тікелей реттйтін және орнатылатын бағаның үлес ... ... ... ... саны 10%- ын ... ... ... реттеудің механизмі олардың мынадай түрлерін пайдалануды қарастырады: ... ... ... және ... ... ... ... Нақты тауарға немесе қызмет көрсету бағасын жоспарлайтын мемлекеттік немесе жеке компания, Баға бойынша жоғары ... ... ... және ... ... ... ... кейін бағаны көтереді. Бағалар соялық майға, электр энергиясына, табиғи және тығыздалған газ,ға, жанармайға, керосинге, ... ... ... ... ... мен ... қызметіне, жүк және жолаушы тасымалына белгіленеді.
Хабарлаушы баға. Бұл жоғарғы кеңес хабарынан кейін оның ... ... бір ай ... ... бағалар. Жергілікті бағалар. Бұл бағалар аурухана, санаторий, емхана қызметтеріне, жолаушыларды қалалық темір жолмен тасымалдыауға, халықты сумен қамтамассыз ... ... ... ... ... ... көптеген тауарлардың, оның ішінде ауылшаруашылық тауарларының бағаларын реттеу жүргізіледі.
Австралия. Бұл елде арнаулы баға реттеу жүйесі жоқ. Нан, сүт, жұмыртқа, бағаларын ... ... ... осы ... ... құрамына енетін арнаулы өкілетті органдар жүзеге асырады. Өкілетті ұйымдар, бұл тауарлар бағасының максималды деңгейін ... ... ... Ал ... бұқаралық ауыл шаруашылық тауарларына минималды, кепілді баға қойылады.
ІІІ. Туристік бизнесте баға белгілеу саясаты
3.1. Туристік қызметке баға ... ... ... баға ... өте қиын және көп ... ... етеді. Ол әдістеме арқылы белгіленеді. Яғни баға белгілеудің жалпы ... баға ... ... мен ... бағаның анықталуы, баға жүйесінің қалыптасуы, бағаны басқару. Осы әдістеме негізінде баға белгілеу стратегиясы қалыптасады. ... ... үшін баға ... ... өндірісіне қарағанда фирманың рентабельділігін, оның өмір сүру мүмкіндігін, қаржылық тұрақтылығын анықтайды. Осы баға стратегиясы арқылы комерциялық ... жете ... Ал ... ... баға ... туристік өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруда шешуші рөлді атқарады және ұзақмерзімді қамти ... ... қоса ... ... ... ... ... көмектеседі.
Нарықтық жағдайда кәсіпорындар өздеріне және ... ... ... ... ... яғни өзіндік баға саясатын жүргізгісі келеді.
Баға саясаты - бұл туристік өнімді қалыптастыру және өткізуде ... ... ... ... ... ... Туризмде баға саясаты туристік өнім сбыт стратегиясы арқылы қалыптасады. Стратегиядан бөлек, турфирма қызметінің баға қою ... әр ... ... мүмкін. Мысалы, туристік өнімнің белгілі бір компонентіне байланысты өндірілген өнімнің жалпы шығын бағасынан түсірмеу; бәсекелестердің деңгейінен бағаны ... ... ... ... ... нарықтық бағаны бақылау; бәсекелестерге қарағанда бағаны ... және ... үшін ... ... ... ... ; ... туристік өнім пайдасының максималды өсуі үшін пайдалану ... ... ... баға ... ... мәселесінің актуальдылығы мына факторларға байланысты болып табылады:
- ... ... ... кешенннің негізгі элементі болып табылады, кәсіпорынның пайда ... ... ... ... бөлігі болып табылады.
- туристік өнімге еркін бағаның белгілеу мынадый мәселелерді шешу ... ... ... ... ... баға ... ... қандай таңдау критерийін қолдануға болады; мемлекет жағынан бағаны бақылау қалай жүргізіледі;
- туристік қызмет нарығы, негізінде тұтынушының нарығы болып табылады; ... ... ... ... ... ... - ол ... ұйымның және клиенттің қызығушылығына келісу арқылы жүргізіледі .
Туристік кәсіпорындар туристік ерекшеліктерге орай ... баға ... ... ... ... және жүргізу керек болып табылады.
1. Кәсіпорын туристік ... ... ... бар ... ... туристік өнімге баға белгілейді, ол баға келісім бойынша және еркін болып табылады. Сондықтанда баға белгілеу стратегиясы тұтынушыға қызмет көрсету ... ... ... ... өнім және ... өзіндік ерекшеліктері бар, сол себептен бөлшек баға бойынша жүргізіледі.
3. Туристік өнім мен қызметке мезгілдік ... ... ... баға мен ... мезгілдік дифференециациясын болжамдайды.
4. Сату - сатып алу факторы арасындағы уақыттың бөлінуі және ... ... ... ... есеп ... мен ... әдісін қажет етеді, жеңілдету жүйесі мен льготаларды, бағаның ... ... ... ... ...
5. ... кәсіпорындар нарықты толық жақсартуға ұмтылмайды, олар белгілі бір сегметіне, бөлігін жақсартуға ұмтылады. Бұл стратегия тұтынушылардың барлық сұранысы мен күтуін ... ...
6. ... ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты болып табылады. Баға тұтынушының жас ерешелігіне орай болуы тиіс (балалар, жастар, студенттер және т.б.), сонымен қоса отбасының ... ... ... ... (сауықтыру, танымдық және т.б.) және кері эмоциялы болмауы тиіс.
7. туристік өнімнің бөлшектік бағасы оның құрылымы мен әр құраушы элементтердің ... ... яғни ... ... бар ... қоса ... ... дәрежеде әсер етуінен тұрады. Туристік кәсіпорын үшін мына нәрсе ... яғни егер ... ... ... ... бір ... ... бағасы туристің өзіндік саяхаттау пакетінен шығындары төмен болу маңызды болып табылады.
8. ... ... баға ... бір ... ... тиіс. Туристік индустрияның әлемдік тәжірибесіне сүйенсек, тұтынушы бір нәрселі қызметтен тез айнитынын айту керек.
9. Туристік өнім бағасына және оның жеке ... ... баға ... ... және ... түрде мемлекеттік реттеу әсер етіп отырады. Туристік өнімге баға белгілеу және ... ... ең ... ... ... факторлардың әсерін айтуға болады.
10. Бөлшек баға турдың түріне байланысты болады - ... ... ... ... ... ... көп ... болса, соғұрлым турдың бағасы бір тұтынушыға арзан болады.
11. ... ... ... соң ... ... фирмаға әр сөзіне сенеді Бұл жерде фирманың престижі ерекше рөлді атқарады. Ең ... ... ... ... ... ... көрсетеді, яғни тұтынушы солай ойлауы мүмкін. Тұтынушының жарнамаға сай ... баға мен ... сай ... ... ... Бұл ... орай ... престижін қамтамасыз етеді және туристік өнімге сұранысты арттырады .
12. Туристік өнім және ... ішкі және ... ... қалыптасады.
Бұл жағдай бағаға әсерін тигізеді. Оның ерекшелігі пайда ... ... ... оған жеке ... құны мен ... бағалары, турөнімге кіретін қызметтер, валютаны есептеуге кететінін және т.б. бәрін ескереді.
13. ... ... ... ... бірнеше ай бұрын броньдауы мүмкін.
Туристік фирма баға саясатын анықтай келе барлық факторларды талдау керек және анықтауы керек. Яғни ... өнім ... әсер ... ішкі және ... ... ескеру керек (кесте 1). Бір жағдайда бұл факторлар кәсіпорынның баға белгілеу еркіндігін тежейді, ал басқа ... ... ... ... ... ... ... баға белгілеу еркіндігін кеңейтеді.
Кесте 1. Туристік өнімге әсер ... ... ... ... ... ...
- ... қоршау
- экономиканың жағдайы
- нарық типі
- ... ... ... ...
- ... ... реттеуі
- ... ... ... ...
- Бәсекелестер
- өндіріс шығындары және т.б.
- ... ... ... - құқықтық формасы
- туристік кәсіпорынныі мақсаты
- ... ... ... және ... бағытталуы
- туристік өнім мен қызметтің ерекшеліктері мен мінездемесі
- кадр ... ...
- ... ... - экономикалық жағдайы
Ең алдымен баға саясаты сатушы жұмыс жасайтын нарық типіне байланысты болып табылады. Таза бәсекелестік нарығында ... ... мен ... ... ... Бірде - бір жеке сатып алушы не сатушы нарықтағы күнделікті тауардың баға деңгейіне үлкен ықпалын тигізе алмайды. Сатушы ... ... ... баға да сұрамайды, себебі сатып алушылар қажетті тауар көлемін керегінше осы нарықтан ешқандай кедергісіз ... ... ... ала ... ... нарық бағасынан төмен баға да сұрамайды, өйткені барлық тауарын нарықтағы бағамен сата алады. Бұл нарықта маркетингтік ... ... ... баға ... ... және өткізуді ынталандыру минимальды болады, бірақ та мүлдем ... ... ... бәсеке нарығында көптеген сатушы мен тұтынушы болады. Келісімді біркелкі нарықтық бағамен емес кең диапазонды бағалармен ... ... ... ... құралады, олар туристік тауардың әр түрлі нұсқаларын ұсына алады. Баға диапазонының болуы сатушылардың, сатып ... ... әр ... нұсқаларын ұсыну мүмкіншілігінде. Реальды бұйымдар бір-бірінен сапа, қасиеті, сырт ... ... ... ... ... ... қосымша атқарылатын қызметтерде де болуы мүмкін. Сатып алушылар ұсыныстардың айырмашылығын кuретіндіктен әр түрлі тауарға әр түрлі баға төлеуге дайын. Бағадан ... ... ... болу үшін ... әр ... ... ... түрлі ұсыныстар дайындауға тырысады және тауарларға маркалық атау беру тәжірибесін, жарнаманы және жеке сату ... ... ... ... көп болуына байланысты олардың маркетингілік стратегиясы әр фирмаға тигізетін ықпалы олигополистикалық нарық ... ... ... ... мына мәселе маңызды, яғни кәсіпорын қандай деңгейде екендігіне байланысты: кәсіпорын көшбасшы ма әлде аутсайдер ме , яғни ... ... ... ма ... жоқ дегендей.
Олигополиялық нарық баға белгілеу саясатына және бір-бірінің маркетингілік стратегиясына өте сезімтал біршама турөнімді сатушылардан құралады. ... ... ... та, ... емес те болуы мүмкін . Жаңа талапкерлердің нарыққа енуі өте қиын болғандықтан сатушылардың саны көп болмайды. Әр сатушы ... ... және ... ... ... ... ... Олигополистер бағаны төмендету арқылы ұзақ уақытқа созылатын нәтижеге жететініне ылғи сенімде бола ... ... ... ... ... жоғарылатса, оның бәсекелестері оған ермеуі мүмкін. Мұндай жағдайда ол бағаны не бұрынғы қалпына ... ... не өз ... ... ... ауысуына дайын болуы керек.
Таза монополия жағдайында нарықта тек қана бір сатушы болады. Бұл нарықтың негізінде ... баға ... оны ... ... отырады.
Әр ерекше жағдайда баға белгілеу әр түрлі болып құралады. Мемлекеттік монополия баға саясаты көмегімен әр түрлі ... ... ... Ол ... ... ... үшін өте маңызды болып, бірақ олар оны толық бағасына сатып ала алмайтын жағдайда, оның ... ... ... ... ... мүмкін. Баға тек шығындарды қайтару, не жақсы табыс табуды көздеуі мүмкін. Тұтынысты жалпы қысқарту мақсатында өте жоғары баға ... де ... ... ... жағдайында үкімет компанияға "Әділ нормалы табыс" келтіретін, ... ... ... ... ... ... ал ... жағдайда оны кеңейтуге мүмкіншілік беретін баға тағайындауға ұлықсат береді. Оған керісінше, жүйеленбейтін монополия жағдайында фирма нарық көтеретін кез ... ... ... ... Дегенмен бірқатар себептерге байланысты, фирма мүмкіншілігінше максимальды бағаны тағайындамайды. Бұл әрі мемлекеттік жүйелеуді енгізуден сескену, әрі бәсекелестерді елеңдетпеу, әрі ... ... ... - ... ... ... түсу.
Туристік қызмет нарығында қазіргі таңда жоғарыда атап өткен нарық типінің нақты белгіленген түрі жоқ, сондықтанда баға саясаты атап ... ... ... ... білу ... болып табылады.
Баға қалыптасу процесіне әсер ететін ең ... ... ... қозғалысының қатысушыларының каналдары ... ... ... (мысалы: орналастыру мекемесі - қонақ үй), өзінің қызметіне бағасын жоғарылату арқылы, туристік ... да ... ... ... жоғарылатуға алып келетінін айта кету керек. Бірақ, барлығы білетіндей, тұтынушы ... ... ... әсер ететінін айтуға болады. Бағаны жоғарылату арқылы өндіруші кәсіпорынның өніміне сұраныстың азаюына алып келеді, осылайша бағаның ... ... ... кәсіпорынның баға белгілеуінде мемлекеттің әсері болады. Сонымен қоса фирманың шешіміне тұтынушыларда әсерін береді.
Туристік кәсіпорынның ... ... ... қоса ... да әсерін тигізеді. Өндірілген өнімнің саны мен ... ... ... ... ... сай ... ... Туристік ортада тұтынушылардың бағаны қабылдауы мен бағыты бойынша төрт категориясы қарастырылған:
1) сатып алушы туристік өнімді таңдауы кезінде бағаға ... ... ... ... тауар ассортименті мен сапасына көңіл аударатын тұтынушылар. ... ... ... әсер ... ... болады, ол тауардың артықшылығын көрсететін негізгі құрал деп айтуға болады;
2) Тауардың көңіл аударатын сатып алушылар. Олар үшін ... ... мен оған ... ... ... қатынасының жақсы болуы маңызды;
3) кішігірім кәсіпорынға өзінің сатып алуымен сол кәсіпорынның дамуына көмектесетін тұтынушылар және олар сол фирма үшін ... ... да ... ақша ... ерекшеленеді.
4) ең алдымен ыңғайлылық пен жайлылыққа көңіл аударатын сатып алушылар, яғни олар бағаға қарамайды.
Баға ... әсер ... ... элемент - ол бәсекелестік болып табылады. Бағаны бақылап отыруына орай ... ... үш ... ... көрсетуге болады.
Нарықпен бақыланып отыратын бағаның ортасы. Осы ортада туристік фирмалар бағаны дұрыс белгілеуі тиіс ... ... Тым ... ... баға ... сұранысын азайтады, осылайша бәсеке фирмаларға тұтынушылар жүгінеді, ал егер ... тым ... баға ... қызметінің дамуына кедергі болады.
Баға фирманың бақылауында болатын орта. Мұндай жағдайда фирма жоғары табыс табуына мүмкіншілік мол.
Баға мемлекетпен бақыланып ... ... Ол ... байланыс, коммуналдық қызмет, тауарды сату қызметтері
Туристік кәсіпорынға баға белгілеуде өндіріс ... көп ... ... Оны ... ... ... кәсіпорын бақылай алмайды, бірақ баға белгілеуде оны ... алу ... ... ... кәсіпорында баға белгілеу кезеңдері
Туристік бизнесте баға белгілеу процесі мынадай кезеңдерден тұрады:
1) баға ... ... ...
2) ... анықтау;
3) шығындардың бағасы ;
4) ... ... және ... ... Баға ... әдістерін таңдау;
6) баға деңгейіне шішім қабылдау;
Баға саясатының мақсатын анықтауда туристік кәсіпорын ең алдымен қолдағы тауарды сәйкес ... ... ... ... жеткісі келетінін білу керек. Мұндай мақсаттарға мысал келтіретін болсақ:
- ... ... өмір ... ... өмір ... жағдай жасау. Бұл мақсат нарықта өндірушілердің көп болуымен сипатталады және бәсекелестердің көп болуымен сипатталады.
- ... ... ... ... ... немесе бәсекелестермен салыстырып қарағанда сату көлемінің көбеюі ... ... ... Туристік фирманың іс әрекетінің мотивтері туристік қызмет көрсету нарығында көшбасшылыққа ие болу ... ... және ... ... ... ... ... болып табылады. Мұндай компаниялар бағаны максималды түрде төмен қояды.
- ағымдағы пайданы максималдау. Компаниялар сұранысты бағалайды және шығынның әр ... ... ... және ... ... әкелетін баға белгілейді. Бірақта мұндай мақсатты жүзеге асыруда фирманың мақсаты тек қысқа ... ... ...
- ... баға қою. Бұл ... ... әр жаңа ... өнімге максималды баға қою арқылы сипатталады.
- сапа ... ... ... ... ... фирманың имиджін қалыптасуын мүмкіншілік мол болып табылады. Олар жоғары сапалы өнім шығару ... ... ... имиджі арқылы фирмалар өзінің өніміне жоғары баға қояды, осылайша өндірістің шығынын ... ... ... және ... анықтау барысында сатушылардың қойылған бағасы арқылы сол ... ... ... мен ... ... ... өнімнің түріне сұранысы анықталу керек және сұраныстың динамикасы бөлек түрде анықтау ... ... ... ... ... жеткізу әдістері, нарықта тауардың қозғалуын да анықтау маңызды болып табылады.
Шығынның бағасы - бұл үшінші ... ... ... ... қызметін жүзеге асыра отырып, тек жоспарланған туристік ... ... мен бір ... ... ... ... ... анықтап анықтап қана қоймай, сонымен қоса, баға саясатын таңдауда бұл заңдылықты есепке алуы тиіс ... ... ... ... және ... ... Бұл ... бәсекелестер арасында фирманың орны мен баға қалыптастыруда қолданылады.
Бәсекелестік жағдайында туристік қызмет ... ... кең ... ... нарықта көшбасшы бағаға бағытталған стратегиямен және негізгі бәсекелестерге байланысты.
Кішкентай және орта туристік фирмалар туристік өнімді сату көлемін арттыруда ... баға ... ... ... ... ... ... тарту үшін жеңілдіктер қарастврған тиімді. Сол арқылы туристік өнімді қалыптастыруда кеткен шығындарды жаба алады.
Кесте 2. Баға ... ... ... ... ... ... арқылы тұтынушылардың реакциясын жеңілдету, мәселен, тауардың ұзақ мерзімдік төлеуі ... ... кең ... қамтамасыз ету
Дискриминациялық баға белгілеу
Тұтынушылардың, тауардың ... орай ... ... тұтынушының психологиясын есепке алу арқылы баға ... ... ... әсер ету ... баға ... ... құндылығына орай баға белгілеу
Тұтынушыларға сапа мен ұтымды баға және жақсы қызмет көрсету арқылы тұтынушыларды тарту
Географиялық ... ... баға ... ... ... ... ... отырып баға белгілеу
Халықаралық нарықтың бағытына қарай баға белгілеу
Халықаралық нарықтағы бағаны ... ... баға ...
Туристік кәсіпорын үшін ең негізгі баға белгілеу элементі ол ... ... ... ... ... ... ... сол туристік кәсіпорынның қызметіне сұраныс білдіруімен ерекшеленеді. Ол ... үшін де, сол ... ... ... туристік кәсіпорын үшіндн тиімді болып табылады. Туристік фирма өзінің бағасын төмендеткенімен өзінің ... ... ... ақша ... ... асырылады. Соңында қосымша пайдаға ие болады.
Туристік компаниялар мен қонақ үйлер, авиакомпаниялар мезгілдік жеңілдіктерді кең түрде қолданылады. Сонымен ... ... ... турдың санына қарай жеңілдік беру қарастырылуда (баға бірлікке байланысты төмендетіледі, мысалы ... ... ... ... сатып алған жағдайда), жарнама мақсатында турларға жеңілдік.
Қорытынды
Кез-келген кәсіпорын үшін баға белгілеу өте күрделі болып табылады. Баға механизімі, баға ... баға ... ... өте ... және нәзік құралы болып саналады және іс жүзінде оның құрылуы өте қиын. Нарықтық механизмнің негізгі элементтерінің бірі - ... ... баға ... және ... өз ... ... нәтижесінде қалыптасады. Бұған бәсекеден басқа да көптеген факторлар әсер етеді. Жалпы нарық бағасына ... ... бәрі де әр ... ... тәуелді болады, әсіресе сұраным мен ұсыным нарықтық баға әсерінен қалыпты ... тез ... ... да ... ... ... қалыптасуын және оның ауытқу заңдылықтарын біліп отыру, әр фирманың ... ... ... және ... ... жетілдіруге негіз бола алады. Міне, әр салада, әр сферада және әр тауар түрі ... ... ... маңызы мен маңыздылығы осында десек, артық айтқандық ... ... баға - ... ... ... ... да баға ... түсіну және оны нақты практикада іс жүзінде қолдана білу болашақ мамандар үшін аса ... ... ... Республикасы жағдайында бағаның құрылуының өзіндік ерекшеліктері бар. Атап айтсақ, бағаның құрылуы өндіріс және айналым шығындары негізінде және бағаның нарықтағы ... мен ... ... ... ... құрылуы, бағаның нарықтық қатынастардағы орны, баға құрылымының механизмі және оның өзіндік сипаты тұрғысындағы өзекті ... ... ... тікелей әсер етеді. Сондай-ақ экспорт және импорт тауарлары мен қызмет көрсету ... ... ... ... және ұлттық баға жүйесі, сыртқы сауда бағасының ... ... және ... ... ішкі ... және оның ... ... мен принциптері, сонымен қатар экспорттық және импорттық қосымша, сараланған валюта коэффициенті, оның мәні және есептеу ... ... ... ТМД ... ... ... бағасын есептеу әдістемесі де экономикадан өзіндік орын алады.
Баға әр ... ... мен ... тұрады. Баға туралы толық түсінікті алу үшін оның ... ... ... ... Оны ... әр ... функцияларынан анықтап көруге болады. Бағаның мағынасын, оның функциясы ашып көрсеткенде -мынадай ... есте ... ... баға ... ақша ... ... ... яғни, ақшасыз баға болмайды, ал бағасыз, ақша ... ... ие бола ... ... тән функциялардың тәжірибе жүзінде қолданылуына байланысты көптеген ... оның ... бес ... атап ... ... ... ... үлестіру; 3.Ынталандыру; 4. Баланыстық / теңестіру; 5. Өндірісті орналастыру.
Нарықтық экономика жағдайында баға қалыптастыру өте күрделi процесс. ... ... баға ... дұрыс түсуiн қамтамасыз етуi керек жєне ол кєсіпорынның шығындарын жауып, пайда єкелуге тиiстi.
Өз еркiмен бағаны көтерiп, нарықтан тыс ... ... ал ... ... ... арқылы көптеген қолайсыз жағдайға кездескен фирмалар iс-жүзiнде көптеп кездеседi.
Баға - ... мен ... ... ... ... бағаланған өлшемі деп есептелiнедi. Бұл анықтамада үш жағдай маңызды.
Бiрiншiден, баға, оған енген қоғамдық қажеттi еңбек шығындарымен емес ... ... ... ... баға тұтынушылар мен емес, өндiрушiлер мен немесе тауар сатушылардың ұсынуы жєне ... ... ... шешім қабылдағанда тауардың тұтыну құнының бағасын ескереді жєне ол факторлардың әсерімен ... ... ... ... ... ... ... тауардың немесе оларды ұсынушылардың тұтынушыларға қаншалықты жақындағанына байланысты. Сондықтан, өндiрушiлер мен тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... ұлғайтады.
Баға, бәсекелестік жағдайында ғана жоғары іс-әрекетке ие бола алады. Бәсекелестіктің жоғарғы деңгейде ... ... ... баға ... ... өз қолында ұстауына мүмкіндік бермейді, бағаны нарық анықтайды, яғни сұраным мен ұсыныс әсерлерінен баға деңгейі анықталады. Бәсекелестік, өндірушілерге тауардың, өнімнің ... ... ... ... ... ...
Туризм саласында баға белгілеу өте қиын және көп этапты қажет етеді. Ол әдістеме ... ... Яғни баға ... жалпы ережелерімен, баға белгілеудің принциптері мен әдістері, бағаның анықталуы, баға жүйесінің қалыптасуы, бағаны басқару. Осы әдістеме негізінде баға белгілеу ... ... ... ... үшін баға ... факторлардың өндірісіне қарағанда фирманың рентабельділігін, оның өмір сүру мүмкіндігін, қаржылық тұрақтылығын анықтайды. Осы баға ... ... ... ... жете ... Ал ... қабылданған баға саясаты туристік өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруда шешуші рөлді атқарады және ұзақмерзімді ... ... ... қоса ... ... жалпы түрде дамуына көмектеседі.
Турөнімді өндірушілер үшін баға басқа ... ... ... ... ... оның өмір сүру ... қаржылық тұрақтылығын анықтайды. Осы баға стратегиясы арқылы комерциялық нәтижелікке жете алады. Ал дұрыс ... баға ... ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруда шешуші рөлді атқарады және ұзақмерзімді қамти алады, сонымен қоса кәсіпорын қызметін жалпы түрде дамуына көмектеседі. ... ... ... ... және ... ... бағаны қалыптастырғысы келеді, яғни өзіндік баға саясатын жүргізгісі келеді.
Баға саясаты - бұл туристік өнімді қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... ... Туризмде баға саясаты туристік өнім сбыт стратегиясы арқылы қалыптасады. Стратегиядан бөлек, ... ... баға қою ... әр ... болуы мүмкін. Мысалы, туристік өнімнің белгілі бір компонентіне байланысты ... ... ... ... ... түсірмеу; бәсекелестердің деңгейінен бағаны түсірмеуге тырысу; бәсекелестердің бағасына қарай нарықтық ... ... ... ... ... ... және сақтау үшін бағаның жоғары деңгейін белгілейді ; бағаны ... өнім ... ... өсуі үшін ... ... ... қызметінің баға саясатын қалыптастыру мәселесінің актуальдылығы мына факторларға байланысты болып табылады:
- бағаның қалыптасуы маркетингтік ... ... ... ... ... ... пайда көлемін қалыптастыруда басқарудың негізгі бөлігі болып табылады.
- туристік өнімге еркін ... ... ... ... шешу әдістемесі балып табылады: нарықтық жағдайда баға қалай қалыптасады; қандай таңдау критерийін қолдануға болады; мемлекет жағынан бағаны бақылау қалай жүргізіледі;
- ... ... ... ... ... ... ... табылады; маркетингтік қызметтің бағасы негізгі функцияны атқарады - ол ... ... және ... ... ... арқылы жүргізіледі .
Туристік кәсіпорындар туристік ерекшеліктерге орай өзіндік баға саясатын нақты анықтауы қажет және жүргізу керек болып табылады.
1. ... ... ... ... ... бар ... келісімімен туристік өнімге баға белгілейді, ол баға келісім бойынша және еркін болып табылады. Сондықтанда баға белгілеу стратегиясы тұтынушыға қызмет ... ... ... ... Туристік өнім және қызмет өзіндік ерекшеліктері бар, сол себептен бөлшек баға бойынша жүргізіледі.
3. Туристік өнім мен ... ... ... ... ... баға мен ... мезгілдік дифференециациясын болжамдайды.
4. Сату - сатып алу факторы ... ... ... және ... ... ... фактісі есеп формасы мен анықтау әдісін қажет етеді, ... ... мен ... бағаның өзгеру саясатын білуді қажет етеді.
5. ... ... ... ... ... ұмтылмайды, олар белгілі бір сегметіне, бөлігін жақсартуға ұмтылады. Бұл стратегия ... ... ... мен күтуін ескеруге көмектеседі.
6. Бағаның икемділігі тұтынушының өзіндік ерекшеліктеріне байланысты болып табылады. Баға ... жас ... орай ... тиіс ... ... ... және т.б.), сонымен қоса отбасының құрамына, турдың тақырыбына байланысты (сауықтыру, танымдық және т.б.) және кері ... ... ...
7. ... ... ... ... оның құрылымы мен әр құраушы элементтердің құнына байланысты, яғни ... ... бар ... қоса ... ... дәрежеде әсер етуінен тұрады. Туристік кәсіпорын үшін мына нәрсе маңызды, яғни егер ... ... ... белгілі бір қызмет пакеттінің бағасы туристің өзіндік саяхаттау пакетінен шығындары ... болу ... ... табылады.
8. Туристік өнімге баға белгілі бір тұтынушыға бағытталуы тиіс. Туристік индустрияның әлемдік тәжірибесіне сүйенсек, тұтынушы бір нәрселі қызметтен тез ... айту ...
9. ... өнім ... және оның жеке элементінің бөлігіне баға құруда жанама және тікелей түрде мемлекеттік реттеу әсер етіп ... ... ... баға ... және ... ... ең ... ретінде налогтік факторлардың әсерін айтуға болады.
10. Бөлшек баға турдың түріне байланысты болады - топтық немесе ... ... ... ... көп турист болса, соғұрлым турдың бағасы бір ... ... ...
11. ... ... ... соң ... туристік фирмаға әр сөзіне сенеді Бұл жерде фирманың престижі ерекше ... ... Ең ... ... ... ... сапаның төмендігін көрсетеді, яғни тұтынушы солай ойлауы мүмкін. Тұтынушының ... сай ... баға мен ... сай ... болып табылады. Бұл приципке орай фирманың престижін қамтамасыз етеді және туристік өнімге сұранысты арттырады .
12. Туристік өнім және қызмет ішкі және ... ... ... ... ... әсерін тигізеді. Оның ерекшелігі пайда нормасының деңгейіне байланысты, оған жеке қызметтер құны мен ... ... ... ... ... ... есептеуге кететінін және т.б. бәрін ескереді.
13. Кейбір ... ... ... ... ай ... ... ...
Туристік фирма баға саясатын анықтай келе барлық факторларды ... ... және ... керек. Яғни туристік өнім бағасына әсер ететін ішкі және сыртқы факторларды ескеру керек. Бір жағдайда бұл факторлар кәсіпорынның баға ... ... ... ал ... ... ешқандай әсерін бермейді, үшінші жағдайда керісінше баға белгілеу еркіндігін кеңейтеді. ... ... ... ... ... Баға, қайда барасың?: [Нарық пен халық]// Нұр ... 2005.- 30 ... ... 1 ... ... С.Д., Әсіл, Б.І. Бағалар және баға құралуы [Мәтін]: Оқу құралы / ҚР білім және ғылым м-трлігі С. ... ... ... ... ... ... [Б.ж.],2002.- 143 б.
* Міржақыпова, Седеп Тоқтамұратқызы. Банктегі бухгалтерлік есеп ... ... ... ... 2004.- 710 ... Табиғи монополиялар туралы [Мәтін]: Қазақстан Республикасының Заңы.- Алматы: Юрист, 2002.- 11 б.
* Тілемісов С. Баға-басты көрсеткіш.- ... ... 1989.- ... ... ... ... ж.б. ... негіздері [Мәтін] / Шаекина, Жанаит Михаилқызы, Нәбиева, Ербоз Нәбиұлы, Базарова, Сәулегүл Құрманбайқызы.- Астана: Парасат әлемі, 2003.- 244 б.
* Шайынғазы, Сейфолла. ... ... ... қоса нан ... да өседі [Мәтін]: [Мәселенің мәнісі]//Егемен Қазақстан.- 2006.- 17 ... 6 ... ... А. Ш. ... ... және ... бұйымдардың есебі [Мәтін] оқу құралы.- Орал: [Б.ж.],1997.- 56 б.
9. К.Ә. ... - ... 2004 ... Ө. Н. ... - Қарағанды, 2002 жыл.
11. Котлер - 2000 жыл
12. Ш. ... Ө. ... - ... 1995 жыл.
13. ... о ... ... по ... и реализации продукции (работ, услуг) и о порядке финансовых результатов, учитываемых при налогообложении прибыли. // Казахстанская правда - 1994 - 1 ... ... и ... к . // ... ... - 1995 - 27 ... ... переходного периода / Под ред. Радаева В.В., Бузгалина А.В. - М.: Издательство МГУ, 1995 ... ... Б.А. ... ... ... ... - М.: Деловая жизнь, 1995 г.
17. Афанасьев М. П. Маркетинг: стратегия и практика ... - М.: Ао ... ... Ахметова К. Ә. Қаменова М. Ж. Нақыпова Г. Н. ... ... ... ... ... ... Е. П. ... стратегии, планы, структуры. 1998.
20. Пешкова Е. П. ... ... в ... фирмы. 1996.
21. Шаекина Ж.М. Нәбиева Е.Н. ... С.Қ. ... ... - ... 2003 ... ... поведения и спроса / Под ред. Гальперина В.М. - ПСБ: Экономическая ... 1993 г.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сайлау технологиялары4 бет
Шағын және орта бизнестің рыноктық жағдайда әрекет етуі3 бет
21 – ғасырдағы туристік фирмалардың қызметі23 бет
«атакент» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу37 бет
«Саяхат» туристік компания қызметінің деректер қорын жобалау31 бет
«Ұлы Жібек жолының – Қазақстан туристік экскурсияны жандандыру мен дамытудағы маңызы»65 бет
«әуезов атындағы орындар» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу36 бет
Абылай хан даңғылы» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу33 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Азияның туристік орталықтары: Индонезия5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь