ХІХ ғасырдағы Ресей империясының Қазақстанда жүргізген реформалары

1) 1822 жылғы «Сібір қырғыздары туралы жарғы»;
2)1824 жылғы «Орынбор қазақтары туралы жарғы»;
3)Қазақстан.дағы 1867.1868 жылғы реформалар;
4)«Түркістан өлкесін басқару туралы ереже»;
5)«Ақмола, Семей, Жетісу, Орал және Торғай облыстарын басқару туралы ереже»
1822 жылғы «Сібір қырғыздары туралы жарғы»
1824 жылғы «Орынбор қазақтары туралы жарғы»
Қазақстан-дағы 1867-1868 жылғы реформалар
«Түркістан өлкесін басқару туралы ереже»
«Ақмола, Семей, Жетісу, Орал және Торғай облыстарын басқару туралы ереже»






















1822 жылғы «Сібір қырғыздары туралы жарғы»

1822 жылы Сперанский басшылығымен тағайындалды

1. Жарғының басты мақсаты:
• Қазақстанның солтүстік-шығыс өңірінде əкімшілік, сот, саяси
басқару-ды өзгерту.
• Рулық-феодалдық тəртіптерді əлсірету.
• Орта жүздегі хандық билікті жою.

2. Орта жүздің əкімшілік құрылымы:
• ОКРУГ- (15-20 болыс) басқарушысы округтік приказ жəне аға
сұлтан.
• БОЛЫС- (10-12 ауыл) басқарушысы-болыс сұлтаны.
• АУЫЛ- (50-70 шаңырақ) басқарушысы-ауыл старшыны.
Ауыл старшындары мен аға сұлтандар 3 жылға сайланады. Болыс
сұлтан-дары өмірлік мерзімге сайланып, билік мұрагерлікпен берілді. Егер
мұрагері болмаса інісі немесе облыстық басқарма бекіткен туысы
сайланады.
Болыстық сұлтан ресейлік 12-кластық дəрежедегі чиновникке
теңестіріледі. Аға сұлтандарды тек сұлтандар ғана сайлап, майор əскери
шені, 10 жылдан кейін дворяндық атақ берілді.
Орта жүз жəне Ұлы жүздің бір бөлігінің территориясы «Сібір
қырғыздарының облысы» аталып, Батыс Сібір генерал-
губернаторлығының құрамына енгізілді. Басқару орталығы-Тобольск (1839
жылға дейін), кейін Омбы болды.

3. Сот ісі:
• Қылмыстық істер
• Талап ету
• Шағым айту
Қылмыстық істер округтік приказда қаралды. Округтік приказдың
сот шешімдерін қайта қарауға құқы болмады. Істі алдын-ала тексеруге
бимен қатар бір орыс чиновнигі қатыстырылды.









4. Саяси реформаның салдары:
• Басқаруды жеңілдетіп, өзара рулық қырқыстарға біршама тиым салды.
• Өлкені шаруашылық жағынан игеруге қолайлы алығышарт жасалды.
• Ресейдің отаршыл саясатын кеңейтуге жол ашты.















1824 жылғы «Орынбор қазақтары туралы жарғы»

1824 жылы Орынбор генерал-губернаторы П.П.Эссеннің қатысуымен қабылданды.

Басқару жүйесі:
• Кіші жүз үш бөлікке Шығыс, Орта жəне Батыс бөліктерге бөлініп,
оларды сұлтандар басқарған.
• Жергілікті əкімшіліктің құрамына жүздер бөліктерінің билеуші
сұлтандары, дистанциялар мен жергілікті жерлердің бастықтары енді.
• 1831 жылдан бастап үш бөліктің қазақтары дистанциялық бөліктерге бөлініп басқарылды. Дистанция- орыс шекарасына жақын жатқан қамалдар арасындағы учаскелер. Кіші жүздегі бұл басқару жүйесі 1831 жылдан 1868 жылға дейін сақталды. Дистанциялық басқару іл ішіндегі рубасыларының билігіне шек келтіріп отырды.
• Аға сұлтанды тек сұлтандар ғана сайлады, оларға Ресейлік майор шені, ал 10 жылдан кейін дворяндық атақ берілді. Аға сұлтанды хан сияқты ақ киізбен көтеретін. Біртіндеп аға сұлтан бар болғаны Омбы облыстық басқармасының сойылын соғушы отаршылдық биліктің тірегіне айналды.

Жарғы бойынша:
• Кіші жүздегі басқару билігіндегі бір ерекшелік-шеп бойындағы қамқоршы лауазымының енгізілуі. Бұл билікке тек патша шенеуніктері тағайындалды. Олар шеп бойындағы қазақтарға «қамқорлық жасаушы» органдар ретінде құрылды. Алайда бұлар да патша өкіметінің саясатын жүргізді.
• 1824 жылы Кіші жүздің соңғы ханы Шерғазы Орынборға қызметке шақырылып, Кіші жүздегі хандық билік жойылды.


Реформаның салдары:
• Орталық басқарылу нығайтылды.
• Табиғат байлықтарын кеңінен игеруге мүмкіндік туды
        
        ХІХ ғасырдағы Ресей империясының Қазақстанда жүргізген реформалары
1822 жылғы
1824 жылғы
Қазақстан-дағы 1867-1868 жылғы реформалар


1822 жылғы ... жылы ... ... ... Жарғының басты мақсаты:
:: Қазақстанның солтүстік-шығыс өңірінде əкімшілік, сот, ... ... ... ... əлсірету.
:: Орта жүздегі хандық билікті жою.
2. Орта жүздің əкімшілік құрылымы:
:: ОКРУГ- (15-20 болыс) басқарушысы округтік ... жəне ... ... (10-12 ... ... ... ... (50-70 шаңырақ) басқарушысы-ауыл старшыны.
Ауыл старшындары мен аға сұлтандар 3 жылға сайланады. Болыс
сұлтан-дары өмірлік мерзімге сайланып, билік ... ... ... ... ... ... ... басқарма бекіткен туысы
сайланады.
Болыстық сұлтан ресейлік 12-кластық дəрежедегі чиновникке
теңестіріледі. Аға ... тек ... ғана ... ... ... 10 ... кейін дворяндық атақ берілді.
Орта жүз жəне Ұлы жүздің бір бөлігінің ... ... ... Сібір генерал-
губернаторлығының құрамына енгізілді. Басқару орталығы-Тобольск (1839
жылға дейін), кейін Омбы болды.
3. Сот ісі:
:: Қылмыстық істер
:: Талап ... ... ... ... ... приказда қаралды. Округтік приказдың
сот шешімдерін қайта қарауға құқы болмады. Істі алдын-ала тексеруге
бимен қатар бір орыс чиновнигі қатыстырылды.
4. Саяси реформаның салдары:
:: ... ... ... ... ... біршама тиым салды.
:: Өлкені шаруашылық жағынан игеруге қолайлы алығышарт жасалды.
:: Ресейдің отаршыл саясатын кеңейтуге жол ашты.
1824 жылғы
1824 жылы ... ... ... қатысуымен қабылданды.
Басқару жүйесі:
:: Кіші жүз үш бөлікке Шығыс, Орта жəне ... ... ... ... ... Жергілікті əкімшіліктің құрамына жүздер бөліктерінің билеуші
сұлтандары, дистанциялар мен жергілікті жерлердің бастықтары енді.
:: 1831 жылдан бастап үш бөліктің қазақтары дистанциялық ... ... ... Дистанция- орыс шекарасына жақын жатқан қамалдар арасындағы учаскелер. Кіші жүздегі бұл басқару жүйесі 1831 жылдан 1868 жылға дейін ... ... ... іл ... ... ... шек келтіріп отырды.
:: Аға сұлтанды тек сұлтандар ғана ... ... ... ... ... ал 10 ... ... дворяндық атақ берілді. Аға сұлтанды хан сияқты ақ киізбен көтеретін. Біртіндеп аға сұлтан бар ... Омбы ... ... сойылын соғушы отаршылдық биліктің тірегіне айналды.
Жарғы бойынша:
:: Кіші жүздегі басқару билігіндегі бір ерекшелік-шеп бойындағы ... ... ... Бұл ... тек ... ... ... Олар шеп бойындағы қазақтарға органдар ретінде құрылды. Алайда ... да ... ... ... ... 1824 жылы Кіші ... соңғы ханы Шерғазы Орынборға қызметке шақырылып, Кіші жүздегі хандық билік жойылды.
Реформаның салдары:
:: Орталық басқарылу нығайтылды.
:: Табиғат байлықтарын кеңінен игеруге мүмкіндік ... ... ... реформалар
Əкімшілік басқарудың əскери сипаты:
:: Облыс басқарушысы əскери жəне азаматтық билікті қатар жүргізді.
:: Болыс басқарушысы полицейлік жəне тəртіп ... ... ... ... ... қағидасы-əскери жəне азаматтық биліктің ажыратыл-
мауы.
Сот ісін басқару құрылымы:
:: Əскери сот комиссарлары

:: Уездік соттар

:: Билер мен қазылар соты
IIАлександр патша 1867 жылы ... 11-де ... ... жылы ... 21-де ... ғ. 60-шы жылдарында Қазақстанның жері бірнеше əкімшілік- территориялық облыстарға бөлінді. Облыстар үш генерал-губерна- торлықтың құрамына кірді. ... ... - ... ... күшейту еді.
Реформа нетижесі :::1868 жылдан бастап жаңа тəртіп бойынша қазақ даласын облыстарға, облыстарды уездерге, уездерді болыстарға, ... ... ... де, ел арасында съезд өткізіп, болыс, старшын сайлау дегенді енгізді. Үш генерал - губернаторлық: Түркістан, Орынбор жəне ... ... ... ... жəне ... ... ... түгелдей генерал-губернатордың қолында болды.
:: Орынбор генерал - губернаторлығына - Орал жəне Торғай облыстары, Батыс Сібірге генерал - губернаторлығына - ... мен ... ... ... ... - губернаторлығына - Жетісу мен Сырдария облыстары енді. Жетісу ... ... ... ... ... ... ... хандығының жері 1872 жылы Астрахань
губерниясына қосылды. Маңғышлақ приставы 1870 жылы Кавказ əскери
округінің қарауына берілді, ол ... ... ... ... ... ... 5 сатылы басқару жүйесіне
негізделді:
1. Генерал-губернаторлық (басқарушысы- генерал-губернатор)
2. Облыстар (басқарушысы-əскери-губернатор, атаман)
3. Уездер (басқарушысы-уезд бастықтары)
4. Болыстар (басқарушысы-болыс сұлтаны)
5. Ауылдар (басқарушысы-ауыл ... ... ... ... ... ... туралы 1886 жылғы 2 маусымда қол қойған Жарлығы кеңбайтақ өлкені басқарудың ... ... ... ... ... ... ере - жеге сәй - кес:
Түркістан ге - нерал-гу - бер - на - тор - ... үш об - лыс: Сыр - да - рия, ... Са - ... ... Кейінірек - те, 1897 жы - лы, Жетісу об - лы - сы да жаңа ге - ... - бер - на - тор - ... құра - мына ... Об - ... - дың билігі әске - ри гу - бер - на - тор - ... ... Ха - лық са - ны 800 230 ... жер ... 353 430 шар - шы ... бо - латын, көршілес Жетісу об - лы - сы 6 уез - ден: Вер - ный, ... ... ... Прже - валь - ский және Жар - кент уез - ... тұрды.
Реформа нәтижесі:
1886 жылғы Ере - женің негізгі өзегі бүкіл жер қорын мем - ле - ... ... бе - ру бол - ды, ол ... - дың эко - номи - ... ... - ның ... ны - саны - мал ша - ру - ашы - ... ора - сан ... ... ... мем - ле - кеттік меншік деп жа - ри - ялап, жергілікті ха - ... ... бей - ... ... бе - ... деп қараған үкімет, соңғыла - рына құқық бе - ре оты - рып ... но - мад - ... ... - лы алап - ... алып ... - ын тез - ... ол XX ғасыр - дың ба - сын - да сто - лыпиндік аг - ... ре - фор - ма - лар - дың ... ... - ... ... ... Ере - женің отар - шылдық бағыты са - лық ... де өз ... тап - ты. Ол 1867 ... ... - ша ере - ... бап - та - рын қай - та - ... әр түрлі міндет - керліктердің көлемін көбей - тті. Мы - салы, шаңырақ алы - мы 4 ... ... ... ... құры - ... - дағы ... Ере - жеде көрсетілген жаңалықтар - дың іске асы - рылу - ын заң ... қам - та - ... ету - ге тиіс бол - ды және ол ры - нок - тық қаты - нас - ... тар - тылған әле - уметтік жіктердің мүдде - лерін қорғауды ... ... үш сот инс - тан - ци - ясы - ... ... об - лыстық сот және үкіметтік Се - нат отар - шылдық тәртіптер енді ғана ор - ныға бас - ... ... - лар - да ... - ның ... ... ... қам - та - масыз етуді рет - те - ген бұрынғы заң ере - желерін жоққа ... - ... ... ... Орал және ... облыстарын басқару туралы ереже
1891 жылғы 25 наурызда Ресей императоры III ... кол ... ... сәйкес Орынбор және Батыс Сібір генерал-губернаторлығымен қатар тағы бір әкімшілік бөлік -- Дала ... ... ... -- Омбы ... ... ... Ақмола, Семей, Орал, Торғай, Жетісу облыстары кірді. Ген.-губернаторға шектеусіз ... ... ... ... ... және ... даму бағытындағы өзгерістер империяның отаршылдық мүдделерін қорғайтын жаңа ... ... ... жол ... ... тұрмыс кешіп, егіншілікпен айналысатын мұғажырларға (казак-орыстарға, орыс шаруаларына) қарағанда ауа райының амалына тәуелді, кіріптар қазақ ... ... ... ... бөлігін: 1880 ж. -- 90,5%, ал 1897 ж. 82,0% құрады. Жетісу және ... ... ... -- 2 сом 75 ... далалық төрт облыс тұрғындарынан 3 сом мөлшерінде ... ... ... мемлекеттік салықтың бір түрі ретінде жүрді. Ішкі (Бөкей) Ордада салық салудың айрықша түрі ... ... ... ... ... ... ... -- мал басына салық салу енгізілді. Арнаулы низамдарда салық жинаудың пропорционалдық жүйесі басым ... алды да, ең ... әр қилы ... ... ... ... ... алу жағы ескерілмеді. "Ереже" жер пайдалану ісінде қазақтардың мүдделерін аяқ асты етті. Оның 119-бабындағы "Көшпелілер жайлаған жерлер мен осы жер ... ... ... ... ормандар мемлекеттік меншік болын танылады" деген жолдар көптеген әділетсіздіктерге жол ашты. Жерге ... ... ... әкімшілігі малшы қазақтарға топырағы құнарсыз, шөл, шөлейтті жерлерді ғана ... ... олар ... ... ... мен ... ... кіреге (жалға) алуға мәжбүр болды; станица атамандары мұндай кіріптарлықты асыра пайдаланып, өрісі тарылған қазақ шаруаларын тікелей тонауға -- ... ... ... ... ... озбырлық әрекеттерін казак-орыс басқармалары қолдап отырды, ал қазақтардың занды талап-шағымдарын қаперге алған жоқаласы Тұтастай алғанда, 1891 ж. 25 наурызындағы Ереже -- ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырған, байырғы тұрғын халықтың дәстүрлі әлеуметтік-экономикалық тұрмысына нұқсан келтіре отырып, құқықтық санасын, рухани аңсарын езгіге түсірген ... акт ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
XVI ғ. Мухаммед Шайбани ханның Қазақ хандығына қарсы жорықтары56 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
Іс қағаздарын жүргізу негіздері220 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы5 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы жайлы9 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы туралы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь