Әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеу

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3
1 ӘЛЕУМЕТТІК САЛАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеу ұғымы және
оның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6
1.2 Қазақстан Республикасында әлеуметтік сфера салаларын
мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
12
1.3 Халықты әлеуметтік қорғау мен қолдаудың шетелдік модельдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

22
2 АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ ӘУЕЗОВ АУДАНЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК
СФЕРА САЛАЛАРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУЫН
ТАЛДАУ
2.1 Алматы қаласы Әуезов ауданының білім беру саласына жалпышолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
28
2.2 Әуезов ауданындағы денсаулық сақтау жүйесінің жағдайын
Бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
37
2.3 Ауданның әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің жүзеге асу
механизмі мен ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

43
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК СФЕРА
САЛАЛАРЫН МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ ӘДІСТЕРІН ЖЕТІЛДІРУЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасының әлеуметтік сфера салаларын реттеудідамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
48
3.2 Әуезов ауданының әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік
реттеуді жетілдіру бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
62
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
69
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 72
Кіріспе

Дипломдық жұмыстыңөзектілігі. Қазақстан Республикасы азаматтарының Конституцияда кепілдік берген әлеуметтік құқықтарын іске асыру әлеуметтік қорғау және қамсыздандыру жүйесіне тікелей байланысты.
ХХІ ғасыр кез келген мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттарының бірі әлеуметтік саясат болуы керек екенін дәлелдеді. Әсіресе, әлемдік дағдарыс әрбір елдің экономикалық-әлеуметтік жағдайына әсер еткені белгілі. Әлеуметтік саясат аясында халықты, оның ішінде көмекке аса мұқтаж адамдар, асыраушысынан айырылған, мүгедек жандар, жетім балаларды әлеуметтік қорғаудың маңызы зор. Қазақстан Республикасының Ата Заңында «өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы адам және адам өмірі, құқықтары мен бостандықтары» деп көрсетілген1. Әрине әлеуметік мемлекеттің негізгі қағидасы да әлеуметтік саясатты жүргізіп, негізгі функциясы халықты әлеуметтік қолдау болып табылады. Әлеуметтік қолдау – саяси немесе әлеуметтік одақты сақтау функциясы.
Мемлекеттің әлеуметтік саясатының негізгі мақсаты – халықтың әл-ауқатын арттыруға қол жеткізу болып табылады. Адам факторы, адам дамуы – Қазақстан үшін стратегиялық міндет. Адам әрқашан да қоғамдық өмірді жаңарту, алдыңғы қатарлы экономикалық жетістіктерге жетуде негізгі рөл атқарады. Қоғамның барлық жіктері мен әлеуметтік топтарының өмір сүру деңгейін ұдайы жақсарта түсу мемлекет саясатының негізгі басымдығы болуы қажет.
Қазақстан республикасының ұзақ уақыт аралығында жүзеге асып келе жатқан ауқымды экономикалық реформалардың жалғасуы әлеуметтік-экономикалық дамуды басқарудың жаңа әдістерін қолдануымен байланысты. Бұған жалпы әлемдік даму үрдісі, жаһанданудың жоғарылауы, халықаралық бәсекелестіктің күшеюі, жаңаша экономикадағы адами капиталдың маңыздылығының жоғарылауы, сонымен қатар мемлекеттің демографиялық жағдайы себепші болды.
Соңғы бес жыл аралығындағы халықтың нақты табыстарының өсуі әлеуметтік игіліктер мен қызмет көрсетулерге сұраныстың жоғарылауына себепші болды. Сәйкесінше бұл жағдай ақылы қызмет көрсету, соның ішінде ақылы медицина мен білім берудің жоғарылауына әкеп соқты. Бірақ бұл әлеуметтік сфера салаларының барлық даму мәселелерін шеше қойған жоқ. Қазіргі таңда халыққа көрсетілетін сапалы әлеуметтік қызмет тапшылығы әлі де болса сезіледі.
Мемлекеттің белсенді қатысуынсыз, әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеудің жаңа әдістерінсіз бұл мәселелерді шешу мүмкін емес. Халықты әлеуметтік қолдауды мемлекет тарапынан дамыту жүйесінің әдіснамасын, нысандары мен тәсілдерін ғылыми-баламалы тұжырымдама арқылы әзірлеу Қазақстанның негізгі проблемаларының бірі болып табылады, өйткені оны шешу мемлекеттің келешектегі әлеуметтік қана емес экономикалық өсуіне де жағдай жасайды.
Әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеуді теориялық және әдіснамалық негізде талдау, олардың жүзеге асырылу тиімділігін анықтау таңдалып алынған тақырыптың өзектілігін анықтайды.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі – елдің әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеу бағыттарын жүзеге асыру мақсатында әр аймақтың қосатын үлесі мен алатын орны маңызды. Сондықтан Алматы қаласы Әуезов ауданының әлеуметтік сфера салаларының, яғни, білім беру, денсаулық сақтау және де әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің қазіргі жай-күйі мен болашақта дамуына тоқталамыз.
Зерттеу пәні – қазіргі таңда әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеудің әдіс - тәсілдерін жетілдіру бағыттарын топтастыру.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері.Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасының әлеуметтік мемлекет ретіндегі аса назар аударып жатқан аясы экономиканың әлеуметтік саласын дамыту және қолдау мен оны материалдық, құқықтық қамтамасыз етудің өзекті мәселелерін мүмкіндігінше шешу болып табылады. Жұмыста осы мақсатқа жету үшін мына міндеттерді шешу алға қойылды:
– мемлекеттік әлеуметтік саясат пен әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеу әдістерінің теориялық негіздерін анықтау және олардың қоғам өміріндегі өзара байланысы ерекшеліктерін сараптау;
– Қазақстанның әлеуметтік мемлекет ретінде қалыптасу ерекшеліктері мен дамуына талдау жасау;
– дамыған мемлекеттердің әлеуметтік саясатының жүзеге асырылу тәжірибесі мен үлгілерін талдау арқылы оның Қазақстан үшін маңызы мен тиімді үлгілерін айқындау;
– Қазақстан Республикасының бүгінгі әлеуметтік саясатының түбегейлі бағыттары мен принцептерін талдау, яғни Алматы қаласы Әуезов ауданы мысалында;
– қазіргі саяси жаңару кезеңіндегі әлеуметтік мәселелердің шешілу деңгейін анықтау, олардың шешу жолдары мен бағыттарын қарастыру;
– Қазақстан Республикасының әлеуметтік саладағы ахуалды жақсарту және мемлекеттік әлеуметтік саясаттың тиімділігін одан әрі арттыру үшін ұсыныстар жасау.
Қорғауға ұсынылған негізгі ғылыми тұжырымдар. Қазақстан Республикасының әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеу мәселелерін зерттеу нәтижесінде ұсынылған негізгі тұжырымдар:
1. Қазақстан Республикасының әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарына ену міндетін жүзеге асыру үшін халықтың өмір сүру сапасы мен әлеуметтік стандарттарын тұрақты арттыра отырып, бәсекеге қабілеттіліктің маңызы ретінде халықтың әлеуметтік жағдайының көрсеткіші мен тіршілік ету деңгейінің жоғары болуын қамтамасыз етудің маңызы зор.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы – Алматы: Жеті жарғы, 2005. -136 б.
2. Социальная политика: Энциклопедический словарь//Под общ. ред.Н.А. Волгина. - Москва. - Академический Проект; Трикста, 2005. – 532-б, 67-б.
3. Зайниева Л.Ю. Мемлекеттік жастар саясаты: Қазақстан әлемдік тәжірибе тұрғысында. - Алматы. - Дайк-Пресс. - 2009. – 284-б.
4. Социальная политика.//Под общ. ред. Н.А. Волгина. – Москва, «Экзамен», 2004 г. – 736-б.
5. А.И. Стребков Социальная политика государства: понятный фрагмент
Homo philosophans. Сборник к 60-летию профессора К.А. Сергеева. Серия «Мыслители», выпуск 12. СПб.: Санкт-Петербургское филосовское общество, 2002. – 264-б.
6. М.Б. Төреғожина «Экономиканы мемлекеттік реттеу»//Экономика, Алматы, 2008 – 138-б.
7. Әбсаттаров Р. Әлеуметтік мемлекет: мәні мен анықтамасы //Ақиқат.- 2004. №5. – 40,41-б.
8. Стратегия преодоления кризиса. Интервью Президента РК Н.Назарбаева журналистам ведущих телеканалов страны //Опубликовано: 17.10.2008 Источник: Казинформ.
9. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан – 2030»: Барлық қазақстандықтардың өсіп өркендеуі, қауіпсіздігі және әл ауқатының артуы. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. - Алматы: Білім, 1998.- 240 б.
10. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы Заңы»– 2001 жыл, 17 шілде.
11. Қазақстан Республикасындағы «Мүгедектердің әлеуметтік қорғалуы туралы заңы».– 1999 жыл, 15 сәуір.
12. Исахова П.Б. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік–экономикалық тиімділігі және оны реформалау бағыттары//Аль-Пари.-2006.- №1. 179 – 182-б.
13. www.stat.kz – Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің ресми сайты.
14. Қазақстан Республиксының «Зейнетақымен қамтамасыз ету туралы» Заңы., Алматы: Юрист, 2007, 36-б.
15. Алимбаев А.А., Алпысбаев С.Н., Ниязбекова Р.К. и др. Формирование модели социально ориентированной экономики в Казахстане (региональный аспект).– Караганда: ПК Алем. – 2001 г.
16. Қаржы Министрлігінің статистика бюллетені, 2011 ж.
17. Поташник Марк. Управление качеством образования. Вопросы и ответы // Народное образование. - 2001. - № 9. – 38-б.
18. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005 – 2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы
19. Антропов В. Модели социальной защиты в странах ЕС//Мировая экономика и международные отношения. – 2005 год. – №11.– 70-б.
20. Егоров С. Человеческий фактор и экономический рост в условиях постиндустриализации // Вопросы экономики. – 2004. - № 5. – 93-б.
21. Смирнов Е., Щесняк Е. Источники финансирования воспроизводства основных фондов высших учебных заведений: опыт развитых стран // Российский экономический журнал. – 2008. - №2. – 84-б.
22. Қазақстан Республикасы Президентінің «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – жаңа мүмкіндіктер» атты Н.Ә. Назарбаевтың 2010 жылғы халыққа жолдауы. // Егемен Қазақстан 2010 жыл, 4 ақпан
23. Әуезов ауданы әкімі аппаратының Білім беру бөлімінен алынған ақпарат, 2010 ж.
24. Әуезов ауданы әкімі аппаратының Мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінен алынған ақпарат, 2010 ж.
25. Әуезов ауданы әкімі аппаратының Әлеуметтік сала бөлімінен алынған ақпарат, 2010 ж.
26. Әуезов аудандық туберкулезге қарсы диспансерінен алыңған мәліметтер, 2010 ж.
27. Әуезов ауданы әкімінің 2010 жыл қорытындысы бойынша есебі
28. Қазақстан Республикасында 2011-2020 жылдарға арналған білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы
29. Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011 – 2015 жылдарға арналған «Салауатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы
30. ҚР «Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау» министрлігінің 2010-2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары. // Егемен Қазақстан. 27 ақпан 2010.
31. Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары
32. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» атты Қазақстан халқына жолдауы
33. www. auezov.almaty.kz – Әуезов ауданы әкімі аппаратының ресми сайты
        
        Мазмұны 
беттер
КІРІСПЕ.......................................................................................................
3
1
ӘЛЕУМЕТТІК САЛАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1
Әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеу ұғымы және
оның мазмұны...............................................................
6
1.2
Қазақстан ... ... ... ... реттеу.........................................................
12
1.3
Халықты әлеуметтік қорғау мен қолдаудың шетелдік модельдері...................................................................
22
2
АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ ӘУЕЗОВ АУДАНЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК
СФЕРА САЛАЛАРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУЫН
ТАЛДАУ
2.1
Алматы ... ... ... ... беру саласына жалпышолу...........................................................................
28
2.2
Әуезов ауданындағы денсаулық сақтау жүйесінің жағдайын
Бағалау.......................................................................
37
2.3
Ауданның әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің жүзеге асу
механизмі мен ерекшелігі................................................
43
3
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ... ... ... ... ЖЕТІЛДІРУЖОЛДАРЫ
3.1
Қазақстан Республикасының әлеуметтік сфера салаларын реттеудідамыту жолдары.................................................
48
3.2
Әуезов ... ... ... салаларын мемлекеттік
реттеуді жетілдіру бағыттары............................................
62
ҚОРЫТЫНДЫ............................................................................................
69
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.......................................
72
Кіріспе
Дипломдық жұмыстыңөзектілігі. Қазақстан Республикасы азаматтарының Конституцияда кепілдік берген әлеуметтік құқықтарын іске асыру әлеуметтік қорғау және ... ... ... ... ... ... кез келген мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттарының бірі ... ... ... ... ... ... ... әлемдік дағдарыс әрбір елдің экономикалық-әлеуметтік жағдайына әсер еткені белгілі. Әлеуметтік саясат аясында халықты, оның ... ... аса ... адамдар, асыраушысынан айырылған, мүгедек жандар, жетім балаларды әлеуметтік қорғаудың маңызы зор. Қазақстан Республикасының Ата ... деп ... ... ... ... ... ... да әлеуметтік саясатты жүргізіп, негізгі функциясы халықты әлеуметтік қолдау болып табылады. Әлеуметтік қолдау - саяси немесе ... ... ... ... ... ... ... мақсаты - халықтың әл-ауқатын арттыруға қол жеткізу болып табылады. Адам факторы, адам дамуы - ... үшін ... мін - дет. Адам ... да ... ... жаңарту, алдыңғы қатарлы экономикалық жетістіктер - ге жетуде негізгі рөл атқарады. Қоғамның барлық жіктері мен әлеуметтік ... өмір сүру ... ... ... түсу ... ... негізгі басымдығы болуы қажет.
Қазақстан республикасының ұзақ уақыт аралығында жүзеге асып келе ... ... ... ... жалғасуы әлеуметтік-экономикалық дамуды басқарудың жаңа әдістерін қолдануымен байланысты. Бұған жалпы әлемдік даму үрдісі, ... ... ... ... күшеюі, жаңаша экономикадағы адами капиталдың маңыздылығының жоғарылауы, сонымен қатар мемлекеттің демографиялық жағдайы ... ... бес жыл ... халықтың нақты табыстарының өсуі әлеуметтік игіліктер мен қызмет көрсетулерге ... ... ... ... Сәйкесінше бұл жағдай ақылы қызмет көрсету, соның ішінде ақылы медицина мен білім берудің жоғарылауына әкеп ... ... бұл ... ... ... барлық даму мәселелерін шеше қойған жоқ. Қазіргі таңда халыққа көрсетілетін сапалы әлеуметтік қызмет тапшылығы әлі де ... ... ... қатысуынсыз, әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеудің жаңа әдістерінсіз бұл ... шешу ... ... Халықты әлеуметтік қолдауды мемлекет тарапынан дамыту жүйесінің әдіснамасын, нысандары мен ... ... ... ... ... Қазақстанның негізгі проблемаларының бірі болып табылады, өйткені оны шешу ... ... ... қана емес ... ... де ... ... сфера салаларын мемлекеттік реттеуді теориялық және әдіснамалық ... ... ... ... асырылу тиімділігін анықтау таңдалып алынған тақырыптың өзектілігін анықтайды.
Дипломдық жұмыстың зерттеу ... - ... ... ... ... мемлекеттік реттеу бағыттарын жүзеге асыру мақсатында әр аймақтың қосатын үлесі мен алатын орны маңызды. ... ... ... ... ... ... ... салаларының, яғни, білім беру, денсаулық сақтау және де әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің қазіргі жай-күйі мен ... ... ... пәні - ... ... ... сфера салаларын мемлекеттік реттеудің әдіс - тәсілдерін жетілдіру бағыттарын топтастыру.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері.Дипломдық жұмыстың ... ... - ... Республикасының әлеуметтік мемлекет ретіндегі аса назар аударып жатқан аясы экономиканың әлеуметтік саласын ... және ... мен оны ... ... ... ... ... мәселелерін мүмкіндігінше шешу болып табылады. Жұмыста осы мақсатқа жету үшін мына міндеттерді шешу алға қойылды:
* мемлекеттік әлеуметтік ... пен ... ... ... ... ... әдістерінің теориялық негіздерін анықтау және олардың қоғам өміріндегі өзара байланысы ерекшеліктерін сараптау;
* Қазақстанның ... ... ... ... ерекшеліктері мен дамуына талдау жасау;
* дамыған мемлекеттердің әлеуметтік саясатының жүзеге асырылу тәжірибесі мен үлгілерін ... ... оның ... үшін маңызы мен тиімді үлгілерін айқындау;
* Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мен ... ... яғни Алматы қаласы Әуезов ауданы мысалында;
* қазіргі саяси жаңару кезеңіндегі әлеуметтік мәселелердің шешілу деңгейін анықтау, олардың шешу жолдары мен ... ... ... ... ... саладағы ахуалды жақсарту және мемлекеттік әлеуметтік саясаттың тиімділігін одан әрі арттыру үшін ұсыныстар жасау.
Қорғауға ұсынылған негізгі ғылыми тұжырымдар. Қазақстан ... ... ... салаларын мемлекеттік реттеу мәселелерін зерттеу нәтижесінде ұсынылған негізгі тұжырымдар:
1. Қазақстан Республикасының әлемнің ... ... 50 ... ... ену ... ... асыру үшін халықтың өмір сүру сапасы мен ... ... ... ... отырып, бәсекеге қабілеттіліктің маңызы ретінде халықтың әлеуметтік жағдайының көрсеткіші мен тіршілік ету деңгейінің жоғары ... ... ... маңызы зор.
2. Әлеуметтік мемлекет қоғамның қарқынды дамуын қамтамасыз етуді, әлеуметтік мүдделер мен қажеттіліктерді қанағаттандыруды, лайықты өмір ... ... ... ... ретінде қарастырғаны жөн.
3. Әлеуметтік жағынан қамтамасыз етілмеген, әлеуметтік мүддесі мен қажеттілігі қанағаттандырылмаған жағдайда ... ... ... деген сенімі жоғалып, олар өз ретінде әлеуметтік наразылықтың бел алуына әкеледі, сол ... ... ... мен ашық ... ... ... болдырмаудың жолдарын айқындау керек.
4. Әлеуметтік теңсіздікке жол бермеу, саяси тұрақсыздық пен ... ... ... ... үшін ... ... ... белсенділіктерін, жауапкершіліктерін арттыратын шаралар қолға алынуы керектігін тұжырымдау маңызды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыстың бірінші бөлімінде әлеуметтік ... ... ... ... ... жайлы айтылады. Екінші бөлімінде Алматы қаласы Әуезов ауданының әлеуметтік сфера салаларының ... ... мен ... ... ... ... бөлімінде Қазақстан Республикасының әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеу әдістерін жетілдіру жолдары көрсетілген.
1 ӘЛЕУМЕТТІК САЛАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚНЕГІЗДЕРІ
+ Әлеуметтік сфера салаларын ... ... ... ... ... ... халі мен өмір сүру деңгейінің көтерілуі халықты әлеуметтік қорғауды басқарудың тиімді жүйесінің қалыптасуына байланысты. Мемлекетке әлеуметтік ... ... ... ... ... жасау мен оны іске асыруда маңызды рөл беріледі, оның стратегиялық мақсаттары халықты тиімді ... ... ... ету, халықтың елеулі өмір сүру деңгейіне қол жеткізу, еңбек, денсаулық сақтау, білім беру, тұрғын үймен қамтамасыз ету, еліміздегі демографиялық жағдайды ... ... ... ... ... мен әлеуметтік кепілдіктерді қамтамасыз ету.
Адам жер бетінде тіршілік етіп, саналы деңгейге жеткеннен бері саясаттың тиімді сырын, қоғамға ... ... мен ... өте ерте ... ... өмір ... ортаға тән нақтылы саясат жүргізіп, сонымен қатар өз қауіпсіздіктерін ойлауға мәжбүр ... ... ... ... ... болмасын саясат негізгі рөл атқарады және оның дұрыс немесе бұрыстығы сол қоғам мүшелерінің тағдырымен тығыз ... және ... ... әлеуметтік саясаттың өзіне тән, оның көп бағытытылығы мен әр қырлылығын айқындап, мәнін аша түсетін аяқталған теориясы жоқ деп көрсетеді. Әлеуметтік ... ... мәні де, ... да, ... да тек қана адам ... уақыт талабына сай анықтамасы, мазмұны, бағыты әрдайым жаңа идеялармен, тұжырымдармен толықтырылып, үнемі дами ... ... ... ... Ф.И.Шарковтың тұжырымдауынша 2.
Отандық саясаттанушы Л.Ю. Зайниеваның ... ... ... ... отырып, былайша пайымдайды: 3.
Мемлекеттің және ондағы басқа да әлеуметтік институттардың халықтың өмір сүру ... мен ... ... ... ... ... ... көмек және қорғау сияқты әлеуметтік саланың үдемелі дамуына бағытталған оның қызметін, іс-әрекетін әлеуметтік саясат деп ... ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіру процесіне, еңбек өнімділігін арттыруға, еңбек ресурсының білім және ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне, қоғамның мәдени және рухани өміріне байланысты анықталады. Әлеуметтік саясат адамдардың ауыруға шалдығу деңгейін төмендететіп өндірістегі экономикалық шығындарды ... ... ... ... ... ... беру ... әлеуметтік салалар халықтың басым бөлігін үй шаруашылығы салаларынан босатып, қоғамдық өндірістегі жұмысбастылықты көтеруге мүмкіндік ... ... ... ... ... - ... ... материалдық, мәдени және рухани қажеттіліктерін қамтамассыз ету.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... Әлеуметтік кепілдік- мемлекеттің азаматар алдындағы, азаматтардың мемлекет ... ... мен ... заңды түрде қамтамасыз ету.
* Әлеуметтік стандарттар - бұл әлеуметтік ... ... әр ... ... мен ... ... Бұл қаржы норматиытерін белгілеу үшін қажет. Мемлекеттік әлеуметтік стандарттар бірыңғай негізде және жалпы әдістемелік принциптерде жасалады.
* Минималды тұтыну ... ... ... отбасыларына көмек беру үшін, сондай-ақ зейнетақы мен жалақының минималды деңгейін белгілеу үшін қолданылады.
* Өмір сүру минимумы - бұл ... ... Ол ... ... ... құралы. Оның көмегімен халықтың өмір сүру деңгейі бағаланады, табыстар реттеледі және әлеуметтік төлемдер белгілегенде қолданады. Өмір сүру минимумы экономиканың ... ... ... ... ... мен қызметке қабілетін қамтамассыз ету үшін қажет. Оның құрамына ғылыми негізделген азық-түлік, өндірістік тауарлар мен қызметтердің жиынтық құны және салықтар мен ... ... ... ... өмір сүру ... ... үшін тұтыну қаржыны қолданылады.
* Жалақының минималды көлемі - ... ... ... ... ... ... ең ... шегі. Оны басқа маман жұмысшылардың жалақысын белгілеу үшін қолданады.
* Зейнетақының минималды деңгейі - ... ... ... ... ... ең ... ... Ол минималды жалақы мен өмір сүру минимумына негізделеді.
Әлеуметтік саясаттың негізгі мақсаттары:
* қоғамдық қатынасты үйлесімді дамыту, халықтың әр түлі топтарының мүдделері мен ... ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру;
Қоғамдық қатынасты үйлесімді дамыту
Халықтың материалдық тұрмыс жағдайын көтеруге жағдайлар жасау
Халықты әлеуметтік қорғау мен ... ... ... ... құқықты қамтамасыз ету
Әлеуметтік саясаттың негізгі мақсаттары
Қоғамдағы еңбекпен қамтамасыз етуге ықпал ету
Қоғамдағы ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету
Сызба 1 - Әлеуметтік саясаттың негізгі мақсаттары [4]
* халықтың материалдық тұрмыс жағдайын көтеруге жағдайлар ... ... ... қатысу үшін экономикалық ынталандыру, әлеуметтік мүдделерді теңестіру;
* халықты әлеуметтік қорғау мен мемлекеттік кепілдік беретін әлеуметтік экономикалық құқықты қамтамассыз ету. Оның ... ... ... аз, тұрмыс жағдайлары төмен бөлігіне қолдау көрсету;
* ... ... ... ... ... ... ... қылмыс деңгейін төмендету;
* әлеуметтік салаларды (білім беру, денсаулық сақтау, ... ... ... үй т.б. ) ... ... ... ... қамтамассыз ету.
Әлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттары:
1. Халықтың өмір сүру деңгейін көтеру, яғни халықты материалдық және рухани игіліктерімен қамтамассыз ету. Ресейлік ғалымдар өмір ... 4 ... атап ... ... - жан-жақты қамтамасыз етілген өмір, яғни өмір сүрудің жоғары деңгейі;.
* қалыпты өмір - адамның физикалық және ... ... ... келтіру деңгейі;
* кедейшілік - еңбекке қабілетін сақтау ... ... - бұл ... критерий бойынша өмір сүру.
БҰҰ бойынша өмір сүру деңгейінің көрсеткіштер жүйесі құрылған. Оған мыналар кіреді: өмірге келу; ... ... өмір ... ... - ... ... ... тұтыну; тұрғын үй жағдайы; жұмысбастылық; білім деңгейі немесе сауаттылық; мәдениеттілік деңгейі; ... ... ... ... адам ... ... Мемлекеттің әлеуметтік саясатының маңызды бағыты әлеуметтік қорғаудың тиімді жүйесін қалыптастыру. Халықтың кедейшілікке ұшыраған тобына, аурулар, мүгедектер, қарттар, көп балалы отбасыларға ... ... ... ... қажет ету жүйесін қалыптасыру. Бұл топтар мемлекеттен өмірге қажетті минималды игілктер мен қамтамассыз етілуі тиіс. Ол үшін түрлі мақсаттағы ... ... ... ... мемлекеттік мектептер, тегін медициналық көмек көрсетілу түрлі жеңілдіктер алуға міндетті.
Мемлекеттік әлеуметтік саясатта міндетті түрде еңбек пен ... ... ... ... ... ... еңбек нарығы тек құқықты мамандық таңдау еркіндігіне кепілдік беруі тиіс. Ол үшін орта және ... ... беру ... бар ... ... ... белгіленіп, жұмыс аптасының ұзақтығы демалыс уақыты заңды түрде келісім арқылы белгіленеді. Сондай-ақ жұмыссыздықпен күресу шаралары қолданылады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... қатар төмендегілер жатады:
* көші-қон үрдістерін реттеу;
* зейнетақы жүйесін жетілдіру;
* мемлекеттің денсаулық сақтау мен әлеуметтік медициналық ... ... ... Бұл ... ... ... тегін медициналық көмек берілуін қамтамассыз етуді көздейді5.
Әлеуметтік саясатты жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... 2 - ... ... жүзеге асырудағы мемлекеттік реттеу әдістері [6]
* құқықтық ... - бұл ... ... ... құқықтық актілер мен нормативтік құжаттардағы міндеттердің орындалуы;
* ... ... - ... ... ... ... яғни ... саланы қаржыландыру үшін мемлекеттік бюджетте арнайы баптың қаралуы. Сондай-ақ бюджеттен тыс әлеуметтік қорлар құру (зейнетақы, ... ... ... ... ... ... ... - әлеуметтік саладағы кәсіпорындарды жеке меншікке беру шектелген, өйткені ... ... ... көпшілік жағдайда мемлекет өтейді.
Қазақстан Республикасының Конституциясында белгіленгендей, Қазақстан Республикасы - әлеуметтік мемлекет құруды мұрат етіп отыр. Яғни, ... ... бар ... ... өз ... ... ... ондағы азаматтардың өмір сүру деңгейін көтеру үшін ... ... Бұл істе ... ... ... да мұқтаж, өз бетімен күн көре алмайтын халықтың топтарына басымдық ... Ал ... ... ... ... ... ... олардың құқықтық қорғалуы негізінде өзін-өзі қамтамасыз етуі керек. Қоғамдық дамудың негізгі көрсеткіштері - адамның даму жағдайлары, яғни ... ... және оған ... ... ертеңгі күнге сенім, балаларды оқыту мен дамытудың кең мүмкіндіктері, медициналық қызметке ... және ... өмір ... ... ... қорғау, лайықты кәрілік болып табылады.
энциклопедиялық сөздігінде ресейлік ... Н.Н. ... ... ... анықтама береді: . Оның пайымдауынша, 2.
Мемлекеттің әлеуметтік саясаты мен арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету өзара тығыз байланысын олардың бір-бірінсіз өмір сүріп, ... ете ... ... ... ... әлеуметтік қызмет көрсету арқылы әлеуметтік саясат көздеген ... ... ... асып ... Ал ... ... әлеуметтік қызмет көрсетудің бағыт-бағдарын, іске асыру тетіктерін айқындап отырады.
Халықтың белгілі бір категориясына арналған арнаулы әлеуметтік қызметтер күші бар ... сол ... ... ... ... индивидтің жеке әлеуметтік қажеттіліктері ескеріліп іске асырылуы маңызды. ... ... ... ... ... ... талаптанулардың деңгейі қоғамдық өндірістің сипатымен және ауқымымен, әлеуметтік-мәдени орта ерекшелігімен, өндірістік және әлеуметтік қатынастардың ерекшеліктерімен, ұлттық және ... ... ... бір ... ... ол күрделі әлеуметтік жүйе болып табылады. Оның осал қабаты мемлекет тарапынан әлеуметтік көмекке ие. ... ... ... ... көрсетілу сапасы мемлекет тарапынан тікелей бақылауды қажет етеді.
Әлеуметтік мемлекет ұғымының Қазақстан ғылымында айналымға енгеніне көп болған жоқ. Десек те, ол ... ... ... тек ... ғана ... ... ... саясатта да, үгіт-насихатта да, жарияланымдарда да көп колданылады.
Әлеуметтік мемлекеттің қалыптасуы өте күрделі және ... толы ұзақ ... ... ... нәтижесіндегі билік пен жеке тұлғаның арасындағы қатынастың өзгеруі мемлекеттің әлеуметтік мемлекетке ... ... ... ... басты идеясы - гуманизм принциптері негізінде қоғам өмірін саяси және құқықтық жағынан жетілдіру, ... ... ... ... ... қоғам дамуына жағдай жасау. Әлеуметтік мемлекеттің мәні мен мақсаты - ... ... пен ... үшін ... ... әлеуметтік серіктестік институттарын дамыту, еңбекшілерге әділетті де лайықты еңбекақы ... ... және ... ... ... ... ... мемлекетті құрудың міндетті шарты - саяси және экономикалық билік бөлісі болып табылады7.
Қоғамдық ... ... ... ... ... құру ... табылады. Бұл мақсаттың практикалық мәні әрбір адамнының тіршілігі үшін қолайлы жағдайларды ... ... ... ... ... ... ... бірі адами капиталды дамыту және халықтың тұрмыс жағдайының сапасын жоғарылату болып табылады. Осы мақсатта жүзеге асырылып жатқан Үкіметтің бағдарламалары ең ... ... ... және ... ... ... халықтың осал тобын едәуір түрде әлеуметтік қорғауға бағытталады. ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қолдаудан бас тартқан жоқ. Керісінше, бүкіл қазақстандықтардың ... ... ... үшін ... ... ... келеді.
- дей келе, Елбасы экономикалық тұрақсыздық жағдайында әлеуметтік қызметтердің назарсыз қалмайтынын басып айтады8.Бұл әлеуметтік ... ету ... ... көзі ретінде арнаулы әлеуметтік қызметтің аса маңызды басымдық, әрі қоғамды ... ... ... екенін көрсетеді. Сондықтан, бүкіл қазақстандықтардың толыққанды, сапалы арнаулы әлеуметтік қызметке қол жетімділігін қамтамасыз ету маңызды мәселеге ... ... ... ... әлеуметтік сфера салаларын
мемлекеттік реттеу
Барлық қазақстандықтардың әл-ауқатын, қауіпсіздігін жақсартуға арналған Стратегиясында Елбасы Н. Назарбаев атап ... ... ... ... ... бірі тұрғындардың материалдық және әлеуметтік әл-ауқаты болып табылады9.
Осы стратегияда айқындалғандағыдай, біздің елімізде ... ... ... ... ... ... оны Елбасы Стратегиялық басым бағыттардың бірі деп белгілеуі - аталмыш саланың әлі бірнеше онжылдықтар бойы ... ... ... ... ... ... көрсеткіші. Ал, оның жүзеге асу барысы мемлекеттің әлеуметтік саясатының негізі ... ... ... де, ... ... - ... әл-ауқатын арттыруға қол жеткізу болып табылады. Осы ... ... ... жетістіктерге жетуде, ғылым мен инновацияның дамуында жетекші рөл атқаратын адам факторы - әлем ... ... ... ... көзі ... қалыптасып келе жатқандығы, аталмыш объектінің XXI ғасырдың өзекті зерттеу мәселесі екендігі сөзсіз.
Әр аймақтық бөлініске сай әр мемлекеттің ... ... ... өзіндік үлгілері болады. Мәселен, Ұлыбритания, Жапония, Канада, Жерорта теңізі және т.б. елдерінің ... ... ... ... ... да өз ... бар. Қазақстанда әлеуметтік саясатты жүргізіп, әлеуметтік қорғауды ұйымдастырумен 1996 жылы Президент жарлығымен құрылған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ... ... ... ... ... қорғаудың өзіндік құрылымы 1999 жылдардан қалыптасты. 2001 жылы 27 маусымды қабылданды. Бұл маңызды құжат мемлекетте әлеуметтік сақтандыру ... ... ... Сонымен бірге құжат бойынша халықты әлеуметтік қорғау үш деңгейде жүзеге асады. Олар:
- базалық, ... ... ... ... ... ... ... бойынша төлемдер, асыраушысынан айрылуына байланысты төлемдер, әлеуметтік қорғау мекемелері бойынша әлеуметтік көмек көрсету, мекен-жайлық әлеуметтік көмектер;
- міндетті, ... ... ... ... бойынша төлемдер: еңбек етуге қабілетсіз болған жағдайда, асыраушысынан айрылу жағдайында, жұмысынан ... ...
- ... ... беруші жауапкершілігімен сақтандыру.
Осының аясында, жыл сайын үкімет пен ... ... ... ... ... жоспары бекітіледі.
Қоғамның тағы да бір әлжуаз ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. Мемлекеттік атаулы көмек көрсету ... ... ... ... Атаулы әлеуметтік көмек жәрдемақы төлемдерінің 4 түрін қамтиды:
- тұрғын үймен ... ету;
- ... ... дейінгі жандарға қаржылай көмек көрсету;
- 4 балалы және 7 ... ... ... бар ... ... ... көмек;
- үйде оқытылып, тәрбиленетін мүгедек балаларға [10].
БҰҰ ның ... ... ... ... он ... яғни алты жүз ... астам адам мүгедек болса, Қазақстандағы бұл көрсеткіш төрт жүз мың адам, яғни халықтың үш ... ... ... ҚР Заңы, 2002 жылдың 11 шілдесіндегі ҚР Заңы және тағы ... ... ... ... ... ... ... Осындай заңнамалар бойынша мүгедектердің әлеуметтік қорғалуы оларға әлеуметтік, медициналық және әлеуметтік, кәсіби жарамдылығын ... ... беру ... ... ... ... ... байланысты өткізілетін шаралармен жүзеге асады. Бірінші және екінші топтағы мүгедектер мен мүгедек - балаларға 0,5 пайыздық кәсіби және ... ... ... ... ... ... Жоғары оқу орындарында, мемлекеттік тапсырыс пен мемлекеттік грант ... оқып ... ... стипендиялық қамтамасыз етуде жеңілдіктер беріледі [11]. Әлеуметтік саясат - әлеуметтік медицина десек те болады. Осы тұста мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... ... бар. Мәселен, Заңға сәйкес мүгедектер сауықтыру бағдарламаларына орай протез - ортопедтік көмекпен, қозғалуға байланысты әлеуметтік жабдықтармен, сурдо - ... және ... да ... құралдармен, сонымен қатар мемлекеттік бюджеттен бөлінетін мемлекеттік тапсырыс бойынша сауықтыру, емдеу шараларымен қамтамасыз етілуі тиіс. Бұл шаралар толыққанды ... ... ... ... Сонымен бірге мүгедектіктің алдын алу, еңбекке қабілетті бөлігін жұмыспен қамтамасыз ету, олардың құқықтарын қорғау және ақпараттық ортаға тиісінше қол ... ... өз ... ... ... тым ... мәселе болып табылады. Мәселен заң бойынша мүгедек жандарды жұмысқа алуы тиіс ... да, ... ... мекеме басшылары физиологиялық кемшілігіне байланысты мамандықтың кәсіби иесі болған мүмкіндігі шектеулі жандарды жұмысқа қабылдамай жатады.
Халықты әлеуметтік ... ... ... ... маңызды элементтерінің бірі болып табылады. Әлеуметтік сақтандыруға зейнеткерлік, медицналық, жұмыссыздық бойынша сақтандыру, өндірістегі оқыс оқиғалардан сақтандыру сияқты түрлері бар. ... ... ... ... және ... ... ... бір бөлшегін ұстап қалу арқылы жүзеге асады. АҚШ-та әлеуметтік сақтандыру мақсатында жұмысшылардың жалақысының 7,5 ... ... Ал ... ... ... ... мемлекет есебінен қаржыландырылады. Қазақсатнда міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесін жүзеге асыру үшін ҚР ... 2004 ... 27 ... № 237 ... сәйкес Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры құрылды.
Мұнда мемлекетке төленетін әлеуметтік салықтың үш пайызын құрайтын бөлігі ғана ... ... ... ... аударылады. Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі қолданысқа енген уақыттан бастап 2008 ... 1 ... ... жағдай бойынша Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан жүргізілген әлеуметтік төлемдердің сомасы 822 542,1 мың ... ... Бұл қор ... ... ... еңбек ету қабілетінен айрылу, егер медициналық-әлеуметтік сараптама азаматқа еңбек ету қабілетінен айрылу дәрежесін белгілесе, мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыдан басқа ... ету ... ... бойынша әлеуметтік төлемақы алуға құқылы. Еңбек ету қабілетінен айрылуы бойынша әлеуметтік төлемақы мөлшері орташа еңбек ақы мөлшеріне, еңбек ету ... ... ... және ... ... сақтандыру жүйесіне қатысу өтіліне байланысты болады;
- асыраушысынан ... ... ... ... ... ... (сот хабар-ошарсыз кетті деп таныған) болған адамның асырауында ... ... ... ... ... ... ... төлемдер тағайындалуы мүмкін. Асыраушысынан айрылуына байланысты әлеуметтік төлемдер орташа еңбек ақысына, асырауында болған адамдар санына және міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне ... ... ... болады;
- жұмысынан айрылу, жұмысқа орналастыруға көмектесу, кәсіптік дайындау, жергілікті бюджет есебінен қоғамдық ... ... ... егер азамат үшін 6 айдан кем емес уақыт әлеуметтік аударымдар ... және ... ... ... ... онда ол ... ... бойынша әлеуметтік төлемақы алуға құқылы;
- жүктілігі және ... ... ... бір рет төленеді және ол әйелдің соңғы он екі айда тапқан табысының орташа мөлшерінде тағайындалады. ... ... ... ... ... ... 4,2 коэффициентке көбейтіледі, ал ауыр босанған жағдайда және екі немесе одан да көп бала туған жағдайда ... ... 4,7 ... ... ... сынақтар өткізілген өңірлерде тұратын әйелдер үшін 5,7 және 6,2 коэффициенттер қолданылады. Жаңа туған ... ... ... ... коэффициент 1,9 құрайды;
* нәресте күтімі үшін, бала күтіміне төленетін әлеуметтік төлем ай сайын төленеді және әйелдің соңғы 24 айдағы ... ... ... ... ... ... Бұл ... әлеуметтік төлемнің ең жоғарғы мөлшері ең төменгі еңбек ақының он еселенген мөлшерінің қырық пайызынан аспау керек, ал әлеуметтік төлемнің ең аз ... ер бала ... ... ... жәрдемақы мөлшерінен кем емес мөлшерде тағайындалады [12].
Кесте 1 - Республика бойынша әлеуметтік жәрдемақылардың жекелеген түрлерін алушылары ... ... ж-ды ... %-бен ... ... ... ... саны
790,4
773,8
764,4
748,4
756,7
95,7
Оның ішінде төмендегі санаттар бойынша, мың адам:
Жасы бойынша
15,0
10,0
11,3
12,9
15,1
100,6
Мүгедектігі бойынша ... ... ... [13] ... көзі ... ... ету ... айырылған және асыраушысынан айырылған жағдайда әлеуметтік қорғау, ана мен баланы әлеуметтік қорғау, мүгедектерді әлеуметтік қорғау - ... ... бар ... ... ... ... көріп отырғанымыздай, әлеуметтік жәрдемақы алушылар саны 2010 жылы 2006 ... ... 33,9 мың ... ... 4,3 %-ға ... ... ... асыраушысынан айырылу бойынша 15,6 %-ға кеміген. Ал мүгедектік бойынша мемлекеттік ... ... ... санының өсуінің жағымсыз үрдісі байқалады. 2006 жылдан 2010 ... ... бұл ... 27,9 мың ... көбейген немесе 7 %-ға көтерілгенін кесте мәліметтерінен көруге болады.
Зейнеткерлік жасына жеткен ел тұрғындарын ... өмір мен ... ... қамтамасыз ету - әлеуметтік саясаттың үлкен ... ... 1998 ... бастап зейнетақымен қамтамасыздандыру екі жүйеден тұрады: ортақ ... ... ... ... Мемлекеттік орталықтан зейнетақымен қамтамасыздандыру); жинақтаушы зейнетақы жүйесі (жинақтаушы зейнетақы қорларынан зейнетақымен қамтамасыздандыру). ... ... ... ... - ... ... кезеңдерінің әл-ауқаттылығына жауап беруші азаматтардың жеке жауапкершілігімен, жасалынған салымдардың және зейнетақы төлемдерінің арасында тікелей байланысты орнату. Зейнетақы жасы фиксациялы ... ... - 63 жас, ал ... - 58 жас [14].
Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз етудің көп деңгейлі жүйесі қолданылады. 2005 жылы бірінші ... ... ... ... ... ... егде адамдардың кірістерін арттырудағы маңызды шара болды. 2008 жылдан бастап оның мөлшері ең ... ... ... 40 % ... белгіленген және осы ставканы 2011 жылға дейін ... ... ... ... ... екінші (міндетті) деңгейін 1998 жылы 1 қаңтарға дейін еңбек өтілі бар жағдайда ынтымақтастық жүйеден ... ... ... және ... зейнетақы қорларынан міндетті зейнетақылық жарналар есебінен төленетін зейнетақылар құрайды. Үшінші ... - ... және ... ... ... ... есебінен төленетін зейнетақылар.
Әлеуметтік сала - бұл үздіксіз молайтуды, дамытуды, барлық әлеуметтік ... ... ... мен қатынасын қамтамасыз ететін қоғамдық өмір тіршілігінің ерекше кеңістігі. Әлеуметтік сала көрсеткіштері адамның өмір сүру деңгейін ғана емес, сонымен ... өмір ... да ... Олар ... ... беру ... дейінгі, жалпы білім беру мекемелерінің, бастауыш, орта және жоғары кәсіби ... ... ... ... беру ... ... ... көрсеткіштер жүйесі);
* мәдениет пен өнер (мәдениет пен өнер мекемелерінің жұмысын сипаттайтын, сонымен бірге кітап, журнал, газет өнімдері басылуын көрсететін көрсеткіштер ... ... ... (денсаулық сақтау статистикасының, халықтың ауыруының, мүгедектіктің, өндірістік жарақат алудың көрсеткіштер жүйесі);
* туризм, демалу, дене шынықтыру және ... ... ... ... және ... ... ... мекемелер желісінің жағдайын, дамуын және пайдалануын сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі);
* коммуналды шаруашылық (халықты сумен, жылумен, газбен, қонақ үй және басқа да ... ... ... ... мен ... ... ... сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі);
* ақылы қызметтер (халыққа әр түрлі қызметтерді ... ... ... ... ... ... ... көліктер, байланыс, құқықтық қызметтер, банк қызметтері және т.б.)15.
Осы жоғарда аталып кеткен әлеуметтік салалардың ... ... ... ... орын ... денсаулық сақтау мен білім беру тоқталып кеткен жөн.
Кесте 2 - Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ж-ды 2008 ж-ға %-бен ... шығыстар
2678280
3394064
3746840
140
Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер
164744
224012
166063
100,8
Қорғаныс
166646
185358
187616
112,5
Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік
240993
271467
316190
131,2
Білім беру
455430
572403
660917
145,1
Денсаулық сақтау
299381
363210
450893
150,6
Әлеуметтік көмек және ... ... ... үй шаруашылығы
199937
233926
304049
152
Мәдениет, спорт, туризм, ақпараттық кеңістік
122210
163969
173618
142
Ауыл,су, орман, балық шаруашылықтары
100955
170365
168118
166,5
Өнеркәсіп
10465
40080
30921
295,5
Көлік және коммуникация
289654
332709
337512
116,5
Өзгелер
39166
96164
64853
165,6
Ескертпе: [16] мәлімет көзі негізінде құрастырылған
Кесте мәліметтерін ... ... 2010 жылы ... алғанда мемлекеттік бюджеттің шығыстары 6746840 млн. теңгені құрады. Оның ішінде білім беру саласына - 660917 млн. теңге, ... ... ... - 450893 млн. ... және де ... ... пен әлеуметтік қамтамасыз етуге 758308 млн. теңге қаражат бөлінді. Мемлекеттік бюджеттен ... беру ... ... сома 2010 жылы 2008 ... салыстырғанда 45,1 %-ға артқан, денсаулық сақтау саласына бөлінген ... ... 50,6 %-ға ... ... шығыстарының әр сала бойынша үлесіне келетін болсақ, 2010 жылы ... беру - 17,6 %, ... ... - 12 %, ... ... және ... қамтамасыз ету 20,3 %-ды құрады.
Сурет 1 - ... ... ... әр сала ... үлесі (2010 жыл) [16]
Қазақстандағы нарықтық қатынастың қазіргі жағдайларында әрбір адамның денсаулығы халық денсаулығының құрамдас бөлігі ... оның ... ... ... ғана ... ... қатар оның мүмкіндіктерінің әлеуетін анықтайтын факторға айналып отыр. Халық денсаулығы жағдайының деңгейі өз ... ... ... ... және ... даму ... анықтайды. Медициналық көмек көрсетудің қолжетімділігін, уақтылығын, сапасы мен сабақтастығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ұсынатын денсаулық сақтау саласы, халық әл-ауқатының бірқалыпты және тұрақты жақсаруы ... ... ... және ... ... ... бірі болып табылады.
Соңғы онжылдықтың ішінде Қазақстанда жүргізіліп отырған денсаулық сақтау саласындағы саясат экономикалық және саяси ... ... ... ... бірге денсаулық сақтаудағы реформаларға көзқарас бірнеше рет түбегейлі өзгерді. Қазіргі уақытта денсаулық сақтау саласы ... ... ... кадрлық әлеуеті дамып, сапалы медициналық қызмет көрсету деңгейіне көтеріліп келеді. Оған дәлел, Қазақстанда соңғы үш жылдың ішінде туу ... 13 %-ға ... ... өлім ... ... тиісінше, халықтың табиғи өсу коэффицентінің 1,6 есе артуы. Бұл сектордың реформалары денсаулық сақтау ... ... мен ... ... ... сипатталады.
Білім беру ұзақ мерзімді Стратегиясының маңызды басымдықтарының бірі болып ... ... ... беру реформаларының жалпы мақсаты білім беру жүйесін жаңа әлеуметтік-экономикалық ортаға ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіргізу туралы міндет қойған болатын. Білім беру жүйесін жетілдіру осы мақсатқа қол жеткізуде маңызды рөл ... ... ел ... адами капиталды дамытудың қажеттілігі мен маңыздылығын түсініп, білім беру ... ... ... және ... ... ... ... нәтижесінде білім беруді қарқынды дамыту мен жаңғырту мүмкін болып отыр. ... ... ... ... ... ... беруді дамытудың 2005 - 2010 жылдарға арналған мемлекеттік ... ... ... ... және ... білім беруді дамытудың 2008 - 2012 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы, 2007 - 2011 жылдарға ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету жөніндегі 2010 - 2014 жылдарға арналған бағдарламасы қабылданды.
Білім беру жүйесі, оның құрылымына сәйкес ... оның ... ... Ол ... ... ... ... мектеп жасына дейінгі, жалпы орта білім беру, мектептен тыс тәрбие беру мен ... ... орта ... ... оқу ... ... білім беру, кадрлардың білімдерін арттыру және оларды қайта даярлау, ... ... ... 3 - ... ... кезеңдері мен негізгі сипаттамалары

Кезең
Кезеңнің негізгі сипатттамалары
атауы
код
1.
Мектепке дейінгі білім беру
0
Ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ... ... жағдайына үйретуді көздейді. Мектепке дейінгі білім беру мекемелеріне 3 жастан бастап қабылдайды. Мектепке дейінгі білім беру бағдарламасы мектеп ... ... ... ... асуы ... ... беру
1
Жазу, оқу, есептеуді үйрету, сонымен қатар, қоғамдық ғылымдарға, өнер мен ... ... ... ... 5-тен 7 жас аралығындағы балаларды қабылдайды.
3.
Орта білім берудің бірінші кезеңі
2
Бұл кезеңнің педагогикалық міндеті адамның тұлға ретінде ... ... ... ... ... білім берудің екінші кезеңі
3
Бұл кезең тереңдетілген пәндік мамандандыруды қарастырады және ... оқу ... ... ... ... ... кейінгі білім беру
4
6 айдан 2 жыл аралығында білім беруді қарастыратын мектептер мен курстар. Жоғары немесе ... ... ... ... дайындық.
6.
Жоғары білім берудің бірінші кезеңі -

Негізінен теориялық сипаттағы жоғары білім беру бағдарламасы болып табылады. Қазақстан мен ... бұл ... деп ... ... ... ... ... -

Еңбек нарығына шығуға байланысты кәсіби біліктілікке бағытталған бағдарламалар. Оларға ... ... беру ... ... ... ... ... кезеңі
6
Англо-американдық жүйеде бұл кезеңде дәрежесі беріледі. Бұл кезеңде білімді одан әрі кеңейтуге үлес қосатын диссертация қорғалады.
Ескертпе: [17] мәлімет көзі ... ... ... ... ... ... ... беру кезеңдерінің әрқайсысының өз міндеттері, сипаты бар. Білім беру - ұлттық мәдениетті ... мен ... ... факторы.Білімсіз мәдениет жоқ, ол соның негізінде қалыптасады. ... ... ... ошақтар, кадрлар - адамдардың білімділігінің айғағы. Білім - адам ... және оның ... ... ... ... Сол ... олар әлеуметтік жергілікке дайындайды.
Қазақстан Республикасында білім беруді ... 2005 - 2010 ... ... ... бағдарламасын іске асыру нәтижесінде 2010 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша білім берудің барлық ... ... ... ... ... ... етілген. Білім берудің құрылымы Халықаралық білім берудің ... ... ... ... Оқытудың 12 жылдық моделін енгізу үшін жағдайлар ... ... және ... ... беру ... ... Мамандарды үш деңгейлі даярлау енгізілді: бакалавр - ... - Ph.D ... ... ... топтарынан тұратын Қазақстан Республикасы жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім ... ... ... ... ... мен тәртіптер өмірге жиі-жиі енгізіліп жатқанда әлеуметтік жүйенің қалыптасу ережелері, қоғамнан тұрақты ... таба ... ... ... ... ... саладағы икемді саясатының мәні зор. Әр ... ... ... мен ... ... шешу тәжірибесі мен соған маманданған институттардың болмауы әлеуметтік шиеленісті ... ... ... жіберуі де ықтимал. Мұндай жағдайда мемлекет пен елдің негізгі әлеуметтік ... ... ... ... де ... ... мемлекеттік басқару құрылымдары өз қызметтері үшін үлкен кеңістік ашып, республикалық және ... ... ... ... ... жетілдіре түсуге негіз қалары сөзсіз.
Жалпы мемлекет жүргізетін әлеуметтік саясаттың алға ... ... ... және ... ... үшін төмендегідей шарттарды сақтау қажет деп пайымдауға болады:
* ... ... ... ... ... ... ... сипатын, яғни бір саладағы өзгеріс барлық басқа салаларды да қамтитынын ескеру;
* ... ... ... ... ... және ... сипаты болуға тиіс және ол халықтың жаңа жағдайға үйренуіне мүмкіндік беруі қажет;
* әлеуметтік ... арқа ... ... мен талаптар қоғамда кең таралған болуы шарт;
* осыған сәйкес әлеуметтік саланы мемлекеттік ... ... ... олардың қызметінің әдістері мен тәсілдері жаңа жағдайға орай жедел өзгеріп, қалыптасып отыруы қажет.
Әлеуметтік саланы дамыту ... жете ... ... оны жеткілікті дәрежеде қаржыландырмау экономиканың өсуі мен оны ... ... ... ... Егер елімізде реформаның экономикалық өсуге деген біржақты басым ... ... ... ол ... ... ... ... Мұның өзі үкіметтің әлеуметтік саясатының түпкі мақсаты - ел Конституциясы жария ... ... ... құруды ұзаққа созуы мүмкін. Сондықтан Қазақстанның ХХІ ғасырдағы дамуы әлеуметтік мемлекеттің қағидаларымен қиюласқан ... ... пен ... ... ... ... бағытталуы тиіс.
Қазақстан Республикасының жаңа әлеуметтік саясатының стратегиялық ... ... ... пен адам ... өзара жауапкершілік арқылы тұрақты әлеуметтік дамуға өту негізінде анықталады. Республикамыздың тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасуы мен ... ... ... ... және еңбек қатынастарын реттеудің жаңа формаларының пайда болуына әсерін тигізді. Бүгінгі таңда бізде негізінен әлеуметтік ... ... ... ... 1995 ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметі мен республикалық бірлестіктер, кәсіподақтар және жұмыс берушілер арасында Бас Келісімге қол қою тәжірибесі ... ... ... 2000 жылы ... қабылданған Заңда әлеуметтік салада болып ... ... ... үрдістер айқын көрінеді. Нақтырақ тоқталар болсақ, онда құқықтық негіздер, міндеттер мен қорытындылар реті, жалпыға ортақ әлеуметтік ... бар ... жету ... ... ... және бұзу секілді бағыттар анықталады.
Қазақстан қоғамында орта тапты қалыптастыру ... ... ... ... ... күн ... ... тәуелсіздік алған алғашқы жылдарда қойылған еді. Өйткені, шынайы нарықтық экономиканы қалыптастырудың алғышарттарының бірі - ... ... ... орта ... ... ... ... ақ, орта тапты қалыптастыру бәсекеге қабілетті экономиканы құруға да, әлеуметтік бағдарлы экономиканы қалыптастыруға да негіз бола ... Бұл ... ... ... шешу бүгінгі күнге дейін мүмкін болмай келеді. Қорыта айтқанда, әлеуметтік саясаттың саяси мәселелерін шешу мен ... ... одан әрі ... ... ... ... мен ... беру сапасын жақсарту үшін үкімет қабылдаған кешенді мемлекеттік әлеуметтік бағдарламалар қажетті қаржымен, жауапты әрі білікті ... ... ... ...
Қазіргі кезеңде Қазақстан Республикасында мемлекеттің ... ... ... ... жете ... ... ... әлеуметтік мемлекетті қалыптастыру барысында әлеуметтік ... ... ... ... ... іске ... керек. Мемлекеттің әлеуметтік саясатын жетілдірудің саяси мәселелері негізінде ... ... ... ... ... экономиканы қалыптастырудың тиімді жолдары қарастырылуда. Бұл шараларды жүзеге асырмайынша Қазақстанның әлеуметтік саясаты ішкі және ... ... ... тәуелділігінен құтыла алмайды. Ал егер мұндай тәуелділік жойылмаса немесе азаймайтын болса, мемлекеттік әлеуметтік саясат қоғамның орнықты ... ... бере ... және ... ... ... немесе басқа да күтілмеген жағдайларда сан түрлі өзгерістер енгізуге мәжбүр болады. Әсіресе жұмыссыздыққа қарсы күрестің арнайы бағдарламасының тиімділігін арттыру, жаңа ... ... ... ... ... пәрменділігін арттыру қажет. Сонымен бірге, еңбек нарығын ұйымдастыруда халықаралық нормаларды басшылыққа ала отырып жұмысшылар мен қызметкерлерге жасалатын ... ... ... ... бекіту кезек күттірмейтін іс болып табылады. Сол жағдайда ғана мемлекетіміздің әлеуметтік қауіпсіздігіне кепілдік жасалмақ деп ... ... ... ... мен ... ... ... Республикасында әлеуметтік саланы мемлекеттік реттеу маңызын арта түсіру үшін дамыған елдердің осы ... ... ... тәжірибесін қолдану аса маңызды. Шет елдік әлеуметтік жұмыстың тәжірибесін қолдану - бұл ... ... мен ... ... ... ... саласының дамуында қолдану. Бұл орайда шет елдік әлеуметтік жұмыстың мәнін түсіне білудің, оның іс-әрекет етуінің ерекшеліктерін ... ... ... әлеуметтік саласын ойдағыдай дамыту мақсатымен шет елдік тәжірибені толық және ... ... ... мен амалдарын көре білудің маңызы зор.
Нарықтық экономика жағдайында әлеуметтік саланы жетілдірудің негізгі құралы - бұл шет ... ... ... қолдану. Міне, сондықтан да әлеуметтік салада тәжірибені қолдану үшін болашақ ... ... шет ... ... ... ... ... әлеуметтік саясаты әлеуметтік қамсыздандыруға және әлеуметтік қызметтерді көрсетуге арналған қызметті қамтыған мемлекеттің бағдарламасы арқылы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру мен қоғам мүшелерінің әлжуаз топтарына қолдау, көмек көрсетуге деген әлеуметтік жауапкершілігі арқылы көрініс тауып жүр. Әлеуметтік қызметтер жүйесіне ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету және т.б. мемлекет қамтамасыз ететін қызмет түрлері жатады. Әлемдік ... ... да ... халықты әлеуметік қорғаудың қалыптасқан үлгілері көп. Әлеуметтік саясат жүргізу үлгілерін әртүрлі классификациялайды. Олардың көпшілігі әлеуметтік саясатты жүзеге асыруда ... ... ... ... және ... ... ... деңгейі мен алатын роліне байланысты принциптерге негізделген. Геосаяси аспектіде қарастыратын болсақ, скандинавиялық, континенталды және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғаудың скандинавиялық үлгісі. Әлеуметтік саясат жүргізудің бұл ... ... ... ... ... көп бөлігін мемлекет өз мойнына алып, оны ... ... бөлу мен ... көзі ... ... болып саналады. Мемлекет өзінің азаматтарының әл-ауқатын, жағдайын жасап, негізгі әлеуметтік қызметтерді де ... ... ... ... үлгі ... ... Дания, Норвегия сынды мемлекеттердің саясатында кең көрініс табады. Осы ... ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірбиеде ерекше орны бар. 60 жылдардың соңында Швеция дамыған әлеуметтік, экономикалық қатынастар орнаған ел ретінде статус алғаннан ... ... ... Дәл осы ... , пен ... төлеудің мәртебелі жүйесі>> ұғымдары шыққан болатын. Елдің әлеуметтік саясатының негізгі мақсаты толыққанды ... пен ... ... саясаты болатын. Елдің бұл мақсаты табысты теңестіріп қайта бөлу мен арнайы мемлекеттік немесе мемлекеттік емес институттар жүзеге ... ... және ... ... ... іске асады. Швециялық үлгінің универсалдылығы жалпыға арналғаны және бәріне бірдей қолжетімділігінен көрінеді. Әлеуметтік қамсыздандыру жоғарғы деңгейде және ... ... ... арналған т.б. мемлекеттік жәрдемақы түрлері бар. Жұмыссыздық бойынша жәрдемақы жұмыстан айрылып қалған жағдайда азаматтардың қалыпты күн кешуіне ... Ал ... ... ... ... 18 жасқа толғанша ай сайын жәрдемақы алып отырады. Әлеуметтік қызметтердің ішіндегі білім беру саласы халықтың бар ... ... ... етуде. Орта және жоғары білім ақысыз болып табылады және көптеген қайта даярлау оқыту орталықтары мен білім беру ... ... ... ... мамандарды дайындау мен қайта даярлау жұмыссыздық деңгейін төмендетіп, мемлекеттің халықтың толыққанды жұмысбастылығына бағытталған әлеуметтік ... ... ... ... оқу ... ... ... делінген, жалпы Швеция білімге ЖІӨ-нің көп мөлшерін жұмсайды. ... ... ... ... әлеуметтік ынтымақтастық пен әлеуметтік әділеттілікке негізделген.
Халықты әлеуметтік қорғаудың континенталды үлгісі. Әлеуметтік саясат жүргізудің континеталды үлгісінде мемлекет тек қана ... ... ... ғана айналысады, ал әлеуметтік қызметтерді ұйымдастырмайды. Мұнда мемлекет бюджетінен және жұмысшылар мен жұмыс берушілердің әлеуметтің шараларға бөлетін қаражаты ... ... және ... ... көзі ... және жеке ... ... қорлары болып табылады. Бұл үлгіні ұстанатындар - ... ... ... ... Осы ... ... Германияның әлеуметтік саясатыны тоқталып өтсек, ең алдымен Германияда 1946 жылы мен принциптерін ... және ... ... ... ... ... Мұндай саясаттың мақсаты экономикалық сферада қоғамның әрбір мүшесінің өзін-өзі жетілдіруіне жағдай жасайтын әлеуметтік саясат болып табылады. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... ... Бірінші кезекте табысты бюджет арқылы қайта бөлу немес швециялық үлгідегідей тегін әлеуметтік қызметтер ... ал ... ... ... ... ... халыққа экономикалық жағдай жасау тұр. Сонымен қатар Германияда әлеуметтік сақтандырудың төрт түрі бар: ... ... ... және ... ... ... Әлеуметтік сақтандыру жұмыс беруші мен жұмысқа тұрушы ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік сақтандыру принципі белгілі бір қорларына төлемдер төлеген болса, онда төлеген адамға ... ... ... ... ... ... ... мемлекет есебінен төленетін балаларға жәрдемақы (бала туылғанда берілетін, күнкөрісі ... және көп ... ... ... ... білім алуға жәрдемақы, жастарға көмек, емделуге жәрдемақы, зейнеткерлік субсидиялары, соғыс құрбандарына көмек, мүгедектер мен ... ... да ... ... ... әлеуметтік көмек көрсетіледі. Германияның мемлекеттік әлеуметтік саясатының аясында ... ... ... міндетті медициналық сақтандыру жүйесі орындалады. Нәтижесінде халықтың 90 пайызы міндетті сақтандырумен, 8 пайызы жекеменшік , ал 2 ... ... ... ... өзі ... 1990 жылдары Германия өзінің экономикалық әлеуметтік даму бағытының шыңына жетті, уақыт және нарық ... ... ... ... ... ... ... модеренизацияны талап етеді.
Халықты әлеуметтік қорғаудың американ-британдық үлгісі. Американ-британдық үлгі әлеуметтік сферада мемлекеттің ... ... ... сипатталады. Әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыру тетігі мемлекеттік бюджет емес, жеке салымдар мен сақтандыру болып табылады. ... өз ... тек ... азаматтардың минималды кірістерін сақтауды және халықтың аса көмекке мұқтаж табын қорғауды ... Бұл ... ... ... ... АҚШ, ... ... Әлеуметтік бағдарламалар қатаң индивидуализацияланған: барлық топтардың тең мүмкіндіктері ... ... ... категорияларына іріктелген көмек көрсету принципі сақталады. Оның ... ... ... ауру жандар, аз қамтамасыз етілген отбасылар, толық емес отбасыларға мемлекеттік жекелей қолдаулар бар. ... ... 16 ... ... және ... емес аз ... ... отбасыларға жәрдемақы төленіп келеді. Міндетті білім мен денсаулық сақтау жүйесі тегін болып саналады. Бірақ та, медициналық керек-жарақтар жетіспеушілігі мен ... ... ... ... ... ... проблемасы туындағаннан кейін бұл саланы реформалау қажеттілігі болып тұр. ... ... ... ... ... ... ... 1935 жылы Ф.Рузвельт қабылдаған Әлеуметтік сақтандыру туралы Заңның қабылдануымен қаланды. АҚШ-та әлеуметтік көмектің ... ... ... ... ... қолдау алудың негізгі талабы - отбасыда жан басына шаққандағы кіріс көзі елде бекітілген ... ... ең ... ... ... ... ... керек. Аз қамтамасыз етілген отбасылардың балаларына жәрдемақылар төленеді. АҚШ-тың әлеуметтік саясатының ерекшелігі көмекке ... ... ... ... тағы да басқа көмектер көрсетіледі. Мәселен, ол - тамақтануға, азық-түліктер сатып алуға арналған талондар, т.б.19.
XX ғасырдың ... ... ... ... АҚШ, одан ... жоғары дамыған мемлекеттер дамудың жаңа сатысына көтеріле бастады: өндірістің үлесі төмендеп, қызмет көрсетудің үлесі ... ... саны ... ... де ... мамандарға деген сұраныс күрт өседі. Индустриалды қоғамда еңбек күшінің негізін біліктілігі төмен жұмысшылар құрады. Қызмет көресту саласы ... ... ... кейін білікті жұмыс күші мен басқарушыларға деген сұраныс арта бастады.
Елуінші-жетпісінші жылдар аралығында АҚШ-та жоғары білімді талап ететін ... саны ... ... екі есе ... ... Ал ... ... арасында университет бітірушілер дің үлесі күрт жоғарылайды. Постиндустриалды кезеңде менеджерлер мен мамандарға деген сұраныс артқан сайын білім беру деңгейіне ... ... ... ... ... ... жұмысшыларды жаңа өндірістік дағдыларды игеруге мәжбүр етеді. ... жаңа ... құру мен ... ... ... ... ... болып табылады. Білім алудың қарқыны жеделдетіледі, үздіксіз білім алу мен ... ... ... ... тұжырымдалады.
Бірақ XX ғасырдың 70-ші жылдарының соңында бұл жағдай мүлдем басқа бетбұрыс алады. Көптеген дамыған мемлекеттерде ... ... беру ... кеткен шығын үлесінің бір жарым ғасырлық қарқынды өсуі ... ... ... мүлдем тоқтайды. ЖІӨ-дегі бұл салаға кеткен шығын үлесі өсімінің бәсеңдеуі немесе тұрақтануы индустриядан кейінгі дәуірде болған қаржы дағдарысының ... ... ... мемлекеттер салық табыстарын жұмылдыру бойынша өз мүмкіндіктерінің ... ... ... ал он жыл ... түзілген шығын міндеттемелері әлеуметтік бағдарламалардың ЖІӨ-дегі үлесін ұлғайтуды талап етеді. Зейнетақы және денсаулық ... ... ... ... ... онда олар үшін ... қартаюы шығын міндеттемелерінің автоматты түрде өсуіне апарып ... Және бұл ... тек өте ... де ... ... емес ... жүргізу арқылы тоқтатуға болады. Ал білім беру саласында шығындардың өсу механизмі мұншалықты қатал емес. Керісінше, бұл жерде қарама-қарсы үрдіс ... ... ... ... ... ... топтар үлесі азаяды. Жалпы алғанда, дамыған мемлекеттердің басым бөлігінде әлеуметтік саладағы қаржылық саясаттың ... ... мен ... ... жүйелеріне бағыттталған. Себебі, зейнеткерлер мен аурулар саны әрқашанда балалар санынан көп болады.
Өткен ғасырдың ... ... ... беру ... әсіресе, мектеп деңгейіндегі білім беруде пайда болған нәтижесіздікті осы салаға ... ... ... ... өтеу ... емес болып шықты. Бұл құрылымдық мәселелердің пайда болуына алып ... ... ... ... мүмкіндіктері бар және ол білім беру саласына кеткен шығындарды өз ... ... ... ... қате болып табылады, сонымен қатар, әлеуметтік міндеттерді шешуге тек кедергі келтіреді.
Постиндустриалды мемлекеттердің көпшілігінде жеке меншік көздерден қаржыландырылатын оқу орындары бар. ... өз ... ... оқу ... ... ... мемлектті барлық қаржыландыру міндеттерінен босатады. Бұл жағдайда олар мемлекеттің қаражатын өз ... ... ... Олар ... ... көсетілетін көмектен толығымен бас тартып, тек салық ... Ал осы ... ... ... ... ... ... алудағы қажеттіліктеріне жұмсалады. тек тұрмыс жағдайы өте жақсы ата-аналар балаларының білім ... өз ... ... ... Қаржылық ресурстардың тапшылығынан мемлекеттік мектептердің жағдайлары нашарлайды. Ал жеке меншік мектептер болса, әлеуметтік ... жаңа ... ... ... ... мемлекеттердің тәжірибесі білім беру жүйесіне құйылатын инвестициялардың өсуі әрдайым білім берудің тиімділігін жоғарылатпайтындығын көрсетеді. Мысалға, АҚШ-тан басқа дүниежүзіндегі ешбір ... ... беру ... ... ... қаржы бөлмейді. Алайда, Экономикалық серіктестік пен даму ұйымының мәліметтері бойынша, бұл ... өте ... ... ... ... ... оқушылардың білім сапасы шетелдік құрдастарының білім сапасынан төмен.
Кесте 4 - Кейбір Батыс елдеріндегі мемлекеттік ЖОО-дарын мемлекеттік және ... емес ... ара ... (2007 ... ... ...
Мемлекеттердің атауы
Мемлекеттік қаржыландыру үлесі, %
Мемлекеттік емес қаржыландыру үлесі, %
АҚШ
35-50
50-65
Ұлыбритания
60-80
20-40
Швеция
70
30
Дания
70
30
ГФР
90
10
Италия
90
10
Ескертпе:21 мәлімет көзі негізінде құрастырылған
Жоғар білім алу ... ... ... ... ЖОО-ның шығындарының өсуі, жалпы алғанда, оң құбылыс ретінде қарастырылады. Батыс сарапшыларының айтуы бойынша, көптеген дамыған елдердегі білім беру ... ... ... ... ... ... ... шегіне жеткен ( ЖІӨ-нің 6 %-ы), осыған байланысты, оның алдағы ... күту еш ... ... Бұл көрсеткіш әсіресе Оңтүстік және Солтүстік Еуропа елдерінде (Португалия, Испания, Швеция және ... ... ... ... өте ... ... ЖОО-рын мемлекеттік қаржыландырудың пайыздық қатынасы Еуропа елдерімен салыстырғанда төменірек, ал абсолютті ақша ... бұл ... ... ... ... ... айтарлықтай жоғары болып келеді.
2000 жылы АҚШ әрбір бастауыш мектеп оқушысына $10,2 мың қаражат жұмсады. Басқа дамыған ... ол $6 мың ... ... ... ... ... 7%-ын жалпыға бірдей білім беруге жұмсаған АҚШ білім беру саласын қаржыландыру бойынша жомарт мемлекеттердің ... 2-ші ... ... 2002 жылы ... ... ... кеткен шығындары 147,9 млрд. долларды құрады. Мичиган университеті зерттеушілерінің айтуы ... бұл ... ... ... ... ...
Жерорта теңізі елдерінің әлеуметтік саясат жүргізудің өзіндік үлгісі бар. Ол мемлекеттерге Испания, ... ... ... Ирландия елдері жатады. Бұл елдерде әлеуметтік қорғау жүйесінің негізгі мазмұны мемлекет немесе Үкіметтік емес ұйымдардың ... ... ... ... ... теңізі елдері үлгісінде әлеуметтік салаға көп қаражат бөлінгенімен, ол халықтың басым бөлігін ... ... әр ... ... ... ... ... елдің экономикалық потенциалымен санасады. Жалпы алғанда әр үлгінің мемлекетте әлеуметтік саясат жүргізу мен халықтың әлжуаз бөлігін қорғап отыруда өзіндік артықшылығы мен ... бар. ... әлем ... ... ... ... ... әлеуметтік саясат жүргізу әдістерін жетілдіріп отырады, бір-бірімен тәжірбие алмасу үрдісі тоқтамайды.
Еліміздегі әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі БҰҰ, ХЕҰ, ... банк және т.б. ... ... ... ... ... мен басқа да кепілдемелері есепке алынып, дамытылуда. Мемлекеттік әлеуметтік стандарттарды еңгізу, жинақтаушы зейнетақы жүйесіне көшу, еңбекақы төлеу жүйесін ... ... ... ... ... ... еңгізу, жұмыспен қамту жүйесін, гендерлік теңдікті реформалау, ... ... жаңа ... көшу мен ... ... ... атаулы әлеуметтік көмекті еңгізу мемлекеттің қатысу дәрежесі жоғары әлеуметтік қамсыздандырудың араласқан үлгісін құруға әкеп соқтырды. Бүгінгі таңда халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... және ... ... оны жоғары бағалап отыр.
* АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ ӘУЕЗОВ АУДАНЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК
СФЕРА САЛАЛАРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ... МЕН ... ... ... ... ... ... беру саласына жалпы
шолу
Қазақстан Республикасындағы демократиялық қайта құрулар қоғамдық өмірдің барлық салаларына, оның ішінде өскелең ... ... ... де өз ... ... ... мемлекеттік саясаттың негізін тәрбиенің нақты мақсаттары мен міндеттерін айқындау, жеке тұлғаның ... ... ... ету ... тәрбие кеңістігін үлгілеу, балалардың рухани адамгершілігін қалыптастырып, оларды дербес өмір сүруге даярлау құрайды.
атты Президентіміздің Жолдауының ... ... деп атап ... ... білім берудің әлеуметтік құрылымы маңызды элементтерінің біріне айналып отыр. Дүние жүзінде білімнің рөлі артып, әр елдің өзіндік білім беру ... ... ... ол әлем ... ... ... ... бағыт-бағдарымен деңгейлес болуы қажет. Қазақстан Республикасындағы үлкен өзгерістердің білім беру саласында қамтылуы маңызды іс-шара болып табылады. Осы ... ... ... ... тұжырымдамасы Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін жетілдірудегі маңызды құжат екендігі сөзсіз.
Білім беру жүйесінің басты міндеті ұлттық және адамзаттық ... ... мен ... ... ... жеке адамды қалыптастыруға, дамыту және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін ... ... ... оқытудың жаңа технологиясын еңгізу, білім беруді ақпараттандыру. Қазіргі кезеңде білім беру ... ... құру ... ... ... беру ... жаңа ұлттық моделі құрылды.
Халық саны бойынша Әуезов ауданы, Алматы қаласындағы халықтың тығыз орналасқан ауданы болып саналады. Сондықтан, аудан ... ... ... ... ... басқа мәселелерімен салыстырғанда жоғары деңгейдегі көрсеткіш болып табылады. ... ... ... ... шешу ... тиісті жұмыстар жасалуда.
Әлеуметтік сфераның ең бір ауқымды саласы ретінде білім беру жүйесін алатын болсақ,Қазақстан Республикасының 2005 - 2010 ... ... ... ... дамытудың Мемлекеттік бағдарламасына сәйкес Әуезов аудандық білім беру мекемелерінде 2010 жылдың 12 айында келесі ... іске ... ... ... ... жасалды.(барлық оқушылар үшін жоғары климат күтуге жағдай туғызатын, оқыту нәтижелері жүйелі түрде бақыланатын ... ... ... бар ... ... іс-әрекет негізінде білім беруде интеграциялық нәтижеге жетуге бағытталған ... беру ... ... үшін ... жағдайларды жасау;
* оқушыларды ұлттық құндылықтарды қолдаушы тұлға ретінде қалыптастыру;
* мемлекеттік, орыс және шетел тілдерін меңгеру; іс қағаздарын ... ... ... тарихты, қазақ халқының салт-дәстүрлерін оқып үйрену;
* оқушылардың психологиялық және ... ... ... және ... ... ... бағытталған әлеуметтік және кәсіби өзін-өзі анықтау үшін бейінді оқытуды тарату;
* ... ... ... ... шеберлілігі мен сапасын көтеру;
* мемлекеттік рәміздерге азаматтық ... ... ... ... ... және антиқоғамдық әрекеттерге жол бермеу.
Кесте 5 - Әуезов ауданы ... ... беру ... ... ... бірл.
Жылдар
2010 ж-ды 2006 ж-ға %-бен шаққанда
2006
2007
2008
2009
2010
1.
Мектепке дейінгі ұйымдар саны
бірл.
35
35
38
41
48
137,1
2.
Мектепке дейінгі ұйымдардағы балалар саны
адам
8078
8677
9812
11112
11999
148,5
3.
Жалпы білім беретін ... ... ... ... ... ... саны
адам
47161
47709
40586
38551
38902
82,5
5.
АООО саны
бірл.
12
12
18
18
18
150
6.
АООО-да оқитындар саны
адам
13078
11900
21557
20159
17901
136,8
7.
ЖОО саны
бірл.
8
8
6
6
7
87,5
5-кестенің жалғасы
8.
ЖОО-дағы студенттер саны
адам
22589
23499
22874
20714
22215
98,3
Ескертпе: [23] мәлімет көзі негізінде автормен құрастырылған
Кестеде Алматы қаласы Әуезов ауданы бойынша ... беру ... ... ... берілген. 2010 жылы мектепке дейінгі ұйымдар саны 48 бірлікті құрады. Бұл ... 2006 ... ... 37,1 %-ға ... Мектепке дейінгі ұйымдардағы балалар саны да айтарлықтай өскен, дәлірек айтсақ, 48,5 %-ға өскен. Сонымен қатар, Әуезов ... ... ... ... ... мақсатында 2010 жылға 504272,0 мың теңге қаражат бөлінді және жыл соңына толықтай игерілді.
Жалпы білім беретін мектептерге ... ... 2010 жылы ... саны 44 ... 2006 жылы ... саны 40-қа тең ... яғни бес ... ішінде 10 %-ға өскен. Алайда, жалпы білім беретін мектептердің саны артқанымен, ондағы ... саны 2006 ... ... 17,5 %-ға ... Оған ең ... себеп - оқушылардың қозғалысы.
Сурет 2 - Оқушылар қозғалысы [23]
Қозғалыс ... ... ... ... кетуін аңғартады. 2009-2010 оку жылы келген оқушылар саны 1865, ал ... ... саны 2865 ... Яғни ... ... ... саны жоғары. 2009-2010 оқу жылындағы келген және кеткен оқушылар саны 2008-2009 оқужылына қарағанда айтарлықтай төмендеген. Дәлірек ... ... ... саны ... кеткендерсаны 28,1%-ға азайған. Аудан оқушыларының көптеп кетуінің себептері: 9-10 сынып оқушыларының АОО мен лицейлерге түсуі, тұрғындардың қаланың, ... ... және ТМД ... ... ... алыс ... қоныс аударуы.
Оқушылардың білім деңгейі:
Кесте 6 - оқушылардың білім деңгейі
көрсеткіштер
үздік ... ... ... ... бітіруші 9-сынып оқушыларының саны
аттестатына бітіруші түлектер саны
үздік аттестатқа бітіруші түлектер саны
2008-2009
оқу жылы
5870
35
202
30
26
2009-2010
оқу жылы
6096
171
207
50
67
өзгеру ... [23] ... көзі ... ... құрастырылған
Оқушылардың білім деңгейіне келетін болсақ, жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздай, үздік оқушылар саны ... ... ... ... айтсақ, 2009-2010 оқу жылында үздік оқушылар саны 2008-2009 оқу жылына қарағанда 3,8%-ға артқан. аттестатына ... ... саны 2009 жылы 30 ... 2010 жылы 50 ... құрады. Яғни 67%-ға артқан. Ал үздік аттестатқа бітірушілер саны 157%-ға артқан.
ҰБТ ... 7 - ҰБТ ... ... ... ... ... ... балл алған түлектер саны
100балдан артық алған түлектер саны
бағасын алған түлектер саны
ҰБТ-ге ... ... ... бойынша орташа балл
2003-2004
2926
266
33
2
4
60,5
2004-2005
2779
157
242
2
2
69,5
2005-2006
2442
345
314
14
5
72,22
2006-2007
2288
540
348
16
4
75,72
2007-2008
2042
629
151
54
15
72,13
2008-2009
1663
254
200
34
12
76,1
2009-2010
1674
92
498
36
68
90,12
2010 ж-ды 2009ж-ға % шаққанда
100.7
36.2
249
105.9
566.7
118.4
Ескертпе: [23] мәлімет көзі негізінде ... ... ... ... кесте көрсеткіштерін талдайтын болсақ, 2009-2010 оқу жылдары ҰБТ-ге 1674 оқушы қатысты. Бұл көрсеткіш 2008-2009 оқу жылына қарағанда 0,7%-ға ... ... ... ... балл ... ... саны ... азайған. Дәлірек айтсақ, 2010 жылы 2009 жылға қарағанда олардың саны 63,8%-ға кеміген.
Сурет 3 - 100 ... ... ... ... саны [23]
2009 жылмен салыстырғанда ҰБТ-де 2010 жылы 100 баллдан жоғары алған оқушылар саны 298 адамға көбейді немесе ... ... Бұл ... ... дайындығын, өздерінің болашағына үлкен жауапкершілікпен қарайтындығын аңғартады. ҰБТ бойынша орташа балл 2009-2010 оқу жылы 90,12 болды, бұл көрсеткіш 2008-2009 оқу ... ... ... ... ... ауданындағы мектептерде дарынды балалармен жұмысқа баса назар аударылған. ... ... ... ... ғылыми қоғамдары жұмыс істейді.
2008-2009 оқу жылы оқушылардың мектепішілік ғылыми қоғамы аудандағы барлық мектептерде жүргізілді. Әрбір ... және ҚР ... ... ... ғылыми жобалар бар. 2009-2010 оқу жылы ғылыми жоба ... ... 38 ... 11 ... жүлдегерлер болды. Биылғы жылы лингвистика, математика,биология бағытындағы ғылыми жобалар мазмұны мен деңгейі көтеріле түсті. Қалада математика, тарих,физика, экология,филология,техникалық бағыттар ... ... ... иелендік.
Әуезов ауданындағы мектептердің оқушылары өздерінің қабілеті мен мүмкіндіктерін түрлі деңгейдегі конкурстар мен сайыстарда көрсетті. 2009-2010 оқу ... , , , , және т.б. ... ... саны ... ... жыл бойы ... ... мектептер қатысқан Мемлекеттік тілде өтетін интеллектуалдық марафоны, КТК(Көңілділер мен тапқырлар клубы) сайыстары өтеді.
Аудандық қазақ тілі әдістемелік бірлестігі мұғалімдерінің ... бірі - ... ... ... КТК ... Бұл 2000жылдан бері өзге ұлт өкілдері арасында қазақ тілінде өтетін Республикада тұңғыш рет ұйымдастырылған шара. Бұл ... ... ... ... ... ... мәдениетін арттырады, олар сахнада өздерін еркін сезінеді. Осы жылдар ішінде №130-шы гимназияның , №27-ші ... , №91 ... КТК ... ... ... жетті. 2003, 2006, 2008 жылдары қазақ ұлты өкілдері қатысатын Республикалық КТК Жоғароғы ... ... ... ... ... ... ... І орынды алды. 2005, 2006 жылдары №72мектептің КТК командасы да Республикалық КТК ... ... І ... ... ... деген қызығушылықты дәстүрлі түрде арттыруда, шығармашылық қабілетті дамытуда ... үшін ... ... ... өткізудің маңызы зор. Оқушылардың интеллектуалдық санасының көрсеткіші ... №1, 5, 121, 132 ... ... ... интеллектуалдық ойыны саналады. Оқушылар мен мұғалімдердің оқыту мен тәрбие жұмыстарының нәтижесін бақылау үшін аудан мектептерінде ... ... ... (№ 1, 5, 6, 9, 13, 27, 42, 104, 111, 113, 121, 122, 123, 130, 132, 139, 141, 153 және ... ... ... ... педагог кадрлардың кәсіби құзырлығын үздіксіз жетілдіруге жағдайлар жасалған. Қалалық және Республикалық Мұғалімдер біліктілігін қайта даярлау институттарында курстардан ... ... саны ... 2009 - 2010 оқу жылында Қалалық және Республикалық Мұғалімдер біліктілігін қайта даярлау институттарында 1113 мұғалім педагогикалық шеберліктерін шыңдау ... ... 8 - ... ... ... ... ... үлесі
100
30
26
22
22
Ескертпе: [23] мәлімет көзі негізінде автормен құрастырылған
Жоғарыдағы кестеде Әуезов ауданы ... ... ... ... ... Жалпы аудан бойынша 2726 мұғалім бар. Оның ішінде жоғары санаттағы мұғалімдер саны 2010 жылы - 814 , І ... - 706, ІІ ... - 604, ... жоқ - 602 ... Яғни ... ... ... және бірінші санаттағы мұғалімдердің үлесі басым (сурет 4).
lefttopСурет 4 - ... ... ... ... ... 225 ... 283 бейінді және 73 авторлық бағдарламамен инвариантты, вариантты оқу жоспары бөлімдерінде, сондай-ақ қосымша ... беру ... оқу ... жұмыс істейді. Барлық бағдарламалар Алматы қаласындағы қалалық Мұғалімдер біліктілігін қайта даярлау институтымен келісілген. Бейінді бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... бойынша пайдаланады: ОИВТ, математика, ҚР тарихы, жаңа тарих, география,экология, биология,химия, қазақ ... ӘКӘ ... ... әдебиет), қазақ әдебиеті, астрономия, шетел тілдері, сөйлеу мәдениеті, риторика, ритмика және т.б.
Заманауи оқыту технологияларын меңгеру. Аудан ... ... ... ... ... ... енгізу бойынша жоспарлы жұмыстар жүргізілуде.
Кесте 9 - заманауи оқыту технологиялары

Технологияның атауы
Мектептер
Мұғалімдер саны
1.
М.М.Жанпейісова - ... ... ... ... ... технологиясы
13,155
9
4.
Шаталовтың технологиясы
13,42,86,104,116,121,132,133,152,
153,154,157,158
37
9-кестенің жалғасы
5.
Н.А.Зайцев
13,42,117,133,158
17
6.
КСО
1,5,13,27,111,117,121,133,152
125
7.
Мұражайлық педагогика
122,153,141,154
16
8.
Оқытудың интерактивті әдісі
27,113,132,133,152
29
9.
OXFORD
27,91,121,123,132,153,155
16
10.
Амонашвили.
(ізгілендіру педагогикасы)
1,5,6,9,13,42,97,111,116,121,
133,139,153,155,157,122,158
63
11.
Ж.Қараев.
1,5,6,9,13,42,72,104,116,122,
123,133,139,141,153
204
12.
Оқытудағы деңгейлік дифференциация
9,27,104,113,126,121,127,132,133,
153,155,157,122,ҚТЛ
39
13.
Занков-Давыдов технологиясы
5,9,27,82,86,121,123,133,154,
157,158
61
14.
Элькониннің оқытуды дамыту технологиясы
1,5,9,27,41,42,86,104,113,116,117
121,130,132,133,155,158
165
15.
Жүнісбековтың көптілді оқыту әдістемесі
1,5,13,27,42,97,113,116,117,132,
153,157,158
49
16.
Лысенкова бойынша ілгерілеп оқыту
1,5,13,27,113,121,133,155,42
145
17.
Ойын ... ... ... ... ... оқыту технологиясы
5,6,27,113,121,132
10
22.
Дебат
1,27,13,86,113,122,123,130,153
10
Ескертпе: [23] мәлімет көзі негізінде автормен құрастырылған
М.М.Жанпейісованың қолданушы ... саны ... ... (52-76), КСО (119-125), OXFORD (6-16), Ж.Қараевтың технологиясын ... сын ... ... (27 - 68), ... ... ... ... пайдаланушылар саны күннен-күнге артып келеді.
Ұстаздар қауымының оқушылардың ... алу ... мен ... ... ... ... келе ... байқалады. Педагог кадрлардың өздерінің де кәсіби құзырлығы деңгейінің артып келе жатқандығы белгілі болды.
Әуезов ... ... беру ... ... мектептен тыс және интернат мекемелері директорлары мен мектепке дейінгі мекемелердің меңгерушілерінің кеңесі жұмыс жасайды. Жоспар бойынша Білім беру ... ... ... ... ... ... ... аттестациялауды жүргізудің қорытындысы;
+ АББ Күндерінің жұмыс барысының қорытындысы;
+ МАБ және ҰБТ-ке дайындық пен өткізу ... ... ... ... ... ... оқыту жағдайы мен жасөспірімдердің медициналық комиссиядан өтуі туралы;
+ жаппай білім беру жөнінде өткізілген айлықтың қорытындысы, ... ... ... мен ... көп ... ... ... рейдтердің қорытындылары;
+ аудандық және қалалық деңгейде өткізілетін пәндік олимпиадалардың өткізілуі туралы;
+ ... ... ... аудандағы білім беру ұйымдарының тәрбие жұмыстарының жағдайы туралы;
+ ... ... мен ... ... ... ... аудан аумағында жеті ЖОО-дары орналасқан. Олар: Радиоэлектроника және байланыс әскери-инженерлік институты, Т. Рысқұлов атындақы Қазақ экономикалық университеті, ... ... ... ... экономика және статистика академиясы, Қазақ қатынас жолдары университеті, Алматы технологиялық универстиеті және де Алматы үздіксіз білім беру университеті. Осы аталған ... ... ... саны 2010 жылы 22215 ... құрады. 2008 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 2,9 %-ға кеміген.
Кесте 10 - ... ... ... ... ... ... ж-ды 2008 ж-ға %-бен шаққанда
2008
2009
2010
1.
ЖОО саны, бірл.
6
6
7
117
2.
ЖОО-дағы студенттер саны, адам
22874
20714
22215
97,1
3.
1-курс студенттері, адам
5380
6978
7285
135
4.
4-курс студенттер, адам
5527
4917
3249
58,8
5.
Ақылы негізде оқитын студенттер саны, адам
20243
17728
20829
102,9
6.
Грант негізінде ... ... ... ... ... көзі негізінде автормен құрастырылған
ЖОО-на қабылданған студенттер саны жылдан жылға өсуде, дәлірек айтсақ, 2010 жылы ... ... саны 2008 ... ... 35 ... ... Ал 4-курс студенттерінің саны керісінше жылдан жылға кемуде. Бұл көрсеткіш 2008 жылға қарағанда 2010 жылы 41,2 %-ға азайған. Ақылы ... 20829, ... ... 1386 ... ... білім алуда. Грант негізінде оқитын студенттер саны 2008 жылмен салыстырғанда 47,3 %-ға ... ... ... ... ауданы бойынша Жоғары оқу орындарындағы 1-курс студенттерінің саны ... ... өсіп ... ал ... ... ... ... отырмыз. 4-курс студенттер санының жылдан жылға азаюына әр түрлі факторлар әсер етеді. Яғни ақылы негізде оқитын ... әр ... ... ... ақша ... ... ... бал жинап қалуы және т.б.
Сурет 5 - ... 1-ші және 4-ші курс ... ... ... ... оқу орындарын кадрлармен қамтамасыз етуде кері үрдіс орын алған: профессорлық-оқытушылық құрамды жүйелі даярлау жоқ, ... ... түрі ... таралған.
Аудан аумағындағы жоғары оқу орындарының материалдық-техникалық ресурстары жеткілікті қарқынмен жаңартылмайды. Жоғары оқу орындарында гуманитарлық мамандықтар сияқты техникалық мамандықтар ... да ... ... ... ... ... ... Көптеген пәндер бойынша оқулықтар әзірленбейді, немесе аз тиражбен басылады. Жоғары оқу орындарының ақпараттық ресурстары біріктірілмеген, ... қоры ... ... ие. ... ... материалдық-техникалық базасы және оларды кадрлармен қамтамасыз ету бойынша ... ... ... ... және ... жағынан дәлелделген болуы керек.
+ Әуезов ауданындағы денсаулық сақтау жүйесінің жағдайын
бағалау
Әуезов аудандық денсаулық сақтау мекемелерінің жұмысы бойынша:
Әуезов ауданында ... ... ... көрсететін 14 мекеме және 8 меншік негізінде қызмет атқаратын медициналық ... ... ... Осы ... ... ... ... барлығы 4838 қызметкер еңбек ете отырып 275 мың 581 аудан тұрғындарына қызмет көрсетеді.
Кесте 11 - ... ... ... туу ... ... 2008 ж-ға % ... ... саны
19627
19083
19728
100,5
Соның ішінде
2.
№5 перзентханада туылғандар
4734
4783
5012
105,87
3.
Перенаталды орталықта
6494
6800
6934
106,78
4.
№1 ҚКЕ
4860
5028
4795
98,7
5.
Өлі туылған балалар саны
261
191
177
67,8
Ескертпе: [25] мәлімет көзі негізінде автормен құрастырылған
Әуезов ауданында жалпы 2008 жылы - 19627 ... 2010 жылы - 19728 бала ... Яғни ... ... отырғанымыздай, 2010 жылы 2008 жылға қарағанда Әуезов ауданы ... туу ... ... ... 6 - ... ... динамикасы25
Соның ішінде перзентхана № 5 туылған балалар саны 2010 жылы - 5012 ... ... ... ... балалар саны - 6934 бала, №1 ҚКЕ-де ... ... саны - 4797 ... ... № 5 перзентханада, Қалалық перинаталды орталықта, №1 Қалалық клиникалық аурухана ... , , ... ... асырылуда.
Өлі туылған балалар саны 2010 жылы 177 баланы ... ... ... болсақ, бұл көрсеткштің жылсайынғы кемуін көреміз. Өлі ... ... саны 2010 жылы 2008 ... ... ... ... Бұл - өте жақсы көрсеткіш.
Сурет 7 - Өлі туылған балалар динамикасы25
Жалпы өлім ... 2010 ... 12 ай ... - 2849 ... 2009 ... 12 ... - 3006 ... құрайды.Былтырғы жылмен салыстырғанда 157 адамға азайған. Көбінесе ... ... ... ... ... ... жиі кездесуінен.
Кесте 12 - Бірыңғай ... ... ... жүйесі бойынша мәліметтер

Емханалардың атауы
Өлшем бірлік
2010 жылы
Тіркелгендер
Тіркеуден шығарылғандар
1.
№6 қалалық емхана
адам
19547
0
2.
№10 қалалық емхана
адам
1234
41
3.
№15 қалалық емхана
адам
822
489
4.
№16 қалалық ... ... ... [25] мәлімет көзі негізінде автормен құрастырылған
Жылдың басынан бастап барлық емханалар мен ауруханалар бірыңғай ... ... ... ... бойынша жұмыс атқаруда. Есеп беріп отырған уақыт ішінде 53974 ... осы ... ... ... ... бойынша әртүрлі медициналық қызмет көрсетілді. Әуезов ауданы бойынша Бірыңғай ұлттық денсаулық ... ... ... ең ... ... ... мәліметтеріне сәйкес, №18 қалалық емхана көрсетті. Бұл емханада 2010 жылы 569 адам ... оның 436-сы ... сол жылы ... ... Әуезов ауданындағы туберкулез бойынша емдеу және алдын алу шараларына тоқталып ... жөн. ... ... ... ... ... сыйымдылығы күніне 200 келушіге тең. Диспансер құрамында Клиникалық диагностикалық зертхана және сәуле түсіру бөлмесі бар. ... ... ... 225297, ... ... 215247, Медеу ауданының 10000 тұрғындарына қызмет көрсетеді. Жалпы саны - 450544 ... жылы ... 108 адам ... Олардың ішінде 2 бала, өкпеден тыс туберкулез 6 адам, ересектердің кеуде қуысы туберкулезі - 100, оның ... 16 ... ... ... қайтыс болғандар жоғары болып отыр. Қайтыс болған адамдар саны 14-ке тең болды. 100 мың ... 11 ... ... ... жылы ҚА №10, ... ... ... терапевтермен, бала дәрігерлерімен және медбикелермен жергілікті қызмет көрсетілетін халықтың ... ... ... дейінгі дәрігерлермен және мектептегі медбикелермен мектепке дейінгі балалар мекемелерінде балалар және олардың ата-аналары мұғалімдер арасында түберкүлезді ... алу 1492 ... ... ... ... ЕПМ туберкулезді алдын алу бойынша отырыс жүргізілді. Жұғу жолдары - 147, қамтылған - 841, ... ... ... мына тақырыптар бойынша 6, қамтылған - 91адам. Дәрігерлермен мектеп мұғалімдерімен лицейлерде 18 сағат сынып сағаттары, 10- ... ... ... 6-сағат ашық сабақтар өткізілді.
, , , , , орыс және қазақ тілінде. Дәрігерлер: ... А.Т. - ... ... ... Б.Н. - ДШО мен ШО ... Булабаева Г.Е. ., Абишева К.К., Супрядкина Л.В., Алдекова Б.С., Суербаева Х.А. - ... ... ... ... ... алдын алу жөнінде семинар ақпаратты біліми материалдары қазақша және орыс ... ... (16 ... 38 ... ... 186 ... 625 парақшалар). Мектеп медбикелерімен және сынып жетекшілерімен 6-8 сынып оқушыларының арасында (1547 оқушы) диктант жұмысы ұйымдастырылды, ал 9, 10, 11 ... ... алу (387 ... Туберкулез жөніндегі жауаптары бойынша білімдерін тексерді.
Нашақорлықпен күрес және есірткі бизнесінің алдын алу аумақтық бағдарлама негізінде 2009-2010 жылдарға ... ... ... ... ... ... ГЦНМСК 2004 жылдың 16 қараша №227 бойынша.
Білім беру мекемелерінің тірек мектептерінің №1,5,9,13,127,130,153,157 ұйымдастырумен ауданның 5-11 сынып оқушыларының ... ... ... анықтау мақсатында "кіріс"және "шығыс" мониторингілері алынды.
Сонымен қатар "Жастар нашақорлыққа қарсы" атты тірек мектептерінде сауалнама жүргізілді.Сауалнаманың негізгі ... ... ... ... ... ... ... азайту, сондай-ақ нашақорлықпен күресу, бала бойындағы құмарлықтың ... ... ... көз ... ... ... 1210 ... қатысты. Сауалнама нәтижесін талдай келе мектеп оқушылары арасындағы нашақорлық өзекті мәселе және ол жөнінде әрбір ... ... ... Осы ... ... ... ... пайдалану қажет. Осы мақсатта №121 жалпы білім беретін мектеп "Жасөспірімдерге есірткінің әсері" тақырыбында дөңгелек стол ... 2010 жылы ... ... №141 ... ... ... мектеп "Жаман әдеттерге жол жоқ" тақырыбында өзін- өзі басқару ұйымдарының президенттеріне ... ... ... ... алу ... ... пікірталас, дөңгелек үстелдер жүргізу дәстүрге айналып отыр. ... ... ... ... ... нашақорлыққа тәуелділіктің алдын алу мақсатында "Ми шабуылы", "Пікірталас", "Топпен жұмыс" тәсілдері ... ... ... ... ... іс-шаралар оқушылармен ғана емес, оқушылардың ата-аналарының қатысуымен ұйымдастырылды. ... және орта буын ... ... мен ... ... ... тақырыбында рефераттар жазып, "Жастар нашақорлыққа қарсы" , "Темекінің зияны" атты қабырға газеттерін шығарды. Онда оқушылар ... және ... ... ... ... ... ... Салауатты өмір салты насихаттау мақсатында сурет және қабырға газеттер байқауы ұйымдастырылды.
Қазақстан Республикасы үкіметінің бағдарламасын іске асыру және ... ... 2001 ... 16 ... №1394, №1395 ... ... ... мектептерде ғылыми әдістемелік орталық құрылды. Әдістемелік орталықтың негізгі мақсатына аудандық білім мекемелеріне құқық бұзушылықтың алдын алу, психоактивті заттарды қолдану, ақпараттық- ... ... ... және ... ... ... кластар арасында жылына 2 рет ереже бойынша шылым шегу, арақ ішу, нашақорлыққа қарсы ... ... Оның ... ... алу ... аудандақ наркопостқа тапсырылды.
Әуезов аудандық мектеп оқушылары арасында ІІД қызметкерлері жоспарлы түрде нашақорлыққа қарсы әңгіме өткізді. Қалада жоғарыдағы жағдай туралы ... ... ... және ... ... ... ... Оқушылар ІІД қызметкерлеріне сұрақтар қойды және мектептерге материалдар таратылды. ... ... ... әр баламен жеке психологиялық, физиологиялық адамгершілік ерекшеліктері арқылы жүзеге асады.Өз ... ... ... ... Қазақстандық патриотизді қалыптастыруда барлық жағдай жасалуда. ... ... ... ... ... ... қалалық наркодиспансерге 316 адам тіркеуге алынған. Ай сайын дәрігерлік-әлеуметтік саулық орталығымен есірткі ... ... ... есепке алу жұмыстары жүргізіледі.
Жоғары және арнайы орта оқу орындарында ;

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Транзиттік экономика166 бет
Қоғамдық тамақтандыру есебінің ерекшеліктері8 бет
Агроөнеркәсіптің кешенінің қалыптауы және халық шаруашылығындағы алатын орны5 бет
Екінші ретті қисықтар. Парабола2 бет
Тіршілік әрекеті қауіпсіздігі мен қоршаған ортаны қорғау салаларындағы сапамен басқару8 бет
Тіршілік әрекеті қауіпсіздігі мен қоршаған ортаны қорғау салаларындағы сапамен басқару туралы7 бет
Экологиялық құқық қатынастардың субьектілері және обьектілері..5 бет
Қазақстандағы негізгі өнеркәсіп салаларының дамуы8 бет
Құқық жүйесі: түсінігі, негізгі белгілері және элементтері4 бет
Адам мотивациялық сферасының құрылымы, қызмет етуі және дамуы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь