Кінә нысандарының және қылмыстың субъективтік жағының өзге белгілерінің қылмысты саралауға ықпалы

Мазмұны.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.Тарау Кінә нысандарының және қылмыстың субъективтік жағының өзге белгілерінің қылмысты саралауға ықпалы
1.1 Кінә нысандарының және қылмыстың субъективтік жағының өзге белгілерінің қылмысты саралауға ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Қылмыстың субъективтік жағы ол тұлғаның психикалық күйінде жасап оның қылмыспен байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11

2.Тарау. Қасақана және оның түрлері
2.1 Қасақана және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.2 Себеп және мақсат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

Қолданылған әдебиетер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
Кіріспе.
Қылмыс – қылмыстық құқықтағы негізгі мәселелердің бірі болып табылады. Жеке адам мен қоғам арасындағы қақтығыстардың қайсысының қоғамға қауіптілік дәрежесі басымырақ екенін анықтау және оған осы мәселеде қылмыстық құқықтық шаралар қолдану арқылы осы қатынастарды реттеу – қылмыстық заңның негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Қылмыс әр уақытта да белгілі бір іс-әрекеттің (әрекет немесе әрекетсіздік) көрінісі болып табылады. Заң шығарушы осындай тұжырымдарға келе отырып, қылмыстың әр уақытта да адамның нақты іс-әрекетінің, мінез-құлқының сыртқа шыққан көрінісі екенін атап көрсетеді.
Қылмыстың заңнамалық анықтамасы – Қылмыстық Кодексте жазалау қатерімен тыйым салынған қоғамдық қауіпті әрекет (іс-әрекет немесе әрекетсіздік) деп көрсетілген (Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі 9-бап). Қылмыстың осы грамматикалық түсіндірмесінен бұл жерде аяқталған, іске асырылған қылмыс туралы сөз болатыны жөнінде қорытынды жасауға болады. Қылмысты істеу процесі уақыт бойынша созылады және өте ұзаққа созылуы мүмкін.
Адам қандай да бір әрекетті бастар алдында нақты мақсаттар қойып, өзінің ілгеріде жүзеге асыратын әрекеттерін оған бағындыру қабілетіне ие. Сонымен бірге қылмыстық әрекетті бастар алдында қылмыс субъектісі оның нәтижесін көз алдына елестетеді. Қылмыстық нәтиже мақсатқа айналған немесе соңғы қылмыстық мақсатқа жетудің қажетті сатысына айналған кезде қылмыс субъектісінің санасында қылмыс істеуге деген қасақаналық ниет қалыптасады. Белгілі бір жағдайда осындай қасақаналық ниеттің болуы ауызша, жазбаша немесе субъектінің өз ойын өзге әдістермен көрсетуі нәтижесінде белгілі болуы мүмкін. Қылмыстық ниет қалыптасқаннан кейін қылмыс субъектісі өз ойын іске асыруға бағытталған әр түрлі әрекеттерді жүзеге асырады (қылмысқа дайындала бастайды және одан кейін өз әрекеттерін қылмысты орындауға тікелей бағыттайды). Бірақ қандай да бір себептерге және жағдайларға байланысты ойлаған қылмыстық нәтиженің туындамауы жиі кездеседі. Мысалы:
Қылмыскер банкіден ақша ұрлау үшін құрал-жабдықтар сатып алады, банкіні күзету қызметін атқару тәртібін және дыбыс беру қондырғыларының жүйесін анықтайды, жоспар құрады, қылмысқа қатысушыларды іздестіріп табады, олардың әрқайсысының қылмыс істеудегі рөлдерін бөледі, бірақ құқық қорғау органдарының қызметкерлерінің оларды ұстауына байланысты қылмысты ақырына дейін жеткізбейді.
Жоғарыда аталған әрекеттерді орындағаннан кейін қылмыскер банк ішіне кіреді және ақшасы бар сейфті ашпақшы болады, бірақ осыны істей алмай, қылмыс орнынан қашып кетеді.
Қылмыскер барлық әрекеттерді орындап, сейфті ашады және ақшаны алады.
Көрсетілген мысалдардан тұлғаның ең алдымен қылмыс істеу үшін қолайлы жағдайлар жасайтынын, содан кейін қылмыстық заңмен қорғалатын объектіге тікелей қол сұғатын әр түрлі әрекеттерді орындайтынын және ең соңында қылмыстық ниетін толығымен жүзеге асыратынын көруге болады.
Сонымен, қасақана қылмыстық әрекет өзінің қалыптасуында және дамуында бірқатар кезеңдерден өтеді: қасақаналықтың қалыптасуы (табылуы) – қылмысқа дайындалу – қылмыс жасауға оқталу – аяқталған қылмыс.
Бірақ нақты іс-әрекеттер арқылы көрініс таппаған, жүзеге асырылмаған ойлар, пікірлер соншалықты қатерлі болғанына қарамастан қылмыс болып табылмайды. Белгілі бір іс-әрекет арқылы жүзеге асырылмаған адамның ниет, мақсаттары қоғамға қауіп туғызбайтындықтан қылмыстық құқықтың реттеу саласына жатпайды. Қылмыстық құқық ғылымында бұл мәселе бірауыздан осылай тұжырым жасалған. Ал қылмыс ақырына дейін жеткізілгенге дейін өтетін әрекеттер (қылмысқа дайындалу және қылмыс жасауға оқталу) болса аяқталған қылмыспен қатар нақты қоғамдық қауіпті туындатады. Бұл кезде заңмен қорғалатын тұлғаның құқықтары мен мүдделеріне, меншікке, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікке, Қазақстан Республикасының Конституциялық құрылысы мен қауіпсіздігіне және өзге де заң қорғауындағы объектілерге зиян келтірілу, оларды бұзу қаупі төнеді немесе осындай зиян ішінара келтіріледі.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінде тек жүзеге асырылған қылмыс ғана емес, сонымен қатар кінәлінің еркіне байланысты емес мән-жайлар бойынша ақырына дейін жеткізілмеген қоғамға қауіпті әрекет (іс-әрекет немесе әрекетсіздік) те айыпты және жазалануға жатады деп көрсетілген.
Қасақана қылмыс істеу сатыларының мазмұны мен ерекшеліктерін зерттеу және талдау тек теориялық жағынан ғана емес, сонымен қатар тәжірибелік жағынан да маңызды және өзекті мәселе болып келеді. Оның ғылыми маңыздылығы қылмыскер тұлғасының қасиеттері мен ерекшеліктерін ашудан, қылмыс істеуге көмектесетін жағдайлар мен себептерді қалыптастыратын сыртқы әлеуметтік ортаны ашудан және қылмыс істеу сатыларының мәнін анықтаудан көрінеді. Ал тәжірибелік маңыздылығы – қылмыстың алдын алуға қажетті шараларды анықтауда, құқық бұзушы тұлғаның көзқарасын өзгертуде, қылмыс істеген кінәлінің ойластырған қылмыстық ниетінің орындалу дәрежесіне байланысты қылмысты дұрыс саралауда анық көрінеді.
Сонымен қатар 1997 жылы 16-шілдеде қабылданып, 1998 жылы 1-қаңтарда күшіне енген жаңа Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі бұрынғы Қылмыстық Кодекстерге қарағанда, аяқталған қылмыс түсінігін және қылмыс істеуден өз еркімен бас тарту, оның ішінде қылмысқа қатысушылардың өз еркімен бас тартуын жаңадан ашып көрсеткен.
        
        Мазмұны.
Кіріспе........................................................................................................3
1.Тарау Кінә нысандарының және қылмыстың субъективтік жағының
өзге белгілерінің қылмысты саралауға ықпалы
1.1 Кінә ... және ... ... ... ... ... саралауға
ықпалы................................................5
1.2 Қылмыстың субъективтік жағы ол тұлғаның психикалық күйінде
жасап оның қылмыспен
байланысы.....................................................................11
2.Тарау. Қасақана және оның түрлері
2.1 Қасақана және оның
түрлері................................................................14
2.2 Себеп және
мақсат.................................................................................19
Қортынды.....................................................................................................21
Қолданылған
әдебиетер..............................................................................22
Кіріспе.
Қылмыс – ... ... ... ... бірі болып
табылады. Жеке адам мен қоғам арасындағы қақтығыстардың
қайсысының қоғамға қауіптілік дәрежесі басымырақ ... және оған осы ... ... құқықтық шаралар
қолдану арқылы осы қатынастарды реттеу – қылмыстық ... ... бірі ... ... ... әр ... белгілі бір іс-әрекеттің (әрекет немесе әрекетсіздік)
көрінісі болып табылады. Заң шығарушы осындай
тұжырымдарға келе отырып, қылмыстың әр ... ... ... ... ... ... шыққан
көрінісі екенін атап көрсетеді.
Қылмыстың заңнамалық анықтамасы – ... ... ... тыйым салынған қоғамдық қауіпті әрекет (іс-әрекет
немесе әрекетсіздік) деп ... ... ... ... ... осы грамматикалық түсіндірмесінен бұл жерде
аяқталған, іске асырылған ... ... сөз ... ... ... ... Қылмысты істеу процесі уақыт бойынша
созылады және өте ұзаққа созылуы мүмкін.
Адам қандай да бір әрекетті бастар алдында ... ... ... ... жүзеге асыратын әрекеттерін оған
бағындыру қабілетіне ие. Сонымен ... ... ... алдында қылмыс субъектісі оның нәтижесін көз алдына
елестетеді. Қылмыстық нәтиже мақсатқа айналған немесе соңғы
қылмыстық мақсатқа жетудің қажетті сатысына ... ... ... ... ... істеуге деген
қасақаналық ниет қалыптасады. Белгілі бір жағдайда
осындай қасақаналық ниеттің болуы ауызша, жазбаша немесе
субъектінің өз ойын өзге ... ... ... ... ... ... ниет ... кейін
қылмыс субъектісі өз ойын іске асыруға бағытталған әр түрлі
әрекеттерді жүзеге асырады (қылмысқа ... ... ... ... өз ... ... орындауға тікелей
бағыттайды). Бірақ қандай да бір себептерге және
жағдайларға байланысты ойлаған қылмыстық нәтиженің
туындамауы жиі кездеседі. Мысалы:
Қылмыскер банкіден ақша ... үшін ... ... ... ... қызметін атқару тәртібін және дыбыс беру
қондырғыларының жүйесін анықтайды, жоспар құрады,
қылмысқа қатысушыларды іздестіріп табады, олардың
әрқайсысының қылмыс істеудегі ... ... ... ... органдарының қызметкерлерінің оларды ұстауына
байланысты қылмысты ақырына дейін жеткізбейді.
Жоғарыда аталған әрекеттерді орындағаннан кейін қылмыскер банк
ішіне ... және ... бар ... ... болады, бірақ
осыны істей алмай, қылмыс орнынан қашып кетеді.
Қылмыскер барлық әрекеттерді орындап, сейфті ашады және ақшаны
алады.
Көрсетілген мысалдардан тұлғаның ең ... ... ... ... ... ... ... кейін қылмыстық заңмен
қорғалатын объектіге тікелей қол сұғатын әр ... ... және ең ... ... ... ... асыратынын көруге болады.
Сонымен, қасақана қылмыстық әрекет өзінің қалыптасуында және
дамуында бірқатар кезеңдерден өтеді: қасақаналықтың
қалыптасуы (табылуы) – қылмысқа дайындалу – ... ...... ... ... ... ... көрініс таппаған, жүзеге
асырылмаған ойлар, пікірлер соншалықты қатерлі болғанына
қарамастан қылмыс болып табылмайды. Белгілі бір іс-әрекет
арқылы жүзеге асырылмаған адамның ниет, ... ... ... қылмыстық құқықтың
реттеу саласына жатпайды. Қылмыстық құқық ғылымында бұл
мәселе бірауыздан осылай тұжырым жасалған. Ал қылмыс ақырына
дейін жеткізілгенге дейін өтетін әрекеттер (қылмысқа ... ... ... ... ... аяқталған қылмыспен қатар
нақты қоғамдық қауіпті туындатады. Бұл кезде заңмен
қорғалатын тұлғаның құқықтары мен мүдделеріне,
меншікке, ... ... пен ... Қазақстан
Республикасының Конституциялық құрылысы мен қауіпсіздігіне
және өзге де заң қорғауындағы объектілерге зиян келтірілу,
оларды бұзу қаупі төнеді немесе осындай зиян ішінара
келтіріледі.
Осыған байланысты ... ... ... тек ... асырылған қылмыс ғана емес,
сонымен қатар кінәлінің еркіне байланысты емес мән-жайлар
бойынша ақырына дейін жеткізілмеген қоғамға қауіпті әрекет
(іс-әрекет ... ... те ... және жазалануға
жатады деп көрсетілген.
Қасақана қылмыс істеу сатыларының мазмұны мен ерекшеліктерін
зерттеу және талдау тек теориялық жағынан ғана ... ... ... ... да маңызды және өзекті мәселе болып
келеді. Оның ... ... ... ... мен ерекшеліктерін ашудан, қылмыс істеуге
көмектесетін жағдайлар мен себептерді қалыптастыратын сыртқы
әлеуметтік ортаны ашудан және қылмыс істеу сатыларының мәнін
анықтаудан көрінеді. Ал тәжірибелік ...... ... ... шараларды анықтауда, құқық бұзушы
тұлғаның көзқарасын өзгертуде, қылмыс істеген кінәлінің
ойластырған қылмыстық ниетінің орындалу дәрежесіне байланысты
қылмысты дұрыс ... анық ... ... 1997 жылы 16-шілдеде қабылданып, 1998 жылы
1-қаңтарда күшіне енген жаңа Қазақстан Республикасының
Қылмыстық Кодексі бұрынғы Қылмыстық Кодекстерге қарағанда,
аяқталған ... ... және ... ... өз ... бас
тарту, оның ішінде қылмысқа қатысушылардың өз еркімен бас
тартуын жаңадан ашып көрсеткен.
1.Тарау. Кінә нысандарының және қылмыстың субъективтік жағының
өзге белгілерінің қылмысты ... ... ... және ... субъективтік жағының өзге
белгілерінің қылмысты саралауға ықпалыҚылмыстың субъективтік
жағы кінә, ниет және мақсаттан тұрады. Жекелеген ғалымдар оның
құрамына эмоцияларды да ... ... олар оны ... кіргізеді.Жалпы қалыптасқан пікір бойынша
қылмыстың субъективтік жағын қылмыстың кінәнің нақты
нысанымен, ниет және мақсатымен сипатталатын тұлғаның
жасаған ... ... ... қатынасы ретінде
бағаланады.Қылмыстың субъективтік жағының белгілері
негізгі (міндетті) және факультативті (қосымша) болып
бөлінеді. Олардың ... ... ... ... ... және абайсыздық формалары жатқызылады. Нақты
жағдайда бұл қасақаналық немесе абайсыздық (тиісінше
олардың ... және ... ... және немқұрайдық
түрлері) жасалған қылмыстың мәнісі мен сипатына тәуелді
түрде қылмыстың субъективтік жағының міндетті белгісі
ретінде кез-келген құрамда орын алады. Қазақстанның ҚК-нің
Ерекше ... ... ... олар ... ... 157 бап – ... ... насихат жүргізу және жария түрде
шақыру; 241 бап – Жаппай тәртіпсіздіктер, 177 бап Алаяқтық
120 бап – Зорлау, 312 бап – Пара ... ... тобы ... ... мен мақсаты кейбір құрамдар үшін міндетті, ал
басқалары үшін құрамның факультативті белгісі қызметін
атқарады. Мысалы ҚК-тің 165 бабына сәйкес іс-әрекет
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... немесе әлсірету
мақсатында жасалған қасақана әрекет ғана мемлекеттік
опасыздық деп ... ... 216 бабы ... ... оның қандай мақсатпен жасалатындығына
тәуелсіз қылмыс деп танылады. Осыдан бірінші жағдайда
қылмыстың ... ... ... ... ... болып табылатындығын ал екінші жағдайда – әдейі
банкроттық барысында ол ... пен ... ... ... ол ... ... да анықталуы тиісті
болғанымен және жазаның түрі мен мөлшерін таңдауға ықпал
етуі мүмкін).Немесе ҚК-тің 96 баб. 2 бөлімі – Адам өлтіру
(ауырлататын мән ... ... ... құқыққа қарсы қаза
келтіру күшейтілген қылмыстық жауапкершілікті қарастырады
егер ол пайда табу ниетімен (пункт «з»), бұзақылық ниетпен
(пункт «к»). Мұнда алғашқы ... ... ... ... ... ... ... болса соңғысында
қылмыстың мақсаты міндетті белгі болып табылады. И. Г.
Филановскийдің айтуынша: «Қылмыстың субъективті жағының
белгілері заң ... ... ... ... ... ... диспозициясын түсіндірудің әртүрлі амалдарының
көмегімен анықталады.
Енді аталған белгілердің қылмысты саралауға қатысты
қарастырамыз. Бір мезгілде ... ... ... ... де ... ... табылатын кінә
түсінігінен бастаймыз.
Аталған мәселені анықтауды қылмысты дұрыс сарлау табанды түрде
талап етеді: А.А. ... ... ... ілім ... ... теориясының аса маңызды бөлімі болып
табылады»- деп жазған./ ... өз ... ... ... ... Қылмыстық
құқық бойынша оқулықтарда келтірілген кінәнің анықтамасы
қортындылай айтқанда төмендегідей мазмұнда берілген: Кінә -
бұл қылмыстық заңмен тиым ... ... ... нысанындағы тұлғаның онымен жасалған
қоғамдық қауіпті іс-әрекетке және оның ... ... ... ғылыммен тұжырымдалған бұл
пайымдау шын мәнісінде барлық заңгерлермен қабылданған.
Кінәлінің, қылмыстық құқықтың және жалпы құқықтық теорияның
өзекті институтының тарихында ... ... ... және ... бар ... ... тиістіміз. Кінә (кінәлілік) мәселесінің проблемалары
бойынша тиісті пікір ... ... ... ... ... заңнаманың салаларын қолдану бойынша әртүрлі
деңгейдегі кеңесулер мен мәжілістердің талқылауының тақырыбы
болды. Мысалы кінә пайымынан бас тартып, тек оның ... ... ... ... ... туралы, жанама
қасақаналық және қылмыстық менмендікті біріктіру есебінен
кінәнің жаңа ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар болған.
Бұрынғы уақыттардағы ғылыми пікірталастарды талдау біздің
жұмысымыздың мақсаты болмағандықтан біз негізінен
қылмысты саралаудың қазіргі ... ... ... ... ... ... ... туғызатындай кейбір
ой-пікірлерге тоқталмастан, ғылыми ортада басымдыққа ие болған
және ... ... ... ... ... ғана міндет ретінде қойғандықтан біз жұмысымызды
аталған бағытта жүргіземіз.
Енді кінәнің нысандары және түрлері туралы. Олардың анықтамасы
ҚК-тің 20; 21 ... ... ... немесе жанама
ниетпен жасалған әрекет қасақана жасалған қылмыс деп
танылады. Егер адам өз ... ... ... ... оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін екенін
немесе болмай қоймайтынын алдын алса білсе және ... ... ... ... ... ... қылмыс деп танылады. Егер адам өз іс-әрекетінің
(әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті екенін ұғынып, оның
қоғамдық қауіпті зардаптары болуы мүмкін ... ... ... осы ... ... тілемесе де, бұған санылы түрде
жол берсе не бұған немқұрайды қараса, қылмыс жанама ниетпен
жасалған деп танылады.
Қасақаналық ұғымы ... екі ... ... ... және ... кезеңнен құралады.
Өзінің әрекетінің немесе әрекетсіздігінің қоғамға қауіпті
мәнін сезіну және ... ... ... оның ... зардабын болжау қасақаналықтың интеллектуалдық
кезеңін құрайды. Зардаптың болуын тілеу немесе оның
тууына ... ... жол беру ... кезеңі деп аталады.
Істелетін іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігін сезіну
қасақаналықтың қажетті элементі болып табылады.
Тікелей ... пен ... ... арасындағы
басты айырмашылық еріктілік сәтінен айқын көрінеді. Тікелей
қасақаналық барысында тұлға қоғамдық қауіпті салдардың болуын
тілейді. Тұлғада тікелей қасақаналық ... ... ... ... болады. 1). Пайда болған
салдар оның әрекетінің түпкі мақсаты ... ... ... кек алу үшін кісі ... 2) ... ... салдар
тұлғаның басқа бір мақсатқа қол жеткізудегі белгілі бір сатысы
болып табылады. (мысалы мұрагерлік мүлікке ие болу үшін кісі
өлтіру. Жанама қасақаналық ... ... ... қауіпті
салдардың болуын тілемейді және бұл салдар оның әрекетінің
түпкі мақсатына қол жеткізуіндегі ... саты ... ... ... ... әрекет етуші
тұлға қоғамдық қауіпті салдардың болуының мүмкіндігін
болжайды оларға саналы түрде жол береді немесе оларға
немқұрайдылықпен қарайды. Қоғамға қауіпті салдарға ... ... жол ... біз оның осы ... ... оларды болдырмау үшін ешқандайшараларды жасамауынан
байқаймыз. Формалдық құрамды ... үшін ... ... ... ретінде бөлудің ешқандай маңызы жоқ
себебі қоғамдық қауіпті салдар олардың міндетті белгілерінің
қатарына кірмейді. ... ... ... ... ... ... ... әрекетті жасауымен ғана
сипатталады. Сондықтан біз тұлғаның іс-әрекетке деген
психикалық көзқкарасын ғана сөз ... Егер ... ... ... ... мүмкін болмайтын болса, онда формалдық
құрамды қылмыстар үшін тек тікелей қасақаналық ғана тән
болады. Қасақаналықты тікелей және ... ... ... ғана ... емес ... ... ... практикалық
маңызы бар. Мысалы кейбір қылмыстардың құрамы олардың
субъективтік жағының тек тікелей ... ... ... ... ... ... ... Осындай әрекеттерді жасау
барысында тұлғаның әрекеттерінде тікелей қасақаналықтың
болмауы өз кезегінде ... ... ... ... ... ... ... дайындалғаны және
қылмысқа оқталғаны үшін жауапкершілікті анықтау үшін
аса маңызды болып табылады. Себебі қылмысқа дайындалу немесе
оқталу тек тікелей қасақаналық барысында ғана ... ... ... ... ... қылып бөлумен қатар
қасақаналықтың басқа түрін ажыратып көрсетуге болады.
Интеллектуалдық немес еріктілік сәттерінің нақтылану
дәрежесіне байланысты қасақаналық анықталған және
анықталмаған болып бөлінеді. Өз ... ... жәй және ... ... бөлінеді. Жай анықталған
қасақаналық барысында тұлға оның іс-әрекетінен ... ... және оның ... анық біледі және тек солардың
болуын тілеуді. (Мысалы, ... ... ... ... анықталған қасақаналық барысында тұлға бірнеше
анықталмаған салдарды болжайды және олардың болуын тілейді
(мысалы пышақ жұмсай отырып субъект адамға өлім ... ауыр дене ... ... ... ... ... және
оның екеуіне де қол жеткізуге мүдделі)
Анықталмаған қасақаналық барысында тұлға келтірілетін залалды
сезінеді, және бірнеше қауіпті салдарының болатынын болжайды.
Бірақ ол салдар оның ... ... ... ... қандай салдарға қол жеткізгісі келетінін жеткілікті
дәрежеде айқындамаған. Мысалы адамның басына, денесіне
соққылар жасай отырып кінәлі, жәбірленушіге өлім келуі
немесе әртүрлі дәрежедегі дене ... ... ... ... ... ... ... зиян келетінін нақтыламайды.
Ол олардың қайсысына да қол жеткізуге мүдделі.
Қасақаналықты анықталған және анықталмаған етіп ... ... үшін ... бар. Жай ... ... егер ... ... салдар оған
қатысты емес мән-жайларға байланыссыз болмай қалса жасалған
әрекет тек сол салдардың болуын тілеуге оқталу болып ... ... ... ... ... ... оған ауыр дене
жарақатын келтіру. Ондайда әрекет адам өлтіруге оқталу деп
саралануы ... ... ниет ... ... ... ... және кенеттен пайда
болған болып бөлінеді. Алдын-ала ойластырылған қасақаналық
оның пайда болу сәтімен жүзеге асырылуының арасында айта
қаларлықтай уақыт болуымен ерекшеленеді. Осы уақыт
аралығында ... адам ... ... ... ... ойластырады, оның ізін жасыру шараларын
қарастырады. Кенеттен пайда болған қасақаналық ниет
атауынан байқалып тұрғандай қылмыс жасауға деген ниет ... ... ... ... ... пайда болған ниет кейде
қатты жан күйзелісінен туындаған жағдайда болса
жауапкершілікті жеңілдететін мән-жай ретінде
саналуы ... ... ... бойынша алдын-ала ойластырған
қасақаналық пиғыл, кенеттен пайда болған пиғылдан қауіптірек
болып саналады. Алайда, ... ... адам ... ... ... ... ... асыруы мүмкін.
Субъектінің әрекеттеріне қасақаналық бар немесе жоқ
екендігін шешу барысында және әрекетті саралау барысында
қатені құқықтық ... ... ... ... екі
түрі болады заң туралы қате және фактілік қате. Заң туралы
қате барысында тұлға өзінің әрекетінің қылмыс екендігін немесе
қылмыс болып табылмайтындығын бағалауда ... Бұл ... ... ... ... Егер ... ... әрекеті қылмыстық
жазалаушылыққа жатады деп есептесе, ал іс жүзінде ол әрекетке
қылмыстық заңмен тыйым салынбаса, онда ол ... ... ... ... ... ... санамаса, ал әрекетке қылмыстық жауаптылық
белгіленген болса, тұлға қылмыстық жауаптылыққа тартылады.
Адамның өзінің іс-әрекетін саралаудағы және ... ... түрі мен ... ... ... қылмыстық
жауапкершілікті шешуге ешқандай ықпал етпейді.
Фактілі қате дегеніміз ... ... ... ... ... ... теріс ұғынуы болып табылады.
Қылмыстық құқық теориясында және практикада фактілік
қателерді төмендегідей түрлерге бөледі: қылмыс объектісі
мен заты жөніндегі қате, жәбірленушінің жеке басы ... ... ... ... ... ... қате.
Объект бойынша қате кінәнің нысанын анықтауға ықпалы тигізбейді
тек оның ... ... ... ... қатаң қорғалатын объектіге қол сұқтым дап
ойлап қатаң емес түрде қорғалатын объектіге қол сұқса, ол
қатаң қорғалатын объектіге қол ... ... ... тиіс. Мысалы, тұлға әйелді өлтіру барысында оны
екі қабат деп ойласа алайда ол ондай болмай шықса онда ол
кінәліге алдын-ала ... екі ... ... ... үшін ... ... Керісінше тұлға әйелдің
екі қабат екенін алдын ала білмей, екі қабат әйелді өлтірсе ол
жәй кісі ... үшін ... ... ... жеке басына байланысты қате, әдетте егер
жәбірленушінің жеке белгілері қылмыс құрамының міндетті белгісі
болып табылмаса жауапкершілікке ықпал етпейді. Мысалы көршісін
өлтірмек болып ... ... ... Егер кінәлі судьяны
немесе тергеушіні өлтірмек болып алайда ... ... ... ол ... 340 бабы бойынша сот төрелігін
немесе алдын ала тергеуді ... ... ... өміріне қол
сұққаны үшін жауапкершілікке тартылуы тиіс. 96-баб. 6-15
жылға. 340 баб 10-15 жылға, өмір ... өмір бойы ... ... бойынша қателесу екі жақты мәніске ие болады. Егер тұлға
заттың сапалық мәнісіне байланысты ... ... ... ... ... ... ұры ... деп қателесіп, радиоқабылдағыш ұрлайды. Егер
тонаушылар ақша ұрламақ болып сейфті ашқанда онда ақша
жоқ болып шықса онда олардың әрекеті осы ... ... ... ... Қылмыс жасау құралы бойынша
қателесу, тұлға, белгілі бір себептермен, қол сұғылған
объектіге залал ... ... ... ... кезде
орын лауы мүмкін. Мысалы тұлға бос оқпен оқталған мылтықпен
адам атпақ болады. Бұл жағдайда ол адам өлтіруге оқталғаны
үшін жауапқа тартылуы тиіс.
Егер ... ... ... қылмыстық заңмен қоргайтын
объектіге залал келтіру мақсатын да оған жарамйтын құралдарды
пайдаланса (дуа салу, қарғыс ... т.б.) ол тек ... ... ... және ... жауапкершілікке тартуға
жатпайды. Себепті байланыс бойынша қате, тұлғаның
жасалған іс-әрекет пен салдардың арасындағы себепті
байланысқа қатысты жаңылысу болып табылады. Егер ... ... ... ... туындайтынын анық білетін
болса онда оның себепті байланыстың дамуы бойынша қатесі
жауапкершілікті анықтау үшін ... ... ... жәбірленушіні жүрегіне пышақ ұру арқылы өлтірмек
болды ал ол күре ... қан кету ... ... болды,
ондай жағдай әрекетті саралу үшін ешқандай маңызға ие
болмайды. Егер субъект өзінің әрекеті қандай салаларға
әкелуі мүмкін екендігін білмесе, онда ... ... ... табылмайды. Егер тұлға қылмысты ауырлататын
мән-жайларсыз жасадым деп есептесе ол саралау белгілері
бойынша қателесу ... ... Бұл ... екі ... алуы ... Бірінші жағдай субъект өзі қылмыс жасаған
жағдайдың ауырлататын мән-жай екенін білмейді. Мысалы
ұйымдасқан топ болып ұрлық жасау 175 ... ... ... ... ол ауыр ... ... ... білмеуі мүмкін.Бұл жағдайда қателесу назарға алынбайды
және заңды қателесу бойынша ереже қолданылады. Екінші жағдайда
субъект өзінің нақты әрекетінің ауырлататын жағдайда
жасалғандығын ... ... ... ... ... немесе алдын ала сөз байласқан топқа өзгенің
мүлкін ұрлауға көмектесіп отырғанын білмеуі мүмкін, сондықтан
жай ұрлыққа ... үшін ... ... ... ... ... түріне заңи баға бергенде тұлға
жауапкершілікке тек оның кінәсі болғанда ғана тартылуы
тиіс деген ... ... ... алынуы керек.
1.2 Қылмыстың субъективтік жағы ол тұлғаның ... ... оның ... ... ... жағы ... мазмұнын құрап оған
жәбірленушілер куәлар, және басқа да тұлғалар жатса,
онда субъективтік жағына ... ... және ... ... Келесі ұғымдарының көмегімен көруге болады.
Олар кінә, себептік ... және ... ... ... ... қарайтын болсақ, олар үшеуі де бір – бірімен байланысты.
Ал енді үшеуін де ... ... ең ... ... ол ... күйдің қоғамға қауіпті
әрекетіне деген байланысы. Кінә бұл өзі қылмыстың
міндетті белгісі болып табылады. Бірақ кінә қылмыстың ... ... не ... ... ... ... на ... немесе бұл сұраққа себептік байланыс және мақсат жауап
береді. Осы екеуі міндетті белгілері болмағанымен қосымша
болып келеді. Қылмыс ішіндегі маңызды орынды эмоция ... ... ... қылмысы үшін оның уайымынан білінеді.
Тағы да бір ... есте ... қалу ... ол ... қойған қылмысқа қатынасы, оның ішінде (рақаттану,
өкіну, немесе жазадан қорқуы) осылар психикалық әрекеттердің
элементтері болып табылмайды.
Қылмыстың ... жағы ол ... ... ... ... ... төніп ол жерде кінәнің белгісі
анықталмаса ол қылымыс болып іс әрекетті жазаға ... ... ... ... ... ... құқық ғылымын алатын болсақ мұнда былай делінген
Егер тұлға өз ... іс ... ... ... оның өз ... оны заңға қойшы екенін ұғынса онда тұлға өз істеген іс
әрекетіне толық жауап береді.
Сонымен айтатын болсақ өз ... ... ... беретін
тұлғаны айыпкер деп танимыз. Тұлғаны кінәлі деп табудың
алдында, біз оның әрекетін қасақана, не абайсыздан екенін
ескеруіміз керек. Яғни, бұл іс әрекет сот ... ... ... бірі ... ... Біз егер ... қоғамға
қауіпті деп санайтын болсақ онда, осы қылмысты ... ... және ... ... ... ... керек.
Кінәнің өзі әлеуметтік жағдаймен тығыз байланысты. Өйткені осы
іс-әрекеті жасаған тұлға әлеуметтік жағдайға байланысты
жасайды деп ойлаймын. Егер мемлекеттің ... ... ... ... ... онда ... ... бермес еді. Ал енді кінәнің өзінің
элементі бар. Ол ... ... сана ... мен ... ... ... ... күйінде болып осы кінә құрамын
құрайды. Бір-бірімен тығыз байланыста болы тұрып ойлау қабілеті
және еркінің түрлері бір–біріне кері ... ... ... ... де ... ... ... сақтайды. Сонымен
байланысты ойлау қабілетінің құрамында еріктің түрі
болады. Сана ... ... Ол ... ... ... іс әрекетін белгілі бір объектіге іс-әрекетін
біле тұра жасайды. Қосымша объективтік белгілеріне (орны,
уақыты, жағдайы) жатады. Сонымен қатар осы қабілетке
алдын ала ... ... ол осы ... ... ... ала ... Еріктің
өзін алатын болсақ ол да осы кінәнің құрылымына үлкен әсер
етеді. Сонымен егер субъект еркін алатын болсақ, онда ... де ... бір ... ... ... ... Яғни ... өз еркімен қасақаналық түрде біле тұра
жасауы мүмкін. Немесе ... ... ... қояды. Оған себеп тұлға өз сана сезімін істеткісі
келмей, яғни қоғамға қауіпін тигізетінін білмей жасауы.
Оған мысал келтіретін ... ... бұл ... ... ... ... ... жасырынды түрде алып отыр. Яғни
қоғамға қауіпті, екенін біліп, заңға қайшы екенін біліп
ол ... да өз ... ... ... жасап жатыр. Менің
өзімнің көзқарасымды айтатын болсам, онда мен осы 19 ғ. ... ... ... ... ... ... ... яғни сана сезімнің ерікпен бірге байланысын кінә
құрылысын құрады дегендеріне. Алайда егер адамның сана сезімі
өз ісін атқармай немесе еркі баяу ... ... онда ... ... ... Кінә ... ... ол – қылмыстық
заңмен бекітілген сана-сезіммен еріктің қосылуы арқылы ... ... ... ... ... ... кінәнің
екі формасы көрсетілген. Қасақана және абайсыздан деп.
Бұл екі ұғым да өз алдына бөлінеді. Қасақанаға тікелей және
жанама ... Онда ... ... ... ... жатады. Жалпы қасақана жайлы айтатын болсақ онда,
бұл жерде бағана айтып өткеніміздей. Белгілі іс-әрекет заңға
қайшы, қоғамға қауіпті екенін ұғына жасалады. Осы ... ... ... ... ... тонау, зарлау,
парақорлық, жалған мәлімет беру. Осылардың әр қайсысын алып
қарайтын ... ... ... бір ... ... енді абайсыз іс-әрекеттерге тоқталсақ, онда бұл жерде
немқұрайдылық, менмендік түрлерін дұрыс тапқан. Өйткені,
мысал келтіретін ... ... келе ... Б. ... ... мамандық күшіне сеніп одан кейін шамадан
тыс үлкен жылдамдық алып апатқа ұшырауы.
Бұл жерде белгіі азаматтың ... ... ... ... көзі жетіп тұрып өз мамандығына сенгенін көріп
тұрамыз.
Кінәнің ... ... ... ... ... ... ол объективтік шегі туралы. Яғни қылмыстық
мінез-құлық қылмыстық емес ... ... ... ... осы кінә ... ... маңызы болып табылады.
Сондықтан әрбір қайталанған іс-әрекет бойынша сол жаза
немесе оның ... ... ... ... жауаптылыққа тартылады. Қылмыстың өзі
белгілі бір қағидалар бойынша ең жоғарғы ... ... егер ол ... қасақаналық түрде болса бұл жерде анық
көруге болады, оның қауіпті құқықтарына және байлықтарына әсер
етеді. Кінәлінің қоғамға ... ... ... ... кодексте білгіленген жазалар, оның ішінде ауыр
және де ерекше ауыр түрлері тек қасақана болған жағдайда
тағайындалады. Келтірген ... өтеу үшін ... ... ... ... ... ... қылмыс
жасаған тұлғалар қатаң немесе жалпы режимдік колонияларға
жіберіледі.
Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексінде белгіленген
тұлғаның түріне назар аудары ... ... ... деп атайды. Рецидив деп белгіленген
қасақаналық жолмен жаалған қылмысты осыдан бұрын
тұлғаның ... ... Осы ... ... Егер оны
бұрынғы жасаған қасақаналық қылмыс үшін тағы сотталса
қасақаналық бабымен, немесе алдындағы ауыр қылмыс
үшін сотталып тағы да ауыр ... ... ... ... ... Егер тұлға қылмысты
абайсыз күйінде жасаса, онда ол ескерту мерзімінен бұрын
босатылады. ... ... өз ... ... ... осылай жіберілуі мүмкін.
2. Қасақана және оның түрлері.
Қасақана бұл - ... және ... ... ... бірі болып келеді. Әр он қылмыстың
ішіндегі тоғызы осы қасақаналық жолымен ... ... ... және ... ... қасақана екі түрде
бөлінеді тікелей және жанама. Заңгерлер үшін қасақана түрін
дұрыс табу маңызды болып саналады. Сол ... ... 1992 ж. ... ... ... ҚР ... Сот Пленумының қаулысында, мынадай нәрселерді
анық айтып кеткен болатын. Сот тұлғаға жазасын белгілеу алдын
қасақана түрлерін, себеп және мақсатын міндетті түрде анықтау
керек ... ... ол ... бір ... ... қауіпті
сезініп, немесе біліп және оны тілеп жасалатын іс-әрекет
немесе әрекетсіздік.
Мысал ретінде алатын болсақ, онда тонау ҚР-ң Қылмыстық
(құқығына ... ... ... ... ... жерде тұлғаның адам құқығына қарсы іс-әрекеті, оның
қоғамға төндіріп түрған қауіпі. Яғни қасақаналық түрде
тілеуі ... анық ... Сана – ... ... немесе осы әрекет салдарының түсуін болжауы,
ойлау қабілетінің элементі болып табылады. Ал егер ... ... ... ... онда ол ерік ... жерде осы екі элементтің байланыста тұрғанын көрсек болады.
Өйткені әдеттегідей тұлға сана арқылы өз әрекетін бір жаққа
бағыттаса, ал ... этап ... ерік осы ... ... ... әрі ... ... асырады.
Сананың қоғамға қауіпті әрекеті қоғамның мазмұнын білдіреді.
Келесі айта кететін болсақ белгілі пайда түсіру немесе өз
қамын ойлап тұлғаның объектіге деген ... ... ... оның ... ... әрекетсіздігін көруге болады.
Және де қосымша белгілер мұндай жағдайда өзінің үлкен үлесін не
пайдасын тигізеді. Олар: уақыты, ... ... ... ... ... ... ... әрекетін тигізетіні
туралы, істің әрқайсысына әлеуметтік дәлелдеулер керек емес.
Өйткені әрекетті жасаған тұлға өзінің ішкі сезінуі пайда
болады.
Бірақ онымен әрекеттің жасалғанына байланысты ... ... Сана ... ... ... ... ... салынған іс-әрекеттерге
қарама–қарсы қоюға болмайды.
Көптеген тұлғалар қасақаналық қылмыс жасаған кезде өзінің
іс-әрекетін құқыққа қайшы екенін түсінеді.
Қылмыстық құқық ғылымы заң шығарушы ... ... ... ... ... кірмейтіндегі туралы
түсіндіреді.
Қасақаналық қылмыстар мына жағдайларда танылады, егер ол
қылмыстық заңмен тыйым салынса және де осы әрекетті
жасаған тұлға ... ... ... ... ... Егер де тұлға өзінің іс-әрекет немесе әрекетсіздігіне
қылмыстық заңда тыйым салынғандығын және де оның соңында қатаң
жаза ... ... ... онда бұл іс-әрекет немесе
әрекетсіздік қылмыстың абайсыздан жасалған түрінің бірі болып
есептеледі.
Ойлау қабілетінің элементі кінә ... ол тек қана ... ... ... ғана емес ... ... көрсетеді.
Қасақана құрамы белгілерінің бірі ол болжау. Болжау ол адамның
сана сезімінде, яғни болашақтағы болатын немесе болайын деп
жатқан оқиғаны ... ... ... ... ... ... ... түсетінін ойлау қабілеті арқылы
алдын ала біледі. Қасақананың тікелей түріне мынадай
жағдайларды ... ... ... ... ... ... тигізеді.
Екіншіден, әлеуметтік жағдайына байланысты, яғни
қоғамға тиетін қауіпті немесе зияны болып табылады.
Үшіншіден іс-әрекет немесе ... ... ... ... К ... ... ... қасақана түрін жасады деп
айтуға негіздер жеткіліксіз, себебі қарудың ол үшін
күтпеген жағдайға К атты азамат қоғамға түсетін қауіпті
салдарын алдын ала білуі тиіс еді. ... ... ең ... ... ... ... қарауы болып табылады.
ҚР Қылмыстық кодексі бойынша К азаматтың істеген әрекеті
абайсыздан ... ... ... ... ... қасақаналық сипаты бойынша әр тұлға қоғамға салдарын
келтірместен бұрын ол тұлға ойлау қабілеті арқылы сол
іс-әрекеттен түсетін зардапты ... ала ... ... ... ... жасайды. Мысалы: қылмыскер жүріп бара
жатқан поездан жәбірленушіні итеріп жіберген кезде ол белгілі
тұлғаның өлетінін, қоғамға ауыр ... ... ... қабілеті арқылы сезініп, бірақ соған қарсы әрекет
жасайды. «Екіншісі қасақаналық іс-әрекеттің негізі
элементі ... сол ... еркі ... ... – ол белгілі бір тұлғаның алдына қойған мақсатына жету
үшін және нәтиже шығаруға бағытталғандығы. Ол әр түрлі
психологиялық ... ... ... бұл ... ішкі эмоционалды сезімі, еркі арқылы
психологиялық қажеттіліктерін қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... ... элементі (болып) оның еркі болып
табылады.
Оның мақсаты алдына тұрған белгілі нәтижеге жету болып
табылады. Заңдылықта қасақана қылмыстық тікелей ... ... ... Сол себептен адам еркі қоғамға
қауіпті салдармен байланысты.
Еліміздің заңды органдарына белгілі, яғни қылмыстың соңы ... алып ... ... ... ... ерік ең ... ... бірі болып
табылады. Мысалы айтатын болсақ субъектінің өз еркі арқылы
басқа тұлғаға жала жабу арқылы оны ұятты жағдайға алып келуі.
Ал, бұзақылық ... ... ... ... оның ... деп, қоғамды сыйламаушылық болып келсе, екінші жағына
қоғамға түсіріп тұрған қаупі. Осыдан біздің бір нәрсе
түсінуімізге болады, яғни ... ... еркі ... оның ... ... ... ... Бұл қылмыстың әрекеті
міндетті түрде қоғамға қауіп алып келеді. Қасақананың тағы да
бір элементтерінің бірі болып қасақананың ... түрі ... ... ... ... ... ... бұл
қылмысты біле тұра оның қоғамға қауіпті екенін сонда да
жасаған іс-әрекеті немесе әрекетсіздігі немесе оның алдын
ала болжауы ... ... ... туралы, бірақ оны
тілегі сонда да сана сезім арқылы бұл ... ... ... ... қасақананың қоғамға қауіп
тигізген негізде оның қасақананың тікелей түрінен
ешқандай айырмашылығы болмайды.
Бірақ олардың қылмыстың ... ала ... ... ... келеді.
Тұлғаның қылмыс жасауына байланысты оның бет бұруы бұдан оның
еркі, зардап алып келмейді деп сенуге өте қиын, біз ... сот ... бір ісін алып ... ... бір
қылмыскердің ісі бір тұлғаны өлтіргісі келіп және де соны
тілейді. Сот осыдан шешім шығарып, оның өміріне ... ... ... тікелей қасақананың бірнеше түрін тапты.
Қасақананың жанама түріне қарама-қарсы болып болжау
табылады.
Өйткені ол қоғамға қауіпті әрекеттің келетінін алдын ала
көреді. Сондықтан ... ... ... ... зардаптың
түсетіндігін алдын ала болжайды.
Жанама қасақана және де қасақананың өзі кейбір жағдайда үзіліп
қалады. Оған себеп: егер субъект өзінің зардаптарын жан–жаққа
таратпай ... ... ... ... сот органдарының тәжірбиесіне сенетін болсақ олардың
айтуы қауіп төнудің көбісі осы ... ... түрі ... ... ... а) ... элементі ол қоғамға қауіпті
зардапты алдын ала болжап біледі. Жанама қылмыстың б) ... ол ... ... сана ... қоғамға
зардабын тигізетіндігін болжай отырып ол туралы
қиналмайды.
Егер тікелей қасақана мен ... ... ... салыстыратын
болсақ, онда жанама қасақанада қылмыскердің өнімді әрекеті
немесе оның белгілі мақсатқа бағытталып, шектен шығып
кететіндігін көруге болады. Кінәлі қоғамға қауіпті зардап
тигіземін деп ... оның ... ... ... ... еркі ... анық осы қылмысты жасамайды деп үміт етуге болмайды,
өйткені бұл жерде тұлға қоғамға зардап түсірмеуге тырысады.
Егер біз қылмыстың жанама ... ... ... ... қоғамға қауіпті зардапты түсіргісі келмейтіндігі
немесе келмейді деп айтатын болсақ, біз әрине қателесеміз.
Өйткені қасақана деген ұғым болғандықтан ол міндетті ... өз ... ... Ал егер ... ... ... ... онда ол жерде адамның сезімінде оның ұйымын
көруге болады.
Еріктің мазмұны ... ... оны ... ... әкеліп
соғады. Яғни осы арқылы бір қылмысты жасағысы келіп тұрады,
яғни өзін-өзі итермелейді.
Міне көріп отырғанымыздай адамның ішкі сезімі өз істеген
әрекетін дұрыс деп ... өз ... ... да бір қуатын
беріп одан адам еркі одан да гөрі көбейе береді. Жанама
қасақана заңдылықта және ... ... ... жиі кездеседі.
Ойлау қабілетінің элементі осы екі қасақана түрінің өз санасы
арқылы қоғамға қауіпті немесе зардап түсіретін болжайды. Осы
екі екеуіне ... ... ... ... ... ... ... түрлері туралы сезімді жүргізгендіктен
олардың әр қайсысының өзіне байланысты тәсілдері болады. ... ... ... түрі – ... ... ... одан ... тарта алмайтындығын көретін
болсақ, онда қасақананың жалпы түрінде ол нақты қоғамға
қауіпті зардаптың ... көре ... ... ... ... ... ол ... еркі болып
табылады. Яғни тікелей қасақаналықта тек еркін
білдіретін болса, жанама қасақананың түрінде – ... осы ... ... болып келеді. М деген азамат
басқа біреудің өмірін кескен үшін сотталған еді.
Жәбірлеуші І азаматта ... ... ... ұрлап
бара қой деп талап еткен еді. Осындай айтқан азаматшаның
сөзіне кек ... ... М ... ... ... ... І
азаматшаның мойнына пышақ ұрды, екінші рет ұрғысы келіп,
бірақ жәбірлеушінің қарсылық көрсеткенінің арқасында ол
қатты тимеді. Келесі ... ... деп ... ... ... ажыратып алды.
М деген азаматтың іс-әрекетін Жоғарғы соттың пленумы жіктей
келе оның іс-әрекетін қасақананың жанама түрімен ... М ... ... ... ... ол ... түрде
қоғамдық зардаптарды тілей отырып, азаматшаның негізгі
дене бөліктеріне пышақ ұрады. Бұл жерде М ... ... ... ... ... қана ... сонымен қатар
осы зардаптардың түсуін тіледі.
Тікелей қасақаналықпен жасалған қылмыстарда тұлғаның санасы мен
еркі қоғамға қауіпті іс-әрекеті және қоғамға ... ... ... Сондықтан бұл қылмыстың қоғамға
қауіптілігі жанама қасақаналықпен жасалған қылмыстардан
жоғарғы болады
Қасақаналық қылмыстардың тікелей және жанамалық болып
бөлінуінің нәтижесі психологиялық мазмұны ... де ... ... ... бір шама мағынасы бар.
Қасақаналық қылмыстың бұл екі түрін қолданатын себебі, өйткені
олар қылмыстық ... ... және ... өз ... ... осы ... ... оқталуы және де
қатысуы. Қ.Р. заң шығарушы органдары қасақананың тікелей
түрін қолдана отырып, ... ... ... ... кінә дәрежесін, және де оған тағылатын жаза
дәрежесін анықтауға біршама жағдай жасайды. Қасақананың
классификациялық ... а) ... ала ... бұл ... қылмыстық қасақаналық түрінің
мінезделуі бойынша осы қылмыстық пайда болуына дейін,
алдын ала ойлану және уақытының өтуі керек. Көп жағдайларда
бұл ... ... ... ... ... шығаруға
бағытталады, яғни тұлға қоғамға түсетін зардаптың
қанша мөлшерде екенін біліп отырады және де осы зардапты
шегетін тұлғаның дәрежесі жоғары ... ... ... ауыр ... тағайындайды. Бұл жерде қылмыстық
кездейсоқ немесе абйсыздан жасалатын ұғымдар кездеспейді.
Егер тұлға өзінің ішкі сезімінің күйзелісіне деген
қорқушылық пайда болатын болса және ... ... ... ... ... болатын болса, оның
қоғамға деген қаупі аз болады.
Б) Күтпеген жерден пайда болуы бұл қылмыста қоғамдық қауіпті
іс-әрекеттің болуы бір мезеттен немесе біршама ... ... ... ... Оның екі түрі ... 1. Жай;
2. Эффектілі.
1. Жай – бұл қылмыстың пайда болуы, ол адамның психикалық
жағдайы жақсы күйінде тұрып оның ... дәл ... ... ... ... өткеннен кейін жасайды.
2. Аффектілік – бұл қылмыстың жасалу жағдайы адамның психикалақ
жағдайына байланысты. Мысалы: Е ... ... В ... ... тигізіп, кемсітіп, балағаттаған, сол себептен Е деген
азамат В деген азаматқа қолында тұрған еңбек құралымен
(күрекпен) ... рет дене ... ... Осы ... В
деген азамат сол жерде қаза тапты. Сот сараптау нәтижесінде, Е
деген азаматтың әрекетін аффект ... ... деп ... ... - ол ... ... ... жасалған қоғамға қауіпті
іс -әрекеттің салдарын нәтижесін зардабын біліп отырып жасауы.
Мысалы: Қыс уақытында мас адамды далаға тастап кетуі.
Белгілі емес – бұл ... ... ... ... ... ... бірақ жалпы сипаттайды. Мысалы: тұлға
адамның басынан, ішінен, немесе бүйрегінен аяқпен тепкен
кезінде. Ол адамға зиянын тигізіп тұрғанын біліп, бірақ
осы зардаптың қандай ... зиян ... ... ... және мақсат.
Қандайда бір іс - әрекеттерді дұрыс талдау үшін біз, қылмыстың
мақсаты және себебінсіз талдай ... ... ... ... осы ... ... ... құрал ретінде пайдалану тегін емес. Себеп – бұл
ішкі қажеттіліктермен қызығушылықтарға байланысты тұлғаның
ішкі сезіміне бағына отырып өз шешімімен ... ... ... – ол ... ... ... белгілі нәтижеге жету үшін
бағытталып қылмыс жасауы. Осы екі түсінік психологиялық
тұрғыда бір–бірімен өте тығыз байланысты
Сонымен мақсат қылмыстық себеппен байланыса келе ... және ... ... алып ... Мақсат
пен себеп ол тек қана қылмыстардың қасақана жасалған түрінде
ғана болады. Егерде ... ... ... ... ... бұл ... ... пен мақсат болмайды. Содықтан заң
шығарушы органдар себеп пен мақсаттың қылмыстың абйсыздан
жасалған түріне кіргізбейді. Қылмыстық кодексте себеп пен
мақсат тек қана ... ... ғана ... ...... бөтеннің мүлкін заңсыз иелену, мақсаты
қылмыстарды жасыру т.б.
Себептің нақты мазмұны заң шығарушы органдарымен нақты
дәлелденіп талқыланған. ... ... ... үшін ... пен ... ... керек.
Бұл сұрақтар теориялық әдебиеттерде көбінесе қаралады. Кейбір
ғылым саласында себеп пен ... ... ... ... ... кек алу, қызғанушылық т.б. Д деген азамат
Ғ деген азаматты боқтап, оның ар намысына нұсқан келтіргені
үшін. Ғ ... ... Д ... ... ұрып қалуы. Бұл
жерде тұлғаның әрекетін қарайтын болсақ кек алу болып
табылады.
Келесі М азамат өзінің Р азаматтың әлеуметтік жағдайын
салыстыра отырып, қызғануы, көре ... Яғни ... ... әрекетінен оның нақты көреалмаушылығы,
қызғанушылығы көрінеді. Яғни осы кек алу және қызғанушылық
салалары ... ... ... ... ... пен ... екі түрге бөлуге
болады: Біріншісі өзгермейтін, Екіншісі өзгеру ... ... екі топ ... ... ... және ... ... Өзгермейтін түрінде мынадай қылмыстарды
жатқыза аламыз: ұсақ бұзақылықтар, қанды кек, лауазымды
қызметі үшін. Ал өзгермейтін мазмұнынан алып тасталынған
қылмыстарға мемлекет алдындағы ... ... ... Яғни ол екі
мемлекеттің бірін-бірі түсінбеуі. Ол әдеттегідей үлкен
қоғамдық зардаптарға алып келеді. Бұл жерде міндетті түрде
немесе нақты түрде ... ... ... яғни ... ... және мақсат екі топтық
байланыстан басқа бірнеше осы себеп пен мақсатқа әсерін
тигізетін элементтерін тапқан болатын. Яғни бұл
элементтерді тапқанымен олар бәрі бір ... ... ... ... ... осы
себеппен мақсат психологиялық жағынан және қылмыстық
жағынан алып қарайтын болсақ, олардың біреуі де ... ... ... ... ... ... ... келіп, қылмыстық
құқықта осы себеп және мақсат арасындағы айырмашылықтарын
айтады.
Егер заңгер нақты бір қылмыстың ... ... ... себеп пен мақсат міндетті белгілері болып табылады.
Сондықтан себеп қасақаналық түрде ... ... онда ... ... билікке немесе қызметтік
өқілеттігіне деген әрекеті болып табылады. Сол
сияқты тапқан табысы өз алдына мақсат қойып субъективті
жағының - салық қызметіне ... ... және ... ... ... да айтатын болсақ себеп пен мақсат құрамын өзгертеді, яғни
осылардың арқасында немесе осы белгілерінің арқасында қылмыстың
ерекше ауыр ... ... ... Бірақ Заңгер осы белгілерді
анықтап немесе белгілемегенімен олар құрылымы өзгеріп
жауапкершіліктің қатаң түрі пайда болады. Мысалы:
адамды ұрлау. Бұл ... ... бұл ... ... көру
үшін жасайды. Бұл жерде қоғамға қауіп төндіріп, оның
құрылымын көрсетеді. Сол сияқты жалған хабар беру,
егер ... да ... ... табу деген сияқты түсінік
болса бұл да құрлымын өзгертеді. Келесі себеп пен мақсаттың
құрылысы өзгермей заңгердің шешімі бойынша ол жазаның женіл
немесе ауыр ... ... ... себебі және мақсаты
кейбір жағдайда немесе жағдайға байланысты жеңіл болып
келеді. Осы ... ... оған ... ... түрін
немесе ҚР Қылмыстық құқықтың жалпы бөлімімен белгіленген
санкциясын тағайындауға болады. Немесе оның әрекетіне
байланысты осы ... ... ... ... ... бұл ... еңбегім осы қылмыстық құқығы пәнінің
«Қасақаналықтың түсінігі мағынасы және оның түрлері.»
болып табылғандықтан. Ең бірінші мен оның субъективтік жағын
қарастырып кеттім. Яғни оның ... ең ... үш түрі ... мақсат деген сияқты. Олардың әрқайсысы қылмыс құрамының
белгілерін құрайды. Сонымен ... ... ... ... ... немесе осы белгілердің қатысуымен
шешіледі. Тұлғаның өзін алатын болсақ, ол ... ... ... ... ... барлығы оның әрекет
жасаған кезінде, оның арасында міндетті түрде себеп немесе
мақсат ... Ол ... ... бір себеппен немесе мақсат
қойып өз алдына өз істерін жүзеге асырады. Қазіргі уақытта
әлеуметтік жағдайға ... ... ... ... ... ... кінә деген белгі де пайда болған. Осы
әлеуметтік жағдайына байланысты ол қылмысқа барады.
Сосын мен қасақаналық ... ... екі ... ... Олар ... және еректілік кезеңнен
құралады. Өзінің әрекетінің немесе әрекетсіздігінің қоғамға
қауіпті мәнін сезіну және сана-сезім арқылы өтетін оның
қоғамға зиянды зардабын болжау қасақаналықтың
интеллектуалдық кезеңін ... ... ... ... оның ... саналы түрде жол беру еріктілік
кезеңі деп аталады.
Сонымен қорыта келіп өз ойымды айтатын болсам онда мен осы
қылмыстың үш белгісіз қылмыстың болмайтыны ... ... ... сөзіне қосыламын!

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыс және қылмыстық құқық жайлы93 бет
Қылмыстың объевтивтік жағының түсінігі мен маңызы10 бет
Қылмыстың объективтік жағы27 бет
Қылмыстың обьективтік жағының түсінігі мен маңызы16 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
Адам өліміне әкеп соғатын жеке тұлғаға қарсы қылмыстың сипаттамасы53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь