Халықтық тәрбие әлеуметтік-педагогикалық құбылыc
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
1 Халықтық тәрбие әлеуметтік.педагогикалық
құбылыс ретінде
2 Отбасылық тәрбиедегі этникалық мәдениет құндылықтарға тәрбиелеу.
құбылыс ретінде
2 Отбасылық тәрбиедегі этникалық мәдениет құндылықтарға тәрбиелеу.
Халықтық тәрбие тарихи даму процесіндегі тірі дене болып табылады. Табиғатқа сөйкестілік, табиғи салдарлар қағидасы өте карапайым түрде болса да, олардың педагогика ғылымыңда негізделуінен көп бұрын халықгың ауызша шығармашылығында көрініс тапты. Тарихтың тәрбиелік мөнін есте ұстай отыра ел қорғаған, халық тыныштығы үшін күрескен көсемдер мен осы тарихи оқиғаларга арналған ауызша халықтық шығармашылықтың өзі -халықтың азаттық қозғалысы тарихын өзіндік және қарапайым да асқақ түрде бейнелеп және келешек ұрпақтың, патриоттық және рухани-адамгершіліктік трғыда қалыптасуына ықпал жасайтынын ұмытпау керек.
Халықтық педагогиканың әлеуметтік бағыттылығы, әсіресе көне жазба ескерткіштердегі мақалдар мен мәтелдер, ертегілер мен жырлар, бата, тілек секілді тәрбие құралдарында толығырақ бейнеленген. Олардың шығу тегі мен тарихи дамуын есепке альш сипаттау, тарихи-генетикалық түрғыдан қарастыру халық педагогикасын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді жөне оның демократиялық сипатына назар аудартады. Әрине, этнопедагогика тарихында ертедегі қазақстандықгардың еңбекке тәрбиелеу дәстүрлері мен кәсіпке үйретушілік жүйесі, әртүрлі қозғалмалы ойындары мен жарыстары, саналуан өдет-ғұрыптар мен өмір салттары терең із қалдырды. Халықта эстетикалық төрбие берудің өзіндік үлгісі болды.
Халықтық педагогиканың әлеуметтік бағыттылығы, әсіресе көне жазба ескерткіштердегі мақалдар мен мәтелдер, ертегілер мен жырлар, бата, тілек секілді тәрбие құралдарында толығырақ бейнеленген. Олардың шығу тегі мен тарихи дамуын есепке альш сипаттау, тарихи-генетикалық түрғыдан қарастыру халық педагогикасын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді жөне оның демократиялық сипатына назар аудартады. Әрине, этнопедагогика тарихында ертедегі қазақстандықгардың еңбекке тәрбиелеу дәстүрлері мен кәсіпке үйретушілік жүйесі, әртүрлі қозғалмалы ойындары мен жарыстары, саналуан өдет-ғұрыптар мен өмір салттары терең із қалдырды. Халықта эстетикалық төрбие берудің өзіндік үлгісі болды.
Халықтық тәрбие әлеуметтік-педагогикалық
құбылыс ретінде
Халықтық тәрбие тарихи даму процесіндегі тірі дене болып табылады.
Табиғатқа сөйкестілік, табиғи салдарлар қағидасы өте карапайым түрде болса
да, олардың педагогика ғылымыңда негізделуінен көп бұрын халықгың ауызша
шығармашылығында көрініс тапты. Тарихтың тәрбиелік мөнін есте ұстай отыра
ел қорғаған, халық тыныштығы үшін күрескен көсемдер мен осы тарихи
оқиғаларга арналған ауызша халықтық шығармашылықтың өзі -халықтың азаттық
қозғалысы тарихын өзіндік және қарапайым да асқақ түрде бейнелеп және
келешек ұрпақтың, патриоттық және рухани-адамгершіліктік трғыда
қалыптасуына ықпал жасайтынын ұмытпау керек.
Халықтық педагогиканың әлеуметтік бағыттылығы, әсіресе көне жазба
ескерткіштердегі мақалдар мен мәтелдер, ертегілер мен жырлар, бата, тілек
секілді тәрбие құралдарында толығырақ бейнеленген. Олардың шығу тегі мен
тарихи дамуын есепке альш сипаттау, тарихи-генетикалық түрғыдан қарастыру
халық педагогикасын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді жөне оның
демократиялық сипатына назар аудартады. Әрине, этнопедагогика тарихында
ертедегі қазақстандықгардың еңбекке тәрбиелеу дәстүрлері мен кәсіпке
үйретушілік жүйесі, әртүрлі қозғалмалы ойындары мен жарыстары, саналуан
өдет-ғұрыптар мен өмір салттары терең із қалдырды. Халықта эстетикалық
төрбие берудің өзіндік үлгісі болды. Оның сипатты ерекшелігі еңбек
тәрбиесімен тығыз байланыстылығы.
Өткеннің көрнекті педагогтары халықтың педагогикалық көзкараста-рын
оқьш үйренуге көп көңіл бөлді. Төрбиенің халықгығы, табиғатпен
үйлесімділігі идеясын дамытты, халық педагогикасынан мысалдарды халық
даналығының бейнеленуі ретіңде пайдалаңцы. Ғалымдар, ақындар, өнер иелері,
философтар педагогикалық идеяларын талдау тәрбиенің гуманистік халықтық
идеялары олардың адам тәрбиесі жайлы трактаттарында кеңінен қолданылғанын
керсетеді. Абу Насыр Әл-Фарабидің "Музыканың үлкен кітабында" халықтық
музыкадан үлгілер үсынылса, Әбу Райхан Бируни өз шығармаларында түрлі
халықтардың дәстүрлері жайлы арнайы сөз қозғайды: Махмұд Қашгаридің "Түркі
тілдерінің сөздігі" (Диуани лұғат ат түрік) атты еңбегінде халықтық тәрбие
тәжірибесінен мысалдар мол, Жүсіп Баласағұнидың Құтты білім (Құдатғу
біліг) шығармашылығы толығымен халықтық поэтикалық шығармашылығымен
үндеседі.
Асан қайғы, Казтуған, Шалкиіз, Жиенбетті халыққа сүйіспенщілік, оның
тағдыры мен мәдениетіне жанашырлық қарым-қатынас байланыстырады. Қызмет
бағыттары бойынша олар бір-біріне өте ұқсас. Асан Кайғы өзін қазақ қоғамдық
емірінің қалың ортасына енгізген көптеген тарихи оқиғалардың куәгері болды.
Оның бүкіл өрекеті өз халқына оның жарқын болашаққа ұмтылысында көмектесу
тілегімен анықгалады. Дүниеге сеніммен қараушы көрнекті қайраткер айтқан:
"Ата жұрты бұқара өз қолында болмаса, қанша жақсы болса да, қайратты туған
ер ғаріп"- деген өнеге сөздердің қазір де тәрбиелік маңызы үлкен.
Мұнымен өте үқсас ойларды біз Казтуған шығармаларынан да табамыз.
Түлғаның рухани байлығындағы бастау ақын пікірінше - ол өз халқының рухани
қазынасы. Отанға, жерге нәзік сүйіспеншілігін ол былай деп білдіреді:
"Кіндігімді кескен жүрт,
Кір-қоңымды жуған жұрт,
Қарағайдан садақ тудырып,
Қорамсамды сары жүн оққа толтырып,
Жанға сақтау болған жұрт"
Халықтық ақындар мен жыраулар үшін жетекші қағида болып табылады. Олар
халық педагогикасын терең біледі жөне оны ардақ тұтады.
Ел бастау қиын емес,
қонатын жерден көл табылады,
Қол бастау қиын емес,
шабатын жерден ел табылады,
Шаршы топта сез бастаудан қиынды көргем жоқ" –
деп Бұқардың төрбиеленушінің санасына ықпалды әсері мол сөз өнеріне
ерекше мән беруі осыдан. Оның шығармаларында насихат, өсиет, ақыл айту,
тілек секілді халықтық тәрбиенің құралдары жиі кездеседі.
Педагогикалық мәдениет жөйін таддағанда қашанда нәрлі орта жайлы, оны
азықтандырған, оның пайда болуы, дамуы және гүлденуіне қолайлы жағдай
туғызған - халық жайлы есте ұстаған жөн. Кез келген мәдениет кайраткерінің
жеке шығармашылығы оған дейін халық жөне адамзат жеңіп алған жетістіктер
негізіңде дамиды. Ол өз халқының мәдениетін жетілдіруді бастаудан бұрын
өзінің көп ғасырлық тарихында халық туғызганды меңгеруі, сонымен қатар өзге
халықтар мен адамзат жасаған игіліктерді игеруі қажет. Тек халық пен
адамзат рухани қазынасы жиынтығы ғана мәдениет қайраткерінің
шығармашылығына нақты тұғырнамалық негіз бола алады. Кез келген педагогтың
данышпандығы мен ұлылығы халықтық педагогикалық мәдениетке жақындығымен,
оның рухани қазынасының тереңіне мейлінше бойлау қабілетімен елшенеді.
Шығармашылық қуатты халықтан оның өмірінен, халықтық шығармашылықтан
жөне онда көрініс берген педагогикалық тәжірибеден жинақтаған осындай
кернекті тұлғалардың бірі - Ш.Уәлиханов. Ол езінің педагогикалық қызметін
халық ауызша шығармашылығы туындыларын жинаудан бастады. Халықтық эпостық
поэма "Қозы Көрпеш жөне Баян Сұлу", қырғыз эпосы "Манас", халықтық өдет-
ғұрыптар, жастар мен балалар ортасы дәстүрлері, көне аңыз-әпсаналар және
т.б. - бәрі Ш.Уәлиханов мүрасыңца керініс тапты.
Халыққа білім беру үшін ең алдымен оның рухын түсіну керек. Өзінің
ағартушылық қызметіңце Ы.Алтынсарин осы ережені басшылыққа алды. Оның
бірқатар шығармалары халықтық салттардың жағымды және жағымсыз тұстарын
зерттеуге, олардың тәрбиелік мәнін айқындауға арналған. Кернекті ғалым,
ағартушы демократ отбасы және қоғамдық' тәрбиенің озық дәстүрлерін
ардақтап, сақтау жөне қажырлықпен дамытуға қызу үндейді. Халық педагогтары
- патриоттар өрекеттерінде ортақгық мол. Халықтың педагогикалық даналығы
Абайдың бүкіл қоғамдық қызметі мен идеялары аумағын қамтиды. Оның тәрбие
мақсаты мен бағыттары жайлы ойлары халықтық, талаптары халықтық, көптеген
шығармаларының мазмұны халықтық. Халық мақал-мәтелдерін ол өзіне тірек,
сипаттауды керек етпейтін қағида ретінде пайдаланады, олардан өз ойларына
дәлелдемелер табады.
Халықтық педагогиканы тәрбие жайлы ғылыми білімдермен кисындап
жинақтауға педагог ғалымдар бірдей келген жоқ: біреулері үшін халықтық
педагогика бастапқы ой болса, басқалары үшін алғашқы негіз адамзат
педагогикалық жетістіктерін меңгеру болды. Кейбіреулерде педагогика
ғылымына жуықтау процесі мерзімінен бұрын үзілсе, өзгелерінде халықтық
педагогика түрғысынан келу тоқталған болып шықты. Сонымен кімдер өзіне
халықтық пен ғылымилықты үйлестірсе, сол ғана ұлы педагог-демократтар болып
қалыптаса алды. Этнопедагогиканың қалыптасу процесінде халықтық
педагогиканың алдыңғы қатарлы өкілдері мен педагогика ғылымының аса
көрнекті кайраткерлерінің қимылы жолыққан түстар баршылық.
Көрнекті қазақ ғалымдары А.Байтұрсынов, М.Дулатов, М.Жұмабаев,
Ж.Аймауытов, Х.Досмұхамбетұлы халықтық педагогикалық тәжірибесін зерттей
білуге ерекше мән берді. Халықтық педагогика тәрбие жайлы ғылымды байытады,
белгілі бір жағдайларда оның негізі кызметін атқара алады деп санады.
Олардың айырмашылық өзгешеліктері халық өмірін, оның тілегімен қажеттілігін
жетік білуі; туған халықтың рухани қазыналарын жоғары бағалауы; туған тілде
оқыту мен тәрбиелеудің шешуші ролін мойындауы; тәрбие жөніндегі халықтық
дәстүрлер мен тәжірибені шығармашылықпен оқып үйренуі; халықтың ауызша
шығармашылығын білім беру мен тәрбие жүмысында кеңінен пайдалануды ұсынуы;
халық үлгісімен балалар үшін шығармалар туғызуы.
Осыған орай халық педагогикасының рухани өмірдегі құбылыс ретіндегі
орны мен ролін түсінуге; өзінің мазмүны, құрылымы, төрбиелік міндеттері,
құралдары жөне т.б. бойынша жағымды мәнін, құндылығын жоймаған тәрбие
тәжірибесін біршама дәлдікпен жіктеп көрсетудің жолдарын белгілеуге жәрдемі
бар бірқатар рухани мәдениет ескерткіштеріне толығырақ тоқталмай болмайтыны
анық.
Отбасылық тәрбиедегі этникалық ... жалғасы
құбылыс ретінде
Халықтық тәрбие тарихи даму процесіндегі тірі дене болып табылады.
Табиғатқа сөйкестілік, табиғи салдарлар қағидасы өте карапайым түрде болса
да, олардың педагогика ғылымыңда негізделуінен көп бұрын халықгың ауызша
шығармашылығында көрініс тапты. Тарихтың тәрбиелік мөнін есте ұстай отыра
ел қорғаған, халық тыныштығы үшін күрескен көсемдер мен осы тарихи
оқиғаларга арналған ауызша халықтық шығармашылықтың өзі -халықтың азаттық
қозғалысы тарихын өзіндік және қарапайым да асқақ түрде бейнелеп және
келешек ұрпақтың, патриоттық және рухани-адамгершіліктік трғыда
қалыптасуына ықпал жасайтынын ұмытпау керек.
Халықтық педагогиканың әлеуметтік бағыттылығы, әсіресе көне жазба
ескерткіштердегі мақалдар мен мәтелдер, ертегілер мен жырлар, бата, тілек
секілді тәрбие құралдарында толығырақ бейнеленген. Олардың шығу тегі мен
тарихи дамуын есепке альш сипаттау, тарихи-генетикалық түрғыдан қарастыру
халық педагогикасын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді жөне оның
демократиялық сипатына назар аудартады. Әрине, этнопедагогика тарихында
ертедегі қазақстандықгардың еңбекке тәрбиелеу дәстүрлері мен кәсіпке
үйретушілік жүйесі, әртүрлі қозғалмалы ойындары мен жарыстары, саналуан
өдет-ғұрыптар мен өмір салттары терең із қалдырды. Халықта эстетикалық
төрбие берудің өзіндік үлгісі болды. Оның сипатты ерекшелігі еңбек
тәрбиесімен тығыз байланыстылығы.
Өткеннің көрнекті педагогтары халықтың педагогикалық көзкараста-рын
оқьш үйренуге көп көңіл бөлді. Төрбиенің халықгығы, табиғатпен
үйлесімділігі идеясын дамытты, халық педагогикасынан мысалдарды халық
даналығының бейнеленуі ретіңде пайдалаңцы. Ғалымдар, ақындар, өнер иелері,
философтар педагогикалық идеяларын талдау тәрбиенің гуманистік халықтық
идеялары олардың адам тәрбиесі жайлы трактаттарында кеңінен қолданылғанын
керсетеді. Абу Насыр Әл-Фарабидің "Музыканың үлкен кітабында" халықтық
музыкадан үлгілер үсынылса, Әбу Райхан Бируни өз шығармаларында түрлі
халықтардың дәстүрлері жайлы арнайы сөз қозғайды: Махмұд Қашгаридің "Түркі
тілдерінің сөздігі" (Диуани лұғат ат түрік) атты еңбегінде халықтық тәрбие
тәжірибесінен мысалдар мол, Жүсіп Баласағұнидың Құтты білім (Құдатғу
біліг) шығармашылығы толығымен халықтық поэтикалық шығармашылығымен
үндеседі.
Асан қайғы, Казтуған, Шалкиіз, Жиенбетті халыққа сүйіспенщілік, оның
тағдыры мен мәдениетіне жанашырлық қарым-қатынас байланыстырады. Қызмет
бағыттары бойынша олар бір-біріне өте ұқсас. Асан Кайғы өзін қазақ қоғамдық
емірінің қалың ортасына енгізген көптеген тарихи оқиғалардың куәгері болды.
Оның бүкіл өрекеті өз халқына оның жарқын болашаққа ұмтылысында көмектесу
тілегімен анықгалады. Дүниеге сеніммен қараушы көрнекті қайраткер айтқан:
"Ата жұрты бұқара өз қолында болмаса, қанша жақсы болса да, қайратты туған
ер ғаріп"- деген өнеге сөздердің қазір де тәрбиелік маңызы үлкен.
Мұнымен өте үқсас ойларды біз Казтуған шығармаларынан да табамыз.
Түлғаның рухани байлығындағы бастау ақын пікірінше - ол өз халқының рухани
қазынасы. Отанға, жерге нәзік сүйіспеншілігін ол былай деп білдіреді:
"Кіндігімді кескен жүрт,
Кір-қоңымды жуған жұрт,
Қарағайдан садақ тудырып,
Қорамсамды сары жүн оққа толтырып,
Жанға сақтау болған жұрт"
Халықтық ақындар мен жыраулар үшін жетекші қағида болып табылады. Олар
халық педагогикасын терең біледі жөне оны ардақ тұтады.
Ел бастау қиын емес,
қонатын жерден көл табылады,
Қол бастау қиын емес,
шабатын жерден ел табылады,
Шаршы топта сез бастаудан қиынды көргем жоқ" –
деп Бұқардың төрбиеленушінің санасына ықпалды әсері мол сөз өнеріне
ерекше мән беруі осыдан. Оның шығармаларында насихат, өсиет, ақыл айту,
тілек секілді халықтық тәрбиенің құралдары жиі кездеседі.
Педагогикалық мәдениет жөйін таддағанда қашанда нәрлі орта жайлы, оны
азықтандырған, оның пайда болуы, дамуы және гүлденуіне қолайлы жағдай
туғызған - халық жайлы есте ұстаған жөн. Кез келген мәдениет кайраткерінің
жеке шығармашылығы оған дейін халық жөне адамзат жеңіп алған жетістіктер
негізіңде дамиды. Ол өз халқының мәдениетін жетілдіруді бастаудан бұрын
өзінің көп ғасырлық тарихында халық туғызганды меңгеруі, сонымен қатар өзге
халықтар мен адамзат жасаған игіліктерді игеруі қажет. Тек халық пен
адамзат рухани қазынасы жиынтығы ғана мәдениет қайраткерінің
шығармашылығына нақты тұғырнамалық негіз бола алады. Кез келген педагогтың
данышпандығы мен ұлылығы халықтық педагогикалық мәдениетке жақындығымен,
оның рухани қазынасының тереңіне мейлінше бойлау қабілетімен елшенеді.
Шығармашылық қуатты халықтан оның өмірінен, халықтық шығармашылықтан
жөне онда көрініс берген педагогикалық тәжірибеден жинақтаған осындай
кернекті тұлғалардың бірі - Ш.Уәлиханов. Ол езінің педагогикалық қызметін
халық ауызша шығармашылығы туындыларын жинаудан бастады. Халықтық эпостық
поэма "Қозы Көрпеш жөне Баян Сұлу", қырғыз эпосы "Манас", халықтық өдет-
ғұрыптар, жастар мен балалар ортасы дәстүрлері, көне аңыз-әпсаналар және
т.б. - бәрі Ш.Уәлиханов мүрасыңца керініс тапты.
Халыққа білім беру үшін ең алдымен оның рухын түсіну керек. Өзінің
ағартушылық қызметіңце Ы.Алтынсарин осы ережені басшылыққа алды. Оның
бірқатар шығармалары халықтық салттардың жағымды және жағымсыз тұстарын
зерттеуге, олардың тәрбиелік мәнін айқындауға арналған. Кернекті ғалым,
ағартушы демократ отбасы және қоғамдық' тәрбиенің озық дәстүрлерін
ардақтап, сақтау жөне қажырлықпен дамытуға қызу үндейді. Халық педагогтары
- патриоттар өрекеттерінде ортақгық мол. Халықтың педагогикалық даналығы
Абайдың бүкіл қоғамдық қызметі мен идеялары аумағын қамтиды. Оның тәрбие
мақсаты мен бағыттары жайлы ойлары халықтық, талаптары халықтық, көптеген
шығармаларының мазмұны халықтық. Халық мақал-мәтелдерін ол өзіне тірек,
сипаттауды керек етпейтін қағида ретінде пайдаланады, олардан өз ойларына
дәлелдемелер табады.
Халықтық педагогиканы тәрбие жайлы ғылыми білімдермен кисындап
жинақтауға педагог ғалымдар бірдей келген жоқ: біреулері үшін халықтық
педагогика бастапқы ой болса, басқалары үшін алғашқы негіз адамзат
педагогикалық жетістіктерін меңгеру болды. Кейбіреулерде педагогика
ғылымына жуықтау процесі мерзімінен бұрын үзілсе, өзгелерінде халықтық
педагогика түрғысынан келу тоқталған болып шықты. Сонымен кімдер өзіне
халықтық пен ғылымилықты үйлестірсе, сол ғана ұлы педагог-демократтар болып
қалыптаса алды. Этнопедагогиканың қалыптасу процесінде халықтық
педагогиканың алдыңғы қатарлы өкілдері мен педагогика ғылымының аса
көрнекті кайраткерлерінің қимылы жолыққан түстар баршылық.
Көрнекті қазақ ғалымдары А.Байтұрсынов, М.Дулатов, М.Жұмабаев,
Ж.Аймауытов, Х.Досмұхамбетұлы халықтық педагогикалық тәжірибесін зерттей
білуге ерекше мән берді. Халықтық педагогика тәрбие жайлы ғылымды байытады,
белгілі бір жағдайларда оның негізі кызметін атқара алады деп санады.
Олардың айырмашылық өзгешеліктері халық өмірін, оның тілегімен қажеттілігін
жетік білуі; туған халықтың рухани қазыналарын жоғары бағалауы; туған тілде
оқыту мен тәрбиелеудің шешуші ролін мойындауы; тәрбие жөніндегі халықтық
дәстүрлер мен тәжірибені шығармашылықпен оқып үйренуі; халықтың ауызша
шығармашылығын білім беру мен тәрбие жүмысында кеңінен пайдалануды ұсынуы;
халық үлгісімен балалар үшін шығармалар туғызуы.
Осыған орай халық педагогикасының рухани өмірдегі құбылыс ретіндегі
орны мен ролін түсінуге; өзінің мазмүны, құрылымы, төрбиелік міндеттері,
құралдары жөне т.б. бойынша жағымды мәнін, құндылығын жоймаған тәрбие
тәжірибесін біршама дәлдікпен жіктеп көрсетудің жолдарын белгілеуге жәрдемі
бар бірқатар рухани мәдениет ескерткіштеріне толығырақ тоқталмай болмайтыны
анық.
Отбасылық тәрбиедегі этникалық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz