Математика сабағында бастауыш сынып оқушыларының есеп шығару және есептеу қабілеттерін арттыру

Мазмұны

Кіріспе

I. Әдебиеттерге шолу
1.1 Математикалық білімнің мазмұны
1.2 Математикалық білімді оқытып.үйренудің өзіндік ерекшеліктері
1.3 Математика курсындағы бастауыш сынып оқушыларымен орындалатын есептерді орындау технологиясы

II. Практикалық бөлім
2.1 1.2 сынып математика курсындағы математикалық есеп.жаттығуларды орындау әдістемесі

2.2 3.4 сынып математика курсындағы математикалық есеп.жаттығуларды орындау әдістемесі

III. Қорытынды бөлім

IV. Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Қазақстан Республикасының білім беру саясатын айқындайтын мемлекеттік құжаттарда (« Білім заңы», «Білім стандарттары», білім мазмұнының тұжырымдамасы», т.б.) оқыту үрдісін дамытушылық қажеттігінің атап көрсетілуі жайдан-жай емес, өйткені қазіргі заманның өскелең талаптары оқушылардың шығармашылық қабілеттерін, олардың білім алудағы дербестігін мақсатты түрде дамытып отыру міндетін қойып отыр.
Курстың логикалық құрылысы:
1.Арифметикалық ұғымдарды оқыту әдістемесі:
1) Сандарды оқу, жазу және салыстыру;
2) Сандарға арифметикалық амалдар қолдану;
3) Саны бойынша үлесін, үлесі бойынша санын табу;
4) Мәтінді есептермен жұмыс әдістемесі;
2. алгебралық ұғымдарды оқыту;
3. Геометриялық ұғымдарды оқыту;
4. Шамаларды оқыту әдістемесі.
Сандарды оқу, жазу және салыстыру тақырыбы бойынша келесі ұғымдар қарастырылады:
Қарапайым түсініктер: заттарды санау, заттарды және олардың тобын салыстыру, сандық және реттік сандар арасындағы байланыс, қарапайым кеңістік және уақыт туралы түсінік.
Сан және цифр. Натурал сандар қатарының кесіндісі: ондық санау жүйесі; бір таңбалы, екі таңбалы, үш таңбалы, және көп таңбалы сандар; бүтін, теріс емес сандар.
Осы тақырып бойынша оқушылар тақырыпты оқытудың міндеттерін, мақсатын, мазмұнын, қолданылатын көрнекіліктерді; осы тақырыптарға сабақ жоспарын құрастыра білу тиіс.
Арифметикалық амалдар және олардың қасиеттері: әр арифметикалық амалдың мағынасы: математикалық таңбалау; орынауыстырымдылық және терімділік қасиеттері; қосындыны санға көбейту және бөлу; санды көбейтіндіге көбейту және бөлу; амалдардың ерекше жағдайлары; қосу мен азайтудың; көбейту мен бөлудің арасындағы байланыстары
V. Пайдаланған әдебиеттер:
1 Алгебра начала анализа,ч1. учебник сепциальных учебных заведений,/ Под ред. Г.Н. Яковлева М., 1977г-336с.
2 Алгебра и начало анализа , ч.2 Учебник для средных специальных учебных заведений,/ Под ред. Г.Н. Яковлева М.,1978,-334с.
3 Виликин Н.Я и др.Математика: Учеб. Пособие для студентов пед. институтов.-М.,1977,-352с.
4 Венецкий И.Г. и Кильдишев Г.С. Теория вероятностей и математическая статистика: Учеб. Пособие студентов вузов М.,1975-264с,
5 Глейзер Г.И. История математики в школе 7-8 кл: пособие для учителей.-М., 1982,-240с.
6 Глейзер Г.И. История математики в школе 9-10кл: пособие для учителей.-М., 1953-351с.
7 Колягин Ю.М. и Луканкин Г.Л. Основые понятия современного школьного курса математики: пособие для учителей./Опд ред А.И. Маркушевича.-М., 1979-382с.
8 Қажи Нұрсұлтанов.Дискретті математикалық логика 2002,
9 Любейкий В.А. Основные понятия школьный математики:Учеб. Пособие для студ.-в пед. инст-тов.М., 1987,-400с.
10 Математика. Уч.Пособие для студентов пед.Вузов/Под общей ред А:А. Столяра.Минск, 1976-272с.
11 Математика в понятиях, определениях и терминах часть 1,2 Пособия для учителей./Под ред.,Л.В. Сабинина.-М., 1978-320
12 Мейрамкулов У.М. математикалық статистика.Алматы 1991,245 б.
13 Мерзон А.Е. Добротворский А.С. Чекин А.Л. Пособие по математике для студентов факультетов начальных классов. Москва-Воронеж,436с.
14 Современные основы школьного курса математики: Пособие для учителей/Под ред.А.И. Маркушевича/-М.,1979-382с.
15 Солодовников А.С. Теория вероятностей-Москва « Просвещение» 1983,206с.
16 Оспанов Т.Қ. Математика. Алматы 2000,286с.
17 Писпенный Д. Конспект лекций по вышей математике, 1часть. Москва 2001,280с,
18 Пышкало А.М. Стойлова Л.П. Ирошников Н.П. Зельдер Д.Н. Математика бастауыш курсының теориялық негіздері. Аударғандар Бұлабаева Т, Қаниев С, Темірғалиев Н. Алматы Мектеп 1984,356с.
19 Погорелова Л.П. и Пышкало А.М. Основы школьного курса математики: Учеб.Пособие для учащихся пед училищ. М., 1988-320с.
20 Энциклопедический словарь юного математика. Сост. А.П: Савин –М., 1989-352с.
21 Б.М.Қосанов Математика курсындағы шығармашылық жаттығулылар:орындау технологиясы 1-сынып
22 Б.М.Қосанов Математика курсындағы шығармашылық жаттығулылар:орындау технологиясы 2-сынып
23 Б.М.Қосанов Математика курсындағы шығармашылық жаттығулылар:орындау технологиясы 3-сынып
24 Б.М.Қосанов Математика курсындағы шығармашылық жаттығулылар:орындау технологиясы 4-сынып
25 Математика Жолымбаев О.М. Берікханова Г.Е.
26 5-кластағы матемтика ( мұғалімге арналған көмекші құрал )
27 Забавная арифметика Н.Н.Аменицкий, И.П.Сахаров
28 Дидактические игры в детком саду А.К.Бондаренко книга для воспиталеля детского сада.
        
        Тақырыбы:Математика сабағында бастауыш сынып оқушыларының есеп шығару және
есептеу қабілеттерін арттыру.
Мазмұны
Кіріспе
I. ... ... ... ... мазмұны
2 Математикалық білімді оқытып-үйренудің өзіндік ерекшеліктері
3 Математика курсындағы бастауыш сынып оқушыларымен орындалатын есептерді
орындау технологиясы
II. Практикалық ... 1-2 ... ... ... ... ... әдістемесі
2. 3-4 сынып математика курсындағы математикалық есеп-жаттығуларды
орындау ... ... ... Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Қазақстан Республикасының білім беру саясатын айқындайтын мемлекеттік
құжаттарда (« Білім заңы», «Білім стандарттары», ... ... т.б.) ... ... ... ... атап
көрсетілуі жайдан-жай емес, өйткені қазіргі заманның өскелең талаптары
оқушылардың шығармашылық ... ... ... алудағы дербестігін
мақсатты түрде дамытып отыру міндетін қойып отыр.
Курстың логикалық құрылысы:
1.Арифметикалық ұғымдарды оқыту ... ... оқу, жазу және ... ... ... ... қолдану;
3) Саны бойынша үлесін, үлесі бойынша санын табу;
4) Мәтінді есептермен жұмыс әдістемесі;
2. алгебралық ұғымдарды оқыту;
3. Геометриялық ұғымдарды оқыту;
4. ... ... ... оқу, жазу және ... ... ... келесі ұғымдар
қарастырылады:
Қарапайым түсініктер: заттарды санау, заттарды және олардың тобын
салыстыру, сандық және реттік сандар арасындағы байланыс, қарапайым
кеңістік және уақыт туралы түсінік.
Сан және ... ... ... ... ... ондық санау
жүйесі; бір таңбалы, екі таңбалы, үш таңбалы, және көп таңбалы сандар;
бүтін, теріс емес сандар.
Осы тақырып ... ... ... ... міндеттерін,
мақсатын, мазмұнын, қолданылатын көрнекіліктерді; осы тақырыптарға
сабақ жоспарын құрастыра білу ... ... және ... ... әр ... ... ... таңбалау; орынауыстырымдылық және
терімділік қасиеттері; қосындыны санға көбейту және бөлу; санды
көбейтіндіге көбейту және бөлу; амалдардың ерекше жағдайлары; қосу мен
азайтудың; ... мен ... ... ... ... білімнің мазмұны
1-4 сыныптар математика оқулықтарының әрқайсысының ас маңызы
ерекшеліктерінң бірі оқытылып – үйретілетін ... және ... тиіс ... пен дағдыларының іргетасы болып табылатын, математика
ғылымның негізгі қағидаларын айшықтап көрсетумен және түсініп сезінумен
сипатталатын теориялық білімнің жетекшілік ... ... ету ... Ал ... білім жайында сөз болғанда, тек қана терминдермен
және анықтамалармен шектелеліп ... ... ... ... т.б ... де ... мән ... яғни оның жан-жақтылыған да
ескереді. Осының мысалы ретінде: ... ... ... ... ... арифметкалық амалдардың заңдары мен
қасиеттерінің ( 0 мен 1-дің қасиеті, қосу және ... ... ... енгізілуін, шамалар ( жылдамдық, уақыт, қашықтық және т.б.)
арасындағы тәуелдіктердің оқытылып үйретілетінін айтар ... ... ... ... ... бір теориялық білімнің түрі бар және оны
оқып үйрену арнайы мақсат болып ... ол ... ... ... осы
себеппен теориялық білімнің практикада қолданыс табуына айрықша мән
беріледі. Мысалы, « 10 ... ... ... 1) ... ... ... азайту, теңдік, теңсіздік, артық, кем ,тең, плюс, минус, ... ... ... ... ... ... мәні,
қосылғыштар, азайғыш, азайтқыш, сияқты терминдер енгізіледі, сондай-ақ қосу
амалының ауыстырымдылық заңы қосылығыштардың орнын ауыстырғаннан қосындының
мәні ... ... ... бір таңбалы сандардың құрамы
жайындағы есте сақталуы тиісті бюілім көлемін екі есе кемітуге мүмкіндік
береді. Осы ... ... ... математика сынып келесі тақырыптарында
белсенді жұмыс жасайды. Оны мына сияқты ... ... ... 2 ... ... жаз және олардың мәндерін тап, Қосындылардың
және айырмалардың мәндерін тап 2 (3) тура емес ... ... және ... тура ... (теңдік) жаз, Азайғышы 2 болатын айырмалар жаз және
олардың мәндерін тап, Қосындының мәнә 9, ал бірінші қосылғыш 3 екенін
ескеріп айырма жаз және т.б. ... ... ... ... ... ... да кеңінен қолданылады және де қандай да бір сыныпта оқытылып
үйренілетін және т.б. ... ... ... ... ... ... нұсқаулар ілестіріле беріледі, мәселен:
салыстыр ( Ұқсасатығы неде? Айырмашылығы неде?) түрлендір, құрастыр,
іріктеп ал, тексеріп көр, теріп жаз, жаз, оқы, қорытынды ... ... тап, ... тап және ... қалдырғандарды орнына қой, жазуды
жалғастыр, негіздеп бер, тексер, зертте, неге? Неліктен?
Және т.б. тапсырмалардағы осындай тірек сөздер оқытылып үйретілетін
материалдарды түсініп қана ... оның ... ... ... ... ғылым деңгейінде және әр алуан ғылым салаларында әр түрлі мәселелердің
байланысын тағайындаудың, сондай-ақ ... орын ... ... ... түзетудің жолдарын анықтаудың қажеттілігіне назар аударуға
бағдарлайды. Оқулықтың осы әдістемелік аппараты мектептің бастауыш буынында
аса ... ... бірі ... оқу ... өзін ... ... ... жұмысы ұйымдастьыруға мүмкіндік түғызыды. Мысалы:
Матемтика 2 Тура теңдік шығатындай етіп амал ... және ... қой Жазу ... ... етіп ... қой және Есептеулер дұрыс
орындалған ба, тексер, ал егер қателері болса, оларды түзет және т.с.с.
Төртінші сыныптағы ... ... ... ... және ... ... ... (өткенді қайталау) «Көп таңбалы сандар.
Оларды оқу, жазу және салыстыру», «Сандар және ... ... ... және ... ... және Бөлу» (бір таңбалы санға көбейту
және бөлу), екі таңбалы санға көбейту және ... үш ... ... ... бөлу ... ... Микрокалькулаторларды пайдаланып
есептеулер жүргізу», « Негізгі мәселелерді қайталау, қорытындылау және
дамыту, дамыта түсу» тақырыптарына топтастырылған материалдар құрайды.
Математикадан оқу жұмысын ұйымдастырудың негізгі түрі – ... ... ... ... мен ... ... ... оқыту мен тәрибиенің мақсаттары, міндеттері жүзеге асырылады,
оқушылардың ой-өрісі кеңиді, қабілеті дамиды, көзқарасы, адамгершілік
қасиеттері қалыптасады.
Сабақтың шын мақсаты-тұлғаны оның қабілеті мен ... ... ... ... психологиялық және ұйымдастыру бірлігі болуы
тиіс.
Логикалық бірлік дегеніміз сабақ бөліктерінің ішкі өзара байланысы.
A.Игерілген білім еске ... және ... ... ... ... ... ... материалдың маңызы идеялары толық ашылады;
d.Жаңа мен ескі салыстырылады.
5 Математикалық білімді оқытып-үйренудің өзіндік ерекшеліктері
Математикалық ... ... ... ерекшелігі ретінде мыналарды
атаған жөн.
1-3 сыныптарда өтілген сандардың нумерациясы, арифметикалық амалдар және
олардың қасиеттері, есептеу ... ... және ... ... есеп ... шығару, алгебраның және геометрияның элементтері секілді мазмұндық-
әдістемелік желілер әрі қарай сабақтастыра жалғасады. Осы ... ... ... ... ... 4- ... ... мен пысықтау
және қорытындылау оңтайлы үйлестіріледі, бастауыштан кейін орта буында
математиканы оқытуға қажетті ... (күн ... ... ... ... жолы ... ... бағыттардың
әрқайсысы бойынш іріктелген білім мазмұны дамытыла түседі.
«Сандар және шамалар, олармен жүргізілетін амалдар» ... ... және ... бекіте түсуге орналады. Яғни оқушылардың осы
уақытқа дейін игерген математикалық білім, білік және дағдылары еске
түсіріледі жадында жаңғырықтырылады. ... ... ... тақырыпта
қолданыс табатын мәселерге ерекше назар аударады.
1. Мың көлеміндегі сандарды оқу, жазу, жіктеу және салыстыру, сондай-ақ
бірліктер, оңдықтар және жүздіктер бірліктер ... ... ... ... ... ... үш ... санды оның
жүздіктері, оңдықтары және бірліктерінің қосындысы түрінде жазу
оқушыларға 3 ... ... ... ... ... ... сан,
алдыңдағы сандар, алдыңғы және келесі сан, көршілес т.с.с. терминдер
оқушыларға бұрынан таныс. Сондықтан да ... мен ... ... ... ... үш ... ... оқу, жазу қосылғыштарға
жіктеу және салыстыру сәйкес шамалармен үйлесімді қарастырады. Үш таңбалы
санның ... ... және ... ... барысында, оның неше
жәй бірліктерден, оңдықтардан және жүздіктерден құралатының анықтап қана
қоймай, сол сада барлығы неше бірлік, барлығы неше ... бар ... ... ... ... оң есе ... не кем болатының, бір
немесе екі нөлді санның соңынан тіркеп жпзса, онда сан оң есе ... ... ... ... соңындағы бір немесе екеі нөлді алып тасса, онда
сан оң есе немесе жүз есе кемитінің пысықтай түсу арқылы ... ... ... ... оқущыларды дайындау жүзеге
асырылады.Ал үш таңбалы сандарды оқуға, жазуға, салыстыруға, жіктеуге
жеткілікті машықтанған оқушы сол білімін клесі тақырптарда көп ... ... ... ... ... игеруге
пайданлана алады.
2. Осы уақытқа дейін қарастырылып келген ұзындық, уақыт аралығы,
сыйымдылық, масса, аудан сияқты шамалардың қарапайым мысалдарының
ішінен, алдымен екі шамаға: ... пен ... ... ... ... бұл екі ... ... метрлік жүйесі мен санаудың
ондық жүйесі арасында сәйкестік яғни ұқсастық бар. Содай-ақ ... көп ... ... ... ... ... жаңа бірлігі
енгізілді. Мәселен, осы тұрғыдан алғанда 1см – жай бірліктің, 1дм –
оңдықтың, 1м – жүздіктің, 1км – ... ... ... ретінде
қарастырылады. Әрі қарай ауданның бірлігі см2 – квадрат сантиметр
пысықталады, өйткені ілгеріде бұдан да ... ... ... ... мм2 ... үш ... деңгейіндегі ( бірліктер, мыңдар, миллиндар)
сандарды енгізуімен байланысты қарастырылады. Мұның бәрі сандар мен
шамаларды тығыз байланыста оқытып – үйретуге ... ... ... ... білімнің төңірегіне шамалармен және т.б
байланысты білім мазмұның ... ... ... табылады
3. Осыған орай сандарды және шамаларды (яғни олардың нақты мәндерін
қандайда бір өлшем бірлігінде өрнектеп көрсетіп) оқу, жазу, жіктеу,
салыстыру ... ... ... тұрғысынан, олардың ұқсастығына
негіздеме отырып қарастырылады.
4. Арфметикалықамалдардың мән- мағынасы: қосу-екі топты екі біріктіру;
азайту қандай да бір ... ... ... ... яғни бір ... ... жіктеу;көбейту – саны бірдей заттардан тұратын топтарды
біріктіру, яғни бірдей қосылғыштардың қосындысының ... ... ... ... саны бірдей топтарға қандай да бір белгісіне қарай жіктеу,
яғни тиісінше не тең болу сияқты ... ... ... ... ... ... Осы ... қатынастармен
байланысты.Мәселен « бірнеше бірлік артық» не кем, « бірнеше есе
артық не кем » ... мән- ... ... ... ... ... есепті шығару осы түрлендіруімен яғни бір амалымен шығаратын
есептен екі ... ... ... көшу ... бір ғана ... ... тәсілмен шешу,сондай-ақ заттың бағасы, саны және құны, тік
төртбұрыштың ұзындығы, ені және ... ... ... ... ... ... құрастыру және шығару сияқты іс-әрекеттермен
ұштастырылады. Есптеу тәсілдерінің ішінде үш таңбалы сандарды «баған»
түрінде жазып алып қосу және азайтуға, яғни амалдардың ... үш ... ... бір ... ... ... көбейтуге
және бөлуге бас назар аударылады. Сонда әрдайым сандармен және
шамалармен орындалатын амалдар ... ... ... ... яғни ... ... Үш ... сандарды қосу
мен азайту алгоритмдерінің кезеңдерін,оларды орындаудың рет тәртібін
оқушылардың есіне түсіру және оған машықтандыра түсу ... ... ... сәйкес амалдарды орындағанда бірден қолданылады.
5. Алгебраның элементтері болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... теңдеу сияқты ұғымдарының мәнді белгілерін
еске түсіру және ... ... ... машықтандырудың
қажеттігі ескерілуі тиіс. Себебі, ілгеріде осы ұғымдарымен байланысты
мәселелер жиірек қарастырыла бастайды және біртіндеп күрделене түседі.
Сондықтан өрнекті ... оқу, жазу оның ... ... ... ... қаражайым теңдеулерді шешудің тәсілдерісияқты мәселелерді
пысықтауға ерекше мән беріледі. ... – ақ, ... ... ... ... ... ... рет- тәртібі
жайындағы ережелерді қолдануға машықтандыра түсу көзделеді. Осы
ережелер өрнекті құру және оқу ... екі ... ... ... ... құру кезінде ең алдымен бірінші орындалатын
амалмен өрнек жазылады, содан кейін екінші амалмен жазылатын өрнек,
т.с.с. әрі ... ... ... ... Ал ... оқу ... ... соңғы орындалатын амал, яғни өрнек қосынды, айырма,
көбейтінді, бөлінді ... ... ... соң ... ... ... немесе өрнектер сараланады. Демек, осы екі бағытта
іс- әрекет жасауға балаларды машықтындырған ... ... құр және ... тап: « 9 бен 2- нің ... ... ... ... үшін алдымен 9 және 2 сандарының көбейтіндісін
жазу керек, әрі қарай осы көбейтіндіден 5- ті азайту ... ... ... ... және ... амалдары болғандықтан,
көбейтіндіні жақшаға алудың қажеті жоқ, өйткені бұл өрнекті алдымен
көбейту, содан ... ғана ... ... ... ... рет- тәртібі жайындағы ережеге сәйкес.
Ал 9*2-5 өрнегін оқу үшін, алдымен ... ... ... ... анықталуы тиіс. Айырма болу үшін азайғыш пен азайтқыш
анықталуы керек. Азайғыш сан емес, өрнек «9 және 2 сандарының
көбейтіндісі мен 5- тің ... ... ... ... ... жиі ... ... бір- бірінен ажырату, оларды белгіленуі бойынша жазып
көрсету, геометриялық фигураларды анықтау (геометриялық ұғымға
анықтама беру) геометриялық ... ( тік ... ... ... шамаларды ( аудан, периметр) есептеп табу сияқты
мәселелер қайталанылады, тиянақтала түседі.
Тік төртбұрыш (шаршы) салу ... ... ... ... ... Сонда тік бұрыш сызу біршама жеңіл орындалады. Бұл
фигураларды салу тік бұрыш сызудан басталады. Ал бұрыш қабырғаларына,
оның төбесінен ... ... ... ... ... тор
көздерін пайдаланып жүзеге асыру ыңғайлы. Алайда осы ... ... ақ тік ... ... ... ... тік бұрышын немесе
парақ қағазды төрт бүктеу арқылы жасап алынған тік бұрышты)
қолдануға, ал ... ... ... ... ... орындауға
машықтандырған жөн. Өйткені ілгеріде тік төртбұрыш (шаршы) салу және
басқадай да ... сызу мен салу ақ ... ... яғни ... ... жүзеге асырылады. Осыған бейімдеудің
қажеттігінен сәйкес өлшеу және сызу құралдары мен әр түрлі модельдерді
қолдануға машықтандыру керектігі туындайтының ескеруге тура келеді.
«Көп ... ... ... оқу, жазу және ... тақырыбында
разрядтар мен кластар жайында түсінік беру және көп ... ... ... әр ... ... көп таңбалы сандарды разрядтық
қосылғыштарға жіктеу және оған кері түрлендіру; көп таңбалы сандарды
оқу, жазу және сандар мен ... ( ... ... ... көлем,
уақыт) өлшеу және кейбір шамалардың жаңа бірлігін енгізу, тура және
жанама түрде тұжырымдалған ... ... ... ... бұлардан да басқа материалдардың тиянақтала түсуі, пысықталып,
қайталануы мүмкін екендігін ұмытпаған жөн.
1. Разрядтар мен ... ... ... әр түрлі санау бірлігін
негізге ала отырып санаудың нәтижесінде ... ... ... ... бір таңбалы сандар, яғни бірінші разряд
бірліктері, ал ондықтар мен санау арқылы ондықтар, яғни екінші
разряд бірліктері және т.с.с жалғастыра береміз де, әр ... ... ... ... енгіземіз. Алғашқы үш разряд:
бірліктер, ондықтар және жүздіктер- бірліктер класын, яғни бірінші
класты құрайды.Жүздіктің оның ... 1 мың ... бұл ... ... ... ... ... калассының бірлігі. Келесі үш
разряд бірлік мыңдар, оңдық мыңдар, жүздік мыңдар класын, яғни
екінші класты құрайды. Жүздік мыңның оны алсақ ,1 милион ... ... ... бірлігі емес, келесі миллиондар класының
бірлігі.
Осы тақырыптан бастап 4 ... ... ... ... ... сандар алғашқы екі класпен (бірліктер және мыңдар
)шектеледі. Ал оқу жолының соңына қарай алғашқы үш класс (үшінші
миллиондар ... ... ... ... сандарды қарастыру
көзделеді.Үш таңбалы сандарды қарастырған кезде құрылған бірліктер,
оңдықтар және жүздіктер кестесі сияқты, келесі разряд ... ... ... ... ... ... да, сол ... көп таңбалы санның
құылуы, құрамы, оқылуы жазылуы және оның қай разряд, қай класс
бірліктерді екендігін анықтау жүзеге ... ... ... разрядтық қосылғыштардың қосындысы түрінде
жазып көрсету, яғни оны разрядтық қосылғыштарға жіктеу мен ... ... ... ... яғни ... бойынша санды жазып
көрсету немесе атау бір-біріне өзара кері ... көп ... ... жайында бағдарлама талптарына сай білім беруге
септігін тигізеді. Сандардың құрылуын және оны шығарып алуды құрылымын
түзуді және жіктеуді ... ... көп ... сандарды оқу,
қарастырудың негізін құрайтын білімнің қатарына жатады. ... ... ... қарастырылатын білім, білік және дағдыларды
қиындықсыз меңгеріп кетеді.
2. Көп таңбалы сандарды оқу мен жазу ... ... ... ... оқу мен жазуға қатысты ерекшеліктер бар. Көп
таңбалы санды оқу үшін ... оң ... ... үш ... топтарға
бөліп алу керек. Екінші топтағы оңнан солға қарай есептегенде
цифрлардың санына қарай, ... ... ... ... ... аты қоса айтылады, әрі қарай бірінші- бірліктер класының
бірлігін ... ... ... аты қоса айтылмайды. Ал көп
таңбалы санды жазу үшін алдымен кластың аталған бірліктері
жазылады. Оқығанда қай разряд ... ... соңы ... ... ... ... ... орнына нөл жазылады.Ал егер қандай да
бір кластың ешқандай бірлігі аталмаса, оны жазып көрсету үшін сол
класс бірліктерінің орнына үш нөл ... ... нөл ... ... ... кластың бірліктерінің
атаулары, санды оқығанда аталмайды. Сандарды оқу мен жазудың осы
ерекшеліктерін саналы игерту жұмысының басталған сәтінен бастап
сәйкес бірлік пен ... ... ... ... ... тақырыпта көп таңбалы сандарға арифметикалық амалдар қолдану
басталады. Ал сандарды оқи білмейтін немесе жаза білмейтін немесе
оған қиналатын игеруі мүмкін емес. Сәйкес ... ... ... қарапайым мысалдары және оларды өлшеу сияқты
мәселелермен байланысты қарастыру. Сондықтан «қосу және азайту»
тақырыбына дейін-ақ, көп ... ... оқу, жазу және ... ... ... тиіс мәселелерінің қатарында жатады.
3. Көп таңбалы сандарды салыстыру оқушыларға 1-3 ... ... ... бойынша жүзеге асырылады. Сонда натурал сандар қатарында
санның алып тұрған орнын анықтайды, яғни натурал сандар қатарында
қай сан бұрын аталса, сол сан ... ал қай сан ... ... ... ... ... сандар қатарындағы 999 дың орнын анықтап алсақ,
яғни білсек, онда 999 ға дейінгі кез келген үш таңбалы, екі
таңбалы, бір таңбалы ... одан ... ал одан ... 1000нан бастап барлығы одан үлкен.
Көп таңбалы сандарды салыстыру үшін олардың сәйкес разряд
бірліктерін салыстырады. Егер екі санның разряд бірліктерінің ... ... ... аз ... сол кіші сан болып табылады.
Сондықтан ең жоғарғы разряд бірліктерін анықтау сандарды
саыстырудың ең негізі мәселесі. ... 19745 және 197452 ... крек ... ... сан бес ... ең жоғары разряд
оңдық мың, ал екінші сан алты таңбалы, ең жоғары разряды, ... ... ... сан ... ... ... яғни ... Егер екі
санның разряд бірліктерінің саны бірдей болса, онда жоғары разряд
бірліктерінен бастапбірліктерін ... ... ... сол сан кіші болғаны, Мысалы 21945 және 21946 сандарын
салыстырсақ, олардың оңдық мыңдар разрядының ... ... ... ... мыңдары бірдей (1 бірл,мың), жүздіктері бірдей (9
жүзд), оңдықтары бірдей (4 онд), бірліктері әр түрлі және 53м 7дм 8см.
Ірі ... ... ұсақ ... бірлігіне көшсек, 379 см мен 378 см
ұзындықтарды салыстырамыз. Мұнда жүздіктер (3 жүзд) мен оңдықтар (7
оңд) бірдей, ал бірліктерді салыстырсақ: 9>8, ... ... ... ... ірі ... ... алып, содан кейін
салыстыруға да болады. Мысалы, 379 см және 3780 мм ұзындықтарды
салыстыру үшін миллиметрді ... ... ... соң, 379 ... 378 см ... немесе оны метрмен, дециметрмен және
сантиметрмен өрнектеп алып, 3м 7дм 9см және 3 м 7 дм 8 ... Есеп және оны шешу ... ... бір ... ... жаңа
түрлерін енгізумен, сондай-ақ оларды есептің үйреншікті түрлерімен
салыстыра қарастырумен сипатталады. Мұнда әсіресе жаңа ... « ... ... ... не кем» ... есе ... не
кем қатынастарымен, айырмашылық және еселік салыстыруға байланысты
есептерді қаратыруға бас назар аударылады. Мұның бәрі ... ... ... ... ... ... ... алуға машықтандыратының
ескеру керек.
Мысалдар қарастырайық. а) Оқушы 10 торкөз және одан 2-еуі артық ... ... алды ... 10 тор көз дәптер сатып алды, бұлардың жолды дәптерлерден 2-
еуі кем.Оқушы неше жолды дәптер ... алды ... ... сәкес амалды таңдап алу барысындағы танымдаулардың үлгісін
келтірейік. Бірінші ... 10 тор көз ... ... ... ... ... ... сатып алғаны белгісіз, жолды дәптерлердің тор көз
дәптерлерден 2-еуі артық, олай болса, тор көз дәптер қанша болса,
жолды дәптер сонша және тағы 2, ... 10 және тағы 2. Бұл ... кле ... ... ... ендеше 10+2 жолды дәптер
сатып алынған. Екінші есепте :10 тор көз ... ... ... ... дәптер сатып алғаны белгісіз. Тор көз дәптерлердің жолды
дәптерлерден 2-еуі кем енднше жолды дәптерлерден 2-еуі артық.Демек
жолды дәптерлер 10 және тағы 2, яғни 10+2 ... ... ... ... да ... ... Тор көз ... 10, ал кіші сан. Ал
жолды дәптерлер белгісіз, бірақ ол бірнеше бірлік артық үлкен сан.
Демек, кіші санды білемі, ал ... сан ... сан. ... ... ... ... ... табамыз, ендеше 10+2 жолды дәптер сатып
алынған.Осыларға ұқсас есе артық не кем қатынастармен байланыты тура
және жанама түрде ... ... ... ... 10 тор көз және одан 2 есе ... жолды дәптер сатып
алды. Оқушы неше жолды дәптер сатып алды ? ә) Оқушы 10 тор көз ... ... бұл ... ... ... ... ... есепте: 10тор көз
дәптер сатып алғаны белгілі, неше жолды дәптер сатып ... ... ... ... тор көз дәптерлерден 2 есе артық, олай болса,
тор көз дәптерлер қанша болса, жолды дәптерлер соншадан 2 рет. Ендеше
10*2 ... ... ... ... ... 10 тор көз ... сатып алынған белгісіз. Алайда тор
көз дәптерлер жолды дәптерлерден 2 есе кем, ендеше жолды дәптерлер тор
көз дәптерлерден 2 есе ... ... ... ... ... 2-рет,
яғни 10*2 жолды дәптер сатып алынған. Ілгеріде оқушылар ... екі ... ... кез ... ... есеп
мазмұнына сәйкес амалды саналы түрде таңдап алуға жеткілікті деңгейде
машықтануы тиіс. Сонда ғана олар есеп шартындағы бірнеше бірлік артық
не кем сөз ... ... онда ... отырған мағыналық
өзгерістерге орай сәйкес амалды әрі дұрыс, әрі саналы анықтауды
үйренеді.
Жалпы алғанда 4 сыныпта ... ... ... қатарына мына
сияқты есептерді жатқызуға болады: жанама түрде тұжырымдалған қатынас
( бірнеше бірлік артық не кем , ... есе ... не ... ... ... сипаттайтын шамалармен ( жылдамдық,
уақыт, қашықтық ) байланысты есептер: шамалартобының ... ... ... ( тік ... ... ... ... саны,құны; бір заттың массасын, саны, жалпы
массасы; бірқалыпты түзу сызықты қозғалыстағы жылдамдық,уақыт,
қашықтық (есептер. Ал құрамы есептерді топтарға ... ... ... ... әр ... тақырыпты қамтуы мүмкін. Есепті шешу
тәсілдері денегізіне 1-3 ... ... ... Дегенмен
4-сыныпта есепті алгебралық тәсілмн шешуге, яғни оны теңдеу құру
арқылы шығаруға бас көңіл бөлінеді. 3 ... ... құру ... ... ... ... (қосылғыштарды,
азайғышты, азайтқышты, көбейткіштерді, бөлінгішті, бөлгішті) табуға
байланысты есептерді шешудің үлгілері қарастырылған болатын.
Құрама ... ... ... жаңа түрі ретінде пропорционал
бөліктерге бөлу деп аталатын есептерді айтуға ... ... 10 ... ... үшін ... ақша ... ал ... бағамен 20жолды
дәптер сатып алу үшін қанша ақша төлеу керек?
Осы ... ... ... ... ... біртіндеп табуға
болады.
| Дәптер түрі | саны | ... | Құны |
| ... | 10 | | 70 |
| | |? ... | |
| | | | |
| | |? | |
| Ж.Д. | 20 | | ... ... : ... (теңге)
Екінші тәсіл : (20:10)*70=140 (теңге)
Екі айырма бойынша белгісіздері табумен байланысты құрама есептерді де
есептің жаңа түріне ... ... ... 15бума жолды дәптер және 10 бума тор көз ... ... ... тор көз ... 500(і артық. Мектепке қанша жолды
дәптер әкелінеді ? Тор көз ... ме ... түрі |Бір ... | Бумалар саны ... |
| ... саны | ... |
|Т.К.Д. | ? ... | 10 | |
| | | |? |
| |? | | |
| | | 15 | ? 500-і |
| | | ... |
| Ж.Д. | | | |
1. 15-10= 5 ... ... 5 бума ... Бір бумада 500/5= 100 дәптер бар.
3. 100*15= 1500- жолды ... 100*10= 1000- тор көз ... және одан ... да ... есептер құрылу жағынан өзгермелі болып
келеді. Сондықтан әрдайым оны шешу шартынан бастап сұрағына қарай, немесе
сұрағынан бастап шартына қарай 1-3 ... ... ... ... және ... ... іс- ... орындауды көздейді. Сондай- ақ
көрнекіліктер де бұрыңғыдай оның нақты ... ... ... ... ... түрде қолданылады. Ал есептің шешуін жазу үлгілерінің
ішінен оны мүмкіндігінше қысқаша жаза ... ... ... ... ... ... ... жөн.
5. Ұзындық, масса, аудан, көлем, уақыт және олардың өлшем бірліктері
жайындағы оқушылардың игерген білімдерін кеңейтілген сандар аймағына
қатысты әр алуан ... ... ... ... ... ... жаңа бірлігі- миллиметр енгізіліп, оның басқа бірліктермен
қатынасы ... ... ірі ... ұсақ ... көшу,
шамаларды салыстыру, шаманың оннан бір , жүзден бір, мыңнан бір және ... ... ... және ... амалдар орындау сияқты мәселелер
де тиянақтала және бекітіле түседі. Әсіресе үш таңбалы санды бір таңбалы
санға көбейту мен бөлуге, сондай- ақ ... ... ... ... ... бөлінуі тиіс. Бұл 4 сынып математика курсының өзекті мәселесі
болып табылады.
6 Математика курсындағы бастауыш сынып оқушыларымен ... ... ... және ... ... амалдар» тақырыбында: қосу және
азайту, бір таңбалы санға көбейту және ... екі ... ... ... ... үш ... санға көбейту және бөлу кезеңдеріне орай қарастырылатын
мәселелер ... ... және ... ... арифметикалық амалдар және
олардың қасиеттері, есептеу тәсілдері, есептер ... ... ... ... топтастырылған.
1. Қосу амалының ауытырымдылық және терімділік заңдары, қосу және
азайтудағы 0 мен 1- дің ... көп ... ... үшін ... ... Осыларға негізделген ауызша есептеу
тәсілдері пысықталады.
2. Көп таңбалы сандарды қосу және азайтуға қатысты ... ... ... ... және өрнектер құру, оқу, жазу, олардың мәнін табу,
оларды ... ... шешу ... ... және ... ... ... сызу, әріптермен белгілеу, оларды бір- бірінен
ажырату және белгіленуі бойынша ... ... және оқу ... түсу.
4. Есептердің көпшілігі шамалармен (ұзындық, масса, сыйымдылық( байланысты
өмірде кездесетін жағдайларды сипаттау тұрғысынан іріктелгендігін ескеру
керек.
5. Көбейту амалының ауыстырымдылық, терімділік, үлестірімділік заңдары, ... және 1- ге ... мен ... ... Көп ... ... үшін ... тағайындалады және осыларға негізделген ауызша есептеу
тәсілдері пысықталады.
6. ... пен ... ... ұғымдар болып саналады. Сондықтан жылдамдық
жайында түсінік қалыптастыруға және уақыт, жылдамдық, қашықтық
арасындағы тәуелділікті тағайындауға баса назар аударылуы тиіс.
Жылдамдық жалпы алғанда уақыттың бір ... ... ... ... бара ... ... Жылдамдық, уақыт және қашықтық дененің қозғалысын сипаттаумен ... ... ... да сипаттауы мүмкін.Мұнда денелердің бір
мезгілде немесе әр түрлі уақытта қозғала бастауы, қозғалыс уақыттарының
ұзақтығы, қозғалысын тоқтататын ... ... ... ... тиіс. Осы тұрғыдан алғанда біріне-бірі қарама-қарсы бағыттағы
және қашықтыұтың өзгерісін, ... ... ... және ... қарастыруға тура келеді.
8. Өрнектермн жұмыс дүркін-дүркін қайталанып отырады. Дегенмен осы ұғыммен
байланысты мәселелерді біршама қортындылап және оны жаңа жағдайда
қолдануға ерекше ... ... ... ... екі ... ... ... құру арқылы шешудің мән-мағынасы ашылады,
сонда өрнектер жайындағы оқушылардың игерген білімі тірек ... ... ... ... жаңа ... еңгізудің жаңа бірлігін еңгізудің алдында
аудан жайында бұрынан белгілі ... еске ... ... және квадрат сантиметрдің көмегімен өлшеу пысықталады.Мұның
бәрі көбінесе практикалық жұмыс орындаумен байланыстырылады. Аудан
бірліктерінің ара қатынасын ... ... ... салыстыра
қарастырылуы тиіс. Айталық, 1см кесіндісің ұзындығы , 1см2І-
қабырғасы,1см шаршының ауданы, осы сияқты ,1дм-1дм2 , 1м-1м2, ... ... ... ... ... – 10мм 1дм – 100мм 1м - ... - 100мм2 1дм2 - 10000 мм2 1м2 – ... ... ... ... ... ... болады. Ұзындық
бірліктерінің арасындағы қатынастарға сүйеніп, аудан бірліктерінің
арасындағы сәйкес қатынастарды шығарып алудың мүмкіндігі бар, мәселен.
1 дм= 10см 1 м= 10 дм 1 м= ... 1000м 1 га= 10000 м2 1 дм2= ... м2= 100 дм2 1 м2= ... ... 1а= ... ... өлшеу 3- сыныптан белгілі. Онда көлемнің бір ғана см 3 ... ... ... ақ см3 ... куб ... ыдыстардың,
білеушелердің және т.б. көлемін оларды оларды толтыратын бірлік
кубтардың саның ... ... ... үш ... ... ... табу да белгілі мәселенің қатарына жатады. Мұнда басты назар тік
бұрышты параллепипедтің ... см3, дм3, м3 ... ... тік ... ... ... көлемін, оның ұзындығы, ені және
биіктігінің көбейтіндісі ретінде анықтауға ... ... ... ... ... қарастыру артық
болмайды.
1м= 10дм 1м= 100 ... 10 см 1га= ... см2= 100дм2 1м2 ... ... ... ... ... ... Осы уақытақа дейін қарапайым және құрылысы біршама күрделірек
(арифметикалық амалдың компоненті немесе нәтижесі санды өрнектер болып
келетін) теңдеулерді шешу ... ... ... ... оқып-
үйреніп жатқан сандарды қамтитындай болып келеді.Осы бағыттағы ... әрі ... ... Санды 10, 100, 1000 сандарына көбейту және бөлу амалдары орындаудың
ерекше және дербес жағдайлары ретінде ... ... ... ... ... Оны ... ... екі таңбалы санға жазбаша көбейту
мен бөлу алгоритмдерінің құрамын анықтайтынқадамдардың бірі
болатындығымен түсіндіріледі. Әсірісе 10,100,1000 сандарына ... ... ... ... ал осы сандарға қолдықсыз бөлінетін сандар,
сәйкесінше бір нөмен, екі нөлмен, үш нөлмен аяқталады, ал көбейткенде
санның соңынан сәкесінше бір нөл, екі нөл, үш нөл ... ... ... 1000 ... ... мен бөлу ал ... ... санына байланысты. Олай болса, осыған бағдарлай отырып, көбейту
мен ... ... ... ... машықтандыруға көңіл бөлінуі керек.
13. Санды көбейтіндіге көбейтуге және бөлуге негізделген есептеу
тәсілдерінің алдымен ауызша ... ... ... ... ... немесе нөлдермен аяқталатын сандарды толық оңдықтарға және
толық жүздіктерге көбейту мен бөлу ауызша орындалады. Мұнда да көбейту мен
бөлу өзара кері ... ... ... үйретіледі.
Мысалы: а) 60*80 көбейтіндісінің мәнін есептеп табу крек.
Бірінші көбеткіш 60-ты 6 оңд деп есептейміз. Ал екінші ... 80 ді ... ) ... ... ... ... (8*10) ... үшін 6 оңдықты бірніші көбейткіш 8-ге көбейтеміз, бұлс кестелік
көбейту, олай болса бірден 48 ... ... ... 10-ға ... ... яғни 4*800 ... * 800 : 80 бөліндінің мәнін есептеп табу крек. ... 4 * 800 ді ... деп ... 8 ... (8*10) көбейтіндісі түріне келтіреміз. 48
жүздікті бірінші көбейткіш 8-ге бөлеміз, бұл кестелік бөлу сонда шығады, ал
6 ... ... ... 10-ға ... 6 оңдық яғни 60 шығады.
Санды тиімді тәсілмен көбейтіндіге көбейту және бөлу әр алуан жаттуғулады
орындау барысында тиянақтала түседі.
Нөлмен аяқталатын санға көбейту мен ... ... ... ... ... оңайдан басталып, біртіндеп қиындай түсетін мысалдарды қарастыру арқылы
жүзеге асырылады және оның арқылы сияқты реті анықталған 56*70 және
3920:70, сәкес қалдықпен бөлу: 263*20 және 5260:20, ... ... ... және 22740:60 сәйкес қалдықпен бөлу; 379*60 643*200 және 128600:200,
сәйкес қалдықпен бөлу: 8700*40,2680*300, 1930*70 ... ... ... 807*700, 1080*60 және ... ... 64800:60 ... бөлу.
Нөмен аяқталатын санға жазбаша көбейту және бөлуді орындау кезінде
келтірілетін түсіндірмелерге және сандардың ... ... ... ... тиіс.
Мысалы: а) 10800*10 көбейтіндісінің мәнін есептеп табу крек болсын.Сандарды
баған түрінде жазғанда екі ... ... ... ... ... ... соңында барлығы қанша нөл сандардың соңында барлығы қаншы
нөл болса, ... ... ... ... мәнінің соңынан тіркеп жазудың
тиімділігін оқушыға түсіндіру керек.
Мұнда 108-ді бір ... сан 7 ге ... ... 756 ... ... ... 2 ... және бірінші көбейткіштегі 1 нөлді тіркеп
жазамыз.
14. Геометриялық фигураларды ... ... ... ... бірі және ол ... ... ... оқытуға алдын-ала
жүргізілетін,яғни пропедоватикалық дайындық көрсеткішінің қатарына
жатады. Осыған орай перпендикуляр түзулер жүргізу: параллель түзулер
жүргізу: дөңгелек салу: ақ ... ... ... сызықтарын
пайланған) тік төрбұрышты салу; шаршы салу сияқты жұмыстар орындалады.
Параллель түзулер мен перпендикуляр түзулер ... ... ... ... ... ... ) ... немес болмауна байланысты.т
Фигураларды салу жұмыстарының еркшеліктері, әдістемесі, орындалуның рет
тәртібі ... ... ... ... ... Фигураларды салу
біртіндеп күрделене түседі және мынадай ретпен қарастырылады дәптерге
оның сызықтарымен дәл ... ... ... кесінді, сәуле және
түзу сызу, оларды әріптермен белгілеп көрсету; дәптердің ... ... ... ... ... яғни сызғыштың
және тік бұрыштың моділін пайдаланып перпендикуляр және параллель түзулер
жүргізу сызғыштың көмегімен ... қақ бөлу ... және ... ... сызу ... оның ... және тік төрбұрыш салу
дәптерге оның сызықтарын пайдаланып шаршы салу дәптер сызықтарын
пайдаланбай сызғышты және тік бұрыштың моделін пайдаланып, шаршы ... Екі ... ... ... ... және бөлу ... ... алдымен есептеулер жүргізуде қолданылып келген теориялық
материалдар қорытындыланады және салыстырады. ... ... ... бөлу ; ... ... ... ; ... көбейтіндіге
бөлу алгоритмінің теориялық негізі болып табылатын санды қосындыға
көбейтудің ... ... ... бәрі ... ... Көк және ... ... екі бөліктен қарастырылған және
шаршыларға (1 см2) бөлінген АВСД тік төртбұрышының ауданы әр түрлі
тәсілмен есептеу және оны неше жолақша мен ... ... ... ... ... ... ... бұрын қарастырылған теориялық мәселелер
пысықтала түседі.
Әрі қарай санды қосындыға көбейтуге баса ... ... Осы ... ... ... тәсілдерін машықтандыру жұмысы жүргізілгеннен
кейін ғана есептеу тәсілдерін енгізудің жаңа тәсілі ретінде екі таңбалы
санға жазбаша көбейту мен бөлу ... ... ... көбейтуді және көбейтіндіге бөлуді ауызша тиімді
орындаумен байланысты жаттығуларды қарастырудың ілгеріде екі ... ... ... мен ... енгізудегі тиімділігі айқын көрінеді.
Мәселен: 14*15= -14* (10+5) = 140+70= 210, 210/14= ... 30/2= ... 210/15= 210/( 5*3)= ... ... көбейтуді бөлу арқылы тексерудің үлгісі еске түсіріледі.
Мысалы, 60*43= 60*(40+3)= 2400+180= 2580, 2580/60= 2580/ (10*6)= 258/6=43
16. 4- ... ... ... жүйесінің негізгі ерекшеліктерінің
бірі- олардың қандай да бір түрінің дүркін- дүркін қайталанып тұруы деуге
толық негіз бар. Алайда мұндай ... бір ... ... әр ... ... бар. Ол ... ... жаңа түрінің алғаш енгізілуіне,
олардың құрама есептерде әр алуан нұсқада алмасып келуіне, құрама есептер
құрылысының өзгеруіне, ... ... ... іс- ... ... ... әр ... тәсілмен (арифметикалық және
алгебралық) шығарудың қарастырылуына орай анықталады.
Есеп қарастырудың осындай ерекшелігінің мысалы ретінде ... ... шолу ... ... ... жылдамдық, уақыт және
қашықтық шамаларына байланысты бір амалмен шығарылатын және осы
шамалардың ... ... ... ... үшіншісін табу және өзара кері
есептерді құру, шығару қарастырылған болатын. Ал екінші кезеңде біріне-
бірі қарама- қарсы ... ... және ... бірі ... бағытта (алыстаумен байланысты) қозғалатын денелер жайында екі
амалмен шығарылатын есептер оқытылып үйретілген болатын. ... ... ... ... шығарудың әр түрлі әдістері мен тәсілдері
(алгебралық және арифметикалық) қарастырылады. ... ... ... ... үшін ... іс- ... ... нұсқауға немесе
мұғалімнің нұсқауына, сондай- ақ есепті талдау ... ... ... мен ... сұрағына тәуелді болады. Осының бәрін
нақты есепті мысалға алып ... ... 66 км екі ... бір ... бір- біріне қарама- қарсы шыққан екі
салт атты 3 сағаттан ... ... ... жылдамдығы 12 км/сағ.
болса, екінші қандай жылдамдықпен жүрген?
А) Есеп ... ... ... оқып болған соң, мұғалім: Балалар есеп
не жайында? деп сұрайды делік.
Оқушылар: есеп қозғалыс жайында, - деп жауап берер еді.
М: ... ... ... ... Қозғалыс жылдамдық, уақыт және қашықтықпен сипатталады.
Мұғалім тақтаға кесте сызып, «жылдамдық», «уақыт», «қашықтық» сөздерін
бірінші жолға жазады.
М: Бірінші салт атты адамның қозғалысы ... не ... ... Оның ... 12км/ сағ, 3 ... ... болды, демек, уақыты белгілі.
Кездескенге дейінгі жүрген қашықтығы ... бұл ... ... ... ... ... ... жауабымен
бірге ілесіп жазады.
М: Екінші салт атты жолаушының қозғалысы туралы не айтасыңдар?
О: Оның жылдамдығы белгісіз, ол да 3 сағат жолда болды, ... ... ... ... ... ... бұл деректерді тақтаға кестенің үшінші жолына балалар жауабымен
ілесіп жазады.
М: Кестеге ... ... ... бар ма, әлде жоқ па ... Бар. Ол ... 3 ... ... өткен жолы, яғни екі ауылдың ара
қашықтығы.
Мұғалім соңғы деректі де балардың жауабымен ілесіп, кестеге түсіреді.
Сонда:
| ... ... ... |
|1) бірінші салт |12 ... |3 сағ |? 66 км ... | | | ... ... салт |? |3 сағ |? 66км ... | | | ... ... ... жазудың бір түрі, яғни кесте түріндегі көрнекілік
болып табылады. Енді осыны пайдаланып, есеп шешуінің жоспары құрылады.
17. Үш таңбалы ... ... ... және бөлу ... оқытып
үйретудің рет- тәртібі мынадай:
2285/457 және 457*5 сәйкес қалдықпен бөлу: 33852/546 және 546*66, сәйкес
қалдықпен ... 748*634 және 474232* 634 ... ... ... ... 245676/ ... ... бөлу, 1096/137 және 137*8 сәйкес
қалдықпен бөлу, 438*309 және 135342/438 сәйкес қалдықпен бөлу, 342780/
394 және 394*870 ... ... ... ... ... ... және 936624/ 312, 820615/ 205, 253380/ 246, ... таңбалы санға жазбаша көбейту және бөлу тәсілдері екі таңбалы санға
көбейту және бөлуге ұқсас.Сондықтан бұрыннан қолданылып келген түсіндірме
және соған ... ... ... ... ... алынып, мәндік
ерекшеліктерге бас көңіл бөлінеді. Мысалы, үш таңбалы санға көбейткенде
үш толымсыз көбейтіндінің мәні есептеп ... ... ... ... екінші толымсыз көбейтінділерден мәндерді жазудың рет тәртібі
бұрынғыдай, ал үшінші ... ... ... ... ... шығады) Көбейтіндінің мәні астынан бастап солға дейін.
2.1 1-2 ... ... ... ... ... орындау әдістемесі
1-сынып:
Шығармашылық жаттығуларды орындау технологиясы.
Мақсаты: оқушылардың жыл мезгілдері және олардың реті туралы түсініктерін
кеңейте түсу.
Нұсқау. Оқушылардың назарын суреттің ... және ... ... жөн.Ыңғайлылық үшін суреттің 1-інші және 2-інші бөліктерін
қағазбен жауып қоюға болады.Мұнан кейін оқушыларға 3-інші мен 4-інші
бөліктердегі суреттер өзара салыстыруға ұсынылады.Осының барысында ... ... екі ... бар ... және олардың түстерісары
екендігін, ал 4-інші бөлікте жапырақтардың жоқ екендігін және ағаш
бұтағында қардың бар екендігін ... ... ... қол ... ... мынадай сұрақтар қоюға болады:
- Соңғы бөлікке қараңдар.Бұл жылдың қай ... ... ... ... қыс ... ... ... бұтақтың үстінде қар бар).
- 3-інші бөлікке қараңдар.Қай кезде ағаштың жаппырақтары сарғаяды?(Күз
кезінде ағаш жапырақтары сарғаяды).
Осылайша суреттің бұл бөліктері күз бен қысқа ... ... ... кейін, 1-інші және 2-інші бөліктерді ашып, күздің алдында
жаз, ал жаздың алдында көктем болатындығы біртіндеп айқындалады.Жаттығуды
орындаудың қортынды нәтижесінде оқушылардың жылдың төрт ... және ... ... реті ... ... ... қол ... керек.
Жауабы: көктем, жаз, күз
және қыс.
Мақсаты: Оқушылардың үшбұрыш, дөңгелек және шаршы туралы ... ... ... ... ... жасау сияқты ақыл-ой
операцияларын орындау арқылы оларда «бірдей», «әр түрлі» ұғымдарын ... ... ... ... ... фигураның атын және түсін
айтып берулері талап етіледі, сондай-ақ суреттегі орынға қандай фигураларды
орналастыру ... ... ... ... ... ... ... орналастырылған фигураларды қағазбен жауып қою арқылы бірінші
жолда неше үшбұрыш, неше дөңгелек, неше шаршы бар екендігін ... ... Енді ... алып ... бірінші және екінші жолдарды өзара салыстыра
отырып, бос орында үшбұрыш, ал оның ішінде көк шаршы орналасуы керектігін
табуға қол жеткізуге ... ... оның ... көк ... ... «қалың-жұқа», «ұзын-қысқа» ұғымдармен бекіте түсу.
Нұсқау. Алдымен суреттегі соңғы портфельді қағазбен жауып қою арқылы
алғашқы екі портфельді салыстыру ... Бұл ... ... сұрақтар қою арқылы жүзеге асыруға болады,
- Балалар, қанекей кім ... қай ... ... қайсысы аласа?
(Бірдей).
- Ал, тағы да суретке зер сала қараңдар. Портфельдердің қандай
айырмашылықтары бар? (Олардың бетіндегі сызықтар, яғни ... әр ... ... ... алып барлық үш портфельдерді өзара салыстыру
жұмысы жүргізіледі.
- Ал, балалар, үшінші портфель туралы не айтуға болады? (Ол ... ... ... ... ... жуан, ашылып-жабылатын
аузыда басқа).
Жауабы: Алғашқы екі
портфель биік, соңғысы ... ... екі ... жұқа ... ... ... ауыздары әр түрлі.
Мақсаты: Көрсетілген шарт бойынша санды өрнектер құра ... ... ... ... мәні 21-ге тең ... қатар тұрған екі санды
іздеу ұсынылғаны жөн. Олар 10 мен 11.
Енді қосындысының мәні 21-ге тең ... ... ... үш ... ... ұйымдастырылады. Мұны орындау оқушылар үшін үлкен қиындық ... ... ... ... болады.
21-ді бірдей үш қосылғыштың қосындысына жіктеу ұсынылады, яғни 21=7+7+7.
Бұдан кейін «алғашқы 7-нің 1 ... ... 7-ге ... не болар еді?»
деген сұрақ қойылады. Осының нәтижесінде 21=6+7+8 теңдігін шығарып алуға
қол жеткізіледі.
Жауабы: 6+7+8; 10+11.
Мақсаты: Оқушыларды санды өрнектер құрумен ... ... ... түсу.
Нұсқау. Алдыңғы жаттығуды ұқсас және одан оңайырақ. Сондықтан оны
түсіндірмесіз-ақ оқушыларға өз беттерімен орындауға ұсынуға болады.
Жаттығуды өз беттімен орындау қиындық ... ... ... ... болады.
Тақтаға жаттығу шартына сәйкес 235=4 жазуы жазылып қойылады да,
оқушылардын тиісті амал ... ... шығу ... ... ... ... болмайтындығын өздері анықтауы мүмкін.
Енді сандардың орындарын ауыстырып қою арқылы 325=4,
532=4, 253=4, 352=4, 523=4 жазулары
шығарылып алынады. ... ... ... ... ... ... ... шешімдерін табу оқушылар үшін қиын болмайды.
Бұл жерде әр жазу үшін 4 ... ... ... де ... төмендегідей тура және тура емес теңдіктер шығарылып алынады ... ... тура ... ... 5+3+2=4 2+5+3=4 3+5+2=4 ... 5+3-2=4 2 +5-3=4 ... 2+5=4 5-3+2 = 4 2- 5+ 3 =4 ... 5 =4 5-3- 2 = 4 3- 5- 2 =4 ... ... 2+5-3; 5+2-3; ... 3-4 ... ... ... математикалық есеп-
жаттығуларды орындау әдістемесі
Мақсаты: оқушыларды белгісізді ... ... ... және ... ... ... ... негіздей отырып теңдеу құру, сол
теңдеуді шешу және есептің сұрағына жауап беру ... ... ... дағдыландыра түсу.
Нұсқау. Жаттығуды орындаумен байланысты іс-әрекеттер тізбегі біртіндеп
төмендегі кестені толтыру арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.
| Х | ... сан ... |3-ке ... |
| ( Х*3 -6) | 6-ны ... |
|( Х*3 -6):2 |2-ге ... ... ... ... 15 ... |
| | ... ... ... ... (x*3-6):2=15 теңдеуін шығарып алуға
болады. Бірақ құрылысы күрделірек бұл теңдеуді шешу ... ... ... ... ... жаттығуды орындаудың төмендегіндей
әдістемесін ұсынамыз.
Жатттығу шартында көрсетілген іс-әрекеттер ( амалдар) ... ... ... ... келіп, «Нәтижеден ойлаған санды
шығарып алуға бола ма?», «Ол үшін не істеу ... ... ... қоя отырып, бұл жағдайда (амалдарды) орындау керектігіне
оқушылардың көздерін жеткізу қажет. ... ... ... сызылып қойылған
амалдарды көрсету ұсынылады.Осының барысында тақтада мынадай кесте пайда
болады:
| Х | ... сан ... |3-ке ... |3-ке ... |
| ( Х*3 -6) | 6-ны ... |6-ны ... |
|( Х*3 -6):2 |2-ге ... |2-ге ... ... | ... ... 15 ... |
Енді оқушыларға нәтиже-15-тен бастап, төменнен жоғары ... ... ... ... ... ұсынуға болады. Сонда төмендегідей
кесте алынуы тиіс:
| Х | ... сан |12 ... |3-ке ... |3-ке ... |36:3=12 |
| ( Х*3 -6) | 6-ны ... |6-ны ... |30+6=36 |
|( Х*3 -6):2 |2-ге бөлдім |2-ге ... |15*2=30 ... | ... ... 15 ... |15 ... ... ... оқушылардың ауызша есептеу дағдыларын жетілдіре түсу.
Нұсқау. Берілген шаршы «сиқырлы шаршы» болғандықтан оның кез келген
бағаныңдағы немесе ... ... бір ... ... ... ... ... қосып, оның сырын ашуға болады.
Егер әр санды 1-ге арттырып жазсақ,
17+3+4+14=38 ... ... ... ... |3 |4 |14 |
|6 |12 |11 |9 ... |8 |7 |13 |
|5 |15 |16 |2 ... 17+12+7+2=38 және 5+8+11+14=38
Жауабы: «Сиқырлы шаршының» сыры-34;
Оның әр санын 1-ге ... та « ... ... » ... ... есеп ... анықтайтын амалдарды саналы түрде таңдап
алуға және негіздеп беруге үйрету.
Нұсқау. Өз бетімен орындауға ұсынылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... алдымен қожанасыр туралы қысқаша дерек берілгені дұрыс (мұны ... ... ... жақсы).Одан кейін төмендегі сұрақтарға біртіндеп
жауап іздеу жұмысы жүргізіледі:
«Ең үлкен төрт таңбалы санды ата және жаз»
«Оны 9 есе кемітіп, нәтижені жаз ... кіші төрт ... ... ата және ... соны ... ... ... тақтаға мынадай жазулар жазылады:
9999;9999:9=1111; 1000; 1111-1000=111.
Жауабы: Қожанасырдың өтірік жасы 111-ге
тең.
Мақсаты: оқушыларды ... ... ... ... ... ... және ... беруге машықтандыра түсу.
Нұсқау. Алдымен есептің шарты мен талабы негізінде біртіндеп мына түрдегі
қысқаша жазуды шығарып алған дұрыс:
Азат-?
Әкесі-? 5 есе ... 5 жас ... ... оны неғұрлым ықшамдырақ болатын мына түрге келтіруге болады.
Азат-█ жаста
Әкесі-?5*-█
61
Інісі-(█ -5) жаста
Соңғы жазудан 5* █+█ -5=61
Есеп шартына қарағанда, ... жасы 5-тен ... ... ол 7 ... ... 5*7+7-5=61, бірақ
31≠61
Тура теңдік шыққан жоқ және 7-ні қойғанда шыққан 37 санының 61-ден
айырмашылығы өте көп. ... 7-ден ... ... ... ... 10-ды ... ... да тура теңдік шыққан жоқ, бірақ оның сол жағындағы сан 61-ге
біршама жақынрақ. Ендеше, 11-ді қойып көреміз, сонда:
5*11+11-5=61
61=61
Жауабы: Азат 11 ... ... ... ... ... ... машықтандыра түсу.
Нұқау. Өз бетімен орындауға ұсынылады.
Жауабы: 600:(40+20)+8=18 ... ... ... ... кез ... ... ... ... ... сыныптарда математиканы
оқыту оқыту әдістемесі ғылымы да екі жағдайда дамиды.
Оның біріншісі әдіскер, ... ... ... ғалымдарды зерттеу
жұмыстарының нәтижесінде жүзеге асса, екіншісі аз мұғалімдердің
шығармашылық тәжірбелерін оқып-үйренудің, оларды ғылыми түрде негіздеу,
жалпылау арқылы жүзеге аспақ.
Көп уақыт бойы мұның тек ... ғана ... ... ... ... тым орталықтандырылып, әсіресе әкімшілік жағдайында ( мұғалімге
нені, қалай, немене оқыту керек екенін тіпті емтихан билеттері, олар
болатын, күн, ... ... ... жақ шешті) болуы және мұғалімді тек
қана партияның талабын орындаушы ғана деп түсіну мәселенің екінші ... ... әкеп ... Пайдаланған әдебиеттер:
1. Алгебра начала анализа,ч1. учебник сепциальных учебных заведений,/
Под ред. Г.Н. Яковлева М., ... ... и ... ... , ч.2 Учебник для средных специальных
учебных заведений,/ Под ред. Г.Н. Яковлева ... ... Н.Я и ... ... ... для студентов пед.
институтов.-М.,1977,-352с.
4. Венецкий И.Г. и Кильдишев Г.С. Теория вероятностей и математическая
статистика: Учеб. Пособие студентов вузов ... ... Г.И. ... ... в ... 7-8 кл: ... для
учителей.-М., 1982,-240с.
6. Глейзер Г.И. История математики в школе 9-10кл: пособие для
учителей.-М., ... ... Ю.М. и ... Г.Л. Основые понятия современного школьного
курса математики: пособие для учителей./Опд ред А.И. Маркушевича.-
М., 1979-382с.
8. Қажи Нұрсұлтанов.Дискретті ... ... ... ... В.А. ... ... ... математики:Учеб. Пособие для
студ.-в пед. инст-тов.М., 1987,-400с.
10. Математика. Уч.Пособие для студентов пед.Вузов/Под общей ред ... ... ... в ... ... и ... ... 1,2 Пособия для
учителей./Под ред.,Л.В. Сабинина.-М., 1978-320
12. Мейрамкулов У.М. математикалық статистика.Алматы 1991,245 б.
13. Мерзон А.Е. Добротворский А.С. ... А.Л. ... по ... для
студентов факультетов начальных классов. Москва-Воронеж,436с.
14. Современные основы школьного курса математики: Пособие для
учителей/Под ред.А.И. Маркушевича/-М.,1979-382с.
15. Солодовников А.С. Теория ... « ... ... Т.Қ. ... ... ... Писпенный Д. Конспект лекций по вышей математике, 1часть. Москва
2001,280с,
18. Пышкало А.М. Стойлова Л.П. Ирошников Н.П. Зельдер Д.Н. ... ... ... негіздері. Аударғандар Бұлабаева Т,
Қаниев С, Темірғалиев Н. Алматы Мектеп 1984,356с.
19. Погорелова Л.П. и Пышкало А.М. ... ... ... математики:
Учеб.Пособие для учащихся пед училищ. М., 1988-320с.
20. Энциклопедический словарь юного математика. Сост. А.П: Савин –М.,
1989-352с.
21. Б.М.Қосанов Математика ... ... ... ... Б.М.Қосанов Математика курсындағы шығармашылық жаттығулылар:орындау
технологиясы 2-сынып
23. Б.М.Қосанов Математика курсындағы шығармашылық жаттығулылар:орындау
технологиясы 3-сынып
24. Б.М.Қосанов ... ... ... жаттығулылар:орындау
технологиясы 4-сынып
25. Математика Жолымбаев О.М. Берікханова Г.Е.
26. 5-кластағы матемтика ( мұғалімге арналған көмекші құрал )
27. Забавная ... ... ... ... игры в детком саду А.К.Бондаренко книга для
воспиталеля детского сада.

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Математиканы оқыту барысында оқушының шығармашылық қабілетін дамыту26 бет
"қауіпті жүктер. олардың классификациясы"4 бет
11 сыныптарға арналған «соңғы қоңырау» салтанатты жиынының сценарийі. 2008 жыл5 бет
Білім берудің жаңа парадигмасы жағдайында түрік лицейі оқушыларының зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру92 бет
Бірыңғай бюджеттік сыныптама6 бет
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу64 бет
Бастауыш сынып оқушыларына үйге берілген тапсырмаларды ұйымдастыру әдістерінің теориялық негіздері33 бет
Бастауыш сынып оқушыларының зерттеушілік құзыреттілігін қалыптастыру40 бет
Бастауыш сынып оқушыларының патриоттық сезімдерін қалыптастыру мәселелері70 бет
Бастауыш сынып оқушыларының әдебиеттік оқу сабағында сөздік қорларын дамыту97 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь