Функция және оның графигі


1 Функция ұғымын анықтау
2 Сандық функцияның анықтамасы
3 Функцияның берілу тәсілдері және оның графигі
4 Тура пропорционалдық, оның қасиеттері және графигі
5 Кері пропорционалдық, оның қасиеттері және графигі
Функция аса маңызды математикалық ұғымдардың бірі және де ол заттар мен құбылыстардың өзара байланысын бейнелейді.
Бүгінде функцияны анықтаудың әр түрлі жолдары белгілі. Солардың бірінде функция ұғымы бастапқы ұғым ретінде алынады.
Енді бірінде бастапқы ұғым ретінде бейнелеуді алалды да, функция деп бір X жиынын екінші Y жиынына бейнелеуді түсінеді. Бұл жайдайда xєX элементпен yєY болатын, бір және тек бір ғана элемент жұптүзей алынатына ерекшеленеді. Сонда функцияныз белгілеп көрсету үшін , φ, ψ және т.с.с. символдар пайдаланады. Ал X жиыны функцияның анықталу облысы және Y жиынын функцияның мәндерінің облысы деп атайды.
Анықталу облысы X және мәндерінің облысы Y болатын (x) функцияны символдар арқылы мына түрде X → Y немесе айнымалылырдың көмегімен xxєx→yyєy деп белгілейді, сонда функция мәнінің белгісі ү-тің орнына символын жиі қолданады. Бұл жайдайда ункцияны x→ (x) түрінде белгілейді. Кейде x жиыны элементтерін функцияның аргументі деп атады да, -ті аргумент x-тің немесе анымалы x-тің функциясы дейді.
1. С.Саттығұлова, Элементарлық функциялар және олардың графиктері
Алматы- 1994ж. Республикалық баспа кабинеті
2. О.М.Жолымбаев, Г.Е.Берікханова Математика Алматы- 2004ж. «Эвро» ЖШС
3. С.А.Теляковский Алгебра орта мектептің 9 класына арналған оқулық
Алматы- 1993ж. «Рауан»
4. О.А.Жәутіков Жоғары математикаға кіріспе Алматы- 1984ж. «Мектеп»

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Функция және оның графигі
Функция ұғымын анықтау
Функция аса маңызды математикалық ұғымдардың бірі және де ол заттар
мен құбылыстардың өзара байланысын бейнелейді.
Бүгінде функцияны анықтаудың әр түрлі жолдары белгілі. Солардың бірінде
функция ұғымы бастапқы ұғым ретінде алынады.
Енді бірінде бастапқы ұғым ретінде бейнелеуді алалды да, функция деп
бір X жиынын екінші Y жиынына бейнелеуді түсінеді. Бұл жайдайда xєX
элементпен yєY болатын, бір және тек бір ғана элемент жұптүзей алынатына
ерекшеленеді. Сонда функцияныз белгілеп көрсету үшін , φ, ψ және
т.с.с. символдар пайдаланады. Ал X жиыны функцияның анықталу облысы және Y
жиынын функцияның мәндерінің облысы деп атайды.
Анықталу облысы X және мәндерінің облысы Y болатын (x) функцияны
символдар арқылы мына түрде X → Y немесе айнымалылырдың көмегімен xxєx→yyєy
деп белгілейді, сонда функция мәнінің белгісі ү-тің орнына символын
жиі қолданады. Бұл жайдайда ункцияны x→(x) түрінде белгілейді. Кейде x
жиыны элементтерін функцияның аргументі деп атады да, -ті аргумент x-
тің немесе анымалы x-тің функциясы дейді.

Сандық функцияның анықтамасы
Бейнелеулер, қатынастар және сәйкестіктер табиғаты әр түрлі жиындарда
берілуі мүмкін екендігі белгілі, ендеше олардың дербес түрі болып табылатын
функцияның да анықталу облысы мен мәндерінің облысы әр түрлі жиындар бола
алады.
Ал математика курсында негізінен сандық және нүктелік жиындар
қарастырылады, өйткені осы жиындарда функцияның әр түрлі қасиеттерін
қарастыру өте қолайлы.
X және Y қандай да бір сандық жиындар болсын XR, YR.
Анықтама. X жиынында анықталған, ал мәндері Y жиынында болатын сандық
функция деп ербір xєX санына бір ғана yєY санын сәйкес қоятын
сәйкестікті айтады.
Сандық функцияны негізінен x→(x), xєX немесе y = (x) түрінде
белгілейміз. Сонда сандық X жиыны - функциясының анықталу облысы, ал
(x) түріндегі барлық сандардан тұратын, мұндағы xєX, сандық Y жиыны
-тің мәндерінің жиыны болып табылады.
Және де функциясының анықтау облысын D () арқылы; ал оның
мәндерінің жиының Е () арқылы да белгілейді.

Функцияның берілу тәсілдері және оның графигі
Функцияны көрсетіп беру үшін сандық X жиынды және әрбір xєX санына
сәйкес келетін y санын, яғни функцияның мәнін табу үшін қолданылатын
тәсілді көрсетіп беру керек болады.
Жалпы алғанда, егер әрбір xєX санына қанда да бір y саны сәйкес
қойылса, онда XR жиынында сандық функция берілген дейді. Сонда әрбір y
= (x), xєX функциясымен, оның мәндерімен тұратын, яғни (x), xєX,
сандық YR жиыны байланысты болады.
Функцияны әр түрлі тәсілмен анықтап береді. Соның ішінде ең көп тарағы
– функцияның аналитикалық тәсілмен берілуі, яғни аргументтің мәні бойынша
функцияның сәйкес мәнін табу кезінде орындалатын амалдардың жиынтығын
көрсететін формула арқылы функцияның берілуі. Сонда функцияның анықталу
облысы көрсетіледі. Егер формула арқылы берілген функцияның анықталу облысы
айқын түрде көрсетілмесе және ешқанда қосымша шектеулер келтірілмесе, онда
функцияның анықталу облысы, айнымалының осы формуланың мән-мағынасы
болатындай барлық мәндерінен тұрады. Мысалы:

3x-1, егер x0
y=
2x, егер x0, y=

Функцияны аргументтің мәндері және функцияның сәйкес мәндері
арасындағы сәйкестік заңын сөз арқылы сипаттаудың келтіруімен де анықтап
беруге болады. Осындай функциялар үшін арнайы таңбалардың да енгізілуі
орынды. Мысалы: y=[x], xєR, мұндағы {x}=x-{x}, x санының бөлшек бөлігі.
Функцияны, оның графигі деп аталатын, координаттық жазықтың қандай да
бір сызығының көмегімен анықтап беруге болады. Жалпы алғанда, әрбір
функциямен қандай да бір сызық – осы функциның графигі байланысты. Алайда
бұған кері ұйғарым әрдайым тура бола бермейді, өйткені xєX болатын x-тің
берілген мәнінде оған сәйкес келктін функцияның бір ғана мәні y бар болады.
Сондықтан ордината осіне параллель жүргізілген әрбір түзуде функцияның
графигіне тиісті бірден артық болмайтын нүкте ғана жатуы тиіс. Мәселен,
шеңбер қанда да бір функциның графигі болып табылмайды, өйткені шеңбердің
екі нүктесі жататын ордина осіне параллель түзулер бар.
y

y=(x)

x

Жалпы алғанда y (x), xєX функциясының графигі деп xєX ал y=
(x) болатын (x; y) парлардың; яғни
(x , (x)), xєX түріндегі парлардың жиынын айтады. Осындай реттелген
әрбір парға координаттық жазықтықтың абсциссасы x және ординатасы y=
(x) бір ғана нүктесі сәйкес келкді. Ендеше координаттық жазықтықтың дәл
осындай нүктелерінің жиыны y= (x), xєX функциясының графигін
кескіндейді.
Кейбір жағдайларда, аргументің таңдап алынған мәндерінде функцияның
мәндерін табуға мүмкіндік беретіндей ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Сызықтық функцияны оқыту әдістемесі
Delphi ортасында бір айнымалының функциясын зерттеу әдістемесін жасау
Функция және оның графигі. Функцияның берілу тәсілдері және оның графигі
Мектеп математика курсындағы функциялық мазмұнды есептер
Математикалық функциялар
Функция шегінің қасиеттері
Жоба және пішін терезесі
Функцияның графикпен берілуі
Функцияның нүктедегі шегі
Функция анықтамасы
Пәндер