Дебиторлық қарыздың есебі

ЖОСПАР

КІРІСПЕ 3

1 ДЕБИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДЫҢ ЕСЕБІ

1.1 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебі 5

1.2 Басқа да дебиторлық қарыздар есебі 13

1.3 Берілген аванс бойынша есеп айырысу 16

1.4 Күмәнді қарыздар бойынша есептесу есебі 18

2 ЖШС «СКПП».НІҢ ДЕБИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗЫНЫҢ ЕСЕБІ

2.1 ЖШС «СКПП».нің сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебі 22

2.2 ЖШС «СКПП».нің басқа да дебиторлық қарыздар есебі 24

2.3 ЖШС «СКПП».нің берілген аванс бойынша есеп айырысу 26

2.4 ЖШС «СКПП».нің күмәнді қарыздар бойынша есептесу есебі 28

3 ҚҰЕС ПАЙДАЛАНУ

3.1 Дебиторлық қарыздардың есебін жүргізуде ҚҰЕС пайдалану 32

ҚОРЫТЫНДЫ 35

ҚОСЫМША 37

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 40
КІРІСПЕ

Экономиканың тұрақтылы мекеменің қаржылық тұрақтылығынсыз мүмкін емес. Тұрақтылық кәсіпорының өмір сүруі және нық жағдайының негізгі кепілі болып табылады. Тұрақтылыққа әртүрлі факторлар әсер етеді: тауарлық нарықтағы кәсіпорынның жағдайы; іскерлік серіктестікте оның потенциалы; сыртқы кредиторлар мен инвесторларға тәуелділік дәрежесі; төлеу қабілетті дебиторлардың баршылығы; шаруашылық және қаржылық операциялардың тиімділігі және т.б.
Олар құрылымы (қарапайым және күрделі) бойынша, нәтиженің маңыздылығы (негізгі және екінші дәрежелі) бойынша, әрекет жасау уақыты (тұрақты және уақытша) бойынша бөлінеді. Бірақта бұл факторларды олардың туу орнына байланысты ішкі, сыртқы деп бөлуғе болады.
Кәсіпорынның жұмысына көбінесе ішкі факторлар әсер етеді. Олар ішінде дебиторлық және кредиторлық берешектердің болуы ерекше әсер етеді.
Экономикада ақша қаражатының жетіспеушілігі және көптеген кәсіпорынның төлеу қабілетінің жоқтығы дебиторлармен жұмыс істеу мәселесін қаржылық менеджерлердің жұмысының тізіміндегі бастысы болып табылады. Қазақстандық фирмалардың басты мамандары және басшыларының мойындауы бойынша дебиторлық берешекті басқару нормативтік және заңдық базаның жетілмегендігіне байланысты қиындап барады. Бұл мәселелер нарықтық экономикасы тұрақты елдермен салыстырғанда Қазақстанда дебиторлық берешекті басқарудың түсінігін басқалай қабылдауға әкелді: ол бізде өзара есеп беруді іздеуғе, бартер жасау мүмкіндігін бағалауға.
Кәсіпорын үшін дәлелдеусіз дебиторлардың және оның қарыздарының көбеюін арттырмау керек, тәуекелдігі жоғары дебиторлық берешекті болдырмау керек, төлем шоттарын уақытылы көрсетіп, олардың төлену мерзімдерін тексеріп және уақытылы мерзімі өткен берешектерді қайтаруда шаралар қолдануы керек. Сонымен қатар бұл уақытта кредиторлармен есептесуді дұрыс қарау керек және оны уақытылы жүзеге асыру керек.
Кәсіпорынның дебиторлық берешегін тиімді басқару бүгінгі күні ең бірінші және өзекті мәселелердің бірі болып тұр және оны шешу үшін бұл облыста біршама зерттеулер жүргізу керек.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа занды немесе жеке тұлғалардан оларға сатқан тауарлары, көрсеткен қызметтері, сондай-ақ аванс ретінде алдын ала төлеген төлемдері үшін алашақ қарыздары — Дебиторлық қарыздар (Алынуға тиісті шоттар) деп аталады. Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек қарызы бар занды және жеке тұлғалар дебиторлар болып табылады.
Есеп нысанын тандау құқығы толығымен бас бухгалтердің құзырында, яғни ол алғашқы құжаттарды топтастырудың ең қарапайым әдісін таңдап, шоттар корреспонденциясын жүргізуғе міндетті. Шоттарға келетін болсақ, олар негізгі есеп тіркелімдерінде үнемі қатысатын, эпизодтық больш бөлінеді және олар басқадай операцияларда қолданылады. Дебиторлық қарыздар шоттарында есептелетін сомалардың дұрыстығы мен олардың толықтығын бақылау үшін түгендеу жүргізілуі қажет, ол қркаттар бойынша шоттарды корреспонденцияланатын шоттармен салыстыру арқылы жүргізіледі, Мұндағы басты мақсат — әрбір шоттағы сомалардың сәйкестігі мен дұрыстығын, толықтығын анықтау болып табылады. Дебиторлық қарызты есептеудегі басты мәселе сату мерзімін анықтау болып табылады, яғни сатып алушыларға тиеліп жіберілген немесе жөнелтілген тауарлардың (жұмыстар, қызметтер) қашан сатылғанын тануыңда.
Курстық жұмыстың басты мақсаты кәсіпорынның дебиторлық қарызының есебін жүргізудің негізгі теориялық аспектілерін және оның жүргізу ерекшеліктерін қарастыру, сонымен қатар колледжде оқу барысында алған теориялық білімдерімді практика жүзінде қолдану. Жоғарыда айтылғандарға байланысты курстық жұмыстың келесідей міндеттері анықталды:
 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебін жүргізу
 Басқа да дебиторлық қарыздар есебін жүргізу
 Берілген аванс бойынша есеп айырысуды жүргізу
 Күмәнді қарыздар бойынша есептесу есебін жүргізу
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп. Теориясы және негіздері. Оқулық, Алматы. Экономика – 2006, 384 б
2. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Алматы – 2002, 656 б
3. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп. Алматы. Экономика – 2005, 310 б
4. Нурсеитов Э.О. Бухгалтерский учет в организациях. Учебное пособие. Алматы – 2006, 472 б
5. Бухгалтерлік бюллетені, №7, мамыр 2007 ж
6. Бухгалтерлік бюллетені, №17, мамыр 2007 ж
7. Бухгалтерлік бюллетені, №33, маусым 2007 ж
8. Бухгалтерлік бюллетені, №35, тамыз 2007 ж
9. Международные стандарты финансовой отчетности (М.Аскери, 2005 г)
10. Гетьман В.Г.«Учет деловой репутации организации» - Международный бухгалтерский учет», 2002, №11
11. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И., «Бухгалтерский учет на предприятиях. А: 2004.
12. Самоучитель по бухучету и налогообложению. Выпуск 3 – Алматы: Бухгалтер, 2004.
13. Салина А.П. «Принципы бухгалтерского учета». А: 2003. 370 с.
14. Самохвалова Ю.Н. Бухгалтерский учет //краткий курс// 2003 г
15. Сейдахметова Ф.С. Современный бухгалтерский учет. А: 2000. 336 с.
16. О налогах и друғих обязательных платежах в бюджет (Налоговый кодекс Республики Казахстан) от 12 июня 2001 года N 209-2//Казахстанская правда от 17 июня 2001 г.
17. Закон РК «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» от 28 февраля 2007г. за №234-III
18. Стандарты бухгалтерского учета Нормативные акты – Алматы: Каржи-Каражат методические рекомендации – Алматы, 2005.
19. Концептуальная основа для подготовки и представления финансовой отчетности (приказ МФ РК от 29.10.2002 г № 542)
20. Инструкция по разработке Рабочего плана счетов для организаций, составляющих финансовую отчетность в соответствии с Международными стандартами финансовой отчетности (приказ МФ РК от 22.12.2005 г № 426)
21. Методические рекомендации по применению Типового плана счетов (приказ МФ РК от 29.12.2003 г № 1040)
        
        |   |ЖОСПАР                                                             |   |
| | | |
| ... |3 |
| | | |
|1 ... ... ... | |
| | | ... ... мен ... берушілермен есеп айырысу есебі |5 |
| | | ... да ... ... ... |13 |
| | | ... ... ... есеп айырысу |16 |
| | | ... ... ... ... ... |18 |
| | | |
|2 |ЖШС ... ДЕБИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗЫНЫҢ ЕСЕБІ | |
| | | ... ... ... алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп |22 |
| ... ... | |
| | | ... ... ... да дебиторлық қарыздар есебі |24 |
| | | ... ... ... ... ... есеп ... |26 |
| | | ... «СКПП»-нің күмәнді қарыздар бойынша есептесу есебі |28 |
| | | |
|3 ... ... | |
| | | ... ... есебін жүргізуде ҚҰЕС пайдалану |32 |
| | | |
| ... |35 |
| | | |
| ... |37 |
| | | |
| ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ |40 ... ... ... қаржылық тұрақтылығынсыз мүмкін емес.
Тұрақтылық кәсіпорының өмір сүруі және нық жағдайының негізгі кепілі болып
табылады. Тұрақтылыққа әртүрлі ... әсер ... ... ... ... ... ... оның потенциалы; сыртқы
кредиторлар мен инвесторларға тәуелділік ... ... ... ... ... және ... операциялардың тиімділігі
және т.б.
Олар құрылымы (қарапайым және күрделі) бойынша, нәтиженің маңыздылығы
(негізгі және ... ... ... әрекет жасау уақыты (тұрақты және
уақытша) бойынша ... ... бұл ... олардың туу орнына
байланысты ішкі, сыртқы деп бөлуғе болады.
Кәсіпорынның жұмысына ... ішкі ... әсер ... Олар ... және ... ... ... ерекше әсер етеді.
Экономикада ақша қаражатының жетіспеушілігі және көптеген кәсіпорынның
төлеу қабілетінің жоқтығы дебиторлармен жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандық
фирмалардың басты мамандары және басшыларының мойындауы бойынша дебиторлық
берешекті басқару нормативтік және ... ... ... ... ... Бұл ... ... экономикасы тұрақты
елдермен салыстырғанда Қазақстанда дебиторлық берешекті ... ... ... ... ол ... ... есеп ... іздеуғе,
бартер жасау мүмкіндігін бағалауға.
Кәсіпорын үшін дәлелдеусіз дебиторлардың және оның ... ... ... ... ... дебиторлық берешекті болдырмау
керек, төлем шоттарын уақытылы көрсетіп, олардың ... ... және ... мерзімі өткен берешектерді қайтаруда шаралар
қолдануы ... ... ... бұл уақытта кредиторлармен есептесуді ... ... және оны ... ... асыру керек.
Кәсіпорынның дебиторлық берешегін тиімді басқару бүгінгі күні ... және ... ... бірі болып тұр және оны шешу үшін бұл
облыста біршама зерттеулер жүргізу ... мен ... ... ... ... жеке ... ... тауарлары, көрсеткен қызметтері, сондай-ақ аванс ретінде алдын ала
төлеген төлемдері үшін ... ...... ... ... шоттар) деп аталады. Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек қарызы
бар занды және жеке тұлғалар дебиторлар болып табылады.
Есеп нысанын ... ... ... бас ... ... ... ... құжаттарды топтастырудың ең қарапайым әдісін таңдап, ... ... ... Шоттарға келетін болсақ, олар
негізгі есеп тіркелімдерінде үнемі қатысатын, эпизодтық ... ... ... ... ... қолданылады. Дебиторлық қарыздар шоттарында
есептелетін сомалардың дұрыстығы мен олардың толықтығын ... ... ... ... ол ... ... шоттарды
корреспонденцияланатын шоттармен салыстыру арқылы жүргізіледі, ... ...... ... ... ... мен ... анықтау болып табылады. Дебиторлық қарызты есептеудегі басты
мәселе сату мерзімін ... ... ... яғни сатып алушыларға тиеліп
жіберілген немесе жөнелтілген тауарлардың (жұмыстар, ... ... ... ... басты мақсаты кәсіпорынның дебиторлық қарызының
есебін жүргізудің негізгі теориялық аспектілерін және оның ... ... ... қатар колледжде оқу барысында алған
теориялық білімдерімді практика жүзінде қолдану. ... ... ... ... ... міндеттері анықталды:
– Сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебін жүргізу
– Басқа да дебиторлық қарыздар есебін ... ... ... ... есеп айырысуды жүргізу
– Күмәнді қарыздар бойынша есептесу есебін жүргізу
1 ДЕБИТОРЛЫҚ ҚАРЫЗДЫҢ ЕСЕБІ
1.1 Сатып ... мен ... ... есеп айырысу есебі
Кәсіпорындар мен ұйымдардың «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің
қарызы» деп аталатын бөлім шоттары сатып ... мен ... ... ... ... әр түрлі қарыздары жайлы ақпараттарды қорытындылау
үшін арналған. Аталған бөлімде келесідей шоттар қаралған:
«Алынуға ... ... ... ... мен тапсырыс берушілердің өзге де қарыздары».
Бұлар активті шот болып табылады. Сондықтан да бұл шоттардың дебитінде
қарызтың сомасы жазылса, ал кредитінде ... ... ... ... ... (дебиторлық қарыздар шоты) сатып алушы занды немесе жеке
тұлғалардың сатып алған тауарлары, ... ... ... ... үшін ... ... ... тиісті шоттар» деп аталатын шотта тиеліп жіберілген өнімдер
(тауарлар), атқарылған жұмыстары мен ... ... үшін ... мен тапсырыс берушілердің банк мекемесі қабылдаған есеп айырысу
құжаттары бойынша төлеуғе тиісті сомасы есептеледі. Жалпы ... ... ... ... келе ... қысқа мерзімді активтер екендігін және
олардың сату нәтижесінде пайда болатындығын аңғаруға болады. Сондықтан
оларды ... ... ... міндеттемелер» деп те атайды. Олар
тауарларды несиеге сату кезінде де ... ... ... өтелу
(орындалу) көздеріне басқадай нұсқаул ар болмаған ... ол арды ... деп ... ... ... кез ... ... тауарларды
несиеге сату кең көлемде етек алған, сонымен бірге сатып алушылар үшін
сатып алған ... ... бір ... ... ... кейін төлеу
(өтеу) құқығы да берілген. Мұндай несиені ... ... деп те ... ... ... ... ... алушының шотты тиісті уақытында
толу қабілеттілігі бар болатындығына бақылау ... ... ... үшін ... ... ... бөлімдер жұмыс істейді. Бұл бөлімдер
арқылы, жеке және ... ... ... ... ... ... сатып алушыға тауарды несиеге сатуға ... ... ... шешуғе керекті ақпа-раттарды білуғе болады, сонымен қатар
тауарлар сатушының арнаулы ақпараттың несиелік бюролар ... да ... ... мәліметтер алуға мүмкіндігі бар. Осындай несиелік ақпарат
бөлімдерінің мәліметтері ... да ... ... ... сатпау жайлы
шешімдер қабылданады. Несиелік бөлім төлем сомасын ұсынуды, несие көлемін
шектеуді және сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ететін белгілі бір қаражаттарды талап етуі мүмкін. Осыған
орай кәсіпорындар мен ұйымдардың таңдап алынған ережелері мен ... есеп ... атап ... ... Бұл шотта сатылған
материалдық емес активтер, негізгі құралдар, бағалы қағаздар және тағы ... ... ... ... ... ... емес активтер, негізгі құралдар, бағалы
қағаздар бойынша ... ... ... ... ... ... (шоттар)», «Алынған вексельдер», «Сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердің өзге де ... деп ... ... ... оған ... «Материалдық емес активтердің есептен
шығарылуынан алынатын кіріс», ... ... ... ... ... және ... қағаздардың есептен шығарылуынан алынатын
кіріс» деп аталатын шоттардың тиістілері кредиттелінеді.
Сатылған материалдық емес активтер, негізгі құралдар, бағалы ... ... құн ... ... ... тиісті қарыздар»,
«Алынған вексельдер», «Сатып алушылар мен тапсырыс ... өзге ... деп ... ... ... ... ... құн
салығы» шоты кредиттелінеді.
Шетелдік валютада сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің тиімді баға
айырмашылықтарының пайда болуына «Алынуға ... ... ... «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің өзге де қарыздары»
деп аталатын шоттардың ... ... ... айырмашылықтан
алынатын кіріс» шоты кредиттелінеді.
Алынуға тиісті айыппұлдардың, өсімақылардың сомаларына «Алынуға тиісті
қарыздар», «Алынған вексельдер», «Сатып алушылар мен тапсырыс ... де ... деп ... ... ... ... емес
қызметтен алынған басқадай кірістер» шоты кредиттелінеді.
Сатып алушылардан оларға сатылған өнім, тауар және атқарылған жұмыстар
мен көрсетілген қызметтер үшін ... ... ... «Ақшалар» бөлімінің
тиісті шоттары дебиттелініп, «Сатып алушылар мен тапсырыс ... деп ... ... ... ... ... ... мен дайын өнімдер әр түрлі себептермен кейін
қайтарылған жағдайда ... ... ... деп ... ... «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қарыздары» деп
аталатын бөлім шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
Кейін қайтарылған тауарларга ... сату және баға ... ... ... ... ... шегерімі» шоттардың тиістілері
дебиттелініп, «Алынуға тиісті қарыздар», «Алынған вексельдер», ... мен ... ... өзге де ... деп аталатын
шоттардың тиістілері кредиттелінеді.
Қайтарылған тауарлар мен өнімдерге (жұмыстар мен ... ... құн ... ... ... ... ... «Алынған
вексельдер», «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің өзге де ... ... ... ... ... ... құн салығы» шоттың
кредитіне жазылып сторно етіледі (алып тасталады).
Сатыл алушылар және тапсырыс берушілермен есеп ... ... ... ... онда ... ... тыс ... инвестициялар, тауарлық-материалдық қорлар бойынша шот фактуралары
немесе басқадай есеп ... ... ... ... ... ... ... — шоттар, фактуралар немесе олардың
орныла қолданылатыл басқадай қркаттар негізінде активтердің ... ... ... бағандарында (графасында) сатып алушылар (тапсырыс
берушілер) ... ай ... ... ... және ... немесе топтары бойынша сатылған активтердің сандық мәліметтері
көрсетіледі. «Сатыл алушылар мен ... ... ... ... ... кредиті бойылша операциялардың есебі үшін №11 ... ... сату мен ... алу кезіндегі барлық қатынастар, жеткізу
келісімдері, консигнация ... ... мен сату және ... алу
келісімдері, сондай-ақ келісімшарттарымен және тағы да басқа ... ... ... ... және ... сәйкес есептің басты
объектісі «тауар» болыл табылады. Сондықтан келісімшартта ... ... ... оның бағасы мен келісілген жалпы құны
аталып өтуі қажет. Келісім бағалары ... ... және ... ... ... ... баға келісімшартта көрсетіліп, тауарларды төлеу кезінде
қадағаланады және өзгерістерге ... ... ... (ақшаның
құнсыздануы), әсіресе келісімшартқа қол қою мен тауарды ... ... ... ... ... теңгені арадагы есеп айырысуға
теракты пайдаланған ... ... ... ... ... ... ... жағдайға тап болуы мүмкін. Сондықтан келісуші жақтар ... ... ... ... ... Бұл ... тауардың жалпы
валюталық сомасы анықталады және теңгедегі ... ... ... ... мен ... ... Әр түрлі банктердегі бағамдар әр
түрлі болғандықтан, бағам тауардың жеткізілген құніне, болмаса белгілі бір
банктегі оның ... ... ... ... алынуы мүмкін. Осындай кезде
сатушы үшін тауардың белгілі бір ... ... 100% ... ... болады.
Тұрақсыз баға келісімшартқа отыру барысында тұрақты бағаны анықтау
қиын болған жағдайда белгіленеді.
Мысалы: бағаға әсер ... ... жиі ... ... (кезде). Бұл
жағдайда базистік (бастапқы) бағасы белгіленіп, оны есептеудің әдістері мен
жағдайлары қарастырылады. Келісімшартта қосылған құн салығы көрсетілмейді,
алайда шот-фактурада ... бұл ... ... міндетті. Келісімшарттың
басты элементі ретінде қаржылық жағдай саналады. Қаржылық жағдай есептеудің
түрлерін, тәсілдері мен нысандарын ... ... ... ... ... ... жіберілген
тауарлары үшін вексель алуы мүмкін. Алынған вексель ... ... ... ... ... ... ... міндеттемені білдіреді.
Вексель дегеніміз — оның иесінің белгіленген мерзім, яғни уақыт ... ... ақша ... ... ... құқығын куәландыратын жазбаша
қарызтық міндеттемесі. Сатып алу және сату ... ... ... ... ... ... бола отырып, вексель бағалы қағаздардың
ерекше бір түрі ... ... ... ... ... ... ... жазбаша қарызқорлық міндеттеме
болып саналады. Вексель өзінің иесіне міндеттеменің мерзімі еткеннен ... ... ... ... ... ... ... талап етуғе
даусыз құқық береді. Вексельді толтырушы, яғни ол ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлға вексель беруші деп аталады.
Ал вексель бойынша төлем алушы тұлға ремитент болып табылады.
Егер вексель бойынша есеп ... бір жыл ... ... ... ... ремитент алынған вексельді баланстың актив ... ... ... ... ... ... ... сәйкес вексель
беруші осы соманы өз балансының қысқа мерзімді міндеттемелер бөліміндегі
берілген вексельдер бабында ... ... ... ... ... бойынша төлем жүргізілетін уақыт алынады, яғни вексель қызметінің
аяқталатын уақыты есептелінеді. ... ... ... барысында
бір немесе бірнеші міндетті орындайды. Бұндай міндеттерге ... ... ... ... ... ... ... бір уақытқа үзарту;
– шот-фактураға немесе ... да ... ... ... ... ... ... түрінде төлем алу үшін негіз;
– айналымға жіберілу мүмкіндігі.
Бухгалтерлік есепте вексельдер сатылған, вексельге ... және ... ... құнымен, ақшалай баламасымен немесе
барлық ақшалай төлемдердің ағымдағы (дисконтгалған) құнымен ... ... ... бұл ... (процент) есептелінетін сома болып
табылады. Ал вексель бойынша алынған төлемнің осы ... ... ... ... ... ... Вексельдің атаулы құны вексельде
көрсетілген пайыз сомаларын қоспағандағы ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Жасалу үлгісі және қолданылуы бойынша вексельдер жэй және аударылмалы
деп аталатын екі түрге ... ... ... ... мерзімі келген кезде вексель ұстаушыға
белгіленген сомада ақша төлеуді вексельді беруші өзіне ешқандай шарт қоймай-
ақ ... ... ... ... яғни ... ... ... берушінің вексель алушыға ақшалай төлем жасауға ... Жай ... ... (қарызкердің) жазбаша міндеттемесі болып
саналады. Вексельде оның берілген уақыты, қарызкерлік міндеттеменің сомасы,
төленетін ... мен ... ... ... ... кредитордың аты
көрсетіліп, қарызкердің, яғни вексель берушінің қолы қойылуы керек.
Айналым үдерісі кезінде ... бір ... ... ... ... жазылғаннан кейін ғана беріледі. Табыстау жазбасы вексельдің ... ... ... парағында жазылады.
Аударылмалы вексель - (тратта) кредитордың (транссангтың) қарызкерге
(трассатқа) белгілі бір соманы үшінші заңды тұлғаға ... жеке ... ... ... ... өкімі болып саналады. Яғни оның ... ... ... ... вексель ұстаушының төлеушіге
вексельде көрсетілген ақша сомасын ... бір ... ... ... ... ... бере ... сонымен қатар пайыздық және пайызсыздық деп екіге бөлуғе
болады.
Пайыздық векселъдердің атаулы ... ... ... ... өз алдына
бөлек көрсетіледі.
Пайызсыздық векселъдерде пайыздық сома өз алдына бөлек көрсетілмейді,
бірақ ол вексельдің жалпы сомасында ... ... ... ... ... ... ... болып үш түрге бөлінеді.
Коммерциялық вексельдер өнім өндіруші кәсіпорындар мен ұйымдарға ол
өнімді түлынушы, яғни сатып ... ... мен ... ... ... кешіктірілу себебіне байланысты беретін ... ... ... ... ... ... келісімшарттарға жатпайтын әр
түрлі банктер арасындағы қарызкерлік қатынастар ... ... ... қазыналық міндеттемеге жатады. Олар
мемлекеттің ішкі қарыздарын өтеуіне ... ... ... ... ... бірге номиналынан шегерім жасауды қоса
алғандағы бағасы бойынша банктерге және басқа да ... мен ... Ал ... кері ... сатып алу толық атаулы құны бойынша
жүргізіледі. Қазыналық ... ... ... ... және сату ... ... құрайды. Жалпы алғанда қазыналық вексельдер банктер
үшін қысқа мерзімге капитал салу нысаны болып табылады. Олар банк ... ... ... ... ... және ... түрі ... және аударылмалы.
Төлем кепілдігінің барлығына қарай:
қамтамасыз етілген және қамтамасыз етілмеген.
Төлеу тәртібі бойынша:
мерзімділік вексель және ... ... ... ... ... мен ресімдеу белгіленген ережені сақтауды керек
етеді. Қркатта міндетті түрде ... ... яғни ... ... ... оның ... күні мен орны ... вексельдің сомасы, пайызы,
төлеу мерзімі көрсетілуі қажет. ... ... ... ... ... ондай болмаған жағдайда ... ... ... ... болмайды. Вексель берілген уақытынан бастап төлеу
мерзіміне дейін жабдықтаушының иелігінде болуы, тауарға төлем ... ... ... ... ... жеке ... берілуі немесе банк мекемесінен
несие алу үшін пайдаланылуы мүмкін. Вексельдің ... ... ... төлем мерзімі саналынады. Кәсіпорындар мен ұйымдардың
бухгалтерия қызметкерлері вексель бойынша ... ... ... оны ... ... ... Вексельмен есеп айырысу есебі арнайы
«Алынған вексельдер» шотында жүргізіледі. Бұл ... ... ... және ... берушілермен арадағы олардан алынған вексельдер
бойынша есеп айырысу ... ... ... ... тауарлар мен дайын өнімдер үшін вексельдер алынғанда:
Д-т: Алынған вексельдер шоты
К-т: ... ... ... шоты
Ал вексель бойынша сатып алушылардың ... ... яғни ... ... ... (пайызсыз):
Д-т: Ақшалар шоты
К-т: Алынған вексельдер шоты түріндегі ... ... ... ... да ... қарыздар есебі
Кәсіпорындар мен ұйымдарда басқадай операциялар бойынша ... ... ... шоттарда есептеледі: «Алынуға тиісті
қосылған құн салығы».
«Есептелген пайыздар».
«Жұмысшылар мен басқадай тұлғалардың қарызы».
«Өзге де ... ... ... ... ... мен ... ... бөлімшесінде
есептелуғе жатпайтын (сатылған тауарларға, ... ... ... жатпайтын) есеп айырысу операциялары есептеледі.
«Алынуға тиісті қосылған ірі салығы» шоты ұйымның сатып ... ... ... тағы да ... ... жабдықтаушыларға
төленген қосылған құн салығы сомасы жайлы ақпараттарды жинақтауға арналған.
Салықтың бұл түрі ... ... мен ... ... ... салық
болып саналады. Осыған орай бұл ... ... ... ... ... ... Жанама салықтар бюджетке тауарларды сатып алатын занды ... ... ... ... осы тауарларды сатушылардан түседі.
Неғұрлым баға жоғары ... ... ... ... да жоғары болады.
Бюджетке төленетін қосылған құн ... ... ... ... ... үшін ... алушылардан алынған салық пен материалдық ресурстар
үшін жабдықтаушыларға толенген қосылған құн ... ... ... ... ... Алынған тауарлар мен материалдық құндылықтар және ... ... ... бойынша есептелінген қосылған құн сомасына:
Д-т «Алынуға тиісті қосылған құн салығы» шоты
К-т «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айырысу» шоты ... ... ... ... ңұн ... ... ... несиелік қарыздар мен аударымдар» шоты түріндегі бухгалтерлік
жазуы жазылады.
«Есептелген пайыздар (проценттер)» шотында ұйымның ... ... ... негізгі құралдары, берген несиелері мен ... ... үшін ... ... ... сомасы, сондай-ақ ... ... ... ... ... Осыған байланысты
«Есептелген пайыздар» шотына сәйкес негізгі бухгалтерлік жазулар мына түрде
жазылады:
– Жалдағы негізгі құралдар, алынған вексельдер, берілген заемдар ... ... ... ... - деп ... шот, К-т: ... және пайыз түріндегі кірістер» деп ... шот ... жазу ... ... ... ... ... жабылуына:
Д-т: «Ақшалар» шоттарының тиістілері,
К-т: «Есептелген пайыздар» деп аталатын шоты түріндегі ... ... мен ... ... ... деп ... шотта
жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың дебиторлық ... ... ... Бұл ... жұмысшылар мен басқа да тұлғаларға аванс ретінде
(қарызға) қызметтегі іссапарлары үшін және басқадай ... үшін ... ... ... ... мен қызмет-керлерден олардың кәсіпорынға
тигізген зияндары үшін ... ... ... ... ... қажеттілігі (шығындары) және қызметтегі
іссапарлары үшін есеп беруғе тиісті тұлғаларға берілген сомаларға:
Д-т: «Жұмысшылар мен ... ... ... шоты К-т: ... ... ... жазу ... Жұмысшыларға берілген заем (қарыз) сомаларына да: Д-т: «Жұмысшылар мен
басқа ... ... шоты К-т: ... шоты ... жазу ... ... ... жоғалған, бүлінген ... ... ... ... тұлға табылып және оның ... ... ... мен басқа тұлғалардың қарызы» шоты К-т: ... ... шоты ... ... жазу жазылады.
– Есеп беруғе тиісті тұлғалар өздерінің қарыздарын ... ... емес ... ... ... инвестициялар, материалдар
және тауарлар деп аталатын шоттардың тиістілері ... мен ... да ... ... шоты ... Есеп ... тиісті тұлғалардың аванс ретінде алған сомаларының
пайдаланғаннан қалған қалдығы, ... ... ... ... сомалары, жұмысшының алған қарыз ... ... ... ... «Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың қарызы» шоты К-т: «Ақшалар» шоты
түріңдегі бухгалтерлік жазу жазылады.
– Есеп ... ... ... ... ... ... ... «Тауарларды сату бойынша шығындар»;
«Жалпы және әкімшілік шығындары»;
«Үстеме шығындар»;
«Әлеуметтік сала ... деп ... ... ... «Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың қарызы» түріндегі екі жақты жазу
жазылады.
– Жабдықтаушыларға ... ... ақау ... ... дебиторлық қарызтың пайда болуына:
Д-т: «Басқадай дебиторлық қарыз» шоты; К-т: ... шоты ... ... ... ... ... ... есептен шығарылған сомаға: Д-т: «Басқадай
дебиторлық қарыз» шоты;
К-т: «Ақшалар» шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы ... Құны ... ... ... ... тыс ... ... келіп түскенде олардың жетіспеушілігі
мен бағалардың сәйкессіздігі нәтижесінен ... ... ... ... ... ... ... К-т: «Жабдықтаушы ... есеп ... шоты ... бухгалтерлік жазуы жазылады.
– Ағымдағы жал бойынша алынуға тиісті жал ... мен ... ... ... ... ... ... К-т: «Негізгі емес ... ... ... шоты түрівдегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
– Төтенше жағдайлардан болған залалдардың орнын толтыру ... ... ... ... ... ... қарыз» шоты,
К-т: «Тоқтатылған операциялардан болатын кірістер (зияндар)» шоты түріндегі
бухгалтерлік жазуы жазылады.
1.3 Берілген аванс бойынша есеп ... ... ... келесі шоттарда есептелінеді:
– «Тауарлық-материалдық цорларды жеткізіп беруі үшін берілген аванстар»
шоты;
... ... мен ... ... үшін ... шоты.
Ал берілген аванстар дегеніміз ұйымның жабдықтаушылар мен ... ... ... тауарлық-материалдық қорлар, негізгі
құралдар, материалдық емес активтер үшін және олардың ... ... ... үшін алдын ала төленіп қойылған сомалары болып табылады.
Бұл жоғарыда аталған шоттарға байланысты бухгалтерлік есепте мынадай
корреспонденциялар жазылады:
– Тауарлық-материалдық ... ... ... үшін, орындалатын
жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін ... ... ... ... жеткізіп беруі үшін берілген аванстар»
шоты немесе ... ... мен ... ... үшін ... ... тиістісі;
К-т: «Ақшалар» шоты.
– Несие есебінен берілген аванс сомасына:
Д-т: «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беруі үшін берілген ... ... ... ... мен ... ... үшін берілген
аванстар» шотының тиістісі;
К-т: «Банктен тыс мекемелердің несиелері» шоты немесе ... ... ... ... ақша бірлігі, яғни валюта түрінде берілген аванстар бойынша
тиімді бағамдық айырмашылықтың пайда болуына:
Д-т: ... ... ... беруі үшін берілген аванстар»
шоты немесе «Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін берілген
аванстар» шотының тиістісі;
К-т: «Бағамдық ... ... ... шоты.
– Бұрынырақта аванс ретінде ... ... ... ... ... ... ... қорларды жеткізіп беруі үшін берілген аванстар»
шоты немесе «Орындалатын жұмыс пен ... ... үшін ... шотының тиістісі.
– Бұрынырақта берілген аванс есебінен ... ... ... ... ... және ... есеп айырысу» шоты;
К-т: «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беруі үшін берілген аванстар»
шоты немесе «Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін ... үшін ... ... ... ... ... ... тауарлық-материалдық қорларды
жеткізгені үшін алдын ала берілген ... ... ... ... ... ... мен ... сипаттамасы, дебиторлық қарыздар мен үшінші
бөлімдегі басқадай активтер жайлы түсініктеме алуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... алушылар мен тапсырыс беруші занды және жеке тұлғалардың төлем
қабілетгілігін анықтау жүйесін қаншалықты арттырғанмен, ... ... ... ... ... қызмет үшін уақтылы есеп айырыспай
немесе алынуға тиісті сомалардың бір бөлігі ғана өтеліп, ... ... ... ... ... ... отырады. Мұндай жағдайлардың
алғашқы нысандары болып қарызкер кәсіпорындар мен ұйымдардың банкрот болып
қалуы ... ол ... мен ... ... ... ... ету мерзімінің өтіп кетуі табылады. Сатып алушылардың келісімшартқа
сәйкес белгіленген мерзімде төлемеген шотгары ... ... ... ... ... - уақытында төленбеген, жабылмаған және де
тиісті ... ... ... ... қарыздар жатады.
Қазақстан Республикасының заңына ... ... ету ... өтіп ... ... күмәнді қарыз болып саналынады. Өтелу-өтелмеуі белгісіз,
күмән тудыратын қарыздарды есептен шығарудың екі тәсілі бар. ... ... ... ... ... мұнда шығындар нақты шоттарды үмітсіз ... ... ғана ... ... ... ... — резервтік
әдіс, бұл жағдайда шығындар алдын ала қарастырылған тәсілмен есептеледі.
Тікелей ... ... ... бухгалтерлік есеп тұрғысынан қолайлы
болып ... ... ол ... мен ... ... келтіре
алмайды, яғни күмәнді қарыздарды тауарлар ... ... ... ... ... ... ... оның күдікті деп танылған
есептік мезетінде ғана ... ... ... мен ... ... шығындардың есебінен резерв жасай алады. ... ... ... ... ... ... бойынша резервтер»
шотында жүргізіледі. Күмәнді қарыздар бойынша резервтер есеп беретін жылдың
соңында жабдықтаушылар мен сатып алушылар ... ... ... ... ... сүйене отырып жасалынады. Азаматтық кодекстің 1-
бөліміңдегі 178-бабына сәйкес қарызтың ... ... ... ... 3 ... ... белгіленді. Үш жыл уақыт аралығыңца өтелмеген ... ... ... ... ... ... есептен шығарылады.
Қазақстан Республикасы заңына сәйкес талап ету ... өтіп ... ... ... ... деп танылады. Ал үмітсіз қарыздар
сомалары құрылған күмәнді қарыз бойынша резерв есебінен есептен шығарылады.
Егер кәсіпорындар мен ... ... ... ... резерв құрмаса және
үмітсіз қарыздың айқындалу жағдайы пайда ... онда бұл сома ... ... ... ... ... бұл сома ... қызметінің нәтижесі туралы есеп беруде көрсетілуі тиіс.
Егер сатып ... ... ... ... ... ... есептен
шығарылып және ол осы есеп беретін кезеңде өтелсе, ... ... жазу ... ... ... осы есеп беру ... ... қарыздар бойынша резервтер шоты
К-т: Алынуға тиісті қарыздар ... ... ... ... қарыз сомасы есеп берудің келесі
кезеңінде өтелсе, онда ол сома негізгі емес қызметтен ... ... ... Бұл жағдайда бухгалтерлік есепте:
Д-т: Ақшалар шоты
К-т: Негізгі емес ... ... ... ... шоты ... ... ... бойынша резервтер» есебі №10 журнал-ордерде жүргізіледі.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың бухгалтерлік балансындағы дебиторлық
қарыздар бабында, кәсіпорынның ... ... ... ... қарыз
бойынша құрылған резерв сомасы алынып тасталып, қалған ... ... ғана ... келген кәсіпорындар мен ұйымдарды алып қарасақ та олардың барлығы
да қай шоттардың төленбейтіндігін алдын ала болжап ... ... ... де ... есеп ... ... жыл бойы ... шығындарды
жабатын сомаларды анықтау қажет. Бұл уақыттағы бағалаудың салдарынан ... да ... ... ықтимал. Жалпы халықаралық тәжірибеде
күмәнді қарыздарды бағалау үшін мынадай екі әдісі қолданылады:
– несиеге сатудан алынатын таза ... ... ... әдісі (қаржы-
шаруашылық қызметі туралы есеп беруде);
– дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... бірінші аталған әдістің мақсаты күмәнді дебиторлың қарыздар
нәтижесінде туындаған ... ... ... ... екінші әдістің
мақсаты дебиторлық қарызтың таза өзіндік ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдарда бұл әдістірдің екеуі де
кеңінен қолданылады.
Жоғарыда ... ... ... ... таза ... есептелген
пайыз әдісіне тоқталатын болсақ, бұл әдіс сәйкестік принципіне бағытталған.
Мұнда күмәнді қарыздардан ... ... ... мен несиеге сатудан
алынатын таза табыстан есептелінген пайыз арасындағы қатынастардың орташа
пайызы тәжірибеге ... ... ... ... ... бұл ... күмәнді
қарыздар көлемін анықтау үшін есеп беру кезеңіндегі сатылған нақты өнімге
қолданылады.
Негізінен несиеге сатудан ... таза ... ... ... ... ... ... қарыздың таза өзіндік құнын есептеп отыру
мүмкін емес. Бұл әдістің тұжырымдамалық негізі болып сәйкестілік ... ... ... күдікті қарыз сатылым негізінде ... ... ... өте ... және ... ... әрдайым жаңартылып (жаңадан есептеліп) отыруы тиіс.
Күмәнді қарыздарды бағалау үшін қолданылатын ... ... ... ... есептеу әдісі бухгалтерлік баланста таза дебиторлық
қалдықтың қалуына негізделген. Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер пайдаланылады. Әдістің
негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын анықтау есептеледі. Несиеге сатудан алынатын таза
табыстан есептелген пайыз әдісіне қарағанда ... ... ... ... ... ... дебиторлық қарыздардың нақты езіндік құнын
өтеуғе қажетті күмәнді қарыздарга жасалған резерв сомасының дұрыс ... ... ... ... қарыздарға жасалған резерв сомасының
ағымдағы қалдығы талап етілген қалдыққа сәйкес түзетіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... күмәнді
қарыздар бойынша жасалынған қажетті резерв сомасының мөлшерін ... ... ... ... дебиторлық қарызқа жасалған ... ... ... ... ... мерзіміне сәйкес әрбір сомасына бөлек
негізделген ... ЖШС ... ... ... ... ЖШС «СКПП»-нің сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп
айырысу есебі
«Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қарызы» шоттарына қатысты
бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... мен тапсырыс берушілерге 300000 (үш жүз ... ... ... 500000 (бес жүз мың) теңгеге сатылды (соның ішінде
80000 (сексен мың) тенге ҚҚС сомасы).
Сатылған тауарлардың өзіндік құнына:
Д-т: Сатылған ... ... құны 300000 ... ... ... 300000 ... ... ... ... ... ... ... шоты 420000 ... ... ... ... алынатын
табыс шоты 420000 ... ... үшін ... ҚҚС сомасына:
Д-т: Алынуға тиісті қарыздар шоты 80000 ... ... құн ... сомасы 80000 ... ... үшін ... сома ... ... ... шоты 500000 ... Алынуға тиісті қарыздар шоты 500000 ... екі ... ... ... ... ... мен
ұйымдардың сатқан (тиеп жіберген) тауарлары, атқарған жұмыстары ... ... ... қосылған құн салығы есептелгенде «Алынуға
тиісті қарыздар» шоты дебиттелініп, ... құн ... ... ... мен ... өнімдер үшін вексельдер алынғанда:
Д-т: Алынған вексельдер шоты
К-т: Алынуға ... ... ... ... ... ... алушылардың қарыздарының жабылуына, яғни ақша
келіп түскен ... ... ... ... ... вексельдер шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Вексельдің жалпы түрін мына төлемдегі суреттен көруғе болады:
| ... ... (жуз мын) ... ... жыл ... ... сома ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ақша алушы ұйымның аты ... 2004 жыл ... ... |
| ... ... ... ... беруші ұйымның аты ... ... ... ... және ... мөр ... ... кететін бір жағдай көптеген уақыттарда вексельде көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... 500000 (бес жүз
мың) теңгеге алты айға ... ... және оған коса ... 5 (бес) пайыз
көлемінде төлем төлеу көрсетілген болды деп есептейік. Осы жағдайда біздің
вексель ... ... ... ... ... ... есептелінеді:
500000+500000х5%х6/12=500000+12500=512500 теңге.
Егер осы сомадағы вексель алты айға емес ... айға ... ... ... ... сома мына санға тең болады:
500000+500000х5%х9/12=500000+18750=518750теңге.
Жоғарыда қарастырылған мысалымыз бойынша бухгалтерлік жазуларымыз
келесідей түрде ... ... ... ... ... шоты 500000 ... ... тиісті қарыздар шоты 500000 ... ... ... ... алушылардың қарыздары есептелген пайыз сомасымен
бірге өтелгенде
Д-т: Ақшалар шоты 512500 ... ... ... шоты 500000 ... ... ... кірістер шоты 12500 ... ЖШС ... ... да ... ... ... мен ... басқадай операциялар бойынша тиісті
дебиторлық ... ... ... ... ... тиісті
қосылған құн салығы».
«Есептелген пайыздар».
«Жұмысшылар мен басқадай ... ... де ... ... шоттарда «Сатып алушылар мен тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарға жатпайтын) есеп айырысу операциялары есептеледі.
Д-т «Алынуға тиісті қосылған құн салығы» ... ... және ... есеп айырысу» шоты немесе
Д-т «Алынуға тиісті қосылған ңұн салығы» шоты
К-т «Басқадай несиелік қарыздар мен аударымдар» шоты түріндегі ... ... ... ... ... ... және пайыз түріндегі кірістер»
Д-т: «Ақшалар» шоттарының тиістілері,
К-т: «Есептелген пайыздар»
Д-т: «Жұмысшылар мен ... ... ... ... «Ақшалар»
Д-т: «Тауарларды сату бойынша шығындар»;
«Жалпы және әкімшілік шығындары»;
«Үстеме шығындар»;
«Әлеуметтік сала шығындары» деп аталатын шоттардың тиістілері.
К-т: «Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың ... ... ... ... ... ... «Басқадай дебиторлық қарыз» шоты
К-т: «Ақшалар»
Сонымен қатар «Басқадай дебиторлық қарыз» шотында төленуғе тиісті жал
төлемдері жайлы ... ... және ... тыс ... ... сомалар, жабдықтаушылар мен мердігерлерге, көлік ұйымдары мен
басқа да занды тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... тағы да басқалар есептеледі.
Басқадай дебиторлық қарыз шоты бойынша жүргізілетін операциялар
|№|Операциялар мазмұны ... | |н шот ... шот ... мен қызметкерлеріге қызметтегі |1250 |1010 |
| ... және ... да ... үшін ... | | |
| ... сомаларға | | ... мен ... ... банк |1250 |12100 |
| ... | | ... мен ... ... ... |1010 |1250 |
| ... аванс ретінде алған сомаларының | | |
| ... ... ... ... ... | | ... мен қызметкерлерге аванс ретінде |3350 |1250 |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... ... еңбекақы сомасынан ұсталды. | | ... ЖШС ... ... ... бойынша есеп айырысу
Берілген аванстардың есебі келесі шоттарда есептелінеді:
– «Тауарлық-материалдық ... ... ... үшін ... ... ... жұмыстар мен көрсетіпетін ... үшін ... ... ... ... ... ... жабдықтаушылар мен қызмет
көрсетушілерге олардан алынатын тауарлық-материалдық ... ... ... емес ... үшін және олардың көрсететін қандайда
бір қызметі үшін ... ала ... ... ... болып табылады.
Бұл жоғарыда аталған шоттарға байланысты бухгалтерлік есепте мынадай
корреспонденциялар жазылады:
– Тауарлық-материалдық ... ... ... ... ... мен ... қызметтер үшін берілген аванстарға:
Д-т: «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беруі үшін берілген аванстар»
шоты немесе «Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін ... үшін ... ... ... ... ... Несие есебінен берілген аванс сомасына:
Д-т: «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беруі үшін ... ... ... «Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін берілген
аванстар» ... ... ... тыс ... несиелері» шоты немесе «Басқадай несиелер»
шотының тиістісі.
– Шетелдік ақша бірлігі, яғни валюта түрінде берілген ... ... ... ... ... ... «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беруі үшін берілген аванстар»
шоты немесе «Орындалатын жұмыстар мен ... ... үшін ... ... ... ... айырмашылақтан алынатын кіріс» шоты.
– Бұрынырақта аванс ... ... ... ... ... ... ... «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беруі үшін берілген аванстар»
шоты немесе «Орындалатын жұмыс пен көрсетілетін ... үшін ... ... ... ... ... ... есебінен жабдыктаушыларға тиісті қарыз
сомалары өтелгенде:
Д-т: ... және ... есеп ... ... ... ... жеткізіп беруі үшін берілген аванстар»
шоты немесе «Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін ... ... ... аталмыш бөлімшенің шоттары тауарлық-материалдық қорларды
жеткізгені үшін алдын ала берілген ... ... ... ... ... ... мен олардың сипаттамасы, дебиторлық қарыздар мен үшінші
бөлімдегі басқадай активтер жайлы түсініктеме алуға мүмкіндік береді.
Берілген аванстар шоты ... ... ... ... ... ... | |шот |шот ... ... ... ... |1610 ... |алынатын тауарлар, материалдык құндылыктар | |0 |
| ... ... ... ... | | ... ... алдағы уакыгга |1610 ... ... ... мен ... ... |0 |
| ... аударылған аванс сомасы | | ... ... ... ... есебінен қоюшы |3310 ... |
| ... ... сома ... | | ... ... ... ... |
| |алдын ала аударылған сома-лардың |0 | |
| ... ... ... | | ... ЖШС ... ... ... бойынша есептесу есебі
Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің ... деп ... ... 100000 (жүз мың) ... ... резерв кү-рғаңда мыладай
корреспонденциялар ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік шығындар шоты 100000 ... ... ... бойынша
резервтер шоты ... ... ... ... ... есебінен
80000 (сексен мың) теңге дебиторлық қарыз есептен шығарылғанда;
Д-т: Күмәнді қарыздар бойынша
резервтер шоты 80000 ... ... ... қарыздар ... ... ... карыздар резерв сомалары сторно етіледі.
Кәсіпорындар мен ұйымдар бұл жағдайда ... ... жазу ... ... ... және әкімшілік
шығындары шоты 20000 ... ... ... ... шоты ... ... ... қарызы 200000 (екі жүз мың) тенге, ал
күдікті қарыздары бойынша ... ... 50000 (елу мың) ... ... деп
есептейік. Сонда қаржылық есеп беру кезеңінде, күдікті қарыздары бойынша
резерв сомасы 50000 (елу мың) ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік балансында дебиторлық қарыз сомасы 50000
(елу мың) теңгеге азайтылып 150000 (бір жүз елу мың) ... ... ... ... 2004 жылғы көрсеткіштері:
сатылған тауарларының көлемі 1000000 ... ... ... 50000 ... ... 10000 ... ... ... ... 8000 ... үш ... ... ... ... қарыздар бойынша шығындары:
|Жылдар |Сатылған тауарларының ... ... ... ... ... ... | ... |900000 |29700 |3,3 ... |930000 |31500 |3,38 ... |950000 |36100 |3,8 ... |97300 |3,5 ... ... бухгалтері бұл жылдардағы күмәнді қарыздар бойынша
пайыз мөлшері орта есеппен 3,5% деп ... ... ... 2004-жылғы
«СКПП» фирмасының күмәнді қарыздар сомасы былайша есептеледі:
(1000000-50000-10000) х 3,5% = 32900 тг.
Осы табылған күмәнді ... ... ... ... ... ... жыл соңында (2006 жыл) мынадай жазу жазады:
Д-т: ... және ... ... 32900 ... ... ... бойынша резерв 32900 ... ... ... ... 2004 ... ... ... қарыздар бойынша резерв сомасының 40900 (қырық мың ... ... тең ... ... ... Бұндағы 8000 (сегіз мың) теңге
өткен жылдардағы алынбаған дебиторлық қарыз және 32900 (отыз екі мың ... ... ... ... ... ... ... күмәнді қарыздарға
жасалынған (болжам бойынша) резерв ... ... 2004 ... 31 ... алынуға тиісті шотгарының
сомасы (өлшем бірлігі - тенге)
|С|Түсуғе тиісті борьпп (барлығы) ... |Бір ... ... | ... ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... ... ... жасалды |7210 |1290 ... ... ... ... ... ... |1290 |1210, |
| ... дебиторлық қарыз жабылды | |1250, ... ... ... ... бойышпа кұрылған |7210 |1290 |
| ... ... ... ... етілді (қызыл | | |
| ... | | ... ... ... ... үмітсіз қарыз |1290 |1210, |
| ... ... ... ... бір уақыт | ... |
| ... ... бұл ... сомасы өтелгенде (есептен | | |
| ... осы есеп беру ... ... | | ... ... ... ... үмітсіз қарыз |1050,1040,|6160 |
| |ретінде есептен шығарылып ... бір ... |1010 | |
| ... ... бұл ... ... ... (есептен | | |
| ... ... есеп беру ... ... | | |
3 ҚҰЕС ... ... ... ... жүргізуде ҚҰЕС пайдалану
Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттары ... ... ... ... және ұсынбалы сипаттағы бухгалтерлік
есеп ережелері, әдістері, ұғымдары мен ... ... ... ... әр ... ... есепті зерттеумен, салыстырумен және
жіктеумен, беру унификациясы бойынша ... және ... ... ... бар. Олардың ішінен атап ... ... ... стандарттар комитета;
– Біріккен Ұлттар Ұйымы;
– Экономикалық және әлеуметтік кеңес;
– Трансұлттық корпорациялар бойынша комиссия;
– Есеп пен есеп ... ... ... бойынша эксперттердің
үкіметаралық жұмыс тобы (БҰҰ);
– Экономикалық ынтымақтастың және даму ... ... ... Одақ ... ... ... ... етуі кәсіби бухгалтерлердің аймақтық
ұйымдарына мыналар жатады:
– Кәсіби бухгалтерлердің Европалық федерациясы;
– Америкааралық бухгалтерлік ... ... елі ... ... федерациясы;
– Азия және Тынық мүхит аймақтары бухгалтерлерінің конфедерациясы;
– Бухгалтерлік есеп бойынша Африкалық кеңес;
Америкалық ұйымдар:
– Бағалы қағаздар және ... ... ... ... есеп стандарттары бойынша кеңес.
Қазіргі кезде халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... да ... ҚЕХС 1 «Қаржы есептемесінің халықаралық стандартын ... ... ИТК-8 ... ... рет есеп ... ... ретінде қолдану»
келесі себептер бойынша алмастырады:
2 Қаржы ... ... үшін ... тәсілдеме
бойынша шығындар қаржы есептемесін дайындау мен ... ... ... ... ... принципін бұза отырып, экономикалық пайданы өсіреді.
Сондықтан, есепке алудың ... ... ... тәсілдемені
қолдану максатқа сәйкес емес
3 Есеп жүргізудің жеке объектілері бойынша багалау мен ... ... ... әзірлеу қажет
4 ИТК-8 стандарттың түрлі болжамдарын қолдануды талап етуғе мүмкіндігі
бар. ҚЕХС 1 ... ... ... ... ... ... кәсіпорын ҚЕХС бойынша өзінің бірінші қаржы есептемесін 2005
жылдың 31 ... есеп құні деп ... онда ... көшу күні ... 1 қаңтарына дейін анык-талуы керек. Халықаралық стандартқа көшудің
күні бойынша осы ... мына ... ... яғни, қаржы
есептемесінде өткен жылдың ең аз шамасы сияқты салыстырмалы ... ... ... ... ... ... баптар бойынша
сальдо жыл басындағы жэне жыл соңындағы жай-күйі ... ... ... ... ... ... ... сальдоны сенімді түрде ұсыну үшін, ... ... ... ... объектілері халықаралық стандарттарға сәйкес
қайта каралғаны орынды болады.
Сондықтан, халықаралық стандартқа көшу кезінде екі қүнді ... ... ... ... ... жасалған бірінші қар-жы есептемесі үшін
есеп беру күні (мысалы, 2005 жыл-дың 31 желтоқсаны);
– Халықаралық стандартқа көшу күні (2004 ... 1 ... ҚЕХС ... ... балансын ҚЕХС-на көшу күніне дайындап қоюы
қажет. Бұл ... ... ... алу үшін ... орны ... Элементтерді тану бойынша кіріс балансы үшін қажет
– ҚЕХС-қа сәйкес кімнің ... ... ... ... ... ... тану керек
– Егер ҚЕХС мұндай тануға рұксат етпесе, мұндай элементтерді активтер
немесе міндеттемелер ретінде тануға болмайды
... ... мен ... капиталдың бір түрі ретінде
есеп жургізудің ұлттық ережелеріне сәйкес танылған баптар дың ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер
мен меншікті капитал элементтерінің басқа түрін ұсынады
ҚОРЫТЫНДЫ
Курстық жұмыстың «Дебиторлық қарыздар есебін ... ... ... ... қазіргі егеменді еліміздің әрбір ... ... ... ... ... ... қарыздардың
есебін жүргізу қажетті бөлігінің бірі болып табылады. Осыған ... ... ... ... қатар, колледже алған білімімді практика жүзінде жетілдіру
мақсатында бұл курстық жұмыстың ... ... ЖШС ... ... ... ... таңдап алдым.
Бірінші бөлімде сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысу
есебі, күмәнді қарыздар бойынша есептесу есебі, ... ... ... ... ... да ... қарыздар есебі жүргізудің теориялық
аспектілері қарастырылды.
1. «Алынуға тиісті ... деп ... ... ... ... ... атқарылған жұмыстары мен көрсетілген қызметтері үшін сатып
алушылар мен тапсырыс берушілердің банк мекемесі қабылдаған есеп
айырысу ... ... ... ... ... есептеледі. Жалпы
«Алынуға тиісті шоттар» шотын сипаттай келе олардың ... ... ... және ... сату ... ... ... болады.
2. Ал сатылған материалдық емес активтер, негізгі ... ... ... ... қарыздардың пайда болуына «Алынуға тиісті
қарыздар (шоттар)», «Алынған вексельдер», «Сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердің өзге де қарыздары» деп ... ... ... оған ... ... емес ... ... алынатын кіріс», «Негізгі құралдарың есептен шығарылуынан
алынатын кіріс» және «Бағалы қағаздардың есептен шығарылуынан алынатын
кіріс» деп ... ... ... кредиттелінеді.
3. Берілген аванстар дегеніміз ұйымның жабдықтаушылар мен ... ... ... ... қорлар, негізгі
құралдар, материалдық емес активтер үшін және олардың көрсететін
қандайда бір қызметі үшін ... ала ... ... ... ... ... мен ұйымдардың бухгалтерлік балансындағы ... ... ... ... ... сомасынан күдікті
қарыз бойынша құрылған резерв сомасы алынып тасталып, ... ... ... ғана ... А
3 – ... Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қарыздары шоты бойынша
жүргізілетін операциялар
|№|Операциялар мазмүлы ... | |шот |шот ... ... тауарға, өнімге, көрсегілген |1210 |6010 |
| ... ... ... ... тапсырыс | | |
| ... ... | | ... ... ... ... ... |1210 |3130 |
| ... ... ... қүн ... | | |
| ... | | ... ... ... ... ... ... |3510 |1210 |
| ... | | ... ... және тапсырыс берушілерден есеп |1040 |1210 |
| ... ... ... ... сома | | ... ... және ... ... ... ... |1210 |
| ... кредиторлық қарызы есебінен өтелінді |3390 | ... ... ... ... ... |1210 |1210, |
| ... қызмет үшін алынган вексель | ... ... ... және ... ... берген |1040 |1210 |
| ... үшін ... ... | | ... Ә
4 – ... «ККК» фирмасының 2004 жылғы 31 желтоқсанға ... ... ... ... ... - тенге)
|С|Түсуге тиісті борьпп (барлығы) ... |Бір ... ... ... ... | |ені ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... |3 |4 ... ... алу үшін есеп ... ... |1040 |
| ... сома | | ... ... алу барысықда болған шығывдар|7110,7210 |1620 |
| |сомасы есеп беретін уақытга тиісті шоттарға | | |
| ... | | ... ... жал ... есеп ... ... |1620 |1040 |
| ... ретівде алдын ала аударылды. | | ... ... ... жал ... ... |7110, 7210 |1620 |
| ... | | ... Б
8 – ... ... аванстар шоты бойынша жүргізілетін операциялар
|№|Операциялар мазмұны ... ... | |шот |шот ... ... ... уақытта |1610 |1070,1050,104|
| |алынатын тауарлар, материалдык құндылыктар | |0 |
| ... ... ... ... | | ... ... ... ... |1610 ... |атқаратын жұмыстары мен көрсететін қызметгері| |0 |
| ... ... ... ... | | ... төленген аванс сомасы есебінен қоюшы |3310 ... |
| ... ... сома ... | | ... ... ... |1070,1050,104|1610,1610 |
| |алдын ала аударылған сома-лардың |0 | |
| ... ... ... | | ... ... ТІЗІМІ
1. Кеулімжаев Қ.К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп. Теориясы және
негіздері. Оқулық, Алматы. Экономика – 2006, 384 ... ... В.К., ... Т.Ғ., ... В.В., ... ... ... есеп. Алматы – 2002, 656 б
3. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... – 2005, 310 ... ... Э.О. ... учет в организациях. Учебное пособие.
Алматы – 2006, 472 б
5. Бухгалтерлік бюллетені, №7, ... 2007 ... ... бюллетені, №17, мамыр 2007 ж
7. Бухгалтерлік бюллетені, №33, маусым 2007 ж
8. Бухгалтерлік бюллетені, №35, тамыз 2007 ж
9. Международные ... ... ... (М.Аскери, 2005 г)
10. Гетьман В.Г.«Учет деловой репутации организации» - Международный
бухгалтерский учет», 2002, №11
11. Радостовец В.К., ... В.В., ... О.И., ... учет ... А: ... ... по бухучету и налогообложению. ... 3 – ... ... ... А.П. ... ... ... А: 2003. 370 с.
14. Самохвалова Ю.Н. Бухгалтерский учет //краткий курс// 2003 г
15. Сейдахметова Ф.С. Современный бухгалтерский учет. А: 2000. 336 ... О ... и ... ... ... в бюджет (Налоговый кодекс
Республики Казахстан) от 12 июня 2001 года N ... от 17 июня 2001 ... ... РК «О ... ... и финансовой отчетности» от 28 февраля
2007г. за №234-III
18. Стандарты бухгалтерского учета Нормативные акты – ... ... ... ... – Алматы, 2005.
19. Концептуальная основа для подготовки и представления финансовой
отчетности (приказ МФ РК от ... г № ... ... по ... ... ... счетов для организаций,
составляющих финансовую отчетность в соответствии с Международными
стандартами финансовой отчетности (приказ МФ РК от ... г № ... ... рекомендации по применению Типового плана счетов (приказ
МФ РК от 29.12.2003 г № 1040)

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«М-1 enternational» ЖШС83 бет
Дебиторлық қарыздар есебін ұйымдастыру63 бет
Еңбек ақы бойынша диплом алды іс – тәжірибе35 бет
Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру жолдары3 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
«Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау21 бет
Дебиторлық берешекті басқарудың теориялық негіздері . «Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау14 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі36 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі туралы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь