Дидактиканың заңдылықтары мен қағидаларын оқыту процесінде басшылыққа алу

Жоспар

І Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

ІІ Негізгі бөлім
2.1. Дидактика заңдылықтарының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2.2. Оқыту процесіндегі қағидаларды басшылыққа алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
2.3. Қазіргі заман дидактикасының өзіндік ерекшеліктері және
сараланған заңдылықтарын оқыту процесінде қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

ІІІ Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

ІҮ Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
Кіріспе
Оқу процесіндегі дидактиканың мәні. Оқу процесі әр текті және табиғаты жағынан әртүрлі көптеген жағдаяттардың мың санды байланыстары мен қатынастарын қамтиды.
Ғасырымыздың басында оқу ұғымы енді осы процесті құрайтын екі бірлікті - оқыту қызметі мен оқып- үйренуді қамтитын болды. Оқыту - оқу материалын игеруге ынталандырушы мұғалімдердің қызметін, ал оқып-үйренуді ұсынылған білімдерді игеруге бағытталған оқушылар іс-әрекетін танытады.
Бүгінгі түсінім тұрғысынан оқу келесі белгілерімен сипатталады: 1) екі тараптылық; 2) мұғалім мен оқушының бірлікті әрекеті; 3) басқарым мұғалім тарапынан; 4) жоспарлы ұйымдасу және басқару: 5) біртұтастық және бірлік; 6) оқушылардың жас даму заңдылықтарына сәйкестік; оқушылардың дамуы мен тәрбиесіне жетекшілік.
Оқу және білімдену проблемалары педагогиканың дидактикада аталатын бөлімінде зерттеледі. «Дидактика» термині грек тілінен енген, аудармасы «үйретуші» дегенді білдіреді. Алғашқы рет бұл сөз неміс педагогы Вольфганг Ратке (1571-1635) шығармаларында қолданылып, оқыту өнері мәнін аңдатқан. Ал Я.А.Коменский дидактиканы «баршаны барлық нәрсеге үйретудің әмбебап өнері» деп түсіндірген. XIX ғасырдың басында неміс педагогы И.Гербарт дидактиканы тәрбиелеп оқытудың өз алдына тұтас және қайшылықсыз теориясы ретінде таныған. Дидактиканың негізгі міндеттері В.Ратке заманынан бермен қарай бірде өзгерместен келе жатыр. Олар: нені үйрету және қалай үйрету проблемасын шешу: қазіргі заман педагогикасы бұларға қоса - қашан, қай жерде, кімді және не үшін оқу қажет деген мәселелерді қарқыңды зерттеуде. Дидактиканың негізгі категорияларын танытушы келесі ұғымдар белгіленген: оқыту, оқы үйрену, оқу білімдену, білім, ептілік, дағды, сонымен бірге оқу мақсаты, мазмұны, ұйымдастырылуы, түрлері, формалары, әдісте құрал-жабдықтары, нәтижесі (өнімі). Дидактикалық жүйе және оның технологиясы да осы категориялық ұғымдар тұрғысынан танылуы тиіс. Осыдан қысқа да ауқымды анықтама келіп шығады: дидактика - бұл оқу және білімдену, олардың мақсаттары, мазмұны, әдістері, құрал жабдықтары, ұйымдастырылуы мен нәтижелері жөніндегі ғылым.
Дидактика өз пәні аймағында іске қосылатын заңдылықтарі зерттейді, оқу процесінің барысы мен нәтижесіне негіз болар тәуелдіктерді талдайды, жоспарланған мақсаттар мен міндеттердің оры дамуын қамтамасыз етуші әдістер, ұйымдастыру формаларымен құрал-жабдықтарын белгілейді. Осының арқасында ол екі басты функцияны атқарады: 1) теориялық (диагностика және болжастыру); 2) практикалық (қалыпты іс-әрекет, құралдар дайындау).
        
        Дидактиканың заңдылықтары мен қағидаларын оқыту процесінде
басшылыққа алу.
Жоспар
І
Кіріспе.....................................................................
.........................................................................3
ІІ Негізгі бөлім
2.1. ... ... ... ... қағидаларды басшылыққа
алу......................................................7
2.3. Қазіргі заман дидактикасының өзіндік ерекшеліктері және
сараланған ... ... ... ... ... процесіндегі дидактиканың мәні. Оқу процесі әр текті және ... ... ... ... мың санды байланыстары мен
қатынастарын қамтиды.
Ғасырымыздың басында оқу ... енді осы ... ... екі ... ... ... мен ... үйренуді қамтитын болды. Оқыту - оқу ... ... ... қызметін, ал оқып-үйренуді ұсынылған
білімдерді игеруге бағытталған оқушылар іс-әрекетін танытады.
Бүгінгі түсінім ... оқу ... ... ... 1) ... 2) мұғалім мен оқушының бірлікті әрекеті; 3) басқарым мұғалім
тарапынан; 4) жоспарлы ұйымдасу және ... 5) ... және ... ... жас даму ... сәйкестік; оқушылардың дамуы мен
тәрбиесіне жетекшілік.
Оқу және білімдену проблемалары педагогиканың дидактикада ... ... ... ... грек ... енген, аудармасы
«үйретуші» дегенді білдіреді. Алғашқы рет бұл сөз ... ... ... ... ... ... ... өнері мәнін аңдатқан. Ал
Я.А.Коменский дидактиканы «баршаны барлық нәрсеге үйретудің әмбебап өнері»
деп түсіндірген. XIX ғасырдың басында ... ... ... дидактиканы
тәрбиелеп оқытудың өз алдына ... және ... ... ... ... ... міндеттері В.Ратке заманынан бермен қарай
бірде өзгерместен келе ... ... нені ... және ... ... ... ... заман педагогикасы бұларға қоса - қашан, қай
жерде, кімді және не үшін оқу ... ... ... ... ... ... категорияларын танытушы келесі ұғымдар ... оқы ... оқу ... ... ... дағды, сонымен бірге оқу
мақсаты, мазмұны, ұйымдастырылуы, түрлері, формалары, әдісте ... ... ... ... жүйе және оның ... да
осы категориялық ұғымдар тұрғысынан танылуы тиіс. Осыдан қысқа да ауқымды
анықтама келіп ... ... - бұл оқу және ... ... ... ... құрал жабдықтары, ұйымдастырылуы мен
нәтижелері жөніндегі ғылым.
Дидактика өз пәні ... іске ... ... ... оқу
процесінің барысы мен нәтижесіне негіз болар тәуелдіктерді ... ... мен ... оры ... ... етуші
әдістер, ұйымдастыру формаларымен құрал-жабдықтарын белгілейді. Осының
арқасында ол екі басты ... ... 1) ... ... ... 2) ... ... іс-әрекет, құралдар дайындау).
2.1. Дидактика заңдылықтарының ерекшеліктері.
Оқу теориясының негізгі құрылым бірліктері - бұл ... ... ... мен заңдылықтар. Заңдар мен заңдылықтар құбылыстар,
процестер мен ... ... ... ... ... және
қайталанып келетін байланыстар мен ... ... ... процестің негізін құрайтын аса маңызды және ... мен ... оқу ... ... ... ... деп
аталады. Бұл принциптер арқасында оқу процесіне ... бар ... ... ... мұғалімдер мен оқушылардың қызметтері
реттеледі, барлық оқу пәндерін өтуде және оқудың барша кезеңдерінде ... ... ... ... ... гуманистік дидактикасында оқу принциптері табиғи
сәйкестік басты принципінің төңірегінде ... ... Бұл ... ... ... 1) ... және ... 2)
көрнекілік; 3) жүйелілік және бірізділік; 4) ... 5) ... ... 7) ... 8) теория мен практиканың байланысы.
Принциптер нұсқау-көрсетпе (норматив) қызметтерін атқарады. Олар
мұғалімге кейбір ... ... ... келуі жөнінде тек кеңес немесе
сілтеме беріп қоймайды, жалпы заңдылықтар ... бұл ... ... ... ... ... бірге олардың толық
орындалуын талап етеді. Принциптерді білу және ... ... ... іске асыру педагогикалық шеберліктің ... ... және ... біліктілікті анықтауда алдымен ескеріледі.
Оқу барысында диалектиканың жалпы заңдары мен ... ... ... шарт.
Диалектиканың жалпы заңдары санына кіретіндер: қарама-қарсылықтар
бірлігі мен тайталасы ... ... ... ... ... келу ... ... шығару заңы.
Оқу процесінде қарама-қарсылықтар бірлігімен тай-таласы заңы іске
қосылады. Қарама-қарсылықтардың туу ... - жаңа ... ... ... ... ... беру аймағында қалыптасқан соны
талаптар оқу процесіне болған дәстүрлі, бекіген ұғымдар және көзқарастармен
сәйкессіздікке ұшырауы. Бұл өз ... оқу ... мен ... заманға сай ауысты-руды талап етеді.
Сандық жинақтық сапалық өзгеріске түсу заңы да оқу процесінде көрініс
береді. Тұлғаның бүкілдей ... ... ... ... ... ... бағыттары даралықты іс-әрекет стилі,
ептіліктері мен дағдылары) сандық жинақтың белгілі ... ... ... ауысуы жоқты жоққа шығару заңы ... ... ... және ... жаңа ... ... ... кездердегі
жинақтаған тәжірибесі негізінде қаланады Соңғы өмір кезеңдерінде пайда
болған сапалар бұрынғы ... ... ... ... ... оқу ... қалыптасу процесінде көрінеді, яғни ... көп ... ... ... дағдыларға (жазу, есеп, оқу)
айналады.
Диалектиканың жалпы заңдылықтарымен бір қатар оқу барысында арнайы
педагогикалық заңдар да ... ... ... ... ... бір
қаншасын ашып, педагогикалық тәжірибеге ұсынған. Өз ... ... ... ... заңды нақтылаған: елес байқауынан анық
ұғымдарға, олардан анық ... ... ... Э. ... ... ерекше заңдарды негіздеп, ұсынды:
- жеке адамның дамуы әуел бастан көбіне оның табиғи ... ... ... ең ... бала ... мен оның ... ... ... ... дамиды;
- балалардың жан және тән дамуы ... ... ... мен практиктер ашып, бүгінгі ... ... саны ... ... ... реттестіріп, жинақтауға орай, оларды
жалпы және жеке ... ... деп бөлу ... заңдылықтар қалаған білім беру процесіне тән болып, оқудың бүкіл
жүйесін қамтиды. Олардың арасында аса көп ... оқу ... Оқу ... ... ... деңгейі мен қарқынына,
оның қажеттері мен мүмкіндіктеріне, педагогика ғылымы мен ... ... мен ... ... оқу ... Оқу ... қоғамдық қажеттер мен оқу ... және ... ... қарқынына, оқушылардың жас
мүмкіндіктеріне, оқу теориясы мен ... даму ... ... материалды - техникалық және экономикалық жағдайларына
тәуелді келеді;
- оқу сапасы. Оқу ... ... ... оқу ... оқу материалының сипаты мен ... ... - ... ... оқушының оқып-үйренуге болған
қабілетіне оқу уақытына байланысты;
- оқу әдістері. Дидактикалық әдістер тиімділігі ... білу ... ... оқу-мақсаттарына, мазмұнына, оқушылардың жеке деңгейі
мен оқуды ... ... ...... қамсыздығына, оқу
процесінің ұйымдасуына тәуелді;
- оқуды ... ... ... ... оқу ... кері
байланыстың жеделдік сипатына, реттеу-түзету ықпалдарының орынды келуіне
орайласады;
- оқуға ынталандыру. Оқу нәтижесі ... ... ... ... ... - ... мен оқу ... өзіне тән тартымына (внутренние
стимулы); оқу әрекетіне мүмкіндік ... ... ... ... ... ... заңдылықтар оқу жүйесінін кейбір тараптарына орай іске
қосылады. Оқу процесінің жеке (нақты) заңдылықтары:
- дидактиканың тек ... тән (оқу ... ... оқу ... құрал-жабдықтарына, оқытушының ... ... және ... ... ... ... сай (оқу нәтижесі оқушылардың
танымдық белсенділігіне, ептілігіне және ... ... ... ... (оқу ... ... ... мүмкіндіктеріне,
зейін деңгейі мен тұрақтануына, ой-ақыл ерекшеліктеріне және ... ... ... ... дамуы төңірегіндегі басқа адамдармен
тікелей не жанама қарым-қатынасына, ... ... ... ... ... ... жасау стиліне және т.б. тәуелді);
- ұйымдастырушылық (оқу процесінің тиімділігі оның ... сол ... ... ... ... ынтаны, қажеттікті
тәрбиелеуге бағытталуына, таным қызығушылығын қалыптастыруына қанағаттану
ләззатына бөлеп, танымдық ... ... және т.б. ... заңдылықтарының нақты көріністері принциптерде және оларға орай
қабылданған ... ... ... ... да бір жағдайларда нақты әрекеттерді жасауға
сілтеме беріп, ... бір ... ... бағыттайды. Ал бұл
нұсқаулардың қалай орындалуы мұғалімге тәуелді. ... ... ... басына
кешігіп, сыныпқа қоңыраудан соң кіріп келді. ... ... ... сай ... ... да ... әрекет жасауы қажет, себебі тәртіп
бұзу ескерусіз қалмауы тиіс. Ал бұл ... ... ... оның ... және ... нақты ситуацияға, оқушы тұлғасына, мектепте
қабылданған ... ... ... және ... басқа да
себептерге байланысты.
2.2. Оқыту процесіндегі қағидаларды ... ... ... теориясында аса танымал болғандары келесі дидактикалық
принциптер: саналылық және белсенділік, көрнекілілікпен оқыту жүйелілік
және ... ... ... ... көңіл-күй ескеру,
теория мен практиканы байланыстыру. Саналылық және ... ... ... ... ... заңдылық тұжырымдары жатыр. Білім мәні
оқушының өз ақыл-ой белсенділігі арқасында игерілген терең де әрі ... ... ... құралады. Білімдерді саналы игеру ... мен ... ... оқу мотивтері. оқушылардың танымдық
белсенділігінің деңгейі мен сипаты, ... ... ... және ... ... ... ... қолданған әдістер мен оқу жабдықтары
және т.б. Оқушының өзіндік таным ... ... ... жағдаятының
бірі есептеледі, ол оқу материалын терең әрі берік игеруде пәрменді ... ... ... және ... ... іске ... ... маңызды оқу ережелері сақталуы тиіс:
- ... ... ... мен ... анық ... - ... ... шарты: оларды оқушыларға көрсету маңызы мен мәнін түсіндіру,
болашақтағы қажетін бала ... ... ... ... ... ... не, ... және қалай істеу керектігін
түсінуі, сонымен оқу жұмыстарын қарадүрсін орындамай, алдын-ала ... мән, ... ... оқу ... танымдық іс-әрекеттің барша түрлері мен формаларын
пайдалану, талдауды біріктіру тәсілімен, индукцияны дедукциямен салыстыруды
қарама-қарсы қоя, біріктіру, сәйкестікті жиі ... ... жасы ... индукция тәсілін жиі қолдану;
- оқушылар әр сөздің, сөйлемнің, ... ... ... ... ... өтілген білімдері мен тәжірибесіне сүйену,
бейнелі салыстыруларды пайдалану, мән-мағынасы жете ... ... ... сабақта қолданудан аулақ болу;
- балалардың бірін-бірі оқыту мүмкіндіктерін пайдалану, дұрыс шешім
табудың ұжымдық формаларын ... ... ... ... ... ... гөрі, қасында бірге отырған жолдасынын әңгімелеп
бергені тиімді де, әрі жеңіл, сондықтан сыныптағы ... ... ... оқу істерін өз міндетіне алуы, бала ... ... да, ... да ... Есте ... ... белсенді оқушы
қоғамның ертеңгі белсенді мүшесі;
- ... ... ... ... ... логикалы
ұштастыру; игерілген мен игеріліп жатқан білімдердің арасында логикалы
байланыс болмаса, ... оқу да ... Есте ... оқудағы басты нәрсе - оқытылып жатқан пән ... ... ... ... ... ... ... пәнге қосалқы элемент
болмайтындай етіп оқыту әрі тәрбиелеу, керісінше, оқушыны сол ... ... ... ... ... ... тану. Тұлғаны
қалыптастыратын пән емес, пәнді оқытумен байланысқан мұғалімнің өз әрекет-
қимылы.
- ... ... ... мен ... білімдері арасындағы
айырмашылықтарды тауып және оларды түсіндіруді талап ететін жағдайлар
жасау;
- егер әр ... ... ... ... қамтамасыз етілсе және
сол ережелердің қолдану ауқымы ... кең ... ... ... ... ... ... болады.
- игеріліп жатқан материалдардағы ... және ... ... ... және ... ... ... ең алдымен өзекті
проблемаларды түсініп, игеретін дәрежеге жеткізу. ... ... ... ... ... ... мәнін көлеңкелеп тастамауы.
Көрнекілікпен оқыту принципі. Оның негізінде келесідей ғылыми
заңдылықтар ... ... ... ... ... ... ... адамдардың көбі көру органдарының аса жоғары
сезімталдығына ие; ... ... ... ... ... ... ... өткізгіштік қабілеті өте жоғары; көру
органдарынан (оптикалық ... ... миға ... ... ... ... ол оқушы есінде жеңіл, тез және берік бейнеленіп қалады. Оқу
тәжірибесі көрнекілік принципін ... ... ... ... ... ... еске ... сөздік формада, ауызша не жазбаша ... ... ... күйінде берілген заттар жақсы, жеңіл әрі тез ... ... ... оқу ... ... есте болсын, сәби ойы формалармен, ... ... ... ... ... бала ... ... ұғымдар мен сөздерден құралмай. Оның тікелей қабылдауындағы
нақты бейнелерді арқау етеді.
- оқушылар үшін ен ... ... ... болғанша сезімдік қабылдауды
пайдалану, дәлірек айтсақ, көз қабылдауына - керетінді, құлақ ... иіс, дәм ... ... ... бір ... шектеліп қалмау: көрнекілік - мақсат емес,
оқушының ойын дамыту және оны ... ... ... және ... ... ... ... ұғымдар мен
дерексізденген тұжырымдар бала санасына ... ... ... және
бейнелер негізінде жеткізілсе, тез әрі жеңіл қабылданады; олардың мәнін
ашуға әрқилы көрнекілік түрлерін пайдалану;
- ... тек ... ... ... оны ... өз ... білім алу көзі ретінде де пайдаланған жөн. Бұл
оқушылардың тиімді ізденіс және зерттеу жұмыстарын ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... ... мен құбылыстар жөнінде
өте анық және дұрыс ұғымдарды қалыптастыруға жәрдемін беретінін оқу және
тәрбие барысында ... ... ... бақылауларын жүйелестіріп, себеп - салдарлармен сәйкестендіру;
- көрнекі құралдарды қолдана ... ... ... ... ... ... ... кейін бастысын және екінші
дәрежелілерін өз ... ... соң - ... тұтастыққа келтіруге үйрету.
- әртүрлі көрнекілікті пайдалану, ... ... ... ... ... ... бұл ... зейін шашыраңқылығын пайда етіп, негізгі
мән - мағынаны қабылдауға кедергі жасайды.
Жүйелілік және бірізділік принципі келесі ... ... ... ... орта ... айқын бедерлері мида нақты бейнеленсе ғана,
оқушы шынайы білім топтай алады; ғылыми білімдер жүйесін ... ... - ... ... ұйымдастырылған оқу; ғылыми білімдер
жүйесінің бірізділігі оқу материалының ішкі логикасымен және ... ... ... жеке ... ... оқу
процесінің тиімді әрі жоғары нәтижеге жетуі ол ... ... ... ... ... сәттердің болмауына және
бірізділіктің қандай да ... ... ... Егер ... ... ... ... олар көп ұзамай жойылады; егер
оқушылар логикалық ойлауға үйретілмесе, олар өздерінің ойлау іс-әрекетінде
үлкен ... ... егер оқу ... ... және бірізділік
сақталмаса, оқушылардың даму процесі бәсеңдейді.
Мұғалім практикасында жүйелілік және ... ... ... ... іске асып барады, олардың арасында аса маңыздылары
келесідей:
- оқушылардың білімдер ... ... ... ... ету ... ... ... пайдалану. Оқу материалын логикалық бітімге
келген бөліктерге ... ... ... іске ... ... ... оқу ... жасауға үйрету;
- егер жауабы табылмайтынына не шешімі алынбайтынына көзі ... ... ... ... ... ... ... мазмұндық жүйесін, сондай-ақ оқу тәсілдерінің жүйесін
бұзуға жол қоймау, ал егер жүйе ... ... түсе ... ... алу үшін ... ... ... пән аралық байланыстарды пайдалану. Мазмұндық тұрғыдан
сондай-ақ оқу ... ... ... ... ... ... оқу ... жетістіктерін пайдалану: оқушылармен тірек-
конспекттер, оқу ... ... ... схемасын түзу,
білімдерді игеру процесін жеңілдететін шараларды қолдану. Оқу ... пен ... ... ету үшін ... ... жиі
қайталап отыру және жетілдіріп бару;
- қысқа және қорытынды қайталауларды сабақтың басында ... ... ... байланысты қолданып қана қоймай, оларды бүкіл ... ... ... ... ... ... жеке мәселелерді
баяндаудан соң да ... жаңа ... ... ... сақ болу, сабақ тақырыбына жасанды ендірілген, оған ... жоқ ... ... дамытушы, тәрбиелік) дәріс нәтижесі мен оқу
құндылығын кемітеді. Осыны ... ... аса ... ... идеяларды оқу
мазмұнына және балалардың мүмкіндіктеріне орай ... ... ... ... ... ... ала ... өтілгендерді қайталау сабақтың басында білім мен ептіліктердің
игерілу деңгейін анықтау үшін ... ... ... ... ... үшін ғана орындалмай, бұл жұмыс логикалық бітімге ... ... ... соң, ... ... іске асып ... ... оқушылардың ой өрнектеу тәсілдері мен формаларын бақылап бару,
тұрақты әрі ... ... ... ... еңбектенуге үйрету.
Тапсырмаларыңыз дербес орындалуда ... ... ... ... ... ... орындалуы үшін мүмкіндіктер жасау. Істі, мүмкін
болғанша, оқушының өзі орындасын, ... ... ... ... ... болар жарқын болашаққа оқушылардың сенімін жеткізу;
- сезімдік тәжірибе мен ... ... ... әрі жиі ... болмау, жаңа білімдерді игеруте ғана қажеттерін еске түсіріп,
әркімге белгілі ... ... ... үшін өзі де ... ... уақытын
алмау.
Беріктік принципі келесідей заңдылықтарға негізделеді: мазмұнын игеру
және оқушылардың танымдық күш-қуатының дамуы - оқу ... ... ... ... оқу материалының беріктігі объектив
жағдаяттарға, яғни бұл материалдың ... мен ... ғана ... ... ... сол ... ... мұғалімге деген субъектив
қатынастарына да орайлас; ... ... ... ... оқуды
ұйымдастыруға, әрқилы оқу түрлері мен әдістерін пайдалануға, сондай-ақ оқу
мерзіміне байланысты келеді; оқушылар жады ... ... ие: ... ... ... ... ... сол материал берік орнығады және
ұзақ сақталады.
Игерілген білімдердін бекуіне жәрдемші оқу іс-әрекеті механизмдерін
түсінуден ... оқу ... жаңа ... ... ... ... ... оқуында ес мүмкіндіктерінен гөрі ойлау қабілеті
көбірек іске ... ... аса ... ... ... ... сарп етпей, балалардың күш-қуатын үнемдеу, ес
жүктемесін ойлау әрекетіне кедергі болар ... ... қате ... немесе түсініксіз материалдардың есте бекуіне жол
қоймау, бала әр уақыт ... ... және ... ... ғана ... ... ... сипатқа ие материалды жаттаудан балаларды құтқару үшін
оларды әрқилы ... ... ... әмбебап ақпарат
құралдарымен пайдалануға үйрету.
- есте сақтауға қажет материал қысқа да ... ... ... Оқушының
өзі ойланып, жеңіл есіне келтіретіндерінің бәрін ... ... ... тастау.
- Есте болсын, өтілгенді ұмыту процесі оқу жұмысы ... ... ... ... қайталаулар уақыты мен жиілігі ұмытудың
психологиялық ... ... ... ... ... ... ... жағдайларына сәйкес болуы тиіс.
Қайталаулардың көбі жаңа материаддың өтілу ізімен, яғни ... ең ... ... ұйымдастырылып, ал кейін бұл бекіту жұмыстары ... ... ... ... ... ... өз мүмкіндіктеріне сәйкес күш салып, жұмыс ... ... жол ... ... ... желісін қалыптастыру;
- алдын-ала оқу процесіне аса қажет екі ... - ... ... ... ... жаңа ... ... бастамау;
- оқу материалын ұсыну логикасына назар ... ... ... ... ... мен нанымдар жеке-дара, тұтастығы жоқ
ақпараттарға қарағанда берік ... оқу ... ... ... ... ... оның
себебін анықтау. Бұл жағдайдағы себептер түрі келесідей болуы мүмкін: оқу
процесіне ... ... және ... ... ... ... жолдарын іздестіру, оқу барысын жасанды жеделдетпеңіз.
Түсініктілік принципі оқытудын көп ғасырлық ... ... бұл, бір ... - ... ... даму заңдылықтарына
байланысты келсе, екінші жағынан-дидактикалық процесті оқушылардың даму
деңгейімен сәйкестендіре ұйымдастыру және іске асыруға ... Бала ... ... жинақтаған білімі, ептілігі, ойлау тәсілдеріне сәйкес
келген дүниені ғана түсіне алады.
Түсініктілік принципін іске ... ... өз ... өрнектеген классикалык ережелер: жеңілден-қиынға,
белгіліден-белгісізге, қарапайымнан-күрделіге өту. Қазіргі ... ... мен ... ... ... ... болған ережелер тізімін
кеңейте түсті:
- өтілуге тиіс материалдардын бәрі әр жас ... ... ... ... ... ... қандай да пәнді қабылдауға дайын болуы қажет екендігін
ұмытпау;
- оқыту ... ... ... ... олардың дайындығы
мен даму деңгейін арқау ету, ... өмір ... ... даму ерекшеліктерін зерттеу және оқытуда ескеру;
- оқу мазмұны және ... ... ... бір шама алда ... ... әртүрлі топтарындағы оқу ерекшеліктерін назарға алу.
Біртекті мүмкіндіктері бар балаларды жіктеулі топтауға біріктіру;
- оқу процесін тиімді ... ... ... ... оқушыларды
аяқтан тартпайтындай, сонымен бірге орташа және үлгерімі төмен оқушылардың
дамуына тиімді ықпал жасайтындай етіп ұйымдастыру;
- оқу ... ... ... күш ... ... ... Олай болмаса,
балалар жұмыс орындауға дағдылана алмайды. ... ... ... ... оқу ... ... Осыны ескерумен мұғалім әр оқу
ситуациясына сәйкес оқу ... ... әрі ... ... ... ... педагогиканың және психологияның жаңа жетістіктерін пайдалану:
нақты ... мен ... кіші ... ... ... ... ал ... білімдерді қалыптастыруда- іріленген білім
блоктарын пайдалану;
- сабақ ... ... ... ... кең қолдану, жаңа және ... ... ... күшті
оқушыларды қатыстыру, ал бекіту жұмыстарына - орташа және төмен оқушыларды
тарту;
- жаңа ... ... бір ... танымдық міндеттерімен ғана
байланыстырылмай, бүкіл өтілген оқу жүйесіне негізделуі тиіс.
Ғылымилық прннциптің ... - ... ... ғылым тарапынан
анықталған білімдерді ұсыну. Мектептік білімденудің де міндеті осы ... ... ... ... ... ең ... мектеп
білімінің мазмұнына және оны ... ... ... ... ... ... іске ... алуына тәуелді; қабылданған
білімдердің ... ... оқу ... ... пән аралық байланыстарда іске асып барады. Озат ... ... бұл ... жүзеге келтіретін бірнеше ережелерді пайда
еткен:
- оқуды педагогика, психология, әдістеме, ... ... ... ... ... оқу процесіне педагогикалық еңбекті
ғылыми тұрғыдан ұйымдастырудың жаңа тәсілдерін ... оқу ... мен ... соңғы жаңалықтарын ескерумен
индуктивті оқыту логикасын ғана емес, сондай-ақ дедуктивті оқу әдісін де
орынды ... ... ... ... қолданудан
тартынбау, себебі бұл нақты құбылыстардың тереңдегі мән-мағынасын ... ... ... мектеп курсы шеңберінде толық түсінік берілмеген
абстракцияларды қолданудан аулақ болыңыз;
- әрқандай жаңа енгізілген ... ... ... ... ... пәнді оқыту барысында қолданып, пайдалану себебі жаттықтырылмаған
білімдер тез ұмытылады;
- ғылыми таным ... ... ... ... ... балаларды ізденіс, шығармашыл жұмыстарға қосып отыру:
- жаңа идеялар қабылдауды бір ... ... деп ... - ... ... ... ... жан-жақты байланыстары және қатынастары
аумағында қарастыра талдау;
- ... ... ... өмірбаяндарымен таныстыру
мүмкіндіктерін қолдан ... олар ... ... ... кең ... ету;
- жаңа ғылыми терминологияны қолдану, ескірген терминдерден сақ ... жаңа ... ... ... ... ... оларды жана
ақпараттарға ден қоюға ... жаңа ... ұжым ... ... ... балалардың зерттеу жұмыстарына қолдау көрсету. Оларды мүмкін болған
жағдайларды ... ... ... негіздерімен
таныстыру, шығармашылықты қажет еткен мәселелерді ... ... ... проблемалармен айналысудың сензитивтік (жас сатысы)
кезеңдерін есіңізде ұстау;
- танымдық қызметтен оқушыға жаңалық ашу, ... жету ... ... ... ... ... көніл-күй сақтау принципі бала табиғатының дамуы мен оның іс-
әрекетіне байланысты туындайды. Ұнамды көңіл-күйден адам жаны нәр ... ... ... ... оқу жеңіл, жылдам және ... ... Егер ... ... ... зауқы болмаса, оны ауыр да азапты
еңбек сипатында қабылдаса, одан табысты нәтиже ... өзі ... ... да. оқу ... ... көңіл-күйін көтеріп, оны ... ... ... ... жұмысына дайындау қажет. Ұнамды қатынас
болмаған жерде оқу процесі өз ықпалын жояды. Ықыласы болмаған адамды ... бос ... ... ... ... жек ... жайлаған
бтаны оқыту оның санасына шынаны болмыс деректерін зорлап ендірумен бірдей.
Мұндай жолмен қабылданған ... ... ... ... одан ... ... ... педагогтар бар шеберлігін қосып, мектеп оқу еңбегімен
білім тартымдылығын ... ат ... Бала ... ... ... оның ... қадамдарына қолдау көрсетеді. Мектеп ... ... да ... ... ... ... ... бәрі
балалық шақтың балдәурені секілді оқушы есінде ұзаққа сақталуына негіз
қалайды. Оқудың көңіл - күй ... ... осы. Ал бұл ... ... мұғалімнің міндеттері:
- әр сабаққа дайындалу барысында оқушылардың ұнамды көңіл - күйін
қалыптастыру мен ... ... ... ... оқу ... ... ... болса, оқу материалы неғұрлым құрғақ әрі ... ... ... ... етудің барша мүмкіндіктерін іздестіріп бағу;
- сынып ... ... ... ... ... балалармен
әзілдесе, оларды жігерлендіре сөз тауып, ... ... ... ... ... ғана ... ... болмысына, олардың істеріне қызыға қатынас жасап, араласып
бару;
- сыныпта қапелімде ... ... ... әрқашан сабырлы,
айқайсыз, тұрпайы және намысқа тиер ... ... ... ... әрі қиын ... шығу үшін ... келген әзіл-
қалжыңды пайдалану;
- оқуды әсем, бейнелі, көңілді өткізілуі үшін оқу процесін танымдық
ойындар, жарыстар, конкурстар мен ... ... ... кіші оқушының ойлауын оның сезімдері мен толғаныстарынан ажыратпау;
оқу-тәрбие процесінің эмоционал көрікті болу қажеттігі - бала ойының ... ... ... ... ... көтеретіндей сәттерден ұнамды эмоционал қалыпта
өтетін тұрақты кейіп жағдайларына өту;
- оқу материалдары, оқу ... мен ... ... ... ... молшылығын пайдалану.
Теория мен практиканы байланыстыру ... ... ... ақиқат пен танымдық қызметтің дерек көзі - тұрмыс және
практика ... ... ... ... ... ... тәрбие
әрқашан өмірдің өзінен, практикадан бастау ... ... ... ... ... өсіп келе ... ... белсенді тіршілік қамына
дайындайды. Оқудың өмірмен, теорияның практикамен тығыз байланысты болуы
оқу ... ... ... келелі ұйымдастырылуына, оқудың тиімді
формалары мен әдістерін пайдалануға, еңбек пен ... ... ... ... бірге оқушылардын жас ... ... ... ұштастық принципін іске асыру негізі –теориялық
тұжырымдар мен озат мектеп ... ... ... Осыған
байланысты мұғалімнің атқаратын міндеттері:
- мектепте игерілетін білімдердің ... ... ... –тарихи
практикамен байланыстыра, оқушыларды сендіре, дәлелдеу, оқу ... оған қоса ... ... құндылықтарының өмірлік қажетті дүние
болатынын түсініп, сезетіндей дәрежеде алып , ... ... ...... ... өмір ... ... баланы «білім - бай, қуатты тіршілік» ... ... ... қазіргі заманның жаңа технологиялары, өндірістік
қатынастары, озат еңбек әдістері ... ... ... өз ... ... тексеріп, қолдануға
табандылықпен үйрету, қоршаған дүниені білім көзі және сол ... ... ... ... өз ... өмірлік маңызын оқушыға түсіндіріп бере алмайтын бірде
бір мұғалім не сабақ болмауы тиіс:
- ... пен ... ... байланысын пайдалану, оқушылардың
өндіріс өкілдерімен ... ... ... ... бұл үшін «оқу пәні - ... ... ептілікпен бағдарлап,
қадағалап бару;
- оқушылармен ... ... ... сипатындағы мәселелер мен
жаттығулар түзіп, ... ... ... ... шешуге
дағдыландыру. Оқулықты ... ... ... ... ... деректерімен толықтырып баруды ұмытпау.
- оқуды ауыл, ... ... ... ... болашақ даму
жағдаяттарымен ұштастыру, аймақтың келешек дамуына орай кәсіби бағдарлау
жұмыстарын өткізіп бару;
- ... ... және ... тапсырыстар, теорияны практикамен
байланыстырудың таптырмас ... ... ... ... пайдалануға
тырысу;
- балаларды еңбекке, қоғамдық және жеке ... ... да ... ... ... ... мұндай қатынас үлгісін мұғалімнің өз бойынан
көрсетуі.
Барша принциптер өзара кіріге ұштасқан, сондықтан бірінің талаптары,
екінші бір принцип ... ... ... ... ... ... де қызметі - бағыттау, оқудың сапалы нәтижелеріне жетудің жолдарын
көрсету. ... ісін ... мәні - ... ... және
ақыл-ес мүмкіндіктерін сақтау және дамыта түсу. Сондықтан оқу еңбегінің
нәтижесі оған ... ... ... ... ... ... баланың табиғи және әлеуметтік мүмкіндіктерін, күш
салулары мен еңбек нәтижелерін ... ... ... егер ... ... ауытқуға түспесе, олар арасындағы теңдіктің (баланс)
сақталғаны.
2.3. Қазіргі ... ... ... ... ... заңдылықтарын оқыту процесінде қолдану.
1. Бұл жүйе негізін объектив заңдылықтар ... ... ... заман дидактикасы оқу процесін түсіну мен талдауда бір тараптылық
көзқарастан құтылды. ... ... ... ... ... ... ... қатынас жасауға негізделген, яғни осы жүйеліліктен
сезімдік қабылдау, білімдерді түсіну және игеру, игерілген білімдер ... ... ... процесте, оқу іс-әрекеттерінде табиғи
біртұтастыққа келтіріледі. Танымда да осы сезім, ойлау және ... ... ... ... ... ... ... талаптар да
іске асып барады. Қазіргі дидактикалық ... ... ... тән ... мен ... ... мен ... баяндау
қабілеттері мен болмысты өзгерту, сондай-ақ тікелей мұғалімнен алынатын
білімдер ... мен ... өз ... ... ... ... жойды.
Дидактикалық жүйе түзуде комплекстік бағыт-бағдар қажеттігі жөніндегі
түсінім бекіді. Мұғалімдер де, ... да ... ... ... оқыту механизмдері, танымдық іс-әрекеттері, мақсаттары мен мотивтері
бірлігіне сүйенген ... ғана ... ... және ... ... болатынын түсінді.
2. Бүгінгі дидактика жүйесіндегі оқудың мәні оқушыларға дайын
білімдерді ұсыну, ... өз ... жеңу және ... ... ашуымен шектелмейді. Оны түбегейлі ... ... ... ... ... ... және ... саналы байланыс, қатынастарына негізделуі. Бүгінгі дидактиканың мақсаты
- көзделген оқу деңгейіне оқушы ... ... оқу ... ... ... ... оқу ... жас сатылары мен
мүмкіндіктеріне қарай ... ... зиян ... етіп
жеткізу.
3. Оқу мазмұнын анықтау бағыты да өзгерді, оқу ... және оқу ... ... ... де ... ... ... оқу үшін қолданылған бағдарламалар:
оқушылардың талаптарын, қажеттерін және қызығуларын тіпті де ... ... ... ... ... маңызын асыра дәріптеді.
Оқудың американдық моделінде көбінесе оқушылардың жағдайға байланысты ... ... ... мен ... ... аса көп мән
берілді. Нәтижеде, бағдарлама лар ... ... ... ... ... оқу ... ... сыныптарда ғана енгізілетін. Мұндай дидактикалық
бағыттың ұнамды да, сондай-ақ ұнамсыз да тараптары ... ... ... - ... өз ... асыкпай еңбектенумен қалаған саласында тиянақты
дайындык көрді. Бірақ оның қорытынды ... тар ... ... ... жүйе мен ... ... дидактикалық жүйелердін ұнамды сапалары жаңа дидактикаға өтіп,
толыға түсті. Бүгінде жіктемелі ... оқу ... ... ... ... тараған. Сонымен бірге, ... ... ... ... де өрісі алып, олар оқушылардың
әрқилы қажеттері мен қызығуларына ... ... ... бері ... оқыту мен білімдендірудің
жетілген жолдары ... ... ... бағыттарды өз
тәжірибесінде ... ... ... Ғылым топтаған білімдердің аса
құндылары, озық тәжірибе, ... ... ... ... ... білімдену жүйесіне И.Гербарт және Д.Дьюи жүйелері көп ықпал жасады.
Бірақ қазіргі заман дидактикасы оқудағы бір ... ... ... бала жөніндегі ғылыми білімдердің бар ... ... ден ... оқу қамтамасыздығы үшін неге оқыту қажет, білім мазмұны қандай
болуы керектігін анықтап алу міндетті шарт. Білім мазмұны түсінігі бойынша
біркелкі ... ... ... іске ... ... ... педагогикада
білім мазмұны оқушылар игеруі тиіс педагогикалық икем мен сәйкестікке
келтірілген ... ... және оған ... ... ... ... жүйесі ретінде қабылданған Білім мазмұнының мәнін ашуда бұл бағыт
білімдік бағдарлы оқу атамасын алған.
Бұл көзқарастан демократиялық ... ... ... ... ой ... ... адам қалыптастыру - жалаң білім жинақтау
талаптарының көлеңкесінде қалып келді.
Соңғы ... ... ... ... арқасында білім
мазмұнының мәнін айқындауда тұлғалық бағдарлы оқу бағыты кең ... Осы ... орай ... ... оқу ... ғана меңгерумен
шектелмеуі тиіс.
Оқу-тәрбие барысында ең алдымен шәкірттерде ...... мен ... ... ... ... олар тұлғаға қажет сапа-
қасиеттердің орнығуына негіз ретінде қабылдануы ләзім. Болашақ қоғам мүшесі
- тұлға педагогикалық процесс аймағында өз әрекет - ... ... ... тағдырына, қоршаған ортаны қорғауға деген ... ... ... пен ... ... ... ... басқаша пікірлерді ымырашылдықпен тыңдап, ұрдажық ысырып
тастамай, қажеттісін қабылдауға үйренуі ... ... ... бір – ... ... және ... ... тәжірибенің осы элементтерін ... адам ... ғана ... ... дербес, өз бетінше шығармашылдықпен әрекет
істей алады.
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ... Тілеуова С.С, Әліппек А.З.
«Педагогика» Шымкент, 2006ж
3. Ж.Б. ... Р.М. ... ... ... Қоянбаев Ж.Б.
«Педагогика». Алматы, 1992ж
5. Қапиев С.
«Оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамытудың педагогикалық негіздері».
Алматы, 2001ж
6.
«Жоғарғы мектеп педагогикасы».

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныпта қолданылатын дидактикалық материалдар кешені38 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Сот жүйесі42 бет
З. Фрейдтің психоталдауындағы тұлға құрылымы2 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Аралас экономика: қалыптасу негіздері және қызмет ету заңдылықтары18 бет
Ақпараттық технологияны оқыту процесінде пайдалану75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь