Информатиканы оқытудың жалпы әдістемесі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. ИНФОРМАТИКАНЫ ОҚЫТУДЫҢ ЖАЛПЫ ӘДІСТЕМЕСІ

1.1. Информатиканы оқытудың мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2. Информатиканы оқытудағы оқу үрдісі ... ... ... ... ... ... ... .12
1.3. Информатиканы оқытуды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ..17
1.4. Мұғалімнің сабаққа дайындалуы және жұмыс жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

ІІ. МӘТІНДІ ФОРМАТТАУ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК

2.1. Символдарды форматтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.2. Формулалар редакторы, формуланы форматтау ... ... ... .38
2.3. Кесте құру және оны форматтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43

IІІ. ОҚЫТУДЫҢ МӘТІНДІ ФОРМАТТАУ ТАҚЫРЫБЫНА ӘДІСТЕМЕЛІК ТӘЖІРИБЕ ДАЙЫНДАУ

3.1. “ХХІ ғасыр көшбасшысы” ойынын қолданып оқыту әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55
3.2. “Информатикалық бинго” ойынын қолданып оқыту әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58
3.3. Microsoft Word текстік процессоры тақырыбын жарыс ойынын қоладнып оқыту әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
Кіріспе

Қазiргi таңда компьютерлiк технология қоғамдық өмiрдiң барлық саласына енуде. ғасырда Қазақстан мемлекетi экономикалық, саяси, әлеуметтiк т.б. әртүрлi проблемаларды шешудi алдына қойып отыр. Бiлiм саласы Қазақстан мемлекетiнiң iшкi саясатының басты облысы болып табылады. Стратегиялық “Қазақстан-2030“ дамуында оқуды компьютерлендiру маңызды орын алады.
ғасырдың соңы компьютерлiк техниканың дамуымен ерекшеленетiнi сөзсiз. Компьютердiң есептеу,ақпараттарды қабылдау,оны өңдеу және сақтау секiлдi мүмкiндiктерi олардың қоғамымыздағы араласпаған саласы жоқ екендiгiн көрсетедi. ЭЕМ-дi оқу процесiне қолдану практикасы мен арнайы зерттеулер оқытудың ұйымдық түрiне әрi мазмұны мен әдiсiне ықпал ететiнiн дәлелдеуде. Компьютерлер оқу мiндеттерiнiң ауқымын айтарлықтай кеңейтiп, оқыту мазмұнына дәстүрлi оқыту жүйесiнде ескерiлмеген негiзгi аспектiлердi енгiзуге мүмкiндiк бередi. Сабақтың мiндеттерi оқыту, дамыту және тәрбие беру мақсаттарымен анықталатыны белгiлi. Осы тұрғыдан сабаққа қойылатын талаптардың бiрi оқыту барысында сөз бен көрнекiлiктi үйлестiру, қазiргi кездегi техникалық құралдарды,әсiресе компьютерлердi қолдану. Оқу процесiне компьютердi пайдалану психология ғылымының iргелi принциптерiне: психиканы қызмет ретiнде түсiну, оның сыртқы практикалық қызметпен бiрлiгiн сезiну, адамның психикалық қызметiнiң әлеуметтiк табиғатын бiлуге негiзделедi. Демек,ақыл-ой қызметiн бiртiндеп қалыптастыру теориясынан туындайтын қағидалар оқу программасын жасау методикасының негiзiне айналуы тиiс.
Қазiргi уақытта мектеп курсында компьютерлiк техниканы тиiмдi пайдалану кең қолдау тауып отыр. ұылымның негiзгi салаларын оқытуда компьютерлiк техниканы қолдану әдiстемесi А.П.Ершовтың, В.М.Монаховтың, В.Г.Болтянскийдiң, А.Г.Кушниренконың, Ж.А.Қараевтың, Т.Ж.Байдилдиновтың және т.б. еңбектерiнде қарастырылады.
Қазiргi кезде жетiлген дербес компьютерлер көмегiмен сабақты тиiмдi өткiзу жолдарын жоспарлауға толық мүмкiндiк бар. Елiмiздiң 2030-шы жылға дейiнгi стратегиялық жоспарында мектептердi компьютерлендiру бағдарламасы қамтылған. Осы бағдарламаға сәйкес қазiргi кезде мектептердiң көпшiлiгi жаңа типтi компьютерлермен жабдықталды. Қазiргi күнi компьютердi сабақ барысында қолдануға кедергi болып отырған бiрнеше жағдайлар бар:
-бiрiншiден, мектептердегi компьютерлiк кабинеттердiң аздығы, яғни әр мектепте бiр-бiрден ғана кабинет бар, тiптi кей мектептерде жоқ та;
-екiншiден, арнаулы программалық пакеттердiң тапшылығы, оның iшiнде ұлттық тiлде жазылған программалар жоқ деп айтуға болады;
-үшiншiден, пән мұғалiмдерiнiң компьютердi пайдаланып сабақ өткiзуден бас тартатындығы, оған себеп,компьютерлiк дайындықтың жоқтығы.
Бiр назар аударатын жайт, компьютердi қолдану-мұғалiмнiң де арнайы дайындығын қажет етедi. Осыған байланысты, жоғарғы оқу орындарында студенттерге компьютерлiк дәрiс беру мен әдiстемелердi оқыту, орнымен жұмыс iстеудiң шеберлiгiн қалыптастырумен ұштастырылуы тиiс.
Мұғалiм компьютерлiк сауаттылықтың төмендегiдей ғылыми негiздерiн бiлу шарт:
-Бiрiншiден, компьютердi қолданудың кибернетикалық негiздерi, яғни компьютерлiк құралдарды пайдаланудың механизмдерi мен заңдылықтарын меңгеруi керек.
-Екiншiден, компьютердi өз сабағына байланысты тиiмдi пайдалана бiлуi қажет, яғни сабақ мазмұнымен (тақырыбымен) жасанды интелектуальдық ақпараттың (компьютердiң) ара байланысын тануы қажет.
Үшiншiден,психологиялық негiздерiн айқын тануы керек, яғни оқушының компьютермен жұмыс iстеудегi iшкi психологиялық процестердiң өзiндiк ерекшелiктерiн тануы қажет.
-Төртiншiден, танымдық-гносеологиялық негiздерiмен жақсы таныс болуы керек, яғни компьютердi қолдану барысында оқушының танымдық мүмкiндiктерi ашыла түседi, сол жолдың ерекшелiгi сақталу керек.
-Бесiншiден, логикамен байланысы айқын танылуы қажет, яғни оқушының ойлау жүйесiндегi ұғым, топтастыру, пайымдау, ой-қорытудағы компьютерлiк қызметiн анықтау керек.
-Алтыншыдан, компьютерде қолданудың дидактикалық-әдiстемелiк негiздерiнiң танылу маңызды роль атқарады.
Танымдық негiздер қай салада да маңызды болады, өйткенi адамзаттың әрбiр даму жолындағы жаңалық-танымдық жолындағы жаңалық ретiнде бағаланады. Әр замандағы танымдық қатынас, ойдың ақиқатқа жетуiнiң жолдары мен әдiстерi, онiң әдiсi адамның дүниеге қатынасының белгiлi бiр типiн бейнелейдi, соны идеалдық формада дамытады. Адам iс жүзiнде дүниеге қандай қатынаста тұрса, ойлау да сондай қатынаста тұрады.
Қоғамдық өзгерiстердiң барлығы адамдардың өзгеруiнен басталатыны белгiлi. Өйткенi өмiрдiң негiзгi күшi адамдар болып отыр. Адам баласы өзiне берiлген күштердiң арқасында табиғатты игеруге, тани түсуге бар күшiн салады, сол арқылы адамның өзi жаңа сапаға ие болады, олардың дүниенi тануы тереңдеп, оған әсер етуi өзгередi, сөйтiп адамның өз қабылеттерi артады. Осындай танымдық күштiң нәтижесiнде пайда болған компьютерлiк құрал-адамның жасанды нәтижесi бола отырып адамды көптеген қиындықтардан «құтқаратынң көмекшiсiде болады, танымның терең сырларына жетелейтiн жетекшiсi де бола алады. Сондықтан да компьютерлiк сауаттылықты Қазақстан Республикасы бiрiншi орынға қойып отыр.
Адам баласы компьютердi өзiне сай етiп жасады деген пiкiр бар. Әрине адам баласының өң бойында жүрiп жататын биохимиялық, психологиялық процестердi машинаға аудару мүмкiн емес. Себебi, оның құпиясы адам санасына танылмай келедi. Дегенмен де, электрондық көмекшiлерi адамның барлығы болмағанымен, көптеген iс-әрекеттерiн үйренiп, соңында адамның өзiн үйретуге жарап келедi. Сондықтан да компьютердi
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ................................................................
..........................3
І. ИНФОРМАТИКАНЫ ОҚЫТУДЫҢ ЖАЛПЫ ӘДІСТЕМЕСІ
1. Информатиканы оқытудың мақсаттары.............................7
2. Информатиканы оқытудағы оқу үрдісі.............................12
3. Информатиканы оқытуды ұйымдастыру..........................17
4. ... ... ... және ... ... ... ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
2.1. ... ... ... формуланы форматтау.............38
2.3. ... құру және ... ... ... ... ТАҚЫРЫБЫНА ӘДІСТЕМЕЛІК ТӘЖІРИБЕ ДАЙЫНДАУ
3.1. “ХХІ ғасыр көшбасшысы” ... ... ... ... ... ... ... оқыту
әдістемесі...........................................................
.........................58
3.3. Microsoft Word текстік ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР........................................71
Кіріспе
Қазiргi таңда компьютерлiк технология қоғамдық өмiрдiң барлық саласына
енуде. ... ... ... ... ... әлеуметтiк
т.б. әртүрлi проблемаларды шешудi алдына қойып отыр. Бiлiм саласы Қазақстан
мемлекетiнiң iшкi саясатының ... ... ... ... ... дамуында оқуды компьютерлендiру маңызды орын алады.
ғасырдың соңы компьютерлiк техниканың дамуымен ерекшеленетiнi
сөзсiз. Компьютердiң есептеу,ақпараттарды ... ... және ... мүмкiндiктерi олардың қоғамымыздағы араласпаған саласы жоқ
екендiгiн ... ... оқу ... ... ... мен арнайы
зерттеулер оқытудың ұйымдық түрiне әрi мазмұны мен әдiсiне ықпал ететiнiн
дәлелдеуде. Компьютерлер оқу ... ... ... кеңейтiп,
оқыту мазмұнына дәстүрлi оқыту жүйесiнде ескерiлмеген негiзгi аспектiлердi
енгiзуге мүмкiндiк ... ... ... ... ... және ... ... анықталатыны белгiлi. Осы тұрғыдан сабаққа ... бiрi ... ... сөз бен көрнекiлiктi үйлестiру, қазiргi
кездегi техникалық құралдарды,әсiресе компьютерлердi қолдану. Оқу процесiне
компьютердi пайдалану психология ғылымының iргелi ... ... ... ... оның ... ... қызметпен бiрлiгiн сезiну,
адамның психикалық қызметiнiң әлеуметтiк ... ... ... ... ... қалыптастыру теориясынан туындайтын
қағидалар оқу программасын жасау методикасының негiзiне айналуы тиiс.
Қазiргi ... ... ... компьютерлiк техниканы тиiмдi
пайдалану кең қолдау ... ... ... ... ... ... техниканы қолдану әдiстемесi А.П.Ершовтың, ... ... ... ... т.б. ... ... кезде жетiлген дербес компьютерлер көмегiмен сабақты тиiмдi
өткiзу жолдарын жоспарлауға толық мүмкiндiк бар. Елiмiздiң 2030-шы ... ... ... ... ... ... Осы ... сәйкес қазiргi кезде мектептердiң көпшiлiгi
жаңа типтi ... ... ... күнi ... ... қолдануға кедергi болып отырған бiрнеше жағдайлар бар:
-бiрiншiден, мектептердегi компьютерлiк кабинеттердiң аздығы, яғни ... ... ғана ... бар, тiптi кей ... жоқ ... ... ... пакеттердiң тапшылығы, оның iшiнде ұлттық
тiлде жазылған программалар жоқ деп ... ... пән ... ... ... ... өткiзуден бас
тартатындығы, оған себеп,компьютерлiк дайындықтың ... ... ... ... ... ... де арнайы
дайындығын қажет етедi. Осыған ... ... оқу ... ... дәрiс беру мен әдiстемелердi оқыту, орнымен жұмыс
iстеудiң шеберлiгiн қалыптастырумен ұштастырылуы ... ... ... төмендегiдей ғылыми негiздерiн бiлу
шарт:
-Бiрiншiден, компьютердi қолданудың кибернетикалық ... ... ... ... ... мен ... керек.
-Екiншiден, компьютердi өз сабағына байланысты тиiмдi пайдалана бiлуi
қажет, яғни ... ... ... ... интелектуальдық
ақпараттың (компьютердiң) ара байланысын тануы қажет.
Үшiншiден,психологиялық ... ... ... ... яғни ... ... ... iшкi психологиялық процестердiң өзiндiк
ерекшелiктерiн ... ... ... ... ... ... болуы керек,
яғни компьютердi қолдану барысында оқушының танымдық ... ... сол ... ... ... ... ... байланысы айқын танылуы қажет, яғни оқушының ойлау
жүйесiндегi ұғым, ... ... ... ... ... ... компьютерде қолданудың дидактикалық-әдiстемелiк негiздерiнiң
танылу маңызды роль ... ... қай ... да ... болады, өйткенi адамзаттың
әрбiр даму жолындағы жаңалық-танымдық жолындағы жаңалық ... ... ... ... ... ойдың ақиқатқа жетуiнiң жолдары мен
әдiстерi, онiң әдiсi ... ... ... ... бiр типiн
бейнелейдi, соны идеалдық формада дамытады. Адам iс жүзiнде дүниеге қандай
қатынаста тұрса, ойлау да ... ... ... ... ... адамдардың өзгеруiнен басталатыны
белгiлi. Өйткенi өмiрдiң негiзгi күшi адамдар болып ... Адам ... ... ... ... ... игеруге, тани түсуге бар күшiн
салады, сол арқылы адамның өзi жаңа сапаға ие болады, олардың ... ... оған әсер етуi ... ... адамның өз қабылеттерi артады.
Осындай танымдық күштiң нәтижесiнде пайда болған компьютерлiк құрал-адамның
жасанды ... бола ... ... көптеген қиындықтардан «құтқаратынң
көмекшiсiде болады, танымның терең сырларына жетелейтiн жетекшiсi де ... ... да ... ... ... Республикасы
бiрiншi орынға қойып отыр.
Адам баласы компьютердi өзiне сай етiп жасады деген пiкiр бар. ... ... өң ... ... ... ... психологиялық
процестердi машинаға аудару мүмкiн емес. Себебi, оның құпиясы адам санасына
танылмай ... ... де, ... ... ... ... көптеген iс-әрекеттерiн үйренiп, соңында адамның ... ... ... ... да ... жасаушы ғалымдардың
қызығатын мәселесi-адам мен компьютердiң ұқсастығы ... ... ... айырмашылығы .
Кибернетика атасы ғалым Н.Виннер ... ... ... ... ... ... адамның миы мен машина «миыныңң
есептеуi түрлi дей келiп, сол түрлiлiктiң өзi адам ... аса ... ... ... ... ... ... да адам баласының ойлап шығарған құралы.
Сондықтан, оның тым асыра бағалануы терiс әсер ... ... ... ... есте ... ... Адам баласының санасы, миы, ... ... ... жоқ, ... ... екенiн де оқушыларға
осындай салыстырулар жүргiзiп үйрету керек. Мұның өзi ... ... ... да ... ... ... ... бұл жердегi
артықшылығы-оның тез операциялар мен еске сақтау қабылетiнiң ... ... мен ... ... ... ... ... көтерудiң күрделi мәселелерiн шешу кезеңiнде мектептегi оқыту
оқушыларды белгiлi бiр бiлiм қорымен ... ... тиiс. ... ... өз ... әрi ... ... тереңдетiп әртүрлi және
жаңа жағдайларға қолдана ... ... ... ... ... қол ... керек.
І. ИНФОРМАТИКАНЫ ОҚЫТУДЫҢ ЖАЛПЫ ӘДІСТЕМЕСІ
5. Информатиканы оқытудың мақсаттары
Жалпы білім ... ... ... ... 40 ... ... уақыт болды. Информатиканың, программалау
элементтерінің орта мектепке енгізілуінің өзіндік ... бар, яғни ... ... бөлуге болады.
Бірінші кезең, бұрынғы Одақтағы 50-жылдардың бас кезіндегі алғашқы
ЭЕМ-дың пайда болуына байланысты, адам қызметінің жаңа саласы дами ... ... ... ... мен ... ... ... математикаға бейімделген мектептер негізінде
программалауға мамандандыруға ... ... ... ... ... басталды деуге болады, өйткені Мәскеу қаласының №444 мектебінде
С.И.Шварцурд жоғарғы класс оқушыларына ЭЕМ жұмысын ... ... ... ... ... ... ... бірдей орта білім
негізінде программист дайындау көзделген болатын. Осы ... ... ... ... ... көпшілікке белгілі болды.
Келесі кезең, арнаулы факультативтік курстардың ашылуына байланысты.
Факультативтік курстың мақсаты – ... ... ... және ... ... ... жаңа оқу ... түрі
ретінде қарастырылды. Математика және оның қолданулары бойынша жүргізілген
факультативтерде арнаулы үш курс әртүрлі деңгейде ... ... ... ... “Есептеу математикасы”, “Векторлық кеңістіктер және
сызықтық программалау”. Осы факультативтік ... ... ... орта ... ... ... басталды.
Білім саласындағы елеулі өзгерістер – еліміздің білімді де ... ... зор ... ... білім сапасын жақсарту мақсатында оқушыларға берілетін
білім мазмұны, білім мен ... ... ... ... ... ... – пән стандарттарын жетілдіруде.
Информатикадан білім стандартын жетілдіру мақсатында 1998 – ... ... ... ... ... Зерттеу нәтижесінде
стандартқа мазмұндық және құрылымдық жағынан түзетулер қажет ... ... оқу ... ... ... ... ... қысқаруына байланысты, білімге қойылатын талаптар да қайта қаралып
нақтыланды.
Жетілдірілген стандарт ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... ... ... қолданылу аймағы;
• нормативті сілтемелер;
• анықтамалар мен қысқартылған ... ... ... ... ... жалпы сипаттамасы;
• оқу бағдарламаларының түрлері мен олардың мазмұны;
• информатикадан оқу жүктемесінің көлемі;
• информатикадан білім берудің ... ... ... ... ... ... ... оқу үрдісін ұйымдастыру мен оны жүзеге асыру шарттарына қойылатын
талаптар.
Жалпы оқытудың негізгі мақсаты – оқушыны дамыту. Осы ... ... және ... ... ... – ақ ... теориясында
негізгі орын алған мәселе – дамыта отырып оқытуды зерттейтін бағыт.
Баланы дамыту сөзін кең мағынада алғанда оның ағзасындағы ... ... ... кез ... қасиетіндегі қарапайымнан
күрделіге, төменгі сатыдан жоғарғы сатыға көшу деп ... Егер ... ... мен ... ... ... ... қарастыратын болсақ,
онда дамыту деп, әдетте, ақыл – ойды дамытуды ... ... ... ... ақыл – ойын ... қай ... ол ... дәрежеде оның ағзасының табиғи дамуына тәуелділігімен
қорытындыланады. ... ... ... ... ... ... – ақ, нақты дидактикалық өзгерістің мақсаты мен
міндетін анықтау ... ... ... мен ... ... қатынасы
дидактиканың аса маңызды әдіснамалық мәселесі болып ... ... ... ... ... тұрғыдан осылай түсінік
беруге болады.
Ал, енді информатиканы оқытып, үйретудің мақсаттары ... ... орта және ... ... ... мектептерде тәрбиелеу мен білім
берудің жалпы мақсаттарымен, сонымен бірге ғылыми ... ... және ... жүйесіндегі алатын орнымен анықталады.
Алғашқы кезеңде (1985 – 86 оқу ... ... ... ... негізгі мақсаты оқушыларда компьютерлік сауаттылықты қалыптастыру
болып табылды. Алайда шетелдік және Отандық ... оқу ... ... жеткіліксіз екенін көрсетті. Өйткені, ... ... ... оқу ... ... жалпы сауаттылықтың
құрамды бөліктерінің бірі болып табылады.
Әрине, ... ... ... ... ... мақсаттары
қатарынан шығарылып тасталмайды. Дегенмен де, курсты оқытудың басты мақсаты
орта білім беру мақсатынан туындайды.
Орта білім берудің ... ... – жеке ... ... ... ... қалыптастырып, дамыту және өз бетімен білім алу, өзін - өзі
дамытуға жағдай жасау.
Сонымен, ... ... ... үш негізгі мақсат қойылады:
1. білім беру
2. тәрбиелік
3. практикалық
Енді мектепке тән осы ... ... ... ... ... ... болатынын көрсетейік.
Мектепте информатиканы оқытудың білім беру мақсаты - әрбір ... ... ... алғашқы фундаментальды білімін беру,
оқушыларға осы білімді мектепте оқытылатын басқа ғылымдардың ... және ... ... меңгеруге қажетті іскерліктер мен дағдыларды
қалыптастыру ... ... ... жалпы білім берудегі қызметі өте ... ... ... ... ... ... ақыл – ... олардың ойлау және шығармашылық қабілеттерін нығайтуға елеулі
әсер етеді.
Сонымен, информатиканы ... ... беру – ... ...
оқушының шығрамашылық қабілетін, жеке тұлғалық қасиетін қалыптастыруға,
ақыл – ойын, ойлау өрісін, ынтамен дамытуға, яғни ... ... ... ... ... курсының практикалық мақсаты – оқушылардың
еңбекке және ... ... үлес ... ... ... ... еңбек етуіне дайындығын қамтамасыз ететін білімдермен,
дағдылармен және іскерліктермен ... бұл ... ... және ... аспектілердің
байланысын жүйелі түрде ашып көрсетіп, алгоритімдеудің, программалаудың ЭЕМ-
нің қазіріг кезеңдегі өндірістегі рөлі мен ... ... ... табылады.
Информатика курсында кәсіптік бағдарлау мақсатында информатикаға және ЭЕМ-
ға байланысты мәліметтер берілуі ... ... ... ... ... “тұрмыстық аспектісі” де бар. Ол күнделікті өмірде,
тұрмыста жастарды компьютерлік техниканы сауатты пайдалануға ... ... ... ...... ... ... басқа пәндерді оқыту процесінді практикалық есептер
шешуге және оны информатикалық қоғамда өмір ... ... ... ... ... ... мақсаты өте зор.
Информатиканы оқу барысында ой еңбегінің мәдениеті жаңа ... ... ... ... ... жоспарлай білу, оны ұтымды орындай білу,
бастапқы жоспарды оның орындалуымен байланыстыра білу ... ... бар ... де қалыптасады. Инфрматиканы оқытудағы алгоритмдер мен
программалар құру, ... ... ... оқушыдан ойлануды және
шыдамдылықты арттыруды, көңіл қоя білуді, көз алдына елестете ... ... ... ... жеке ... ... ... мақсат қоя білу,
шығармашылық, белсенділік көрсете білу, жұмысына ... ... ... ... бар мүмкіншілікті қолдана білу сияқты ... ... ... ... жауапкершілікпен қарауды, жаңа талап
қоюды керек етеді.
Сонымен информатиканы оқытудағы ... ...... адамгершілік қасиетке және жоғары ... ... оқып ... ... ... мақсаттары бір –
бірімен өте тығыз байланысты, оларды бір – ... ... ... ... ... ... беріп болмай, информаитканың тәрбиелік
эффектісін алуға болмайды. Мектепте информатиканы оқытудың жалпы ... оқу ... ... ... ... айналады. Пәнді оқытудың
нақты мақсаттарын анықтау жалпы дидактикадан ... ... ... ... ... көптеген қағидалары өзгеріске ұшырап отыр.
Әдісті жалпы түрде белгілі мақсатқа жетуге бағытталған әрекет тәсілі
ретінде анықтауға болады.
Дидактикада оқушының ... ... ... және олардың
бірлескен іс-әрекеті деп бөледі. Мысалы, оқушыларға арналған инструкцияны
жасау – ... ... ... ... ... ... – оқушының іс-әрекеті; ЭЕМ-де орындалған оқушының жұмысының нәтижесін
қорғау (тапсыру) – олардың бірлескен іс-әрекеті.
6. Информатиканы оқытудағы оқу ... ... ... белгілі мақсатқа жетуге бағытталған әрекет тәсілі
ретінде анықтауға болады.
Оқу үрдісі оқушының іс-әрекеті, мұғалімнің іс-әрекеті және ... ... деп ... Мысалы, оқушыларға арналған инструкцияны
жасау – мұғалімнің іс-әрекеті; инструкциямен ЭЕМ-дегі программамен жұмыс
істеу – оқушының ... ... ... ... жұмысының нәтижесін
қорғау (тапсыру) – олардың бірлескен іс-әрекеті.
Информатика курсында оқушылар мен мұғалімнің бірлескен ... ... ... ... түрі ... ... ... алады. Курстың мақсаттарының бірі ЭЕМ-мен жұмыс кезіндегі оқушының
педагогтан тәуелсіздігі, одан кейін ... ... өз ... ... ... ... Сондай-ақ компьютер мұғалім мен оқушы
арасындағы тәуелсіз іс-әрекеттің көлемін едәуір ... ... ... ... толық босатады деген сөз емес. Педагогтың оқыту
алгоритіміндегі ... ... ... мен ... оқушының өз
бетінділігінің жоғарылауына әкеледі.
Сондай-ақ, информатика курсында танымды басқару мен өзіндік басқару
функциясы айқын ... ... ... ... ... ... ... оның алдына қойған мақсаты бар. Мұғалімнің міндеті оқу
іс-әрекетін ұйымдастырып, оқушының іс-әрекетін басқару.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... жеке ... қасиетін
өзгертуге бағытталған ... ... ... ... ретінде
қарастырылады.
Оқыту әдісін топтауға арналған негіздер ... ... ... ... мазмұны бойынша топтау өнімді болып есептеледі:
• Әлем жайында білім
• Іс-әрекет тәсілдерін жүзеге асыру тәжірибелері
• Шығармашылық іс-әрекет тәжірибелері
... ... ... тәжірибесі.
Бұған оқушыларды тәрбиелеудегі педагогтың әсері де қосылады.
Оқушылардың белсенділігі мен өз ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Дайын мәліметті меңгерудегі
репродуктивті іс-әрекетте оқушының ... ... ... ... ... ... шығармашылық іс-әрекетте белсенділіктің жоғары
болатыны белгілі. Информатиканы қабылдау тәсілі бойынша ... ... ... ... пәндік шолу және практикалық.
Сондай-ақ, әдістерді топтаудың төмендегідей негіздері бар: ... ... ... және ... кері ... жүзеге асыру тәсілі (бақылау
және өзіндік бақылау), оқушылардың ойлау ... ... ... мазмұнына қатысты оқытудың нақты әдісін аталған ... ... ... ... ... информатиканы оқытуға қатысты маңызды деп ... ... ... ... ... Оқушының әлем жайында білімді меңгеруі, қабылдау,
түсіну, еске сақтау арқылы ... Ал, ... ... ... ... әлемі, оның әлеуметтік ортасы, компьютерлік әлем, адамның өзінің
ішкі әлемі тәрізді ақиқаттылық арқылы ... ... ... ... ... ... ... оқушылар қоғамының информациялық ресурсына
кіру арқылы ... ... ... ... ... беру жүйесінің
алдындағы мүмкіндіктер енді ғана ашылуда. Дәстүрлі әдіс ... сөзі ... ... орта компьютерлік әлемнің тәртіп ережесі арқылы,
компьютерлік ... ... ... ... бір-біріне өзара
әрекеттесуі арқылы ашылады. Компьютерлік әлемді ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, мысалы,
компьютердегі ойын ережесін, логикасын меңгеру тәрізді.
Өзіндік тану компьютермен ... жеке ... ... ... ... ... Компьютер іс-әрекеттің нәтижесін
жылдам бере отырып, дәл осындай ... ... ... ... ... ... ... асыру тәжірибелері. Іс-әрекеттің үлгісін
көрсету және инструктаж жолымен компьютерлік әлемнің ... ... ... мен ... ... ... ... беріледі. ЭЕМ-мен
жұмыс істеуде іс-әрекеттің стандарты түріне бара бар оқыту ... ... ... ... ... ... ... программа мен диалогты
меңгеруде және клавиатурамен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру үшін де ... ... ... ... ... ... проблемалық есептер шығару, таныс емес құралдарды меңгеру,
модельдеу арқылы қалыптасады. Бұл жерде мұғалімге тән ... – бір ... ... ... есепті қою. Программалау мен модельдеу саласындағы
шығармашылық тәжірибесі – ашық программалар әдісімен берілуі мүмкін. Бұған
ұқсас тәжірибелердің ... ... ол ... жас ... ... түсіндіріледі.
Эмоционалды құндылық қарым-қатынас тәжірибесі. Эмоционалды құндылық
қарым-қатынас тәжірибесі ... ... және ... ... процесінде пайда болып, таратылады. Мектеп практикасында
оқушыларға тікелей әсер ... ... ... жинақталды. Педагогтың
жеке басының үлгісін, оның іс-әрекетін, ... ... ... ... ... желі ... ... мүмкін емес.
Информатикаға тән тәрбиелік бағытта жұмыс істейтін оқыту ... ... ... ... ... ... ... асырылатын жағдайларды
көрсетуге болады. Ол оқушыларға өзінің жұмысын жазуды ұсыну, программада
қате ... ... ... ... ... оқушының жеке
жауапкершілігі), сондай –ақ, эстетикалық құндылығы бар ...... ... ... аудару болып табылады.
Оқытудың сөздік әдісі. Классикалық педагогика өз уақытында сөзбен
білім берудің ... ... ... ... Сондай-ақ,
информацияны кітаптан, ... алу ... ... өз бетімен
танып, бақылау арқылы информация алу маңызды.
Көрнекілік әдісі. Информатика курсындағы көрнекілік әдісі – оқушының
жолдасының ... ... ... ... одан ... компьютерлік
ортаның жұмысының өзгерісін бақылау. Енді ... ... ... ... ... ... таңбалық табиғатын
толық бейнелеп көрсетуге мүмкіндік бар. ... ... ... ... ... ... зор. Мысалы, тақтада сандық немесе
текстік мәндермен жазылған ... ... ... ... ... ... ... көрсету). ЭЕМ-мен алғашқы танысу
ретінде қағазға бейнеленген клавиатураны көрсету, ол өзі де көрініп ... ... ... ... ... Бұл ... ... жалғастырылады.
Демонстрация. Мұғалім компьютердегі орындалатын іс-әрекеттің үлгісін
үндемей-ақ, демонстрациялауға болады. Кез келген компилятор қателердің ... ... ... ... Оқушылар өзігің жұмысының нәтижесін
мұғалімге немесе ... ... бере ... ... ... ... ... көмегімен демонстрацияланады. Сондай-
ақ, оқу ойындарындағы іс-әрекет процесін демонстрациялауға да мүмкін болды.
Компьютерлік демонстрацияның маңызды ерекшелігі – ... ... ... ... ... демонстрациялауды өзінің дербес қарқынымен
орындайды және қайталауына мүмкіндігі бар.
ЭЕМ-нің көмегімен модельдеу мен көрнекі бейнелеу нәтижесінің белгілі
бір ... бар. Кез ... ... ... шынайы ақиқаттан әлдеқайда
жеңіл болады, сонымен ... ... ... ... ... ... Сондықтан, компьютердегі модель арқылы шынайы құбылыстан тікелей
үйрету қажет.
Практикалық (іс-әрекеттік) ... ... ... ... ... ... ... теориямен емес, сөзбен және
бақылаумен салыстырылады. Информатика ... үш ... ... ... ... сөз, ... және ... Мысалы, нұсқауларды оқып
(сөз), мұғалімнің әрекеті мен ... ... ... ... ... ... компьютермен практикалық іс-әрекетті орындай бастайды. Мұнда
әдістер бірін бірі ... ... ... ... барлық пәндер бойынша оқу-тәрбие жұмысын ұйымдастырудың
негізгі түрі сабақ болып қалыптасты. Мектептегі сабақ ... ... Оның ... ... сипаттары бар:
1. оқу топтарының құрылымы
2. әр кластағы оқыту мазмұнын қатаң анықтау
3. оқу ... ... ... ... ... ... ... және бірлескен түрлерін ұштастыру
5. мұғалімнің жетекші ролі
6. оқушылар білімін жүйелі тексеру және бағалау.
Сабақтың ең басты белгісі – оның ... ... ... ...... алға ... ... көрсетеді. Соған
сәйкес дидактикада сабақтың мынадай түрлері бар:
1. жаңа сабақ (тың хабарлау айту, түсіндіру сабағы)
2. ... ... және ... дамыту, бекіту сабағы
3. оқушылардың білімін, шеберлігін және ... ... ... ... ... осы ... дидактикалық мақсаттардың
біреуін ғана басшылыққа алып қоймайды, олардың бірнешеуіне немесе ... ... Сол ... ... ... ... сабақ түрі кеңінен
қолданылады. Аралас сабақтың құрамы әртүрлі болып келеді және оның ... бар. ... ... ... ... жаңа ... әрі жылдам қабылдауды, кері байланысты және педагогикалық процесті
басқаруды, бағаларды көбейтуді, оқйтуды жекеше ... ... оқу ... төмендегідей үш аспектіні қамтиды:
• оқушының оқу танымдық іс-әрекетін басқару
• оқушының информациялық процестерді басқаруы
... жеке ... ... қалыптастыру және дамыту.
Аталған аспектілерге сәйкес:
• оқу танымдық процесті ұйымдастырудың түрлері: класс-сабақ жүйесі және
т.б.
• оқытуды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру түрі, - болып бөлінеді.
Педагогикалық оқу іс-әрекетінде сабақты ұйымдастыру мен ... ... ... да, ол ... ... деңгейіне өтілетін
материалдың күрделілігі мен жаңалығына, ... ... ... ... Ал, ... ... ... аса маңызды мәселе болып
табылады, дегенмен сабақтың мақсаты ... ... ... ... деңгейіне жетеді. Осындай әдістің бес түрін атап көрсетуге болады:
• Түсіндірмелі – иллюстрациялық
• Программаланған
• Модельдік
• Эвристикалық
• Проблемалық
Информатика курсында аталған ... ... ... ... ... әдістерді пайдалануды мысалмен түсіндірейік.
Түсіндірмелі – иллюстрациялы әдісті оқушыларға тақырып белгілі болған
жағдайда, сабақта өтілген материалды бекіту сабағы ретінде ... ... ... ... ... бекітуге
төмендегідей сабақ түрін ұсынуға болады: сабақтың ... ... ... ... ... ... операторларды пайдаланып, компьютерде
қарапайым программа жазу.
Оқушыларға аралық нәтиже белгісіз ... ... ... ... пайдалану ұсынылады. Мысалы, оқушылар графикалық операторлармен
таныс, программаның орындалу нәтижесінде қандай ... ... ... ... салу – әр ... жеке тапсырма.
Егер аралық нәтиже белгілі болса, бірақ оны алу жолы белгісіз ... ... ... ... ... ... шарттан бастап, соңғы нәтижеге дейін ... ... ... ... әдісі болып табылады. Мысалы, үйретуші программа
құру – проблемалық ... ... ... ... ... ... шарттар белгісіз, бірақ қалғандары
белгілі. Бұл жағдайда оқытушы сабақты оқушылармен біріге отырып, шартты
таңдап, модель ... ... етіп ... Одан ... ... дейін қажетті шартпен салыстырылып отырылады. Егер ... ... ... ... болса, онда алғашқы шартқа ... ... ... ... ... ... оқыту әдістері
әртүрлі формада қолданылуы мүмкін. Сабақты ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ұйымдастыру
• қайталау
• жаңа материалды өту
• бекіту
• бақылау
• оқушылардың алған біліміндегі ... ... ... ... ... ... ... сипаттауға
болады:
Кластағы жұмыс мазмұны
Ұйымдастыру кезеңі: сабақ тақырыбын хабарлау, ... ... ... – 1 – 3 ... ... ауызша сұрақ түрінде қайталау және тақтаға жазу – 4
– 9 минут.
Жаңа материалды өту (лекция немесе әңгіме) – 10 – 25 ... ... ... ... ... есепті шешудің негізіг
алгоритімімен танысу. Мұғалім әр оқушыға жеке көмек көрсетеді – 26 – ... ... және оған ... беру – 43 – 44 минут.
Сабақты қорытындылау – 45 ... ... ... ... және жұмыс жоспары
Оқу процесінің тиімділігі, ... ... мен ... ... ... ... тереңдігі бүкіл оқу тәрбие жұмысын
дұрыс ... ... өз ... ... ... бұрын, кластың программасымен,
оның түсініктемесімен зер сала танысып, оқулықтың көлемі мен ... ... соң оқу ... ... ... оқу ... ... процесінің жоспарын жасауға кіріседі.
a) Оқу процесін жоспарлаудың беташар документтері мектепке арналған оқу
жоспары мен ... ... ... ... информатикасының қазіргі
программасы календарьлық жоспар ... ... ... онда
информатика курсының жеке тақырыптарын және ... ... ... үлгі ... ... ... берілген.
Оқу процесінің жоспары жылдық немесе жарты жылдық, тақырыптық және
сабақ жоспарын қамтиды.
Оқу ... ... ... оқу ... тоқсандарға бөлініп,
тақырыптарды оқытуға бөлінетін сағат саны мен уақыты ... ... мен ... ... ... нәтижесінде әрбір тақырыптың өзекті мәселелерін
сабақтарға бөліп, қайталаудың ... ... ... мен ... мазмұнын анықтайды. мұнда ескеретін бір жәй – ... атап ... ... ... мен ... жаңа көрініс табуы тиіс. Тақырыптық жоспар әр ... ... ... ... ... мен техникалық құралдарды
уақытында даярлауға мүмкіндік береді, өткізілетін сабақ пен ... ... ... ... ... Сабақты ттақырыптық жоспарлаудың
міндетті, бірегей түрі болмайды. Ол ... жас ... ... да ... сай өңделіп, жетілдіріліп ... ... бір ... ... ... ... ... |Оқушылар өздігінен|Қажетті техникалық|Өтілген материалды|
| ... ... ... |қайталау |
| ... ... | |
| | | | ... ... даярлаудың соңғы сатысы – күнделікті сабақ жоспарын
жасау. ... ... ... ... ... ... ... онда кездесетін
әр алуан қиындықтар мен оларды жою жолдарын, оқушылар өздігінен орындайтын
жұмыстарды, үйге берілетін ... ... ... ... ... ... ала ... көмектеседі.
Сабақ жоспарын жасау, сабақты ұйымдастыру мен программалық материалды
оқыту мұғалімнен қажырлылықты талап ... ... ... ... ... тиімді тәсілдерін меңгеруі тиіс. Әсіресе, жас мұғалімдердің
сабақтың толық жоспары мен ... ... жөн. ... ... жоспары
әр жыл сайын жасалса, сабақтың конспектісі тек жеке ескертулермен, жаңа
методикалық ... ... ... ... және ... ... ... Бірте-бірте бұл конспектілер әр кластың,
жеке ... ... ... ... ... ... ... жоспарының мазмұнымен қатар, оның түріне де көңіл аударған жөн.
Ол шолуға жеңіл әрі тез ... ... ... ... Осы мақсатта жоспар
тезистік түрде нөмірленіп, атқарылатын істің сатылары мен негізгі ... ... ... ... ... жоспар шеңберінде шектеліп
қалмай, қажетті ... ... ... ... ... ... ... өздеріне тән өзгешеліктеріне қарай жоспардың ... ... ... отыру қажет. Әрбір сабақтан соң, оның кемшіліктері ... ... ... ... ... өз ... ... түсіріп
отыруы дұрыс. Бұл кейінгі сабақта қолданылатын әдістердің пәрменділігін
арттыруға септігін ... ... мен жас ... ... конспектісін жасағаны
дұрыс. Конспект оларға сабақтың ... мен ... ... ... туғызады.
Жас мұғалімдер мен студент-практиканттарға сабақ конспектісін мынадай
схемада ... ... |2 |3 ... ... ... ... ... қызметі |
| | | |
1- ... ... ... ... ... ... материалды баяндау мазмұны, берілетін сұрақтар
мен оқушылар өздігінен орындайтын ... ... ... ... әр ... ... ... күтілетін
жауаптар мен өздік жұмыстарының нәтижелері ... ... ... жаңа материалды өткен кездегі, білім мен іскерліктерді баяндандыру
барысындағы оқушылардың танымдық қызметтерін қарастырып отыру жөн.
ә) ... ... ... Озат ... ... зер
сала зерттеу сабаққа даярланудың неғұрлым жалпы сатыларын атап ... ... ... ... ... оның ... ... болып
табылады. Сондықтан мақсаты деп сол ... ... ... ... одан әрі ... ... ... қол жетерлік соңғы
нәтижені ... ... ... программа мен оқулықтың ... ... ... ... ... ... ... әдістерін
және бүкіл сабақтың барысын жасауға әсер етеді. Мақсат анықталғаннан кейін,
сабақ құрылымын сол мақсатқа қол ... етіп ... ... ... ... талаптар қойылады:
1. Сабақ мақсаты: оқушылар қандай білімді ... ... ... ... ... ... (практикалық және
оқушыларды дамыту мақсаты), ... ... ... ... ... ... ... тәрізді мәселелерге жауап беруі тиіс.
2. сабақ мақсаты өте дәл тұжырымдалуға тиіс, яғни сабақта ... ... және ... ... ... қызметінің мәні
белгіленуі керек.
Сабаққа даярланудың келесі кезеңі оның мазмұнын анықтау. ... ... ... ... ... танымдық қызметін
ұйымдастыру мен бағыт-бағдар беру тәсілдерінің оқулықта ... ... ... іске ... жол ... ... оқу программасының соңында берілген оқушылар игеруге
тиісті білім мен іскерліктердің ... ... ... ... ... ... даярлығын едәуір жеңілдетеді.
Мұнда, ең алдымен, сабақтың негізгі ғылыми және ... ... ... ... ... тыс ... ... игеруге міндетті негізгі оқу материалын, ұғымдардың елеулі ... ... ... ... және тәрбиелік мақсаттағы
материалды іріктеп алу қажет. Кейбір ... ... ... ... бір ... класта түсіндіріліп, қалған бөлігі үйде
өздігінен оқуға берілуі мүмкін. ... үй ... ... ... ... ... ... Сондықтан мұғалім сабаққа даярланғанда
программа мен оқулықты зерттей отырып, қандай мәселелерді сабақта, қайсысын
үйде ... ... ... ... ... ... ... әрине,
оқушылардың жалпы информатикалық дайындығын ескеру міндетті.
Сабақта өтілетін материалдың мазмұны мен ... ... ... ... жас ерекшеліктері, мұғалімнің іс-тәжірибесі оқытудың
әдістері мен ... ... ... ... ... оқушыларға дайын күйінде берілетінін,
қайсысы ... ... ... ... ... жөн. ... ... материалмен алғаш танытырғанда, олардың тірек болар
білімдері мен іскерліктері жоқ ... онда ... ... ... ... ... ... пайдаланады. Бұл жағдайда оқушылардың
қызметі білім мен іскерлікті жаңғырту ... ... Ал ... ... қоры бар ... ... ... қолдануға болады және
т.с.с.
Оқыту әдістерін таңдау оқытылатын тақырыптың информатика курсында
алатын ... да ... ... барысында оқушылардың білім мен іскерлік
қорлары баий түседі, олай болса олардың творчестволық қызметі мен ... ... ... ... толық мүмкіндік туады.
Оқыту әдістерін таңдаған кезде оқушылардың жас ерекшеліктерін ескерген
орынды. Себебі, зейіннің ... мен ... ... ... ... ... Сондықтан оқ жұмысын әдістері мен тәсілдерін үнемі түрлендіріп,
қызметтің бір түрінен екінші түріне көшіп ... ойын ... ... ... Ал IX – XI ... ... ... пайдалану, осы
класс оқушыларының танымдық мүмкіндіктеріне толық сай келеді.
Төменгі класс оқушылардың ынтасын ояту үшін ... ... ... ... ... кластарда оқытудың проблемалық әдістері мен
зерттеушілік әдістері басым болғаны пайдалы.
Мұғалімнің сабаққа даярлануының маңызды буындарының бірі - ... ... ... зерттеу. Сондықтан әр мұғалімнің жеке
кітапханасы болуы абзал.
Өзінің сабаққа даярлануын жеңілдету үшін мұғалім ұдайы информатикадан,
оны ... ... ... ... ... қажетті материалдарды
жинап, арнайы картотека жасайды.
Сонымен бірге мұғалімнің қолында дидактикалық және ... ... ... ... ... ... дайындалған бақылау
жұмысының варианттарын, оқушылардың жеке ерекшеліктеріне сәйкес әр класқа
арналған және әрбір тақырып ... ... ... ... ... істеуге және білімді программалап тексеруге арналған
дидактикалық материалдарды, ... және ... ... ... ... ... арналған материалдар
жиынтығын, көрнекі құралдарды және т.б. материалдарды қамтиды.
Бұл ... ... ... кезде, біраз уақыт бөліп
еңбектенуге тура келсе, толық даярланып біткеннен кейін, ... ... ... ... ... ... игі ... тигізеді.
Өзінің немесе әріптесінің жұмысына бақылау жасау үшін мұғалім сабақты
талдай білуі керек. Бұл әсіресе, студент-практикант пен жас ... ... ... ... ... арқылы өзінің немесе әріптесінің
қызметіндегі кемшіліктер мен ... ... өзі ... ... ... мынадай схемамен жүргізілуі мүмкін:
1. Сабақ жайындағы жалпы мағлұматтар ... ... ... ... мен ... ... бойынша жүргізілетін сабақтар жүйесіндегі
оның орны.
2. Сабақтың басталуы. Оқушылардың сабаққа даярлығы. Оқушыларды оқу ісіне
тартуда мұғалімнің пайдаланатын тәсілдері.
3. ... ... ... ... құралдарын, көрнекі құралдарын
қолдану, оларды дұрыс пайдалану.
4. Сабақтың мазмұны (оқытудың ғылымилығы мен ... ... ... ... ... ... мазмұны, сабақтың
тақырыбын аша түсетін жаттығулар мен есептердің жүйесі).
5. Сабақтың методикалық қорлары: оқу материалын іріктеп ... ... ... ... ... мазмұны мен типіне,
оқушылардың жас ерекшеліктеріне оның сәйкес келуі, сабақтың барлық
сатыларында оқушылардың ... ... ... мен тәсілдері,
оқушылардың жеке ерекшеліктеріне сай ... ... есеп ... ... программалар құру, оқушылардың білімдерін
тексеру және бағалау тәсілдері мен ... үйге ... ... оның ... мен ... Сабақтың мазмұны, ұйымдастыру және өткізу әдістерінің тәрбиелік мәні,
оқушылардың сабақтағы мінез-құлқы.
7. ... ... ... ... ... ... мәнері, педогогикалық әдебі.
8. Сабақ жоспарының орындалуы. Мақсатқа қол жетуі.
9. ... мен ... ... назар салсақ информатика сабағындағы ең бастысы – оның
информатикалық мазмұны мен тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... осы екі нәрсені қамтамасыз етуге бағытталуы тиіс.
Сабақ өту барысында мұғалімнің қызметі
Информатикадан сабақты ... ... ... бірінен соң бірі
туындап жататын әрбір ... ... ... ... ... Сабақ
барысында мұғалім әрі байсалды, әрі қатал, әрі биязы, әрі ... ... әрі ... ... ... ... ... мұғалімі практикалық
жұмыс барысында педагогикалық іс-әрекеттің барлық түрін орындауға ... ... ... ... деп ... ... (оқу
бағдарламасы, оқулықтар және басқа да оқыту құралдары) талдай отырып,
оқушылардың жас ерекшелігіне сай ... ... ... сабақтың
пәндік мазмұнын құру; сондай-ақ, өзінің жұмысын жоспарлау және ... ... ... ... ... оқушылардың әртүрлі іс-әрекетін
ұйымдастыра білу, ... ... және ... бір деңгейде оны басқару;
өзінің іс-әрекетін бағалай білу және ... өз ... ... ... ... ... ... іс-әрекетіне қойылатын талаптар:
ұйымдастырушылылық, оқыту, тәрбиелілік.
ІІ. МӘТІНДІ ФОРМАТТАУ ТУРАЛЫ ... ... ... ... ... харіп параметрлерін, символдар аралығындағы
бос орындарды және ... ... ... ... не ... ... ... жатады. Осы тәсіл арқылы құжаттағы маңызды деген
элементтерді айқындап алып, олардың параметрлерін өзгертуге және ... ... не ... ... ... ... ... бейнелеуді тағайындауға мүмкіндік береді.
Бұлардан өзге арнайы харіптер бар, олар құжатты көркейтіп, безендіру
істерін жандандырады.
Харіптер
Харіптер ұғымына:
- ... ... ... ... ... ...  арнайы эффектілері жатады.
Харіптердің негізгі параметрлерін тағайындау
Форматтау процесі негізінен символдардың ... ... ... ... ... форматтау ісін жүзеге асырамыз
немесе алдымен оның параметрлерін анықтап сонан соң енгізілген ... ... сай ... ... ... (типі, өлшемі, сызылымы) Формат
командасының мәзірі, "Форматтау" құрал-саймандар ... ... мен ... мәзір жүйелерінің көмегімен тағайындауға болады
"Харіп" сұхбаттасу терезесін пайдалану
Харіптермен жұмыс істеуге арналған аспаптардың толық жиынтығын "Харіп"
сұхбат терезесі ұсынады. Бұл ... ... ... типін таңдауға Word
жүйесінде талап етілетін барлық параметрлерді тағайындауға ... ... ... ... жанама мәзірдің және құрал-
саймандар тақтасының батырмаларының көмегімен Харіптердің ... және ... ... сұхбат терезесін ашу үшін мына әрекеттердің біреуін орындау
керек:
- Формат-Харіп  командасын таңдау;
- құжаттың жұмыс аймағында тышқанның оң жақ ... ... ... ... ... ... ... "Харіп" командасын таңда.
Осы әрекеттер нәтижесінде шыққан терезеде екі парақ бар: ... ... - ... ... ... тізімі.
Харіптердің сызылымы мына опциялардан (мүмкіндіктерден) тұрады:
- Әдеттегі  - негізгі мәтін символдары үшін пайдаланылады;
- Курсив - ... ... ... үшін ... ... ...  - ... тақырыптарды айқындау үшін
пайдаланылады;
- Жартылай қарайтылған курсив - ... екі ... ... ... пайдаланушы;
- Мөлшер  - әріптердің мүмкіндік мөлшерінің тізімі (8-72 пункттер
аралығында).
Астын сызу мыналардан тұрады:
- Жоқ - ... асты ... ... Кәдімгі - мәтіннің асты тұтас сызықпен сызу;
- Тек сөздер - тек сөздердің асты сызылып, сөз арасындағы бос ... ... ... - ... ... ... ... Пунктирлік - үзбе сызықпен астын сызу;
- Түс (Цвет)- мәтінді бояйтын мүмкін түстер (Авто, Қара Қызыл, Сары
т.б.) ... ... ... ...  - ... ... тұтас түзу сызықпен сызу (түзету кезінде
пайдаланылады);
- ... ... - ... ... ... ... жоғары
көтеріледі;
- Төменгі индекс - мәтін негізгі сызықтың деңгейінен төмен түсіріледі;
- Жасырын  - ... ... ... ... көрінбейді;
- Кішірейтілген жазба әріптер  -мәтін мөлшері жол әріптеріндей жазба
әріптермен бейнеленеді;
- Алдын ала келісім бойынша  - бұл ... басу ... ... ... ... былай осы нұсқамен даярланатын барлық
құжаттарға келісім бойынша пайдаланылады.
Өңделіп (теріліп, түзетіліп) жатқан ... ... ... ... өзгертуге болады. Ол үшін сол керекті фрагментті
ерекшелеп, артынан "Харіп" терезесі ... оның ... ... тек ... фрагменттің ғана Харіп параметрлері
өзгереді, ал қалған мәтін өзгеріссіз ... ... ... тақырыпты
немесе мәтін ішінде ескертулерді ерекшелеп, олардың астын сызып ... ... ... ... ... болады.
Сонымен Харіптер сұхбат терезесі арқылы оның параметрлерін ... ... ... ... ... ... ... керек.
2. Формат-Харіп командаларын таңдау қажет.
3. Терезенің ішкі "Харіптер" парағы арқылы ... ... ... ... ... алу керек.
Алайда жұмыс барысында қайта-қайта "Харіп" сұхбат  терезесін ... жоқ. Осы ... үшін ... ... "Форматтау" Құрал-саймандар
тақтасы батырмаларын пайдалану орынды болады.
Мәтін астын сызу
WORD редакторы мәтіннің астын сызу тәсілдерінің төрт ... ... ... астын сызу, дара сызықпен, қоссызықпен және пунктир
(бөлінген) сызықпен астын ... ... сызу ... ... ... жүргізіледі. Ол үшін
асты сызылатын мәтін ... ... ... ... "Астын сызу" өріс
жолының батырмасын баса ... ... ... ... ... ... таңдап аламыз.
7-сурет. "Харіп" сұхбат терезесі. Мәтінді форматтау.
Абзацтарды форматтау
Кез-келген редактордағы сияқты, WORD жүйесінде де ... ... ... символымен (екі Enter пернесін басу аралығы) шектелген
бөлігін айтады. ... жеке ... ... ... ... ... ... пайдаланамыз:
Шегініс  - мәтіннің сол жақ шетінен абзацтың алғашқы жолының басына
дейінгі аралық, жәй мәтін жолындағы азат жол.
Абзацтың бірінші жолы ... оң ... ... ... ... ... ... аударарлық ету үшін ... ... ... ... ... нөмірлер жолдың сол жақ өріс шетінен де
асып жазыла береді. Бұл әрекет Формат-Абзац арқылы ... ... ... ... ... төрт түрі болады;
олар:
- сол жақ, шетке қарай туралау - жәй құжат ... ... оқ жақ ... ... туралау - колонтитулдарда, яғни ... ... ... ... тұрақты күйде жазу кезінде;
- жол ортасына қарай туралау - тақырыптарды жазғанда;
- екі жақ ... ... - іс ... ... материалдарын
даярлауда пайдаланылады.
Табуляция - әрбір абзац алдында тұрақты азат жол ... үшін ... ... ... түрінде кестелеп жазғанда, сол бағаналарға ... үшін ... ... ... - ... ара ... тағайындайды. Бұдан
өзге абзац алдында немесе соңында да қашықтықты тұрақты етіп өзгертіп беру
мүмкіндігі бар.
Абзацты форматтау тәсілдері
Жаңа құжат даярлағанда нұсқа ... ... ... есеп беру
құжаттары т.б. ... ... Олар жаңа ... ... ... Егер сіз "Әдеттегі" нұсқаны пайдаланып құжат
даярласаңыз, онда келісім бойынша кәдімгі ... ... Бұл ... ... сол жақ ... ... ... мәтін енгізілген соң немесе оған дейін де ... ... ... мәтінді форматтау үшін оны ерекшелеу ... Тек ... жеке ... ... оның ... ... сол абзац ішіне
орналастырса болғаны.
МS WORD редакторы абзацты форматтаудың мынадай тәсілдерін ұсынады:
- ... ... - бір ... терезесінде абзацты форматтаудың
қажетті параметрлерін тағайындайды;
- контекстік мәзірдегі Абзац командасы ... оң жақ ... - ... ... ... ... қайталайды;
- "Форматтау" Құрал-саймандар тақтасы - әр параметрді ... ... басу ... ... ... бір ... бір ғана
параметр тағайындалады. Егер сізге форматтаудың бір элементін ... ... бұл ... ... тәсілдерге қарағанда жылдам жүзеге асырылады;
- көлденең белдеу (сызғыш) - шегініс пен ... ... ... ... ... - ... ... тақтасы
батырмалары секілді формат параметрлерінің бірін жылдам өзгерте алады.
Формат мәзірінің немесе контекстік ... ... ... ... параметрлерін тағайындау үшін "Абзац" ... ... жөн. Бұл ... ашу үшін ... ... немесе
контекстік мәзірден Формат-Абзац командасын таңдау керек.
Мысалы, осы команданың "Шегіністер мен ... деп ... ... ... ... параметрлерін тағайындауға мүмкіндік
береді:
- абзацтың бірінші жолының ... мен ... ... ... интервал;
- абзац алдындағы және соңындағы аралық;
- мәтінді сол жағы, оң ... ... ... ені ... ... ... параметрлерін тағайындау, "Табуляция" сұхбат терезесінде
жүзеге асырылады.
Бұл терезені Формат-Табуляция ... ... ... ... ... батырмасын басу арқылы ашуға болады.
"Форматтау" құрал-саймандар тақтасының құралдары
"Форматтау" ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ол үшін керекті абзацты ерекшелеп алып,
құрал-саймандар тақтасындағы керекті батырманы тышқанмен басу ... ... ... ... ... ... ... "Абзац" сұхбат
терезесімен салыстырғанда шектеулі.
Құрал-саймандар тақтасынадағы алғашқы үш элемент - Стиль, Харіп ... ... ... оң жақтағы бағыттауыш түріндегі батырмаларын
басқанда үш түрлі ашылатын тізім шығады, олардың ішінен ... ... ... мөлшерін таңдап алуға болады. Жартылай қарайтылған, Курсив және Асты
сызылған атты ... ... жиі ... ... ... ... ... тағайындауға жататын соңғы
элемент - Түс өсі ... ... ... ... ... ... түсін тағайындай ала аламыз.
Форматтау кезінде мәтін фрагментін ерекшелеп, соңынан тиісті батырманы
басу арқылы оның ... ... ... Мұндайда тек
ерекшеленген фрагменттің ғана харіп параметрлері өзгереді, ал қалғандары
өзгеріссіз ... ... ... ... ... ерекшелеп алып,
аспаптардың келесі орналасқан ... ... ... сол жақ, оң ... ... екі ... де туралап, тақырыптарды ортаға жылжытып та
қоя аламыз.
Егер ... ... ... ... жоқ ... оны
көрінетін ету үшін Түр-Құрал-саймандар тақтасы командасын таңдаймыз. ... ... ... ... тақтасы" сұхбат терезесінде
"Форматтау" жалаушасын тағайындап ... ОК ... басу ... ... екі ... ... туралау жиі кездесетін форматтау түрі болып
саналады. Мұнда жолдағы ... ... ... бірдей болып
орналасып, мәтін әрбір жолда ыңғайлы ... ... ... ... ... ... мәтінге қатысты
деп есептеліп, жұмыстың басында енгізіледі. Ал, мәтін ... ... ... пайдалану құрал-саймандар тақтасы ... ... ... ... ... гөрі әлде қайда ыңғайлы.
Мәзір командасы көмегімен туралау режимін тағайындау үшін келесі
әрекеттерді ... ... ... ... тиіс бір немесе бірнеше абзацты ... тек бір ... ... ... ... ... сол ... тұрса
жеткілікті;
- Формат-Абзац командасын таңдап, "Абзац" сұхбат терезесін ашу қажет;
- Туралау өрісіндегі батырманы басып, ... ... ... ашу ... ... ... керектісін тандап, ОК-ны басыңыз;
Құрал-саймандар панелі батырмаларын қолданып туралау алдымен мәтін
фрагментін ерекшелеп, соңынан ... ... басу ... ... ... ... сызғыш немесе белдеу абзац ... ... ... ... ... алады, оның үстіне жоғарғы ... ... ... ... де көрініп тұрады. Қажет болса, сызғыш бойындағы
маркерді ... ... ... ... оның жаңа ... ... Бұл ... терезесін ашқаннан гөрі әрі жеңіл, әрі жылдам. Бірақ маркер арқылы
шегіністі өзгерту дәлдігі - 0,25 см, ал ... ... ... өзіміз кез
келген мәнге жылжыта аламыз.
Сызғыштың сол жақ, оң жақ шетінде үшбұрыш тәрізді ... ... ... ... дейді, маркерлердің орнын ауыстыру ... ... ... сол жақ, оң жақ шетінде үшбұрыш ... ... ... ... ... ... ...   төменгісі абзацтың
сол жақ шегінісін орнатады. Жоғарғы және ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің шегіністерін  көлденең
сызғыштың көмегімен орналастыру үшін тышқанды ... ... ... ... ... ... жақ төменгі маркер - абзацтың сол жақ шекарасы;
Сол жақ жоғарғы маркер - абзацтың бірінші жолының шегінісі, ... ... жақ ... ... оң жақ ... және ... маркерлерді синхронды жылжыту үшін,   төменгі
маркер астында орналасқан квадратты пайдаланыңыз.
Интервалдар
Жолдар арасындағы интервалды орналастыру ... және ... ... мәні бар. ... ... ... егер ... мен абзацтар ретті және жиі орналасса соғұрлым ... ... ... ... ... ... 120%-на тең болып
алынады, мысалы, Харіп мөлшері 10 пункт болса, интервал 12 ... ... ... ол ... ... ... ... пайдаланылып, оған көбірек
мәлімет сияды.
Абзацтың алдындағы және соңындағы аралық орнына Enter ... ... жол ... ... еді, бірақ оның мөлшері қажетті шамадан артық болып
кететіндіктен әдейілеп интервал мәнін былай енгізуге болады:
- Формат-Абзац командасын тандау;
- ... ... ... ... мен ... парағын ашу
керек;
- Алдында  және Соңында деген өріс жолдарына керекті сандық мәндерді
тағайындау немесе оң жақ ... ... ... шыққан сандар тізімінен
керектісін таңдау. Алдын ала келісім бойынша аралықтар мәні ... ... оң ... ... бір басу оны б ... ... ... мәндерін басқа өлшеу бірліктерімен бергіңіз келсе,
керекті өріс жолына сол өлшеу бірлігінің ... атын ... ... жалпы мәтін үшін Сервис-Параметрлер- ... ... ... ... ... ... ... ОК-ны басу керек.
МS Word редакторында мынадай өлшеу бірліктері қолданылады:
         
Өлшеу бірліктері            ... (см) ... см = 1 ... (") ... ... = 72 ... = б пик
              
Пик (пк)                             1 пик = 12 ... = ... (пт) ...  пункт = 0,б77 дюйм = 1 қатар
Қатар  (ст)            1 ... = 12 ... = ... ... ... ... ... салыстырылып беріледі. Жол арасыңдағы интервал Харіп
мөлшеріне байланысты автоматты түрде тағайындалады. Бірақ, өз қалауыңызша,
оны өзгерте аласыз.
Word ... ... ... (1, ... ...) ... оған ... ... ең кіші мәнін немесе дәлме-дәл ... сан ... ... ... ... ... ... "Жоларалығы" атты тізімдерінің
көмегімен тағайындалады, оның опциялары:
Бір аралықты  - жол арасындағы интервал сол жолдағы ең ... ... Бір ... ... ... ... аз үлкендеу болады.
Бір жарым аралықты  - интервал бір аралықтықтан бір жарым есе ... ... ... ... 10 ... ... аралық 15 пункт шамасында
болады;
Екі аралықты  - бір ... ... екі есе ... ... ... символдан тұратын жолдар арасы 20 пункт болады;
Минимум - Word ... ... ... ең кіші интервал мәні, ол
әртүрлі жағдайларды (жоғары индексті) есепке ала отырып тағайындалады;
Дәлме-дәл  - жолдар ... ... ... үшін ... ... ... ... қиылғандай күйде болса, онда оны аздап үлкейту ... ...  - ... ... саны ... интервал, Мәні
 деген өріс жолына қажет мәнді енгіземіз (келісім бойынша, үш қатар).
Сонымен, жолдар аралығын тағайындау үшін:
- интервалы ... тиіс ... ... ... жеке абзацқа
курсорды орналастыру керек;
- Формат-Абзац командасын тандап, "Абзац" сұхбат терезесі ашылғаннан
кейін "Шегініс пен интервалдар" парағына ауысу қажет;
- ... ... ... ... мәнді таңдап ал, мысалы,  Дәлме-
дәл сөзін тандап, Мәні  деген өріске жоларалық ... ... ... болғаны;
- ОК батырмасын басу керек.
8-сурет. Абзац сұхбат терезесі. Көлденең белдеу. Абзацты форматтау.
"Шегініс пен интервалдар".
2.2. ... ... ... ... программасындағы формулалар редакторының (Equation Editor)
көмегімен құжат мәтініне математикалық ... мен ... ... ... символдар мен шаблондар көптеген кең
спектрлі мүмкіндіктерді қамтиды. Формулалар ... ... ... ... ... ... ... т.б. жатады және де олардың экран бетіндегі сырт бейнелері
принтерден басып шығарылатын көшірмесімен ... ... ... барысында пайдаланылатын әріптер мен олардың сызылымы принтер
қабылдайтын ... ... ... ... редакторын іске қосу
Word ортасынан формулалар редакторын іске қосу ... ... ... ... ... ... орналастырып, Кірістіру-Объект-
Microsoft Equation мәзірі ... ... ... Сонда теңдеулер
редакторының терезесі пайда болады. Сол терезеге керекті формуланы енгізу
қажет.
Егер объектілер типі тізімінде формулалар редакторы жоқ ... ... ... ... ... Microsoft Word Folder бумасыңда орналасқан Word ... ... ... ... редакторын бейнелейтін суретте тышқанды екі рет шерту;
- формулалар редакторы терезесін одан шықпай-ақ жабу;
- Word-тан формулалар редакторын шақыру.
Формулалар редакторы ... ... оның ... ... ... ... ... пиктограммалары бар теңдеулер редакторы
терезесіндегі жоғарғы жол негізінен символдар формуласына енгізуге ... ... ... ... шексіздік белгісі, вектор символы, т.с.с.
таңбалар жиыны. Олардың ішінен қажетті ... ... және ... ... енгізуге болады. Математикалық символдар функционалдық
үқсастығы (үйлестігі) бойынша жеке топтарға ... ... ... үшін ... ... ... өріс ... тышқан
курсорымен белгілеп көрсеткен жөн. Соның ... осы ... ... ... ... ...  Тышқан курсорымен тізімдегі ... ... ... оны бір рет ... ... ... ... енгізіледі.
Шаблондар жолы математикалық символдар пиктограммасынан төмен
орналасқан. Оның көмегімен ... ... ... ... ... ... жақша ішіндегі өрнектер сияқты күрделі объектілерді және
т.б. енгізуге болады.  Шаблондарды мәтінге кірістіру алдыңғы ... ... ... орындалады. Бір шаблонды екіншісінің ішіне
қоюға болады.
Мысалы, интеграл белгісінен кейін түбір ... ... ал ... ішіне (астына) бөлшек шаблонын қоюға болады және т.с.с.
Формулалар редакторында ... ... ... L әрпі ... Көлденең және тік сызықтар формуланың келесі элементі қай ... ... ... ... математикалық символдар мен
шаблондар жолы ... ... ... ... ... ... пернелерден де енгізе береміз.
Редакторда даярланған формула мәтінге формулалар редакторы ... соң ғана ... ... теру ... ... ... пайда болатын кадрда
жүзеге асырылады. Тендеуге тікелей пернелер тақтасының көмегімен қарапайым
мәтінді және формулалар ... ... ... символдарды таңдап
алып, оларды да енгізуге болады.
Формулалар редакторының мәзірінен тиісті таңбаны тандап алған соң, ... ... ... ... енгізу ұясына орналастырамыз.
Бұны осы шаблон арқылы енгізілетін символдардың ұясы деп те атауға болады.
Курсорды тиісті үяға ... ... ... ... ... ... Үяға
енгізілген өрнектерге байланысты тіктөртбұрыш өз мөлшерін автоматты түрде
өзгертіп отырады.
Қойылған ... ... ... ... қай ұяда
орналасқанын анықтау қиынға түсуі ... ... ... ... ... сызылып тұратыны және курсордың биіктігі символмен ... ... ... ... ... ... өту ... шаблоннан шығу курсорды ауыстыру пернелерімен ... ... бір ... басқасына ауысу үшін Тав пернесін пайдаланған жөн.
Егер қандайда бір ... ... ... онда ... ... ол өрнек автоматты түрде ерекшеленген өрнек ... ұяға ... ... ... ... ... ... теруге болады.
Қоспернелер     ...  әрекеттерінің нәтижесі :
Ctrl + R ... ... ... +I ... ... кірістіру;
Ctrl + [(Ctrl + ])     ашылған (жабылған) тік жақшалар ... + 9  (Ctrl + 0) ... ... жай жақшалар шаблонын
кірістіру;
Ctrl + {(Ctrl + })     ашылған ... ... ... ... + F ... сызығы бар бөлшек ... + / ... ... ... ... ... + G ... символдарын енгізу режиміне ауыстыру
(символ енгізілісімен автоматты түрде бастапқы режим қайта орнатылады);
Ctrl + H ... ... ... ... +L ... ... индексті таңба шаблонын
кірістіру
Ctrl + J                 төменгі ... да және ... де ... +T, S             қосындылау шаблонын кірістіру ( S );
Ctrl + T, P ... ... ... ( Р ... + T, M ... ... кірістіру;
Ctrl +T, U            жол астындағы төменгі символдар ... ... ... ... ... ... келетін ағылшын
терминдерін білу жолымен еске ... ... ... fraction - бөлшек).
9-сурет. Формулалар редакторы. Формула теру. Форматтау.
Формуланы форматтау
Формулалар редакторының программасы формулаларды дайындауға ... ... ... ... ... ... ... типіне
байланысты автоматты түрде анықталады. Формуланың сыртқы түрін өзгерту үшін
теңдеудегі кейбір символдар үшін өзге ... ... ... ... оларға
басқа стиль тағайындалады. Формулалармен жұмыс істеу барысында:
- ерекшеленген объектіге басқа типтегі ... ... ... стилін өзгерткіңіз келетін символдарды ерекшелеп, Стиль (Style)
мәзірі командасымен оларға басқа стильді ... ... ... ... ... өзгерту керек. Бұдан басқа    формуладағы
символдар арасындағы бос орын енін де реттеуге (мысалы, символ мен оның
дәрежесі ... ... бар, ... көп ... ... ... ... сол жақ шетке, ал кейбірін -оң жақ шетке
(ортаға) әйтпесе ... ... ... ... ... болады;
- жеке (өзіндік) дайындау тәсілін қолдану, ол үшін ... ... ала ... де, Стиль-Басқа командасын орындайды. Команда
орындалысымен, ... ... ... ... ... ... терезе пайда болады. Нақ осы терезеде Харіптің мөлшерін өзгертуге
болмайтынына ... ... ... ... мөлшері енгізілетін элементтер
типтері арқылы автоматты түрде анықталады. Өлшемді өзгерту Өлшем (Размер ~
Size) командасы ... ... ... қатысты өз вариантыңызды енгізу
жолымен жүргізіледі.
Мәтінге енгізілген ... ... ... ... ... ... жолға
орын ауыстыруға болады. Ал оны түгелдей үлкейту (кішірейту) қажет ... ... ... ... ... екі рет шерту арқылы автоматты
түрде формула редакторын шақырамыз. Содан ... ... ... ... ... ... ... Харіп мөлшерін енгізіп,
формула редакторынан шығамыз. Ол үшін ... ... ... ... болғаны.
2.3. Кесте құру және оны форматтау
Кестелерді даярлау
Мәтіндік редактормен жұмыс істегенде сіз реттелген мәліметтерді жиі
кездестіресіз. Мұндай мәліметтерді құжатта ... ең ... жолы ... ... ... бірге кестені сіз әртүрлі тізім, ... және де өзге де ... үшін ... аласыз. Кесте ақпараттың
түсінікті берілуі үшін де қолданылады.
MS Word көптеген практикалық есептеулерді ... ... ... ... ... ... ... Кестемен жұмыс істеуге
арналған командалар кесте құруға және оны түзетуге ... ... ... өңдеуге мүмкіндік береді.
Кесте құжаттық мәтіннің кез келген жеріне қойыла береді. ... ... ... ... болуы да мүмкін, сондықтан ол бip немесе
бірнеше беттерде ... ... ... ... ... ... тақырыптарын
әpбip беттің жоғарғы жағына автоматты түрде орналастыра аласыздар.
Кестені алғаш рет даярлау үшін Кесте-Кестені енгізу командасын ... ... ... Кестені енгізу батырмасын пайдалану
керек. ... ... соң, ... ... ... жиынынан
бізге қажетті форматты таңдап алу үшін Кесте-Кестені ... ... жөн. Бұл ... ... форматтау процесін
анағұрлым жеңілдетеді.
Кестені даярлаудың қарапайым жолы - ... ... ... Мұнда бағаналар еш мәтін жолының толық ені мен ... ... ... ... ... ... ... болса, әрбір
бағаналар енін мұнан кейін де ... ... ... рет ... ... үшін ... ... даярланатын кестенің сол жақ жоғарғы шетіне (бастапқы нүктeci)
курсорды алып бару;
- ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде экранға кесте көрінісі пайда болады;
- Кесте көрінісіндегі кез келген ұяшықты тышқанмен белгілеңіз ... ... ... ... ... ... бөлімінде
ағымдағы жолдар мен бағанлдар саны бейнеледі (мысалы, 3х5);
- курсорды кестенің кажетті мөлшеріне дәл келетін оң жақ ... ... ... Егер ... оңға ... ... ... онда торлар саны да ... ... ... ... ... ... ... санын бейнелеп алып, тышқан батырмасын жіберіңіз.
Мәтіннің курсормен керсетілген жерінде ... ... ... ... ... ... көмегімен кестені даярлау барысында
бағаналар ені олардың саны негізінде автоматты түрде ... ... ... ... ... бағаналар енін өзіңіз тағайындаңыз келсе,
онда Кесте-Кестені енгізу ... ... Бұл ... ... ... ... "Кестені енгізу" сұхбат терезесі
ашылады да, кестенің ... ... ... ... ... ... бейнелеу және жасыру
Тор сызықтары кесте ұяшықтарының мөлшерін белгілеп көрсетуге арналған.
Кесте-Тор командасы тор сызықтарын ... ... ... жасыруға
мүмкіндік береді. Бұл команда ауыстырғыштар тобына жатады, яғни команданы
бірінші рет орындау нәтижесінде экраннан тор ... ... ... ... ... - тор ... ... экран бетіне шығарады.
Кестелерді баптау
Жұмыс кезінде мәліметтер орналасқан кестенің ... ... ... ... Word редакторында Кестелерді өңдеудің ... ... ... ... ауыстыру және кепирмелерін алу,
торлардың биіктігі мен енін өзгерту т.б. бар. Келесі бөлімдерде Кестелерді
тузетуге ... ... ... ... таңдау
Түзету командасын орындамас бұрын әрекеттер орындалатын жолдарды,
бағаналарды немесе ... ... ала ... алу ... Word бip ... ... мен бағаналарды толығымен таңдауға мүмкіндік береді. Таңдап
алынған ұяшықтарды бейнелеп ... үшін ... ... ... ... ... элементтерін таңдаудың ең жедел қарапайым түpi тышқан көмегімен
жүзеге асырылады. Егер де сіз тышқанның көмегімен ... бip ... ... ... онда ... курсорын қажетті ұяның сол жақ шетіне
(сызығына) жақын орналастырыңыз, ... ... ... оңға ... ... түріне ауысқанда тышқан батырмасын басыңыз. Ал ... екі рет ... ... ... ... жолы ... ... тышқанның көмегімен кесте фрагменттерін таңдаудың әртүрлі
варианттары келтірілген:
Символдар - ... ... ... символдың алдына орналастырып,
оның сол жақ батырмасын басып сол басулы күйінде жібермей ... ... ... ... ... да, курсор тіксызыққа айналғанда тышқан
батырмасын басыңыз;
Ұяшықтар - бірінші ұяшықты немесе ұяшықтың ішіндегісін белгілеп алыңыз
да, тышқанды жібермей ... ... ... ... ... ... - бip ұяшықты тандағандай әрекетті орындаңыз, бірақ тышқан
батырмасын бip емес, екі рет ... ... ... ... ... жолдың
сол жағындағы бос кеңістікке жеткізіп, курсор ... ... ... ... ... тыс жерде); бірнеше жолды бipгe ерекшелеу үшін
- тышқан батырмасын жібермей, тышқан курсорын қажетті жолдар санына ... ... орын ... - ... ... ... ... жоғарғы (үстіне) бос жағына
 курсорды апарып, курсор төмен қараған тіксызыққа ... ... ... ... жоғары); бipнеше бағаналарды бірден ерекшелеу
үшін - тышқан батырмасын басулы күйінде ... ... ... ... ... ... оңға не ... орын ауыстырыңыз;
Кесте - барлық, жолдар мен бағаналарды түгел ерекшелеп ... ... ... ... ... ... соң, Shift пернесін басып тұрып, соңғы
жолды ерекшелеңіз.
Жолдарды, бағаналарды және толығымен ... ... үшін ... ... ... ... ... немесе Кестені ерекшелеу
командалары пайдаланылуы мүмкін.
Ұяшықтардың орнын ауыстыру және көшірмесін алу
Кестені ... оны ... ... соң, ... ... ... де жиі ... болып жатады. Word
редакторында кесте ұяшықтары ішіндегі мәліметтерді басқа орынға ауыстырудың
және олардың ... ... ... мүмкіндіктері бар.
Бір немесе бірнеше ұяшықтар ішіндегі ... ... ... ... ... ... алу үшін келесі әрекеттер орындалады:
- орны ауысатын немесе көшірмесі алынатын ұяшықтарды, ... ... ... ... және ... ... ... курсорын ерекшелеген ұяшықтың маңында оның түрі оңнан солға
қарай бағытталған стрелка түріне келгенше орнын ауыстырып козғау;
- ... ... ... ... ... элементтерді жылжытамыз
ба немесе көшірмесін аламыз ба, ... ... ... ... орнын ауыстыру бірден тышқанның сол жақ батырмасы басылады.
Ал олардың көшірмесін алу қажет болса, онда ... Ctrl ... ... ... ... ... сол жақ ... басу керек. Сонда экранның
төменгі жағындағы қалып күй қатарына ... ... ... (кайда
жылжытылады немесе көшіріледі деген) шығарылатын бoлады;
- орны ауыстырылуға немесе Kөшірілуге тиіс Мәлімет ... ... ... ... ... қоя ... ұяшықтарындағы, жолдарындағы және бағаналарындағы
мәліметтердің орнын ауыстыру, ... алу ... ... буферін де
пайдалана аламыз. Оның жұмысы Түзету мәзіріндегі Қиып алу (Shifts ... алу ... және ... ... ... ... ... тақтасындағы соларға сәйкес батырмалардың көмегімен
жүзеге асырылады.
Бағаналардың енін ... ... ... ... ... ... сандық мәндерін нақты
көрсетпесеңіз, онда бағаналар ені құжат жолының саны, бағаналар ... ... ... ие болады.   Кесте мен құжат жолының шекаралары
сайкестенеді. ... ... icтеy ... ... ... жеке ұяшықтың
енін өзгерту қажет болуы мүмкін. Ол үшін ... ... ... оң ... курсормен ауыстырамыз, әйтпесе көлденең сызғыштағы бағаналар
Mapкерінің ... ... ... ... ... мен ... ... да болады.
Тышқан көмегімен бағана енін өзгерту үшін тышқан курсорын бағананың оң
жақ шекарасына орналастырамыз. Соның ... ... оңға және ... ... ... ... ... бағана енін өзгерту мүмкіндігіне
ие боламыз. Енді ... ... ... қажетті бағана енін алғанша
маркерді жылжытып, тек сонан кейін ғана ... ... ... жылжытпас бұрын сіз толығымен бip бағананы тандап алсаңыз, онда
тек сол ... мен ... ... ... ... Ал eгep ... ... болсаңыз, онда сол курсор (маркер) тұрған бағана енін
ғана өзгертетін болады.   Алайда, егерде ciз алдымен бip ... ... (бipaқ ... ... ... ... ... болсаңыз, онда тек
тандап алынған ұяшықтар ені өзгеретін болады.
Кесте мәзіріндегі Ұяшықтың биіктігі мен ені командасы ... ... ... ... ... ... енін ... етіп орнатуға,
сондай-ақ белгілі-бip мәнге тең бағаналардың әркайсысының ендерін бөлек-
бөлек тағайындауға мүмкіндік береді.   Бұдан ... бұл ... ... ені мен ... ... ... Ол ушін Кесте-Ұяшықтар
биіктігі мен ені командасы орындалып, экран ... ... ... оған қажетті параметрлер тағайындалады.
Кесте жолдарын басқару
Жаңадан даярланған кестеде барлық, ұяшықтардың биіктігі ... ... ... барысында ұяшық биіктігі енгізілген ... ... ... ... Ұяшықтар биіктігін өзгерту үшін сіздер тік белдеу ... ... ... мен eні" ... ... ... Егер тез арада тек бip жолды бастау қажет болған жағдайда ғана, тік
белдеу сызғышын ... жөн. ... ... ... eтіп алу ... биіктігі мен ені" сұхбат терезесін пайдалану ... ... тағы бip ... - ... ... нақты сандық мәндерін
де беруге болады, ол белдеу сызғышының көмегімен іске аспайды.
Бірнеше жолдардың биіктігін бip ... ... етіп ... ... ... орында:
- биіктігі өзгеретін жолдарды таңдау керек;
- Кесте-ұяшықтардың ... мен ені ... ... ... мен ені" ... ... "Жол" ... өту қажет, нәтижесінде
сұхбат терезесі суретте көрсетілген түрге енеді.
Жол биіктігі опциясы келесі мәндерді тағайындауға мүмкіндік ... - ең биік ... ... ... ... ... кіші ... биіктігін береді. Егер ұяшық ішіндегі ақпарат
биіктігі ... ... асып ... онда сол ... сиюына
мумкіндік беретін биіктік орнатылады;
Дәлме-дәл  - ұяшықтың белгіленген биікттін береді. Егер ұяшықтың
ішіндегі мәліметтер биіктігі ... ... асып ... онда ... ... ... ... ғана бейнеленеді.
Осы опциялардың бipiн таңдап алу қажет. Егер опциялардың Минимум немесе
Дәлме-дәл мәні таңдалынған болса, онда ... ... ... Мән ... ... Сандық мәнді олардың өлшем бірліктерін (пт немесе см) нақты
көрсету арқылы пунктпен не ... ... де ... Егер басқа
жолдарды форматтау қажет болса, сол парақтағы Келесі ... ... ... ... ... өту ... ... Жол биіктігі  өpici
тақырыбында өңделетін жол нөмірі көрсетіліп ... ... ... ... басу керек.
Ұяшықтарды, жолдарды және бағаналарады Kipicтipy және Өшіру
Кесте даярланған соң, сіз оған ... мен ... ... ... немесе кейбірін өшіре отырып оның құрылымын өзгерте
аласыз. Кесте құрылымына ... ... ... тек ... - ... ... ... және    Жою опциялары арқылы
орындай аласыз. Оның нақты түрі команданы ... ... ... ... ... ... немесе бағаналар) таңдап алынғанымен
анықталады.
Жолдарды немесе бағаналарды ... ... ... ... ... ... жолды немесе бағананы таңдап алыңыз (ал сіз жолдар немесе бағаналар
қосқыңыз келе ме, жоқ па, ... ... ... ... ... Kipicтipy" немесе "Бағаналарды  Kipicтipy"
командасын таңдаңыз.
Кесте-Жолдарды кірістіру командасын таңдағанда жаңа жол ағымдағы
жолдың жоғарғы жағына, ал оның ... ... ... ... ... ... Бағананы Kipicтipy барысында жаңа бағана ағымдағы бағананың сол
жағына қосылып, оның оң ... ... ... оңға ... жылжиды.
   Көрінгеннен кейін осы жаңа жол немесе бағана ағымдағылар болып саналады.
Кесте ... ... ... ... мен бағана-ларды
Kipicтipy барысында стандартты Құрал-саймандар тақтасындағы сол әрекеттерге
сәйкес батырмаларды қолдана аласыздар.
Егер ... ... ... жаңа жол ... қажет болса, онда кестенің
соңғы ұяшығына барып, Tab ... ... ... ... (оң жақ ... ... ...  тән ерекшелігі бар және ол үшін мынадай әрекеттер
тізбегі орындалады:
- ... ... ... ... апарып, шеткі бағананың сыртына
орналастыру керек;
- Кесте-Бағананы белгілеу командасын таңдау қажет.
Кесте-Бағаналар Kipicтipy ... ... ... Құрал-саймандар
тақтасындағы Бағаналар Kipicтipy батырмасын басу керек.
Егер кесте ... тағы ... ... ... қажет болса, онда
Түзету-Бағаналар Kipicтipyдi ... ... ... ... ... ... бағана қосқыңыз келсе, сонша рет басыңыз.
Кесте соңына бірден бірнеше бағаналарды Kipicтipy үшін, кестенің оң
жағынан ... ... ... ... ... ... (егер бұл мүмкін болса)
болса, сонша бағананы ерекшелеп алыңыз да, сосын ... ... ... немесе Құрал-саймандар тақтасындағы
Бағаналар Kipicтipy батырмасын басыңыз. Нәтижесінде бағаналардың қажетті
саны ... бipaқ олар ... ... орналасатын болады. Мұнан
кейін Kecтенің соңында орналасқан бағаналарды қайтадан ерекшелеп, олардың
мәліметін керекті орнына ... ... ... ... жою үшін, сол элементтерді ... ... ... ... жою немесе Кесте-  Бағаналарды жою
командасын орындаңыз. Кесте-Жолдарды жою командасын орындау ... ... ... ... ал одан төменде орналасқан жолдар жоғары
жылжиды.     Бағаналарды жою ... ... ... оң ... барлық бағаналар солға қарай жылжиды.
Бағаналарды немесе жолдарды толығымен Kipicтipy немесе жою ... ... ... ... ... ... ... жолдар мен
бағаналарды Kipicтipy (жою) әрекеттеріндей eтіп орындаса да болады.
Егер де сізге ұяшық ішіндегіні тазарту (яғни ... өзін ... ... жою) ... ... онда ... ... ерекшелеп алыңыз
да, Del немесе Backspace пернесін басыңыз.
Кестелер ... ... ... бipiктipy
Егер де ciз тақырыпты тікелей кестеде орналастырғыңыз келсе, онда бip
жолдың бірнеше ұяшықтарын бip ... ... ... болуы мүмкін. Осыған
ұқсас мәселені, мысалы ұзын Мәтінді кестенің бip жолына орналастыру кезінде
немесе ... ... ... ... ... ... ... тура келеді. Word-та бip жолда қатар орналасқан торларды бip торға
біріктіруге мүмкіндік береді. Сонымен бipгe олардың ... ... ... ... ... бip жолда қатар орналасқан бірнеше ұяшықты бipiктipy
үшін кeлeci әрекеттерді орындау керек:
- біріктірілетін ұяшықтарды таңдап алыңыздар;
- ... ... ... орындаңдар. Нәтижесінде
таңдап алынған ... ... ... ... ... ішіндегі
мәліметтерді бөлек форматтай аласыздар.   
Ұяшықтарды ... ... ... бөлу біріктіруге кері операция болып ... ... ... ... ... қалпына келтіруге болады.
Мұнда мәтінді ұяшықтарға бөлу ... ... ... ... ... пайда болмаған ұяшықтарды да бөлуге
болады. Мұндайда бip ұяшықты қанша ұяшықтарға бөлу керек болса, ... етіп ... ... ... бip ... бірнеше ұяшықты таңдап алыңдар.
Кесте-Ұяшықтарды бөлу командасын тандасақ нәтижесінде экранда
"ұяшықтарды ... ... ... ... ... Сол терезенің "Бағаналар
саны", "Жолдар саны" енгізу өрісінде бағаналар мен жолдар санын бейнелейтін
жаңа ... ... ... ОК ... басу жеткілікті.
Кестелерді форматтау
Сіздер кестедегі мәліметті жеңіл әрі тез оқуға мүмкіндік беретіндей
етіп форматтай аласыздар.
Ұяшықтардың ішіндегі ... ... үшін ... ... ... ... болады. Мысалы, сіздер шрифт түрін, өлшемін
және сызылымын өзгерте аласыз. Формат командасы ... ... ... әрекеттерді пайдалануларыңызға ... ... жол ... ... оның шеттерін туралауға жене ол үшін ... ... ... ... бар. ... ... ... оң
жақ батырмасын басу арқылы шақыруға болады.
Бұдан басқа да тікелей кестені көркемдеу ... ... ... бөлу ... оны ... және ... Кестені
керкемдеуге арналған алдын ала анықталған стильдер жиыны бар, солар арқылы
кестені форматтау әдістерін ... ... ... ... ... ... ... ала анықталған
стильдерін пайдалану кестеге кәсіби түр беруге, қажетті ... ... ... береді. Олардың көмегімен ұяшықтарды жиектеу мен
іштерін бояуды, харіп түрі мен ... ... ... ... ... ... ... автоматты түрде өзгерту параметрлерін
жылдам тағайындауға болады.
Сонымен, кестені форматтау үшін курсор кесте ішіне орналасуы тиіс.
Кесте-Автоформат командасын ... ... ... ... ... ... сұхбат терезесі шығады.
Алдын ала анықталған форматтар тізімінен өз талабыңызға сәйкес ... ... Ол ... ... сыртқы түрі "Үлгі" бөлімінде
бейнеленеді де таңдауды жеңілдетеді.
Егер ... ... ... ... ... ал кейбір элементтерін өзгерткіңіз келсе, "Пайдалану" бөліміндегі
сәйкес жалаушаларды алып ... ... ... ... ішін бояу,
Tүci). Соның нәтижесінде "Үлгі" бөлімі де ... ... ... ... ... ... тек ... бip бөліміне пайдалану үшін,
"Көркемдеуді өзгерту" бөлімінде ... ... ... ... ... ... (мысалы, Тақырып жолы, Бipiншi бағана, Соңғы жол, ... ... ... ОК ... басу ... жақтауларының форматтарын таңдау
Word редакторы жеке ұяшықтарға, жолдарға, бағаналарға және толығымен
кестеге жақтаулар қосуға мүмкіндік береді.
Жақтауды барлық кестеге немесе оның жеке ... қосу ... ... ... ... ... iшiнe алғыңыз келетін ұяшықтарды таңдаңыздар (немесе
толығымен барлық кестеге);
- Формат-Жиектеу және ішін бояу ... ... ... ... ... ... сұхбат терезесіндегі "Жиектеу" парағына өтіңіздер;
- Тип тізімінен стиль түрі мен ... ... ... ... тышқанмен сызық түсін таңдау керек;
- "Жиектеу"  бөлімінен жақтау түрін (Жоқ, Жақтау, Тор) таңдап алыңыз;
- ОК батырмасын басыңыз.
"Жиектеу" үлгісі Кестенің ... ... ... түрі ... ... ... ... Егер сіз таңдап алынған сызықты жойғыңыз ... ... Жоқ ... ... Егер ... істелген жұмыстың
нәтижесі қанағаттандырмаса, онда "Тип" бөліміндегі Жоқ пунктін таңдаңыз да,
барлығын басынан ... ... ... ... жақтау iшiнe енгізу немесе кестенің ... ... ... мен ... жолдарын қарастырдық. Бұдан басқа
кесте ұяшықтары ... ... де ... ... ... ... болады.
Кесте торларын жиектеу Құрал-саймандар тақтасындағы батырмалармен де
оңай орындалатыны естеріңізде ... Ол үшін ... ... алып,
керекгі батырманы шертсе болғаны.
Кесте элементтерінің кейбір ... ... ... бip ... боялған
фонмен толтыру арқасында оған тез назар аудару керектігін де көрсете
аласыздар. Ол үшін ... жане ішін ... ... ... ... ... пайдалану ұсынылады.
Жолдар мен бағаналарды нөмірлеу
Ұяшықты немірлеу үшін Формат-Тізім командасын немесе ... ... тiзiм ... ... ... Бұл ... ... немесе ерекшеленген ұяшықтар тобын нөмірлеуге болады.
"Форматтау" тақтасында орналасқан "Нөмірленген тізім" ... ... өте тез ... ... ...   Алайда, бұл жағдайда
нөмірлеу үшін "Тізім" ... ... деп ... ... ... ... жұмыс icтey барысында бip кестені оның ... ... ... қосу үшін екі ... бөлу қажет болуы мүмкін. Осындай ... ... бөлу ... курсорды бөліну сызығынан ... ... ... ... болу командасын орындау керек ... ... басу ... ... ... кесте екі бөлікке
бөлінеді, ал бөліктің арасына калыпты форматталған абзац ... ... де сіз ... ... келсе, яғни бұл әрекетті болдырмау үшін
абзац мapкepiн алып тастаңыз.
IІІ. ОҚЫТУДЫҢ ... ... ... ӘДІСТЕМЕЛІК ТӘЖІРИБЕ ДАЙЫНДАУ
3.1. “ХХІ ғасыр көшбасшысы” ойынын қолданып оқыту әдістемесі
Сабақтың тақырыбы: Мәтінді форматтау.
Әрбір мұғалімнің негізгі ...... ... ... ... ... қызығушылығын арттыру, олардың ізденімін, танымын
қалыптастыру. Осы мақсатта болашақ ... ... ... ... әртүрлі әдістермен өткізуді жоспарлаймын. Қазіргі ... ... ... ... ... ... жұлдызды сағат,
ойын сабақтар, КТК, жарыс – этафета т.с.с. түрлері кеңінен пайдаланылады.
Осы бітіру ... ... ... ... ... «ХХІ ... ... пайдаландым. Бұл сабақты өткізу алдында күні бұрын
суреттер, таблицалар, сұрақтар, ... т.б. ... ... ... берудің түрлі формаларын пайдалану тек пән үшін ғана ... үшін де ... ... 11 – ... оқушыларына өткізуге
болатын «ХХІ ғасыр көшбасшысы» атты интеллектуалды шолуды ұсынып отырмын.
Ойынның бірінші шарты бойынша әр қатысушы ... ... ... ... беруге тиіс. Әр дұрыс жауапқа 10 ұпайдан беріледі.
І – тур. «Бәйге»
Мына ... ... ... ... ... әрекетін қолдануға болатын элементтерін атаңыз:
2.Жалпы форматтау іс әрекеттері қандай командаларының көмегімен ... ... ... ... ... ... коианданың
көмегімен орындалдады?
4.Мәтінді бағаналарға бөлу әрекеті қалай орындалады?
5.Мәтін ... ... ... алып ... бола ... ... арасына жаңа бағана қосылғанда қандай өзгеріс болады?
7. Биәріп жазу әрекеті қалай орындалады?
8. Регистрлерді өзгерту әрекеті қалай орындалады?
9. Автоформаттау кезінде болатын ... неге ... ... ... құру ... ... ... қандай форматтау элементтері
қарастырылады?
11. Стильдер кітапханасы қандай қызмет атқарады?
12. Құжат беттерін нөмірлеу әрекеті қалай орындалады?
13. Бет ... ... ... ... Бет ... бірге мәтін енгізуге бола ма?
ІІ – тур. «Көкпар»
Қатысушылар екі топқа «А» және «Б» тобына ... ... ... ... ... ... ... сұрақ: MS WORD-та мәтінді ... ... ... ... тобына қойылған сұрақ: MS WORD-та мәтінді форматтауға қатысты
барлық элементтер ... ... ... ... Формула мәтінін форматтау күрдел амалдарды
қажет етеді.
«Б» тобына қойылған сұрақ: Формула ... ... ... ... ... – тур. ... ... бөлімде оқушылар төмендегі кестеден ұпай ... ... |20 |20 ... |30 |30 ... |40 |40 |
20 – ... сұрақты таңдаған оқушыларға берілетін сұрақтар:
1. Бет нөмерлері қалай ... Word ... ... да дайындалған құжатқа басқа программаларында
3. Құжатқа Office программаларын бірінде дайындалған объектілерді қандай
30 – ұпайлық сұрақты таңдаған оқушыларға ... ... ... ... ... объектілер байланысқан болады?
2. Мәтінге енгізілген қандай объектілер байланысқан ... ... ... ... ендірілген болады?
40 – ұпайлық сұрақты таңдаған оқушыларға ... ... ... - ... ... ... орындау арқылы қандай
объектілер енгізуге болады?
2.Жалпы форматтау іс әрекеттері қандай командаларының көмегімен орындалады?
3.Мәтін жиегін қоршау,бетті қоршау,бояу ... ... ... ... – тур. ... мен ... ... ұпайлары жоғары екі оқушы ғана қатысады. Оларға ... осы ... ... жүргізу тапсырмалары беріледі.
ТАПСЫРМА: Қазіргі компьютерлік технологияда ... ... ... операция бұл ортада жүзеге асырыла береді. Мысалы, басқа ... ... ... ... ... сияқты неше түрлі
объектілерді байланыстыра отырып осы ортаға енгізуге болады. ... ... ... ... ... ... материалдарын теруден
бастап, олардың оригинал-макетін толық жасауға ... ... ... ... ... ... тарату мүмкіндіктері де толық қамтылған.
Мұнда құжаттар мен ... ... ... ... ... көптеген
дайын шаблондар, стильдер, жазылып ... ... ... ... ... ... ... салатын Құрал-
саймандар және т. с. с. ... ... ... ... 10 түрлі форматтау жұмыстарын жүргізіндер.
V – тур. «Шешендік»
Финалдағы екі оқушы «Компьютердің ... ... мен ... ... шешендік шеберліктерін көрсетеді.
3.2. “Информатикалық бинго” ойынын қолданып оқыту әдістемесі
Оқушылардың информатикаға ... ... ... ... ... өткізу, әр мұғалімнің парызы. Теледидарда апта сайын
«Бинго» ойыны ... Осы ... ... ... ... пайдалануға
болатынын ойлана келе, қайталау ... ... ... ... ... ... немесе информатика апталығында оқушылар арасында
осы ойынды жүргізуге ... Енді осы ... өту ... тоқталайық.
1 – кезең. «Бинго» билеттерін сату. Мен өзім сабақ беретін ... ... ... ... ... ... ... міндетті сұрақтар
тізбесі мен барлық тақырыптар бойынша тірек – ... ... ... ... сату ... осы ... мен ... конспектінің
тапсырмаларын пайдаланамын. Билетті сату кезеңі алдын – ала ... ... ... алу үшін әр оқушы екі сұраққа жауап беруі
керек. Билетті сату кезеңі информатика ... ... ... ... ойын ... күнге дейін жүргізіледі. Әр оқушыға бір билет сатып алу
міндеттеледі. Сондықтан топ ... ... ... алу үшін теориялық
сұрақтарға мұқият дайындалып, сұраққа жауап бере отырып «Бинго» билетін
сатып ...... ... ... ... жазу кезеңі.
Мұнда әр оқушы өзіне берілген билеттер бойынша, есептерді ... ... ... ... тор ... ... ... |1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... қоса ... Карточка түрлерінің бір,
екі үлгісін көрсетейік:
|А001 ... ... желі ... ... |
|2. Байтпен нені өлшейді ... ... ... ... ... қандай |
|5. ... ... ... ... редактор аты ... Адам ... ... ... ... ... ... Есепте: ... От ... ... қандай |
|қызмет атқарады ... ... ... осы ... өз ... ... ... ойық
терезелерге жазады. Бұл билеттегі сандарды жазу кезеңі.
3 – кезең. «Бинго» кубиктері арқылы ойын сандарын жазу. Бұл ... ... ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... оқушылар өздері шығарып жазған жауаптар ... ... ... қояды. Кім есұраққа дұрыс жауап берсе, ол ... ... Егер ... ойыншылары бірнеше оқушы болса, әрі қарай
ДЖЕК ПОТ ... ... Бұл бір ғана ... есептен тұрады. ДЖЕК ПОТ
есебі: Ат пен қашарға жүк артылған. Ат қашарға егер мен сенен 1 қап ... ... ... екі есе ауыр ... ал сен ... 1 қап алсаң,
екеуіміздікі тең болады, ... Ат пен ... ... ... қаптан
көтеріп келеді?
Оқушылар есепті шығарып, жауабын билеттің арт жағындағы жалғыз ойыққа
жазады. Билеттер жинап алынған соң ... ... есеп ... ... ... бар есеп иесі жеңімпаз боп саналады. Оқушылар
өздері ... ... ... сол ... ... ... тапсырмаларын толық орындаған оқушыларға мұғалім «5» деген
баға қояды, 4 тапсырма орындағандарға «4», 3 ... ... ... ... оқушылардың көпшілігі баға алуға жетіседі. Мұндай сабақтар
мен ойындар оқушылардың өз бетімен жұмыс істеуіне көп ... 1-ден 20-ға ... ... ... ... ... берейік.
1. Мәтінің форматтау әрекетін қолдануға болатын элементтерін ... ... ... іс ... ... ... ... Мәтін жиегін қоршау,бетті қоршау,бояу әрекеттері қандай коианданың
көмегімен орындалдады?
4. Мәтінді ... бөлу ... ... ... ішіндегі бағаналар қайтадан алып тастауға бола ма?
6. Бағаналар арасына жаңа ... ... ... өзгеріс болады?
7. Биәріп жазу әрекеті қалай орындалады?
8. Регистрлерді өзгерту әрекеті қалай орындалады?
9. Автоформаттау кезінде болатын ... неге ... ... ... құру ... өзгерту кезінде қандай форматтау элементтері
қарастырылады?
11. Стильдер кітапханасы ... ... ... ... ... ... ... қалай орындалады?
13. Бет нөмілерінің форматы қалай өзгертіледі?
14. Бет нөмерінің бірге мәтін енгізуге бола ма?
15. Бет ... ... ... Word мәтін редакторын да дайындалған құжатқа басқа программаларында
қандай объектілерді енгізуге болады?
17. Құжатқа Office ... ... ... ... қандай
түрде енгізуге болады.
18. Мәтінге енгізілген қандай объектілер байланысқан болады?
19. Мәтінге енгізілген қандай объектілер байланысқан болады?
20.Мәтінге енгізілген қандай ... ... ... ... Word ... ... тақырыбын жарыс ойынын қоладнып
оқыту әдістемесі
Бұл ойынның мақсаты «Microsoft Word ... ... ... ... ... оқушылардың арасында тақырыпты өзіндік
жарысып жұмыс істеу негізінде түсіну болып табылады. Ойын ... ... ... ... Word ... ... ... тірек
конспектісі беріледі. Конспекті оқып түсінгеннен кейін қосымша тапсырмалар
беріледі. Әрбір ... осы ... ... ... керек.
Microsoft Word текстік процессоры тақырыбын бойынша күнтізбелік жоспар.
Жалпы мәліметтер: текстік құжаттарды ... ... және ... ... ... операциялық жүйенің қосымша программасы. ол –
текстік және графиктік ... ... ... ... аса
операцияларды орындай алатын ең кең тараған текст редакторының бірі.
Текстік ... ... ... ... ... программа терезесінің жоғарғы жағында орналасқан. Онда
программа аты және құжат аты ... ... аты ... ... ие ... қолданушы жұмыс істеу барысында оған кез
келген 256 ... ... ... ат бере ... ... ... шетінде терезені басқарушы үш перне ... (- ... ... ... (- ... жинақтау (көлемі бойынша
кішірейту) немесе (- терезені көлемі бойынша ұлғайты, (- ... ... ... меню ... ... ... ... орналасады. Онда қолданушы
құжатпен жұмыс жасай алатын барлық амалдар мақсаттарына байланысты
сәйкестендіріліп ... ... ... ... Вид, ... ... Таблица, Окно және Справа менюлары.
3. Құралдар (саймандар) тақтасы. Қолданушының жиі қолданатын амалдары
мен іс-әрекеттерін жылдам орындау үшін ең ... ... ... ... ... ... ... құралдар тақтасын экранға
шақыра немесе экраннан алып тастай алады.
Қажетті құралдар тақтасы ... ... ... оны Вид
менюынан Құралдар тақтасы жолын таңдап әрі ... ... ... атын таңдап шертеміз. Ал қолданылмайтын құралдар тақтасын ... алып ... да ... ... ... және тік орналасқан белдеулер. Оның көмегімен:
- абзац алдындағы жаңа жол ... ... сол жақ және оң жақ ... ... тиіс бос ... аумағын;
- текст ішіндегі кесте бағаналарының енін және биіктігін;
- көлденеі табуляция позицияларын өзгертуге, олардың жаңа ... ... ... терезесінде орнатылмаған жағдайда Вид менюынан
Сызғыш жолын таңдап оны орнатуға болады, дәл осы амалды екінші рет ... ... ... ... алып ... да ... ... және көлденеңінен жұмыс аймағын басқару пернелері.
6. Қалып-күй жолы негізгі терезенің төменгі жағында орналасқан. ... ... ... ... келесі мәліметтерді алуға болады:
- теріліп жатқан ағымдағы бет номері;
- ... ... ... ... ... ... санағандағы курсор орналасқан бет саны және құжаттың
барлық неше беттен тұратындығы;
- курсордың ағымдағы беттің қай ... ... ... ... курсордың орналасқан орны;
- ЗАП- макрокомандаларды жазу режимі іске қосылған дығын көрсету;
- ИСПР- түзетулер режимі қосылғандығын көру;
- ВДЛ- белгілеуді кеңейтетін Ғ8 ... ... ... ... ... ЗАМ- символдарды ауыстыру режимі қосылып тұрғандығын көру.
7. Көру режимдерінің батырмалары қалып қатары маңындағы ... ... сол жақ ... ... және олар ... білдіреді:
- кәдімгі режим (обычный режми) батырмасы- бұл көру режимі келісім
бойынша ... ... ... орнатылады. ол тексті ... ... ... ... отырып, беттерді бөлу шекараларын
пунктир сызықшамен бейнелеп, символдарды теру, түзету және ... ... ... ... ... (разметка страниц) режимі текст қағазда қалай
орналасса, айнытпай солай ... ... ... ... ... ... ... өте ыңғайлы, өйткені қағаз шеттері (поля)
айқын көрініп тұрады.
құрылым (структура) ... ... ... ... толық бейнелемей, тек
тақырыптарын көрсете алады, сол себепті ... ... ... ... ... оны ... ... береді.
Текстік процессорда жұмыс істеу барысы:
1. Текстік процессорды жүктеу.
2. Жаңа құжат құру ... ... ... ... Құжатты форматтау.
4. Құжатты сақтау.
5. Құжатты баспаға беру.
Текстік процессорды жүктеу.
1. Басқару панеліндегі Іске қосу ... ... ... ... ... ... Сілтеуші (проводник) терезесінің көмегімен жүктеуге болады.
3. Жұмыс столында шартбелгіні екі рет мауыстың сол жақ ... ... ... ... ... ... терезесі активті жағдайда Файл менюінен Құру (создать)
жолын таңдау немесе Стандартты құралдар тақтасында ((пернені ... ... ... ... ... столының немесе бума терезесінің
контекстік менюынан Құру ... – Word ... ... ... ... ... ашу. Программа жүктелген жағдайда Файл менюынан Ашу
(открыть) жолын немесе стандартты құралдар тақтасынан ... ... ... ... Егер ... жүктелмеген болса Жұмыс столынан «Менің
құжаттарым» (Мой документы) бумасынан немесе Іске қосу ... ... жолы ... буманы жүктеп қажетті құжатты
ашуға болады.
Құжатты форматтау. Құжатты форматтау үшін ... ... ... ... ... шрифт бойынша және абзац бойынша ... ... ... ... ... ... ... құжаттың форматтау қажет
аймағын ерекшелеп Формат менюынан Шрифт диалогты терезесін ... ... үш ... ... ... ... шрифт типін, түрін, түсін, көлемін, астының сызылу
түрін, сызық түсін, видеоөзгерістерін өңдеуге болады.
- Интервал қалташасында: масштаб, символаралық ... ... ... ... ... ... ... жасалатын анимациялық эффектілер
түрін таңдауға болады.
Абзац бойынша форматтау Формат менюының абзац диалогты ... іске ... ... екі ... тұрады:
1. Азат жолдар мен интервлдар қалташасында:
- Құжаттың абзац бойынша жалпы орналасу ... ... Азат жол ... таңдауға: оң жақтан, сол жақтан, бірінші жол;
- Интервалды таңдауғаболады: жол алдындағы және жол ... ... ... ... ... ... дәл және ... Беттегі орналасу орны қалташасы:
- беттерге бөлу амалдарын орындауға болады.
Қосымша:
Формат менюындағы:
- Тізім (Список) жолының көмегімен автоматты түрде жолдарды маркерлеуге,
номерлеуге, көп ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... да, қажетті қалташадан керекті маркерлеу
немесе номерлеу түрін таңдаймыз. Егер маркерлеу немесе номерлеу түрін
өзгерту керек болса ... ... ... ... ... ... ... орындаймыз.
- Шекаралар мен бояулар (Границы и заливки) ... ... ... ... ... ... Бет ... бетке
шекара орнатуға, ал Бояу қалташасында қажетті ерекшеленген аймақ түсін
өзгертуге болады.
- Колонка диалогты терезесінде құжат бетін қажетті ... ... ... ... шекараны көрсету сызығын орнатуға болады.
- Әріпше (буквица) диалогты терезесінің көмегімен текстің белгіленген
аймағының немесе курсор орналасқан абзацтың ... ... ... ... жазу амалын орындауға болады.
- Кесте немесе графиктик объект ішінде орналасқан ... ... ... ... текста) диалогты терезесінің көмегімен ... ... ... ... ... жетістігі - өзгерту,  ақпаратты
көбейту және көшіру жеңілдіктері. ... ... ... ... ... тиіс бөлігі ғана өзгереді де,  ал мәтіннің негізгі бөлігі сол
қалпында қалады. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... басқа
құжат мәтініне көшіруге болады.
Мәтіндік құжат әртүрлі болады. Компьютерде мәтіндік құжат түрінде
 кітаптар,  есептер, ... ... ... кестелер,  хаттар,
 алгоритмдік тілдегі компьютерлік программалар және  т.б. ... ... ... ... тағы  да бір ... - ақпараттардың
ұзақ сақталуы,  кез келген мезгілде,  тіпті ... ... соң да ... және кез ... дана ... ... шығаруға болады.
MS WORD - мәтіндік құжаттарды дайындауға, түзетуге және қағазға ... ... Windows ... ... ... Ол - ... және
графикалық ақпараттарды өңдеу барысында жүзден аса операцияларды орындай
алатын ең кең тараған мәтін редакторларының бірі.
Мәтінді ... ... ... ... ... – сабақ құрылымы
негізінде өтеді. Осындай ...... ... жаңа инновациялық
технологияны енгізу мақсатында ... ... ... жұмысында мәтінді
форматтау тақырыбын иммитациялық ойын сабақ тұрғысынан өткізуді баяндадым.
«ХХІ ғасыр ... ... ... және «» ... ... алдым. Бұл ойындар мәтінді форматтау тақырыбы бойынша қорытынды,
білімді тексеру сабақ ... ... ... ... ...... ... көтеру, оқушылардың
сабаққа деген ... ... ... ... танымын
қалыптастыру. Осы мақсатта болашақ мұғалімдік жолымда информатика пәнін
оқытуды әртүрлі ... ... ... Қазіргі сабақтарда
баспасөз конференциясы, семинар, аукцион, жарыс сабақтар, жұлдызды сағат,
ойын ... КТК, ...... ... ... кеңінен пайдаланылады.
Қоғамның қарқынды ақпараттану дәуірінде адамның жан – ... ... ... ... ... ... мен қорытындылар жасай білудің және
жаңа ақпараттық технологияларды қолданудың маңызды роль ... ... ... келе ... ... ... ... алатын
орны ерекше. Соның ішінде информатика негіздері мен есептеу техникасы,
программалау ... оқу ... ... ... ... бастап,
оқытуды ұйымдастырудың әртүрлі мәселелеріне дейін ... ... ... - ... ... ... ... басты мақсаты оқушылардың білім сапасын арттыру.
Сабақтарда ... ... жаңа ... ... ... арттыруға және пәнге қызығуын, ізденімпаздығын, бақау қабілеттерін
жетілдіруге, өзіндік дамуына мүмкіндік береді. Оқушылардың өздігінен ... ... ... дамыту, оқуына талдау жасау, алған білімін
практикада қолдана білуі олардың оқу бағдарламасын ... ... ... ... ... толық, ұтымды пайдаланып, тараудағы толық
білімге қойылған талаптарды меңгертуде танымдық ... ... ... ... ... ... ... өтудің
маңызы өте зор. Сабақта әртүрлі ойын элементтерін пайдалану оқушылардың
іскерліктері мен дағдыларын ... ... ... ... ... Осы мақсатта болашақ мұғалімдік жолымда информатика пәнін
оқытуды әртүрлі әдістермен ... ... ... ... ... форматтау» тақырыбын оқытуда «ХХІ ғасыр
көшбасшысы» ойынын пайдаландым. Бұл сабақты ... ... күні ... ... ... ... т.б. керекті материалдарды
дайындап қойдым.
Сабақ берудің ... ... ... тек пән үшін ғана емес, оқушы
үшін де тиімді. Назарларыңызға 11 – сынып оқушыларына өткізуге ... ... ... атты интеллектуалды шолуды ұсындым.
-----------------------
Информатикалық Бинго
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | ... ...
| |1 |2 |3 |4 |5 ... | | | | | |

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
31-арнадағы «Информбюро» ақпараттық қызметі52 бет
Adobe Flash-те «Информатика» курсы бойынша оқытудың электронды әдістемелік-оқыту кешенін құру78 бет
Esri(ақш) фирмасының arc/info және erdas imagine бағдарламасы3 бет
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Информатиканың теориялық негіздері» пәнін оқыту үрдісінде электронды оқу құралын қолдану75 бет
Астрономиялық объектер эволюциясының информациялық – энтропиялық критерийлері61 бет
Ақпарат және информатика18 бет
Ақпарат және информатика туралы3 бет
Ақпарат және информатика. Ехсеl электрондық кестесі13 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь