Ежелгі Грекия

Жоспар

1.Ежелгі Грекия мәдениеті.
2.Гомер дәуірінің мәдениеті.
3.Грекияның архаикалық кезеңдегі Грек мәдениеті.
4. Грек классикасы мәдениеті.

6. Қорытынды.

7. Пайдаланылған әдебиеттер.
Ежелгі Грекия мәдениеті. Антик дүниесінің өнері деп аталатын ежелгі Грекия мен Рим мәдениетінің әлемдік өркениетте алатын орны ерекше. «Антик- (көне,ежелгі)» деген ұғым. Қайта өрлеу дәуірінде дүниеге келген, бұл терминді итальян ойшыл-гуманистері грек-рим мәдениетіне байланысты қолданған. Бұл атаудың түп-төркіні «ежелгі», «көне», «қадым заман» мағынасын беретін «антиквус» деген латын сөзінен шыққан. Көне мемлекеттердің мол, мәдени мұрасы Еуропаның барлық халықтары өнерінің, көркем әдебиетінің, философиясының, театырының және т.б дамуына, саяси және құқықтық көзқарастарының қалыптасуына елеулі ықпал жасады. Өмір шындығын нақты бейнелеп, көркемділік пен қарапайымдылық, шыншылдық пен шеберлік қасиеттерімен белгілі болған грек және рим сәулетшілерінің, мүсіншілерінің және кескіндемешілерінің даңқты мәдени туындылары – көне заман тарихы туралы ұғымымызды кеңейтіп қана қоймай, мәдениеттің асқақ үлгісі ретінде күні бүгінге деиін өз мәнін жоймай отыр.
«Көне», «қадым заман» мәдениетінің негізін қалаушылар ежелгі гректер екендігін ешкім жоққа шығара алмайды. Олар өздерін «Эллиндер»; ал өз елдерін «Эллада» деп атаған. Антик дүниесінің мәдениеті біздің заманымыздан бұрынғы бір мың жылдықтың алғашқы ғасырларында қалыптаса бастаған. Оның он бес ғасырдай уақытын қамтитын ұзақ ғұмыры біздің заманымыздың V-ғасырды Рим империясының құлауымен аяқталды.
Мәдениет тарихының қай кезеңін алсақ та, ол өзінің баға жетпес мәдени құндылықтарымен ерекшеленеді. Сондықтан да болар, ғалымдар көне мәдениеттің ішінде, әсіресе, грек мәдениетіне ерекше мән береді, өйткені ежелгі Грекияның әдебиеті, өнері, философиясы және т.б. ғасырлар бойы Еуропаның барлық елдерінің ақындарына, мүсіншілеріне, суретшілеріне, жазушыларына, композиторларына сарқылмас шалқар шабыт берді. Шындығын айтсақ, біздің дүниежүзілік мәдениетпен таныстығымыздың өзі де гректердің таңқаларлық мәдени қазынасы мен ұшқыр ақыл-ой иелерімен танысудан басталады. Мұндай ақыл-ой даналығы рухани және саяси-әлеуметтік өмірдің барлық салаларында – поэзияда, саясатта, ғылымда, құқықта, кескіндеме, сәулет, мүсін және т.б. өнер салаларында кеңінен көрініс тапты. Көне мәдениеттің жарқын беттері Эсхил, Софокл, Еврипид, Геродот, Фукидид, Демокрит, Платон, Аристотель сияқты ұлылар есімімен тығыз байланысты болды.
Грекияның көне мәдениетінің тамыры тереңде жатыр, өйткені, оның бастауында б.з.д.ІІІ-ІІ мыңжылдықтарда Грекия жері мен Эгей теңізі аралдарын мекендеген таипалардың өркениеті жатыр. «Эгей» өркениеті мәдениеттің қайнар бұлағы болды, міне сондықтанда грек халқының ежелгі мәдениетінің ең ежелгі шағы Эгей өнерімен сабақтас. Б.з.д. ІІ-мың жылдықта Эгей мәдениетінің аса маңызды орталықтары Крит аралы мен Пелопоннес түбегіндегі Микены болғандықтан да Эгей өркениетін Крит-микены мәдениеті деп атайтын болған. Грек аңыздарына қарағанда Крит ұлы жебеуші, найзағай тәңірі Зевстің туған жері. Аңыз бойынша гректердің ең басты құдайы Зевс бұқа бейнесіне еніп, Финикия патшайымы, асқан сұлу Еуропаны алып келеді, ал одан аралдың болашақ билеушісі Минос туған. Атақты Геракл өз ерліктерінің бірін дәл осы Крит аралында жасаған, құтырған бұқаға бас үйреткен. Гомер де өз дастандарында бұл арал қалаларының бай екендігін мадақтай көрсетеді. Ал шындыққа белгісіз кейбір аңздарда Зевс пен Еуропаның баласы Минос ел билеуші патшалардың ішіндегі ең әділеттісі болыпты-мыс дейтін деректер бар. Алайда Критті осындай есімді патша тек мифологиялық шығармаларда ғана емес, грек тарихшыларының еңбектерінде кездесетін естен шығаруға тағы да болмайды. Крит жайында египеттік текстерде де кейбір деректер ара-тұра кездесіп қалады.
Гомер дәуірінің мәдениеті. (б.з.д. ХІ-VII ғасырлар) Ежелгі Грекия мәдениетінің келесі кезеңі ұлы гомердің атымен - Гомер кезеңі деп аталды. Олай деп аталатын себебі, бұл дәуір жайындағы басты
Қолданылған әдебиеттер:
1.Ғабитов қазақ мәдениетінің типалогиясы- Алматы, 1998.
2.Ғабитов , Мүтәліпов, Құлсариева Мәдениеттану- Алматы. Раритет 2000.
3.Нұржанов мәдениеттану студенттер даиындығына- Алматы 1994.
4.Мәдениеттану энциклопедиясы- 1998.
5.Аналотогия мәдениеттануы- 1996.
6.Антропология мәдениеттануы- 1994.
7.Әлфараби трактаты- Алматы.1999.
        
        Жоспар
1.Ежелгі Грекия мәдениеті.
2.Гомер дәуірінің ... ... ... Грек ... Грек ... ... ... Пайдаланылған әдебиеттер.
Ежелгі Грекия мәдениеті. Антик ... ... деп ... Грекия мен Рим мәдениетінің әлемдік өркениетте алатын ... ... ... ... ... ... өрлеу дәуірінде
дүниеге ... бұл ... ... ... грек-рим
мәдениетіне байланысты қолданған. Бұл атаудың ... ... ... ... мағынасын беретін «антиквус» деген латын сөзінен
шыққан. Көне ... мол, ... ... Еуропаның барлық
халықтары өнерінің, ... ... ... ... т.б ... ... және ... көзқарастарының қалыптасуына
елеулі ықпал жасады. Өмір ... ... ... көркемділік пен
қарапайымдылық, шыншылдық пен шеберлік қасиеттерімен белгілі ... және рим ... ... және ... ... туындылары – көне заман тарихы ... ... қана ... ... асқақ үлгісі ретінде күні ... өз ... ... ... «қадым заман» мәдениетінің негізін қалаушылар ежелгі гректер
екендігін ... ... ... ... Олар ... ... ал ... «Эллада» деп атаған. Антик дүниесінің мәдениеті біздің заманымыздан
бұрынғы бір мың жылдықтың алғашқы ғасырларында қалыптаса бастаған. Оның ... ... ... ... ұзақ ... ... ... V-ғасырды Рим
империясының құлауымен аяқталды.
Мәдениет тарихының қай кезеңін ... та, ол ... баға ... ... ... ... да ... ғалымдар көне мәдениеттің
ішінде, әсіресе, грек мәдениетіне ерекше мән береді, өйткені ... ... ... ... және т.б. ғасырлар бойы Еуропаның
барлық елдерінің ақындарына, ... ... ... ... ... ... берді. Шындығын айтсақ, біздің
дүниежүзілік ... ... өзі де ... ... ... мен ... ... иелерімен танысудан басталады. Мұндай
ақыл-ой даналығы рухани және саяси-әлеуметтік өмірдің барлық салаларында ... ... ... ... кескіндеме, сәулет, мүсін және т.б.
өнер салаларында кеңінен көрініс ... Көне ... ... ... ... ... ... Фукидид, Демокрит, Платон, Аристотель
сияқты ұлылар есімімен тығыз байланысты болды.
Грекияның көне мәдениетінің ... ... ... ... ... б.з.д.ІІІ-ІІ мыңжылдықтарда Грекия жері мен Эгей ... ... ... ... ... ... ... қайнар бұлағы болды, міне сондықтанда грек ... ... ең ... шағы Эгей ... ... Б.з.д.
ІІ-мың жылдықта Эгей мәдениетінің аса маңызды ... ... мен ... түбегіндегі Микены болғандықтан да ... ... ... деп ... ... Грек ... Крит ұлы жебеуші, найзағай тәңірі Зевстің туған жері. ... ... ең ... құдайы Зевс бұқа бейнесіне еніп, ... ... сұлу ... алып ... ал одан ... ... Минос туған. Атақты Геракл өз ерліктерінің бірін дәл осы Крит
аралында жасаған, құтырған бұқаға бас үйреткен. ... де өз ... арал ... бай ... ... ... Ал ... белгісіз
кейбір аңздарда Зевс пен Еуропаның баласы ... ел ... ... ең ... ... ... деректер бар. Алайда Критті
осындай есімді ... тек ... ... ғана ... грек
тарихшыларының еңбектерінде кездесетін естен шығаруға тағы да болмайды.
Крит жайында египеттік ... де ... ... ... ... ... ... (б.з.д. ХІ-VII ғасырлар) Ежелгі Грекия
мәдениетінің ... ... ұлы ... ... - Гомер кезеңі ... Олай деп ... ... бұл ... жайындағы басты
деректердің ... көзі - ... ... ... «илиада» мен «Одиссея»
дастандары. Соқыр жыршы Гомер, Платонның ... ... грек ... ... ... өзінің бүкіл тарихында ежелгі эллин
туындылары осы ... нәр ... ... да ... ... де осы бір ұлы ... дәуір тынысын
терең сезінгендігінде болса керек. Грек ... ... ... ... халық аңыздарының негізінде жүйелі түрде
баяндалады. Жалпы грек ... ... ... ... ... ... қасиеттер мен белгілер берілгендіктен болар, оны кейінгі заманда
суретшілер мен мүсіншілер өз ... ... ... ... ең ұлы ... Фидийдің «Илиаданы» оқығанды, «адамдар маған екі
есе үлкен көрінеді» деген сөзінің астарында терең мағына жатқан сияқты.
Гомерлік ... ... ... ... құрылыстың ... ... ... ... ... Бай зираттардан табылған
мол дүниелер де грек ... ... ... ... ... Жаңа ... қарым-қатынастардың дүниеге келуіне
байланысты – грек мифологиясы да жүйелі түрде қалыптаса бастады. Грек ... өзін ... ... табиғаттың тылсым қбылыстарының құпиясын танып-
білуге талпыныс жасады, ... өз ... ... білді.
Бұл өмір үшін болатын табанды да, табысты күрес болатын. Олай ... ... ... өлім бар, ... бар жерде жеңіс бар» деген ... ... жөн ... ... – бар ... ... деп грек философы
Протогор тегіннен-тегін айтпаған болар. ... да ... ... ... ... тән ... бәрі бар, ... адамнан да гөрі
құдіретті құдайлар бейнелерінің көптеп ... – грек ... ... ... саналады.
Ол бойынша: мына жарық дүниені Олимп тауы шыңын мекендеген мәңгілік
құдайлар ... ... ... ... ... Зевс ... ... олар әбден жетілген, керемет адамдар сияқты. ... ... ... соншалық, олардың бойынан тек адамға ғана
тән қасиеттерді молынан табуға ... ... ... ... ... ... ... талай тамаша хикаялар өмірге келді. Миф деп
аталатын халықтың ... ... осы бір ... ... ... жөніндегі естеліктер мен ақындық қиялдың өзара ұштасып жатқандығын
аңғаруға болады.
Грек ақындары, философтары, тарихшылары, мүсіншілері мен суретшілері ... мен ... ... ... өз шығармаларына арқау ете отырып,
заман ағымына және онда қалыптасқан көзқарастарға сәйкес жаңа ... ... ... ... дәуірінен бізге келіп жеткен ескерткіштер онша көп ... ... ... ... ... ... бағалы
ескерткіштердің қатарына ... ... мен ... мен қолдан жасалған мүсіндер жатады. Б.з.д ... ... ... ... ... ... ... геометрияалық ... ... ... ... ... ... - ... ҮІІІғ афиналық құмыралар.
Құмыраға ... ... ... композициясының
үилесімділігі бірден көзге түсті. Құмырадағы ... ... ... ... қара ... ... Геометриялық стиль бойынша
салынған жан-жануарлар мен ... ... ... ... ырғағына үлкен шеберлікпен бағындырылған.
Археолегиялық ... ... ... ... ... табылған
әртүрлі пішінді заттар (б.з.д. VIII ғ.) көңіл аударуға ... Бұл ... ... ... ... олар адам ... да биік ... Мұндай алып құмыралар жаназа салтына арналып жасалған болу керек,
өйткені олар ақсүйектердің молаларының басында ... ... ... ыдыстар ғажайып нақыштармен безендірілген. Онда шейіт болғандарды
жоқтау ... ... ... ... ... ... жекпе-жек
сайыстар мен күймелер жарысы және т.б. шынайы бейнеленген. Бұл құмыралардың
арасынан құрлық пен ... ... ... баяндайтын тың
сюжеттерді: ескекшілер көп зор кемелкер бейнелерін де кездестіруге болады.
Бұл ... ... ... тән ...... сыйға тартуға арнайы
жасалынған қыш немесе қола мүіншілер. ... ... ... ... өнер ... көркемдік кәсіп – керамика жетекші орын алды.
Қалай болғанда да гомерліктер ... өнер ... ... ... ... таптық қоғамға өту кезеңіндегі өмір шындығын
бейнелеудегі алғашқы ... мен ... сол ... ... ... ... ... жазуы болған жоқ, гректің жазба ... ... ... ... ... ... ... нышандары осы кездің өзінде-ақ байқала бастаған.
Негізінен, Гомер ... ... ... ... ... ... де, дәл осы ... грек қоғамының дамуына, мәдениеттің
гүлденуіне қолайлы алғышарттар жасалғандыған естен ... ... ... Грек ... ... ... ғ) Грекия
мәдениетінің архаикалық ... ... ... ... ... – грек сөзі, «көне» – ұғымын ... Бұл ... ... және ... ... ... жерлерді
меңгеру - ұлы отаршылдық ... бұл – ... ... ... ... - ... ... саяси- әлеуметтік күрес жағдайында
қалыптасу ... ... ... қилы–қилы ... толы ... ... ... ... ... ... материалдық мәдениет қаулап дами
бастады. Жолдар ... ... ... ... ... ... ... қару-жарақтар кеңінен ... ... мен ... ... одан әрі ... ... ... қажетті
бұйымдарды шығаруды ұлғайтудың арқасында жалпы гректік рыноктар ... ... рет ... ... сауда айналымында кеңінен қолданыла
бастады. Крит-Микены мәдениетінің куйреуі ... ... ... ... ... ... басқа халықтармен байланыстарының
арнасын кеңейте түсті. Шындығында да, гректер ... ... ... нәрселер үйренді. Мысалы, олар мидиялықтардан теңге-ақшалар соғуды,
финикиялықтардан - алфавиттік жазуды мұра ... Қала ... ... ... ... ... байлар» деп атады. Ру басшыларының
зорлық – зомбылығына шыдамаған шаруалар қалаларға қарай ... ... ... ... ... топтардан «демос» қалыптасты.
Демостың экономикалық және саяси жағынан ... ... ... бір толастамады. Осындай таптық тартыстардың өрлеуі, жердің
жетіспеуі және қала ... ... тыс ... ... ... етек ... «ұлы ... белең алуына тікелей себепкер
болды. Оңтүстік Франция мен Испанияда, ... мен ... ... Ніл ... мен Қара теңіз жағалауында 150-дей грек ... ... ... Осы бір ... ұлы ... «гректер Жерорта
теңізі төңірегін батпаққа жиналған бақадай қоршап алды» деп ... ... ... рулық құрылыстың түпкілікті ыдырауына байланысты көне
полис-құлиеленушілік құрылыстың саяси-әлеуметтік формасы – мемлекет қалалар
қалыптаса бастады. Әр полиске ... өз ... ... оны ... ... де ... болды. Қаланың дербестігі мен тәуелсіздігін еркін
азаматтар жасағы ... ... Олар ... полистік құрылыс
жағдайында халық жиналыстарына, сот процестеріне және ... ... ... ... қатыса алатын болды. Мұндағы шаруашылықтың ... ... ... сай келді. Мемлекет-қалалардың орналасқан аумағы
әртүрлі болған. Мысалы: Афины мемлекет-қаласының көлемі 8400 ... км., ... ... – 2650 ... км. ... Ғалымдардың пікірінше, Грекиядағы
мемлекет-қалалардың жалпы саныекі мыңға жуық болған. Солардың ішіндегі ең
ірілері – Афины, Спарта, Коринф, ... Фифы және т.б. ... ... алып
қарағанда көптеген мемлекет-қалаларға ұқсатылып бөлінген Грекия, дәл осы
архаикалық дәуірде ... ... ... ... ... ... ... ойлана бастады, сондықтан да болар бүкіл грек әлемін
қамтитын ... ... ... ... қалыптасты. Жергілікті
діндердің бірігуінің нәтижесінде жалпы гректің құдайға табыну орындары –
ғибадатханалар ... ... ... экономикалық, саяси және мәдени
қарым-қатынастардың орталықтарына айнала бастады.
Ежелгі Шығыс ... ... грек ... де ... тән ... келеді.
Грекияда басты құда, құдайлардың әкесі Зевс ... ... Оның ...... құдайы және неке қамқоршысы. Зевс ... ... ... билікті, Аидқа жер асты патшалығын берді. Сұлулық пен
сүйіспеншілік құдайы Афродита мифтер бойынша теңіз ... ... ... ... ... ... атпен белгілі. Венера Медицейская, Венера
Таврическая, ... ... ... және тағы да ... ... ... ... бүкіл дүние жүзіне паш етті.
Ежелгі Грекияның басты құдайларының бірі – жануарлар әлемінің, ағаштар
мен өсімдіктер ... ... ... ... жеті ... ... Артемида ғибадатханасы – Артемиданың құрметіне тұрғызылған. Афина
данышпандық құдайы, оның ... ... ... ... ұмтылған,
қолөнермен айналысқан, әйелдерді тоқыма ісіне үйреткен. Гелиос – күн
құдайы, Ника (Виктория) – ... ... Арес – ... ... Дионис – шарап
құдайы, Гермес – сауда-саттық құдайы және т.б.
Грекияда құдайлар мен ... ... ... ... ... да ерекше
құрметке бөленген. Әсіресе 12 рет ерлік жасаған ... ... ... ... ...... грек ... аты аңызға айналған нағыз
халық батыры. Әкесі Зевс, анасы Алкмена, зайыбы – ... ... ... ... бойы ... келді. Бір таңқаларлығы оның есімі
«Илиада» мен «Одиссея» дастандары ... ... ... ... белгілі
болған. Гераклдың образы өнер туындыларында да асқан шеберлікпен ... ... «Дем алып ... Геракл», әдебиет саласында Софокл мен
Еврипидтің шығармалары).
Құлиеленуші полистердің өсуі монументтік ... ... ... көптеген қалаларында салына бастаған храмдар (ғибадатханалар)
құрылысының етек алуына әкеліп соқты. ... ... одан ... оның күш-қуатын көрсетті, храм салуда полистер ... ... ... Сарайлық, криттік сәулет өнеріне қарағанда, бұл
дәуірдің сәулет өнері храмдық болып ... ... діни ... ... ... ... өткізілетіндіктен храмдарға, құдайға құлшылық
ету үшін емес, тек құдай мүсіндері тұратын орын ретінде ғана пайдаланылатын
болған, яғни ...... ... ... асқақ мүсіндердің мекені
болды. Архаика кезеңінен ең биік ... бірі – ... ... (б.з.д. VІ ғасырдың екінші жартысы). Бұл храм - ... ... ... алты ... ұзын ... он бес ... бар ... Құм қайран тастан қашалған колонналардың ұшы ... ... ... жұқа сылақпен әдемі етіп сырланған. Немістің ұлы ... ... ... ... ... деп ... сол бір үндестіктің ажырамас
бөлшегі болып табылатын грек колоннасы – таңғажайып таза ... ... ... толы ... ... Олай ... себебі, грек
сәулет өнерінде колоннаның ролі зор болды, олар храмның сырт ... ... ... ... түсетін. Колонналар көлеңкесінен саудагерлер мен
ақша ұстайтын адамдар сая ... ... ... ... бой ... ғана ... саяси айтыстар қызып жататын грек қаласының бүкіл тіршілігі
осы колонналар аясында өтетін еді. Демек, орнықты да, әсем етіп ... ... ... талабына сай өз міндеттерін толық тақара білді.
Грекияда мүсін өнері сәулет өнерімен біте қайнасып дамыды, яғни мүсін
өнері ... ... ... ал ... ... өз ... мүсін өнерін
жасады. Бүгінгі заманымызға дейін өзіндік ... ... ... ... ... ... көпшілігі дәл осы кезеңде
жасалды. Vғ. ортасында Афиныда жұмыс істеген ұлы ... ... ... дамуына орасан зор әсер еткен таңғажайып мүсіндер жасады. Олардың
қатарына қоладан құйылған құдайлардың мүсіндері, атлеттер мен ... және т.б. ... ... ... римдік бірнеше мәрмәр көшірме
арқылы жеткен «Диск ... ... ... алып қарастырып көрейікші.
Диск лақтырушы қолындағы ауыр дискіні ... ... енді ғана ... ... ... бейнеленген. Оның бұлшық еттері шиыршық атқан, денесі
доғадай иілген, бірақ өте ... ... ... ынта-жігерін тек
жеңіске арнаған. Балғын жастың ерік-күші мен қайраты ... ... ... ... биік бұл ... ... өз күшіне сенімді арынды
атлеттің, өз елінің ержүрек, дене бітімі ... ... ... ... ... грек халқының ой-санасында атлеттің дәл ... ... ... мен ... ... ... өзі ... жағдай құдайлармен қатар адамдарды да бейнелейтін алып жалаңаш жігіттер
мүсіндерінен кең көрініс тапты: олар «куростар» (жігіт, ... ... ... деп ... Ойымыз дәлелді болу үшін архаикалық өнердің
ең көне ескерткіштерінің қатарынан орын ...... VII-V ... ... ... ... куростың (бозбаланың) үш метрлік алып
мүсіні алып қарастырылған.
V ғ. ортасына қарай Афины ... ... грек ... ең ірі ... айналды. Елдің түкпір-түкпірінен жиналған дарынды мүсіншілер,
шеберлер мен құрылыс мамандары ... сол ... ... және ... тамаша үлгісіне айналуына зор үлес қосты. 200 мыңнан астам халқы
бар Афины сол дәуір тұрғысынан алып ... 10 ... ... үйі бар ... болып саналатын. Өнер саласындағы кереметтердің кереге көтеруі ... ... ... мен оның жан досы ... ... тығыз
байланысты болды.
Периклдің қолында шексіз билік болғанымен, ол оны асыра пайдаланған жоқ.
Ол бар күш-жігерін ... ... ... өнер ... қанатының
астына алып, қалауға таңдаулы өнер шеберлерін топтастырды. Вольтер ... ... ... ... ... деп ... ... керек. Перикл
ең алдымен парсылар талқандаған Афины Акрополін қайтадан жаңа рухта қалпына
келтіруді қолға алды. Ежелгі ... ... ... орын ... Эллада
Акрополь де сондай жоғары бағаланатын. Ол ... мен ... ... ... ... алған, соғыс кезінде халықтың ... ... ... қала ... ... ... акрополі – ізгілік пен
сұлулық нұрына бөленген адамның ... еркі мен ... ... ... ... ... ... адамның ақыл-ойының жемісі,
ендеше ол еркіндік рухына толы таңғажайып өнер ... ... ... ... өнерінің дамуына зор үлес қосқан ұлы ойшыл Фидий болды. Ол
Афиныда туып-өскен, шамамен 500 ж. ... 430 ж. ... ... ... ... ... екендігін ескерсек, оның сәулет өнеріне қосқан
үлесінің қандай болғандығын анықтап жатудың қажеттігі болмайтын сияқты. ... ... ... Перфеон сарайындағы биіктігі 12 метрлік ... ... ... ... ... Алтынмен қапталған піл сүйегін
соншалықты шеберлікпен ... ... биік те, дара ... ... ... ... суретшіге оңайға да түспеген сияқты. Өйткені,
Зевстің сүйікті қызы Афина ... ... қыз ... Ол ... ... ... найзағай ойнатып, сонымен бірге жылу мен жарық та ... әрі ... ... мөлдір парасаттың, ақыл-ойдың,
ғылым ме өнердің құдайы. Міне, осындай қасиетті қыз ... ... ... ... ... тиді және ол бұл ... асқан шеберлікпен жүзеге
асыра білді.
Шындығында да, ежелгі грек жұртының мүсіншілері әрі сұлу, әрі ... жан ... бай ... ... ... бейнелей білген.
Сондай ғаламат туындылардың бірі – ... ... ... баласының
сан мың ұрпағын осы уақытқа дейін таң қалдырып, небір асқан ақыл-ой иелерін
бас идірген осы бір таңғажайып ескерткіштің авторы – Кіші ... ... 1820 ж. ... теңізінің бір аралынан табылған бұл бейне қазір
Парижде, Лувр музейінде сақталуда.
Антикалық сәулет өнерінің шыңы – ... ... ... дорийлік
стильдің ең тамаша ескерткіші деп танылған Парфенон сарайы еді. Ал ... ... ... ... ... ... – сұлулықтың шынайы
қазынасы, адам ... ең ... ... ... ... ... нақақтан жала жабылып, Афиныдан қуылуы оның –
кемеңгерлігі мен ... ... ... ... алмады. Басқаны былай
қойғанда, Антика керамикасының тұтас бір кезеңі Фидий есімімен аталады.
Грек халқының сәулетшілік ... мен ... ... ... ... ... өнерінің гүлденуі тұспа-тұс келеді. Сурет өнері саласындағы
тамаша жаңалықтар дәл осы ... ... ... бірі – ... ... тек екі мың жылдан кейін ғана, яғни Қайта өрлеу кезеңінде
ашылған «сәулелі көлеңке» өнері. Ежелгі авторлар бұл ... ең ... ... ... деп ... Ол өз ... ... болып енгізгендіктен, «Көлеңкені бейнелеуші» деген атақ алған. V
ғасырда сондай-ақ Паррасий мен ... ... ... ... ... адам ... терең сезімдерді асқан шеберлікпен
бейнелей білген, мұның өзі грек өнерінің жаңа дәуірге көшуін білдірді.
Бұл кезеңде әдебиет саласында да ... ... ... ... ... шоқтығы биік ақын Гесиод болды. Ол жазған «Теогоия» ... тегі ... және ... ... өмір ... арнаған «Еңбектер мен
күндер» атты дастандары – гректердің ... ... ... ... ... шыққан лирикалық поэзияның өкілдері адамның ішкі ... ... ... ... Бұл жаңа ... ... өкілдері Архилог
(б.з.д. VII ғасырдың екінші жартысы), Солон (б.з.д. 635-559 ж.), Алкси
(б.з.д. 570-478 ж.) және т.б. ... ... бар ... ... ... ... рөл атқарған Эллада тарихындағы ...... ... ... ... жол ашып ... ... мәдениеті. (б.з.д. V-ІV ғасырлар) Б.з.д. грек-парсы
соғыстары (500-449 ... ... ... ... ... ... өйткені дәл осы уақыттан бастап грек мәдениетінің классикалық ... ... ... ... ... ... ежелгі Грекия
мемлекет-қалаларының қоғамдық құрылысының артықшылығын көрсетіп ... ... ... артуына, ең бастысы – классикалық құлдық қоғамның
толық қалыптасуына, ал өз кезеңінде полистік ... ... ... және ... ... жанданып, мәдеиеттің гүлденуіне
әкеліп соқты. Б.з.д. V ғ. Афины, ... ... ... 444-429 ... кезінде аса ірі мәдени орталыққа айналд. Афинының рухани өмірінде
демократиялық құрылыстың орнығуы – грек ... ... ... комедиялық шығармалары дүниежүзілік әдебиеттің асыл қазынасына ... ... ... пен Аристофанның шығармашылықтарымен тұспа-тұс
келді.
Архаикалық дәуірде әдебиет саласында лирикалық жанр үстемдік етсе, ендігі
жерде трагедия мен комедия жанрлары ... ... ... Дәл мағынасында
трагедия деген сөз – «ешкілер әні» ... ... ... ... толы грек ... ... ... – халықтың өз теңдігі
мен әлеуметтік әділет жолындағы қаһармандық ... сан ... Грек ... ... дастандары сияқты үлкен тәрбиелік мәні
болды. Сонымен ... ... ... ... ... парасат сезімдері, азаматтық биік этикалық асыл қасиеттерді
нығайтты. Трагедияда грек мәдениетінің катарсис (тазару) деп аталатын ... ... ... ... ... гүлденуі Эсхил, Софокл, ... үш ... ... ... ... ... Адамзат
мәселесі, адамның тағдыры, әділеттілік пен игілік және т.б. мәселелер осы
бір ... ... ... ... ... ... өзіндік ой-
толғамдарының, өзіндік көзқарастарының бар екендігі аңғарылып тұрды.
Бұл трагедиялар грек театрларының басты ... ... ... ... ... отауы ғана емес, нағыз халықтың тәрбиешісіне айналды,
грек жұртының сана-сезімі мен өмірге ... ... ... ... жұмыстарының нәтижесінде аршылып алынған грек және рим
театрлары бүгінгі заманға дейін сақталынған. Б.з.д. VI ... ... ... жасалынған театрлардың орнын тастан салынған театр басты.
Мысалы, құрылысы бір ғасырға созылған, 17 мың адам ... етіп ... ... ... ... ... үлкен өнер ордасына айналды.Театр
қойылымдары – діни мейрамдардың бір ... ... оған ... ... ... Көна ... драмалық шығармаларда ойнаған
актерлерді өте жоғары бағалаған. Олардың атақтыларының аты-жөндері ... ... ... ... ... қойылған, ал кейіннен мемлекеттік
архивке тапсырылатын болған.
Классикалық грек ... ... ... – ұлы ... ... 525-
456 ж.) болды. Эсхилге дейін бүкіл кейіпкерлерді бір-ақ актер ойнайтын
болса, енді ... ... ... ... ... ... драмалық сахна
көріністері жандана түсті. Осы орайда, драмалық ... ... ... да ... ... ... байланысты екендігін
айта кеткен жөн. Эсхил трагедияларында шындық, әділеттілік, ... ... одан әрі ... ... ... ... өз ... деген сүйіспеншілігі басты орынға шықты. Мысалы,
«Құрсаулы Прометей» трагедиясының басты тақырыбы патриотизм мен ... ал ... ... адам ... ... ... ... Адам
тағдыры мәселесі грек трагедиясының дарынды өкілдерінің бірі ... 497-406 ж.) ... ... заңды жалғасын тапты. Ол өз
шығармаларында еркіндікке толы азамат еркінің әділетсіз ... ... ... ... білді. Софоклдың «Эдип патша» деп аталатын ... күні ... ... әлем ... ... көп нәрсені
аңғартса керек.
Б.з.д. 480-406 ж. аралығында өмір сүрген Эврипид психологиялық драманың
негізін ... Оның ... ... ... да адам өліміне әкеліп
соғатын шым-шытырық өмірлік уақиғаларға толы болып келеді.
Ежелгі Грекиядағы комедия жанрының тамаша ...... ... ... ... ... болды. Оның комедиялық туындыларында халықтың күнделікті
өмірі, тұрмыс-тіршілігі басты орын ... ... да ... ... ... ... халық атынан сөйлеп, халықты қанап,
алдап-арбаушыларды өткір сынға ... ... ... ... ... ... ... мен арын сатқан ел билеуші философтарды да
әжуаға ұшыратады. Оның ... ... ... ... ... ... ... мазмұндағы шығармалар қатарына жатады. Аристофан
грек театрының халықтың дәстүріне ... ... ... ... ... ... Дәл осы кезеңде пантомима жанрының туындауы
комедия жанрын одан әрі ... оның ... ... ... ... V ғ. герк ... ... түрде дами бастады. Оған үлкен үлес
қосқан сонау көне заманның өзінде-ақ «тарихтың атасы» деген атақ-даңққа ... ... ... 484-430 ж.) ... Оның ... негізгі арқауы
грек-парсы соғыстары болып табылатын «Тарих» атты еңбегі баға жетпестарихи
мұралардың қатарынан орын ... Көне ... ұлы ... бірі ... ... 460-400 ж.) ... ... соғыстары» атты еңбегінде
алғаш рет ғылыми – шыншылдық әдісін кеңінен қолданып, сол кезеңдегі тарихи
уақиғалардың өзара ... ашу ... ... ... ... ... болды.
Б.з.д. V-IV ғасырды жасалған сәулетшілердің, мүсіншілер мен суретшілердің
даңқты өнер туындыларыкейінгі ғасырларда да үлгі-өнеге алуға лайық болды,
сондықтан ... ... ... яғни үлгі деп ... V-IV ғ. өнер ... ... ... деген атақ алды. Б.з.д. Vғ. сәулет өнері архаикалық
кезеңнің белгілерін сақтағанымен, өзіндік жаңаша түрге, жаңаша мазмұнға ие
болды, ... ... ... ... типі ... ... ордер храмдары жетекші орын алып, олар бұрынғы б.з.д. IV ғасырдағы
аумақты жер бауырлаған ... ... зор ... пен жарастыққа
ие болды. Б.з.д. V ғасырдың өнер ... ... ... ... бірі – ... ... мен мүсін өнері бір-бірімен етене
байланыста көрсету ... ... ... Қорыта келгенде, классикалық
дәуір өнерінің басты жеңісі, адамның архаика өнерінің ... ... ... ... бере білу ... болып табылды.
Қорытынды
Б.з.д ІІ ғ. аяғында басталған ... ... ІІІ ғ.-да одан ... Рим ... ... қамтыды. Сауатсыздық, адамдардың
азғындауы, писсимизм және т.б. – ежелгі Рим ... ... ... түскендігін көрсетті. ІІІ ғ. бастап сәлет ... ... ... болмады деседе болады, ал әлемге әйгілі
портреттік мүсін тұрпайы ... ... ... ... ... ғ., яғни ... империя дәуірінде Рим мемлекетін басқару формасы
өзгеріп, республикалық басқару белгілерінен жұрдай, ... ... ... негізделген доминантқа жол берілді. Доминаттың
құрылуына байланысты ... ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде 395 ж Рим империясы екіге:
Батыс және Шығыс болып бөлініп кетті.
Шығыс Рим ... ... ... ... ... 1453 ж ... өмір
сүрді, бұл христиандық бағыттағы грек мәдениетінің заңды жалғасы болды. Ал
Батыс Рим империясы Германдықтардың ... 1476 ж ... Бұл ... ежелгі дүниенің соңғы, ал орта ғасыр деп аталатын жаңа ... ... ... ... ... ... тағы да бір жаңа ... әдебиеттер:
1.Ғабитов қазақ мәдениетінің типалогиясы- Алматы, 1998.
2.Ғабитов , Мүтәліпов, Құлсариева ... ... ... ... ... ... даиындығына- Алматы 1994.
4.Мәдениеттану энциклопедиясы- 1998.
5.Аналотогия мәдениеттануы- 1996.
6.Антропология мәдениеттануы- 1994.
7.Әлфараби ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Грекия және Театр өнері9 бет
Ежелгі Грекия мемлекетіндегі негізгі заңдар13 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті туралы14 бет
Ежелгі Грекия мен Римдегі саяси идеялар10 бет
Ежелгі Грекия мәдениеті4 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
Антик философиясы туралы9 бет
Антикалық әдебиет:түрлі жанрлық салаларының қалыптасуы11 бет
Драмадағы тарихи тұлға.қазіргі қазақ комедиясы (конспект)8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь