Аймақтық басқарудың концепциялық негіздері

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2

1 АЙМАҚТЫҚ БАСҚАРУДЫҢ КОНЦЕПЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ...

1.1 Аймақ әлеуметтік.экономикалық басқарудың объектісі түрінде ... 4
1.2 Аймақтық басқарудың маңызы, мақсаттары, принциптері және орталықсыздандыру (децентрализация) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
8
1.3 Аймақтық экономиканы басқару әдістерінің мінездемесі ... ... ... ... . 14
1.4 Аймақтық экономиканы басқарудағы жүйелік тәсіл ... ... ... ... ... ... . 19

2 АЙМАҚТЫҚ БАСҚАРУДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТӘЖІРИБЕЛЕР МЕН СТАНДАРТТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

24
2.1 Ресей федерациясының аймақтарындағы жергілікті басқару жүйесі және дамыған елдердің тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
24
2.2 Ұлыбританияның жергілікті өкімет органдарының жұмыс нәтижелілігін жоғарылатуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
26
2.3 Федеративтік Германия Республикасындағы федерация мен жерлердің өзара әрекеттестігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
32

3 АЙМАҚТЫҚ БАСҚАРУДЫҢ ЖАҢА ТҮРЛЕРІ МЕН ӘДІСТЕРІ ...

39
3.1 Қазақстан Республикасында бірлескен басқаруды дамыту проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
39
3.2 Әлеуметтік.кәсіпкерлік корпорациялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42
3.3 Аймақтық басқарудың нәтижелілігі мен тиімділігін бағалау ... ... ... 50

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

54

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

56
ҚОСЫМША 58
КІРІСПЕ

Мемлекеттің алдында тұрған негізгі мақсат - халықтың әл-ауқатын ұлттық экономиканы тұрақты дамыту негізінде жоғарылату. Қойылған мақсатқа жету үшін Қазақстан Республикасының атқару өкіметімен бірқатар приоритеттер жиынтығы айқындалған. Солардың бірі - аймақтық басқарудың нәтижелілігін жоғарылату. Тәуелсіздік алғалы ел басшылығымен мемлекеттік басқарудың нәтижелі жүйесін құруда қазіргі заманға сай мемлекеттікті және тәуелсіздікті нығайту, нарықтық қатынастарды дамыту сияқты бірқатар қадамдар қатары жасалды.
Президенттің 2007 жылғы Қазақстан халқына « Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан » жолдауында мемлекеттің негізгі мақсаттарының бірі - халықаралық тәжірибені есепке ала отырып, жылдамдатылған әкімшілік реформа жүргізу керектігі көрсетіледі. « Біз мемлекеттік басқарудың бірлескен басқару принципіндегі қоғамға ашық сапалы жаңа үлгісін жасаймыз. Біздің мақсат - Үкіметті жаңарту , жоғары сапалы мемлекеттік қызмет және нәтижелі басқару құрылымдарын құру. Олар мемлекеттік қызметтердің негізгі тұтынушылары - барлық азаматтар мен кәсіпкерліктердің талаптарына бағынуы тиіс».
Осыған байланысты, мемлекеттік басқару жүйесін толық жетілдіру проблемасын зерттеу - стратегиялық мақсаттардың орындалуының табысты факторларының бірі болып табылады.
Республиканың экономикалық ғылымы нақтылы бір облыс, аудан және қаланың шаруашылығының дамуымен байланысты құбылыстар мен процестерді зерттеуі тиіс. Бұл бірқатар жағдайлармен ескеріледі:
-тотальдік жүйе кезеңінде орталықтандырылған басқару жағынан республика облыстарының назарлары толық дерлік еленбеді;
-қашанда бір күшті болған салалық басқарудың қирауы болды;
-республика экономикасында өндірістің ерекше шарттарымен сипатталатын шаруашылық бірліктердің біркелкі сапалы топтары жоғала бастады;
-тәуелсіздендіру процесі, әсіресе экономикалық, халық шаруашылығы бұтақтарының жаңа республикалық топтастыруын жасаумен бірге жүреді. Ол аймақтарда өндірісті қадағалауға және осы негізде халық шаруашылығында тұрақты өндіріс байланыстарын орнатуға, макроэкономиканың үйлесімді құрылымын жоспарлауға көмектеседі;
-нарықтық механизмдер - өзегі аймақтық басқару болып келетін экономикалық машина моторы болып келеді.
Бұл жағдайда аймақтық басқару проблемасы жергілікті өкімет органдарының ғылыми - негізделген Концепциясының жұмыс жасауын қарастыратын жан-жақты терең теориялық ұғынуын талап етеді.
Зерттеу объектісі - аймақтық басқару жүйесі. Зерттеуге арқау - аймақтық басқарудың жаңа түрлері мен әдістерін жасау. 1,2
Қойылған мақсатққа жету үшін келесі шаралар қолданылды:
- аймақтық басқарудың теориясын және халықаралық тәжірибесін талдау;
- аймақтық басқаруға жүйелі түрде жақын келу, зерттеу;
- жергілікті мемлекеттік басқарудың халықаралық стандарттарын зерттеу;
- жергілікті өкімет органдарының нәтижелілігін бағалау жолдарын анықтау;
- аймақтық басқару жаңа түрлері мен әдістерін суреттеу және талдау;
- аймақтық басқару нәтижелілігін Шығыс - Қазақстан облысының үлгісінде бағалау.
Осы проблеманы өңдеу библиографиялық және экономика - статистикалық талдау негізінде жүзеге асады. Қазақстандағы мемлекеттік басқарудың бірқатар маңызды жұмыстарының проблемаларын талдау олардың академизмі туралы және практикалық бағыттылығының жоқтығы туралы қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, көптеген авторлардың пайымдауынша, бұл облыста ғылыми - методологиялық база жасау және ғылыми зерттеулер мемлекеттік басқарудың нәтижелілігін жоғарылатуда әсерлі болады.
Бұл көзқараста, осы курстық жұмыс сөзсіз өзекті, жаңа және практикалық бағытты болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының әкімшілік-территориялық құрылымы туралы : Қазақстан Респ. 1993 ж. 8 желт. №2572-XII заңы// ЮРИСТ [Электронды ресурс] : анықтама жүйе /Шығыс-Қазақстандық аймақтық орталық. - Өскемен : Юринфо, 2007.
2. Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жергілікті басқару : Қазақстан Респ. 2001 ж. 23 қаңт. Заңы №148 // ЮРИСТ [Электронды ресурс] : анықтама жүйе /Шығыс-Қазақстандық аймақтық орталық. - Өскемен : Юринфо, 2007.
3. Айтаханов Е. Қазақстан Республикасының аймақтық дамуының жоспарлау процесстерін басқару проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, Әль-Фараби ат.КазГУ. Сер. экон. - 2002. - №2(30). - б. 12-15.
4. Алдияров С. Қазақстан аймақтарының негізгі әлеуметтік-экономикалық индикаторлары және дамуды жалпы бағалау әдісі /С.Алдияров, К. Кабдуалиева, Л. Елеусиз // Транзиттік экономика. - 2006. - №1. - б. 81-86.
5. Воронин А. Г. Муниципалды шаруашылықты басқару негіздері : оқу құралы/ А. Г Воронин, В. А.Лапин, А. Н. Широков. - М. : Дело, 1998. - 128 б.
6. Шығыс Қазақстан сан бойынша - 2005 : жыл сайынғы стат. жинақ - Өскемен: ШҚО статистика басқармасы, 2005. - 150 б.
7. Бердалиев К. Қазақстан экономикасын басқару негіздері /К. Бердалиев. - Алматы : Экономика, 1998. - 148 б.
8. Шығыс Қазақстан сан бойынша: стат. жинақ - Алматы : Қазақстан Республикасының статистика Агенттігі, 2006. - 136 б.
9. Гаврилов А. И. Аймақтық экономика және басқару: жоғарғы оқу орынд.оқу құралы / А. И. Гаврилов. - М. : ЮНИТИ - ДАНА, 2002. - 239 б.
10. Гамарник Г. Облыс экономикасын басқару жүйесін жетілдіру /Г. Гамарник, Н.Сердюк // Поиск. - 2002. - №2. - б. 98-100.
11. Гамарник Г. Н. Қазақстан экономикасын басқару : методология, әдістер, іске асыру жолдары : монография /Г. Н. Гамарник. - Алматы : Экономика, 2002. - 281сб.
12. Гранберг А. Аймақтық экономика негіздері : жоғарғы оқу орынд.оқу құралы. /А. Гранберг. - 2-ші басылым. – М.: Мемл. ун-т Экономика жоғарғы мектебі, 2003. - 495 б.
13. Дорогов Н. Аймақтың экономикалық стратегия таңдауын негіздеу /Н.Дорогов // Басқарудың теориясы және практикасының проблемалары. - 1998. - № 3. - б. 18-21.
14. Игнатьева А. В. Басқару жүйелерін зерттеу : жоғарғы оқу орынд.оқу құралы / А. В. Игнатьева, М. М. Максимцов. - М. : Юнити-Дана, 2001. - 184 б.
15. Мамыров Н. К. Қазақстан жағдайындағы экономиканы мемлекеттік реттеу : оқу құралы / Н. К. Мамыров, Ж. Ихданов. - Алматы : Экономика, 1998. - 284 б.
16.
17. Минакир П. ФГР : федерация және жердің әрекеттесуі /П. Минакир //Басқару теориясы және практикасының проблемалары - 2001. - №2. - б. 93-97.
18. Мухамбетов Т. Мемлекеттік басқару кризисі /Т. Мухамбетов //Транзиттік экономика. - 2001. - № 3. - б. 53-56.
19. Назарбаев Н. Ә. Қазақстан 2030. Барлық қазақстандықтар жағдайын гүлдендіру, қауіпсіздендіру және жақсарту : президенттің Қазақстан еліне жолдауынан //Казахстанская правда. - 1997. - 11 қазан.
20. Назарбаев Н. Ә. Жаңа елдегі жаңа Қазақстан: 2007 ж. 28 ақп. президенттің Қазақстан еліне жолдауынан //Каз. правда. - 2007. - 4 мамыр.
21. Қазақстан Республикасының Ұлттық Статистика Агенттігі //Қолдану режимі : http://www.kazstat.asdc.kz/
22. Нурашева К. Аймақтық экономиканы басқарудағы жүйелік әдіс /К. Нурашева // Қазақстан қаржысы. - 2006. - №1. - б. 83-87.
23. Павлов К. Ресей аймақтарындағы жергілікті басқару жүйесі және дамыған елдер тәжірибесі /К. Павлов //Басқару теориясы және практикасының проблемалары. - 1999. - №5. - б. 47-50.
24. Қазақстан аймақтары, 2003 жыл /А. Смаилов ред.. - А.: ҚР статистика агенттігі, 2003. - 394 б.
25. Рой О. М. Мемлекеттік және муниципалдық басқару жүйесі /О. М. Рой. - М.: Дело, 2003. - 254 б.
26. Рустемов Н. Аймақтық басқарудың функциясы мен әдісі /Н. Рустемов //Транзиттік экономика. - 2001. - №1. – б. 74-79.
27. Садлер Д. Жергілікті басқару органдарының жұмыс нәтижелілігін жоғарылату: Ұлыбритания тәжірибесі /Д. Садлер //Басқару теориясы мен практикасының проблемасы. - 2001. - №2. - - 82-86. б.
28. Сапаргали Ш. Аймақтық тұрақты даму моделдерін жасудың әлемдік тәжірибесі / Ш. Сапаргали //Транзиттік экономика. - 2005. - №5-6. - 24-30. б.
29. Қазақстанның жылдық статистикасы /Б. Т. Султанов ред. //Қазақстан Республикасының статистика Агенттігі : Алматы, 2006. - 488 б Уваров В. Н. ҚР мемлекеттік басқару теориясы /В. Н.Уваров. - Алматы : Заңгерлік әдеб., 2000. - 312 б.
30. Чагучиев М. Ч. Аймақтар, экономика және басқару /М.Ч.Чагучиев, М. М. Соколов. - М. : ЮНИТИ-ДАНА, 2001. - 271 б.
31. Шыныбекова Д. Аймақтардың жергілікті дамуының бюджеттік бағдарламасының дамуын қаржылық /Д. Шыныбекова //Қазақстан қаржысы. - 2002.- № 3. - 33-36 б.
32. Қазақстан аймақтары бойынша халықтың экономикалық белсендігі : стат. жинақ /Султанов Б. ред. - Алматы: ҚР статистика агенттігі, 2006. - 360 б.
        
        ЖОСПАР
| |
| | ... |2 ... ... | |
| | |
|1 ... ... ... ... |4 ... ... ... басқарудың объектісі түрінде.... |4 |
|1.2 Аймақтық ... ... ... принциптері және | |
|орталықсыздандыру |8 ... ... ... экономиканы басқару әдістерінің |14 ... | ... ... ... ... ... |19 ... | |
| | |
|2 ... ... ... ... МЕН | ... ... | ... Ресей федерациясының аймақтарындағы жергілікті басқару жүйесі және| ... ... |24 ... | ... ... ... өкімет органдарының жұмыс нәтижелілігін | |
|жоғарылатуы...........................................................|26 |
|................ | ... ... ... ... ... мен жерлердің | ... |32 ... ... | |
| | |
|3 ... ... ЖАҢА ... МЕН ӘДІСТЕРІ.... |39 ... ... ... ... ... дамыту | ... |39 ... ... |42 ... | ... Аймақтық басқарудың нәтижелілігі мен тиімділігін |50 ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... |56 ... ... | ... |58 ... ... ... ... ... - ... әл-ауқатын ұлттық
экономиканы тұрақты дамыту негізінде жоғарылату. Қойылған мақсатқа жету
үшін Қазақстан Республикасының ... ... ... приоритеттер
жиынтығы айқындалған. Солардың бірі - аймақтық ... ... ... ... ел ... мемлекеттік басқарудың
нәтижелі жүйесін ... ... ... сай ... және
тәуелсіздікті нығайту, нарықтық қатынастарды дамыту ... ... ... ... 2007 ... Қазақстан халқына « Жаңа әлемдегі жаңа
Қазақстан » ... ... ... ... бірі - халықаралық
тәжірибені есепке ала отырып, жылдамдатылған әкімшілік реформа жүргізу
керектігі көрсетіледі. « Біз ... ... ... ... ... ашық сапалы жаңа үлгісін жасаймыз. Біздің мақсат -
Үкіметті жаңарту , жоғары сапалы мемлекеттік қызмет және ... ... ... Олар ... ... ... тұтынушылары -
барлық азаматтар мен кәсіпкерліктердің талаптарына бағынуы тиіс».
Осыған байланысты, мемлекеттік басқару ... ... ... ... - ... ... орындалуының табысты
факторларының бірі болып табылады.
Республиканың экономикалық ғылымы нақтылы бір ... ... және ... ... ... ... мен ... зерттеуі
тиіс. Бұл бірқатар жағдайлармен ескеріледі:
-тотальдік жүйе кезеңінде орталықтандырылған басқару жағынан республика
облыстарының назарлары толық дерлік ... бір ... ... ... басқарудың қирауы болды;
-республика экономикасында өндірістің ерекше шарттарымен сипатталатын
шаруашылық бірліктердің ... ... ... жоғала бастады;
-тәуелсіздендіру процесі, әсіресе экономикалық, халық шаруашылығы
бұтақтарының жаңа республикалық топтастыруын ... ... ... ... ... ... және осы негізде халық шаруашылығында
тұрақты өндіріс байланыстарын орнатуға, ... ... ... ... ... - өзегі аймақтық басқару болып келетін
экономикалық машина ... ... ... жағдайда аймақтық басқару проблемасы жергілікті өкімет органдарының
ғылыми - негізделген Концепциясының жұмыс жасауын ... ... ... ... ... ... объектісі - аймақтық басқару жүйесі. Зерттеуге арқау - аймақтық
басқарудың жаңа түрлері мен әдістерін жасау. 1,2
Қойылған мақсатққа жету үшін ... ... ... ... ... теориясын және халықаралық тәжірибесін талдау;
- аймақтық басқаруға жүйелі түрде жақын келу, зерттеу;
- жергілікті мемлекеттік басқарудың халықаралық стандарттарын ... ... ... ... нәтижелілігін бағалау жолдарын
анықтау;
- ... ... жаңа ... мен ... ... және талдау;
- аймақтық басқару нәтижелілігін Шығыс - Қазақстан облысының үлгісінде
бағалау.
Осы ... ... ... және ... - ... ... жүзеге асады. Қазақстандағы мемлекеттік басқарудың
бірқатар маңызды ... ... ... ... ... және практикалық бағыттылығының жоқтығы туралы қорытынды жасауға
мүмкіндік ... ... ... көптеген авторлардың пайымдауынша, бұл
облыста ғылыми - методологиялық база жасау және ... ... ... нәтижелілігін жоғарылатуда әсерлі болады.
Бұл көзқараста, осы курстық жұмыс ... ... жаңа және ... болады.
1 АЙМАҚТЫҚ БАСҚАРУДЫҢ КОНЦЕПЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Аймақ әлеуметтік-экономикалық басқарудың объектісі түрінде
Мемлекетті дамуытуда аймақтардың және олардың өкімет органдарының ролін
жоғарылату - ... зор ... ... ... келеді. Ол
(тенденция) бірнеше жағдайлармен ескертілген:
- шешуші роль өмірдің ... ... ... ... ... ... территориялық байланыстың маңызы өсіп келеді;
- еңбек қорларының мобильділігі жоғарылайды;
- аймақтың өндіріс құрылымы және инфражүйесі күрделенеді;
- еңбектің ... ... ... оның ... ... ... барады.
Бұл тенденцияның дамуы біріншіден, мемлекет пен аймақтар арасындағы
басқару функцияларын ... ... ... ... екіншіден , мемлекеттік
территориялық басқару мен жергілікті өзін-өзі басқаруды ... ... ... мінезде Қазақстанға лайық. Себебі, республикамызда мемлекеттікті
жасау экономикалық ... ... ... ... инфражүйесіз
мүмкін емес.
Аймақтық басқарудың методологиялық аспектілерін қарастыра ... ... ... алу ... Ең алдымен « аймақ »ұғымын.
Шетелдік және біздің ғылыми әдебиетте аймақтық ғылымның анық анықтамасы
жоқ.Бұл сөзсіз, Қазақстанда және шет ... ... ... және ... ... әр алуандығы себептерінен.
Мысалы, «аймақ» ұғымының ... аса ... бар. ... барлығынан жиірек аймақтың екі ұғымы кездеседі. «Аймақ» ... ... ... жиі ... ... ... Міне осыдан да
ұғым анықтамасы екі жақты. «аймақ». ... ... Ф. ... ... жетілдіру» кітапшасында «біріншіден, аймақ ... ... ... ... ... мамандандырылған бөлігін
түсіндіреді. Бұл аудандар ...... дәл ... ... салыстырмалы тұйық болып келеді. Екінші ұғым, елдің әкімшілік бөлу
бірлігі: облыс, қала» көрсетеді.
Аймақтық экономика облысындағы ... ... ... Н. ... яғни ... - ... бөлу ... назарға
қабылдамай, аймақты әлеуметтік - экономикалық позициядан анықтап ... ... ... ірі ... ... біркелкі табиғи шарттармен, ал ең
алдымен өндіріс ... ... ... бағыттылығымен және
перспективалы әлеуметтік инфражүйемен ерекшеленеді» - деп, ... ... ... ... ... - экономикалық басқару мақсаттарына
келетін «аймақ» ... ... ... - ... белгілі құрылымын
сипаттайтын, әр түрлі меншік түрлері бар, халық концентрациясы, ... ... ... ... белгілі бір рухани өмір ережелері бар;
аумақ тұрғындарының тіршілігін жеңілдететін ... ... ... басқару органдары бар әлеуметтік - экономикалық кеңістік».
ҚР «Қазақстан Республикасының әкімшілік - территориялық құрылғысы
туралы » ... ... ...... ... ... және
басқарылатын бірнеше қоныстанған пунктілер ... ... бір ... ... әкімшілік - территориялық
құрылғының негізгі буындары ретінде облыс, ... және ... ... ... ... ... ... саясаттың айқын проблемасын анықтауы
заңды болып келеді . Бұл ... ... ... мен ... және творчестволық қызметіне бостандық беру. Ақыр ... ... ... ... ... ... ... емес,
тек қана тұтынушының алдында тартады.
Аймақ экономикасын басқару және барлық шаруашылық ... ... жеке ... ... бар объектілері орналасқан
шаруашылықты басқарудың ұйымдық - экономикалық жүйесін құруы керек.
Аймақтардың және ... ... ... ... ... ... шарттары өзін-өзі басқару, серіктерді таңдау бостандығы,
өндіріс ... ... ... ... және демонополизациланған
шаруашылық етудің басқа элементтері болу ... ... ... және ... ... ерекшеліктерінің барлық түрлерін
барынша есепке ... ... ... ... ... тарихи
құндылықтарын қиратуға бара-бар.
Аймақтау принципін және ... ... ... ... ... ... бірыңғайлы басқаратын шешімдер іздеу және қабылдау
әрекеті үлкен зиян әкелді. Халықаралық ... ... ... ... түбіріне балта шапты.
Кез-келген мемлекетте (федералды және ... ... ... ... территориялық құрылымдардың екі түрі бар болады :
- аралық территориялық құрылым және оларға лайықты ... және ... ... ... ... - территориялық бірліктер және жергілікті
өкімет және басқару органдары. Қабылданған терминологияда екі деңгейлердің
де басқару органдары ... ... ... ... ... аралық органының кез-келген мемлекеттегі анықтамалары - оның
дербес болу мүмкіншілігі:
- автономдық бюджет;
- территориялық бөлімшелердің үстінен әкімшілік ... ... ... болып өз функцияларын ... ... ... ... ... ... аймақтардың,
облыстардың басқару органдары болып келеді. Ондай құрылымдар АҚШ, Германия,
Швейцария, ... ... ... мемлекеттерде, сонымен қатар дәл осылай
Франция, Швеция, Жапония сияқты унитарлы мемлекеттерде болады.
Жергілікті өкімет органдары өз ... ... ... ... жүзеге асыратын төменгі әкімшілік бірлік болып келеді. Оларға
бағынышты ... ... ... ... ... ... ... өкімет органдарын қаржыландыруда үш негізгі табыс көзі бар:
- салықтар - міндетті мемлекетке тегін төлемдер;
- салықсыз табыстар – ... ... ... (мемлекет немесе
қандай болмасын мекеме ұсынатын әдетте ақшалы ... ... ... ... барлық табыстар;
- субсидия - басқа өкімет органдарының қаражаттарынан ... ... ... ... ... байланысты маңызды
проблема - біртұтас халықшаруашылығы кешенінде әрбір аймақ нәтижелі жұмыс
жасауы тұрады. Қазіргі заманда ... ... ... функциясы және
әдістері экономикалық, әлеуметтік, әкімшілік көзқарасқа ... ... ... танымал маркетингі жүйелері және мемлекеттің
экономикалық рычагтардың және стимулдар арқылы арқылы ... ... ... аймақ аумағында орналасқан және ... ... ... ... ... субъектілердің нәтижелі жұмысын
қамтамасыз ету позициясынан қарастыру керек. Жүйе ... ... ... ... өз ... ... Ол ең ... барлық
республиканың пайдасына дамиды. Сонымен қатар аймақтың ... ... және ... ... ... отырып,
аймақтықтарға қолдау көрсету керек. Осыған байланысты аймақтық экономика
тек ... ... ... назарларын қорғап қана емес,
сонымен қатар бөлек ... ... ... алу ... болуына
жағдай жасауы керек. Қазіргі уақытта европалық одақ ... ... ... аймақтың дамуын тікелей мемлекеттік реттеудің
орнына аймақтарда « ... ... » ... ... ... әдіс ... және жеке ... қолдау көрсетіледі. Бұл
механизмнің функциясы - аймақтың ішкі ... ... ... ... ... ... ... өткізілетін негізгі өзгертулердің бірі ... ... ... - ... даму сұрақтарын шешу
құқығын және жауаптылығын кеңейту болды. Біртұтас ауылшаруашылық кеңістігін
сақтауда республика аймақтары ... ... ... және ... инфражүйелерінің дамуымен, сыртқы экономикалық
қызметттерімен, шетел капиталын тартуымен ерекшеленетінін еске алу маңызды.
Біздің ... ... ... ... тек қана ... етуші
субъектілердің өзара қатынастарына сай болып және жеке, корпоративті нарық
бөлігіне ... ... қана ... сонымен бірге, өз элементарлық
әрекеттестігімен экономикалық нәтижелерінің және ... ... ... ... ... ету ... ... жүйелерінің кіріс мінездемелері ретінде талдап,
қорытындыланған, өткенді шолатын экономикалық және әлеуметтік ақпарат ... ... ... болатын) болуы керек.Сонымен қатар заттық -
техникалық, еңбектік , ... ... ... және ... белгілі бір уақыт аралығында ... ... ... ... шығын мөлшері. Облыс сияқты әкімшілік - территориялық
құрылымның әлеуметтік - экономикалық дамуы туралы ... ... ... ... басқару жүйелері элементтінің әрекеттестігін ... ... ... Ол алдағы ағымдағы, перспективалы және
стратегиялық әлеуметтік - ... ... ... нәтижелілігін талдау,
тұтынылу қорларының экономикалық өсу резервтерін анықтауға мүмкіндік
береді.
Біздің ... ... ... ... ... элементтері басқару түрлері (ағымдағы, перспективалы ... ... ... ... ұйымдастыру, реттеу,
бақылау, есеп және талдау), функцияларды толтырылу мақсатындағы оларға
лайықты және ... ... ... ... ... қатар әдістер‚ тәсілдер және облыстың әлеуметтік - экономикалық
дамуын басқару стратегиялары болу керек.1,2
Бір-бірімен әрекеттесетін облыстың ... ... ... ... ... ... ... деңгейлерінің (олар: функцияларды
орындаудың аралық және тікелей процесіне қатысатын; облыстың ... ... ... ... ... ... ... негізгі қорлар,
материалдық, қаражаттық және ақпараттық қорлар). басқару персоналы шығады:
Облыстың әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ... нұсқасы, біздің
көзқарасымызша, мөлшері анағұрлым аз, тек қана ... ... - ... ... қатысушы қорлармен көрсетілуі мүмкін.
Сондықтан облысты басқару жүйесінің қорлық құрамын барлық иерархия
деңгейлерінің ... ... ... ... ... ... талдауы әлеуметтік - экономикалық дамуды басқаруға
қатысушы қорлардың толық құрамын қосады.
Облыстың әлеуметтік - ... ... ... ... ... құрастырушылары басқару жүйесінің басқа әрекеттесуші
элементтерімен әр ... ... ... тығыз байланысқан. Осылай, мысалы,
басқарудың әкімшілік - ... ... ... ... ... керек. Осы
әдісті сипаттайтын кең таралған мазмұнды бөлімдері ... ... ... сипаттағы нормативті – заңдық актілер, бұйрықтар, ... ... ... ... ... ... ... мақсатында, мысалы, мына ... ... ... ... ... ұйымдық шешімдердің деңгейін көтеруге
мүмкіндік ... ... ... - экономикалық дамуына реттеуші
шешімдер.
Аймақты басқарудың лайықты өлшеммен толықтырылған функцияларының ... ... ... ... есеп және ... ... - ... дамуына тура және жанама басқаруға әсер етеді.
Барлық қажетті жоспарлау-есептеу негіздемелерінің ... ... ... ... және ... ... ... динамикасы
салыстырмалы даму жоспарлылығын сақтауға бағытталған.
Ақыр соңында, әлеуметтік - экономикалық саясат халықтың әл-ауқаттын
жоғарылатуға ... ... Ол ... ... ... дамуы негізінде
барлық аймақтардың талпыныстарын біріктіруі кезінде мүмкін.
Аймақты ... ... жағы ... әділеттілік және
азаматтардың тең құқылығы сияқты демократиялық қоғам ... Мына ... ... ... даму өмір ... өмір сүруге және жұмыс істеуге тура ... ... ... ... ... ... ... аймақтық саясатқа сай аймақ «дискриминациясы» үшін
әлеуметтік көзқараста, азаматтардың мекен-жайы бойынша ... ... ... ... ... ... ... аймақтық
саясат халық табыстарында, жұмыссыздық деңгейінде, әлеуметтік инфражүйеге,
транспорттық жүйеге, коммуникацияларда , қоршаған орта ... ... ... ... ... ... ... бағытталған болу
керек.
1.2 Аймақтық басқарудың маңызы, мақсаттары, принциптері және
орталықсыздандыру (децентрализация)
Ең алдымен, қолданылатын сөздік қорымен анықталып алу ... ... және ... ... ... ... ... (аймақтық басқару) арнайы менеджменттің бір түрі
ретінде өзімен ... ... ... ... қызметіне әсер
құралдарының және түрлерінің жиынтығын құрады.
Сонда:
- муниципальдық басқару - жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... шаруашылық арқылы
қанағаттандыруына бағытталған қызметі;
- муниципальдық білім - қалалық, ауылдық, жалпы аумақпен біріктірілген
бірнеше елді мекен, елді ... ... ел ... ... басқа қоныстанған
аумақ шектерінде жергілікті өзін-өзі басқару жүзеге ... ... бар, ... ... және ... өзін-өзі басқарудың сайлау
органдары болады;
- муниципальдық ... - ... ... (қоғамдық)
қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған ... ... ... қызметті жүзеге асыратын мекеме және кәсіпорындардың
жиынтығы.
ҚР «ҚРдағы жергілікті ... ... ... ... ... ... ... - жергілікті өкілдік және атқару
органдармен мемлекеттік ... ... ... аумақтарға жүзеге
асатын, қазіргі заңмен және ... заң ... ... айқындалған
қызмет». Бұл жағдайда, Қазақстанда аймақтық және ... ... ... « Жергілікті өзін-өзі басқару » ... ... ... ... ... ... ... басқаруының
қабылданған үлгісін көрсетеді.
« Жергілікті өзін-өзі басқару» (local ... ) ... ... ... ... ... олардың басқа мемлекеттік
органдардан шек қою критерийі-ол олардың орталық өкіметке қарама-қарсы
жергілікті ... ... ... ... ... ... буынның астын ерекше сызушы,- жергілікті басқару органдарының
ұйымдық және ... ... ... ... ... ... оларға муниципалитет статусы жатады. Муниципальдық
бірлестік сауда, жеке және ... ... ... ... ... ескере отырып құрылады. Муниципалитеттердің
формалдық кепілдіктері белгілі қаражат ... және ... ... ... ... жасаумен дәлелденеді. ... ... ... ... ... ... ерекшелігін
көрсеттін үшінші белгі, ол- әрбір муниципальдық ... ... ... ... тұру ... ... ... – халықтың жергілікті орындарда басқарудан
алыстауын жеңу және олардың әлеуметтік және басқа да ... ... беру ... ... көп ... ... елдер қатарында « жергілікті мемлекеттік басқару », ... ... ... және ... ... ... тепе-
тең, ал Қазақстанда бұл ұғымдарды айырады.1,2
Аймақтық менеджментті нарықтық экономика ... ... - ... процестерін басқару ғылымы және тәжірибесі сияқты
қарастыруға болады. Аймақтық менеджменттің ғылыми негіздері - бұл ... ... оның ... ... аймақтық менеджмент принциптері,
аймақтық менеджмент ... және ... ... ... ... ... жүйесі. Біздің елімізде аймақтық
менеджмент ғылыми негіздері құрылу ... тұр. ... ... - ... ... ... және басқа ерекшеліктердің әр
алуандығымен ... ... ... ... ... аз ... Әйткенмен, нарықтық экономикасы бар елдерде
аймақтық менеджмент құру тәжірибесі біздің өзіміздің ... ... ... ... ... оның кейбір элементтерін Қазақстанда аймақтық
менеджменттің қалыптасу жүйесі үшін қолдану мүмкін.
Басқару ғылымы ретінде аймақтық менеджменттің алдында аймақтық ... ... ... ... ететін механизмдер, әдістер және
құралдарды табу және ... ... ... ... ... - ... ... аймақтық
басқаруға көшудің мәні осындай өзгертулерде:
- аймақтың дамуын әлеуметтік ... ... ... ... ретінде адамның тіршілік әрекетінің жоғары дәрежесін және жоғары
сапасын қамтамасыз етуші шарттардың ұдайы өндірісіне ... ... ... және ... дербестікгі принциптарын
аймақтың барлық шаруашылық етуші субъектілерімен орындауға арналған ұйымдық
- экономикалық ... ... ... ... және ... саясатын нарықтың
қажеттіліктері мен сұранысына, тұтынушылардың ішкі және сыртқы аймақтық
сұранысына ... және ... ... ... ... жасай алатын, аймақ аралық және шетелдік нарықта сұранысқа ие өнім
түрлерін өндіруді ұйымдастыру;
- аймақтың ағымдағы және ... ... ... ... ... негізі ретінде аймақтық маркетингті дамыту және құру;
- аймақтағы әлеуметтік - экономикалық, саяси және экологиялық ... және ... ... ... ... арналған заманға сай
ақпараттық база қолдануымен аймақтық статистикадан ... ... ... ... даму ... және халықтың тіршілік әрекеті
деңгейі (әлеуметтік стандарттар , қаражаттық қамтамасыздық , табыстардың
құрылымы және ... ... ... ... ... ... және т.б.) ... сәйкестіктеріне байланысты
аймақтық менеджменттің ақырғы нәтижесін бағалау.
Аймақтық басқару мақсаттары әр алуан. Шаруашылықты реттеудің жоспарлық
- ... ... ... жүйеге көшу барысында вертикальді
байланыстар қиратылады, ... ішкі және ... ... ... ... және ... ... шаруашылығы бөлігін нарықтық
қатынастарға ... ... ... ... ... өзгереді. Бұл оның ұйымдық және иерархиялық құрылымдарының
деформациясына және қысқаруына ... ... ... ... және ... ... және муниципальдық басқару
объектілерінің ролі өкпек өседі, олардың шаруашылық байланыстары, ... ... ... күрделенеді және т. б. Мынаның барлығы
территориялық басқарудың ... - ... ... ... ... ... қалыптасуы және дамуына объективті негіз болады.
Аймақтық басқарудың негізгі ... ... ... ... халқының тіршілік әрекеті шарттарын, өмір сапасын жоғары
дәрежеде қамтамасыз ету;
- аймақ шаруашылығының экономикалық және ... ... ... және ... даму ... ... ... ықшамдау, аймақтың экономикалық базасының және
муниципальдық білім ... ... және ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, қоршаған ортаны
қорғау;
- ... ... ... және ... - техникалықтың саясат
құру және орындау, нарықтық инфражүйе жасау және дамыту.
Жоғарыда көрсетілген аймақтық басқарудың құрылымы мен ... оның ... ... ... белгілермен топтастыруға болады:
- объектіні белгілі бір меншік ... ... ... ... ету субъектісімен шығарылатын өнімнің немесе қызметтердің
мінездемесі;
- шаруашылық ету субъектісінің аймақтағы экономикалық, ... және ... ... әсер ету мінездемесі және дәрежесі.
- халықтың тіршілік әрекеті шарттарын жандандыру, адамдардың өндіріс
сферасы сыртындағы ... ... ... ... ... ... объектілеріне
аймақтың барлық шаруашылық ... ... ... ... ... аймақтық басқарудың нағыз объектісіне ... ... ... және ... сонымен қатар, қызметі өндіріс
сферасынан тыс халық тіршілігі әрекеті шарттарын жандандыруға бағытталған
инфраструктуралық ... ... ... ... ... басқару
тура, басқа барлық объектілерге - аралық әсер етеді.
Аймақта өтетін әлеуметтік - экономикалық ... әсер ... ... принциптардың, әдістердің, түрлердің және құралдарының
жиынтығы күрделі және әр ... ... ... ... ... аймақтық менеджмент тәжірибесінің талдауы оның нәтижелілігі
көбінесе, айқын, нарықтық ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Аймақтық басқарудың негізгі принциптарына жатады: децентрализация,
серіктік, субсидиарность, мобильділік және ... ... ... ... принципі.
Децентрализация принципінің мәні шешімдерді қабылдауды орталық басқару
органыдарынан нарық агенттеріне ... ... Бұл ... аймақтық
басқарудың бүкіл билікке монополиясына шек қояды, аймақта шаруашылық ... ... ... және ... ... ... жүйесін, және басқару функцияларының жоғарыдан
төмен алмасуын қамтамасыз етеді .
Серіктік принципі тіке қатты ... қоса ... ... Ол объектілердің мінез-құлық ережелерін және ... ... заң ... тең ... әрекеттестіктері ретінде
әрекетін көрсетеді.
Субсидия принципі қаражат ... ... ала ... ... ... Ол ... басқаруда қаражаттық қорлардың қайта бөлу
механизмдарының құруы арқылы аймақ халқына ең аз ... ... ... ету ... сонымен қатар ең аз қаражаттық
қамтамасыздықтың іске асыру үшін жүзеге асырылады.
Мобильділік және адаптивтілік принципінің құрылымы ... ... ... сыртқы орта өзгертулерін сергек сезінуі ... ... Бұл ... басқару субъектілеріне нарықтың жылдам алмасатын
шарттарына бейімделуге мүмкіндік беретін аймақтық менеджменттің ... ... ... ... трансформациясы арқылы байқалады.
Бөлінген хабардарлық принципі (функциялардың шек қою принципінен
айырмашылығында) ... ... ... ... ... емес, олардың ішінде. Сондай принциппен федералды,
аймақтық және муниципальдық басқару ... ... ... ... ... ... ... әрбір функцияның орындалуын қорлық
қамтамасыз етуін.
Басқарудың əр түрлi деңгейiнiң рөлiн, ... жəне ... ... қайта өткiзу жəне өзгерту ретiнде ... ... ... қол жеткiзу əдiстерiнiң бiрi болып табылады. Еуропа
жəне ТМД ... ... ... орталықсыздандырудың
экономиканы жəне қоғамды демократияландыру мен өзгерту ... ... ... көрсеттi. Бұл өзiнiң мəнiн ... ... ... мен ... талап ететiн күрделi процесс, өйткенi ол
қоғам өмiрiнiң: саяси, құқықтық, əлеуметтiк, ... ... ... əр ... ... ... ... жүзеге асырылған елдердiң тəжiрибесi
оның артықшылықтары саяси да, сонымен бiрге ... та ... ... ... ... азаматтардың билiктегi өз өкiлдерiн жақсы
бiлуiне мүмкiндiк ... өз ... олар өз ... жəне қажеттерiмен жақсы танысады жəне тиiсiнше, саяси
шешiмдердi ... ... жəне iске ... неғұрлым белсендi ықпал етедi.
Жергiлiктi деңгейде жаңа элитаның пайда болуына мүмкiндiктер жасалады, ол
елдiң ... ... ... үшiн ... ... ... ... мен
функцияларды игере алады.
Орталықсыздандыру билiк ... ... ... ... ... ... ... ықпал етедi. Қызметтер ұсыну мен
инфрақұрылымды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... мен ... ара қатынасын жақсы бағалайды,
сондай-ақ бюджеттiк шектеулер шеңберiнде халықтың қажетiне ... ... ... болады.
Орталықсыздандыру үкiметтiң жəне ... ... ... тиiмдiлiгiн арттыруға ықпал етедi, өйткенi бұл оларды
жергіліктi сипаттағы мiндеттердi ... ... жəне ... ел дамуының
стратегиялық мəселелерiне шоғырландыруға, республикалық деңгейде əр түрлi
бағдарламаларды мұқият жоспарлау мен ұйымдастыруға ... ... ... ... ... дамыту тұтас алғанда халықтың саяси
белсендiлiгiн одан əрi демократияландыруға жəне арттыруға түрткi болады.
Экономикалық тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... тəуелсiздiгiнiң алғашқы жылдары орын алған мемлекеттiк
билiктi күштi орталықтандыру
өзiн ақтады, өйткенi мемлекет ... ... ... ... ... ... басым мiндеттер болды. Орташа мерзiмдi перспективада
билiктi тым орталықтандыру тiптi таяу ... ... ... қалу ... ... отырып, елдiң дамуын тежейтiн болады.
Əлемдiк экономиканың ғаламдану, мемлекеттiк басқару жүйелерiнiң
демократиялану процестерi орталықсыздандыру саясатын əзiрлеудi жеделдетудi
талап ... ... ... сан ... модельдерiн, сондай-ақ
Қазақстандағы мемлекеттiк басқарудың нақты болмыстары мен дəстүрлерiн
ескере отырып, ... ... ... ... ... ... жақтар
Реформаны жүзеге асыру үшiн қажеттi iшкi ресурстардың болуы.
Жергiлiктi ... ... ... ... əр ... деңгейде
басқарудың оңтайлы модельдерiн iздестiру жүргiзiлуде. Белгiлi бiр
функциялардың, ... ... ... ... мемлекеттiк билiктiң одан төмен тұрған ... ... ... ... тiптi дамыған елдерде қабылданған нормалардан
бiрсыпыра асып түсетiн кеңiнен жария етiлген ... ... ... ... ... өкiлеттiктiң жай-күйiне талдау жасау
қажеттiгiн көрсетедi.
Əлсiз жақтар
Жергiлiктi басқару органдарының ... ... ... ... ... ... мен ... болуын қамтамасыз
етпейдi.
Өз араларындағы функциялар мен өкiлеттiктердiң айқын ажыратылмауы
салдарынан билiктiң əр түрлi деңгейлерiнiң арасында ... ... арту мен ... ... ... ... əлсiздiгi жəне
олардың жергiлiктi атқарушы органдарға тəуелдiлiгi. Жергiлiктi ... ... ... ... органдардың функцияларының қайталануы.
Мүмкiндiктер
Қоғамның тұтас алғанда мемлекеттiк басқару жүйесi мен
жергiлiктi ... ... ... ... ... ... ... реформалау қажеттiгiне түсiнiстiкпен қарауы.
Əлемдегi орталықсыздандыру процесiнiң қазiргi мол тəжiрибесiн
зерделеу ортақ үрдiстер мен ... ... ... ... ... ... ... жүйесiн демократияландыруды
талап ететiн əлемдiк экономиканың ғаламдану үрдiсi.
Қатерлер
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мəселелерi назар ... ... ... ... ... ... ... асығыс түрде көшуге
жол беруге болмайды, өйткенi тiптi сепаратистiк ... ... ... ... ... ұлтаралық егес туындау ... ... əр ... экономикалық əлеуетiне байланысты ойластырылмаған
бюджеттiк орталықсыздандырудың да ... ... ... жəне ... ... ... ... етiлмеуiне алып келуi мүмкiн.
СТРАТЕГИЯЛЫҚ МIНДЕТТЕР
Нарықтық экономика құрудың стратегиялық мiндеттерi
мемлекеттiк басқарудың ... ... ... құрылысын талап
етедi, өйткенi демократиялық тетiктерсiз жəне басқару ... ... ... ... бəсекелестiк жағдай туғызу мүмкiн емес.
Екiншi жағынан, нарықтық экономика шешiм қабылдау ... тыс ... ... жəне экономикалық, əлеуметтiк өмiрдiң
субъектiлерiмен тiкелей жанасатын жергiлiктi органдарға белгiлi бiр билiк
пен қаржы ... ... ... ... ... ... ... процесi орталық мемлекеттiк
органдардың рөлiн төмендеудi бiлдiрмейдi, олар мемлекет қызметiнiң негiзгi
салалары үшiн жауапты болып қала ... жəне ... ... ... заңнамалық актiлер мен бюджетаралық трансферттер жүйесi арқылы
реттейдi.
Қазақстандағы орталықсыздандырудың негiзгi ... ... əр ... ... ... қызмет, функциялар жəне
жауапкершiлiк салаларын айқын шектеу;
- жергiлiктi мемлекеттiк ... ... ... ... үшiн жағдай
жасау;
- демократиялық мемлекеттiң iргетасы ретiнде ... ... ... ... ... басқару әдістерінің мінездемесі
Аймақтық басқару әдістері (менеджменттің) аймақтың нарық шаруашылығы
жүйесімен ескертілген. ... ... ... астарында аймақтың
шаруашылық етуші ... әсер ... ... ... түсіну керек.
Аймақтық басқару әдістерінің топтастыруына келесі ... ... ... (ұйымдастырушылық - басқарушылық);
- экономикалық;
- әлеуметтік – психологиялық;
- ... және ... ... ... ... ... ... болмайды
(оларды жиі ұйымдастырушылық - әкімшілік ... ... ... деп ... Олардың көмегімен тұрақты байланыстар және
арақатынастар, басқару ... ... ... қызметкерлердің
құқықтарын және жауаптылығын ескеретін жайлар түріндегі басқарудың ... ... ... бастықтардың, меншік иелерінің өз қарамағындағыларына
тура әсер ету жолымен іске асады. Ол жасалған ... ... ... әртүрлі жайлар, ережелер, нормативтер және ... ... ... ... қызметін реттейтін, олардың
тиісті тәртіп және жауаптылықты ... ... ... ... ... аса алады. Әкімшілік әдістердің қолдану масштабтары басқарушы орган
мақсаттарымен, өндіріс ұйымдару ... ... ... ... және ... анықталады. Параметрлер
неғұрлым толық келтірілсе, соғұрлым әкімшілік араласуға қажеттілік азырақ.
Экономикалық басқару ... ... ... ... Себебі, жеке
кәсіпкерлік дамуы шарттарында халықтың артып бара ... ... ... ... ... ... нұсқаулық әсер
арқылы шешу мүмкін емес. Экономикалық ... мәні ... ... ... назарларына баға, еңбек ақы төлеу, несие,
пайда, салықтардың және жұмыстың ... ... ... мүмкіндік
беретін басқа экономикалық рычагтар арқылы әсер ету. Экономикалық ... ... ... ... ... ... қойылған мақсаттарды арнайы бұйрықсыз ынталы жүзеге
асыруына түрткі болушы ... ... ... ... ... ерекшеліктері мынада:
- қорлармен маневр жасауға мүмкіндік беруші ... ... ... және ... ... әсер ... арақатынас
жүйесі арқылы ұжым және бөлек қызметкерлердің назарларын ескереді;
- барлық деңгейлерде оған бір ... ... ... және
зардаптарына жауаптылық қойғанда кәсіпорын дербестігін болжайды;
- орындаушыларды баламалық шешімдерді дайындауға және ... ... ең ... ... ... болады.
Қазіргі заманда экономика территориялық дамудың дифференцияциаланған
проблемасымен сипатталады , сол ... ... ... ... ... ету ... ... аумақтардың сүйеуіне, аймақтық
бәсекені жөнге салуға, әлеуметтік - экономикалық дифференцация тегістеуіне
іс-әрекеттер өңдеу ... Осы ... ел үшін ... ұзақ ... ... ... ... Қазақстанның экономикалық дамуына
нәтижелі аймақтық реформалар өткізуге рұқсат етеді.
Мемлекеттік экономикалық ... ... ... маңызды
ұғымдарды қарастырайық.
экономикалық проблемаларды жою, басу, ... ... ... ... ... ... ... жүйелер өңдіру және
өткізу (қатысушыларды, орындаушыларды тартумен) арқылы шешу тәсілі болып
табылады.
Бағдарламалық - ... ... және ... келесі
мінездемелер тән:
- мәселенің шешімін табу үшін жету керек мақсаттарды айқын көру ... ... ... ... ... ... ұсыну;
- жүйелік ұйымдастырушы мақсаттар жиынтығынан мақсатты жүзеге асыру
әрекеті, ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне көшу;
- берілген мерзімде бағдарламалық шаралардың жүзеге асыруына арналған
құралдарды, қорларды және қорлардың түсу көзін құру;
- басқарудың ұйымдастырушылық - ... ... ... ... ... ... басқару органдарының жағынан
бақылау және қамтамасыз етумен іске ... - ... әдіс ... ең ... ... ... -
жолдар - құралдар – орындалуды ұйымдастыру» логикалық тізім түрінде ұсынуға
болады.
Қазіргі уақытта ... ... ... өз ... ... ... ... қажеттілігін түсінуіне келді. Әдетте, аймақтың
әлеуметтік - экономикалық даму бағдарламасын ... ... ... ... ал ... ... ... құрылымы мемлекет деңгейіне
лайықты құжаттардың құрылымымен ... ... ... ... экономиканың ірі бағыттары мен ... ... ... ... орындалуы аймақ әкімшілігінің сәйкес құрылымдық
бөлімшелеріне жүктеледі. Соның ... тек екі ... ғана ... ... және мемлекеттің өзі. Бағдарлама мақсаттары жиірек
әкімшілік ... ... асып ... ... олар ... іске асырылуы мүмкін. Бірақ бір факт еленбейді - заңға сүйінген
мемлекетте шаруашылық етуші ... ... ... ... де шек ... Сонымен қатар, көп жағдайда бар бағдарламалар
аймақтық әкімшіліктің ... ... ... туралы көзқарасын
қайтарады. Жоғарғы деңгейден қосымша қорлар алу ... өз ... ... ... ... Бұл ... осы
құжаттың пайда болуына әкелді. Негізгі мақсаттары 1 суретте келтірілген.
1 сурет Әлеуметтік - экономикалық даму аймақтық бағдарламаларының
мақсаттары.
Жоғарыда суреттелген ... ... ... ... ... аймақтық
бағдарламаларды өңдеу және жасауға лайық әлемде танымал факторларды назарға
қабылдамайды:
- бағдарлама бастаушысынан тәуелсіз, оның табысы маңызды ... ... және ... ... ... ... келісу
деңгейімен және мінез-құлығымен, сонымен қатар олардың мүмкіншіліктерімен
толық анықталады;
- даму стратегиялық бағыттарының таңдауы аумақтың жалпы ... ... ... ... ... ... артықшылықтарынан
шығарылады;
- аймақтық бағдарлама - бұл ... және ... ... ... жобалардың жиынтығы емес, мақсаттық шаралардың
жоспары.
Аймақтық ... ... бірі ... ... ... ... бағдарламалардың көмегімен, жоспарлы жөнге салу әдістері арқылы
елдердің нарықтық экономикаға кіруінің бірнеше мысалы бар. ... ... ... ... Н .Ә. ... қажеттілігін
бірнеше мәрте айтып өткен. Нақтылап айтқанда, «Кварталдан кварталға немесе
жылдан жылға ... ... ... ... ... болмай өмір
сүруді тоқтату керек. Үкіметке дамудың индикативті бесжылдық және жылдық
жоспарларын жасау және ол ... ... ... өкіметін және жеке
сектордықосу қажет» екендігін көрсетті.
Осы ... ... ... ... жолдауында қайта көрсетілген
болатын « ұзақ уақыттық болашақта елдің даму стратегияларын ... ... және он ... даму жоспарлары дайындауды кідірмей бастау ».
Бұл жерде іс мемлекеттік жоспарлардың қатты, тотальдық жүйесін қайтару
туралы емес, ал жоспарлау ... ... ... жөнге салуы иілгіш
динамикалық жүйесі туралы жүріп жатқандығын ... ... Және ... ... ... ... ... деңгейіне байланысты
дифференцияцияланған болуы тиіс.
Қоғамның әлеуметтік - экономикалық даму мақсаттарына ... ... ... ... жасауында өндіріс сферасында басталады. Осыған
байланысты басқару өзегі болып табылатын жоспарлау ... ... ... ... ... құрылу шарттарында іс жоспарлау
микроэкономика деңгейінде күшейтілуі туралы, ... ... ... ... ... сияқты ішкі өндірістік және
фирмаішілік жоспарлау туралы жүруі тиіс.
Облыстарда жоспарлаудың міндетті элементтері ... ... : ... ... және ... ... болжау, пайда болатын аймақтық
проблемалардың талдауы; ... ... және ... (мемлекеттік)
мақсаттар контекстісінде облыстық басқару мақсаттарын ... ... ... ... буындарына арналған аймақтық саясат шараларын жасау.
Қазақстанда Германия үлгісімен, ... және ... ... ... ... тұратын буын ретінде аймақтық жоспарлау
жүйесін жасау керек. Сондай ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Аймақтық басқару әдістерінің бірі «секторлық әдіс». Аумақтың бөлек
учаскелері аймақтық органдар жағынан ... ... ... ... ... ... ... барлық іс-әрекет жағымсыз аймақтық процесті немесе
сектордағы қызмет түрін тоқтатуға ... тиым ... ... Жергілікті
басқару органдарының маңызды функцияларының бірі жергілікті шаруашылықтың
комплексті дамуын қамтамасыз ету болып келеді. Бүтіндей алғанда бұл ... ... ... ... саясат концепциясында республика аймақтарының дамуын жөнге
салудың әртүрлі ... ... ... ... - ... ... тұрақты бақылау мақсаттарында маңызды
параметрлердің негізінде аймақтардың ... ... ... ... ... бағалау аймақтарда даму ... ... ... болуға көмектеседі. Сондай жүйе үкіметке жағдайдың өзгеруі кезінде
шапшаң қимылдауға рұқсат етеді.
Республика экономикасын макроэканомикалық тұрақтандыруда оның ... ... ... және ... ... ... және шығындар) балансталуын қамтамасыз ету үлкен роль
ойнайды. Мына проблема ... ... ... ... ... маңызды мағынаға ие болады.
Өтпелі кезеңде мақсаттық әдіс ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа жетуге бағытталған жүйе
ретінде мінездемелеуге болады. Мақсаттық бағдарламалар ішінде ... ... ... ... арасындарды тек тік қана емес, сонымен
қатар горизонтальдық байланыстар анық орнату ... ... ... ... ... нәтижелілігі жоғарылайды.
Халық шаруашылығының әр түрлі деңгейлерінде мақсаттық әдісті қолданудың
өз ерекшеліктері болады. Бұлар ерекшеліктер қамтылатын ... ... - ... және шаруашылық бірліктердің масштабтылығымен,
қорлық қамтамасыз ету ... ... ... біліктілік
деңгейімен анықталады.
Аймақтық басқаруда мақсаттық территориялық бағдарламалар әдісін қолдану
бірқатар шек қоюлардан тұрады: қорлардың тапшылығы және оларды ... ... ... ... мақсаттық тапсырмаларды және
облыстық, аудандық бағдарламалардың ... ... ... - ... даму ... міндетті
қосу қажеттілігі көрінеді.1,2
Аймақ приоритеттеріне кейбір құрастырушылармен ... оның ... ... ... ... сыртқы нарыққа арналған өнім шығаруының орталықтандырылған
тапсырмаларын ... ... ... территориялық
кооперирациясы;
- халыққа қызмет көрсетуге және халыққа арналған тауарларды ... ... ... ... ... ... әлеуметтік инфражүйенің жұмыс жасау механизмі және т. ... ... ... асыруда аймақтың дамуы өлшенерлік
категория екенін ескеру қажет. Даму процесін ... ... ... ... ... ... ... болады, бірақ оған қарамастан оның
кейбір аспектілеріне сандық бағалау беру мүмкін.
1.4 Аймақтық ... ... ... ... ... басқару күрделі және көп қырлы проблема болып
келеді.Онда ұйымдық, экономикалық, әлеуметтік ... ... ... ... әдісті қолдану лайықты. Сондықтан жүйелік ... ... ... ... бола алады. Ол барлық сыртқы және ішкі орта
құбылыстарын бірлікте қарастыратын ойлау бейнесін ... ... ... ... ... ... құбылыстарды бірыңғай бүтін сияқты
қамтуы болжайды, олардың объективті бағалауын, барлық ... жаңа ... ... ... ... ... жиі ... Рационал емес
әрекеттерді қақпалауға арналған, әртүрлі шешімдердің зардаптарын табу
мақсатымен процедураларды қолдану жаңалық ... ... ... ... ... ескі ... бұзуға және жерді жарыс сауда арқылы ... ... ... беру ... шешім қабылдады. Бұл микроаудан
тұрғындарының митингілеріне ... ... ... ... ... ... бұзылу фактісі көз алдымызда (микроауданның). Бұл ... ... ... ... ... немесе болған әрекеттердің зардаптарын
азайтуға көмектеседі.
Жүйені бірнеше белгі мінездемелейді: ... ... ... ... ... және кері байланыс.
Эмердженттілік жүйе мақсатының оның бөлімдеріне кіруші бөліктердің
мақсаттарымен сәйкес келумеуін білдіреді. Дәл ... ... ... ... ... мақсаты салық түсімінің ... көп ... ... ал ... және ... ішкі жүйелерінің мақсаты
өз табысын максимизациялау, төленетін ... ... ... ... ... жүйелер мақсаттармен сәйкес келмейтіні
анық. Бұл жағдайда ... ... ... табуда.
Синергеттілік әрекеттердің бірбағыттылығын анықтайды, жүйе рамкаларында
тырысу интеграциясын болжайды, ол ақырғы нәтиже ... ... ... ... басқаруда синергеттілік өмір жағдайын жақсартуға
ұмтылуда ... ... ... бір жаққа бағыталған қызметін ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін
байланыстарға ие екендігін анықтау маңызды, яғни ... ... ... ... беру ... жоғарырақ нәтиже береді. Жүйенің
барлық ... ... ... ... ... құқықтардың және міндеттердің теңдігін қамсыздандыру үшін
жұмыс істейтін айқын ... бар ... ... жүйе ... ... ... жүйе ... бағытталған басқарушы әрекеттерді білдіреді. Мысалы, жергілікті
басқару және өзін-өзі басқару жүйесін реформалауды ... ... ... өсу ... ... ... ол, ақыр соңында, жалпы
ұлттық өнімді үлкейтеді, демек, инвестиция құралдарын, ... ... ... ... және ... ... ... деңгейінде күрделі жүйеле ретінде ұлттық экономика
мен аймақтардың экономикасы ... ... ... ... бай ... ... немесе аса тиімді өндірісі бар
донор - ... өз ... бір ... ... орталыққа беруі тиіс.
Оларды аяғында дотациялық аудандардың мұқтаждықтарына бағыттайды, ал бұл
болса трансферттерді және ... ... ... ... ... ... алып ... Тек қана ... ... ... ... ... резервтерді айқындауға және дамудың
нәтижелі жолдарын табуға көмектеседі.
Жүйенің келесі белгісі обьектілер және ... ... ... байланыстардың тұрақтылығын және иерархияны анықтайтын
басқару ... ... ... ... түр оған ... ... басқару функциясын тек қана сапалы орындап қана қоймай, ... ... ... ... ... ... ... ең аз шығындармен сипатталатын үйлесімді ішкі
құрылымы болу керек.
Басқарудың аймақтық ... ... ... жүйелердің түпкі қасиеті
кері байланыс құру боп табылады. Ол ақпарат жүйе ... сол ... ... ... бұл дегеніміз, тұрақты түрде талдау жасау және
айқындалған мақсаттармен салыстыруға, стратегиялық ... ... ... экономиканы басқаруға жүйелік жақын келудің негізгі мазмұны
болып басқару функциялары ... ... ... ... бақылау, есеп және т.б.) қызметтің дербес түрлері сияқты бөлек
орындалмай, ... ... ... ... ... ... ала орындалады. Басқаша ... ... ... және ... ... ... функциялар бұл мақсаттарға жетудің құралы
сияқты ... ... ... ... ... проблеманы дұрыс қою болып келеді.
Басқаша оны жүйені құру сияқты анықтауға. Ол дегеніміз:
- проблеманы ойластыру қажет;
- оның қаншалықты терең қойылу керектігін ... ... ... ... баламалық шешімдердің бағалау белгісін анықтау.
Аймақтық даму көзқарасынан келесі проблемаларды белгілеп қоюға болады:
- толық құнды баспана нарығын жасауы;
- азық базасының жақсаруы және онан ары ... ... ... - иннервациялық бағдарламасының орындалуы;
- халық өмірі сапасының және ... ... ... ... ... инфражүйелер институттарының дамуы - құнды қағаздар
нарығының, ... ... ... ... ... және ... ... нарығының.
Аталған проблемалардан ең бастысын алып қою керек, ол ... ... ... ... ... және ... ... болады.
Екінші белгісі - талдаудың жүйелік бағыттылығы. Бұл проблеманы зерттеу
шекараларын кеңейтуге ұмтылу. Мысалы, егер біз ... ... онда ... ... ... аймақтық өнім, жұмыс бастылық өсу шегі,
орташа еңбекақы, ... ... ... ... ... қызметтер сферасын ... ... ... ... ... ... ... белгі анықсыздық есебі қажеттілігінде. Бұл құбылыстардың болу
мүмкіндігінен ... ... ... ... ... ол үлкен кезеңді
басады, соғұрлым анықсыздық көбірек.
Төртінші белгі бар альтернативаларды жақсартуда ... ... ... ... ... ... бар
альтернативаларды салыстырғанша, жаңа альтернатива шығару анағұрлым ... егер біз ... ... ... ... жоғары дәрежеге
жетуін таңдасақ, онда мына ... ... ... ... бар ... ... ... - энергетикалық қорлардың
экспорты жолымен, инновациялық және ... ... ... ... аз және орта ... дамуы арқылы.
Бесінші белгі нақты жүйеде ... ... ... ... сипатталады. Техникалық жүйеден айырмашылығында, аймақтық
басқару жүйесінде ... ... ... оның ... ... бесінші белгі ғылыми стандарттарға жетуге ұмтылуда:
- тексеру - процедуралардың және әдістердің негізінде алынған нәтижелер
басқаларымен қайта алына алады ;
- айқындық - ... алғы ... ... ... контраргументерді қолдану ;
- объективтлік - қорытынды адамдардан, абырой немесе жеке ... ... - бұл ... және оның ... ... ... . ... жүйе жұмысының нәтижелілігін бағалау критериі болғандықтан,
анық және дәл мақсаттар бар болуында әрбір жеке адам өз ... және ... ... ... ... әр ... мақсаттар бола алады . Кез-келген жүйе күрделірек
бір ... ... ... ... ... ... бір ішкі жүйе әр түрлі
жүйелердің ... ... ... . Мысалы , «жұмыс ... ... ... « ... ... » ... бөлімі болып келеді, сол ... даму ... ... « аз және орта ... ... »бөлімі де болуы мүмкін. Бірақ бұл жүйелердің ... ... ... ... да ішкі ... ... әр ... жүйелерде бір-бірін толықтырмайтын көптеген мақсаттар бола
алады . Бұл дегеніміз, бір ... ... ... ... ... ... ... . Мысалы , экономикалық ... ... ... :
- ... бір ... жету;
- қоршаған ортаны сақтау;
- аймақ аралық жеткізу жоспарларын орындау;
- өнеркәсіптік - инновациялық даму бағдарламалары ... ... ... аймаққа айналу;
- қорғаныс бұтақтарының конверсиясы және т.б.
Бұл мақсаттарды бағалай және салыстыра отырып, зерттеушіге негізгі,
бүгінгі күн ... ... ... ... ... жүйелердің алдыңғы деңгей мақсаттары ішкі жүйелердің келесі деңгей
мақсаттарын ескертеді. Жалпы мақсат ... ... , жеке ... . ... , « ... өмір ... жоғарылауы » мақсатын
келесідей жазуға ... :- ... ... - ... ... ... ... салу және инвестициялық өндіріс
тауарларын жасау - ... ... және үй ... ... ... . ... вариант та мүмкін : материалдық қамтамасыздық
– зерттеулер өткізу және ... ... ... ... бөлу – ... индустриясын сапалы жаңа деңгейде жасау. ... ... даму ... анықтауда келесі процедураларды
жүзеге асыруға ұсынылады:
1) Негізгі ақпарат талдауы. Ол үшін нұсқаулық құжаттар туралы, ... , ... ... ... ... ... да мәлімет
жиналады . Концепциялар және болжаулар ... ... ие .
2) ... ... ... ... нәтижесінде жүйенің келешек жай-күйі
туралы ұсынулар реттеу кезең туады, ... жазу . ... екі ... тиісті: бар тенденцияларды суреттеу, келешек жай-күйді суреттеу
(қазіргі заман ... ... , ... ... ... ... жай-күйі үлгісіне кіреді : проблеманы, сыртқы және ішкі
шарттарды , негативтік және позитивтік тенденцияларды , ... ... ... ... сапалы суреттеу. Келешек жай-күй үлгісіне кіреді: қол
жеткен ... ... бар ... сақтау, жүйенің (ішкі
жүйелердің) экспонентпен, шиыршықтының қисық, немесе ... ... ... көптеген белгілер толығымен ашылмағанын ескере
кеткен жөн . Бұл тенденциялар 10-15 жылға жалғақанда , онда ... ... ... ... үлкен сәйкессіздікке айналуы, ірі
проблемалар туғызуы ... . ... ... зерттеу зерттейтін объекті
күй-жайы жақсару мүмкіншіліктері қаншалықты үлкен ... ... ... ... ... ... ... зерттеуінде жүйелік талдауды
қолдану зерттеуші инструментарийын кеңейтеді, реалистілік ... ... ... ... ... ... барабарлығын
жоғарылатады, экономикалық кеңістік құруда жаңа ... ... ... БАСҚАРУДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТӘЖІРИБЕЛЕР МЕН СТАНДАРТТАР
2.1 Ресей федерациясының аймақтарындағы жергілікті басқару жүйесі және
дамыған елдердің тәжірибесі
Дамыған елдерде жергілікті басқару ... және ... ... облысындағы мамандар дамыған елдерде жергілікті өзін-өзі
басқарудың үш үлгісін ... - ... , ... және ... .
АҚШ, Ұлыбритания , Канада , Австралия және Жаңа Зеландия үшін ... ... - ... ... ... ... ... қатар латын
Америкасы елдерінің қатары үшін, үшінші - Германия және Жапония үшін.
Англосаксондық түр жергілікті ... ... ... ... ... бағынудың болмауымен ерекшеленеді, француздық- ... ... ... ... ... ... аралас-
екеуінің де элементтерін үйлестірген. Әрбір елде жергілікті орган
түрлерінің әр ... ... . ... басқару үлгілерінің әрбірін
толық қарап шығайық . Англосаксон жүйесі Ұлыбританияда туды . Оның ... ... - ... ... ... жасаушы үкіметтің өкілетті
өкілдерінің орындарында жоқ болуы. Осында жергілікті басқарудың екі ... орын ... - ел ... бөлінген, ал графтықтар - төңіректерге
. Жүйе негізін графтықтар құрайды , оларға заңмен жергілікті ... ... ... ... өте ... функцияның барлығы берілген.
Төңірек, метрополитендіктерден басқа, болмашы ... ... ... ... ... типі қолданылатын АҚШ үшін,
әлеуметтік - экономикалық сферада мемлекет ... ... ... ... . Федеративтік жүйе штаттарға ... ... және кең ... ... ... органдар
заңға сүйінгенде оларданға тәуелді болады . Әрбір штаттың өз ... онда ... ... ... ... және ... және
жергілікті органдардың құрылымы бекітілген.1,2
Жергілікті басқарудың француз үлгісі. Францияда жергілікті органдардың
статусын департаменттер және ... ... ... ... ... ... және де бір уақытта жергілікті білімдер, және
мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... елде 95
департамент және коммуналардың 36 ... ... ... саналады .
Олардан басқа мемлекеттік басқару ... ... ... ... және ... ... алға шығады .
Департамент жергілікті орган бас кеңес ... ... ... ... қызмет жасауды ұйымдастыру және оларды басқару;
- департамент мүлігін басқару;
- ... ... ... және оның ... ... ;
департаменттің кеңесші орган, шаруашылық ... және ... ... жүзеге асыру.
Коммунаның ең жоғарғы органы - муниципальдық кеңес , өз ... ... оның ... ... . Мэр ... атқару өкіметін ұсынады
және екі түрлі қызмет атқарады - өзін-өзі басқарудың басшысы және ... ... ... (себебі, коммуна бір уақытта мемлекеттік округпен
және жергілікті ... ... ... ... ... қатарында
жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі Франциядағы ... ... ... ... ... емес . Мысалы , Италияда , үш буынды жүйе орын ... ... , ... және ... . ... - бұл дербес
жауаптылығы және функциялары бар автономиялық ... , ... ... - ... және ... ... бөлінуіндегі жергілікті
басқару бірлігі. Сәйкесінше , облыс провинцияларға және қауымдарға лайықты
қаражат құралдарын бөліп, әкімшілік ... ... ... ... , дәл ... мемлекеттік).
Жергілікті басқарудың аралас үлгісі, жоғарыда айтылғандай , Германия
және Жапонияны мінездемелейді.
Жапонияда жергілікті басқару екі ... ең ... буын - ... ... буын - ... кент , ... . ... оның толық құрылымы, сонымен
қатар ішкі ... және ... ... ... ... ... ... басқару туралы заң істейді. Бұл жергілікті
басқару жүйесіне айқын шек қояды . Германияда территориялық басқарудың бес
деңгейі бар - ... жер, ... ... және аудандардың рангісінде
қалалар , қауым. Коммуналық басқарудың негізгі бірліктері - қауым, аудандар
және қалалар . ... жүйе ... ең ... буындар саналатын әр алуан
қауымдарды қалалық және ауылдық боп ... ... ... ... ... ... ... кеңес алға шығады . Елде коммуналдық ... ... ... емес және көптеген жергілікті басқарушы
органдары болады . ... ... ... және атқарушы
органдары арасындағы функционал байланыстардың ... ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде жергілікті басқару
түрлерінің кең диапозоны байқалады.
2.2 Ұлыбританияның жергілікті өкімет ... ... ... ... жүйесі тұрақтылықты және нәтижелілікті
демонстрацияласа да, ел үкіметі оның бөлек элементтерін толық ... ... ... ... ... ... ... 1999 жылғы Ұлыбритания премьер -
министрі Тони Блэр « ... ... атты Ақ ... ... ... ... ұзақ ... бағдарламасын ұсынды.
Өзгертулердің мәні « азаматтарға және кәсіпкерлікке ... өмір ... ... ... Үкімет реформаның негізгі мақсаттарын анықтады :
стратегиялық мақсаттарға бағытталған мемлекеттік саясатты ... ... ... қамтамасыз ету, қызметтің халық тіршілігіне,
қажеттіліктеріне пайдасын жоғарылату, азаматтарға берілетін ... ... ... ... және оларды таратудың нәтижелі механизмін
жасау.
Бұл мақсаттарға жету үшін мемлекеттік басқару органдарының жұмысын
сайлаулы, нақтылы проблемаларға және ... ... ... ... ... сонымен қатар оған мекеме арасындағы қарым-
қатынасты жеңіп, интеграциялық мінез-құлық беру.
Ақ ... ... ... ... ... ... ... бағыттарын белгілейді. Оларды орындау оның нәтижелілігін және сапасын
жоғарылатуға бағытталған:
- ... ... ... ... ... және стратегиялық
мақсаттарды есепке ала ... ... ... ... ... ... әлеуметтік топтарды назарға ала ... ... ... ... және ... күшейтуі.
- мемлекеттік қызметтердің сапасын жақсарту және нәтижелігін жоғарылату
, инновациялық әдістерді, прогресшіл практикалық тәжірибені ... .
- ... ... ... ... ... және ... электрондық жүйе арқылы тарату үшін
ақпараттық технологияларды қолдану.
- мемлекеттік қызметті қызмет етушілерді ынталандыру жүйелерін ... ... ... ... ... жүйелерін жақсарту, сонымен
қатар ұқсас ... ... әр ... ұлт ... ... кең ... ... басқаруды толық жетілдіру механизмдері . Өзін-өзі басқару
әкімшілік - территориялық бірліктерде халықпен төрт ... ... ... ... ... ... беру сұрақтарымен, әлеуметтік
қызметтермен, қоғамдық қауіпсіздікпен, баспана , транспорт және т. ... ... ... ... 2 млн . жуық адам ... ... ... білім беру облысында қырық пайыз. Орталық министірліктер және
ведомтстволар жергілікті органдарды недәуір мөлшерде, ең алдымен қаражаттық
сферада (олардың қаражаттық қорларының ... бес ... ... ... ) ... басқару органдарының бастықтары және ... ... ... ... ... ... алу ... 1997 жылы
қоғамдық өмір стандарттары комиссиясы жергілікті өкімет органдарының
әрбіріне Ұлттық кодексті ... алып өз ... ... ... . ... беру ... мердігерлер және демеушілер
арақатынасына, саяси бейтараптық және басқаларына ең аз ... ... ... ... кәсіптік кодекстерге ерекше назар
аударылған
1998 жылғы үкімет жергілікті ... ... ... демократия
дамуына және жұмыс нәтижелілігін жоғарылатуға бағытталған құжаттар қатарын
жариялады. Сонымен бір ... ... ... ... ... ... жауапты жергілікті өкімет органдарының қызметі негізінде
жаңа ... ... « ... ... » ... мақұлдады .
Жергілікті басқаруды толық жетілдіруге тырысу көптеген каналдармен іске
кіріседі , бірақ негізгі назар келесі сұрақтарға бөлінеді:
- жергілікті ... ... ... ... ... ... қоғамдық секторлардың барлық топ өкілдерінен құрылатын 25 жергілікті
секторлар кіретін ... ... ... сапамен дамуы ;
- жергілікті ұйымдардың прогресшіл тәжірибелілерін таратуға және
инновациялық ... ... үшін ... ... ... ... заман тәжірибесін зерттеуге және ұйымдардың жақсы жұмыс
көрсеткіштерін салыстыру жобасын орындау.
Жергілікті өкімет органдарының ... ... ... үлгілері
арасында (сапа схемаларының) ең кең таралған :
- «жұмыста басымдық» үлгісі, стратегиялық құндылықтарға ... ұйым ... ... ... және ... ... жұмыс нәтижелілігін жоғарылатуға көмектеседі ;
-«Хартия белгісі »- өзін-өзі бағалау және ... ... ... сапасын жоғарылатуды ынталандыру мақсаттарында қоғамдық
сектор мекемелерін марапаттау жүйесі;
-«Қызметкерлерге инвестиция»-оқуға құралдарна және ... ... салу ... ... бағытталған ұлттық
стандарттар және әдістемелер;
- «ISO - 9000» үлгісі - жұмысшы процестердің және ... ... ... басқару негізінде қамтамасыз ететін әдіс;
-«жергілікті басқаруды толық жетілдіру бағдарламасы»- мамандар тобымен
зерттеу негізінде оның ... ... ... және ... ... процесі.
1999 жылы осы үлгілердің қолдану тәжірибесін әртүрлі құрылымдарда
жалпылау және үкіметке нәтижелерін мәлімдеуге тиісті арнайы топ ... ... - ... басқару органдарының өз ... ... ... және ... ... жұмыстағы жаңа құндылықтарды
ұғынуға және дамытуға шоғырландыру :
- тұтынушыларға бағытталу және ақырғы нәтижелер ;
- әрқашанда өз ісін ... және ... ... ... ... қызметкерлерді араластыру;
- ақпаратты талдау негізінде процесстерді басқару;
- стратегиялық көзқарас;
- ішкі бөлімшелер, сондай ақ ... ... ... ... ұзақ ... жоспарлау;
- жұмыс нәтижесіне ұжымдық жауаптылық, уақыт факторын есепке ... сапа ... ... ... ... басымдық»
үлгісі басқару сапаларын ... ... ... дайындалған. Ол
эмпирикалық негізде 10 жыл ішінде жасалған. ... ... ... жаңа құндылықтарды ендіру нәтижелілігін жан-жақты бағалауға мүмкіндік
беретін тоғыз элемент (критерийлер) ерекшеленеді. Басқаша ... ... ... және оның ... нәтижесінде не алынғандығы
зерттеледі. Негізгі критерийлердің өзара байланысы 2 суретте көрсетілген.
Осылайша, « жұмыста басымдыққа » жету үшін ... ... ... мен ... ... үшін ... жету ... Оны саясат пен
стратегияны құруды, қызметкерлерді, ресурстар мен ... ... ... ... қатынасты орнататын басшылық арқылы жүзеге
асыру мүмкін. Бұл үлгіні жергілікті ... ... ... ... басым және әлсіз жақтарын, жақсартуды талап ... ... және ... ... ... ... ... қатар, ол қызметер сапасы мен ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады, приоритеттерді анықтауға
көмектеседі және басқа ұйымдармен ... ... ... ... ... келе, «Жұмыста басымдық» үлгісін қолдану өкіметтің жергілікті
органдарына «Жақсы құндылықтар» концепциясын іске асыруға қол ... ... ... даму және ... ... ... ... тұтынушыларға назар шоғырландыруға, жақсартуды талап
ететін ... ... ... ... орындалуын
мінездемелейтін көрсеткіштерді жасауға, ұйым іс-әрекетін мониторингілеуге,
жаңартулар мен ... ... ... ... ... ... ... жауаптылықты жоғарылатуға мүмкіндік
береді .
Тұрғындарға ... ... ... оның ішінде жергілікті
басқару органының қоғамдық сектор ұйымының жұмысының жоғары ... ... ... ... бірегей ұлттық «Хартия белгісі» сыйлығы болып
табылады. Ол министрліктер ... 1992 жылы ... және ... ... ... ... ... үшін өз қызметіңнің сапасын
бағалайтын 12-беттік форманы толтыру (әдетте осындай процедураға 25-30 күн
кетеді).
Бұл мәртебелі сыйлыққа ие болу үшін ... ... үш ... ... Бірінші кезеңде көрсетілетін қызметтердің 10 критерий бойынша
бағалауы өтеді:
1) анық жасалған стандарттар;
2) ашық және толық ... ... және ... кері ... ... ... және қызметтер жетімділігі;
5) қызмет пайдалылығы және азаматтар ... ... ... жеткілікті сапалы болмаса апелляция мүмкіндігі;
7) ресурстарды тиімді пайдалану;
8) жаңашылдық енгізу;
9) ... ... ... ... ... ... деңгейі.
Екінші кезеңде эксперттер берілген мәліметтердің дұрыстығын тексереді.
Үшінші кезеңге қызметтерді жақсарту кепілдемелері және ең жақсы мекемені
марапаттау шешімі ... және ... ... ... ... ... ... келесі мүмкіншіліктер береді:
- олар көрсететін қызметтерді ең ... ... ... ... ;
- өз жұмысының деңгейі жайында эксперттер мәліметін алуға;
- жалпыұлттық мойындауға қол жеткізіп, ... ... ... ... мен қызығушылығын жоғарылатуға;
- жұмыс нәтижесін жақсартуға (зерттеулер көрсеткендей, 97% конкурстың
жеңімпаз ұйымдары мен олардың сыйлық ... 79% ... ... ... ... шаралар қолдануға шешім қабылдайды).
«Қызметкерлерге инвестиция» ұлгісі өз ... ... ... мен ұйым ... ... арналған қызметкерлерді оқыту және
дамытуға нәтижелі қаражат салу әдістерін құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... дамуына қатысты
міндеттемесі;
- жүйелі қызметкерлердің оқытуға, ... ... ... ... жұмыс жоспарын жасау;
- қызметкерлердің жеке дамуы мен оқуын ұйымдастыру;
- ұйым қызметкерлеріне инвестиция нәтижелігін бағалау.3,4,5
Бұл жүйені әр типтегі ұйымдарға ... 6 ... екі ... ... ... Оны қолданудан пайданы ұйым, сондай-ақ қызметкерлердің өздері де
алады.
Келесі схема ... ... ... ... Ең алдымен жергілікті оқу
қоғамы стандарттары жайлы керекті ақпарат табу қажет, ... ... ... ... және ... мен нақты жағдай арасындағы
айырмашылықты бағалау, қызметкерлерді дамыту жоспарын ... оны ... бар ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қажет.
«ISO – 9000» үлгісі жергілікті басқару ... ... ... құжат айналымын жақсарту негізінде процессерді жетілдіруге
көмектеседі. Ол 143 елде 270 ... аса ұйым ... ... ... сапа ... ... ... Оның ішіндегі 60 мың ұйым
Ұлыбританяда және олардың әрекетін ұлтаралық ... ... ... мен ... сапасын жақсарту әдістемелерін жасауға
мүмкіндік береді.
Бірінші ... ... ... ... жүргізіледі. Ол ресми
құжаттарда көрініс табады. Кейін ... ... ... және стандарттармен салыстыру жүргізіледі. Осындай бағалауды
Ұлыбританияда сауда және ... ... ... ... ... ... ... Аккредитация еркін, одан өткендерге ұлтық
аккредитация белгісін ... ... Бұл ... ұйым ... бектіткен, әлемдік стандарттарға сай, сапалы қызмет көрсететіндігін
көрсетуі тиіс. ... ... жыл ... ... ... тексеру
жүргізіледі.
«ISO – 9000» үлгісін ендіру 6-9 ай ... Сол ... ... ... ... ... сапа облысындағы саясат;
- сапа стандарты бойынша анықтама;
- процедуралар бойынша жұмыстық нұсқаулықтар.
Бұл жүйе уақыт пен ресурсты тиімді пайдалануға, қызметтерді ... ... ... ... ... ... ... қанағаттану, ұйымның беделінің көтерілуіне септігін тигізеді. Бұл
жұмыста Британдық ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы» әдетте «Жақсы
құндылықтар » ... іске ... ... бастапқы кезеңінде
қолданылады. Оның мақсаты ... ... ... өзгерістер бағытын
анықтауда және жетілдіруді қажет ететін аймақты орнатуда осы концепция мәні
туралы кең пікірталас тудыру.
Бағдарламаға бір топ қызметкерлер мен ... ... бір ... ... ... жұмысын бір апта тексеру кіреді. Зерттеу
барысында жұмыс көрсеткіштерін стандартармен ... және ... ... ... ... кейін жұмысты ұштау жоспары
жасалып, екі жыл ішінде ... ... ... ... ... іске ... ... есеп бойынша 1
500 ф. ст. және одан да жоғары қаржы шығынын талап етеді.
Қорытындылай келе, ... ... ... ... жергілікті
өзін-өзі басқару жүйесін құруда қазіргі Қазақстан үшін пайдалы болуы мүмкін
екендігін айта кеткен жөн.
2.3 Федеративтік Германия Республикасындағы федерация мен жерлердің
өзара ... ... әрі ... ... бар ... мемлекет ретінде
танылады. Өздігінен федерация да, жерлер де жарамсыз болып ... ... ... ... ... ... Федерация мен
жерлердің арасындағы байланыс гомогендік (біртекті) ұстанымға негізделген:
-федеративтік мемлекет ретінде федерация секілді ... де ... ... болу ... мемлекеттік үкіметтің жаршысы болып есептеледі. Мұның астарында
үкіметтің азаматтық демократиясы немесе көпшіліктің үстемдігі жатыр. Халық
мемлекеттік органдарды қолдайды. ... ... мен ... ... ... саяси ортада еркін айтылу керек, сонымен қатар
күндердің ... ... топ ... ... ... мүмкіндік бар;
-жер еркін іс-әрекетке ие. Мысалы, олар ... өз ... ... үкімет пен парламент арасында ... ... ... ... ... Жер парламенттің мүшелерін сайлау кезінде
сайлау құқығы, сонымен қатар сайлау ... ... ... болуы
мүмкін. Нақты шешім қабылдау үшін қарапайым ... ... ... заң ... ... негізгі заңнан қарағанда әлдеқайда
басым.
- федерация мен жерде әлеуметтік ... ... болу ... өз ... ... түрде халыққа экономикалық және мәдениеттік
қысым жасауына жол бермей, әлеуметтік әділдікті жүзеге асыруға міндетті.
Әлеуметтік мемлекеттік ... ... ... ... қоғамдық
интеграциялық үлгінің әлеуметтік нарықтық экономиканың, білім алуға және
әлеуметтік көмекте ... ... ... ... жол бермей, қолданыстағы заңнаманы сақтауға
міндетті.
Федералдық жер ... және ... ... (мысалы, қауым
бірлестігі, аудандық маңызы бар қалалар, аудан ауылдары және ландшафтық
бірлестіктер) бөлінген. ... ... ... ... 3 сатылық
емес, жер мен федерация деңгейінен құралған екі сатылы болып келеді. Қауым
ішкі жер ... ... және ... ... өзін-өзі басқару
құқығы кепілдемесін береді.
Федерация мен жер арасындағы міндеттерді бөлісу. Федеративтік Германия
Республикасында классикалық сызбаға ... бөлу ... ... ... және сот билігі араларында) тігінен - мемлекетпен
және оның бөлімдері бар. Тек ... ғана ... ... ... ... ... парламент, өкімет пен соттары болады.
Міндеттері көлемі мен ... ... ... жіктеледі:
-заң өкілеттілігі қызметінің көп саласы федерацияның қолында;
- әкімшілік басқару, негізінен, жердің құзіретінде;
-сот әділдігі мәселесін ... мен жер ... ... ... ... түрі ... ... кепілдік етеді.
Федерация өкілеттіліктің кең ... ... ... бірыңғай нормаларды
белгілеу, орнату мүмкіндігіне ие. Жер бундесрат арқылы заң шығару үдерісіне
қатыса алады, бұл оның елеулі өтемдік ... ... ... ... ... ... заңдар тек бундесраттың
келісімі болғанда ғана қабылданады.
Федерацияның заң шығару құзіреті. Мемлекет пен ... ... ... ... ... ... талап еткен жағдайда, мысалы, федерация
халықаралық қатынастар, қорғаныс, ... және ... ... ... қатысты заң шығару құқығына ие болады.
Көптеген облыстарда бәсекелестік заң шығару жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... болады. Жерлер
федералдық деңгейде реттелмейтін мәселелерге қатысты ғана заң шығара алады.
Федерация іс жүзінде жерлерге мүлдем ... ... ... ... ... ... ... құқығы, қоғамдық көлік және
тұрғын үй ... ... ... мен олардың тұрақты тұруы,
жиналыстар мен бірлестіктердің жұмыс істеуін, кеме қатынасы) қалдырмады.
Федерация жерлердің шығармашылық мөлшерінің негізгі мазмұны мен ... ... ... шешу үшін жалпы ұйғарым береді. Бұған
жоғарғы білім алудың жалпы принциптері, кино мен ... ... ... ... ... ортаны қорғау, ландшафтық ... ... су ... көлікті тіркеу жүйесі сияқты
мәселелерге қатысты шектеулі заң шығару жатады. ... ... ... ... ... ... ... осылайша жерлердің
құзырында қалады.
Федерацияның территориясын реттейтін заң туралы жалпы ережелер ... ал ... ... ... жоспарлауы, әлеуметтік және мәдениет
салалары тікелей әр жердің құзырына енеді.
Жерлердің заң ... ... ... ... ... ... заң ... құқығын іске асырады. Бір қарағанда ... ... заң ... мүмкіндігі жоғары деген сезім қалыптасуы
мүмкін. Іс жүзінде шындыққа жанасымды ... ой ... ... ... федерацияның ұйғарымынсыз жерлердің толық құзіретіне кіреді:
-бірінші кезекте білім беру, радио мен телевидение ... ... ... ... және ... ... ... мен қолдауға қатысты
жалпы ережелер.
Жерлер мұнда әр түрлі мақсаттарды көздеп, өз жолымен жүруі де ... ... ... деңгейінде реттеледі, бірақ полицейлердің киімі
бірыңғай. Мектептердегі ... беру ... ... ... ... ... мәдениет министрлері оны үйлестіру үшін көп ... ... ... тек ... ғана ... Мысалы, телевидение
толығымен жер деңгейінде ... ... жер ... ... жасауға болады және ортақ аймақаралық телекомпания құра
алады.
Басқару міндеттері. Германия үстел ... ... ... ... ... ... болатын ірі білім беру мекемелерден қашық.
Сондықтан ... ... ... тек ішкі ... ... ... ... басқармасы, бундесвердің қызметі, федералдық шекара
күзеті секілді аз ғана салаларға байланысты заңды жүзеге ... ... көп ... ... ... ... негізделген
жерлерге жүктелген. Оларды 3 топқа бөлуге болады.
Федерацияның тапсырмасы бойынша, ... ... ... ... жолдары жүйесін басқару, су жолдары, құрылыс пен ... ... және ... заттарды қайтадан өңдеу мен
сақтау талаптарын анықтауға рұқсат алумен байланысты әуежайлардың құрылысы
секілді мәселелердің тек аз ... ғана ... ... ... ... өз ... ... құқылы. Федералдық
заңдардың көп бөлігін федералдық қадағалау ... ... жер ... ... ... федерацияның ықпалы шектеулі. Басқарушылық
шешімдерін заңда орынды пайдалану үшін қадағаланады. Егер олар ... онда ... жер ... қалады. Федерация басқа шешім дұрыс немесе
оң деп өз шешімін ауыстырмайды. Сол себепті ... тек ... ... ... олар ... ... өз ұғымдарын ескеріп, мысалы құрылыс,
кәсіпкерлік, әлеуметтік ... ... ... ... қабылдай алады.
Жер кіріспесінде тек тікелей әкімшілік міндеттер туралы ... ... ... ... ету, ... жоспарлау) бар.
Басқару кең мағынада үкіметтік қызмет ретінде ... ... деп ... ... ... ... ... мен өкілеттікті бөлу ережелері
тек қаржыландырудың нәтижесінде ғана маңызды ... ... ... үшін ... ... ... ешқандай мән-мағынасы
болмайды. Сол себептен қаржыландыру мәселесі ... мен ... ... тақырып және ол федеративтік құрылғының каркасы болып
табылады. Шығындар үшін соңғылардың жауапкершілігі былайша ... ... ... мен ... ... ... ... тиісті инстанция алады. Осылайша федералдық
маңызы бар заң шығару, басқарушылық, мемлекеттік және сот ... ... ... ... ... мен жердің әрқайсысы жауап береді. 6,7
Материалдарды төлеу шығындары мен ... ... осы ... жұмысы
бойынша басқару құқығы бар(заң шығару емес) жақ төлейді.
Егер мұндай құқыққа тек ... ғана ие ... онда ... те, ... ... қатысты шығындарға да жауапты болады.
Федералдық автострадалар ... ... ... ... да федерация құрылыстың әрі бундесвердің құрылымы бойынша
шығынын төлейді және ол үшін ... ... ... ... ... керісінше, жерлердің (немесе қауымның) әкімшілік
мәселесі, сондықтан осы саладағы барлық ... ... өз ... ... заңдарды өз күшімен жүзеге асыру үшін жерлер материалдар
мен қызмет көрсету ақысын өздері төлейді, ... ... ... ... ... қорғау, су және әуе аймағы, шумен күрес.
Азаматтарға ақшалай ақы төлеуге бағытталған ... ... ... ... ... ішінара ақы төлеп, жерлерге тікелей
қатысты бөлігін өтеуі қажет.
Жерлерге студенттердің шәкіртақысы ... ... ... ... ... ... білім алудағы көмек көрсету ... ... ... ... ... Егер жерлер шығынның 1/4 бөлігін
немесе одан да көп тартса, онда бундесраттың келісімі болуы керек.
Салықтарды бөлу. ... ... ... ... ... ... ... бөліктерінде салық салу принципі бірдей. Бұл бәсекелестікте
теңсіздікті ... ... ... жоғары салықтардан, капиталдың бір
жерден басқасына ауыспауын қадағалайды. Бірақ бұл ... ... ... бұзу ... ... жасау деп түсінбеу керек,
федерацияның заң шығару құзіреттілігі салықтарды автоматты ... ... ... федерация мен жерлер мемлекеттік кірістерге
құқылары бірдей .
Федерация мен ... ... ... шығындарын жабуда әділ
төлемақы төлеуге негізделген. Бұл өз кезегінде салық төлеушінің шамадан тыс
салық төлемеуін және үйлестіру жұмыстарының ... мен ФГР ... өмір сүру ... ... ... ... мен жерлердің
арасында салық екі түрлі жүйемен жүзеге асырылады. Оның көп түрі бөлісу
жүйесі бойынша - ... ... ... ... есептеледі.
Жалпы салық көлемінің 70%-ын құрайтын федерация мен ... ... ... салықтар бірыңғай орталықтандырылған бөлу жүйесінің негізінде
бөлінеді. Ол ... 3 ... - ... ... ... және ақша
айналымынан тұрады. Бірінші екі түр алдын ала бекітілген қатаң пайыздық
мөлшерлемемен ... мен ... ... ... Айналым салығына
(қосымша құн) нақты мөлшерлеме жоқ, уақыт сайын өзгеріп құбылып тұрады.
Қаржылық-төлемақы механизмі. Германияның қаржы заңнамасы федерация мен
жерлердің ... ... ... әділ ... ... ... және қаржылық ықтималдылық айырмашылығы бірдей болады. Салық
түсімі толықтай болмайды, олай болмаса кедей адамдар өздерінің ... ... ... ... ... шешімі келісімшартта Германия
бірлестігі туралы айрықша келісілген. Алдымен федерация мен 11 ескі жерлер
115 млрд ... ... ... ... ... Қорын ашады.
Аталған қор нарықтық экономика инфрақұрылымына, ауыл шаруашылығы, сондай-ақ
адамдардың өмір сүру ... ... ... ... Қордың
сексен бес пайызы жаңа жерлер мен Берлиннің ортақ ... ... үшін ... ... ... ... ал 15 %-ы ... осы
аймақтағы мәселелерін шешуге ... ... ... түсетін
салықтардың шығыны мен бөліп беру шығысгермания жерлерімен де ... ... ... өзгеше бөліп беру бар, ол- ... ... ... төлемақы төлеу.
Бундесрат – федеративтік мемлекеттік ... ... жер ... ... ... атты жоғарғы мемлекеттік орган арқылы заң
шығару мен федерацияның басқару жүйесіне қатыса алады. Әр ... ... саны ... ... Бір ... ең аз дегендегі дауысы – 3, 2 млн-нан
астам ... бар ... 4 ... 6 ... ... дауысы, 7 млн-
нан астам тұрғындары барлар- 6 дауысқа ие ... ... ... тиісті
жер үкіметінің шешімімен тағайындалатын болғандықтан, бундесратқа сайлау
жүргізілмейді.
Бундесрат – ландтагиден кейінгі сайлаулардан соң ... ... ... ... ... тұрақты орган. Әр жер бірыңғай жүйемен өздерінің
дауыстарын бере алады, олай болмаған жағдайда бундесратта оның ... емес жер ... ... ... бундестагқа халық сайлаған парламенттің заң жобаларын ұсынуға
құқылы. Ал федералдық үкімет өз ... ... заң ... алдын ала
бундесратқа бағалау үшін тапсыру керек. Соңғының заң шығару ... ... ... ... ... заңдарды талқылау болып табылады. Егер
де олар жерге қатысты болса, онда ол тек ... ... ғана ... енеді. Мұндай заңдарға мыналар жатады:
-Конституцияны өзгертетін. Оларды қабылдау үшін көпшілік қауымның ... ... ... ... ... Алдымен мұның қатарына жерлер мен
қауымдардың қазынасына келіп түсетін салықтар турады заңдар кіреді;
-ол заңдар жерлердің ... ... ... ... ... оның келісімі бойынша заңдарды қабылдау құқығына
байланысты болады. Бұл құқық ... ... ... заң ... ... ... ... береді. Бундестаг әр заңның екіншісін
бундесраттың пікірін ... ... ... ... ... ... жер ... арқылы
қалыптастыруға ықпал ете алады. Соңғысы наразылық көрсетуі мүмкін. Дегенмен
бұл тек бундестаг тарапына айтылған ... деп қана ... ... ... ... ... ... ауытқуы мүмкін.
Бундесраттың мойындамаған заңын, бундестаг оның келісімінсіз заң қабылдай
алады.
Бундесрат ... ... ... ... ... ... істің мән-жайын баяндайтын бақылау мен қадағалау ... ... Бұл ... ... ... барлық мәселелерге қатысты
болып, заң шығару мен басқармаға ғана ... ... ... ... ... мен ішкі және ... ... жөнінде ақпараттарды жеткізуге де
таралады. Бұдан басқа бундесрат мүшелері бундестагтың барлық мәжілістеріне
және оның ... ... ... ... ... ... ... мен жерлер өз міндеттерін орындауда өзара бақылау мен
өкілеттіктің ... ... ие. ... олар бір-бірінің көзқарастарын
ескере отырып бір-бірімен әрекет жасау ... ... ... және федералдық үкіметпен тең болып, байланыстырушы звено
ретінде ... ... ... ... ... ... өздерінің мүдделерін тікелей танытады;
-федералдық заң шығару үдерісіне қатысып, заң ... ... ... бір ... төлемақы алады.
-өздерінің саяси және әкімшілік тәжірибелерін федерацияның заң ... ... ... ... Олар ... жер ... ... пайдалануға және мемлекет қызметіне тікелей қатысы бар тиісті
заңдар орындауға мүмкіндіктері бар.
Бундесратта федеративтік және ... ... ... ... жер ... ... партияның мүддесімен айқындалады.
Соңғылардың саясаты ... ... ... белгілі бір
дәрежеде партияға қатысты жер ... ... ... ... ... ... ... ол ішкі істер
министрлігін (елшіліктерді, консулдықтарды, ... ... ... Дегенмен жер мәселесі шетел мемлекеттерінің
құзырынан тұтастай алынбаған.
Халықаралық ұлттық келісімшартқа отырмас бұрын ... ... ... ... мүдделеріне қатысты мәселелер болса, алдын
ала ақпараттандыруы ... егер де ... кеме ... ... ... ... ... соған жақын жерлердің пікірін есепке
алу қажет. Рейне кеме ... ... ... ... ... ... ойы да ескерілу керек.
Заң шығару құзіреттілігі жердің қолында болса, әр жер ... ... ... ... Бұл ретте федералдық ... ... ... Себебі қабылданатын шешімдер ФГР-ның ішкі саясатына
нұқсан келмеу керек. Мұндай келісімшарттар мәдениет пен ... ... ... ... ... ... ішкі ... қалыптастыруда
жанама түрде болса да қатысады.
Саясаттағы федерализм екі элементті- жарыстар мен келісімге ... ... ... ... тұрақтылығы мен гүлденуі мұнымен ғана
есептелмейді. Көп азаматтар федерация мен жер ... ... ... ... Шындығында, ФГР бірыңғай мемлекеттік білім беру ... ал ... ... оны ... ... сан ... ішінде
бірлікті көрсетеді. 6,7
3 АЙМАҚТЫҚ БАСҚАРУДЫҢ ЖАҢА ТҮРЛЕРІ МЕН ӘДІСТЕРІ
3.1 Қазақстан ... ... ... ... ... басқару жүйесі мәселесі бойынша өзінің 2007 ... ... ... «Біз бірлескен басқару негізінде мемлекеттік басқарудың
сапалы да жаңа моделінің нәтижелілігін, қоғамға есеп беру мен айқындылықты
көздейтін жүйеге ... ... Біз ... ... ... ... ... серіктестік негізінде
дамудың инфрақұрылымдық механизмін қалыптастырумыз қажет» деді.
Тәуекел факторларының арасында жетекші ... ... ... қолдауы, бизнес-идея, күтілетін кіріс, менеджмент - ... ... ... менеджмент жобаларының деңгейін қояды. Елдердің
инновациялық дамудың талдауы ғылымның жаңашылдығына, инженерлік ғылымға
назар аудару керектігін ... ... ... мен жемісті жұмыс
істеуіне ұйымдастырушылық, яғни, менеджментті дамытуды қолға алу ... ... ... ... ... ... және ... білімдердің жоғары деңгейін, тәуекелге бара алу ... ... ету ... Қазақстанда менеджмент мемлекеттік
басқаруда, банк ... ... ... ... Ал ... ... ... білім беру, денсаулық сақтау салалары туралы оны айтуға ... ... ... ... көпке ортақ кемшілік болып бұрынғыдай кеңес
үкіметі кезіндегі мысалы, қаржылық-шаруашылық қызмет секілді ... ... ... Қаржылық шығындар жаман менеджменттің
салдары. ... ... ... ... ... енгізілген сапалы
менеджмент жүйесі, жүйедегі уәжді немесе басқа да факторларға мүлдем назар
аудармау салдарынан формалды сипатта жүр. ... ... ... ... ... сынға алды.
Заманауи менеджментті әрі қарай дамытуға, компаниялардың
әлеуметтілігін ... үшін ... мен ... ... ... ... ұстанымы ерекше орын алады. Бұл іске ... ... ... назар аудармай отыр. Тіпті бірлескен үлгідегі
ұйымдарда, қоғамда бірлескен рух, бірлескен мәдениет оң құбылыс ... ... ... мен ... ... ... ... Бұл
жерде талдау басқа кеңістікте - бірлескен ұйымның ... ... ... мүдделерімен сәйкестігі қаншалықты ... ... ... ... басқару бұрыннан орталықтандырылған өктем
басшылықпен шектелген топ адамдар ретінде қалыптасқан. Мұндай ескі ... ... ... мен ... ... ... кәсібилікке т.б.
бірлескен ұстаным бойынша бұрында отбасылар, тектер т.б. ... бұл ... ... ... ... т.б. ... бірлескен
ұйымдары қазіргі жағдайда монополия арқылы ақпарат жүзеге асады, ... ... ... отырады. Бірлескен басқарудың басқа да маңызды
ресурстардың тапшылығы мен ... ... осы ... ... ... ... ... – бүгінгі таңда бұл меншікті басқарудың ең тиімді
құқықтық-экономикалық механизмі. Қазіргі кездегі әлемдік шаруашылық жүйеде
трансұлттық ... (ТҰК) ... орын ... ТҰК ... ... ... ... әрі маңызды құралы болып келеді, ал жекелеген елдердің
экономикалық жетістіктері, соның ішінде Қазақстанның еңбекті ... ... ... ТҰК қадағалайтын әлемдік технологиялық тізімде нешінші орын
алатынымызда болады.
Бірлескен ... ... ... ... және ... ... нарықтық белсенділігін пайдалану мен жетістіктерге жетуге,
интеграциялық-сервистік жүйені құруға бағытталған.
Қазақстанда бір-бірінен көлемімен, ... ... ... ... басқарудың жағдайымен ерекшеленетін 100-ден ... ... ... ... ... ... мынадай бірлестіктер: ұлттық және
мемлекеттік компаниялар, мемлекетпен бекітіліп-жеке жобалар ... ... ... жеке ... ... ... ТҰК бөлімшелері. Қазақстанның оннан астам ... шын ... ... нақты секторында төлем қабілетін
реттейді: Қазмұнайгаз, КЕГОК, «Метал-Стил», Қазақмыс, ... ... ... титан-магний комбинаты, ТҰҚ Қазхром т. б. Қаржылық
сектордың ... ... ... ... ... ... жинақтау банкі мен ТуранАлем Банктерді атау
керек.
Бірлескен басқару жүйесін сипаттайтын негізгі ... деп ... ... ... басқарудың қатысушылары, бірлестік жұмысының
ашықтығы, акциялардың концентрациясы, банктердің бірлестіктің ... ... ... ... ... ... деңгейі, бірлестікті
дамытудың негізгі ұлттық идеясы, ... ... ... ... ... ... менеджмент пен жұмысшылардың
арасындағы байланыс, акционерлер тарапынан менеджмент жұмысының деңгейі,
бірлестіктердің ... ... ... ... ... ... ... ықпалы т. б.
Меншікті бірлескен ... ... ... ... ... ... ... және басқалары бола алады.
Акционерлер ғана қатысса бір басқа. Егер мемлекет меншікті басқарудың басқа
да ... тең ... ... ... ие ... онда ... ... басқа жүйесі болады. Бірлескен басқару жұмысының
ашықтығын оның негізгі белгісі болып табылады.
Қазақстандық ... ... ... ... ... ... өзі әлсіз екенін, инвестициялық ... ... ... ... мен ... арасында
мүдделердің шиеленісіп бара жатқаны бәсекеге қабілетті компанияның басқару
мен интеллектуалдық ресурстарының ... ... ... ... кезеңінде бірлескен басқару құрылымдарының нормативтік-құқықтық
базаның жеткіліксіз болу салдарынан екінші деңгейлі банктердің экономиканың
нақты сектордың активтерін сатып ... ... ... ... идеологияның, корпоративтік нормалар мен құндылықтардың
болмауынан, оларды олигархтарды байыту құралына айналдырды. Бұл ... ... ... ... ... ... асыруда, мысалы,
мемлекеттік басқаруда –стратегиялық немесе шұғыл ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету болып
табылады. Сонымен бюджеттік ұйымдардың сәтсіздікке ... ... ... төмен деңгейі мен қызметкерлер құрамын басқарудың
ғылымға негізделмеген әдістері, бірінші басшылардың табысты ең ... деп ... ... ... экономикасының дамуын зерттеуде кезінде
олар да менеджмент факторын жете бағаламағандық кезеңінен өткен. Сонымен
Қазақстандағы басқару ... ... ... шаралары Елбасы
Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауындағы талаптарға сәйкес «Қазақстан
өзінің ... жаңа ... ... тұр: ... ... елу елдің қатарына ену стратегиясын»:
-меншік иесі және ... ... ... ... ретіндегі
бірінші басшысы екенін мемлекеттің мойындауы;
-ұйымның бірінші басшысы ... ... ... ... мен ... ... ... енгізуі;
-ұйымдастырушылық аудитке аудит менеджмент бөлімін аудио жүйесін
енгізуі;
-Қазақстандағы бірлескен ... мен ... ... ... ... ... гранттар бөлуі;
-жаңа нарыққа шығуға мүмкіндік беретін ұтымды аса ірі бизнестермен
мемлекеттік серіктестікті күшейту;
-елдің транснационалдық компаниялар ... ... ... ... ... ... ... қатынасқа шығуға көмектесуі;
-елдегі компаниялардың бірлескен басқару жағдайын тыңғылықты ... және ... ... ... ... ... нормативтік-құқықтық база ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің акцияларға иемдену
құқығы, мемлекеттің әлеуметтік серіктестігі, еңбек пен ... ... ... мақсаттарын дамытуы т.б. деп есептеуге
болады.
Сонымен ... ... ... ... ... бірлескен
басқарудың бәсекеге қабілетті болып дамуға және Қазақстан экономикасы ... ... ... елу ... ... ... талпыныс жасайды.
3.2 Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар
Тиімсіз мемлекеттік кәсіпорындарға, сондай-ақ мемлекеттің қатысуымен
кәсіпорындарға жүргізілген талдау келесі жайттардың бетін ашты.
Мемлекеттік меншік ... ... 2005 ... ... ... ... ... республикалық мемлекеттік меншіктің 515 кәсіпорнының ... жол ... Оның ... 22 ... ауыл ... ... айтсақ, тәжірибе шаруашылықтары (10), ауылшарушылығының ғылыми-
өндірістік ... су ... ... ... ... 2005 ... аталған көрсеткіштерді 2004 жылғы осыған ұқсас
көрсеткіштермен салыстыра келе, 2004 жылы ауыл ... ... жол ... 6 кәсіпорын болғандығы, яғни 16 кәсіпорынға ... ... өсу ... ... ... жұмысын қамтамасыз ету үшін тауар
(жұмыс, қызмет көрсету) өндіру бойынша ... ... ... асыру
саласында 2005 жылдың қорытындысы бойынша 5 республикалық мемлекеттік
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... саласында (білім және ғылым, денсаулық ... ... ... және ... т.б) өз ... ... ... жылдың қорытындысы бойынша білім беру, трактор жасау, инновациялық
қызмет, асыл тұқымды мал ... ауыл ... ... сынақтан
өткізу, логистика, электрэнергетика, банк қызметі, энергетика саласындағы
зерттеулермен айналысатын, тиімсіз деп танылған мемлекеттің ... ... мен ... ... ... саны – 12.
Коммуналды меншік турасында айта кетер болсақ. 2004 жылдың қорытындысы
бойынша 4255 коммуналды мемлекеттік ... 208-і ... ... ... ... тұрғын үй және коммуналды шаруашылық саласында
шаруашылық қызметін жүзеге асыру, жолдар мен ... ... ... ... ету ... өз қалпында ұстап тұру және
абаттандыру, ауыл ... ... ... ... және ... ... және ... қызмет, баспа ісі, елді ... ... ... ... құжаттарын дайындау, жалға беру ... ... ... ... ... ... үй қызметі, шыныпластиктен жасалған
балық ... ... ... және ... жүк ... ... ... қызмет
түрлерімен айналысатын және тағы бірқатар кәсіпорындар сирек кездеседі.
Жолаушылар тасымалы, жөндеу-құрылыс және ... ... ... беру және тарату бойынша қызметі, АКК ... және ... ... ету, ... өндіру
және сату, алтын өндіру, үй-жайларды жалға беру, жарнама, мал шаруашылығы
өнімдерін өндіру және сату, әуежай қызметін жүзеге асыру, ... үй ... ... ... ... және өңдеу сияқты қызмет ... ... ... ... ... мен ... ... ішінде 30 компания тиімсіз боп табылды. Тиімсіз деп
танылған мемлекеттік коммуналдық кәсіпорындардың қызмет ... ... ... ... ... кәсіпорындардың негізінен елді мекендердің
тіршілігін қамтамасыз етуге арналған қызмет түрлерін ... ... ... ... мүлкін (ғимараттарын,
жерін, техникалық құрал-жабдықтарын және т.б.) ӘКК-ның басқа ... ... ... ӘКК ... ... кәсіпорынды оңалту
мақсатында кейбір мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... ... еді. Бұл ... аталған ереже табиғи монополия субъектілерін
қатысты емес. Сондай-ақ республикалық және коммуналды ... және ... ... бекітілген мүлік,
бағдарлама құжаттарымен қарастырылған қандай да бір міндеттерді атқару үшін
құрылған акционерлік ... ... мен ... ... ... сонымен қатар республикалық және коммуналды меншікке
қалдырылатын нысандар критериіне сәйкес келмейтін және де ... ... және орта ... субъектілеріне мемлекеттік қолдау ретінде
берілуге тиіс ... мен жер ... ӘКК ... ... ... тиімсіз кәсіпорындарды оңалту мәселелері өңірлік әлеуметтік-
кәсіпкерлік корпорациялардың ортамерзімді жоспарында қарастырылған ... ... ... ... ... Бұл ... мемлекеттік
бюджет қаражаты ғана емес, ӘКК-ның өзі, сонымен қатар «Қазына» тұрақты даму
қоры» АҚ-ның қаражаты қаржыландыру көздері бола алады.
Мемлекеттік меншікті тиімді ... қол ... ... ... ... аудара отырып, Қазақстанда қалыптасқан жағдайға мейлінше бейімделген
шикізатсыз секторлардың жаңа даму тетіктерін іздестіру ... ... ... ... келді. Әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациялар – ... мен ... ... ... және сату ... табысқа кенелу
мақсатында өз қызметін жүзеге асыратын экономикалық ... ... Бұл ... ... ... бір бөлігі сол өңірдің елді
мекендерінің әлеуметтік, экономикалық немесе мәдени ... ... ... ... құру кластерлік даму, ішкі ресурстарды өз бетінше
ұйымдастыру және жұмылдыру механизмдерін ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді. Мемлекеттің қатысуымен тұрақты ... ... ... ... ... баса ... және бәсекеге қабілетті өндірістерді құруға ұйытқы бола алатын
ірі өңірлік орталықтар құруға мүмкіндік тудырады.
Кооперативтердің құрылуы шағын және орта ... ... ... ... ... ... және орта бизнестің маңызды түрде
өндірушілік ... ... ... және тұрақты дамуын
қамтамасыз етеді . Кооперативтер шағын және орта бизнес өнімдерін ... ... ... ... ауыл шаруашылығынан , тамақ өнеркәсібіннен басқа
да салалар мен қызмет көрсету аясында да құрылады.
Бірқатар ... де ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінің және жергілікті ... ... ... ... реформаның жеткілікті енгізілмеуімен,
жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мемлекеттік даму ... кең ... кіру ... ... жеке кәсіпкерлік
субъектілер тарапынан өздері атқарып отырған іс әрекеттегі ... ... ... ... ... жағдайда Қазақстан үшін келешегі зоры экономикалық ұйымдар
моделі ... ... ... ... және ... ... барлық жүйеде ... ... ... негізделген. Қордың шоғырландырылуында ... бірі ... ... өңдірістік корпорацияның (ӘӨК)
құрылуы болады, ол жеке ... ... ... жеке ... жандандыруға арналған.
Әлем тәжірибесі көрсеткендей еліміздің экономикалық дамуы өңірлерде
қалыптасқан өзара бәсекелестікпен ... ... ... ... ... бизнестің бәсекелестікке қабілеттілігін арттыру, инвестиция
тартуда ұйымдастырушылық және экономикалық жағдаймен қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... күні ... меншіктің бір бөлігін жеке сектордың
басқаруына беру дұрыс саналады, ... жеке ... және ... ... инфрақұрылымдық объектілерден капиталды ... ... ... ... ... Бұл ... қатар мемлекеттік
бюджетке түскен қысымды азайтады. Осындай саясаттың тиімді ... ... ірі ... ӘӨК ... ... ... ... ӘӨК-ның
міндеті (миссиясы) өңірлік экономикалық ... ... және ... ... ... ... жүйе негізінде біріңғай
экономикалық нарықты құру. Республикамызда жеке ... ... ... және экономикалық даму мүмкін емес.
Республиканың экономикалық және әлеуметтік дамуы ... ... ... ғана ... ... ... ... құрылымдар аймақты
дамыту мәселелерінен алшақ тұра алмайды, себебі олар өздерінің қызметтерін
сол аймақта жүргізеді. Жеке ... ... ... тек табысты инвестициялаумен ғана емес, сонымен қатар
бәсекеге ... ... ... ... ... ... орнына
жаңа өндірістер құру және енгізу, мемлекеттік меншікті объектілерін тиімді
пайдалану ... ... ... және экономика субъектілерінің кең ауқымдағы
экономикалық ... ... ... ішкі және ... ... ... ... тауарларға
ұзақ мерзім негізінде тауарларға сұранысты құру;
- қаржылық-тұрақты кәсіпорындармен тиісті кластерлерді ... ... және орта ... ... ... ... ... құру, және жұмыс істеп жатқан кәсіпорындарды
кластер етіп біріктіру үшін қажетті жағдай жасау;
-ішкі және сыртқы ... ... ... беделін арттыру;
- шағын және орта кәсіпкерлігінің өнімділігін ... ... мен ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындарды
қайта құрып, бәсекеге қабілетті өнім мен технологияны дамыту;
-бизнес-жобалар ... ... оны іске ... үшін ... ... дамуына бағытталған жобаларды дайындап, оларды
қаржыландыру.
ӘКК келесі жұмыстарды атқарады:
- жерлерді ӘКК меншігіне беру, мемлекеттік ... ... ... ету ... үкімет органдарымен өзара әрекет
жасау;
- ақпараттандыру жұмыстарын өткізу (көрме жұмысы, ... ... ... ... ... шығару;
-кәсіпорындарда басқару технологиялары мен жаңа өнімдерді ... ... ... ... (ИСО, МСФО және ... ... ... және оны іске асыруға қатысу;
-инвестицияларды тарту мақсатымен болашағы зор шетел ... ... және ... да қаржылық ұйымдарымен өзара әрекет жасау;
-болашақта қаржы бөлуге болатын бизнес-жобалардың базасын қалыптастыру;
-жеке отандық және шетел капиталының ... ... ... ... және ... ... ... ұйымдардың негізінде құрылған жаңа
өндірістерді қайта құру мен қалпына келтіру бойынша ... іске ... ... ... қойған мақсаттарға жету жаңа жұмыс орындарын құру арқылы
аймақтың әлеуметтік жағдайын ... ... ... ... ... ... асыруға, ішкі нарықты бәсекеге ... ... ... және аймақтың жалпы экономикалық ... ... ... мемлекеттік басқару органдары (әкімдіктер, мәслихаттар) ҚР
Президенті алдында аталған аймақта ӘКК құру туралы мәселелерді ... ... ... ... және ... ... сұрақтар қоя алады. Әр ӘКК аймақтық даму ... ... Олар ... ... мен ... мемлекеттік активтерді
басқарып, оларды ... ... үшін ... ... жобалардың
бастаушысы болып табылады. ӘКК меншікті, ... және ... ... ... ... ... жобаларды жүзеге асырады.
ӘКК-ның ұйымдастырушылық-құқықтық формасы – акционерлік қоғам болып
табылады.
ҚР Президентінің шешімімен 2003 ... 13 ... ... қоғамдар туралы» Заңына сәйкес ҚР-ның ... ... ӘКК ... ... ... ... алғашқы құрылу
кезеңінде жарғылық капиталдар қалыптасады. «Әлеуметтік-кәсіпкерлік
корпорация» акционерлік қоғамының ... ... ... ... ... ... объектілер); облыс әкімдіктері, Алматы,
Астана қалалары (қаражат, меншікті коммуналдық объектілер); «Қазына»
тұрақты даму ... ... ... ... ӘКК ... ... бағалы қағаздарды нарықта орнату және ӘКК ... ... жеке ... ... сату жоспарланған. Дегенмен бастапқы
кезеңде жарғылық капитал мен қаржы ресурстарын жұмсау керек болады. ... ... ... заңнамасына сәйкес ҚР-ның үкіметі, облыс
әкімдіктері, Алматы, ... ... ... ... коммуналдық
объектілер); «Қазына» тұрақты даму акционерлік қоғамы болады. Болашақта
ӘКК-ның тұрақты даму жағдайында олар қор ... ... ... ... ... және коммуналдық меншік объектілерінің
кейбірлері, жерлер, жаңа өндірістерді құруға пайдалануға болатын ... ... ... ... ... ... ... болатын активтерді ғана беру маңызды аспекті болып табылады.
Мемлекеттік меншіктегі активтерді ӘКК-ға берудің мақсаты - ... ... ... пайдалану. ӘКК-ның қызметі ... ... жаңа ... ... ... мен инвестицияларды тартуға
бағытталған болу керек.
Осылайша ӘКК аймақтағы жобаларды іске асыру үшін ... және ... ... ... ... ... ӘКК
қызметінің негізгі бағыттарының бірі - ішкі ... ... ... үкіметі мен ӘКК арасындағы өзара байланыс Арнайы кеңес арқылы
іске асады. Экономика мен бюджетті ... ... ... сауда және индустрия, ҚР-ның қаржы жүйесінен және басқа да
орталықтандырылған атқарушы ... ... ... ... ... ... арнайы кеңес ӘКК-ның даму жоспарын жүзеге
асыру механизмдері мен негізгі ... ... ... ... ... ... анықтаумен (Директорлар кеңесі, орталық жиналыс)
шұғылданады. ... ... ... ... ... ҚР-ның
заңнамасына сәйкес жүзеге асырады. Сонымен қатар ӘКК қызметінің қаржылы-
шаруашылық жоспарын бекіту және оны ... ... есеп ... ... ӘКК алдына қойылған міндеттерді шешу үшін кең ауқымды салалық
білімі бар басқару ... ... ... ... ... бар жоғары білікті мамандардан, осы заманға сай менеджерлерден
құралған басқару органын қалыптастыру ... ӘКК ... ... ... ... бойынша Қазақстандық және шетелдік басқару
компанияларынан ... ... ... басқару саясатының негізгі
бағыттарының бірі - ӘКК-ның ішкі экономикалық ... ... ... ... ... ... аймақтарын шетелдегі имиджін
жоғарылату, жаңа технологиялар мен халықаралық стандарттарды енгізу,
бірлескен ... ... ... ... ... ӘКК қызметін
үйлестіруді арнайы кеңес жүзеге асырады. Мұнымен қоса ӘКК орталық және
жергілікті атқарушы ... ... ... ... өз ... ... ... және жергілікті өкілетті органдармен ӘКК-ға
берілуге тиіс республикалық және коммуналдық меншік ... ... ӘКК ... ... бір ... болып ӘКК арасында
конкурстық негізде бизнес-жобаларды жүзеге асыруды көздейтін ұлттық ... ... ... ... кеңесінен құралған аймақаралық ... мен әр ӘКК ... ... ... ... Шағын бизнеске ӘКК
жобаларын ендіру арқылы аймақтағы экономиканы және жаңа өндірістерді ... ... ... ... жаңа ... ... ... жинаумен
ерекшеленді. Қоғамдық ұйымдарға ӘКК инвестициялары бағыттарының
артықшылықтарын ... ... ... ... нақты жобаларды дайындау
кезінде ... ... ... ұйымдардың бұл кезеңдерге қатысуының
мақсаты -аталған аймақ тұрғындарының мүдделерін есепке алу. ӘКК ... ... ... үшін ӘКК-ның меншікті сауда үйлерін, сонымен ... ... ... оқыту және т.б. құру көзделіп отыр. ӘКК-
ның жұмысы ӘКК-ның инфрақұрылымын дамыту үшін табыс көзін алу, коммерциялық
жобаларды ... ... ... (білім беру, мәдениет,
денсаулық сақтау, спорт және т.б.) құру және оны іске асыру. Бұл ... даму ... ... фактор болары анық. Концепцияны
практикалық іске асыру үдерісінде ӘКК ... ... ... пайда
болатын өзекті мәселелерді талдауды өткізу және заң шығару жүйесін ... ... ... ... ... және бюджет қатынастары)
жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу.
Энергетикалық емес және тиімсіз секторларда жаңа ... ... ... сауда маркасы бар өнімдерді жасау және ... ... ... ... ... ... ... ішкі
және сыртқы нарыққа шығару сияқты міндеттерді жүзеге ... ... ... ... ӘКК ... ... сатып алушы ретінде танылады
және келесі міндеттерді атқара отыра кластер менеджері болады:
-кәсіпкерліктің шағын және орта кәсіпорындардың ... ... ... жаңа ... ... ... мен өндіріске енгізу,
инновацияларды енгізуге ынталандыру;
-ауыл шаруашылық өнімдерін ... ... ... ... ... енгізу, қайта өңдеу үдерістерін ұйымдастыру және өнімді
қайта өңдеу ... ... ... енгізу;
-өнімдерді біртұтас брэнд негізінде ішкі және ... ... ... маркетинг;
-ӘКК-ның меншікті сауда үйлерін құруда ӘКК-ның аясында ... іске ... ... ... бірлестіктерін кластерлерге тартады.
Кластердің өндірістік циклын ұйымдастыру жолымен жаңасын құру, инфрақұрылым
объектілері мен жер телімін ұсыну, ... ... ... ... ... ... шикізаты үшін көтерме бағамен сатып ... ... өз ... төмендету, өнімді қайта өңдеу қауіпсіздігінің
халықаралық стандарттарын енгізу;
Бүгінгі таңда елдегі экономикалық дамуының ... ... ауыл ... ... өмір сүру ... ... ... Халықтың 43%-ы
ауылды елді мекенде тұрады, олардың үштен бір ... ... ... ең ... ... деңгейінен төмен табыс алады. Бұл
қоғамның әлеуметтік-саяси ахуалына кері әсерін тигізеді және ... ... мен ... ... имиджінде көрініс табады.
Ауыл шаруашылық және тамақ өнеркәсібі саласындағы кластердің дамуына
ауылдық елді мекеннің әлеуметтік және саяси ... ... әсер ... ... ... аз ... ... өнеркәсібінің
шағын және орта кәсіпорындары , шаруа қожалықтары өз ... ... ... ... ... ... алмайды.
Осыған байланысты шағын және орта ... ... ... ... модернизацияның локомотиві және
белгілі бір аймақ кластерінің бәсеге қабілетті болып өсуіне әсер етеді.
Кәсіпкерліктің ... ... ... ... бірі ... ... ... кезекте бұл жер құны мен
коммуникация жүйесіне қосылу қиындығы болып табылады. Мемлекеттік ... ... ... ӘКК ... ... мақсатымен
кәсіпкерлік қолдаудың тиімді шарасы болады.
Мемлекеттік коммуналдық ... ӘКК ... ... ... тиімсіз немесе пайдасыз кәсіпорындарды табыстаудың маңызды
аспектісі ретінде әлеуметтік кәсіпкерлік корпорация өз ... ... ... қатар ӘКК-ға жүктелетін міндеттер мен қызметтер саны үлкен
және оларды бір-бірімен шатастырмау керек.
Кәсіпкерліктің қайта құрылуы ӘКК-ға міндеттелмеу қажет, себебі ... өте көп ... ... ... деп ... ... құру
және оның негізінде құрылған бәсекеге қабілетті жаңа ... ... ... кәспорындарды оңалту мен қайта құру ... ... ... ... даму инститтары ретінде ӘКК орындау
керек. Сонымен ... олар осы ... өз ... қатысулары қажет. ӘКК
қызметі мемлекет тарапынан реттеуге және оңтайлы ... ... ... да ... ... ... активтерді басқаруға, жобаларды тартуға және ... ... ... ... ... ... да тарта алады. ӘКК-ның
дамуы мемлекеттік тиімсіз кәсіпорындардың ... жаңа ... ... құруға себеп болады. Осы үдерістің ... ... ... және ... өкілетті органдарымен мемлекеттік кәсіпорындардың,
мекемелер мен ұйымдардың мүлкін инвентарицазиялаудан өткізу, мемлекет
иелігіндегі акциялардың ... ... ... ... ... өткізудің нәтижесінде ӘКК-ға берілетін тиімсіз ... ... ... ... ауыл ... ... ішкі және
сыртқы нарыққа шығаратын ірі жеткізуші болады және шағын және ... ... ... ... ӘКК ... ... жер, технологиялық ресурстар, ішкі нарық, ӘКК тарапынан кепілдік
мүлікпен қамтамасыз етуге рұқсаты бар және бірлескен кәсіпорындарды ... ... ... ... бар ... ... ... ӘКК-ның қатысуымен ... ... ... қатысуымен бірлескен кәсіпорындар құруға мүмкіндігі бар,
онда отандық шикізат пен шетелдік технологияларды қолдану ... ... өнім ... ... ... ... ... секілді
көрші елдердің көрсеткіштері үлгі бола алады, онда жергілікті және шетелдік
кәсіпорындардың тоқыма өнеркәсібінде жергілікті ... пен ... ... сонымен қатар шетелдік компаниялар шығаратын әлемге
танымал киімдер маркасы, жергілікті шикізат пен ... ... ... ... ... ... ... кәспорын филиалдары дамып келеді.
Сонымен қатар ӘКК жобаларын іске асыру үшін салық салу кезінде ... ... ... ... - ... фокусты өзгерту негізінде
табысы аз кәсіпорындардың дамуына және инвестициялық преференция ... ... ... ендіруге мүмкіндік туады. ВТО құрамына енетін
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... өнімі импорттық нарыққа, атап айтқанда, мемлекеттің ӘКК-ға
қатысуы белгілі бір дәрежеде отандық ... ... ... ... Аймақтық басқарудың нәтижелілігі мен тиімділігін бағалау
Әлеуметтік-экономикалық дамудың индикаторы - халықтың тыныс-тіршілігін
қамтамасыз етудің маңызды ... ... ... шаруашылық
басқарудың құралы ретінде пайдалануға болады. Басқарудың макроэкономикалық
моделінде көрсеткіштердің ... мына ... ... ең ... ... индикаторы - өнімнің өсу қарқыны мен ... ... ... ... еңбекақы төлемі т.б.)
пайдалылығы, салық салу ... ... ... ... - өнім ... саланың дамуы деңгейі мен
бастау көздерінің ... ... ... ... мен ... ... ... және номиналдық табысы және шығындардың құрылымы,
халықты әлеуметтік қолдау көрсеткіштері;
-жалпы көрсеткіштер - инфляция ... мен ... ... шаруашылық
субъектілерінің шығындары мен кірістері ... ... ... ... сала ... ... аймақтың бюджеттік емес
қордың бюджеті, федералдық бюджет), аймақтың ... ... ... ... ... ... ... деп мыналарды айтуға болады:
-валовтық аймақтық өнімнің ақшалай қорға қарым-қатынасы;
-ақшалай қордың ... ... ... ... қаражатқа қарым-қатынасы;
-бір жұмысшыға өндірім және басқарудағы бір ... ... ... ... қарым-қатынасы;
-аймақтағы басқаруға кететін шығын үлесі.
бұл модельді елестету үшін ... ... ... ... Қазақстан мен Шығыс Қазақстан облыстары ... ... ... ... ... ... экономикалық даму индикаторы 1-
кестеде көрсетілген. 2004 жылы ... ... ... ... ... секторын қосқанда) 134125,7 млн. теңгеге алдыңғы ... 8,1 %-ға ... ауыл ... ... өнімінің көлемі
9,6%-ға өскен және ол 80421,9 млн теңгені ... 2003 ... 2004 жылы ... ... инвестициясы 1,44 есе өсіп 45231
млн. теңгені құрады. Жалпы алғанда ОҚО-на 383 мың шаршы метр тұрғын ... бұл 2003 ... ... 1,21 есе ... ... ... (ұсақ кәсіпорындарды қосқанда) көрсетілген ... 2003 ... ... 1,31 есе ... 61736,9 млн. ... ... ... 2004 жылғы физикалық өнімнің көлемі 2003
жылмен салыстырғанда жоғары, өсу деңгейі 113%, мұндай өсулер Мақтаарал,
Сарыағаш аудандарында және ... ... ... 2004 жылы ... ... 749,5 ... құрады, экспорт 1,48 есеге өсіп, 442,4
млн. теңгені құрады, ал импорт 1,52 есеге ... 307,1 млн. ... ... ... шығып жүрген мақтасы (облыс экспортынан 41,6%), мұнай
өнімдері (19,6%), бидай ұны (6,5%), ... (3,7%). ... ... ... ... ... ... ал жұмыссыздық деңгейі 7,8 %-ға төмендеді.
ОҚО 2003 жылдағы бюджеті 599,75 млн. ... ... 2004 ... млн, теңге дефицитімен орындалды. Бюджеттің нақтыланған бөлігі 97,1 ... ал ... ... ... номиналды есептегенде 53890,3 млн.
теңге, ал шығын - 55569,5 млн. теңгені ... ... ... ... ... ... 16294,5 млн. теңгені құрағаны
анықталды, бұл былтырғы жылмен ... 35 %-ға ... ... ... ... ... ... беретін несие қаражатының көлемі
де өсіп келеді.
Соңғы 5 жылда облыстың кәсіпкерлік құрылымдары айналымдағы ... және жаңа ... ... екінші деңгейлі банктерден қысқа және
ұзақ мерзімді негізде 50 млрд. ... ... ақша ... ... ... ауыл шаруашылығын дамытуға және ауыл шаруашылық өнімдерін (ұн
дайындау, макарон, сары май мен ... ... ... пен ... ет, ... ... бұйымдарын) қайта өңдеуге жұмсалған. 2003 жылмен
салыстырғанда 2004 жылы ... ... ... саны 5,1 %-ға өсіп
4028 бірлікті құрады, соның ішінде жартысы Шымкент қаласында ... ... көбі ... мен ... жөндеу қызметінде -
1279 бірлік, ауыл шаруашылығы мен ... ... - 1063 ... ... 4 жыл ... өнімдерді, тауарлар мен шағын кәсіпкерліктегі
қызметтерді іске асыруда кіріс 2,1 ... өсіп 104657 млн. ... ... ... ... қаржылық қолдау нәтижесінде жаңа
жұмыс ... ... ... жылы ... ... саны 56 мың адамға
өсіп, көптеген адамдар жұмыспен қамтылды. 2004 жылы шағын, орта және ... ... ... ұйымдарында істейтін жұмысшылардың саны
927 мың адамды құрады, ... ... 438,6 мың адам ... жұмысшылар.
Нақты ақша кірісі 21,7 %-ға өсті. кәсіпорындардағы, ұйымдардағы және облыс
мекемелеріндегі ортаайлық ... ... 2004 ... 26,6 %-ға ... ... ол 112,3 % ... соңғы 3 жылда орташа зейнетақы мөлшері 1,7 есеге,
ал күнкөріс деңгейі 1,27 есеге өсті. Егер 2003 жылы ... ақшы ... %-ға ... ... - 0,4 %-ға өссе, 2004 жылы сәйкесінше 21,7%-ға және
15,6 %-ға ... ... ... ... ... даму ... 2
кестеде көрсетілген. 2004 жылы ШҚО-ның өнеркәсіптерімен (соның ішінде үй
шаруашылығы секторын қосқанда) 222814,8 млн. теңгеге өнім ... ... ... салыстырғанда 22,4%-ға артық, ауыл шаруашылық өнімінің
көлемі 2,3 %-ға өсіп, 69926,2 млн. ... ... 2003 ... 2004 жылы ... ... инвестиция көлемі 13,1 пайызға
өсіп, 50748 млн теңгені құрады, жалпы алғанда ... 114633 ... ... үй тұрғызылған, бұл 2003 жылмен салыстырғанда 1,4 есеге артық .
Кәсіпорындарға, мекемелерге, ... ... ... ... ... ... 2003 жылмен салыстырғанда 1,2 есе артып, ... ... ... Облыстың барлық аймақтарында 2004 жылғы физикалық
өнімнің көлемі 2003 ... ... ... өсу деңгейі 4,8%.
2004 жылы ішкі айналым көлемі 1532,7 млн.долларды құрады, экспорт ... ... 868,7 млн. ... құрады, ал импорт 1,3 есеге өсіп, 663,9 млн.
долларды құрады. ... ... ... ... ... және ... ... -53,2%, минералдық өнімдер-15,7% , химиялық және соған
қатысты заттар (пластмасс пен ... ... . ... ... ... - 7,2 пайызды құрайды. 2003 жылмен салыстырғанда 2004
жылы ... ... ... саны 7%-ға ... 6656 ... құрады.
2-кесте
Шығыс Қазақстан облысы экономикалық дамуының негзгі индикаторлары
|Көрсеткіштердің атауы |2001 |2002 |2003 |2004 |өсу |өсу |
| | | | | ... ... |
| | | | | | ... ... шаруашылығын |116,5 |101,4 |104,8 |104,8 |106,9 |6,9 ... ... | | | | | | ... көлемінің | | | | | | ... % | | | | | | ... ішкі ... ... |- ... млн. ... | | | | | | ... |538,8 |599,6 |560,2 |868,7 |- |- ... |544,0 |442,7 |526,4 |663,9 |- |- ... ... |108,0 |106,5 |106,2 |107,3 |107,0 |7,0 ... индексі | | | | | | ... ... |98,4 |11,1 |105,1 |119,4 |106,0 |6,0 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... айлық |16832 |18816 |19787 |24212 |- |- ... ... | | | | | | ... ... ... |7,3 |7,3 |7,2 |- |- |
|% | | | | | | ... ... шығындармен ең жоғары нәтижелер ретінде анықталатын
экономикалық ... ... ... ... ... бірліктіріне
жұмсалған шығындарды есептеп, трансакциондық шығындар талдауын қарайық.
3-кесте
Шығыс Қазақстан облысы бойынша трансакциондық ... |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл ... ... ... ... |94 308 342,4 |
|Мемлекеттік шығындардың жалпы|3 008 606,0 ... ... ... (мың. ... | | | ... ... ... |2 470 581,0 |3 240 232,2 |3 812 464,6 |
|қызметін орындайтын өкілетті,| | | ... және ... да | | | ... | | | ... ... ... |141 287,0 |153 510,0 ... ... ... | | | ... ... ... ... |17 617,5 |20 184,0 ... ... ... |124 908,0 |135 892,6 ... ... ... ... |2 329 294,0 ... ... ... ... | | | ... ... ... |719 599,0 |920 060,3 ... ... ... ... ... |935 730,0 |1 265 467,0 |
|(облыстық мәні бар қалалар) | | | ... ... ... ... ... ... ... аудандық мәні бар | | | ... ауыл ... | | | ... елді мекендер | | | ... ... ... 397 |3 427 |3 427 ... саны | | | ... ... |4,9 |4,6 |4 ... органдарын ұстауға| | | ... ... ... | | | ... | | | ... ... экономика дифференцияциаланған территориялық даму
проблемасымен сипатталады , сол себепті мемлекетке аймақтардың ... ... ету, ... ... ... , ... ... салу , әлеуметтік - экономикалық дифференцацияны ... ... ... ... Осы ... ел үшін ... ұзақ уақыт
мінездемелі , бірақ осы кезде Қазақстанның ... ... ... ... ... ... етеді .
Біршама бос аймақаралық ресурс айналымы бар ... ... ... ... ... реформаларды өткізу екпінімен
айырмашылығын, аймақтық басқару нәтижелілігі , кәсіпкерліктің және нарық
инфражүйелерінің ... ... ... ... , ... капиталын
тартуды ескеру маңызды .
Біздің көзқарасымыз ... ... ... ... ... қарым-қатынасына сәйкес келіп, нарықтың жеке, ... ... сай ... қана ... ... ... ... өндірістің экономикалық және ... ... ... ... қамтамасыз ететіндей құрылуы тиіс.
Облыстың аймақтық басқару жүйесіне кіретін мінездемесі ретінде аймақтың
әлеуметтік және экономикалық жұмыс жасауының ... ... ... ... ... еңбек, қаржы ресурстары, берілген
уақыт ... ... ... қолданған шығындардың көлемін
анықтайтын сандық және сапалық ... ... ... Біздің
ойымызша, бұл аймақты басқару ... ... ... қажетті шарты болып табылады. Ол пайда болатын алдағы ағымдағы
тенденцияны, перспективалы және ... ... - ... ... қолдану нәтижелілігін талдауды, өндіріс нәтижелілігін,
тұтынылушы ресурстардың экономикалық өсу резервтерін ... ... ... саясатты мінездемелейтін аймақ «дискриминациясы»,
әлеуметтік көзқараста, азаматтардың мекен-жайы ... ... ... құтылу қажеттілігімен ақталуы мүмкін. Сәйкесінше, аймақтық басқару
халық табысының, жұмыссыздық деңгейінің, әлеуметтік ... ... ... ... орта жағдайының және т.б. ... ... ... ... ... жүйесіндегі негізгі әрекеттесуші элементтер, біздің
ойымызша, ... ... ... ... және стратегиялық),
басқару функциялары (жоспарлау, ұйымдастыру, реттеу, ... есеп ... ... ... ... ... ... сәйкес басқару ... ... ... және де ... ... және облыстың әлеуметтік-
экономикалық дамуын басқару стратегиясы болуы керек.
Қорыта келе ... ... ... ... ... қолдану
зерттеушінің инструментарийін кеңейтіп, жасалынатын аймақтық экономиканы
басқару үлгісінің ... және ... ... ... ... ... жаңа ... ашатынын айта кеткен
жөн.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде ... ... ... ... кең ... ... ... тәжірибеге сәйкес, біз
келесі бағыттарда реформалар жүргізуіміз қажет:
- Мемлекеттік саясатты жасау әдістерін ... ... ... ... мен ... ... ескере отырып ұштау.
- Әр түрлі әлеуметтік ... ... ... ... арқасында
мемлекеттік қызметтерді таратуда бағыттылықты күшейту.
- Мемлекеттік қызметтердің сапасын жақсарту және ... ... ... ... ... ... ... Азаматтардың қажеттіліктерін толық қанағаттандыру және қызметті
электронды жүйе ... ... үшін ... ... ... ... Қызметкерлерді ынталандыру жүйесін өзгерту, жұмыс көрсеткішін бағалау
жүйесін жақсарту, және де ... ... әйел ... ... ... ... кең қол ... алуы арқылы мемлекттік қызметке
жаңарту енгізу.
Орта және шағын бизнес кәсіпорындардың кооперациясының ... ... құру ... ... ... және ... (шағын және орта бизнес ... ... ... ... ... Қазақстанда СПК құру аймақтардың бәсеке
қабілеттілігін көтеруге кластерлі даму механизмдарының ... ... және ішкі ... ... ... ... ... бизнес-құрылымдарды мемлекет қатысуы ... ... ... ... ... ... және ... қабілетті
өндірістерді құру катализаторы болуға қабілеттілер ірі аймақтық ... ... ... Бұл ... және жеке ... бірігуі арқылы
аймақтардың дамуына нәтижелі көмек беруге, кластерлі әдіс негізінде бірегей
экономикалық ... ... ... ... СПК ... ... ішкі және сыртқы нарықта өндірістік және ауылшаруашылық өнімнің
ірі жабдықтаушысы болады және шағын және орта ... ... ... аз жеке ... ... ... ... СПК жасау
нәтижесінде жаңа бәсеке көтеретін өндіріс жасау, аймақтарда жұмыс орнының
көбеюі, жұмыстағы өндіріс ... ... ... ... ... ... ... рентабельсіз мемлекеттік кәсіпорындар санын
қысқарту, кәсіпорын субъектілерінің ... ... ... күтіледі. Бұл Қазақстанның ВТОға кіру қарсаңыда әсіресе өзекті.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан ... ... ... ... :
Қазақстан Респ. 1993 ж. 8 желт. №2572-XII заңы// ... ... : ... жүйе ... аймақтық орталық. - Өскемен :
Юринфо, 2007.
2. Қазақстан ... ... ... ... : Қазақстан
Респ. 2001 ж. 23 қаңт. Заңы №148 // ЮРИСТ [Электронды ресурс] : анықтама
жүйе /Шығыс-Қазақстандық аймақтық ... - ... : ... ... ... Е. ... Республикасының аймақтық дамуының жоспарлау
процесстерін басқару проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, ... Сер. ... - 2002. - ... - б. ... Алдияров С. Қазақстан аймақтарының негізгі әлеуметтік-экономикалық
индикаторлары және ... ... ... әдісі /С.Алдияров, К.
Кабдуалиева, Л. Елеусиз // Транзиттік экономика. - 2006. - №1. - б. ... ... А. Г. ... ... ... ... : оқу ... Г Воронин, В. А.Лапин, А. Н. Широков. - М. : Дело, 1998. - 128 б.
6. ... ... сан ... - 2005 : жыл ... стат. жинақ - Өскемен:
ШҚО статистика басқармасы, 2005. - 150 б.
7. Бердалиев К. Қазақстан экономикасын басқару негіздері /К. ... ... : ... 1998. - 148 ... ... Қазақстан сан бойынша: стат. жинақ - Алматы : ... ... ... 2006. - 136 ... Гаврилов А. И. Аймақтық экономика және басқару: ... оқу ... / А. И. ... - М. : ... - ... 2002. - 239 ... ... Г. Облыс экономикасын басқару жүйесін жетілдіру /Г. Гамарник,
Н.Сердюк // Поиск. - 2002. - №2. - б. ... ... Г. Н. ... ... ... : ... әдістер,
іске асыру жолдары : монография /Г. Н. Гамарник. - Алматы : ... - ... ... А. ... ... ... : ... оқу орынд.оқу
құралы. /А. Гранберг. - 2-ші басылым. – М.: Мемл. ун-т ... ... 2003. - 495 ... ... Н. ... экономикалық стратегия таңдауын негіздеу
/Н.Дорогов // Басқарудың теориясы және ... ... ... - № 3. - б. ... ... А. В. ... ... зерттеу : жоғарғы оқу орынд.оқу
құралы / А. В. ... М. М. ... - М. : ... 2001. - ... ... Н. К. ... ... экономиканы мемлекеттік реттеу :
оқу құралы / Н. К. ... Ж. ... - ... : ... 1998. - ... Минакир П. ФГР : ... және ... ... /П. ... ... және ... проблемалары - 2001. - №2. - б. 93-
97.
18. Мухамбетов Т. Мемлекеттік басқару кризисі /Т. ... ... - 2001. - № 3. - б. ... ... Н. Ә. ... 2030. ... қазақстандықтар жағдайын
гүлдендіру, қауіпсіздендіру және жақсарту : президенттің Қазақстан еліне
жолдауынан //Казахстанская правда. - 1997. - 11 ... ... Н. Ә. Жаңа ... жаңа ... 2007 ж. 28 ... ... еліне жолдауынан //Каз. правда. - 2007. - 4 мамыр.
21. Қазақстан Республикасының Ұлттық Статистика ... ... ... ... Нурашева К. Аймақтық экономиканы басқарудағы жүйелік әдіс /К. Нурашева
// Қазақстан қаржысы. - 2006. - №1. - б. 83-87.
23. ... К. ... ... ... басқару жүйесі және дамыған
елдер тәжірибесі /К. Павлов //Басқару теориясы және ... - 1999. - №5. - б. ... ... ... 2003 жыл /А. ... ред.. - А.: ҚР ... 2003. - 394 б.
25. Рой О. М. Мемлекеттік және муниципалдық басқару жүйесі /О. М. Рой. ... ... 2003. - 254 ... ... Н. Аймақтық басқарудың функциясы мен әдісі /Н. Рустемов
//Транзиттік экономика. - 2001. - №1. – б. ... ... Д. ... басқару органдарының жұмыс нәтижелілігін
жоғарылату: Ұлыбритания тәжірибесі /Д. Садлер //Басқару ... ... ... - 2001. - №2. - - 82-86. б.
28. Сапаргали Ш. Аймақтық ... даму ... ... ... / Ш. ... //Транзиттік экономика. - 2005. - №5-6. - 24-
30. б.
29. Қазақстанның жылдық ... /Б. Т. ... ред. ... ... ... : ... 2006. - 488 б ... В. Н.
ҚР мемлекеттік басқару теориясы /В. Н.Уваров. - Алматы : Заңгерлік
әдеб., 2000. - 312 ... ... М. Ч. ... ... және басқару /М.Ч.Чагучиев, М. М.
Соколов. - М. : ... 2001. - 271 ... ... Д. ... ... ... бюджеттік бағдарламасының
дамуын қаржылық /Д. Шыныбекова //Қазақстан қаржысы. - 2002.- № 3. - ... ... ... ... ... ... ... : стат.
жинақ /Султанов Б. ред. - Алматы: ҚР статистика агенттігі, 2006. - 360 б.
33. Айтаханов Е. ... ... ... дамуының жоспарлау
процесстерін басқару проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, Әль-Фараби
ат.КазГУ. Сер. ... - 2002. - ... - б. ... Алдияров С. Қазақстан аймақтарының негізгі әлеуметтік-экономикалық
индикаторлары және дамуды жалпы ... ... ... К.
Кабдуалиева, Л. Елеусиз // Транзиттік экономика. - 2006. - №1. - б. ... ... Е. ... ... ... дамуының жоспарлау
процесстерін басқару проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, ... Сер. ... - 2002. - ... - б. ... Алдияров С. Қазақстан аймақтарының негізгі әлеуметтік-экономикалық
индикаторлары және дамуды жалпы бағалау ... ... ... Л. ... // ... ... - 2006. - №1. - б. ... Айтаханов Е. Қазақстан Республикасының аймақтық ... ... ... проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, Әль-Фараби
ат.КазГУ. Сер. экон. - 2002. - ... - б. ... ... С. ... аймақтарының негізгі әлеуметтік-экономикалық
индикаторлары және дамуды жалпы бағалау әдісі /С.Алдияров, ... Л. ... // ... экономика. - 2006. - №1. - б. 81-
86.
1. Айтаханов Е. Қазақстан ... ... ... ... басқару проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, Әль-Фараби
ат.КазГУ. Сер. экон. - 2002. - ... - б. ... ... С. Қазақстан аймақтарының негізгі әлеуметтік-экономикалық
индикаторлары және дамуды жалпы ... ... ... ... Л. ... // ... ... - 2006. - №1. - б. 81-
86.
35. Гаврилов А. И. Аймақтық экономика және басқару: ... оқу ... / А. И. ... - М. : ЮНИТИ - ДАНА, 2002. - 239 б.
36. Гамарник Г. Облыс экономикасын басқару ... ... /Г. ... // Поиск. - 2002. - №2. - б. 98-100.
37. Гамарник Г. Н. Қазақстан экономикасын басқару : ... ... ... ... : ... /Г. Н. Гамарник. - Алматы : Экономика,
2002. - 281сб.
3. Гаврилов А. И. Аймақтық экономика және ... ... оқу ... / А. И. ... - М. : ... - ... 2002. - 239 ... Гамарник Г. Облыс экономикасын басқару жүйесін жетілдіру /Г. Гамарник,
Н.Сердюк // Поиск. - 2002. - №2. - б. 98-100.
5. ... Г. Н. ... ... басқару : методология, әдістер,
іске асыру жолдары : ... /Г. Н. ... - ... ... 2002. - ... Айтаханов Е. Қазақстан Республикасының аймақтық ... ... ... ... /Е. ... ... Әль-Фараби
ат.КазГУ. Сер. экон. - 2002. - №2(30). - б. 12-15.
2. Алдияров С. Қазақстан ... ... ... және ... ... бағалау әдісі /С.Алдияров, ... Л. ... // ... экономика. - 2006. - №1. - б. 81-
86.
1. Айтаханов Е. Қазақстан Республикасының аймақтық ... ... ... проблемалары /Е. Айтаханов //Вестник, Әль-Фараби
ат.КазГУ. Сер. экон. - 2002. - №2(30). - б. ... ... С. ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
индикаторлары және дамуды жалпы бағалау әдісі /С.Алдияров, К.
Кабдуалиева, Л. Елеусиз // ... ... - 2006. - №1. - б. ... ... А. И. ... ... және басқару: жоғарғы оқу орынд.оқу
құралы / А. И. Гаврилов. - М. : ... - ... 2002. - 239 ... ... Г. ... ... басқару жүйесін жетілдіру /Г. Гамарник,
Н.Сердюк // Поиск. - 2002. - №2. - б. 98-100.
5. Гамарник Г. Н. Қазақстан ... ... : ... ... ... жолдары : монография /Г. Н. Гамарник. - ... ... 2002. - ... ... П. ФГР : ... және ... әрекеттесуі /П. Минакир
//Басқару теориясы және практикасының проблемалары - 2001. - №2. - ... ... Т. ... ... кризисі /Т. Мухамбетов //Транзиттік
экономика. - 2001. - № 3. - б. ... ... П. ФГР : ... және ... әрекеттесуі /П. Минакир
//Басқару теориясы және практикасының проблемалары - 2001. - №2. - б. 93-
97.
39. Мухамбетов Т. ... ... ... /Т. ... ... - 2001. - № 3. - б. ... - ... даму аймақтық бағдарламаларының мақсаттары
Шараларды орындау құралдарын нақтылау
Бағдарламаны қаржыландырудың негізгі көздерін анықтау
Бағдарламаларды орындау кезінде бақылауды іске ... ... ... ... анықтау
Аймақтың даму бағдарламасын ұйымдастырушылық жоспар жасау
Ұйым мүмкіншіліктері ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері
Басшылық
Процесстер
Саясат және стратегия
Тұтынушыларға арналған нәтиже
Серіктестік және ресурстар
Қоғамға арналған нәтиже

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Гaлaктикaлaр топтaлуының моделдері5 бет
Нарық жағдайындағы аймақтық әлеуметтік-экономикалық жүйені басқару ерекшеліктері32 бет
Пилоттық аймақтағы табиғат ортасының ластануының экологиялық мониторингінің ақпараттық жүйесі61 бет
Солтүстік Қарамұрын кен орны106 бет
Су ресурстарының экологиялық мәселелері .Табиғи суларды ластаудың негізгі көздері .Суды тиімді пайдалану. Сумен қамтамасыз етуге бөлек жүйелерді қолдану .Қазақстан Республикасында су ресурстарын пайдаланудың және қорғаудың мемлекеттік бақылауы12 бет
Экономиканың инновациялық дамуы жайлы84 бет
Қазіргі халықаралық қатынастардағы иран факторы (ХХІ ғ. басы)60 бет
Қазіргі Халықаралық қатынастардағы Иран Факторы (ХХІ ғ. басы).58 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
«Алтын сапа» сапа деңгейі20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь