Өнім өндіру мен өткізуді талдау

1 Өнім
2 Өндіріс шығындарының классификациясы
3 Өнім өндіру мен өткізу
4 Өнімді өткізу және тарату
5 Өнімді өткізудің маркетингтік жүйелері
6 Кәсіпорындағы өткізу қызметінің рөлі
7 Өндірістік және өткізілетін өнімдердің жоспарлық орындалуы мен динамикасын талдау
Өнім– 1) белгілі бір уақыт аралығында дүние жүзінде, елде, кәсіпорында, т.б. өндірілген өнімдердің бүкіл көлемі; ғылыми-техникалық талдамаларды, өндірістік-техникалық мақсаттағы өнімдерді, халық тұтынатын тауарларды, құрылыс нысандарын, жұмыстарды, қызметтерді қоса қоғамдық және жеке бастың қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған еңбек қызметінің нәтижесі; кәсіпорында дайындалған өнім. Еңбек нәтижелері заттандырылған (шикізат, материалдар, тамақ, химия өнімдері, техикалық қондырғылар мен олардың бөлшектері) және заттандырылмаған (энергия, ақпарат, көрсетілетін қызметтің кейбір түрлері) болуы мүмкін. Өнім тұтыну құнымен – белгілі бір тиімділікті қанағаттандыра алуымен және құнмен – оны дайындауға жұмсалған қоғамдық еңбекпен сипатталады.
        
        Өнім -  1) белгілі бір уақыт аралығында дүние ... ... ... т.б. ... ... бүкіл көлемі; ғылыми-техникалық талдамаларды, өндірістік-техникалық мақсаттағы өнімдерді, халық тұтынатын тауарларды, құрылыс нысандарын, ... ... қоса ... және жеке ... ... ... арналған еңбек қызметінің нәтижесі; кәсіпорында дайындалған өнім. Еңбек нәтижелері заттандырылған (шикізат, материалдар, ... ... ... ... қондырғылар мен олардың бөлшектері) және заттандырылмаған (энергия, ақпарат, ... ... ... ... ... ... Өнім ... құнымен  -  белгілі бір тиімділікті қанағаттандыра алуымен және құнмен  -  оны дайындауға жұмсалған ... ... ... ... ... оны ... алу мен ... заттай тұлғада ғана емес, ақшалай тұлғада да жүргізіледі. Өнімге заттай (машина, жабдық, аяқ киім, т.б.) және өнеркәсіптік сипаттағы ... ... ... ... буып-түю, тасымалдау, т.б.), негізгі және жанама өнім түрлеріне бөлінеді. Аяқталған жұмыстар кешені, құрылыс нысаны да Өнім деп ұғынылады. ... ... ... ... ... үлес салмағы көп және кәсіпорын дайындауға бағдарланған Өнім жатады. Жанама түріне негізгі Өніммен қатар бірыңғай технол. үдеріс барысында жасалатын ... ... ... май ... ... ... астық өндірісіндегі сабан, т.б.) жатады. Ө. шаруашылық салаларына қарай: өнеркәсіп, құрылыс, көлік, байланыс, сауда, қоғамдық тамақтандыру, мал ш., өсімдік ш. ... ... 2) Адам ... ... немесе бейматериалдық нәтижесі (зат, ғылыми ашылым, идея), яғни адам ... ... ... ... нысанда немесе нәтижесі материалдық-заттай нысанда (материалдық өнім), рухани нысанда не бейматериалдық-зияткерлік, рухани, ақпараттық нысанда (зияткерлік өнім, ... ... ... не ... ... мен ... ... түрінде бейнеленген нәтижесі. 
Өнім сапасы  -  өнімнің сатып алушының белгілі бір қажеттерін қанағаттандыруға жарамдылығын сипаттайтын ... ... ... және ... ... Өнім ... көрсеткіштері абсолюттік, салыстырмалы немесе меншікті көрсеткіштер болуы мүмкін. ... ... ... ... өндірістік және тұтынушылық қасиеттері болып бөлінеді. Өнімнің өндірістік қасиеттері оны әзірлеу барысында қалыптасады және оған өнімді дайындау ... қол ... ... ... ... ... ... сұранымын қанағаттандыруға бағытталған. Қолданыстағы стандарт талаптарына сай келетін өнім тұтынуға жарамды деп есептеледі. Осы ... сай ... өнім ... ... ... Жоғары сапалы өнімде жақсартылған немесе жаңа тұтынушылық қасиеттер болуға тиіс және өнімділік, ... ... ... ... энергия сыйымдылығы, шикізат шығыны жөнінен орташа көрсеткішпен салыстырғанда елеулі сапалық және сандық көрсеткіштерге ие болуға тиіс. Өнім сапасына ... ... ... ... берушілер), сарапшылар, дайындаушылар, сондай-ақ мемлекеттік органдар қалыптастырады және тиісті нормативтік-техникалық құжаттар мен шарттарда баянды етіледі. Қолданыстағы заңдар ... ... ... ... ... өндіріске қатысушылардың ғылыми-техникалық, өндірістік, құрылыс, ауыл шаруашылық өнімдерінің, көлік, жабдықтау, сауда, т.б. қызмет түрлерінің сапасын ... ... ... ... ... заң ... бекітеді.
Өндіріс  шығындарының классификациясы
 
                                          
      ... ... ... ... ... ... болады. Бухгалтерлік шығындар - өнімнің белгілі бір мөлшерін өндіруге нақты жұмсалған өндіріс факторларының шығындары жатады. Онда факторлар сатып алынған ... ... ... ... ... және статистикалық есеп беруде өнімнің өз құны түрін алады.   
      ... ...  ... ... және ... балама  пайдалану мүмкіндіктеріне негізделеді. Тауар өндіру үшін алынған ресурстардың экономикалық шығындары, ... өте ... ... ... ... тең болады. Бұлар айқын және айқын емес шығындар болып бөлінеді.
      Айқын шығындар - ... ... ... ... ақша формасындағы төлем түрінде жұмсалатын шығындар. Оларға ресурстарды сатып алу ... ... ... ... ... ... ... т.б.
      Айқын емес шығындар - өндірісте пайдаланылған фирманың өз иелігіндегі ресурстардың құнын айтады; ғимараттардың ... ... ... ... өнім көлемінің  өзгеруіне байланысты:
                                       
 ... ...  -  (FC) ... ... ... ... пен ... көлемінің өзгеруіне байланысты емес шығындарды атаймыз.  Тұрақты шығындардың графикалық бейнесін     бөлігіне паралельді түзу ... ...       
                                          
      ... ... облигациялық заем, міндетті төлемдер, ренталық төлемдер; ғимараттар мен жабдықтардың амортизациялық төлемдерінің ... ... ... жұмысшылардың еңбек ақысы т.б. Олар старттық (бастапқы) және қалдық шығындар болып бөлінеді. Старттық ... - ... пен ... ... ... байланысты жұмсалатын тұрақты шығындардың бір бөлшегі жатады. Бұл шығындарды координата ... ... ... 
                                       
      ... ... ... - ... пен ... белгілі бір уақытта толық тоқтағанына қарамастан жұмсалатын кәсіпорындардың ... ... бір ... ... болады.
      Өзгермелі ... (VC)  -  ... ... ... ... мен  өндіру көлеміне тікелей байланысты шығындар. Оларға ... ... ... ... ... ... ... шығындар. Ол шығындарды кәсіпкер өндіріс көлемін өзгерте ... ... ... ... ... 3 ... бөлінеді:
1.     Пропорционалды өзгермелі шығындар -  егер ... мен ... ... пара-пар келсе қалыптасады.
2.     Дегерессивтік өзгермелі шығындар  -  шығындардың салыстырмалы өсуі өндіріс көлемінің ... ... аз ... ... ...     Прогрессивтік өзгермелі шығындар - өзгермелі шығындардың өсуі өндіріс ... ... ... ... орындалады.
    
                                         
      3. ... ... ... (ТС) деп тұрақты және өзгермелі шығындарының қосындысынан тұрады. 
                                          ... жаңа ... ... ... ... өзгермелі шығындардың сомасындай шамаға өсіп отырады. Кәсіпкер үшін өнімнің бір ... ... ... ... ... зор. Ол ... шығындар деп аталады.
   4 Өндірістің ... және ... ... ... Өнім өндірісінде бір  данаға шыққан шығындарды білу үшін орташа  шығындар есептелуі:
-         ...  ... ...         ...  ... ...         ...  жалпы шығындар.
      Осы көрсеткіштер арқылы фирманың пайдасын анықтауға болады:
1.     ... ... ... (Р) ... ... (АТС)  кем ... яғни РАТС, фирма әр бір тауардан осы айырмашылық көлемде пайда алады.
3.     Егер баға ...  ... тең ... яғни Р=АТС, фирма нолдік жағдайда болады, пайда да ... ... да  ...         Өнім ... ең ...  ... анықтау үшін  шекті шығындар МС есептеледі. 
Шекті шығындар   -  бұл қосымша  өнімге ... ... ... ...  ... бір ... өскен немесе кеміген кезде жалпы шығындардың өсуі немесе азаюы. Шекті шығындардың  көмегімен  ... ... ... ең жоғары деңгейі анықталады. Ол үшін шекті  шығындар орташа  шығындар және тауар бағасымен салыстырылады. 
      ... ... ... кезеңінде кейбір факторлар  өзгермейді. Сондықтан өндірілген өнім көлеміне  байланысты шығындар тұрақты және  ... ... ... 
      ... (ҒС) ... - ... өнім  ... жағдайда да  төленетін шығындар. Өзгермелі (VС) өнім көлемі өзгерген сайын өзгеріп отыратын  шығындар (шикізатқа, жұмысшылардың жалақысына т.б. кететін ...       
1.     МС= ТС,    ... ... ...                Q                   Q = ... өнім ... 
3.  АС = ТС ,
                Q             АС  -  ... ... ...   
4.     АҒС = ҒС .       АҒС- ... ... ...                 Q
 
2.     АVС = VС    АVС  -  ... ... ...                   ...  ...  ... ... соң қысқа мерзімнен ұзақ мерзім кезеңге ауысады.  Мұндай жағдайда кәсіпорын іс-әрекетін жалғастыратын болса, фирманың барлық шығындары өзгермелі болады.
Егер ... ... ... ... ... сату бағасынан арзан болса, онда шекті шығындар фирманың өнімінің бағасымен теңескенше, фирма өндірісті кеңейте береді.
Қысқа мерзімде ... ... ...   U ... ... бұл ... табыстылық заңымен байланысты еселеп өсіп отыратын қосымша күш шектелген немесе тіркелген өндіріс ... ... Оны ... қисықтан көреміз 
    
 
                                          ... ... ... ... ... бұл ... масштабының өсуі табыстылықты өсіретін масштабының эффектісімен байланысты. МС, АС және АVС қисық ... ... ... деп ... ... бағынады. Осыған сәйкес, шекті шығындар орташа шығындардың барынша ... ... тең ...  
                                          
                                  Яғни ... ... баға (Р) ... ... және оған өндіріс көлемі сәйкес деп есептесек, онда ол ... Qont оның ... ... ... ... ... ... Одан ары өндіру тиімсіз. 
Өнімді өндіруге жұмсалған шығындар ... ... ... мен ... ... ... шығындарынан тұрады. Фирма өндіретін өнім бірлігі  -  зат ... құн ... ... ... яғни оның тиімділігін құрайды. 
Фирманың басты мақсаты - ... ... ... ...  -   табыс пен шығындардың  арасындағы  айырмашылық. Табыс  ... -  ... ... ... ... ...  сәйкес табыстардың бірнеше түрі болады: 
1.     Жалпы табыс  -  ТR = PxQ
2.     ... ...  -  АR = TR = P                                          Q
3.     ... табыс  -  MR =  ТR
Өндірісті ұйымдастыру кезінде әдетте  кәсіпкер өндірістік ... ... ... қалайды. Сондықтан өндірістегі өзгермелі фактордың ықпалын анықтау үшін ...  ... ... ... ... және шекті өнім. Жалпы өнім (Q)  -    ... ... ... бір ...  ...  ...  ... саны. 
      Орташа өнім (АР)  -  көрсеткіш ... ... (Q) ... ... ... ... анықталады:
 
                                   АР = ...  ...  ...      ...  өнім (МР)  -  бұл ... жалпы өнімнің (Q) өзгеруін  өзгермелі фактордың (Ғ1) өзгеруіне бөлумен анықталады:
                                       
                                       
                                       
      ...  ... ұзақ ... кезеңінде фирманың  іс-әрекет процесінде пайда болады. Бұл ... ...  ... мен өндірістің  қарқыны өзара байланыста болады. Өндірістің қарқыны өскен сайын белгілі бір кезеңге дейін орташа шығындар азая береді, яғни ...  ... ... - өндіріс  қарқынының (күш, куаты) өсуі арқылы ресурстардың тиімділігінің артуы, яғни  үнемділігінің өсуі. Мұның мағынасы: ... ... өсе ... ...  ... іске кіріскенде өнімнің саны өсе бастайды да  шығындардың азаюына  ... ... ... тигізеді:
1.     Еңбектің мамандандырылуы. Өндіріс күрделенген сайын, жоғары деңгейлі кәсіптік жұмысшыларға ... ... Осы ... ... өнімділігі де өседі.
2.     ... ... ...     ... тиімді пайдалану.  Фирманың қарқыны өскен сайын, қымбат құрал-саймандарды  сатып алу ... ...     ... ... ғылыми зерттеу жүргізу қаржыландырудың  артықшылығы.
5.     Жарнаманы қаржыландырудың ...     ...  ... ...  ... ...      Сонымен, осы келтірілген факторлар бір данаға ... ... ... ... ... Бірақ та  өндіріс  қарқыны өсуінің шегі болады. Келесі бір кезеңде өндіріс  ... ... да,   ... өсімі өндірістің өсуіне әсерін тигізе де алмайды, сонымен бір данаға шаққандағы шығындар өсе бастайды, себебі  кәсіпорын өзінің тиімді  ... ең ...  ...  жеткеннен кейін, келесі кезеңдегі  өндірістің өсуі шығынға әкеледі де ... ... ... ... ... 
      Фирманың қысқа мерзімдегі тепе-теңдігі: қазіргі  кезеңдегі экономикалық теорияның дәлелдеуі бойынша  кәсіпорын  ... ең ... ... ... ең төмен деңгейі)  шекті табыс шекті  шығынға тең болған жағдайда алады. (МR=МС). 
      ... ... ... ... ... 4 типке бөлуге болады:
1.     Өзінің орташа өзгермелі шығындарын ғана (АVС=Р) жаба алатын фирманы  шектеулі деп ...  ... ... аз ғана ... ғана  ... ...     Баға  ...  жағдайда фирма бәсекеге түсуге қабілетсіз болады, яғни ағымдағы шығындарын жаба  алмаған соң ... ... ... ... (АVС >Р) Бұл ... ... деп аталады.
3.     Егерде баға  жалпы орташа шығындардан артық болса (АТС Н ... онда Н Егер Н Ж ... онда Ж А 1 000 950 95 950 Ә 600 630 105 600 Б 700 790 112,86 700 ... 2 300 2 370 103,04 2 250 ... ... мәліметтерге қарап мынадай түйін жасауға болады: ең аз пайыз әдісі бойынша өнім ... ... ... 95 ... орындалған (мұнда өнімнің жекелеген түрлерінің өндірілу жоспарының ең аз орындалған пайызы алынады). Ал бұйымдар атауының жалпы тізіміндегі ... өнім ... ... үлес ... бойынша жоспар шамамен 60 пайызға орындалған. Енді өнім ассортименті бойынша ... ... ... есептеу үшін ассортимент бойынша жоспардың орындалуында есепке алынған нақты өндіріс көлемін жалпы жоспарлы өндіріс көлеміне бөлеміз: (3.5) Демек өнім ... ... ... 97,82 пайызға орындалған. Сонымен қатар жекелеген өнім түрлері үлесінің абсолютті ... ... ... ... өнім ... құрылымын өткен кезеңдердегі ассортимент құрылымымен салыстыру қажет. Өнім ассортиментінің құрылымын талдау соңғы жылдардағы өнім ассортиментіндегі құрылымдық ілгерілеулерді ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінің барлық көрсеткіштеріне, атап айтсақ өнімді өндіру мен өткізу көлеміне, ... ... ... ... ... мен ... деңгейіне әсер етеді. Өндірілетін өнім ассортименті құрылымының әсерін тізбекті алмастыру әдісімен есептеуге болады. Сондай-ақ өнім ассортиментінің ... ... үшін ... ... кеңінен қолданылады. ABC-талдау  -  бұл кәсіпорынның ресурстарын маңыздылығына қарай дәрежесі бойынша жіктеуге мүмкіндік беретін әдіс. ... ... ... негізгі кезеңдеріне мыналар жатады: Талдау жүргізу үшін көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... шығындар сомасы және т.б. көрсеткіштер алынады. Таңдап алынған көрсеткішті өнімнің әрбір атауы ... ... ... ... сомасын есептеп шығару. Көрсеткіштің жалпы сомасы 100 пайыз деп алынады. Өнімнің әрбір атауы үшін жалпы сомадағы ... оның ... ... ... ... ... ... үлестер сомасы 100 пайызға тең болады. Тауарлар үлестеріне қарай азаю тәртібімен сараланады. Сараланған қатардағы тауарлардың салыстырмалы үлестері сараланған қатардағы ... ... ... өсу нәтижесі бойынша қосылады. Тауарларды А, В және С топтары бойынша бөлу. 75% үлес ... ... ... тауарлар А тобына жатады. Егер тауарлар үлесі 75-95% аралығын құраса, онда В ... ... Ал бұл ... ... ... ... С тобын құрайды. Өнім ассортиментін оңтайлы етіп құруға және оларға өзгерістер енгізуге ұсыныстар жасау. А тобының тауарларын ассортиментте сақтап қалу ... ... ... ... ... ... ... маңызы өте зор. В тобының тауарларын басқа көрсеткіштер бойынша талдауға ұсыныс жасалады. Ал С тобының тауарларын ассортменттен алып тастау жағдайы ... ... ... қолдану үдерісін мысалмен қарастырамыз. 3.4-мысал: АВС-талдау әдісін жүргізу үшін қажетті мәліметтер ... ... ... көлемі, млн. теңге Үлесі, % Тауардың реттік нөмірі 1 200 12,7 4 2 50 3,2 7 3 290 18,4 3 4 450 28,6 1 5 80 5,1 5 6 60 3,8 6 7 400 25,4 2 8 45 2,8 8 ... 1575 100 Енді ... А, В және С ... жіктейміз. АВС-талдаудың нәтижелері Тауар дәрежесі Үлесі, % Тауардың ... ... ... ... % Топ 1 28,6 4 28,6 А тобы 2 25,4 7 54 3 18,4 3 72,4 4 12,7 1 85,1 В тобы 5 5,1 5 90,2 6 3,8 6 94 7 3,2 2 97,2 С тобы А ... ... тауардың 4,7,3 атаулары өнімді өткізудің жалпы көлеміне елеулі үлес қосады. Оларды ассортиментте сақтау қажет. Ал В ... ... 1,5,6 ... ... ... ... айтарлықтай үлес қоспайды, бірақ бұл тауарларды пайда тұрғысынан қайтадан талдауға болады (бұл жағдайда ... ... ... өткізу көлемі емес, пайда алынады). С тобындағы тауарды кәсіпорын өнімінің ассортиментінен шығарып ... ... ... ... бірқалыптылығын талдау Өнімді өндіру мен өткізу көлемін талдаудың келесі маңызды кезеңі  -  ... ... мен ... бірқалыптылығын талдау. Бірқалыптылылық  -  өнімді жоспарда көрсетілген көлемде және ассортиментте кестеге сәйкес бірқалыпты өндіру немесе ... ... ... мен ... қалыптылығы бұзылған жағдайда кәсіпорынның шаруашылық қызметінің барлық көрсеткіштері төмендейді, яғни капиталдың айналымдылығы тежеледі, аяқталмаған ... ... ... ... ... ... артық қорлары пайда болады, өндіріс үдерісінде тұрып қалулар орын алады, келісім міндеттемелері орындалмайды. Сөйтіп ... ... ... құны ... ... ... ... Бірқалыптылықты бағалау уақыт интервалы бойынша өндірістің нақты ... ... ... ... ... өндірістің бірізділік деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Бірқалыптылық көрсеткішінің екі негізгі түрі бар: тікелей және жанама. Бірқалыптылықтың тікелей көрсеткіштеріне бірқалыптылық коэффициенті, ... ... ... ... өндіріс көлеміндегі і-ші кезеңдегі (декада, ай, тоқсан) тауар өндірісінің үлес салмағы және т.б. жатады. Бірқалыптылық коэффициенті әрбір кезеңдегі өнім ... ... ... ... артық емес нақты үлес салмағын қосу арқылы анықталады. 3.5-мысал: Өнім ... ... ... ... Тоқсан Өнім өндірісі, млн. теңге Өнімнің үлес салмағы, % жоспар ... ... ... ... 20 21,5 25 26,4 ... 20 24 25 29,5 ... 20 19 25 23,3 Төртінші 20 17 25 20,8 Барлығы 80 81,5 100 100 Сонда бірқалыптылық коэффициенті: 25+25+23,3+20,8=94,1% болады. ... ... мәні 0-100% ... ... ... коэффициенті неғұрлым жоғары болса, онда кәсіпорында өнім өндіру (өткізу) де соғұрлым қалыпты болғаны. Вариация ауқымы белгіленген ... ... ... мен ... ... ең ... және ең төменгі көрсеткішінің арасындағы айырманы көрсетеді. (3.6) мұндағы, R  -  ... ... OKmax  -  ... ... өндіріс көлемінің айлық мәнінің ең жоғарғысы, теңге. OKmin  -  ... ... ... ... айлық мәнінің ең төменгісі, теңге. Вариация коэффициенті (Кв) тәуліктегі (декада, ай, тоқсан) жоспарлы мәннің ... ... ... ... ... ... ... тоқсандық) өнім өндірісінің жоспарлы мәніне орташа квадраттық ауытқуының қатынасы ретінде анықталады: (3.7) мұндағы,  -  ... ... ... ... ... n  -  ... саны;  -  өнім өндірісінің орташа тоқсандық көлемі. 3.5-мысалында вариация коэффициенті 0,025 құрайды. Бұл тоқсандар бойынша өнім өндіру көлемінің ... орта ... 2,5 ... ... ... ... өнім өндіру мен өткізудің бірқалыптылығының бұзылуы тауарды сатудың қиындығынан, өндірісті ұйымдастырудың, технологиялар мен ... ... ... деңгейінің төмендігінен, сондай-ақ жоспарлау мен бақылаудың салғырттығынан болады. Бірқалыптылықтың жанама көрсеткіштеріне артық орындалған жұмыстар үшін ... ақы ... ... бойынша тауарды уақытында жеткізбегені үшін айыппұлдар төлеу, тұрып қалулар үшін ақы төлеу жатады. Өндірілген өнімнің сапасы мен ... ... ... Нарықтық қатынастардың дамуы өнім өндірушілердің алдына ұсынылатын өнімдер ассортиментін өзгертуде жаңа талаптар қоя бастады. Осы жағдайдағы негізгі ...  -  ... ... ... тұтынушылар сұранысын толық дәрежеде қанағаттандырарлықтай қабілетінің болуы. Бұл орайда, кәсіпорындар өз өнімдерінің ... ... сай ... яғни ... мен ... төзімді болуын жіті қадағалап отыруы шарт. Өнімнің сапасы  -  бұл оның тұтынушылардың нақты қажеттіліктерін қанағаттандыруға ... ... ... ... ... сапалы тауар өнімге сұранысты арттырып, тек сату көлемінің есебінен ғана емес, сонымен қатар жоғарғы ... ... ... ... ... ... Сапа ... негізгі үш түрге бөлінеді: жалпылама, жекелеген және жанама сапа көрсеткіштері. Сапаның жалпылама көрсеткіштері  -  ... ... ... түріне және белгісіне қарамастан төмендегідей сапалық белгілерін сипаттайды: жалпы өндірілген өнім көлеміндегі жаңа өнімнің үлес салмағы; жоғары ... ... ... үлес ... өнімнің орташа салмақты баллы; сертификатталған өнімнің үлес салмағы; дүниежүзілік сапа стандартына сай өнімнің үлес салмағы; экспортталатын ... үлес ... ... ... ... ... өнімнің төмендегі бір қасиетін ғана сипаттайды: пайдалылық (сүттің майлылығы, тамақ өніміндегі ақуыздың мөлшері, көмірден көп күл қалу және т.б.); ... ... төзу ... ... ... істеу, т.с.с.); технологиялылық (еңбек сыйымдылық, энергия сыйымдылық); бұйымның әдемілігі. Сапаның жанама көрсеткіштеріне сапасыз өнім үшін ... ... ... бар өнімдердің көлемі мен үлес салмағы, сатып ... ... ... ... үлес ... және т.б. ... Өнім ... көрсеткіштерін талдауда олардың серпіні, қол жеткізген деңгейі және өзгеру себептері зерттеледі. Тауар сапасы бойынша жоспардың ... ... үшін ... ... ... ... ... әдісінің мәні мынада: алдымен тауар сапасының орташа салмақты баллын анықтап, содан соң нақты және ... ... ... арқылы жоспардың орындалу пайызын анықтау. Тауар сапасына қарай жоспардың орындалуын бағалау ақауы бар және жарнамалайтын тауарлардың үлес салмағы бойынша ... ... ... ... ... кестеден көруге болады. 3.6-мысал: Тауар сапасының жалпылама көрсеткіштерін талдау Көрсеткіш Өткен кезең Есепті кезең Жоспар ... ... ... ... салмақты баллы 0,65 0,81 0,75 Үлес салмағы, % а) ... ... ... ... ә) ... ... б) ... бар жарамсыз тауарлардың в) жарнамалайтын тауарлардың 70 0,5 0,8 0,4 80 1,5 0,4 0,7 80 1,0 0,3 0,6 ... ... млн. ... 520 450 400 ... ... ... есепті кезеңде кәсіпорында тауардың сапасын жақсарту жұмыстарының жүргізілгенін дәлелдейді, яғни жоғары санатты сапалы тауардың үлес салмағы ... ... ... 10 ... ... ... ... тауарлар үлесі де өскен. Ақауы бар тауарлардың үлес салмағының азаюы ақаудан болатын жоғалтурларды 120 млн. ... ... ... ... ... ... тауарды тұтынушылардан түскен арыз-шағымдардың өсуі табылады. Сапасы сұрыппен (сорт) сипатталатын тауарлар сапасын бағалау үшін ... ... ... ... үлесі, сұрыптылықтың орташа коэффициенті, салыстырмалы жағдайдағы тауарлардың орташа салмақты бағасы есептеледі. Сапа ... ... ... ... ... тауарлардың жалпы көлеміндегі әрбір сұрыптың нақты үлесін жоспармен, ал сапа серпінін зерттеу үшін өткен ... ... ... ... ... сапасын талдау Тауар сұрыпы Тауар бірлігінің бағасы, мың теңге Өндіріс көлемі, дана Өндіріс көлемі, мың ... ... ... ... ... I-ші ... бағасы бойынша жоспар нақты I 1,2 10450 11200 12540 13440 12540 13440 II 0,8 4800 5050 3840 4040 5760 6060 ... 15250 16250 16380 17480 18300 19500 ... ... ... егер ... ... I-ші сұрыптың бағасымен сатылған болса, онда жоспарлы өндіріс көлемі 18,3 млн. теңгені құрайды, яғни ... ... ... 3050 мың ... ... болады. Ал нақты өндіріс көлемі 19,5 млн. ... ... ал бұл ... мәннен 3250 мың теңгеге артық. Мұнда 3250 мың теңге  -  кәсіпорынның жоғалтқан пайдасын құрайды. Жекелеген тауар үшін ... ... мына ... ... , (3.8) ... Qi  -  i-ші ... тауарлар саны; Рi- i-ші сұрыпты тауар бірлігінің бағасы; Рж  -  ... ... өнім ... ... m  -  берілген тауар түрінің сұрыптарының саны. Егер барлық тауарлар бірінші ... ... онда ... ... құны 18,3 млн. ... ал ... құны  -  19,5 млн. ... құрайды. Сұрыптылықтың жоспарлы және нақты коэффициенттері сәйкесінше төмендегідей болады: . . Есепті кезеңдегі сұрыптылығы ... ... ... көлемінің жоспармен салыстырғанда артуы мен қысқаруы келесі ... ... . (3.9) ... ... ... ... ... резерві тауардың нақты көлемінің құны мен тек бірінші ... ... ... құнының айырмасына тең, яғни: жоспарлы көрсеткіштер үшін: 18300 - 16380 = 1920 мың ... ... ... үшін: 19500  -  17480 = 2020 мың теңге. Тауардың сапасы өндіріс көлеміне, сатудан алынатын түсім мен пайданың ... ... ... ... ... өзгеруі ең алдымен тауар бағасы мен өзіндік құнының өзгеруіне әкеледі, оларды төмендегі формулалардың көмегімен есептеуге болады: тауар ... ... ... (3.10) сатудан түсетін түсімнің өзгеруі: (3.11) пайданың ... (3.12) ... Р0, Р1  -  сапа ... ... және ... ... бағасы; О0, О1  -  сапа өзгерісіне ... және ... ... өзіндік құны; Qсо  -  жоғары сапалы өндірілген тауарлар саны; Qсс - жоғары сапалы сатылған тауарлар саны. Ақау  -  бұл ... ... ... ... ... Ол ... және жөнделмейтін, ішкі (кәсіпорында анықталған) және сыртқы (тұтынушымен анықталған) болып ... ... бар ... ... шығару өндіріс көлемінің қысқаруына және тауардың өзіндік құнының өсуіне, пайда мен рентабельділік деңгейінің төмендеуіне алып ... ... ... ... ... оның мәні абсолюттік сомада есептеледі және өндіріс көлеміндегі ақауы бар тауарлардың үлес ... ... ... ... ... мына факторлар тікелей әсер етеді: шикізаттың сапасыз болуы; өндірісті ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... және т.б. Шаруашылық қызметті жоспарлау, жобалау, өндіріс, өткізу және қызмет ... ... ... ... ... ... көтеруге мүмкіндік береді. Бәсекеге қабілетті тауар  -  кәсіпорынның нарықтағы берік ұстанымының кепілі. Бәсекеге қабілеттілік  -  ... ... ... ... ... ... төтеп беруі. Тауардың тұтынушылар қажеттілігін қанағаттандыратын төмендегідей өлшемдері болады: техникалық (тауардың қасиеті, қолданылу аясы); эстетикалық (тауардың сыртқы түрі); эргономикалық (тауардың адам ... ... ... ... ... ... ... мен нормативтерге сәйкес болуы); экономикалық (тауар бағасы, қызмет көрсету мәдениеті, тұтынушылар табысы және т.с.с.). Өнімінің бәсекеге қабілеттілігін бағалауда оның ... мен ... ... ... ... және ... индекстер қолданады. Бірлік көрсеткіштер (g) тауардың техникалық немесе экономикалық өлшемі ... ... 100% деп ... дәл сондай өлшемінің мөлшеріне пайыздық қатынасын көрсетеді. 

      ... ... және ...  -  ... ... пен ... ... жылжытып ауыстыру жөніндегі іс  -  әрекет түрлерінің жиынтығы, сондай  -  ақ меншік құқығын өндірушіден ... ... ... ... өнім мен ... ... жеткізу. 
Өткізу арнасына қатысушылардың міндетті қызмет аясы (5):
1. Ақпараттық  -  ... ... ... ... ... және ... тарату.
2. Комуникациялық  -  жарнамалық ақпаратты жасау және ... ... ...  -  тауарларды сатып алушының талабына сай ыңғайлау (өндіріс, іріктеу, құрастыру және орау.)
4. Байланыстарды орнату  -  мүмкін ... ... ... ... орнату және қолдап отыру.
5. Келіссөздер жүргізу  -  тауар ... ... беру ... ... ... үшін ... және басқа да шарттар туралы келіссөздер жүргізу.
6. Тауар қозғалысын ...  -  ... ... және қоймаға қою.
7. Қаржыландыру  -  ... ... ... ... ... жабатын қаржыны іздеу және пайдалану.
8. Тәуекелге бару  -  өткізу арнасының жауапкершілігін өз ... ... ... жасау  -  тауарды өндірушіден алуға және тұтынушыға ... ... ... 
10. ... ... ...  -  тауарларды иемдену құқығын бір жеке немесе заңды ... ... бір ... ... ... қызметтерін тек өндірушілер де, делдалдар да жүзеге асыруы мүмкін. Өткізу процестерін жалпы сипаттай келе, оның ... ... ... және ... ... ... ... бөліп айтады. 
Өткізу арнасы  -  ол өндірушіден тұтынушыға дейін тауарды жылжыту процесіне қатысатын фирмалар мен жеке тұлғалар жиынтығы.Маркетингтік ... ... ... арналары, тауар қозғалысының арналары, өткізу арналары немесе маркетингтік арналар деген терминдердің мағынасы ...  ... ... ... ... ... факторлар ескеріледі:
:: Өндіруші фирманың мінез  -  құлқы оың мақсаттары, пайдамен табатын өткізу процесін бақылау мүмкіндігі; ресурстары, өндіріс көлемі және ... жүк ... ... ... ... өткізу жүйесі.  
:: Тұтынушылар, олардың саны, территориялық орналасуы, сатып ... ... ... ... ... ... мінез  -  құлқы, нарық сегменттерң, төлем тәсілдері (қолма  -  қол ... ... алу, ... алу), ... алу ... ... ... пошта арқылы тапсырыс және т.б.).
:: Тауар немесе ... ... ... ... және сапасы. Тауарларды өткізу кезінде сапалық қасиеттері, оны жасау күрделілігі, жаңалығы, құны және басқа да параметірлері ... ... ... ...  -  ... ...  -  оның материалдық еместігі, сапасының өзгергіштігі, ұзақ уақыт сақталмайтындығы, өндіру мен тұтынудың бөлінбейтіндігі қарастырылады.
Маркетинг ... ... ... ... ... немесе көтерме және бөлшек саудадан тұратын жанама өткізуді таңдауына байланысты. Жанама өткізуді таңдаған кезде оның міндеттерінің бір бөлігін маркетингтік ... ... ... ... ... ... ... беріледі. Оңтайлы өткізу арналарын таңдағанда, қанша және қандай сауда орындарын жұмылдыру қажет екенін шешу керек. 
Тәжірибеде өткізу ... ...  және ... ... 2 ... типі ... ... әрқайсысы бірнеше топтарға бөлінеді.
Тікелей өткізу арнасы  -  ... мен ... ... ... тұтынушыларға тәуелсіз делделдарсыз тікелей ауысып, жылжуы. Өндіріс құралдарын өндірушілер тікелей өткізуді жиі қолданады, өйткені олардың мақсатты ... ... олар ... тығыз байланыста болуға тырысады. Мысалы, Алматы ауыр машина зауыты (АЗТМ),  және  компанияларына поршеньдік насостарды, тербелмелерді, редукторларды, ал ...  -  ... ... ... ... бірлестігіне (ССГПО)  -  сым созатын станоктарды.
Жанама өткізу арналары  -  тауарлар мен ... ... ... ... одан ...  -  тұтынушыға жылжуына байланысты арналар. Мұндай жағдайда өндіруші тауарды кімге сатқанын ... ... ... ... ... ... ... тауаларын көтерме саудагерлер арқылы сатады, ал олар бөлшек сауда дүкендерімен жұмыс істейді. 
Өткізу арнасын ... ... ... ... оған ... саны. Өткізу арналарының деңгейі  -  бұл тауарды өндірушіден тұтынушыға ... ... ... ... ... ... кез келген делдал. Өткізу арнасының ұзындығы арнаның аралық деңгейлерінің санымен анықталады, осыған байланысты өткізу арналары ... және ұзын ... ... ... ... арна. Бұл арна тұтынушы мен өндірушіден ғана тұрады. Ол екеуінің арасында өткізу деңгейі болмайды, сондықтан тікелей маркетинг деп ... ... ... ... үйде ... ... ... сауда және тағы басқалары жатады. 
Бір деңгейлі арна. Құрамына бір делдал кіреді. Тұтыну ... ... ... ... бөлшек сатушы, ал өндірісте пайдалану тауарлары нарығында  -  өткізуи жөніндегі агент, дистрибютор және дилер атқарады. Мысалы: тұрмыстық ... ... ... ... ... ... өз ... ірі бөлшек сатушыларға сатады, ал олар оны түпкі тұтынушыларға өткізеді.
Екі деңгейлі арна. Құрамына екі делдал кіреді. Тқтыну нарығында ... және ... ... ... ... ...  -  дистрибьютор және дилерлер. Мұндай арналарды әдетте азық-түлік, дәрі-дәрмек өндірушілер және тағы ... ... 
Үш ... ... ... үш ... ... ұсақ көтерме және бөлшек сауданер болуы мүмкін. Мысалы, ет өңдеу ... ... ... және ... ... ... ... ұсақ көтермелеуші орналасады.
 Бұлардан да ұзын өткізу арналары болады, бірақ олар ... ... ... ... азық-түлік өнімдерін өткізу арналары деңгейлерінің саны 6-ға жетеді. Арнада делдалдар саны көбейген сайын, өндірушіге өнім өткізуді бақылап отыру күрделене ... ... ... ... тұтыну тауарларын өткізуге қарағанда, өзіндік ерекшеліктері бар. Осындай ... ... мен ... аз ... және ... ... күрделілігіне байланысты тұтынушылар өндірушілермен тікелей қарым-қатынасата болуды қалайды. Бұл жағдайда олар ... ... ... ... ... біліктілігіне сенім артады. Сондықтан өндіріске арналған тауарлар нарығында тікелей маркетинг елеулі орынға ие болады. Мысалы,  ... өз ... ірі ... ... ғана ... ... тауарларды өткізген кезде делдалдардың, (дистрибьютерлердің, агенттердің) өызметі ұсақ ... ... ... компанияның нарықтығы пазициясы берік болғанда пайдаланылады. Фотопленкаларды өңдеуге арналған күрделі құралдарды ...  ... өз ... ... арқылы өткізеді. Кәсіби деңгейі жоғары болғандықтан, компания агенттерді өз бөлімшелері ретінде қарап оларға зор сенім артады. 
Қызмет ... ... ... ... ... ... көбі тұтынушыға тқтыну кезінде көрсетіледі, сондықтан осы салада ... ... ... ... ... денсаулық сақтау қызметтері, қонақүй, жеке қызмет көрсету және тағы басқалары. Қызмет көрсету делдалдар арқылы да ... ... ... ... ... арқылы сатылады, ал жылжымайтын мүлік жөніндегі брокерлерге өтініш жасайды.
Белгілі бір өткізу түрін қолдану, өзіндік ... және ... ... ... ... талап етеді. 
Өзіндіктер -  бұлар тікелей кәсіпорынға жататын өткізу органдары. Құқықтық тұрғыдан қарағанда, олар дербес немесе дербес емес ... ... ... ... ... ... ... 
:: еншілес өткізу компаниялары.
:: саудалық өкілдіктер және бөлімшелер. 
:: фирмалық дүкендер.
:: коммивояжерлер, дилерлер, ... ... ... жүйесінің құрылу ерекшеліктерін қазақстандық кондитерлік кәсіпорындар мысалында көрсетуге болады. 
Қарағанды және ... ... ... үйлері, ал облыстарда  -  сауда өкілдіктері бар. Мысалы, Қарағанды кондитер ... ... , ... және ... ... , Оңтүстік Қазақстанда  атты сауда өкілдіктері бар. Мұндай өкілдік Германияда да бар.
 кондитер фабрикасы өз ... 70%-ға ... ... ... ... ... ал қалған бөлігін ірі көтерме саудагерлерге өткізеді. 
Кейбір өндірушілердің өз тауарларын сататын өзіндік бөлшек сауда сауда дүкендері бар. ... ... ... ... және ... ... ... тиімді орындай алса, қолдануға болады.
Фирмалық сауданы дамыту үшін ... ... ... ... ... ... ... қажет. Фирмалық сауданың артықшылықтары: түпкі тұтынушылармен тығыз байланыс болуы және олардың қажеттіліктеріндегі өзгерістерге жедел көңіл ...  ... ... ... ... дамыған. Онда шұжық өнімдерінің 90%-ы қаланың әр түрлі аудандарында орналасқан өзінің фирмалық 35 ... ... ... ... ал ... 10%-ы ... және бөлшек сауда арқылы сатылады. 
Өнімді тікелей сауда жүйесіне сату  -  нарыққа жылжытудың, әсіресе жаңа тауар үшін, ең ... ... ... ... ... ... ... көтерме делалдардан емес, тікелей өндірушінің бағасымен сатып алуды көздейді. 
 ААҚ ... ... 70%-ға ... дилерлер жүйесі арқылы сатып, өткізеді. 
Сыртқы өткізу ... ... ... жатады:
:: тауарға меншік құқығы бар дербес көтерме және бөлшек ... ... ... меншікті иесі емес және коммерциялық тәуекелді кәсіпорындар. Олар іскерлік байланысты орнату, делдалдық қызметті ... ... ... ... ... кәсіпорынның өткізу қызметін қолдайды. Өткізу жөніндегі көмекшілерге бір немесе бірнеше фирма атынан ... ... ... ... ... ... ... атынан және басқа біреудің атынан мәмле жасаумен шұғылданатын жеке тұлға; сауда өкілі; комиссионер (өз атынан, бірақ итапсырыс берушінің шотына сатады, ... ... ... ... бар); ... ... кезіндегі делдалдық елісім-шарттар жасауға көмектесушілер, мәмлеге қатысушы екі жақтың да мүдесін қорғайды) жатады. 
   ... ... ... жүйелері
   Өнімді өткізудің маркетингтік жүйелерінің ... ... ... ... ... ... 
І. Дәстүрлі  -  бұған тәуелсіз өндіруші, бір немесе бірнеше көтерме немесе бөлшек сатушы ... ... ... мүшесі өз қызметін атқарып, максималды табыс табуды көздейді. Жүйе мүшелері бір-бірінің қызметін толық бақылай алмайды. Таратудың дәстүрлі ... ... ... және ... ... Мысалы, көптеген тамат өнімдерін өндіретін отандық кәсіпорындардың өткізу жүйесін өзара іс-қимыл жасау сипаты бойынша дәстүрлі ... ... ... Бұл ... әрбір арнасы басқаларға тәуелсіз және тек қана өзінің пайдасын ... ... Тік ... ... ... ТМЖ алдыңғы қатарлы өткізу жүйесі ретінде есептеледі. Дәстүрлі арнаға қарағанда, ТМЖ (ВМС) бір бүтін жүйе ретінде қызмет ... ... бір ... бірнеше, көтерме және бөлшек саудагерлерден тұрады. Осы кезде арнаның бір ... ... ... ... иесі ... келеді немесе олармен келісім-шартқа отырады, сондай  -  ақ оның қуаттылығы арнада ... орын ... ... ... ... зор ... ... басшы ретінде өндіруші немесе көтерме бөлшек фирмалары да болуы мүмкін. ТМЖ өткізу арнасының жұмыс істеуін ... ету және оған ... ... ... қақтығыстарды шешу үшін құрылады. АҚШ-тың тұтыну нарығының ... ... ... ... ... ЖАҚ  ... мұнай және мұнай өнімдерін өндіру, өңдеу, тасымалдау және өткізумен айналысады. Осы ... бұл ... ... ТМЖ ... ... етеді.
ТМЖ-ның корпоративтік, келісімді, басқарылатын деген негізгі үш типі бар.
Корпоративтік ТМЖ негізінде ... пен ... ... және ... арналарының қатысушылары бір билікте болады. Тарату жүйесінде иелік ететін ... ... осы ... бөлшек сауда дүкендері жатады. Өндірушінің бөлшек сату желісіне меншігі алға бағытталған интеграция деп аталады, өйткені копания тарату тізбегінің ... ... бір ... сатып алады. Мысалы, мұнай компаниясы меншігіндегі жанармай құю стансалары арқылы ... ... ... ... ... дүкендер дүйесінде сатылатын тауарлардың 50%-ын оның толықтай немесе жартылай меншігіндегі компаниялар өндіреді. Көтерме және бөлшек фирмалар жабдықтау көздерін бақылай алатын ... ... жеке ... нысаны, артқа бағытталған интеграция деп аталады.   
Келісімді ТМЖ  -  ... ... ... жету мақсатында, арна қатысушылары арасындағы келісімді қатынастарды орнату жүйесі. Келісімдер олардың қызмет көрсету өрісін ... ... ... ТМЖ кең ... және оның 3 түрі ... Көтерме сатушы ұйымдастырған, бөлшек саудагерлердің өз еркімен бірігуі. менеджментіТауарлардың ірі партияларын сатып алғанда қаражаттарды үнемдеу мақсатында көтерме фирма бөлшек дүкендерді ...  
2. ... ... ... Бұл  -  ... сатып алу ұяшығын құрайтын, тәуелсіз дүкендер тобы. Дүкендер сатып алуды осы кооператив арқылы жүзеге асырады. Ал, кооператив өз ... баға ... ... ... ... дүкендерге жарнама көмегін көрсету қызметін орындайды. 
3. Франчайзинг  -  ... ... ... Ол ... өз ... сату ... ... шектеулі сауда кәсіпорындарына тік кооперация арқылы ұсынатынөткізу жүйесі. Франчайзинг  -  фирманың ұзақ ... ... ... ... ... ... ... (франшиза ұсынушы) франшизиантқа (франшизаны сатып алушы) өзінің тауарлық белгісін, шектеулі территорияда белгілі бір ... ... ... технологияны пайдалану құқығын сатып, қойылған шарттардың орындалуын қадағалайды. Франшиздер франшизиатты ... ... ... ... және ... ... туралы кеңеспен қамтамасыз етеді. Өз тарапынан франшизер тұрақты лицензиялық, ... ... алу ... және ... белгілі бір үлесін алады. Франшизиант франшизерге келісім бойынша бастапқы және ... ... ... ... оның ... ... тауарлық белгісін және тәжірибесін тұрақты қолдану құқығына ие болады. 
Франшизаны алушы ... ... және ... ... үшін ... ... ... сауда белгісінің әйгілігі және мол тәжірибесі тәуекел мен шығындырды ... ... ... 
Франшизаның дамуы мынадай шарттарды талап етеді. 
1. Тұтынушы қайталай алатын дәлелді бизнестің сәттілігі;
2. Жоғары сапалы тауарлар мен ... ... Ноу  -  ... ... ... және оны бизнес жүргізу әдісіне үйрету.
4. Франчайзер мен франшизиант арасында ұзақ қатынастардың болуы, ... ... ... ... жаңа ... мен қызмет көрсету туралы идеялармен өзара алмасу.  
Әлемдік тәжірибеде франчайзингтіңмынадай типтері қалыптасты:
 Өндіруші мен бөлшек ... ... ... ...  және оның ... ... келісімдік қатынастар.  компаниясы Шығыс Еуропада франчиздік дүкендер жүйесін ұйымдастырады. 
 Өндіруші мен көтерме саудагер арасындағы франчайзинг. Мысалы:  және  ... өз ... ... ... ... ... және бөлшек сауда орындарында сататын зауыттарға (көтерме саудагерлеріне) сатады. 
 Көтерме және бөлшек саудагерлер арасында. Мысалы, ойыншықтар сататын  ... 
:: ... және ... ... ... ... ... Әлемнің көптеген елдерінде қызмет ететін   
        
      

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өнімді (жұмысты, қызметті)өндіру мен өткізуді, сұранысты талдау2 бет
Өнімді өндіру мен өткізуді талдау11 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары21 бет
ЖШС "Восток нан комбинаты" кәсіпорнында сапа менеджмент жүйесін енгізу. Бас инженердың қызметі5 бет
Маркетинг және менеджмент негіздері17 бет
Мұнай сферасындағы маркетинг131 бет
Шетелде және Қазақстан Республикасында инновация маркетингінің қалыптасуы мен дамуы19 бет
Қаржылық есептемені құру87 бет
19.01.09 – 31.01.09ж аралығында өткізілген 4 – сыныптар апталығының жұмыс жоспары25 бет
6-сынып биология пәнінен «Өсімдіктің өсімді вегетативті мүшелері арқылы көбею жолдары» тақырыбында тірек-сызба технологиясын пайдаланып өткізу әдістемесі25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь