Балалар әдебиеті арқылы бастауыш сынып оқушыларының тіл дамытуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... .. 3

1. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ТІЛІН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1. Балалар әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың психологиялық.педагогикалық негіздері ... ... ... ... ... ... . 6

1.2. Балалар әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың ерекшеліктері ... ... ... 19

2. БАЛАЛАР ӘДЕБИЕТІ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ТІЛІН ДАМЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ

2.1. Балалар әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың жолдары мен әдіс.тәсілдері

2.2. Тәжіриелік.эксперимент жұмыстарының нәтижелері ... 37

Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. 52


Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... 53
Елдік пен еркіндікті аңсаған қазақ елі бүгнде іргесін бекемдеп, саяси-экономикаық, әлеуметтік жағынан өркениетті елдер қатарынан орын алуда.
Өтпелі кезең өзгерістеріне орай халыққа білім беру жүйесі де, реформалануда. Білім беруді қоғам мүддесіне сәйкес қайта құру, оқыту мен тәрбиелеу мазмұнын жаңарту, әдебиет пен мәдениетті өркендету бағытында бірсыпыра шаралар жүзеге асырылып, жас ұрпаққа жаңа оқу бағдарламалары мен оқулықтары, оқу-әдістемелік құралдары жасалып, мектеп өміріне енгізілді. Мұнда көздеген ең басты мәелелердің бірі – болашақта қоғам мүддесін өтеуге қабілетті, жан-жақты дамыған, өз еліне сүйіспеншілігі зор тұлғаны қалыптастыру. Бұл міндеттер мемлекеттік құжаттарда, Қазақсатн Республикасының Конституциясында, «Тіл туралы» Заңдарында т.б. атап көретілген.
Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алуы жаңа ұрпақты өз ана тілінде оқытуға, білім беруге, әдеби, мәдени мұраларымзды танып-білуге мол мүмкіндік туғызды. Ата-бабадан бүгінгі күнге жеткен тарихи мұраларды таныту халық қазынасы ауыз әдебиеті, балаларға арналған көркем әдеби шығармалардлы кеңінен пайдалану арқылы жүзеге аспақ. Бұл жөнінде ел президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдаған үндеуінде: «... біз тарихи мүмкіндіктерді, әдеби-мәдени мұраларды таныта тәриелеуді мектепке дейінгі кезеңнен бастап, үзіліссіз жүзеге асыруға тиіспіз.
1) Қ.Р Конституциясы Алматы,2003ж

2) Қ.Р «Тіл туралы заңы» 1999ж\\

3) Назарбаев Н.Ә ҚР 2015 дамыту тұжырымдамасы
4) Әл-Фараби, «Философиялық трактаттар» Алматы 1972
5) Айдаров Ғ Орхон ескерткіштерінің тексі. –Алматы Ғылым, 1990
6) Қорқыт Ата кітабы -Алматы,Жазушы 1994
7) Баласағұн Ж. «Құтты білік» Алматы, Жалын 1986
8) Қашқари М.»Диуани лұғат түрік» -Алматы, Ана тілі. 1993
9) Қазақ әдебиетінің қысқаша тарихы. Алмат Қазақ 1Университет 2001
10) Алдаспан Құр, М. Мағауин. Алматы 1972
11) Ш.Уалиханов. Таңдамалы шығармалары: -Алматы 1989
12) Ы.Алтынсарин Таңдамалы шығармалар
13) Құнанбаев А. Қара сөздері 1993
14) Байтұрсынов шығармалары, Алматы, жазушы 1993
15) Жұмабаев М. Педагогика. 1992
16) Дулатов Оян қазақ . Алматы. 1992
17) Аймауытов М Педагогика Алматы. 19999
18) Құдайберді ұлы А. Алматы
19) Ауезов М. Таңдамалы шығармалары. Алматы 1964
20) Сейфуллин С. Шығармалар. Алматы 1964
21) Тұрманжанов Ө. Адам адамға дос Алматы.1964
22) Жансүгіров ! Поэмалары мен өлеңдері Алматы 1994
23) Тұрманжанов Ө. Адам адамға дос. А. Жалын 1382
24) Әлімбаев М. «Аспандағы әпке» Алматы 1982
25) Мырзалиев М.Қазақ балалар кітапханасы Алматы 1999
26) Горький М. Әдебиет туралы Алматы, 1984
27) Ушинский К.Д. Таңдамалы шығармалары. Алматы 1949
28) Толстой Л.Н. Избранные детская литература1984
29) Добролюбовь Н.А Собрание сочинении М.1961
30) Кішібеков Д. Философия Алматы 2002
31) Алтай Ж. Философия тарихы Алматы 1999
32) Тәжібаев Т. Жалы психология Алматы 1996
33) Муканов М. Жас ерекшелік психологиясы -Алматы 1982
34) Суфиев Е. Баланың дамуы жіне оны мектепке дайындау.
Алматы 1965
35) Балаубаев С Психология Алматы 1996
36) Шерьязданова Х.Т Специфика восприятия общения у дошкольников. Алматы 1989
37) Жарықбаев Қ. Психолоия Алматы 1993
38) Давыдов В.В Проблемы развивающего обучения 1986
39) Эльконин Д.В Детская психология М 1960
40) Выгодский Л С Собрания сочинений М.1982
41) Запорожец А.В Психология М. Прос . 1961
42) Леонтьев А.Н. Проблемы развития психики М. МГУ 1981
43) Қабдоллов З. Сөз Өнері Алматы 1992
44) Сыздықова Р. Сөздер сөйлейді Алматы 2004
45) Ғабдуллин М. Қазақ халқының ауыз әдебиеті. Алматы. 1996
46) Адамбаев Б. Тозған қазды топтаған қарға жейді.
47) Ахметов Ш. Қазақ балалар әдебиеті .аклматы 1974
48) Әлімбаев Ш. Қазақ балалар әдебиеті.
49) Сейдімбек А. Қазақ әлемі Алматы 1997
50) Қалиев С. Қазақ тәлім-тәрбиесі.
51) Табылдиев Ә. Ұлттық тәрбие иірімдері Алматы 2001
52) Нуғыбаев К. Детская литература Казакстан Алматы 1984
53) Ыбырайымов Б. Қазіргі қазақ балалар прозасы және рухани-эстетикалық даму мәселелері. Алматы 2000
54) Рахметова С. Бастауыш сынып оқушыларының тілін дамытудың ғылым әдістемелік негіздері. Алматы дис. Пед ғыл. Док. –Алматы 2000
55) Жиенбаева С. Мектепалды балаларын еңбекке баулудың ғылыми педагогикалық негіздері Алматы 2002
56) Сайлауова Н. Балабақшадағы мектепалды топтарының бастапқы экологиялық мәдениет негіздерін қалыптастыру Алматы 2004
57) Божович Л.И. Личность и ее формирование в детском возрасте М., 1968
58) Мухина Мектепке дейінгі балалар психологиясы. Алматы1986
59) Кпафцорв Е.Е Психолгические проблемы Алматы, мектеп. 1986
60) Люблинская А. Детская психология М.1971
61) Непомнящая Н.И. Становление личности ребенка. М 1992
62) Венгер Л.А Психология 1988
63) Жаңа мектеп журналы 1992
64) Құлжанова Н. Халқыма деп іс қылдым. Алматы 1993
65) Көбеев С. Орындалған арман 1954
66) Бегалин таңдамалы шығармалары Алматы 1979
67) Мұқанов С. Балуан Шолақ Алматы 1973
68) Майлин Б. Өтірікке бәйге Алматы 1979
69) Тоқтамбетов А Алыптар туралы ертегі. Алматы1984
70) Б. Соқпақбаев Бақыт жолы Алматы 1953
71) Дүйсенбиев Ә. Бәтенке шұжық бал қаймақ. Алматы 1984
72) Жаманбалинов Ашық күн Алматы 1984
73) Ыдырысов Қ. Қазақ балалар кітапханасы Алматы 1991
74) Смақов Ж. Талапай Алматы 1965
75) Баянбаев Қ. Қазақ балалар кітапханасы Алматы 1991
76) Молдағалиев Т. Жаңа дәптер.
77) Ө. Тұрманжанов Көркем әдебиетті оқудың ерекшелегі Алматы
78) Иманжанов Т. Бөбектерге арналған әдебиеттер туралы. Алматы 1956
79) Ыбырайымов С. Сырлы әлем Алматы. Ана тілі. 1997
80) Қирабаев С. Ұлт тәуелсіздігі және әдебиет. Алматы 2001
81) Матыжанов Қ. Балаларға арналған фольклорлық поэзия жанры А. 1990
82) Табылдиев Ә. «Халық тағылымы» Алматы, 1992
83) Тілеужанов М. «Халық тағылымы» Алматы 1996
84) Қалиев С.Қ. Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы. Алматы 2003
85) Белинский В.Г Изьранное М.,1954
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР
ПЕДАГОГИКА ИНСТИТУТЫ
                    ... және ... ...               ... ... және бастауыш білім кафедрасы

                                ... ...                                ... ...                                ... ... ...                              ... ...      ... әдебиеті арқылы бастауыш сынып оқушыларының тілін дамыту










                                       ... 3 курс ...                      ...                                                        ... ...                  аға ...                     ...                                   ...                                    2007
                                   ... --------------------------------------------------------------------
---  3

1. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ТІЛІН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

   1. Балалар әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың психологиялық-
      ... ... ... 6

   2. Балалар әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың ерекшеліктері -----
      ... 19



2. ... ... ... ОҚУШЫЛАРДЫҢ ТІЛІН ДАМЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ

2.1. Балалар әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың жолдары мен ... ... 24

2.2. ... ... ... ... ------------------------------------------------------------------
 52


Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ------------------------------------ 53












                                   ...    ... ...  ...  пен  ...  ...  қазақ  елі
бүгнде іргесін бекемдеп, саяси-экономикаық,  ...  ...  ... ... орын ...    ...  кезең  өзгерістеріне  орай  халыққа  ...  беру   ...   ... ... ... қоғам мүддесіне сәйкес  қайта  құру,  оқыту  ... ...  ...  ...  пен  ...  өркендету  бағытында
бірсыпыра шаралар жүзеге асырылып, жас ұрпаққа жаңа оқу  ...  ... ... ...  ...  ...  өміріне  енгізілді.
Мұнда көздеген ең басты мәелелердің бірі – болашақта қоғам  мүддесін  өтеуге
қабілетті,  жан-жақты  дамыған,  өз   ...   ...   зор   ...    Бұл    міндеттер    ...    ...    ...  Конституциясында,   «Тіл  туралы»  Заңдарында   т.б.   атап
көретілген.
    ... ... ... алуы жаңа ... өз ана  ...  ...  ...  әдеби,  мәдени   мұраларымзды   ...   ... ... ... ... ... жеткен тарихи мұраларды  таныту
халық   қазынасы    ауыз   әдебиеті,   балаларға   ...   ...   ...  ...  ...  ...  жүзеге  аспақ.  Бұл  жөнінде   ... ... ... ... ... ...  «...  ... мүмкіндіктерді, әдеби-мәдени  мұраларды  таныта  тәриелеуді  ... ...  ...  үзіліссіз  жүзеге  асыруға  ...  Осы  ... ... өз ... ... ...  тәрбиелеуге
тиіспіз», - дей келе, «бәріміз де  бала  ...  ...  ауыз  ... жеткісіз бай мұрасымен  сусындап  өттік.  Қазақ  ертегілерін,  ... ... ... ... жоқ шығар деп есептеймін», - деен болатын.
    ... пен өмір ... ... ...  ...  ...  ... балалардың ойын орнықтырып, игілігіне айналдыруда,  олардың  сөз
мәнісін түсінуге  баулуда  ,  тілін  ...   ...  ...  ... мәні ерекше.
    Тәрбие – тарихи үрдіс, оған  адамзат  ...  ...  ...  ...  ...  ...  айналып,  бүгінгі  жас   ұрпаққа   жеткеніне,
Отанымызға оралған Күлтегін  жазба  ескерткіші  әл  ...  ... ... ... ... Осы ... ...  халқының
ғұлама ғалымдары, ойшыл ағартушылары  асыл  ...  ...  Орта  ... ... ата ... ұлы бабамыз Ж.Баласағұнидың «Құтты білік»  ,
М.Қащқаридың «Диуани лұғат ат-түрік» шежіресі,  ...  ...  ... ... ... ... келер  ұрпақты  туған  тілге,
әдеби-мәдени  мұраларды  ...  ...  ...  ...  Отанға
сүйіпеншілікке тәрбиелеуде басты құрал екені сөзсіз.
    Біз  ...  ...  ...  ...   ...   ... Қ.Мұханбетәли, Ж.Алтай т.б. еңбектерін негізге алдық.
    Қазақстанда психология ғылымының негізін қалаушы ғалым Ж.Аймауытов  пен
психлогтар: ...  ...  ...  С.Балаубаев,  А.Темірбеков,
Қ.Жарықбаев,  Х.Т.Шерьязданова   т.б.   зерттеулерінде   оқушылардың   тілін
дамытуда ауыз әдебиетінің ... орны ... ой ...    Бала  ...  ...  ...  ...  құдіретті  күші  туралы   ой
түйіндеген  Ресей  ...  ...  ...  ... ... т.б. ... ... өзек болды.
    Қазақстан  Ркспубликасы  көлемінде  балалар  әдебиетінің  дамуы  туралы
Ш.Ахметов,  С.Қалиев,  ...  ...  ...  ... ... т.б.  зерттеулерінде  балалар  әдебиетінің  бастауыш
сынып оқушыларын оқыту және тәрбиелеу  үрдісіндегі  тәлімдік  және  ... ... ...  ...  үрдісінде  қолдану  тәсілдері  жөнінде
келелі ой ... көз ...    ... ... ... ...  ...  оқушыларының  тілін  дамыту
жөнінде  С.Рахметованың  «Бастауыш   сынып   ...   ...   ... ... ... ... ...  оқушыларының  тілін  дамыту»
атты  монографиялық  еңбектері  жарияланып,  ...  ...  ...  арқылы
оқушылардың тілін дамытудың маңыздылығын байқадық.
    Десек те, балалар әдебиетінің баланың дамуындағы құдіретті күші  ... ... ... ... ... ...  балалар  әдебиетін
пайдаланудағы  әдістемесі  жайында  ...  ...   ...   ...   Осының
нәтижесінде оқушылардың тілін  дамытуда  балалар  әдебиетінің  педагогикалық
мүмкіндіктері мен оларды пайдаланудың қазіргі  ...  ...  ... ... ... ... қайшылықтарды шешу мақсатыда  жұмысымыздың
тақырыбын  «Балалар  әдебиеті  арқылы  ...  ...  ...   ...  деп ... тура ...    Зерттеудің мақсаты: Балалар әдебиеті ... ... ... ... ... ... және әдістемелік жолдарын айқындау.
    Зерттеу объектісі: Бастауыш сыныптағы оқу-тәрбие үрдісі
    ... ... ... ... ...  ...  ...  әдебиетін
пайдаланудың  тиімділігі  артады,  егерде   оқу-тәрбие   үрдісінде   ...  ...  және  ...  мүмкіндіктері  мен  мазмұны   ғылыми-
педагогикалық тұрғыдан негізделсе, оны іс-тәжірибеде ... ... ... айқындалып, оқу-тәрбие үрдісіне енгізілсе, онда балалар  әдебиетін
пайдаланудың мүмкіндігі жоғары деңгейде болады.




    ... ...        - ... ... ...  бастауыш  оқушыларының  тілін  дамытудың
          ... ... ...        -  ...  тілін  дамытуда  балалар   әдебиетін   пайдаланудың
          ... мен ... ... ...        - ... әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың моделін  құру
          ... мен ...  және  ...  ...  ...          ...     Зерттеудің әдістері:  Зерттеу  мәселесіне  ...  ...  ...  ...  ...  тұрғыдан  талдау,  мектептегі
озық тәжірибелерді жинақтау, оны ...  ...  ...  жүргізілге
іс-тәжірибені   сараптау,   эксперимент   нәтижесін   қорытындылау,   ... ... ...    ... ... ... ... Жаркент қаласындағы  Ш.Уәлиханов
атындағы орта мектепте өткізілді. Экспериментке 30 оқушы қатысты.
    Диплом  құрылымы:  ...  ...  екі   ...   қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.  ...  ...  5  ...  ... берілген.




















































    1. Оқушылардың тілін дамытудың теориялық негіздері.


    1.1. ... ... ... ... ... ... ... негіздері


    Жаңа қоғамның тізгінін берік ... ... ... ... ... мен
тәрбиелеу бесіктен, баланың нәрестелік шағынан басталып үздіксіз ұдайы  даму
барысында қалыптасады. Бұл білім беру  жүйесінің  барлық  буындарында  ... ...  Ол  ...  ...  ...  ...  ... және басқа да мемлекеттік құжаттарда нақты көрсетілген.
    Қазақстан  Республикасының  2015  жылға  дейінгі  ...  ...  ... ... және  ... тән ерекшеліктерін ескере  отырып,  оның
толыққанды қалыптасуы үшін даму  ортасын  құрайтын  үздіксіз  білім  ... ... анық ...    Бала ... сәби ... ... ... олардың ойын өрбіту,  сол  арқылы
жеке басының қалыптасуына жағдай жасау –  оқу-тәрбие  мәселесіндегі  ... ... Бала өз ойын  тілм  ...  ...  Ал  бала  ... оның ... мүмкіндігінің қалыптасуы бірде  пайда  болмайтын  күрделі
психологиялық процесс. Ол жүйелі  ...  ...  ...  ... ...    Осы ... жүзее асырудың алғы шарты ретінде үздіксіз  тәрбие  мен
білім берудің тұжырымдамалары  жасалып,  соның  негізінде  оқыту,  ... ... ... ... ...    ... философтар Ә.Нысанбаев, Д.Кішібеков,  Т.Әбжанов,  т.б.  ... ... ана тілі ...  жүргізілетінін  қарастырады.  Философтардың
ой-пікірлеріне  сүйене  ...  біз  ...  ...  ...  оны   ... ... ... ойын  тәрбиелеуге  ықпал  жасайды  ...  ...    ... ... меңгеруі жайлы ғылыми зерттеулер жазған психолог-ғалымдар
(Л.С.Выготский  А.Л.Имедадзе,  А.Л.Леонтьев,  Н.С.Рождественский  т.б.)  ... ... ... ... ... ерекше  болатындығына
байланысты тілді тез меңгеретінін ғылыми ... ... ...    ... ... сезгіштік қасиеті оқушылардың мектептің  бастауыш  оқыту
кезеңдерінде  өз  ана  тілінің  ...  ...  білу  ...  ... Тіл ... ойды қабылдау және  сезінудің  жолдары  әрүрлі  екендігі
белгілі, яғни оқылған көркем шығарма мазмұнын есту, түсіну, ...  ...  ...  ...  дамиды.  Осымен   байланысты   белгілі
психолог   ...   ...   біз   ...    ...  ...  ...  кетпейді.   Ми   қыртысында   бейнелер   ... және ... ... айту ... ...    ...  процестерді  бір-бірімен  тығыз  байланыстыра   қарастырған
С.Л.Рубинштейн шығарма  мазмұнын  адам  ...  ...  ... олардың  қатынастарымен  байланыстарын  анықтап,  ...  ... ... ...    Қазақ халқының белгілі психологы Ж.Аймауытов тіл үйретуде  оқушының  өз
тәжірибесі, көрген-білгенін және балалар  әдебиетінің  ...  ...  ...  сол  ...  ...  арқылы  оқушының   ойы   қабылдауы,   сезінуі
қалыптасып, тіл байлығы жетілетіндігін көрсеткен.
    Ана ...  баға  ...  ...  мен  ...  ...  ...  ... пәнінің негізін қалаған М.Жұмабаев тілсіз ұлт,  тілінен  айрылған
ұлт дүниеде ұлт болып жасай алмақ  емес,  ондай  ұлт  ...  ...  ... үшін ... шарт – тілінің болуы. Ұлт тілінің  кеми  ...  ... ... көрсетеді. Ұлтқа тілінен  қымбат  нәрсе  болмауы  тиіс.  Бір
ұлттың тілінде  сол  ұлттың  ...  ...  ...  ...  ашық  ... ... ...  ана тілін ұмытқан халықтың толыққанды  ел  болып
өркендеп, қанат жаюы ... ... ...    Белгілі қоғам қайраткері, тілші ғалым А.Байтұрсынов «Өз  ана  ... ... ... асыл ... дей ... «жас  баланың  лингвистикалық
тәрбиесінде  өмірге  келген  ...  ...  өз  ана   ...   ...  ...  атап  ...  Сондай-ақ  ғалымның  тіл  мен   ... ... ... ... - деп ...  ол,  -  ...  ... қиялдың меңзеуін меңзегенше, көңілдің түйінін  түйгенінше  айтуға
жарау...  Сөз  көңілге   сипатын   ...   ...   ...   жағының
күштілігімн жағады. Тіл дәлелдеу деп, ойлаған ұғымға сөз мағынасының  сәйкес
келуін айтады».
    ... ... ... ... ауыз әдебиетіінң бай мұраларын  халықтың
рухани  қазынасының  сарқылмас  көзі  деп  ...  ...   ... ... ... тақырыптардың барлығы  дерлік  адамгершілікті,
еңбексүйгіштікті, ізгілік ... және тіл ...  ...  ... мәні  зор  ...  нақыл  сөздер,  өлең  жырлар  болып
келеді.  Мұның  өзі  оқушылардың  тілін  ...  ауыз  ...   ... ... болады деп тұжырымдаймыз.
    Баланың  жас  кезінде  танымдық,  қабылдағыштық  қабілеттерінің  ...  ...  ...  тез  ...   туралы   психологтар
Ә.Алдамұратов, Ғ.Рақымбеков, т.б. ғылыми тұрғыда зерттеп,  құнды  ...    ... ... ... ... ... бірнеше сатыда  қарастыра
отырып,  олардың  психологиялық  ерекшеліктерін  көрсетсе,   Ғ.Рақымбековтың
айтуынша шығарма  ...  ...  ...  ойлау  процестерімен  қатар
дамып, қабылдаған мәтіннің мазмұнын, мәнін біліріп ... Бұл  –  ... ... ... ... оқушының жүйелі  қабылдауы  тәлім  тәрбие
мен жеке пәндерді оқып үйрету нәтижесінде ғылыми тұрғыдан  ...  ... ... біз, егер ... ... мазмұнын дұрыс қабылдаса, онда оның  ол
туралы білімі қалыптаса бастайтындығын пайымдаймыз.
    Белгілі психолог ... «Жас  және  ...  ...  ...  ...  ...   дамуына   қойылатын   талаптарды   атапк
көрсеткен. Онда: «біріншіден, ... ... ...  оқуға  деген  ықыласы
болуы шарт. Кейде бала ... ... ... оған онша  қызықпайды.  Балалар
үшін мектепке тек партаға отырып,  не  арқасына  сумканы  салып  ...  ... ... ... – оқу  процесінің  өзіне  ...  ...  ... ... ... жаңа ... болғандықтан,  бала  осыған  төзе  білуі
қажет,  мектепке  келгеннен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  45  ...  шыдап,  құлағын  салып  отыруы   керек.   ... ... қиын ... да, ... орай ...  ...  ... осындай ұзақ уақыт шыдамды болуына мектепке дейінгі  кезеңде  даярлау
қажет. Үшіншіден, сабақ үстінде мұғалімнің не өзге ...  ...  ... соны ... алуы ... ... үстінде сан алуан сөздер не  мазмұндар
қамтылады. Солардың қайсысы ең негізгісі, ... ...  ...  ... ... ... керек. Төртіншіден,  оқу  материалын  ұғынып,  ... ... ... ... қиын ... шешуге  бала  ойлана  бастауы
тиіс. Мектепке  кірерде  балалардың  ойлауға  қабілеті  әртүрлі:  ... ... ... Сонымен қатар, бала өзінің айтайын деген ойын  ана
тілінде түсінікті етіп ... ... ... ...  -  ...  Психолог
ғалымның  пікіріне  сүйеніп,  оқушының  тілін  ұстартуда  басшылыққа   алуға
болатын талаптар деп ...    Осы ... ...  ...  ...  ...  ...  мен
мектептерінде  қазақ  балаларын  тәрбиелеу»  атты  еңбегінде:   «Қазақтардың
мәдени  өмірінде  фольклор,  ...  ...  өнер  және  ...   ... маңызды роль  атқарады.  Бастауыш  сынып  оқушыларын  тәрбиелеуде
және тілін дамытуда фольклор үлкен мәнге ие: батырлар ... ...  ... ... ... және  т.б.  ...  үлгілері  ұрпақтан-ұрпаққа
өтіп, адамдардың психологиясында байытылып, нығайып отырады».
    Балалар әдебиетінің өсу, даму  ...  ...  ...  ...  ...  оқу  ...  «Жас  балалар  кітабына   қойылатын
шарттар» атты (Жаңа мектеп, 1927) нұсқау хатында бастауыш  жастағы  ... ... ... ... ... қойылады: : «Бала кітабы  жай  бір
қара тақпақ тілмен жазылмасын. Кітап балаға қызғылықты, ойын оятатын,  тілін
байытып көркейтетін ...  ...  ...  ...  ...  ...  Бала
кітабындағы кейіпкерлер айқын болсын. Кітапты бала  бал  жалағандай  сүйетін
болсын.   ...   адам   ...   ...   ...   ...  ...  көзге  елестетерлік  болсын.   Балаларға  кітап
жазамын деген кісі ел ...  ел  ...  ...  Бұл  ... ... пішінінен көп әуескерлік болады. Сондықтан,  суреттің  әсері
мықты ... ... ... ... ... ...  ...  сөз  болса,  қысқа
және дауыстап оқылатын болсын. Бұл жаста баланың  тілі  ...  ...   ... қоры осы ... ...    Ы.Алтынсарин қазақ халқының ағартушы-педагогы, қазақ даласына ғылым мен
білімнің  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ... жазып,  олардың  жан  дүниесіне  әсер  етіп,  ұлттық  дүниетанымын
қалыптастыру ... ... 1879 ж. ... ... атты  кітап  шығарып,
«қазақ балалар жазба әдебиетінің ... ... Ол ... ...  ...  ...  ...  әңгімелер  жазып,   олардың   жан
дүниесіне әсер ... ... ... ... ... ашып ...  Оның»
Таза бұлақ», «Әке мен  бала»,  «Мақта  қыз  бен  мысық»,  «Асыл  ...  ...  т.б.   ...   жас   ...   ...   ...   шыдамдылыққа,
сабырлылыққа, үлкеннің сөзін екі етпеуге, құрметтеуге, өз  жолдастарына  қол
ұшын беруге,  қамқорлыққа  т.б.  ...  және  ...  ...  ... зор.
    ... халқының ұлы ақыны  Абай  Құнанбаев  әдеби  мұралары  арқылы  ... ... ... ... ...  Ұлы  Абай  ...  ...  күннен  бастап  тәрбиеленетінін  және  оның  ...   ...... ... көрсетті. Сондықтан да, бала  ес  біле  ... ... ...  ...  керек  десе,  балаға  білім  берудің,
ғылым ... мәні ...  ...  ...  ...  ...  ... әдебиеттің халықтығын  ту  ғып  көтерді,  поэзия  алдымен  халық
өмірінің айнасы болып, онда халықтық мәні бар ... ...  ... етті. А.Құнанбаев адамның өсіп жетілуіндегі  тәрбиенің  роліне  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ата-анадан  туғанда   есті
болмайды:  ...  ...  ...  ...  ...  дүниедегі  жақсы-жаманды
таниды-дағы, сондайдан білгені, көргені  көп  болған  адам  білімді  ... ... ... ... ... кісі өзі де есті  болады»,  -  деп
ақыл-естің, тәрбиенің жемісі  ...  ...  ...  ...  ... Абайдың балаларға үлгі боларлық, өнеге тұтарлық 7-қара  сөзінде  ...  ...  ...  бүкіл  ұлттық  өмір-тіршілікте  ...  ... ... ... әсемдікке) ерекше көңіл  бөліп,  елді  ... ... Ол жас ... ... еске алып, талдаған.  Бала
тәрбиелеу  ісінде  Абай  ...  ...  жас  ...  ...   ... ...  психологиясын  еске  алып,  дұрыс  ...  ...  ... ... ... ... ...  да  жауапкершілігін  естен
шығарған емес. Осындай ойды ... ... ... ... адам  ...  адам
баласынан  ақыл,  ғылым,  ар,  мінез  деген  нәрселермен  озады»,  -   ... ...    ... топырағында  тұңғыш педагогика,  психология  ғылымдарына  өзіндік
үлесін қосып, сүбелі ғылыми  еңбектер  жазған  Ж.Аймауытов  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  атты  еңбегінің
маңызы зор. Аталған еңбекте автор: Баланы оқытудың  ...  ...  ...  ...  ...  жүйесін  тауып,  білімге  тез  жету  шарттарын
көрсететін педагогиканың негізгі бөлімі – дидактикаға ...  ... ... ... ... ...  көрсетіп,  жетекшілік  етеді...
сыннан өткен тиімді деген жолдарды ғана нұсқайды»,  -  деп  көрсете  ... ...  ...  тиімдісін  шығармашылықпен  мұғалім
қалай пайдалану керек дегенді меңзейді.
    Оқу-ағарту  саласында  өзіндік  ...  ...  ...   қоғам
қайраткері,  жазушы,   ағартушы-педагог   А.Байтұрсынов   ...   Ол   ... бала ... ... жұмысын  жолға  қоюға  ат  салысты.  Автордың
«Әліпби», «Тіл құралы», «Әдебиет танытқыш» атты ... ...  ... тілінде  сауатын  ашудан  бастап,  мектеп  және  оған  керекті  құралдар
жөнінде, сонымен ... ... ... жаңа емле ... ...  ...  ...  оқытылуына  ат  салысты.  «Әліпби»  оқу   құралының   материалдарын
әріптерді өтіп болған соң, ...  ...  ...  ...  ...  -
ойыншықтар», «Кимідер», «Дене  мүшелері»,  «Туысқан-туған  іліктес»,  «Ыдыс-
аяқ»,  «Малдар  аты»,  «Құстар»,  ...  ...   ... ... өлеңдер» т.б. Оқу құралының басты ерекшелігі  балалардың
жас ерекшелігіне сәйкес, оларға лайықты тілмен  жазылуында,  тәрбиелік  ... ... ... ... ... ...  ...  саралап
берілуінде.
    Ахмет Байтұрсыновтың педагогикалық көзқарастары ... ...  ...  ...  ...  ...  –  білімді,  педагогика,   методикадан
хабардар оқыта білетін мұғалім. Екінші – оқыту ісіне керек  қралдар  ... ... ... ... іс ... Һәм ... ... болса,  істеген
іс те сондай болмақшы. Үшінші – мектепке керекгі белгіленген бағдарлама.  Әр
іс көңілдегідей болып шығуы үшін  оның  ...  я  ...  ...  боларға
керек. Үлгісіз я өлшеусіз істелген іс солпы я артық, я кем  ...  -
деп ... ... ...  ...  оқытудың  дидактикалық  принциптерін
тұңғыш ғылыми тұрғыда нақтылы белгілеп бергенін көреміз.
    ... ...  ...  даму  ...  ...  зерттеп,  іргелі
еңбектер  жазған  ...   ...   ...   ... ... т.б. ... ...    Академик-жазушы М.Әуезов ауыз әдбиетінің тәлім-тәрбиелік мәнін  зерттеу
отырып, халық санасындағы Отаншылдық ... ...  ...  адамгершілік
гуманизмді, халықтың қанатты үміті – оптимизмді «...  ...  ...  ...  ...  ...  -  деген  болатын.  Қорыта
келгенде,  ауыз  әдебиетін  ......  ...  да,  ел   ... ... ... ... -  деп  халықтың  бала  ...  ... ... ...    ... балағ деген ыстық сүйінісін,  жұмсақ  лебізін,  жылы  жүрегін,
тәтті қиялын өлең-жырмен жеткізген. Жас  ...  ...  ...  ... Баланы жұбату, ойнату, тәрбиелеу,  мақсат-тілектер  өлеңмен,  жырмен,
көркем сөзбен айтылған. Ал, халық  ауыз  әдебиетін  ...  ...  ... өсе келе оны ... ... ...  ...  болған.  Балалар  әдебиеті
бала тәрбиелеудегі халықтық педагогикамен тығыз  байланысты.  Ауыз  әдебиеті
балалардың даму ерекшелігімен, психологиясымен ... ...  Олай  ... ауыз ...... ... ... мұхиты.
    Ұлт әдебиетінде халық мұрасы ерекше  орын  ...  ...  ... ... жөнінде: «қай  мақалды  алсақ  та,  оның  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  соларға  берілген
даналық қорытынды, тұжырымды түйін болып ... Ал, ... бұл  ... ... әңгімелер  өте  аз  кездеседі.  Мәтелдерде  ...  ... ...  ...  сөз  ...  ...  қолданылады.  Мысалы:  «Көппен
көрген  ұлы  той»,  «Тілге  тиек  жасап»  т.б.  Егер  ...  ...  ... пікір бірдей келіп отырса, мәтелде бұл екеуінің бірі ғана  ... ... ...  ойын  ...  ...  жанама  түрінде,  р  түрлі
салыстыру, теңеу ... ... Бұл ... ... тән  ерешелігінің  бірі
болып табылады», - деген. Зерттеуші-ғалым  халық  мақалдарының  тақырыптарын
былайша топтастырады: еңбек ету жайларына  ...  мал  ...  мал  ... ... ...  ...  жайында,  ерлік,  батырлық,
қоғамдық  қарым-қатынас,  ...  ...  ...  ... ... әдт-ғұрып жайлары. Т.б.
    Балалар әдебиетін кеңінен  зерттеген  ғалым  Ш.Ахметов  республикамызда
балалар әдебиетінің арнайы пән ... ...  төл  ...  ... ... ретінде насихатталуына айтарлықтай үлес  қосты.  Ғалым  ...  ...  бала   ...   ...   атты   ғылыми   мақаласында:
Қазақстандағы  тәрбие  ісі  ...  ...  ...   ...   мәселені
қамтығанын  атап  көрсеткен.  Біріншіден,  тәрбие  басы  ...  ... ... ... бол ... ... ... етіп  қойған.  Екіншіден,
мейірімді  болуға  тәрбиелеген.  Үшіншіден,  тіл  ...  ...   бол   ...  Бұл  еңбекке  баулудың  алғашқы  көрінісі  ...  ... пен ... ... ...  ...  білгір  бол,  ұстаз  бен
ғалымның көпті көрген данышпан  қарияның  сөзін  тыңда,  ақпа  ...  ... ... бол дегенді бойларына сіңіре берген. Алтыншыдан,  үлкенді,  ... ... ... ... ... етіп ... Жетіншіден,  кісі  айыбын
бетіне баспа – дйді ... ... Бұл ...  ...  ...  сөз  емес,
қаріп-қсерлердің табиғи кемдігін (мұрны пұшық, көзі қисық, аяғы ақсақ  деген
сияқты) көрсетпе деген  сөз.  ...  ел  ...  ...  бол,  ... ...  ет,  бар  ...  соған  жұмса  дегенді  үйретеді.  Қорыта
келгенде,  авор  халықтық   шығармалардың   бала   ...   ... ... ...  оладың  тұлға  ретінде  қалыптасуындағы
ролін көрсеткен. Сондай-ақ, автор ... ауыз ... ... ...  ... ... ұлттық ойындар, төрт  түлік  жырлары,  ...  ...  ...  бала  ...  ...  ...  көрсете  келіп,  оладың   танымдық
маңызын,  еңбекке,  адамгершілікке,  патриоттық,  батырлық,   ...   ... ... берудің  көзі  екенін  айтып  өткен.  Біз  өз  ... осы ... ... ...    Жас ... ... ... қаламгерлері  де  үлкен  үлес  қосты.  Қазақ
балалар  әдебиетіне  үлкен  үлес  ......   ... С.Бегалин, С.Мұқанов,  Б.Майлин,  Ө.Тұрманжанов,  А.Тоқмағамбетов,
Б.Соқпақбаев,   ...   ...   ...    ...  ...  Қ.Мырзалиев,  Қ.Баянбаев,   Т.Молдағалиев   ...  ...  ...   ...   ...   ...   ... Оладың шығармалары бала тәрбиелеудегі ізгі  мақсаттарды  дұрыс
түсініп, балалардың тілін  ширатып,  ойын  дамыады,  еңбекке,  ...  ...   ...   ...   ...   шығармалары,    өлеңдері
балалардың түсінуіне  ...  ...  сай,  ...  ...  тілі  ...    ... ... балалар әдебиетіне үлес қосқан ақын. Ол «тәрбие  мен
білім ... жас ... ... ... тиіс», - деді. Осы мақсатта  бесікте
жатқан балаларға өлең мен ән ...  Сол  ...  ...  ...  күйі  мен
ойын,  эстетикалық   сезімін   оятып   ...   ...   ...   ... ... ... ... ізгі мақсаттарды дұрыс  түсініп,  өз
өлеңдері арқылы оны шеберлікпен айта білген. «Елген естіер  керек,  ер  ...  ...  деп,  ...  ...  зор  үміт  ...  ... өз елі, өз ... оның байлығы  («Жазғытұрым»,  «Күз»,  «Қыс»,  «Тау
суреті») мен сұлу табиғаты туралы көптеген өлеңдерінің тәрбиелік  мәні  ... ... ... өлеңінде табиғатты тануға, оны  аялауға,  құрметпен
қарауға,  сонымен  қатар  табиғаттың  әсемдігін  ...  ...  ...  «Малта»,  «Шәркей»,  «Күн  шыққанда»,  «Бөбек  бөлеу»   т.б.
шығармаларының ... ... зор.  ...  ...  ...  арқылы
төңіректегі  заттардың  сыр-сипатын  білуге,  ...  ...  ... ... ... ...    С.Сейфуллин – қазақ балалар  ...  ...  ...  ...  ...  Оның  ...  «Ананың  хаты»,  «Анаға  жауап»   т.б.
өлеңдері бар. Еңбек еткен адамның сыйлы болып  ...  ...  ... ... да ... даңққа бөлеп отыратыны  туралы  айналысу  баланың
ой-өрісін кеңейтіп, саналы да ...  ...  ...  ...  еңбекке
тәрбиелеумен қатар, ересек адамдардың еңбектерін  құрметтеу  керектігі,  сол
болашақ  ...  ...  ат  ...  ...   ...   ... көтеретіндей етіп суреттейді. «Балалар» деген өлеңінде таяқ  мініп,
жалаң  аяқ  ...  дала  ...  ақын  ұлы  ...  ...  жері  ... ...  ...  безеп»,  «тез  тізіліп»,  Отан  үшін  күрескер
болуын тілейді.
    ...  ...  ...  –  С.Сейфуллин,   І.Жансүгіров,   ... ... ... ұлы  өзгерістерді  мадақтаған  алғашқы  өлең-
жырларының балалар мен  ...  ...  ...  ...  зор
екенін атап кетуге болады. Сәкен Сейфулиннің «Балалар» деген  өлеңінде  таяқ
мініп, ... аяқ ... дала ... ақын ұлы ...  ...  жері  ... ...  «қылыш  безеп»,  «тез  тізіліп»,  Отан  үшін  ... ... ... «Кім ... – аға ...  ...  ...  Сәкен
жөн білмей адасып,  надандықта  қалып  отырған  ...  ...  ...  ... ұлды ... Бұл өлеңдерде «Жаңбыр», «»Бау-бақша  өлеңдері  ұғымына
жеңіл ойнақылығымен бейнелігімен қызықты.
               ... ...               ... ...               ... ... алар ек,
    Жолдастарды жоғын-ай, - деген бала ұғымының  өзі  ...  ...  ... ... атты ... ... ...  қызықты  көріністері  –
аспанның ашу шақырып, найзағайдың бұлттарға  атылуы,  ақ  жаңбырдың  сабалап
құюы ... ... ...  ап  су  ...  ...  бала  ...     Ө.Тұрманжанов «Көркем әдебиетті  оқудың  ерекшелігі»  атты  еңбегінде:
«Көркем әдебиет туындыларын оқу әрі ... әрі ... ...  ...  ... ...  оөқылады.  Көркем  әдебиет  кітаптарындағы  алуан-алуан,  шым-
шытырық оқиғалар,  сан  ...  сан  ...  адам  ...  мен  ... мен күн  ...  ...  тәсілдері,  нені  сүйіп,  нені  ...  ...   ...   неге   ұмтылатындары   ...   ... ... ... ... сіңеді. Осыдардың  жақсысына  үйренесіз
де, жаманынан бой тартып жиренесіз. Өмірде қалай тұоуды, қалай  өмр  сүруді,
отбасынан, ... ... ...  ...  Отанға,  өз  ортаңа  сүйікиті
болудан артық абырой бар ма?  Осының  бірн  ...  ...  ...  ... әдебиет кітабы зор көмегін тигізеді», - деп көһркем әдебиеттің  ролін
атап көрсеткен. [98, -275 б.]. ... ... ... ...  ... ... бастауыш сыныпта көркесм шыармаларды  оқу-тәрбие  үрдісінде
пайдалануда, іріктеуде басшылыққа алдық.
    Бұл бағытта ұлт қаламгерлері  де  ерен  ...  ...  ...  ... ... ... Т.Иманжанов  «Бөбектерге  арналған  әдебиет  туралы»
атты  ғылыми  мақаласында  ...  ...  ...  ...   ...  арналған  әдебиет  туралы   атты  ...   ...   ...   ...   көрсете   отырып,   бөбектерге   арналған    ... ... ... ажыратып, олардың  бала  психологиясын,
жас  ерекшеліктерін  ...  ...  ...   ...   ...   Балалар
әдебиетіне қойылатын негізгі талаптарға тоқталады.
    1. Оның оқушысы  -  өзі  оқи  ...  ...  ...  ... оқушы.  Әдебиет,  оларға  оқып  беруге  немесе  ...  ... ... ... ... ... ...  қысқа,  әрі  ұғымды,
әсерлі болып келуі керек. Бөбек ұғымы әрі саяз, әрі ...  ...  ...  ...  көп  ...  бірден   қабылдай   алмайды.   Оларға   жазылатын
шығармалар, міне,  ...  ...  ...  ...  ...  бөбектерге
арналған шығарма кілең қызықты іске, қимылға құрылуға тиісті.
    2. Бөбектер ойы –  ...  ой.  ...  ол  ...  ...  ... формасына қарап қабылдайды. Ендеше, жазушы оның көз алдына  тұспалды
сөз, ұғым образын емес, нақты жанды образ  әкелуі  ...  ...  ... ... ... ... ғана  ...  екенін  есте  сақтау
керек. Оның ақылы түрлі ғибраттармен толтыра қоятиын  қуыс  ыдыс  емес,  ... ... от, соны ... ... ... ...  білуі  керек.  Шығарма
оның әрі ойын кеңейтуге көмектесіп, әрі тіл үйретсін...
    3. Адамда болатын ... ...  ...  деп  ...  ... зерденің бөбекте тек соңғысы бар. Ол  көңілі  соққанда  қинала,  ...  күш  ...  ...  ...  ...  бара  алмайды.  Әдебиеттің
міндеті ересек бөбекті жаңа білімге,  жаңа  сезімге  есік  ...  ... ... ... ... ... ... Бұл арада  да  өте
шеберлік, үлкен  психологтік  керек.  Неге  десеңдер,  шығарма  ...  ... ... Ал, егер ылғи ... ... азық ұсыныла берсе,  келе-келе
бөбекте білуге  деген  талап  ...  ...  ...  Кейін  қайта
тәрбиелеу қиынға соғады, -деп  ескерте  отырып  автор  көркем  шығармалардың
балалардың ... ... жас ... сай  ...  ... бала ... ... таптырмайтын құрал екенін атап көрсеткен [99].
    Белгілі  әдебиет  ...  ...  ...  ...  атты   ... фольклор жанрларының бірі мақал-мәтелдер туралы,  «жүйелі  ой  мен
алғыр зерденің, ...  ...  пен  ...  ...  зерек  зейіннің  жемісі,
көрінісі», - деді. Ол баланың құлағына сіңіп, адамгершілік жолына  бағыттап,
рухани есеюіне айрықша ықпал жасайды.  ...  ...  ...  ... ... бейнелеу, өмірлік мәселені, құбылысты байыптап, дәл  де  ... ... мен ...  ...  ...  халытың  ұлттық  поэтикалық
ойлау ерекшелігін, автордың ой-өрісі мен рухани өмірлік  тәжірибесін  барлай
аламыз. Б.Ыбырайым бүгінгі  ...  ...  ...  ойды  ... ... Олар:
        1) Балалардың өзіндік өмірін, өзіндік  әлеуметтік  тіршілігіне  зер
           ... ... ...  ...  ...  ...  ересектердің
           әлеуметтік моральдық атмосферасымен де байланысты екенін ескеру;
        2)  ...  жан   ...   ...   ...   ...           ...   т.б.   көркемдік   құрал   тәсідермен    ...           ...  ...  ...  тануға  жетелейтін   кілт
           ... ... ... ден қою;
        3)   ...   мінез-құлықтарынан   туындайтын    і-әрекеттердің
           ... ... ... ...        4) ... әлемі арқылы авторлық көркемдік ойды бейнелеу;
        5) Тарихи кезең, тарихи тұлғалардың сыр-сипатына үңіліп, ...           ... ... ...  жас  ұрпаққа  Отаншылдық  тәрбие  беруге
           ...  ...  ...   ...   онң   ...   ...           ... көркемдік ойға құйылатын негізгі арналар осылар  ,
           - деп ... ...    Бұл ... саланы әдебиет зерттеушілері өзіндік ізденістерімен  дамыта
түсті. Белгілі ғалым Б.Адамбаев «Тозған қазды  топтаған  қарға  ...  ... ...  ауыз  ...  ...  ...  ұқсас   екі  жанрына
жататаны  ...  ...   ...   ...   ...   ...  бойынша  өзінің  ой  тұжырымдарын  ұсынған.  Автор  онда  мақал-
мәтелдердің маңызына тоқтала келіп: ...  ......  ... өмірден, табиғаттан көрген-білгендерін бейнелейтін шағын шығармасы  сөз
өнері», - анықтама берген. Халық шығармаларының басқа түрлері ...  ... де әу ... жеке ... ... оны  біреуінен  естіп,  жаттап
жаңғыртады,  өңдейді,  өзгертеді.  Сөйтіп,  олар  ...  ...  ...  ...  ...  шығармасына  айналады.  Демек,   мақал-мәтелдерді   ... ... ... ақыл  ой  ...  ...  болады  [50].  Бастауыш
мектепте   мақал-мәтелдерді   пайдалануда   оның   ...    ... ...  ...  ...  жүргізілген  зерттеулер  қорытындысына
сүйендік.
    Зерттеуші ғалым С.Қирабаев балаларға арналған поэзияның,  яғни  ...  ...  ...  жатық,  идеясының   анық   болуында   деп
көрсеткен. Сонымен қатар, ғалым бөбектерге ...  ...  жазу  ...  ... ... ... жас болған сайын  ол  оқитын  ...  да  ... ... ... оның  әр  ...  ...  жазылуына,  қоғамдық
өміріміздің әр түрлі құбылыстарын жас ... ...  ...  ... ... ...  ...  арналған  кітаптың  ерекшелігі  –  оның
мейлінше  қарапайым,  нақты,  әдеби  ...  ...  ...  ... ... ... әрі көңілдендіретін, қуанышқа  бөлейтін,  жеңіл
оқылатын, оның үстіне баланың санасын оятарлықтай ойға құрылу керек.  ... ... ... сияқты ол да қайнаған өмірден алынып, образды  түрде
жазылуға тиіс», - деп  көрсетті  [101].  Шын  ...  ...  ... жағы ...  ...  ғана  ...  ...  оқушыларын  қызықтыра
алады. Біз зерттеу жұмысымызға көркем шығарманы іріктеуде  автордың  ... ... ... ... ... етіп алдық.
    Зерттеуші  ғалым  Қ.Матыжанов  өз  ...  «ең  ...   ... ... ...  –  балалар  психологиясын.  Көркемдік  талғамын,
шығармашылық мүмкіндіктерін танытатын асыл мұра. Ол өзінің  бала  ... ... ... ...  ...  ... өнегеді  мазмұнымен,  ойындық  жеңіл  формасыме  балалардың  рухани
азығына айеалған бағалы ... ... деп  ауыз  ...  ... саралап бергенін көреміз [102].
    Ғалым Ә.Табылдиев «Халық тағылымы»  [103]  атты  еңбегінде  ...  ... өз ... ...  ...  ......  өсиет  түрінде
атйлатын философиялық ой түйіндері, сөд мәйекгі. Мақалдар  көбінесе  ...  ...  ...   ...   ...   Қара   ...   ... айтылатын мақалдар да бар. «Еңбек етсең  ерінбей,  тояды  қарның
тіленбей» тб.. Мәтелдер негізінен тұжырымы тұспалы  өлеңде  ...  ... ... нұсқаулы сөз ретінде айтылады. «Өлең сөздің патшасы» т.б.   Қазақ
халқы – сөз қадірін  біліп,  ...  ...  ...  ...  тастамай,
өнеге ретінде данышпандығын өлең өрнектерімен өрнектеп, зерлеп келе  жатқына
халық. Сөз зергерлерінің аузынан шыққан ... мен  ...  ...  ...  ...  үлгі  етіп   ...   тәрбиесіне   шарықтап
пайдалануды дәстүрге айналдырып отырмыз.
    Балалар  әдебиетінің  ...  ...  ...  орыстың  ұлы  жазушысы
М.Горький еді. Ол совет  балалар  әдебиетін  жасауда  жалпы  ...  ...  ...  ...   Балалар   әдебиетінің   басқа   әдебиетке
қарағанда өзіндік ерекшелігіне тоқталады. Ол балалар ... ...  ... ... ... даму ... ... келетінін айтты. Ол  өзінің
мақалаларында еңбекті суреттеу жас өспірімдерге арналған әдебиеттің  міндеті
болуы керек деп көрсетті. ...  ...  ...  ...  әр  ... ... барлық өзгешеліктерін ескеруі тиіс. Бұлай  етпеген  күнде
оның кітабы балаларға да, үлкендерге  де  керексіз,  иесі  жоқ  ...  ... - ...    ... ... балалардың жасы кіші болған сайын  анық  көрінеді,  ал
үлкейген сайын балалар әдебиеті мен ересектер ...  ... ... кетеді. Сондай-ақ, М.Горький балалар әдебиетіне  үлке  мән
бере келе,  оның  «тәрбие  құралы»  ...  ...  ...  ...  ...  ...   психология,   эстетика,   ...   т.б.)   ... ... талап етті.
    М.Горький «Әдеиет туралы» еңбегінде : ... ... ... ... ... үшін  материал  боларлық  әрі  қарапайым,  әрі  өте  шебер
жазылған көркем өлеңдер керек.  Осы  ...  ...  ...  ... ... ... ... үлгілерінен құралған  бірнеше  жинақ
шығару қажет», - деген. Сонымен қатар, балаларға арнаған ...  ... ... ... да ... ... айта ... Балаларға  арналған
кітаптардың  бәрі  бірдей  танымдық  материал  беруге  тиісті  деп   ... Ол ...  ...  ...  ...  кітап  болуы  қажет.  Бізге
балалардың сықақшылдық сезімін дамытатын көңілді, қызық кітаптар  да  қажет.
Балаларға ... ... ... қаһармандары  боларлық,  күлкілі-
сықақты кейіпкерлер жасау қажет, - деп  жасаған  тұжырымы  дәлел.  ... ... ... ... ой-пікірлері күгі бүгінге  дейін  өз  мәнін  ... Ол ... ... мен ... ... ... да ...  арналып
жазылатын   кітаптар   басшылыққа   алынады.   Бастауыш   сыныпқа   арналған
кітаптардың  ...  ...  ...  ...  ...   бірден   өзіне
тартатындай  қызықты  болуы  ...  ...  ...   ...   ... ...  көркем  шығармаларды  дұрыс  ...  осы  ... ... тәрбиелеу мен білім беру мәселесімен  айналысқан  ... ... ... ... ... Бұл ...  ...  туындап  отырған
қажеттілік.
    Орыс халқының ұлы сыншысы ...  ...  ...  ...  ... ...  жазған  еңбегінде  ауыз  әдебиеті  мен  жазба  әдебиетінің
айырмашылықтарына тоқталған. Жазба ... ...  ...  алсақ  та,
оның авторы белгілі  болады.  ...  ...  оның  ...  ... қандай тақырыпқа арналғандығы, қай кезде  баспа  жүзіне  жарияланғаны
т.б.  ...  ...  ...  отырады.  Ал,  ауыз  әдебиетіінң   авторлары
белгісіз болады. Бұдан әрине, ауыз әдебиетінде  ...  ...  ...  ... ... Ертегі, әңгіме, жырлардың қайсысы болса  да  әуел  ...  ...  ...  ...  сол  кезде  жазу-сызу   ...   ... ... , ... ... Ал  шығармаларды  ауызша  айту
түрінде туып, ел арасына ауызша айту ретімен тарап  кеткен.  ...  ... өзі ... Ауыз ...  ...  ...  деп  ...  міне,
осылай туған, - деп көрсеткен [106]. Бұдан В.Г.Белинскийдің пікірінің  қазақ
зерттеуші ғалымдарының ой-тұжырымдарымен сәйкес ... ...    ... әдебиетінің  даму  арналары,  оның  жанрлары  да  жеке  зерттеу
саласын құрайды. Ал, қазақ ... ...  даму  ...  мен  тәрбиелік
мәні, көркемдік деңгейі туралы С.Өскенбаев [115], бүгінгі  ...  ...  ...  [116]  кандидаттық  диссертациялар  қорғады.   Қазақ
балалар әдебиеті Ресей, Орта Азия халықтарының  озық  ...  ... ... Атап  айтсақ,  жазушылары  К.Чуковскийдің  «Доктор  Айболит»,
«Кір қоймас» [117],  В.В.Маяковскийдің  «Жақсы  деген  ...  ...  ... «Кім ... [118], А.Гайдардың «Тимур және оның  командасы»  [119],
С.Маршактың [120], А.П.Бартонның [121] т.б. өлеңдері  мен  ...  ... ... ... үрдісінде пайдалануда.
           ...   ......   психологиясын,   шығармашылық
мүмкіндіктерін танытатын халықтың ғасырлар  бойы  жинаған  асыл  мұрасы.  ... ... ... ... ... ... ...  отырып,  үйренуімен,
дағдыға  айналуымен,   ...   ...   ...   дүниетанымдық
қызығушылығымен, мәнділігімен бағалы. «Балалар  рухани  ...  жеке  ... отау ... ... енші ... ... фольклоры» деген  атқа  ие
болуы үстіміздегі ... ... ...    ...  ...  ...  психологиялық   еңбектерге   жасалған
талдаулар бастауыш  мектепте  ...  ...  ...  ғылыми  тұрғыда
негізделді. Оқушылардың тілін дамытудың өзіндік ерекшеліктерін анықтау  үшін
ғылыми-әдістемелік  зерттеулерді  талдау  қажет  деп  ...  Ол   ... ...    1.2. Балалар әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың ерекшеліктері


    Еліміз тәуелсіздік алғалы  бері  ...  тілі  де  ...  ... Тіл – адам баласы қарым-қатынасының негізгі құралы  есебінде  бүкіл
келелі мәселелерді шешеді.
    ...  ... тіл ... ерекше мән беріліп,  тіл  мен  сана,
сөйлеу мен  ойлау  өте  тығыз  байланысты  ...  Адам  ойы  ... ... ... дұрыс сөз құрау, өз ойын нақты  да,  тиянақты
жеткізу ақыл ойдың көрінісі болмақ. Сөздердің грамматикалық жүйесін,  оларды
қолдану ... ... ... ... ойдау жүйесі  де  дамиды.  Сонымен
қатар, көргенін айтып талдау арқылы бала қоршаған дүниені таниды.
    ... ... ... Ж.Аймауытовтың пікірінше «Тіл –  ішкі
сырды сыртқа шығаратын  құрал.  Төңірегіндегі  табиғаттың  түрлі  ... ... ... таңданса, бір жері ауырса,  адам  айқайлап  дыбыс
шығарып жүрсе керек. Сол ... ...  ...  ...  ...  ... адамдарға білдірсе, міне  сөйлеудің  ең  түбі  ...  ...  ... дейді.  Бұл  –  тілдің  ең  алғашқы  дәуірі...»  [108].  Адам  ... ... ... бала да ... ... ... ересек  адам
тіл жүзінде қандай жетіліп, жүре-бара нәрсе мен ... ...  ... ... бала да тап  сол  ...  ...  ...  қатар  сөздер
көбейген сайын ойын байланыстырып айтуға дағдыланатынын көреміз.
    Психолог Н.И.Жинкиннің пікірінше ішкі ... ... ...  ой  ... ... кешен арқылы жетеді. Дыбыс  есту  мүшелерінің  қызметімен
нерв сигналдары түрінде миға жетіп, тыңдаушыға жетізіледі.
    ...  ...  ...  міндеті  адамның  қоршаған   болмысты
қабылдауында ойдың, бейненің  пайда  болу  ...  ...  ... ...  ...  ...  талдау  және  жинақтауды  ескеру  қажет
делінген [109]. Бұдан шығатын ... ... ... ... әрі  сатылы
процесс, яғни, сөздерді  қабылдау  мен  түсіну  күрделі  механизмдер  арқылы
жүзеге асып ...    ... ... ... ... ... асып ... да,  олардың  нақты
мазмұны  мен  ...  ...  орай  ...  ...  ...  ... ... (2-сигнал жүйесі, бұл  –  адамның  сөйлеу  әрекетімен
байланысты   ...   ...   ...   ...   ...   ... мән-жайын қабылдап,  олар  туралы  хабар  аламыз.  Әрине,  ондай
хабарлар  ...  да,  ...  да  ...  мүмкін.  Осы   орайда   сөйлеудің
физиолгиялық  ...   ...   ...   ...   ...   жүйесімен
негізделеді. Ал екінші сигнал дыбысты сөзбен, сөйлеу әрекетімен  байланысты.
Адам сыртқы тітіркендіргіштерге әсерленіп қана қоймай, оларды  тең  ... ... ... ... «Көз жеткізбегенді  сөз  жеткізеді»  деген
тамаша мақал бар. Мұның мағынасы тікелей таным  арқылы  ...  ... ... қасиеттері түйсік, қабылдау, елес  процестерінің  шектеулі
шеңберін тереңдете  түсіп,  олардың  мән-мағынасы  сөз  бен  ...  ... ... ... ... ...    Психолог А.В.Запорожецтің тұжырымдауынша сөйлеу – адамдардың тіл арқылы
қарым-қатынасының  тарихи  қалыптасқан  формасы.  ...  мен  тіл   ...  ...  ...   ...   ...   ...  грамматикалық,  стилистикалық,  құралдар  жүйесі  қарым-қатынас
ережелерін  білдіретін  берілген  ...  ...  ...  іске  ... тілі, орыс тілі, ағылшын  тілі).  Сонымен  бірге  түрлі  факторлардың
әсері арқылы (қоғамдық  ...  ...  ...  ...  тілдердің
өзара әсері) сөйлеу тілді өзгертеді және жетілдіреді [110].
    Сөйлеу бізге қоршаған дүниені тануға көмектеседі.  ...  ... ... уақыт, кеңістік туралы  жалпы  ұғымдар  ...  ...  ... ... құбылыстарының мәнін түсінуге, күнделікті  қоғамдық  өмірдегі
уақиғаларды  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... дүниеге әсер етіп, оны басқара алатындығын көреміз. Бұл туралы  ұлы
ғалым И.П.Павлов былай деген: ... сөз  ...  ...  ...  ...    Сөз – тіл  ...  ...  буындарының  байланысатын  жері.  Сөз
дыбыстардан  тұрады.  Сөздің   дыбыстық   ...   ...   алу   ... қасиеттерін талдау және жинақтау  қажет.  Есту  мүшелері  арқылы
қабылданатын дыбыстың барлық  қасиеттері  ...  ...  ...  Сөз  ... арқылы жүзеге  асырылады:  сенсорлық,  моторлық.  Сенсорлық  дегеніміз
сөйлеушінің тілін түсіну, ал маторлық дегеніміз адамның өзінің сөйлеуі.  ... ... ... ... байланысты.  Дегенмен,  айырмашылықтар  да  бар.
Себебі, сенсорлық, маторлық сөз мидың әртүрлі ...  ...  іске  ...  ...  ...  Бұл  ...  Л.С.Выготский,  ой   сөзде   өмір
сүрмейді, сөзді құрауы мағынада өмір сүреді ... де ... сөз бен  ... дәнекер деп атайды: «мысль не выражается в слове,  а  совершается
в нем, значение находится как бы ... ... и ... вот  ...  ... ... и ...    Сөйлеу мен ойлаудың адамға ғана тән ...  ...  ...  ...  пікірлеріне  сүйенсек   сөйлеу   ...   ...   ... байланысты  екендігін  көреміз.  Сонымен,  ...  ... ... ...  ...  М.М.Кольцованың  пікірінше  мидың
көптеген аймақтарының ... ... ... [113].
    ... ... ... талдаулардан балалар  сөздік  қорды
практикалық жолмен меңгеретінін, ал оның ... ...  ... формасы болып табылатын ауызекі  байланыстырып  сөйлеуді  мектепке
дейінгі жаста-ақ меңгере бастайтындығы туралы тұжырым ... ...    ...   ...   ...   ...   тіл,   сөйлеу    ...  ...  ...  бірі  ...  айта  ...  «Тіл  ... жаны. Өз тілін  білмеген  ел  болмайды.  Тілінен  айырылған  жұрт  ...  ...  Ана  ...  ...  ...  ...  ...  сөйлесең,  ол
күйініш. Ана тілін жақсы ... ... ... ... бұл ...  -  деп
жасаған тұжырымы бүгінгі заман талабымен үндесіп ... ... [108].
    Бала ...  тіл ... ерекше көңіл  бөлген  ұлы  чех  ...  ... ... еңбегінде: «Сөз әр заттың мәнін  бейнелейді,
сөзді  түсінбес  бұрын,  заттың  мәнін  ...  ...   ...   ... сөз ... жеке ... ...  барысында  сыртқа  шығады»,
деген ойы бүгінгі таңға өз мәнін сақтауда.
    Тілдің бала  тәрбиесіндегі  ...  ...  ...  ...  «Біз
балаларды өзінің ана тіліне үйреткенде  халықтың  рухы,  оның  көп  ...  ...  ...  ...  яғни  оған  халықтың   барлық
күшімен барлық поэзиясының шексіз дария болып ағып  ...  ...  ... ... - ...     Мектеп жасына дейінгі балалардың санасына  тән  ерекшелік  –  қоршаған
дүниені тануға, ...  ...  ...  ...  күрделі  және  беймәлім
құбылыстарды қарапайым және ... ... ...  ...  ...  ... ... таныс нәрсеге  көшу,  бала  күнделікті  өмірден  ...  ... ... ... таныс  құбылыстармен  салыстыра  отырып,  олардың
сана сезіміне әсер ету – ... ... ... ...    ... ... ... туындысы, ондағы  себептіліктің  жемісі.
Ол  ...  ...  ...  ашып,  оны  шама-шарқына  қарай  өзгертіп
отыратын  ...  ...  Адам  ...  ...  ...  отырып,   оны
біртіндеп тани береді, сөйтіп, өзінің ақыл-ойын дамытады», дей келе,  дүние,
табиғат, тіршілік жөнінде ... ... ...  ...  зор  ... ой ... [67].
    Осы пікірден адам баласының ... ...  ...  маңайын  тануға,
оны  пайдалануға,  қоршаған  дүниемен  қарым-қатынасқа  түсуге,  ...   Ол   ...   бәрі   де   ...   ...   ... ... ... қатар, сол таныған , көрген нәрселерін  оқылған
көркем шығарма, мәтін мазмұнынан тауып, салыстырмалы түрде  ...  ...  сол  ...  мен  құбылыстар  туралы  жаңылтпаш,  жұмбақ,  мақал-
мәтелдер ойлап айту арқылы тіл байлықтарын жетілдіреді.
    ...  ...  ...  ...  оқылған  көркем  шығармалардың
мазмұнына байланысты.
    ... ... ... «Жел ... ... ... ... т.с.с.
сұрақтарды оқушыларды қоя отырып, мынадай қызықты фактілерге тап ...  7-
9 ... ... ...  және  ауадағы  басқа  да  құбылыстарды  адамның
тыныс алуының нәтижесінде пайда болады деп түсінеді екен. Ал  ...  алу  ...  ...  және  ойлаумен  байланысты   деп   ...   ...  да,  ...  ой  ...  ...  және  жел   (физикалық
құбылыс) екеуі бірігіп келіп, тұтас бір  бүтінді құрайды. «Жел - бұл ой,  ... – бұл ...    ... ... мен ... денелері неге қозғалыста болады? Тағы да 7-
9 жас балалар қызық жауаптар ... ... бір тобы  ...  (ай,  ... ... оларды біз жүрген  кезімізде  қозғалтамыз  және  де  олар
саналы түрде тәуелді  болады  деп  ...  енді  2-ші  бір  тобы  бұлт  ... ... ...  деп  ...  ...  топ  ...  денелері
адамға қажетті болғандықтан қозғалады деп таниды.
    ... ... 7-9 ... ... ойлу  ...  ...  ... жансыз заттар мен объектілер сана мен өмірге психика  мен  жанға
ие болғандығын байқадық. Көбінесе, бұл заттар адамға ... ... ай  ... біздің  артымыздан  жүреді.  Бізді  аңдып  тұрады.  Біздің  тірлігімізге
бағынышты ... ... ... ...  ...  ...  ...  бала  үшін
бүкіл дүниенің орталығы (кілті) адам болып табылады.
    Шындығында, баланың өсуіне, жетілуіне қарай оның ... ... ... ... өзгереді. Баланың дене бітімі, ой-өрісі өзгерген  сайын
оның қоршаған дүние заттары мен құбылыстар және  олардың  ...  ... да ... ... сай келе ... 7-9 жас ...  көптеген
балалардың түсінігі  бойынша  бұлттар  мен  аспан  денелері  адамның  ... ... ...  соғу  ...  ...  ...  ...  қайық  та
өзінің жүзгісі келуі бойынша жүзбейді, керісінше су оны  қалқытып  тұрғаннан
жүзеді. Яғни, баланың түсінігі бір ... ...  ...  әсер  етуі  ... негізіне сүйенеді немесе олардың  өзара  физикалық  байланысын  бала
түсінбейді. Сондықтан да балаларға табиғат  ...  ...  ... ... ... ... ... жайында  әңгімелеу  шығарма
мәтіндерін оқу қажет. Осының барысында балалардың ...  ...  ...  ...  ...   тіл   ...   ... туады. Бала айналадағы қоршаған дүниемен таныс  барысында  әртүрлі
құбылыстармен қарым-қатынас жасайды. Күнделікті тұрмыста, табиғат  ... ... ... ... ... жайында жаңа  сөздер  үйренеді.
Үйренген сөздері  күнделікті  әрекет  үстінде  қолдануға  ...  ...  ...  ...  ...  ...  қолданып,  жүйелі  және
байланыстыра сөйлеуге үйрету, балалар бақшасындағы  арнайы  ұйымдастырылатын
сабақтарда әртүрлі тәсілдер негізінде жүзеге асырылады.
    ... ... ... ... ...  ...  оқушылардың
тілін дамытудың ерекшеліктерін психолог ғалымдардың Н.ИЖинкин,  ... ... ... ... т.б.  ... ... ... анықтадық:
        • Балалар әдебиеті ... ... қоры ... ...  ...  ...          үрдісінде ана тілінің заңдылықтарын меңгереді;
        • ... өз ойын ... ... ... жеткізуге  жаттығады,
          ...  ...   ...   шешу   ...          ...        • Шығармашылық әңгіме құрастыруда практикалық  және  ...          ...   ...    ...    ...    ...          қалыптасады;
        •  Тіл ...  ...  ...  ...  ол  ...          ... түрі болып табылады;
        • тіл нақтылы ... ... ... ... қарым-
          қатынас құралына айналып, оқушының байланыстырып сөйлеуі ...    ... ... ... тілін дамытудың ерекшеліктерін  басшылыққа
ала отырып, зерттеу жұмысымызды жүргіздік.
         ... ... мен ... ... тіл  ...  ...  ...   беру   бағдарламалары   ... ... ... мен ... беру  жұмысының  мазмұнын,  мақсаттарын
және міндеттерін белгілейтін мемлекеттік құжат екені  белгілі.  Республикада
осы кезге ... ... ... ...  ...  ...  бағдарламасы  –
балалардың жас ерекшелігін ескере отырып, мектеп жасына балалар  тәрбиесінің
теориясы мен тәжірибесін жинақтап, оларды дамытуда қол  ...  ... ... Тәрбие бағдарламасы қоғамдық тәрбиені дамыту және  жетілдіру
жолдарын көрсетеді. ... ... ... бағдарламасының  алғашқы  жобасы
1932  жылдан  бастап  жарық  көрді.  Оны  РСФСР  Халық  ...  ... Осы ... ... ... ... дейінгі бала  тәрбиесіне  асма
назар аударып, бағдарламаға қоғамдық-саяси тәрбие, еңбек,  музыкалық  әуенді
қимыл тәрбиесі, бейнелеу іс-әрекеті, математика, ... ашу  ...  ... 1934 жылы ... ... ... ... салу,  жапсыру,
еңбек сабақтарын,  математиалық  бастапқы  ...  ...  ...  ... ...  енгізілді.  Сонымен  қатар  мектепке  дейінгі  балаларды
тәрбиелеу міндеттерін ...  ...  ...  ...  тәрбиешісі  үшін
басшылық» атты әдістемелік нұсқауда 1984 жылы басылып шықты. Алғаш  рет  ... ... ... ... ... жас ... ...  алу  туралы
анық айтылды.






 1. Балалар әдебиеті арқылы оқушылардың тілін дамытудың әдістемесі


    2.1. ... ... ... оқушылардың тілін  дамытудың  жолдары  мен
әдіс-тәсілдері


    Балалар әдебиеті – ... ... ... ... Балалар әдебиеті
– келешек әдебиеті.  Белгілі  академик-жазушы  М.Әуезов:  «Ел  ...  ... ... ...  ...   ...  түзетудің  бір  жолы  –  бесік  жырын
түзеу». Бесік жыры – балалар әдебиеті. ...  ...  ...  -  ... ... кең, ... алуан, мәдениеті үлкен әдебиет.
    Бала оқылған шығармаларын немесе мәтінді тыңдап қана қоймайды,  ... ... ... ... ... ол  жайында  ұғым  қалыптастыруға
іс-әрекетін, неліктен ... ... ... өз  ойын  айқындауға  тырысады.
Сұрақтарға жауап алу барысында олардың ойлау қабілеті дамиды.  Ойдың  жемесі
– сөз. Бала сөз ... өз ойын ... ... Тіл мен  ой  ...  ... ... сөйлеуді дұрыс қалыптастыру  арқылы  ойлауды  да
жетілдіруге  мүмкіндік туады. Тілі дұрыс қалаптасқан бала басқаның  да  ... ... өз ойын да ... ... алады. Сонымен қатар,  тіл  мен  ойлау
бір-бірімен байланыста екенін ұғады. Тілсіз ойлаудың  болмайтыны,  ...  ...  ...  ...  яғни  ...  ...  бөліп   алудың   мүмкін
еместігіен түсінеді.
    ... мен ... ... ... ... ...  тілін
дамытуды тірбие салаларымен бірге қарастырады. Ақыл-ой  тәрбиесінің  негізгі
міндеті баланың жас ерекшелігіне сай айналадағы, қоршаған  дүниенің  ...  ...  ...  ...  ...  не  үшін  ... нақты түсінік беру болып  табылады.  Балаға  ...  ...  ... ... ... шынайы, ақиқат тұрғыда танып-білуін қамтамасыз  ету,
табиғатқа,  адамға,  қоғамға  дұрыс  қарым-қатаныс  қалыптастыруды   ... ... ... тәрбиесін беруде баланың білуге құштарлығын,  ақыл-
ой қабілетін дамыту, байқаған құбылыстарын талдауға, салыстыруға,  қорытынды
жасай білуге, өз ойын ... ... ... ... ... үшін  ...  және
сабақтан тыс уақытта көркем шығарманы пайдаланады.
    Бастауыш сынып оқушыларының ақыл  ойын  ...  ...  ... ... ... білім  беру,  үлгі-өнеге  көрсетуде  үнемі  балалар
әдебиетін басшылыққа алады. Бұл ... ана  тілі  ...  іске  ... ... тәрбиесі мақсатқа  сай  жүргізілсе,  ол  баланың  логикалық
ойлауын,  танымдық  қабілетін  ...   ой   ...   ...   ... Сондықтан, тәрбиеші көркем шығарманың мазмұнына  сәйкес  сабақтың
мақсатын  айқын,  нақты  қоя  білген  жөн.  ...  ...  бала  ... ... ... да ...  көбірек  қояды.  Бала  ойын  үстінде
тәжірибе жасайды, себеп-салдарлық  байланыстар  мен  ...  ... ...  ол  қандай  заттың  батып,  қандай  заттың  батпай  жүзіп
жүретіндігін өздігінен ажырата алады. ... ...  ...  ... ... ... үлкен орын алатын  –  жұмбақтар  [150].  Жұмбақ
және оны шешуін табу ... ... ... ... ...  ... ... табу баланың зейінін  жетілдіріп,  ықыласын  арттырып,  тіл
байлығын  дамытады.  ...  ...  ...  ...  ...  ...   ... белсене қызмет етуіне итермелейді.  Академик  М.О.Әуезов  қазақтың
әдет-ғұрып салтында, өнерінде  жұмбақтың  ...  ...  айта  ...  «Ата-
анаңды жас балаға беретін тәрбиесінде де баланың  ойын  ...  ... ... үшн де ... көп  ...  бар»,  -  деген  ...  ...  ...  ...  жас  баланың  ақыл-ойын   дамытуға   ...   мұра   ...  ...  ...   ...     ...   қабілеттілігін
арттыра  түсумен  қатар, ой  жіберіп,  ...   ...   ...    ...    ...    ...    ...     ойын
дамытатын  жанр  деп  ...  ...  ана  ...  ...   ...   түние
тануы    кез-келген    сәтінде    пайдалануға     ...    Жаңа    ...   ...   ...   ...   ...   Себебі,   жұмбақ   өз
бойындағы  құпияны  шештіру,  айтқызу   арқылы   ...   ...   ...  ...  ...   жатқан   құбылысқа   зер   ...   оның   ...   ...    ...    үйретеді.    Мысалы:   «Менің    ...  ...  ... ...  бекіту  үшін  пайдаландық.
      ...  ...  ...  балада  адамгершілік   сезімі  мен   ... ...  ...   дами   бастайды.  Мұның   өзі   ...  ...  ...  махаббаты,  сыпайы,   мәдени  қарым-қатынасы,
жолдастарымен  ойындағы,  балабақшадағы  қарым-қатынастан  көрініс   ... ...  ...  ...  ...  енді  дами  бастаған   адамгершілік
  ...   ...    ...    ...    ...    ...  мінез-құлық   нормаларын   ...   ...   ...  ...  ...  меңгерту  болып  табылады.  Оқушының   мінез
құлқы  мен  ...  ...  ...   ...   ...    ...    халқына    деген     ...     ...  ...  ...  ...  ...  ...   табиғатқа
деген   сүйспеншілікті   тәрбиелеудің    басты    ...   ...   ...  ана   тілінің   құдыреті   халық   ауыз   ...   ...  ... ...  ...  көркем  шығармаларды   ана   тілі
сабағында  ...    Адам  ...  сөз  ... орын  ... ...  шығармалар   арқылы
қоршаған  ортаға дұрыс,  табиғатта  ...  ... ,  оған  ...   ... ...  яғни  ...  мәдени  қарым-қатынас  жасау   негізінен   ана
тілі,  ...  тану   ...   және   ...   тыс   ...   жүзеге
асырылады.  Мазмұны  экологиялық  тәрбиені   ашатын   ...   ...   ...   ауыз  ...   ...   де   жиі  ...   болады.
Мысалы: «Бұлақ   көрсең   көзін   аш»,  ...   ...   ...   ...  ...  орақ   салма»,   «көкті   жұлма»,   «су    ...  ... т.б  ...   өзі  ...  ...   ...   ...   табиғатты   қорғауға,   ...   оған    ...    ...  және  тіл  ...  ...  құралы  екенін  көрсетеді.
     Көркем  ...  ...   ...  ...   сезіміне   әсер   етіп,
ондағы   ...   ...   ...   ...  ...   ...   ...  қуанышына   қуанып,   ренішіне   ренжиді,    ...  ... ...  ашық  ... ...  ...   мен   ...   мен   ұнатпағанын   құптаған    немесе      наразылығын    ...  ...   ...   ...  бір   ...   деген   сезімін,
өзіндік   көзқарасын    көруге    ...    ...    ...    ...  ...  үшін  ...   ...   пайдаланып   халқымыздың
өмірімен,  тұрмысымен танысуға  болады.  Бастауыш  мектепте   ауыз   ...  ...   ...   ...   олар   ...    түсінікті
болып  келеді.  Оқушылардың   ...   ...   ...   ...   ...   ...   шығармалар.Мектеп   жасына   дейінгі   ...  ...   ...  ...   ...  әдемілікті   көре
білу,   табиғаттағы  үйлесімділікті   көркем    шығармалардағы   ... ...  ана  тілі  ...  ... ...  Әсіресе  «жыл
мезгілдері»,Ұлттық   өнер»,   «Менің   елім    Қазақстан»,   т.б    ...   ...  ...    мақсатты    топсаяхаттарда    іске
асыруға мүмкіндік  туады.  Онда   ...   ...   ...   ...  ...  үйренеді  және  оны  ойымен  жүйелі   ...  ...   бере   ...  ...   ...   ұлттық    музейлерге    жасалған
топсаяхатта   көргендерінің  (ұлттық  ...  ...    ...    ... т.б әсемдігін  айтып  жеткізуде  байқалады. Балалаарға  ... ...  ...  ...  ауыз   ...   ...  ...   жұмбақ,
жаңылтпаш)  маңызы  аса  зор.  Олар  баланың  қабылдауына,  жан   ... ...  ...  бұл  ...  ...  ...  ...   көлемі   шағын,
қарапайым да  түсінікті. Көркем  шығарманы  оқып  немесе  әңгімелеп   ...   ...   ...   ...   жағымсыз    екенін    ...   ...   бір   ...   ...   ...    ...   ...   жасап   айта   ...   ...    ...    ...  ...  ...  салыстыруға  үйретіледі.
    Бастауыш  мектеп   оқушыларын   өз   ...   ...   ...   ...  сүюге   тәрбиелеуде  көркем  шығарманың   алатын    орын   ...  ... ...  ...  ...  туралы,  олардың  батырлық,   ерлік
істерін  паш  ететін  әңгімелер,  өлеңдер,   аңыз-ертегілерді   ...   ...   ...   ...    ...    ұйымдастырып,   баланың
қиялын  шарықтатып,  ерліктерге  ... ...   ...   сахналату,
рольдерге  бөліп  ойнату  арқылы  бала  кейіпкерге  ...   яғни   оның   ...  ...  ...   бейнелеуге   тырысады.   Бастауыш   сынып
оқушылары  тез  әсерленгіш келетінін  ескере  ...   ...   ...   өлең   ...   ...   ...   олар   ...   фильмдерден
үзінді  көрсету,  батырлармен  кзедесу  ұйымдастырған  өте   тиімді   ...   ...   ...   ...   ...  ...  ...  жеңіс  күні»  ерекше   көрініс   табады.  ...   да   ...   ...   ...    ...    өте    белсенділік    танытады.
Қазақстан    ...    ...     ...     бері     ... Б. ... Қ. Қайсенов, Р.  Бағланова,  т.б   ер   қорғаудағы
ерлік  істері,  ...  ...  ...   ...   аты   ...  ...  ...  тереңірек  таныстырып,   олар   ...   ...  ...  ...  және  ...  тыс  ...  пайдаландық.
    Оқушылардың  әдеби  тілін  дамытуда  әдеби  ...  оқып   ...   ...  ...   ...   саналы   ұғынып,    тәжірибе
жүзінде  қолдан  білуге  үйретуде  ойын  ...  ...    ...  мектеп  оушыларының тілін  дамыту  құралдарының  бңрң-  ...  ауыз   ...   ...   ...   болып    табылады.   Халықтық
шығармалардың  ...   ...   ...   ...    ...   ұшан
теңіз.  Халықтық   ертегілер-   ...   ...   ...   ...  ...  оқиғалы  көркем  шығарма.  Ертегігің   бай   фантастикасы
балалардың  ойына  ...  ...  ... неше  ...  ...   ... сана -  сезімі   мен   ...  ...   ...   ерте   ...  ...  ...   сүйсіне   тындйды,  себебі   ғасырлар   бойы
ұрпақтан-ұрпаққа айтылып,  әбден  екшеліп,  ...  ... ...   ...  жинақталып, көркем әрі жеңіл  тілмен   ...   ... ...  ...  жерден-ақ қызықты,  ұшқыр қиялды  ...   ...   ...  ойын  бірден  қызықтырып, еліктіріп әкетеді.  ...   ...    ...    ...    кең    ...    ...    жайындағы
ертегілер.  Ондай  ертегі кейіпкерлерінің  өмір   сүру   жолындағы,   ...   ...   айла   ...   ...    ой    ...   ... баланың  санасын  оятып,  мақсат-мұрасына  жетуге  үйретеді.   Бұл
 ...   М   ...  «  ...   жас   ...   ой  ...   ...   ...   өсуіне   әсер   етеді.»,-деп   көрсеткен.  Хайуанаттар
жайындағы  ертегілердің  бәрін  алып ...  та,   ...   ...   ...   ...   ...   қызықты   болып   айтылады.   .  ...    ой    ...    екі    ...    бар.    Олар:   Ертег     ...    ...    ...    сырт    ...     ...  ...  Есту,  тыңдау  арқылы  олар   енді   ...   ...   ...   ...   хайуанаттар   жайындағы    ертегілер
арқылы  оны   ...   ете   ...  ...   ...   ...  ...  салыстыра   отырып,   байқайды.   Ондай  ертегілердің
қатарына « Түлкі  мен  ...  ...  мен   ...  «Күшік   пен   мысық»
«түлкі  мен  тауық», т.б  жатады.   Ертегі   ...   ...   ...  қыстау   кезінде   асып-сасуға,   не   нәрсені    ...   да,   ...  ...  үйренеді.  Ертегі   баланы   парасаттылық   пен   ...  ... ... айлалаы  ағзаның  қолына  түсіп,  мерт   болудан
  сақтандырудың   жолдары   ...   ...   ...   үлгі,   өнеге
боларлық   терең   ойлар   айтылады.   ...    ...    әр    ...   ...   ол   ...   ...  ...   іс-әрекеттері:   аңқаулық   мінездер   балалардың    таң-тамаша
қалдырып,  сүйсіндіреді.  Ертегілердің  ...   ...   ...  ... ...  ...   ...  сөйлеуін   дамытып,
өз  ойын  жүйелі  жеткізе  білуге  ...   ...   ...   ...   орын   ...   ауыз   ...  жанры  мақал-мәтел. Мақал -мәтелдер  ...   ...   ой   ...   ...   ...   ...   сөздік   қорын    дамытады.Бала
тәрбиесіндегі  ...   асыл   ...   ...   ойларын   мақал-мәтелдер
арқылы  үлгі-өнеге   ретінде   ...   ...   ...   ...   мақал-мәтелдерді   тақырыптық   жүйемне   ...    ... «Оқу  ...  бұлағы»,  «Еңбек»,  «Достық-жолдастық»,  т.б  балаларға
арналған  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ...   тілін
ширатуды  көздейді. Еңбек  ету,  ...   алу,   ...   ...   ...   өсу
үшін  тәрбиенің   де   жақсы   болуы   ...   ...  ...   ...   ...  Адам   болар   баланың  кісіменен   ісі   бар,   ...   ...  ...   несі   ...  т.б   Мақал-мәтелдердің   адал,
достық,   жақсы   ...   ...   ...   жат    ...  болуға   да   тәрбиелейтін   ...   да   ...  ...   аттан
аяғым  артық,  жаман  жолдастан таяғым  артық», «еңбек  түбі   ...  ...  ...  ... ...  ...  еңбек  ете   білуді,   үлкендер
еңбегін  ...  ...  ...   ...   бұл   ...   ...   деп,   оның   арты   ...   ойлаған    мақсатқа    жетуге
бастайтынын  көрсетеді. Қорыта   келе,   ...   ...   ... ... ...  аша отырып,  біз  өз   жұмысымызда    пайдалануды   жөн
көрдік.  ...  ...   тек   ...   алып    қана    қоймай,    ...  ...  одан  ...  ...  ...  жасауға   мүмкіндік
 туғыздық.
Халық  ауыз  әдебиетінің   бір   түрі  -  ...  ...   ...  ...  ...  ...  тіл  байлығын  жетілдіреді.  Баланы
 ойлауға, жасырған   ...   ...   ...   ...   Жұмбақтың
шешуін  табуда   оның   құпиясы   ...   ...   ...   ...  ... ...  ...   ойын   іс-әрекетке   баулып,  ой   ...  ...   ...   ...   ...  м  ...   ...   ерекше
орынын  көрсете   келіп:»  Кейде   бүкіл   бір   ертек   ...   ...   әсем   жыр,   ...   ...   ...    ...    ...  болады.  Ертеде  ердің  даналығын, ...   ...   ...   ...  Біздің   уақытымызда   жұмбақ   өз   ...   ...   ...   ...   ...   тілге   шешен   болу    ...    ...  ...  ...  кештерінде  әлі де  ермек  ...  ... жас  ...  беретін  тәрбиесінде де,  баланың   ойын   ...   ...  де   ...   көп   ...   ...  ...  ...   балаларға
пайдалы  жағы- өз  бойындағы  құпияны   шештіру,   айтқызу   ...   ...  ... Жұмбақты  шешуде  бала   ойланады,   көп   нәрсені   ...   ...   ...   мен   ...   іздестіреді,
байқауға  тырысады.  Жұбақ  балалардың  ойлау  қабілетін  арттырумен   қатар
олардың  ...  ...  ...  де  ой  жіберіп  салыстырып,  қорытынды
 ...  және  ...  ...  ...  ...   фольклорлық   жанрдың
бәрі  де  адамның  өміріне  және   ...   ...   ...   бар,   ...  ортаны,  табиғатты,  бар  дүниенің  ішкі   мазмұнын  жан-дүниесіне
әсер   етерлік  көркем   ...   ...    соны    ...    үйретуді
көздейді.  Зерттеуші   ...   ...   ...    ...    ...   ...    адамның    қай    затқа    болса    да    ... ...   ...   сынау   үшін,   бір   затты   көркем   тілмен
жұмбақ  етіп   ...  ...   ...   бір   ...  Біз   ...  жұмбақтың   тәрбиелік   мәніне   тоқтала   отырып,   ...  ...  ...  тақырып  мазмұны   сәкес   ...   ...  онда  ...  ақыл –  ойын  ,  ...   ...   ...   мән
бердік. Баланың   ақыл-оын   дамытуда   танымдық   ...   ...  ...  ...  тәрбиелеуде  жұмбақ   таптырмайтын   құрал
болып  табылады.
     Жұмбақтарды жаттап   ...  ...   ...   ...  өз   ...  та  айта   ...  Тек   жұмбақтың   сөздік   қисыны,   өлеңдік
үйлесімі  ...  ... ...  айту  мен  ...   ...   ...   ...   Бастауыш   сынып   оқушылары   мен  ...   ...  ...   немесе  «білгіштер   сайсын»   белгілі   бір   ...   ...  ...  ...  болады. Халық  шығармасының   жұмбақ   түрін
зерттеген  ғалымдардың  айтуына  қарағанда,  ...   ...   ...  ұжымның  еңбек, кәсіп   ету,   тұрмыс-тіршілік   құру   тәжірибесінен
туған  қай  ...  ...  да   ...   еңбекші   халық   оралымды   ұшқыр
сөз,   өткірлік,   ...   ...    ...    ...    ...  ...   ...   тұрмыс-тіршілігіне,   еңбек,  ...   ...  ...  ...  кейіннен   халық   өмірімен   біте   қайнасқан
талай ғасырмен  бірге  жасасқан,  ...  ...  және  даму   ... жаңа  ...  жаңа  ...  алып  отырған.   Осы   ойды   ...   ...  ... М ... «Ойға  алған  нәрсенің  өзін  ...  оның   ... ...   сыртқы   белгілерін   қысқаша   ...  ...   ...  етілген  затты  табуды  ...  ...  деп  ...  берген.
        Бастауыш  сынып  оқушыларының  ...  ...  ...   ...   тіл   дамытуға   мүмкіндік   беретін   балалар  фольклорының    ...  Ол   ...   ...   оның   ...   ...    ...  күле  отырып,   оларды   дұрыс   ...   ...  ...  жас  ...  бастап  дұрыс  сөйлеуге  ...       ...  ...  ...  ішінде  баланы   дұрыс   ста  ...  ...  ...  ...  жанр.  Ол  туралы С. Сефуллин:
«Жастардың,  бала-шағаның   жиналып   ойын-күлкі   ...   ...   ...  ...   бірі  ...  Бұл   да   ертек,   өлең,    жұмбақ
айтысу  тәрізді  жастардың  ...  ...  ...   ...   ...  атқылап,  билеп  еркін  сөйлеуге  төселу  ретінде  балаларға   жас
 кезінен  сабақ-ойын  ...  ...  ... ... ...  көбінесе Бастауыш  мектеп   оқушыларына  лайықты   ...  ...  жеке  ...  мен  ...   қиын   ...   сөздерді   дұрыс
сөйлеуге  үйрету,  ол  көбінесе  балаға  ғана  тән  ...             ...   ...   ...   ...    ...    кейбір
сөздерді  не  жеке  ...  айта  ... ...  ерке   ...   ...  сақаулана  сөйлейді. Міне,  осындай   балаларды  жастайынан   дұрыс
сөйлеуге  ...  ...   ...   жаңылтпашты   пайдаланған.  Балалардың
көбінесе   дұрыс   айта   алмайтын,   тілі   ...  «р»  ...  ... «р» ...  ...  ...  ...   бағытталған   жаңылтпаштар
да  көп.  Мысалы:  Ай, Тайқарбай,  малыңды  жадыраға  жай, ...                  Ай; ...  ...  қай ... т.б
        ОСы  ...  ...   ...   бала   жаңылып,   «р»  ... «и»  ...  ...  да  ...         ...  ...  баланың  тілін  ұстарту  үшін   оған   сөз   ...  ...  ...   ...   ...   шығарған.  Сәбидің
тілі  шығып алғашқы  ...  айта   ...   ...   ...  ...  қиналады.  Тілін   мүкістендірмей,  мүдірмей  ...   үшін   ...  ...  және  сол   ...   ...   ...   ...  айтуға  жаттықтырған  жөн.  Сонда  ғана  бала   өз   ойын   ...  ...  ...   болады.  Жаңылтпаштарды   жатқа,   ...   ...   ...   ...   қоры    байып,    ой-   ...    ...   ...  бала  ... мүкістікке  байланысты  шығарған.  Мысалы:  «с»
мен «ш»  ...  ...  ...  айту  ...                          ... ...                        Кесе  ... кеше,
Сондай-ақ,  осы дыбысты шатыстырмай айтуға  үйретуге  ...           ...  ...  орта  ...                               Орта  ...  жорта  қойдым.
Деген   сияқты   ...   ...    ...    ...   ...   алдымен   оны   жаңылмай   тез   әрі   ...   рет    ...  ...   жөн.   ...   ...   ...   ойлау   қабілетін
арттыру    үшін    ...    әр    ...    ...    байланысы    білетін
жаңылтпаштарын   жатқа   ...   ...   Бұл   ...  ...   ...  көп  ...  соғырлым  олардың  тілі  тез   ...   ...  ...  ... Дыбыстарды  анық,  дұрыс  айта  алса,   сөзді   ...  оның  ...   ...   Сонымен   қатар   ...   ...  үшін ойын  ...  да  дәл  ...   ...  Жаңылтпаштардың
әр  сөйлеміндегі  баланың  тілі  келіңкіремейтін   сол  «р»,  «с»  ...  рет  ...  ...   ...  Жаңылтпаш   баланы   дұрыс
сөйлеуге    үйретумен    қатар,   ...    ...     неше     ...    ...    ...   ...    ...    үшін
жаңылтпаштың  сөздері  қызықты,  күлдіргі   және   ...   ...   ...  ...  айтуына   оңай   да   жеңіл   тиеді.  Жаңылтпаш   баланы
дұрыс  ... ...  ...  ...  шешім  қабылдауға  дағдыландырады.
         ...  ...  ...   ...   ...  ...  ...   әдебиеті   арқылы   оқушылардың   тілін   дамытудың
ерекшеліктерін  анықтауға  мүмкіндік  ... ...  ... кейіпкерлеріне еліктеу,  қиялдау;
- Белгілі  жағдайға  орай  түрлі  сезім  эмоцияларының  пайда  ... ...  ...  ...  ... ...  еңбек  дағдылары;
- Ойын  ережелерін  сақтау  дағдылары;
- тапсырмаларды  ...  ...  ...  ...  ... ...  ...  бағдарлау,  басқара  білу  дағдысы;
- Балалардың  шығармашылық әрекеттері;
- Көрнекі  ...  ... ...  жұмбақ  айту  туралы қорытынды  жасау;
- Баланың  үлкендермен  және  құрдастарымен  арадағы  ... ... ...  мазмұны  мен  сферасы.
                   ...   ...  ...   ...  тіл   ...   мен   тәрбиелік   ...   ...   үшін   ...    ауыз    ...   мен  жазба   балалар   әдебиетінің    ...    ...  ...    ...  тілін   дамытуда,   тәрбие   салаларын    жүзеге   ...    ...    ...    ...     талданды.    Балаладың     жас
ерекшеліктеріне  ...  ...  ... жанрларының:  ертегі,   мақал-мәтел,
жұмбақтар,  жаңылтпаштар  тәрбие  құралы  ...  ...    ...   ...   оқушылардың   тілін   дамытуда    ...    ...  ...  ...  үшін  ауыз   ...   ...  мен   жазбалары
балалар  әдебиетінің   ... ... ...  ...    Бастауыш  сынып   оқушыларының   тілін   ...   ...  ...  өз   ...  педагогика   және   психология   ғылымдарының
зертеу  әдістеріне  ...   ...  ...   ...   ...  ...  тәсілі  десек,  біз  алдымызға   қойған   мақсатқа   ...  ...  ...  ...                           ...  ...    |                                                              ...                                                       |






    |   |                           |                    |                     ...                           ...          |                     ...                           |                    |                     |
|   |                ... саны                                              |
|   |                ... ...    ... ... ... жасай  |
|   |                ...             ... ...   ...            |
|                                                                            ... ... ... қажеттілік сипаты                               |
|   |                |- ... ... ... шы-ғарманың|- көркем шы-   |
|   |                ... ...  ... ене  ...      |
|   |                |- ... шығарма  |білуге              |рольді өз      |
|   |                ... ... ...      ...        |
|   |                ...          |- оқылған шығарма   ...       |
|1  ... ...       ... ...     ...       |
|   ...        ...          ... ...   |- ...      |
|   |                ...      |- ...           ...       |
|   |                ...          ...       ...     |
|   |                ...       ...           ... әңгіме   |
|   |                |                  ...         ...    |
|   |                |                  |                    |- ...      |
|   |                |                  |                    ...  |
|   |                |                  |                    ...     |
|   |                |                  |                    ...    ... сипаты                                                           |
|2  ... ... ...  |- ... ...  |- ...       |
|   ...            ... ... |өз ... ...   |
|   |                ...             |- ... ауыз        |рольді өзі     |
|   |                |- ...         ... ...  ...       |
|   |                ...    |қажетіне қарай      |- ...      |
|   |                ... ...      ...     ... ұқсас|
|   |                |халық ауыз        ...           ...         |
|   |                ... жанрларын|                    ...     |
|   |                ...           |                    |- ...      |
|   |                |                  |                    ...   |
|   |                |                  |                    ...   |
|   |                |                  |                    ...        |
|   |                |                  |                    ... ... ...                                                            |
|3  ... көркем          ... ...     |- ...      |
|   ...         |шығарманың        ...       ...        |
|   |                ... ене|салыстыра бейнелеуі;|мазмұнын дербес|
|   |                ...            |- ... ...    ...  |
|   |                |- ...       ...            ...      |
|   |                ...           ...        ...         |
|   |                ...      ... білуі      |- шығарма      |
|   |                ...            |- ... ... бойынша|
|   |                |- ...       ...              ...         |
|   |                ...        ...     ...  |
|   |                ...       |бейнелеуі           ...         |
|   |                ... ...   |                    ...  |
|   |                |                  |                    ... ...  |


    ... жұмыс барысында балалрды елжандылыққа тәрбиелеу  мақсатында
«Менің  ...  -  ...  ...  ...  ...  ...  кеңінен
қолданылды.
    Мақсаты: Балалардың Қазақстан Республикасының Елтаңбасы,  Туы,  Әнұраны
турал  ...  ...  Отан  ...   ...   ...   оқу   арқылы
елжандыққа, туған ... ... ... ...    ... ... астанасы – Астана  қаласының  түрлі  суреті,  альбом,
көрнекіліктер пайлаланылды. Сабақ жақсы тілек  ...  ...  ... ... ... мен ... ...    Армысыз, қайырымды Аспан – ана!
    Армысыз, мейірімді Жер-ана!
    Армысыз, шұғылалы Алтын күн!
    ... ба, ... күн!
    ... ба, Көк ...    ... ба, ...    ... ба, апай!


    Сабақтың екінші құрылымында балалармен  ...  ...  ...  ...... ... ...  алған  күнін  атауға  мүмкіндік
жасалды. Онан әрі ...  ...  ...  алған  күніне  орай
еліміздің Әнұраны, Туы, Елтаңбасы туралы тереңірек білім беуге көшті.
    Балаларға «Отан» сөзінің ... ... Отан ...... туып өскен жеріміз, онда көптеген адамдар еңбек етеді, өмір  ... ... ... ... ... ...    Отанды  біз   ...                                   ...   ...    Деп   ...   ...                                      ...    ...   оны   мекен   еткен,                          ...   ...    ... бен атамыз                                  ... ... ...    ... жас, кәріміз де                            Отан – ... ...    ... жер деп ...                                Отан ... – туған
жер
    Өйтені онда бәріміз де                            Отан –  ана,  Отан  ...    ...  өмір  ...                                      ...   ... ел!
    ...  Отанымыз  –  Қазақстан  Республикасы  деген  түсініктен  кейін,
үнтаспадан ... ... ... ... ... орындады.
    Мұғалім  Әнұрандағы  әрбір  сөздің  мәнін  талдап  түсіндірді   ... ... ... ... ... ... сый  мен  ... Қазқстанның Әнұранын жаттап алу балаларға жүктелді.
    ... ... Туы ... да  ...  өмір  ... отырып, талдау жасалды.
    - Тудың түсі қандай|?
    - ... көк ... ...  ...  адалдықты  бейнелейді.  Көк
туымыздағы Күн - өмір ... өмір ... Күн – ... сенімінің  бейнесі.
Ал, Күннің аясындағы самғай ұшқан  даланың  еркін  қыран  құсы  –  ...  ...  ...  алға  ...  ...  ...   ...   болашаққа
самғауды ұғындырады. Туымыздың сол жағындағы ұлттық ою «қошқар мүйіз»  қазақ
өнерінің тағы бір ерекшелігі мен ... ...        - ... ... неге ...        - Дөңгелекке, шарға, шаңыраққа ұқсайды.
    ...  ...  ...  ...  әрбір  отбасының  бірлігі,
тыныштығы сияқты. Өз орнын  тапқан  тіршілік  жарық  сәуле  шуақ  ...  ... ... ... ашық ... ...  тұр.  ...  жанында  киіз
үйдің  уықтары  бейнеленген,  олар  уыққа  ұқсайды.  Бейбітшілік   шаңырағын
көтерген  ...  мен   ...   ...   ...   өімірдің   жылылығын
сезіндіреді. Ең басты  ...  ...  ...  ...  ...  құс  тұлпар.
Тұлпар  –  киелі,  адам   баласының   ...   ...   ...   ... ... жазу бар.
        - ... ... президенті кім?
        - Нұрсұлтан Назарбаев
        - ... ... ... аталады?
        - Астана
    Сөйтіп,  балалардың  ...  ...  ...   ... ... шығарманы пайдалану  мақсаты  да  жүзеге  асырылады.  Айбатты
Сейтақтың «Ең,бас қала – ... ... ... ... ...     ... бар ...                          ... ... ... ән
    ... бас ...                              ... бас ...    Асуың бар аспаған.                                  ... ... ...    ... ... Мұратқа                      Ей, бас қала – ...    Ей, бас қала – ...                        Жас ... – жас ...    Тың ... ...                       ... бар ашпаған
    Жаюған атын тастаған                        ... бол ...    ... ... ...                       Ей, бас  қала  –  ...    Ей, ... – Астанам!
    Балалрға «Астана» туралы альбом көрсетіліп,  Астана  қаласындағы  әдемі
зәулім ғимараттары, ... , кең ...  ...  ...  ... Содан  кейін  балалрдан  өздері  тұрып  ...  ...  ... өз ... айтуға жетектеп, әңгімеге тарттық.
    Жаркентте көп театрлар, музейлер, парктер бар.
    ... ... ... ... ... мақсаты көзделді.  «Апорт»
деген тәтті алма (Д.Ботбаев) деген ән орындалды.
    Апорт жеген алманың                                     ...  ...    ... ба сен  бал  ...                              Оған  тең  ... ел
    Таттың ба сен бал дәмін?!                             ... ... ол
    ... ба сен  бал  дәмін?!                              Оған  тең  ... ел
    ... ... ...  алма                                    ...  деген
тәтті алма
    Өседі ол  бақтарда                                                ... ...    ...  ...  мақсатында  өтілген   тақырып   бойынша   «Қазақстан»,
«Астана», «Алматы», «Апорт» сөздерін қатыстырып, әңгіме  ...  ... ... ... да баса ... ...    ... кейін мұғалім оқушылармен «Сөз  ойлан,  тез  ойлан»  ... ... ...  ...  ...  Балалар  екі  топқа
бөлініп, бірінші топ – «А» әрпінен  басталатын  заттың  атының  атын  ... топ – ... ... ... атау ...  ...  Бір  ... асықтан беріледі, ойын соңында қай топ  асық  көп  ...  сол  ... ... ... аяқталады.
    Эксперименттің  бірінші  бағытының  ...  ...   ...        -  ...  ...   ...   білімдік,   дамытушылық   мәні
          ...        - ... ... ... ... ... орындау, яғни  рольді
          ... ... ...        - ... ... қабілетін  дамытуға  жағдай  жасалды  (өз
          ... ... ... ...        - ... ... ... деген  қызығушылығын  арттыру  мақсатында
          ... ... ... ...        - ... ... өмірмен  байлныстырылды  және  оған  өзінің  дұрыс
          ... ...        - ... ... ... ұйымдастырылады;
        - Сабақтарда оқытудың жаңа технологиялардың  тиімді  әдіс-тәсілдері
          ...        - ... және ... тыс уақытта мақал-мәтелдер мен  жұмбақтарды
          ...    ...  ...  ...  ...  ...   ...   кешенді
ұйымдастыруда,  ертегілерді   сахналау,   оқылған   шығарманы   дербес   ...  ...  ...   ...   дидактикалық   тапсырмалар,
сюжетті-рольді ойындар әзірленді.
    Ауыз ...  ...  бір  түрі  –  ...  Біз  өз  ... ... балалардың рольді  ойнауына  баса  назар  ...  ... ролі ... ... кейіпкерлеріне баға беріліп,  оны  салыстырып,
қорытынды жасаттық. Оны төмендегі сабақ жоспарынан көруге болады.
    ... ... Жыл ... ... ... ...  ... орындау).
    Мақсаты:  Балалардың  жануарлар   ...   ...   ...  ...  іс-әрекетіне  еніп,  дауыс  ...   ...    ...  ...  ...  сахналуға  қажетті  бетперделер.,   т.б
пайдаланылды. Сондай-ақ түсіндіру,  әңгімелесу,  әңгімелету,  ...  ... ... ...    ...  бірінші  кезеңінде  балалардың   ертегіні   естеріне   ... ... ...        - Осы ... ... хайуанаттар бар?
        - Олар не үшін жыл басына таласты?
    Басқарушы : Ерте ... ... жыл ... ...    ... бала ... - Мен ... жақын қыламын. Күшімді болса көреді,
сүтімді болса ішеді, ... ... ... жіп  ...  ...  ...  ... жоқ, мен жыл басы боламын.
    Екінш бала (түйе): - Сен ...  ...  ...  ...  шөп  ... үшін құл ... Ал мен болсам, сен көтере алмайтын ауырды  көтеріп,
неше айшылық алыс жерлерге барамын. Сен сияқты арпа, сұлы ...  ...  ...  не  кездессе,  соны  жеп  ...  Су  ...   ... ... де жүре ... Жыл басы болу маған лайық.
    Үшінші бала (сиыр): Адам егін ексе, менімен егеді, ... ...  ... май ... Мен джл басы ... ...    Төртінші бала (қой): -  Мен  ...  ...  үйін  ...  ...  еді,
жүнімді алып  киіз  басады,  жабағымнан  киім  тігеді,   арқан,  жіп  ... илеп тон ... ... ... май ... ... қарық болады.
    Бесінші бала (ит): Мен болмасам, сендерді ұрлап, не қасқыр жеп  тауысар
еді. Мен сендердің ... ... ... ... үріп ,  ... беремін.
    Алтыншы бала (әтеш): - мен  болмасам  кісі  ерте  ...  бара  ... ... еді.мен аңетең ерте  тұрып  таңы  атты  деп  шақырып  хабар
атймын.
    ...  бала  ...  ...  ...  ...  ...  -  ... еш нәрсе өнбес, жылды қарап тұралық та, кім бұрын  ...  сол  ... ...    ... Түйе ... ... сеніп менен бұрын кім көрер дейсің,  деп
тышқанның сөзін қостайды. Көп ... ... мен ...  мен  ... ... ... ... түйенің  үстіне,  онан  әрі  өркешінің  ... ең биік ... ... ... бұрын көріпті.
    Сабақ соңынан мұғалім оқушылардың бейнелеген  кейіпкерлеріне  жеке-жеке
тоқталып, мадақтап, сабақты қорытты.
     ... ... ... ... ...  және  ...  тыс  ... барысындағы мынадай мәселелерге назар аударылады.
      1. Көркем  ...  ...   ...  оның   ...   ...  назар  аударылады. Шығарма   ...   ...   ...  түрлеріне  мән береді.
    2.  Балалардың   көркемдік   әрекекетке    ...    ...  ...  ...    3. ...   ...  бар   балалардың  өлеңді  жатқа  оқу,   сахналық
көріністерді     ...      ...      ...      ...    ...    ...     ...     жетілдіру
мәселелеріне  көңіл  бөлінеді.
    4.иКөркем  шығарма  мазмұнына   сай   ...   ...   ...   ...   ...  ...  көңіл  бөлінеді.
    5. ...   ...   ...   ...   мәнерлі  және   нақты
көрсету  үшін проблемалық  ... шешу  ...   ...   ...  жасалады.
    Көркем  шығарманы   ...   ...   ...   ...   және   ...   басшылық   жасауда   мәнерлеп   сөйлеу,    ымдау,
мимика т.б әдіс  тәсілдерді  ...  ...  ...  ...  түсе  алады.
    7. Сабақта көркем   шығарманы   оқу   барысында   оның   ...  ...  ...  ...  ...  ...    8. Көркем  шығармаларды   сахналау,   театрландыру,   рольдерге   бөліп
орындау  өз  ...  ...       ...   үшінші    бағытында   «құстарды    бақылау»    ...  ...  ...    ...   ...   ...   туралы    түсініктерін    ...  ... ...  атай  білуге   үйрету.  Сөздік   қорларын
молайту. Құстардың  адамға тигізетін  ...  ...  ...   ... ... т.б  ...    ...  жұмысы: обал,  күна, ажал, зейнет
    ...  ...    ...  ... құс  ұясын  құмырсқанын  илеун  ұру.
    Бақылау  барысы: ...  ...  ...   ...   алып  ...   ...   керектігін   түсіндіреді.   ...   ...   ...  түсіру  ушін  сұрақтар  қойылалыд
    Тәрбиеші: Құстар  біздің  ...    ...      ...  ...  ...    Аспандияр   Құстар  табиғаттынң  қыр  гүлі
    Тәрбиеш і     ...  ...  ...  білесіндер. трбиеші:
    Құстар          Екі  ... ...    ...             ...  нымен  жемді  шұшып  жейді.
    ...      ...  ...  ...    ...  ...  туралы қандай  тақпақтар  білесіңдер?
    Марат     ...  ...  ...                    ... тары  шоқып  ап
                    ...  ...                  ...  ...  ...    ...       Әсем  інді  бір  ...                        ...  ...  ...                         ...  ...                        ...  келді  қарлығаш
    Мұғалім  :  Табиғат   деген   ...  Адам   ...   өмір    ... Ал   сол  ...   сән   ...  ...  көктемде   және
жазда  өз  ұясын   салады.  Онда   ...   ...  ...   ...   ...   ұясын  бұзуға,    атуға    болмайды.    ...   ... «Құс ... ...  ...  оқылады.
    Ей балалар, балалр!
Аман  ...  ...    ... да бала бар!
    Кім  ...  ...    ...  еске  ...    Ойың да әбден піскен де.
    Бір  ойланып қаласың!
    ...  ...    ...  ұя  салады.
    Жасауға  жұмсақ  ұяны,
    ...  ...  ...    ...  жасап  ұяны.
    Жұмыртқасын салады.
    Бір  қуанып  қалады
    ...  ...    ...  ...    ... ... ...    Кейде  тіпті  талып қап
     ... ...    ...  басу  оңай ...  ашу  оңай ма?
    ...  көрген  бейнеті
    Алдында  әлі  зейнеті
    ...  ...  жауы  көп
    ... ажал-ауы  көп
    Қалалық  қып  ...    Құс  ...  ...    Жұмыртқасын  алмайық
    Обалына  қалмайық!
    ...  ...  ...    ...  қалмайық!
    Әдейі көздеп  атпайық!
    Көп  ...  ...    ... мұны  ...    ...  ...    Құстар  біздің  досымыз!
    Құстар  біздің  ...    ...  өлең  ...  ... ...  қояды.
    Тәрбиеші:Құстар  ұяны  не  үшін  ...    ...  Өз ...  ...  үжін  ұя  ...    ...  неден  жасайды
    Әйгерім: Құстар ұя жасау  үшін  қалған  ... ...  ...   ...   ұя
жасап,  жұмыртқасын  басып,  балапанын  шығарады.
    ...      ...  ...  ...    Жадыра   Кепкен  жеміс-жиднетермен  қоректенеді
    Тәрбиеші Құстарды  нег  ...  ...  ...    ...  ...  олар  ...  құрттарды  терңп жеп  қоректенеді
    ТәрбиешіҚұстар  қанат  ...  ...    ... Құстар  қанатымен  үшып  жемән  табады


    «кім  табады?»  ойын ...  ...  да  ...    ...  ...    ...  бақыт  қалмайды.
    Күзде  кетер  қоштасып
    Кім  ...    Қиқу  ...  ...    ...  тауыпты
    «қыт-қыт»деп  шақырып
    Кім  ...    ...  ...  ...    ...  ...  ...    Су  жұқпайды тоңына


    Мұғалым : Енбі  балаларқұстар әлемін  ...    ... ... қыран түс
    2    Бвлв Бүркіт қыран  бос
    3    ... өте  сүлу  қыз.
    4  бала ... ...    5 ...  ...  құсы
    6  Сауысқан  қорқақ
    7 Көгершін  ... қсы.
    ... ... ... қорытындылау мақсатында   мектеп  алды
дайындығында  балалар  ...   ...   ...  ...  ...   ...  қайталап   аткы,  шығарма    жанрларын   ...   ...     ...    бейнелеу     т.б     білімдерінің,     ...    ...     ...    ...    тобында
жүргізілген жұмыстың  нәтижесі.










    ...  ...  ... ...    |№  |Білімдік,       ... топ            ... ...                  |
|   ...       |                              |                               |
|   ...      |                              |                               |
|  |
| ...  ... ...                     ...  ...          |
| |           ...   ...     ... |           |дейін           ...              ...         ...         |
| |           |                |                   |              |              |
| ...     |17              |24                 |19            |23            |
| ...       |32              |40                 |40            |49            |
| ...      |51              |33                 |41            |28            |
| |           |                |                   |              |              ...  ...  ... нәтижесін 3 суреттен
көруге  болады


Экксперименттік топ

                                    
    ...  топ ...  ...  ...                                    
    ...  топ ...  топ.
Сурет-4 Эксперимент  жұмыстарының салыстырмалы қорытындысы.

Қорыта  келе, педагогикалық  зерттеулерге  сүйене  ... ...  ...  ... ...  ... модельі  жасалдыжМодельде   көрсетілген
  өлшемдер   мен  көрсеткіштер   ...   ...   ...   ... ...    ...   ойын-жаттығулар,   көркем   сөз   шеберлерінің   үн   таспаға
жазылған ...  ...  ... жыл  ... ...  фильм,
мультфильм, мақал-мәтелдер жарысы т.ь   оқылған  шығарманң мазмұны   бойынша
 сурет  салу  жоспарланып,   ...   ...   ...   жұмысының
нәтижесінд    эксперименттің    қорьындысы    бойынша   оқушылардың    ... ...  ...  ...  ... анықталды.
                                 ...     ...  ...  беру  мен  ...  ...  жүзеге  асыруда,   оқу
тәрбие   процесін   ізгілендіру,   ...    ...    ...    ...   үшін    ...    сауаттылығын,    тіл    байлығын    ...    ...    ...    Білім    және    Ғылым
министрлігінің   тұжырымдамалары   ...   ...  ...   ...    орны    ...    ...     философиялық     ...  ... ...  ...  ...  негізі   болып
 табылады
       Оқушылардың  ...  ... ...  әдебиетін  пайдаланудың рольін
  анықтауға   ...   ...   ...    ...  ...   ...  Оқушылардың   тілін  дамытуда    сабақта    және
сабақтан  тыс  уақытта   ...   ...   ...  ...   ...  заман  талабынан  туындап  отырған  қажеттілікті   өңдеу   үшін,
бүгін    де    ...    ...    ...    ...   ...    Эксперименттік  тірек  мектебінде  ...   ...   ...   ...   жасалынып,   оны   толықтыру   мақсатында   жүргізілетін
қалыптастыру   ...  ...   және   ...   тыс    ...  ...   ...  қарай пайдалану, өзіндік  қорытынды   жасау
шығармашылық   ...   ...   ...  сахналауға  т.б   иүмкндік
туғызады.
     ... ... ...  нәтижесінде  көркем  әдебиет
 сабағында  ...  ол ...   ...  ...   жалғастыруға   ынта
білдіріп,  белсенділік танытты.
      Көркем  шығарма кейіпкерлерін  суретпен  ...  ... ...   ...   ...   ...   табиғатты   еңбекте,    бақылауда,   ...  ...  ...  ...  ...   рольдерді   таңдауда
айқын  көрініс  тапты.
       ... ... ...  ...  тақырыбымыздың мақсаты  мен   ...  ...  ...  ...  ...  үшін  ...   ... және  оны  жүзеге  асыру  үшін  ғылыми  әдістемелік нұсқау  әзірленеді.
       ...    ...   ...   оқушыларына    балалар    ...  ...  ...  ...  ...  отырып,   отбасында
баланы   мектепке    дайындау,    балалар    ...    ...    ...   ...   арнайы    зерттеу    мәселесі   болады    ...                      ... ... ...   1) Қ.Р Конституциясы    Алматы,2003ж

   2)   Қ.Р «Тіл  ...  ...   ...   3)    ... Н.Ә     ҚР 2015  дамыту  тұжырымдамасы
   4) Әл-Фараби, «Философиялық  ...  ... 1972
   5) ... Ғ ... ... тексі.  –Алматы  Ғылым, 1990
   6)  Қорқыт  Ата  кітабы          ...  1994
   7) ... Ж.  ...  ... Алматы,  Жалын 1986
   8) Қашқари М.»Диуани лұғат  түрік»  ... Ана  ... 1993
   9) ...  ...  қысқаша  тарихы. Алмат  Қазақ 1Университет  2001
  10) Алдаспан Құр,   М. Мағауин. Алматы 1972
  11) ... ...  ...  ... 1989
  12)  ... ...  шығармалар
  13)  Құнанбаев А.  Қара  ... 1993
  14) ... ...  Алматы,  жазушы  1993
  15) Жұмабаев  М.  ...  1992
  16) ...  Оян  ...  .          ... 1992
  17) ...  М       ... Алматы.  19999
  18) Құдайберді  ұлы   А.      ...  19) ... М. ...  ...  ...  1964
  20)  ... С. ...  Алматы 1964
  21) Тұрманжанов  Ө.  Адам  ...  дос  ...  22) ...  ! ...  мен  өлеңдері   Алматы 1994
  23)  Тұрманжанов Ө. Адам  ...  дос. А. ...  1382
  24) ...  М.  ...  ... ...  1982
  25) Мырзалиев М.Қазақ  балалар  кітапханасы  Алматы 1999
  26) ... М. ...  ...  ...  1984
  27) ... К.Д. ...  шығармалары. Алматы 1949
  28) Толстой  Л.Н.  Избранные   ...  ...  29) ... Н.А ... ...      М.1961
  30) ... Д. ...  Алматы  2002
  31)  Алтай  Ж.  ...  ...   ...  1999
  32) ...  Т.  Жалы ...  ... 1996
  33) Муканов М.  Жас  ерекшелік  психологиясы  ...  1982
  34) ... Е.  ...  ...  жіне  оны  ...  ...                 ...  1965
  35)  Балаубаев  С   Психология       ... 1996
  36) ... Х.Т   ... восприятия   общения  у  дошкольников.
      ...     1989
  37) ... Қ.  ...    Алматы  1993
  38) Давыдов  В.В   ... ...  ...    1986
  39) ... Д.В   Детская психология    М 1960
  40) Выгодский  Л С Собрания сочинений    М.1982
  41) ... А.В  ...  М.  Прос . 1961
  42)  ... А.Н. Проблемы  развития  психики М. МГУ 1981
  43) Қабдоллов З. Сөз  ...  ... 1992
  44) ... Р. ...  ...    ...  2004
  45) Ғабдуллин М. Қазақ халқының  ауыз  әдебиеті.  ... 1996
  46) ... Б. ...  ...  ...  ...  ...  47)  Ахметов Ш. Қазақ  балалар  әдебиеті .аклматы  1974
  48) Әлімбаев Ш. Қазақ  ...  ...  49)  ... А. ...  ...  ... 1997
  50) ... С. Қазақ тәлім-тәрбиесі.
  51) Табылдиев Ә. Ұлттық  тәрбие  иірімдері  Алматы 2001
  52) ... К.   ... ...  ... ...    1984
  53) Ыбырайымов Б. Қазіргі  қазақ  балалар  прозасы  және  ...      ...  даму  ...   ... 2000
  54) ...  С. ...  ...  оқушыларының  тілін  дамытудың  ғылым
      ...  ...  ...  дис.  Пед ғыл. Док. ... 2000
  55) ... С. ... ...  еңбекке  баулудың  ғылыми
      ...  ...  ...  2002
  56) ... Н. ...  ...  ... бастапқы
      экологиялық  мәдениет  ...  ... ... 2004
  57) ... Л.И.  ... и ее ... в детском  возрасте М., 1968
  58)  Мухина  Мектепке  дейінгі  балалар  психологиясы. Алматы1986
  59) ... Е.Е ...  ...  ... ... 1986
  60) ... А.  ... психология  М.1971
  61) Непомнящая Н.И. Становление  личности  ребенка.  М 1992
  62)   Венгер Л.А ... 1988
  63) Жаңа  ...  ...  1992
  64) ... Н. ...  деп  іс  қылдым. Алматы  1993
  65) Көбеев С.  ...  ...  1954
  66) ...  ...  ...  ...  1979
  67) Мұқанов С. Балуан Шолақ  Алматы  1973
  68) ... Б. ...  ...  ... 1979
  69) ... А Алыптар  туралы  ертегі.  Алматы1984
  70) Б. ... ...  жолы ...  1953
  71) ... Ә. ...  шұжық  бал  қаймақ.  Алматы  1984
  72) Жаманбалинов  Ашық  күн  ... 1984
  73) ... Қ. ...  ... ... ... 1991
  74) ... Ж. Талапай   Алматы 1965
  75) Баянбаев Қ. Қазақ  балалар  кітапханасы  Алматы  1991
  76) ...  Т. Жаңа  ...  77) Ө. ... ...  ...  ... ... Алматы
  78) Иманжанов Т. Бөбектерге  арналған әдебиеттер  туралы. ...  1956
  79)  ... С. ...  әлем   Алматы. Ана  тілі. 1997
  80) Қирабаев С. Ұлт тәуелсіздігі  және ...  ... 2001
  81) ...  Қ.   ...  ...  фольклорлық  поэзия  жанры А.
      1990
  82) ... Ә. ...  ...  ... 1992
  83) ... М. ...  ... Алматы 1996
  84) Қалиев С.Қ. Қазақ  этнопедагогикасының  теориялық  негіздері  мен
      ...  ...  2003
  85) ... В.Г ...  М.,1954  
        
      

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім берудің жаңа парадигмасы жағдайында түрік лицейі оқушыларының зерттеушілік мәдениетін қалыптастыру92 бет
Бастауыш сынып оқушыларын ана тілі сабағы арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу64 бет
Бастауыш сынып оқушыларының патриоттық сезімдерін қалыптастыру мәселелері70 бет
Мектептегі оқу процесінің нәтижелі болуына танымдық әрекеттердің психологиялық әсерін зерттеу80 бет
Абайдың әдеби ортасы және ақындық мектебі34 бет
Қазақ әдебиетіндегі әдеби портрет: ерекшелігі, маңызы, сипаттамасы4 бет
Мектепке дейінгі балалардың дамуының және тәрбиенің теориялық негізі7 бет
Білім беру қызметі дамытуының факторлары66 бет
"қауіпті жүктер. олардың классификациясы"4 бет
1-2 сәбилер тобындағы балалардың шығармашылық қабілетін ойын арқылы қалыптастыру61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь