Қазақстандағы шағын және орта бизнестің мәселелері

КІРІСПЕ ... ... ...4

1 ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Несиенің маңызы мен функциясы ... ... 5
1.2. Несие беру шарттары мен жіктелімі ... ..10
1.3. Несие берудің негізгі принциптері ... ... ..17

2 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСКЕ НЕСИЕ БЕРУДІ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ..21
2.1. Еуропалақ қайта құру және даму бағдарламасы бойынша Қазақстанда, шағын және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін несиелер ... ... ... ... 21
2.2. Қазақстандағы шағын және орта бизнестің жағдайын талдау ... ... ... ..30
2.3. Қазақстанның қазіргі несиелік жүйесін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
2.4. Кәсіпкерлік фирмаларды несиелендіру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ...34

3 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ДАМУ БОЛАШАҒЫ ... ... ..45
3.1. Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беру мәселелері ... ...45
3.2. Кіші несиелеу . Қазақстандағы шағын және орта бизнесті қолдау пішіні ... ... ... .48
3.3. Қазақстандағы несиелік бюро ... ... ... .54

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... .61

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... .65
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмінде де қаржы зор рөл атқарады. Қаржы – нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтік – эканомикалық мәнін түсіне білудің, оның іс – әрекет етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан эканомикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің маңызы зор.
"Коммерциялық банк" термині, банкілер басымды жағдайда саудаға (commerce), тауар айырбасы операцияларына және төлемдерге қызмет көрсетуі кезіндегі банкі ісінің ерте кезеңінде пайда болды. Оның негізгі тапсырыскері сатармандар еді. Банкілер тауар айырбасымен байланысты тасымалдау, сақтау және басқада операцияларды несиелендірді. Өнеркәсіптік өндірістің өркендеуімен өндірістік циклді қысқа мерзімді несиелендіру бойынша операциялар пайда болды: айналым капиталын толықтыру, шикізаттар мен дайын бұйым қорларын құру, жалақы төлеу және т.б. несиесі.
Осының бәрі жалпы несиелендіру процесін және оның жеке аспектілерін толық және егжей тегжейлі қарастыруға мүмкіндік берді.
1. Закон «О государственной поддержке малого предпринимательства», Указ Президента Республики Казахстан № 4189 от 31.12.2004г.
2. Закон «О банках и банковской деятельности» от 31.08.95г.
3. «Правила ведения документации по кредитованию банками второго уровня», утвержденные Постановлением Правления НБРК №276 от 16.08.99г.
4. «Правила о пруденциальных нормативах», утвержденные Постановлением Правления НБРК №219 от 23.05.97г.
5. Положение «О классификации активов и условных обязательств и расчете провизии по ним банками второго уровня Республики Казахстан», утвержденное Постановлением Правления НБРК №218 от23.05.97г.
6. Арыстанов А.К. Микрокредитование как форма поддержки малого и среднего бизнеса в Республике Казахстан// Вестник Московского Университета. Серия 6. Экономика.-2004.-№2.-С.40-46.
7. Банковское законодательство/Под ред. Е. Ф. Жукова, М.: ЮНИТИ, 2003.
8. Белых Л.П. Устойчивость коммерческих банков. М.: Банки и биржи. 2003 г.
9. Деньги. Кредит. Банки. /Под ред. Жукова Е.Ф., М.,2000.
10. Деньги. Кредит. Банки. /Под ред. О. И. Лаврушина, М.: Финансы и статистика, 1998.
11. Дауранов И. и др. Малый. бизнес: проблемы оформления кредита, Дауранов И., Шишкина А., Рудецких А. // Вестник предпринимателя 2003.-№4.-С,21-28.
12. Дауранов И. и др. Малый бизнес: итоги 2004, ожидания 2005 / Дауранов И., Рудецких А., Шиянова Е.// Вестник предпринимателя.-2005.-№2.-С.23-26.
13. Дауранов И. и др. Вопросы расширения доступа малых и средних предприятий к банковским кредитным продуктам/ Дауранов И., Рудецких А.// Вестник предпринимателя.-2004.-№12.-С.36-39
14. Дауранов И., Шишкина А., Рудецких А.// Банки Казахстана.-2002.-№ 11. - С.13-16.
15. Дауранова Э. Кредитное бюро в Казахстане// Вестник предпринимателя. - 2005.-№2-С.27-28. 1 6. Есентугелов К. К вопросу о расширении кредитования малого бизнеса // АльПари.-2004.-№6-С.72-75.
16. Каскирова М. Вклад в развитие: Банковский сектор// Деловая неделя. - 2004. - 24 мая (№19).-С.5.
17. Кононович Е. Большие перспективы малого бизнеса // Казахстанская правда.-2005.-22 января - С.5.
18. Нурсеит Н. Текущее состояние и проблемы кредитования малого бизнеса в Республике Казахстан клиентов// Банки Казахстана. - 2002.-№ 12. - С. 11-1 7.
19. Программа малого бизнеса Европейского Банка Реконструкции и Развития // Новое поколение.-2003.4 мая (№18).-С.22.
20. Токсанова А.Н. Финансирование малого бизнеса// Финансы Казахстана.-2004.-№1.-С.94-96.
21. Умбетов А. Оценить риск сложно, но возможно: О кредитовании малого бизнеса и роли банков// Экспресс К. - 2003. - 14 января.-С.5-6.
22. Царегор.одцева М.А. Банк кредитования малого и среднего бизнеса// Деньги и кредит.-2004.-№12.-С.58-60.
        
        Мазмұны

 Кіріспе....................................................................
...............................................…4

1 ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ............................5
    1.1. ... ... ...    1.2. ... беру ... ...    1.3. Несие берудің негізгі
принциптері...........................................................17


2 ТАРАУ. Қазақстандағы шағын жӘне орта бизнеске
несие  беруді
          ...          ...    2.1. ... қайта құру және даму бағдарламасы бойынша Қазақстанда,
    шағын және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін
    ...    ...    2.2.    ...    ...    және    орта    ...    ...    2.3.        ...        ...        ...         ...    2.4. ... ... ... ТАРАУ. Қазақстандағы шағын  жӘне  орта бизнестің  МӘСЕЛЕЛЕРІ жӘне ДАМУ
БОЛАШАҒЫ.........................................................45
    3.1. ... ... және орта ... ... ...    3.2. Кіші ...... шағын және орта бизнесті
    қолдау
пішіні......................................................................
...............................48
    3.3. ... ... ...                                   ...      ...  ...  ...  да, мемлекет  тарапынан   оларды
реттеу  механизмінде  де   қаржы   зор   рөл   ...  ......   ...   ...   және    ...    саясатты    жүзеге
асырудың  құралы.  Бұл  орайда  қаржының  әлеуметтік  –  ...  ...   ...  оның   іс  –  ...   ...    ...    терең
ұғынудың,  Қазақстан  эканомикасын   ойдағыдай   дамыту   мақсатымен   ...  ...  ...   және   ұтымды   пайдаланудың   әдістері   мен
амалдарын  көре  ...  ...  зор.
    ...  ...  ...  ...   басымды   жағдайда   саудаға
(commerce), тауар айырбасы операцияларына және  төлемдерге  ...  ...  ...  ...  ерте   кезеңінде   пайда   болды.   Оның   негізгі
тапсырыскері  ...  еді.  ...   ...   ...   ... ... және басқада  операцияларды  несиелендірді.  Өнеркәсіптік
өндірістің  өркендеуімен  өндірістік  циклді  қысқа  мерзімді   ... ... ... ...  ...  ...  ...  шикізаттар
мен дайын бұйым қорларын құру, жалақы төлеу және т.б. ...    ... бәрі ... ... ...  және  оның  жеке  аспектілерін
толық және егжей тегжейлі қарастыруға мүмкіндік берді.  Процестің  теориялық
және құжаттық жақтары ...  ...  мен  ...  ... құқығы мен жауапкершіліктері, жәнеде өзара  әрекет  жасаудың  ... ...  ...  екі  ...  бет  алыс  ...  ...  жиналған  мәліметтерді  зерттеу  кезінде,   Қазақстандағы   несиелік
қатынастың өркендеуінің мүмкіндікті жолдары қарастырылды.
    ...  ...  ...  ...  үш   тараудан,   қорытындыдан,
әдебиеттер тізімі мен тұрады. Бірінші  тарау  несиелік  ...  ... ... – онда несиелендірудің мәні мен  негізгі  принциптері
қарастырылған.  Екінші   ...   ...   ...   ...   ...  ...  келтірілген:  несие  беру  үшін   қажетті   құжаттар
көрсетілген, ... ... ... ... ... ...  және
орта  бизнестің  ағымды  күйі  қарастырылған,  сонымен  қатар   ...   ...... шешу ... Үшінші тарауда  Қазақстандағы  шағын  ... ... ... келешегі анықталған.


               1 ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ... ...       1. ... маңызы мен функциясы


    Несие  –  ...  ақша  ...  ...  ...  ...  бойынша,  процент
төлеумен; құндық экономикалық категория тауар –  ақша  ...  ... ... пайда болуы айырбас  саласымен  тікелей  байланысты,  бұл
жерде тауарлар иелері ... ... ...  ...  меншіктенушілер
ретінде бір – біріне қарсы тұрады.
    Несиенің  ...  болу  және  ...  ...  ...  ... және айналымымен байланысты. Капиталдың негізгі  және  айналымды
қозғалысы  ...  ...  ...  алу  жүреді.  Еңбек   құралдары
өндіріс процесінде  ұзақ  ...  ...  ...  құны  ...  ... бөлшекті беріледі.
     Негізгі  ...  ...  ақша  ...  ...  қайта  құрылуы,
босатып алынған ақшалай  қаражаттың  кәсіпорынның  есеп  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...   тозығы   жеткен   еңбек
құралдарын алмастырудың және жеткілікті ірі ... ...  ... ... болады.  Сипаттамасы  бойынша  ұқсас  процестер  ... ... ... Одан ...  бұл  ...  ...  айналымдағы
және айналымдағы ауытқулар өздерін әртүрлі  айқындайды.  Мысалы,  өндірістің
маусымдылығына,  жеткізудің  әркелкілігіне   және   ...   ...  ...  мен  ...  ...  дәл  келмейді.  Бір  субъектілерде
қаражаттың уақытша артықшылығы пайда  болады,  ал  ...  ...  ...  ...  Бұл  ...  ...  пайда  болу   мүмкіндігін
туғызады, яғни несие  қаражаттың  уақытша  тұрақтап  қалуы  мен  ...  ...   ...   ...   салыстырмалы   қарама-
қайшылығын шешеді.
    ...  ...  ...  ...  бір  ...  негізге
орналастырылады, оның бір элементі  болып  несиелік  капиталдар  нарығындағы
кез  –  ...  ...  ...  ...  ...   ...   қатаң
сақталатын  принциптер  табылады.  Бұл  принциптер   несиенің   ... ... ... тәртіпте құралды, содан  соң  жалпы  мемлекеттік
және халықаралық ... ... ... ...    Несиенің қайтарымдылығы
    Бұл принцип несиегерден алынған қаржылық ресурстардың, оларды  ... ... соң ... ... ... анықтайды. Ол,  ақшалай
қаражаттың  сәйкес  сомасын  өзіне  несие  ...  ...  ...  басқада
несиегердің) есеп шотына  аудару  жолымен,  нақты  несиені  өтеудің  өзіндік
практикалық   ...   ...   бұл   ...    ...    ...   ...   ...   ретінде,   оның   ...   ... ... ...    Несиелендірудің  отандық  практикасында   ...   ... ... ... несие” деген ресми емес  ұғым  болды.
Несие берудің бұл нысаны барынша кең  таралды,  әсіресе  ...  ... ...  ...  ...  күйіне  байланысты,  қайтарымы  ең
басынан жоспарланбаған несиелердің  мемлекеттік  несиелік  ұйымдармен  ...  ...  ...  ...  ...  қайтарылмайтын  несиелер
мемлекеттік   банк    делдалдығы    ...    ...    ...    ... ... ... ... табылады,  бұл  несиелік  жоспарлауды
дәстүрлі  күрделендірді  және  бюджеттің   шығыс   бөлігін   ...   ...  ...  ...  ...  жағдайында  қайтарылмайтын  несие
ұғымына жол берілмейді, мысалы, ......  ...  ... секілді.
    Несиенің мерзімділігі
    Ол, несиені қайтарудың ... үшін ... ...  ...  емес,
несиелік шартта немесе  соны  алмастыра  алатын  басқа  құжатта  ... ... дәл ... ...  көрсетеді.  Көрсетілген  шарттың
бұзылуы несиегер  үшін  қарызгерге,  ...  ...  ...  ... ықпалшараны қолдануға, ал ары қарай мерзімі  ұзарғанда  (біздің
елімізде – үш ... ...... ... сот ... ...  ... болып табылады.  Бұл ережелерден жекеше шығып қалатыны,  ол  онкольдық
несие (талап етілмелі),оның борышты өтеу мерзімі ең ... ...  ... Бұл ... XIX ғ. -  XX  ғ.  ...  ...  кең  ... АҚШ аграрлық кешендерінде), қазіргі  жағдайларда  практика  жүзінде
қолданылмайды деуге болады, бәрінен бұрын  несиелік  ...  ... ... байланысты. Одан өзге, онкольдық  несие  туралы  шарт,
оның  ...  ...  ...  ...  ...  ... алған қаражатын  қайтару  туралы  хабарламаны  алу  ...  ...  ...  ...  ...  орнықтырады,  бұл  қарастырылып   отырған
принциптің қандайда бір дәрежеде сақталуын қамтамасыздандырады.
    ... ... ... процент.
    Бұл принцип қарызгердің  ...  ...  ...  ...  ...  қажеттілігін  ғана  емес,  сонымен  қатар  оларды  қолдану  бойынша
құқығына ақы  ...  ...  ...  көрсетеді.  Несие  үшін  ақы
төлеудің экономикалық мәні - ... мен ...  ...  оны  ...   ...   алынған   пайданың   нақты   бөлінуінде    ... ... ... ...  практикалық  көрсетілуін  келесідей  үш
негізгі функцияны орындайтын банк ... ...  ...  ...     - заңдық тұлғалар пайдасы мен жеке ... ...  жеке  ...       ... бөлу;
     - өндірісті  реттеу  және  несиелік  капиталды  бөлу  ...  ...       ... ... және халықаралық деңгейлердегі айналым;
     -   ...   ...   ...   ......       ... ... қорларын инфляцияға қарсы қорғау.
    Несие  капиталынан  ...  ...  ...  ...  берілген   несие
сомасына  қатынасы  ретінде  анықталатын  несие   процентінің   ... ... ... ... ... ретінде алынады.
    Тауарлардың мамандандырылған нарығына ұсынылатындардың  бірі  ретіндегі
несие ролін қуаттай отырып,  несиенің  ...  ...  ...  ...   ...    Тура   осы   ...   функциясы,   несие
ресурстарының үлкен бөлігі мемлекеттік банк мекемелерімен өте аз ақыға  (жыл
бойынша 1,5 – 5  %)  ...  ...  ...  ...  ...  ... жағдайында толығымен қолданылмады.
    Несие ... ... ... ... ...  қажетті  жұмсалуы
анықтаушы  элемент  болатын,  басқа  тауарлар  түрінің  баға   белгіленуінің
дәстүрлі  ...  ...  ...   ...   ...   ...  және  ...  капиталы  нарқындағы  ұсыныстарды  кескіндейді  және
бірқатар  факторларға  тәуелді  болады,  оның  ...   таза   ...     -  ...   экономиканың   өркендеуінің   айналсоқпалылығы   (құлдырау
       ... ... ... ... ...  ...  ал  тез  ...       кезеңінде – төмендейді);
     -  ...  ...  ...  ...  ...   ...       жоғарылауынан ... ... ...     - ... банктің коммерциялық банктерге несие беру процесінің есептелу
       ... ...  ...  асатын  мемлекеттік  несие  ...  ...       ...     - ... ... нарықындағы жағдайлар  (мысалы,  АҚШта  80  жылдары
       ... ... ...  ...  ...  капиталды  америка
       банктеріне тартуды шарттады, бұл  сәйкес  ұлттық  нарықтар  ...       әсер ...     - жеке және ... тұлғалардың ақшалай қорларының  динамикасы   (оларды
       ... ... ... ... ... қағидалы, артады);
     - әлеуетті  қарызгерлердің  сәйкес  категорияларының  тұтынушылық  және
       ... ... ... өндіріс пен айналым динамикасы;
     -  өндірістің   мерзімділігі   (мысалы,   Ресейде   ...   ...       ... ... және ... айларында дәстүрлі жоғарылайды,  бұл
       Қиыр ... ... ... ... ...  және  ...       несиелер беру қажеттілігімен байланысты);
     - ... ...  ...  ...  мен  оның  ...  ...       қатынастар  (несие  проценті  ішкі  ...  ...  ...       ... тұрақты түрде артады).
    Несиенің қамтамасыз етілуі
    Бұл ... ... ...  алған  жауапкершілігін  бұзу  мүмкіндігі
болғанда,   несиегердің   ...   ...   ...   ...  ...  және  ...  ...  алып  несие  беру
немесе қаржылық ... алып ... беру ...  ...  ... ... Бұл әсіресе  жалпы  экономикалық  тұрақсыздық  кезеңінде
актуалды, мысалы, біздің ... ...    ... ... ...    ... операцияларының көптеген түрлеріне таралады, несиегерден  алынған
қаражатты  мақсатты  қолдану  ...  ...  ...  ... ... ... ... шартының  сәйкес  бөлімінде  орын  табады,
сонымен  ...  ...  осы  ...  ...  банк   ...   ... де орын алады.  Бұл  міндеттеменің  бұзылуы,  несиені  мерзімінен
бұрын ... алу үшін ... ... несиелік  процент  (жоғарылатылған)
енгізу үшін негіз бола алады.
    Несиенің сараланған сипаты
    Бұл   ...   ...    ...    ...    ...  ...  жағынан  сараланған  тәсілді  анықтайды.  ... оны іске ... ... ... жеке ...  ...  ... саясаттың жеке салаларды немесе қызмет  әрекеті  аймақтарын
(мысалы, ... ... және т.б.) ... ...  ... ...    ... экономикалық  жүйесіндегі  несиенің  алатын  орыны  мен  ...  ...  олар  ...  ...   ...   және   ... анықталады.
    Қайта бөлуші функция.
    Нарықты экономика жағдайында несие капиталдарының рыногі, уақытша еркін
қаржылық ресурстарды  ...  ...  бір  ...  ...  ... қамтамасыз ететін екінші аймаққа бағыттаушы, айдаушы  сорғы  ролін
атқарады. Әртүрлі салалардағы немесе региондардағы оның сараланған  деңгейін
бағдарлай  ...  ...  ...  ...  ...   ролінде
байқалады, жәнеде қосымша қаржылық ресурстарға  капитал  ...  ... ...  ...  ...  ...  ... кейбір жағдайларда көрсетілген функцияның практикалық жүзеге  асуы
нарық   құрылымының   ...   ...   ...   ...   ... өндіріс аймағынан айналым аймағына қайта ағуы қатерлі  сипатты
қабылдайды, оның  ...  ...  беру  ...  ...   ...  ...  ...  реттеудің   бірден-бір   маңызды   мәселесі   ... ... ... ... және ...  ...  ...  тұрғысынан  қарағанда,  шаруашылықтың  жеке  субъектілерінің   ...  үшін  ...  ...  қарқынды   өркендеуі   объективті   қажетті
салаларға немесе региондарға ... ...    ... шығынының үнемділігі.
    Бұл функцияның практикалық  жүзеге  ...  ...  және  ...  ...  ...  ...  уақытша   босатылып   алынатын
қаржылық ресурстар  көзі  болып  ...  ...  ...  ... Шаруашылықты жүргізу субъектілерінің ақша қаражаттарының түсімі  мен
шығыны арасындағы уақытша  айырым  артықшылықты  ғана  ...  ...  ... ... жетімсіздігінде анықтайды. Сондықтанда  қарызгерлердің
барлық   категорияларымен   қолданылатын   және    ...    ... ... жалпы айналым шығынының үнемделуін  қамтамасыз  ететін,
меншікті  айналым  қаражатының  ...  ...  ...   ... таралды.
    Капиталдың шоғырлануын жеделдету.
    Капиталдың шоғырлану ...  ...  ...  ... ... ... ...  және  шаруашылықты  жүргізудің  кез  –  келген
субъектілерінің басым ... ... Бұл  ...  ...  нақты  көмекті,
өндіріс  масштабын  (немесе  басқада   шаруашылық   операциясын)   ... ... ... ... ... ... сол ... пайданың  қосымша
массасын қамтамасыз етеді. Тіпті оның бір бөлігін несиегермен есептесу  ... ... еске ... ... беру ресурсын тарту тек  қана  меншікті
қаражатқа бағытталуға қарағанда орынды болады. Дегенмен,  айта  кету  ...  ...   ...   ...   ...   ...   ... бұл ресурстардың  қымбатшылығы  шаруашылық  қызметінің  көптеген
аймақтарында капиталдың шоғырлануын жеделдету  мәселесін  шешу  үшін  ...  ...  ...  ...  ...   ...   қарастырылып
отырған функция, тіпті  отандық  ...  ...  ...  ...   ...   ...   өркендемеген   қызметтер   аймағын    қаржы
ресурстарымен қамтамасыз ету процесін жеделдетуге ...  ...  ... бір оң ... қамтамасыздандырды.
    Тауар айналымына қызмет көрсету.
    Бұл ... ... ... ... несие  тек  қана  тауарлық  емес,
сонымен қатар одан қолма – қол ақшаны ығыстыра отырып, ақша  ...  ... ... ...  ...  Ақша  ...  аймағына  вексель,  чек,
несие карточкалары және т.б. сияқты құралдарды енгізе  отырып,  ол  ...  ... ...  ...  ...  –  қол  ...  операцияларымен  ауыстыруды
қамтамасыз  етеді,  бұл  ішкі  және  халықаралық   нарықтарды   экономикалық
қатынастардың ... ... және ... Осы ...  ... маңызды рольді, тауар  алмасудың  қазіргі  қатынасының  ...  ... ... ... ...    ... – техникалық прогресті жеделдету.
    Соғыстан кейінгі жылдары ғылыми –  ...  ...  кез  –  ...  және  шаруашылық  жүргізуші   жеке   ...   ...  ...  ...  ...  Оның  ...  ...  ең
көрнекі  ролін,  капиталдың  бастапқы  жұмсалымы  мен  дайын  ...  ...  ...  айырым  болатын  басқа  салаларға  қарағанда,   ...  ......  ...  ...  қаржыландыру  процесі
мысалында  байқауға  болады.  Сондықтанда  көптеген   ғылыми   орталықтардың
қалыпты  қызмет  етуі  ...  ...   ...   ...  ...  ...  орындалмайтын  шарт.   Несие   ... ... ... мен технологияларды  тікелей  енгізу  нысанында
инновациялық процестерді жүзеге асыру  үшінде  қажетті,  бұлардың  шығындары
алдымен кәсіпорынмен ... оның ... ...  ...  ... ұзақ ... ... есебіненде.
    Сонымен несие – бұл ... ...  ...  құн  ...  ... мен қарызгер арасында туатын экономикалық қатынас.
    Нарықты экономика жағдайларында несие ... ... ...    - ... ... ... ... шоғырлануы;
    - ақшалай қаражатты, олардың кейін қайтарылуымен шарттап, қайта бөлу;
    - ... ... ... (банкнот және қазынашылық билеттер)  және
несиелік операциялар құру;
    - ... ақша ... ... ...    1.2. ... беру шарттары мен жіктелімі


    Анықтау бойынша несие, бұл бір  жақтың  екінші  жаққа  қарызға  ... ... ... ... қаражат немесе басқалай  заттар.  Демек,
несиелік құқықтық қатынас ретінде  беру  (қайта  беру),  қолдану  және  ... ... ... ... қайтару шартының  салдарынан  пайда  болатын
барлық  құқықтық  қатынастар  қабылданады.  ...  ...  таза  ... банктік несиелер), сонымен қатар  әртүрлі  азаматтық  –  құқықтық
міндеттемелердің құрама бөлігі түрінде қызмет ете алады.
    ... ... оның ...  қойылатын  талаптар,  несиенің  ... ... ... бір  ...  ...  ...  бұрын,
банктің тапсырыскермен несиелік қатынасы мерзімділік, қайтарымдық,  ақылылық
және  несиенің  қамтамасыздығы  ...  ...  және  ... айта кету  керек.  Банктік  несие  келесідей  ерекшелңктермен
айрықшаланады.
    Біріншіден,  бұл  ...  ...  ...   ...   ... осы жағдайда несиегер ретінде  банк  немесе  басқа  несие  ... ... ол ... ... ... ...  арнайы  берілген  рұқсат
(лицензия) негізінде, өз қызметінің басты  мақсаты  ...  ...  ... үшін ... ... операцияларды іске асырады.
    Екіншіден, егер қарыз шарты бойынша әлде тауарлық  немесе  коммерциялық
несие беру ... ... мән – ... болып тек ақша қаражаты  емес,
сонымен қатар рулық белгілермен  анықталған  басқада  ...  ...  ... ... ... мән – ... болып тек қана ақша қаражаты  табылады.

    Үшіншіден, банк несиесі шартының ерекшелігі болып  оның  ...  ...  яғни  ...  ...  бір  мерзім  ішінде,  ...   ... ... ... ... үшін процент төлеуі. Қарыздың  кәдімгі
шартының ерекшелігіде осында, ...  ...  ...  ...  және
өтемсіз сипаттамаларын көрсетеді.
    Төртіншіден, несиенің қамтамасыз ... ... өз ... ...  ...  ...  кепілзат,  кепілгерлік,  басқа  банктің
кепілдігін қабылдайды, сонымен қатар банк практикасында  қолданылатын  басқа
нысандағы міндеттемелерді де қабылдайды.
     ... ... ...  ...  ...  ...  ...  шарты
қарыз  қаражатының  нақты  мақсаттарының  көрсетілуімен,  мақсатты   қолдану
талаптарын енгізеді.
    ...   ...   шарт   ...    түрде    жазбаша    нысанда
қортындыланады.  Мұндай  рәсімделудің   ...   ...   ...  жәнеде  жазбаша  нысанды  сақтамау  несиелік  ...   ... ...    Жетіншіден,  әрекеттегі заңға сәйкес несие шарты бойынша ақша  ...... тек қана ... – қол ... нысанда ғана  берілуі
мүмкін.
    ...  ...  ...  ...  беру   несиелік   шарт
негізінде жүзеге асады,  оны  басқаша  ...  ...  ...  ...  ...  беру  ...  ...  этаптарын  және  несиелік  шарт  жасасу
жағдайларын коммерциялық банк  Орталық  ...  ...  мен  ... ала ... өз бетінше әзірлейді.
    Сол немесе басқа қарызгерге несие берудің  тиімділігі  туралы  ... үшін ... ... ... ... ... ...  жинағын
беруге міндетті:
    -   несиені алуға арналған тапсырыс;
    - қарызгердің құрылтайлық құжаттарының, ... ... ... ... ... ... ... құрылтайлық шарт);
    - салық инспекциясымен расталған, соңғы есеп беру ... ...    -   ... ... мерзімінің техника-экономикалық негіздемесі;
    -   мәмілені мақұлдайтын шарттар (контракттар) көшірмесі;
    -  ...  ...  ...  ...  бас  ... ... бар банк ... мен мөрдің оттискісі;
    -    ...  ...  ...  ...  ...  ... ... шарты, банк кепілдігі және т.б.).
    ...  ...  ...  және  ...  ...  ... тізім оданда кең ауқымда болуы мүмкін.
    Берілген  ...  ...  ...   ...   ...   ... ... – қаржылық  қызметінің  нәтижелеріне  зерттеу  және
бағалау жүргізумен – оның іскерлік абыройын, төлеу қабілеттілігін  (әсіресе,
айтулы ... ... ірі сома ... ... ... қаралған  кезде)  –
несиені беру туралы шешім қабылданады. Несиелік  мәмілелерді  рәсімдеу  шарт
жасасу жолымен ...    ... ... ... ... мен ... ... несие берудің маңызды
 шарттарын анықтайды.
    Несие бағасы басқа қаржы  институттарымен  ұсынылатын  сыйақыдан,  ... мен ...  ...  ...  ...  Банктің  қайта
қаржыландыру  мөлшерлемесінен,  несиеленетін  жоба  және   басқа   ... ... ... ...  ...  ... ...    Несие валютасы. Несиелік тәуекелділікті  басқару  принциптеріне  сәйкес
банк берілетін несиенің валютасын ...  ...  ...  бойынша,  банк
несиені  ұлттық  валютада  береді,  Орталық  Банк  ...  ...  ...  шаға  ...  ...  ...  шетелдік  валютаменде   береді,
көбінесе АҚШ долларымен.
    ... ... ... жоба сипаттамасына және валюталық  рыноктың
ағымдағы (келешектегі) күйіне байланысты Несие комитетімен анықталады.
    ... ... ... ...  ...  ...  ...  бойынша
жүзеге  асыру  қабылданған,  олардың  ішінде  ең   ...   ... мен ... категориялары, сонымен қатар нақты несие  берілетін
нысанды жатқызуға  болады.  Осыны  ескере  отырып  несиенің  келесідей  ... ... ... ... ... болады,  олардың  әрқайсысы  өз
кезегінде  бөлшектеле  сыныпталу  параметрлері  бойынша   ...   ...    ... ... ... ... қатынастың ең кең тараған  нысаны
, оның объектісі болып  несиеге  тікелей  ақша  ...  ...  ... Тек қана ...  Банктің  осындай  операцияларды  жүргізуге  рұқсат
ететін лицензиясы  бар  ...  ...  -  ...  ...  ... ... заңды тұлғалар ғана атқара  алады,  несиелік  қатынас  құралы
болып несиелік шарт ... ... ... ...  ...  бұл  ... ... несиелік процент немесе  банктік процент түрінде түседі,  ... екі ... ... бойынша осы  кезеңге  және  несиенің  ... ... оның ... ... ...  алып  ...  ... белгілері бойынша сыныпталады. Өтеу мерзімдері:
    -  ...  ...  ...  ...  ...  ...   соң
белгіленген мерзімде қайтарылуы  керек.  Қазіргі  уақытта  көптеген  елдерде
практика жүзінде ... ... ... капиталы  рыногінде  және  жалпы
экономикада салыстырмалы қалыпты жағдайдың болуын талап етеді;
    - ... ... ... ... меншікті  айналымды  қаражатының
уақытша    жеткіліксіздігін    ...    ...    ...    ... жиынтығы  несиелік  капиталдар  рыногінің  –  ақша  ... ...  ...  Несиенің  бұл  түрі  бойынша  ...  ... алты ... ... ... ...  несиелер  қор  нарықта,  саудада
және қызмет ... ... банк ... ... беру ... ең  белсенді
қолданылады. Қазіргі  жағдайларда  несиелік  капиталдар  рыногінде  ... ... ... ... мерзімді несиелер  келесідей  ерекшеленетін
белгілермен сипатталады:
    а) ең қысқа мерзімдермен, көбінесе бір ... ...    б)   ...   ...   Несиені   қайтару   ...    ...    в) ... айналым аймағына  қызмет  көрсетумен,  ...  ... ... үшін ... қол ...    - Орта мерзімді несиелер, бір жылға дейінгі мерзімге беріледі  (отандық
жағдайларда  —  үш-алты  ...  ...  ...  ...  және   таза
коммерциялық сипаттағы мақсатқа  ...  ...  Ең  кең  ...  ...  сектор,  жәнеде  орташа  көлемді  талап   ...   ... ... несиелендіруде;
    - Ұзақ мерзімді несиелер, инвестициялық ... ... ... ... ...  ...  ...  қаражаттар  қозғалысына  қызмет
етеді, тек берілетін несие  ресурстарының  үлкен  көлемдерімен  ерешелінеді.
Қайта  ...  ...  ...  ...  ...   ...   барлық
аймақтарының  кәсіпорындарындағы  жаңа  құрылыстарын  несиелендіру   ... ... ... ...  ...  ...  –  энергетикалық
кешендерде, экономиканың шикізаттық салаларында алды. Оларды өтеудің  орташа
мерзімі әншейінде ... бес  ...  ...  ...  ...  ...  бес  ...  көп  жылдарға  жетуі  мүмкін,  әсіресе  мемлекет  тарапынан   сәйкес
қаржылық кепілдік алған кезде.
    Өтеу ...    - ... ... ... жарнамен (төлеммен)  өтелетін  несиелер.
Қысқа мерзімді  несиелерді  қайтарудың  дәстүрлі  нысаны,  заңдық  ...  ...  ...   ...   ...   ...   есептеу
механизмін қолдануды талап етпейді;
    - Несиелік шарттың әрекеттегі ... ... ... ...  ... Қайтарудың нақты шарттары (тәртіптері) шартпенен анықталады,  оның
ішінде  — ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... несиелер  мен  орта  мерзімдік  несиелер  кезінде  барлық  уақытта
қолданылады.
    ... ... ... алу ...    - ... оның жалпы  өтелетін  кезеңінде  төленетін  несиелер.  Қысқа
мерзімді  ...  ...  ...  ...  үшін  ...   ... қарапайымдылығы тұрғысынан ең функционалдық сипатты болады.
    -  ... ... ... бүкіл әрекеттегі мерзімі бойында  қарызгер
жарнасымен  бірқалыпты  төленетін  ...  ...   және   ұзақ   ... ... ... ... келісімдеріне  байланысты  жеткілікті
саралау сипатты болады  (мысалы,  ұзақ  мерзімді  ...  ...   ... ... қолданудың бірінші жылынан соң басталуы  мүмкін,  мүмкін  одан
көп уақыт өткеннен соң басталуы);
    - Проценті ... ...  беру  ...  банкпен  ұсталып  қалатын
несиелер.    Өркендеген нарықты экономика үшін бұл нысан  абсолютті  сипатты
емес және ... ... ғана ...    ... ... ...    -   ... несиелер, қайтаруды  қамтамасыз  етудің  жалғыз  нысаны
тікелей несиелік шарт болып табылады. Шектелген көлемде, толық  ...  ... ... ... ... ... шетелдік  банктермен
қолданылады  (қарызгердің  есеп  шотының  ағымды   күйін   ...   ... бар). ... және ұзақ  ...  несие  беру  кезінде,  кейбір
жағдайларда, берілген несиенің ...  ...  ...  ... ......  ...  Отандық  практикада  коммерциялық
банктермен  тек  ...   ...   ...   несиелендіру   кезінде
қолданылады;
    - Қамтамасыз етілген несиелер қазіргі банктік ... ... ...  ...  принциптерінің  бірін  көрсетеді.  Қамтамасыз   ету   ... ... ... кез – ... ... алынады, көбінесе  –
жылжымайтын мүлік немесе бағалы қағаздар.  Қарызгер өз міндеттемесін  бұзған
жағдайда,  осы  мүлік  банк  ...  ...  ол  оны  ...   процесінде
келтірілген  залалдың  орынын  жабады.  Берілетін  несиенің   ...   ... ... ... ететін нәрсенің орташа рыноктық құнынан  төмен
болады  және  ол  жақтардың  келісімімен  ...   ...  ... ... ... рәсімдеу кезіндегі басты мәселе  –  ипотекалық
және қорлық  нарықтардың  ...  ...  ...  ...  ... процедурасы болып табылады;
    -  ...  ...  ...  ...  несиелер,  нақты  кепілгер
жағынан  несиелік  шартты  қарызгердің   ...   ...   ...   ... ... ... ... заңды  рәсімделген   міндеттемесі  алынады.
Қаржылық кепілгер ролінде несиегер  жағынан  ...  ...  ие,  ... ... кез  –  келген  деңгейдегі  ...  ...  ...  ... Өркендеген нарықты экономика жағдайында кеңінен  өріс  алды,  бәрінен
бұрын ұзақ мерзімдегі несие беру аймағында, отандық практикада  осы  ... ... ... ...  ...  тұлғаға  ғана  емес,  сонымен  ... ... ... ...  және  ...  ... жеткілікті сенімнің болмауынан шектеулі  қолданыс  тауып  келеді.
Мақсатқа арналуы:
    -  Жалпы  сипаттағы  ...  ...  ...  ...   бір
қажеттілігін қанағаттандыру  үшін  қарызгердің  өз  ойына  қарай  қолданатын
несиелері.  ...  ...  ...  ...  ...  беру  ...  ...  қолданылады,  ал  орта-  және  ұзақ  ...  ...   ... ... ... қолданылмайды;
    Мақсатты несиелер,  банктен  бөлінген  ресурстарды  тек  қана  несиелік
шарттармен ... ... үшін ...  қарызгер  үшін  қажетті  деп
болжайды   (мысалы,   сатып   алынған   ...   үшін   есеп    ... ...  ...  күрделі  өркендеуге  және  т.б.).   ... ... ... ...  ...  ...  мезгілінен
бұрын қайтарып  алу  немесе  проценттік  мөлшерлемені  жоғарылату  нысанында
қарызгерге, шартпен орнықтырылған ықпалшара қолдануға ...    ... ... категориясы:
    -  Аграрлық  несиелер  –  мамандандырылған  несиелік  ...  ... ... ... ... ең  кең  ...  ...  Олардың
сипатты   ерекшелігі   болып,   ауыл   шаруашылығы    өндірісінің    ... ... ... ... ... ... ...    Коммерциялық несиелер, сауда және  қызмет  көрсету  аймақтарында  жұмыс
жасайтын, шаруашылық ... ... ... ... Олар  ... сипатта  болады,  коммерциялық  несиемен  ...  ... ... ... ...  ...  банктердің
несие беру операцияларының негізгі көлемін құрайды;
    - Қор  биржадағы  ...  ...  ...  ...  ... ...  алу  –  сату  бойынша  операциялар  жүргізетін  брокерлік,
маклерлік және дилерлік фирмаларға беріледі. Бұл несиелердің шет ...  ... ... ... ... — басынан бастап  қаржылық  нарықта
инвестициялық   емес,   ойындық   (жалдаптық)   ...   ...   ...    - ... ... иелеріне ипотекалық несиелер, кәдімгі банктерменде,
мамандандырылған  ипотекалық   банктерменде   беріледі.   ...   ... өте кең ... ... ...  ...  ...  дербес  нысаны
ретінде беріледі. Отандық жағдайларда  шектеулі  таралуды  тек  1994  жылдан
бастады, бұл жылжымайтын мүліктің ... ... ... ...... ... ...  анықтайтын  заңның  болмауына  және  жекешелендіру
процесінің ... ...    -  ...  ......  ұйымдардың   шаруашылықты   өзара
әрекеттесуінің ең кең тараған нысаны.  Банкаралық  несиелер  ...  ... ... ......  ...  банктің  олардың  беретін
несиелерінің басқа  түрлері  ...  ...  ...  ...  ... Бұл  мөлшерлеменің  нақты  шамасы,  банкаралық  несиелер  рыногінің
тікелей және белсенді ... ...  ...  ...  ...  ... болады.
    Коммерциялық несие.
    Вексельдік  айналымды  ...  ...   ...   ... ...  бірі  және  ...  ...  өткізу  немесе  қызмет
көрсетудің  ...   ...   ...   ...   ...   тұлғалар
арасындағы қаржылық-шаруашылықты қатынастың практикалық  көрсетілуін  ... – қол ақша ... ... ... ... етті.
    Несиенің бұл нысанының негізгі мақсаты  –  тауарларды  өткізу  процесін
жылдамдату,  яғни  ...  ...  ...  алу.  ...   ... ... болып вексель табылады, ол қарызгердің  несиегерге  ... ... ... ... ... ... екі ...  ең
кең тараған — қарапайым вексель, қарызгердің  орнықтырылған  ...  ... ... тура міндеттемесінен тұрады, және  аударымды  (тратта),
несиегер жағынан қарызгерге,  ...  ...  ...  тұлғаға  немесе
вексельді  берушіге  төлеу  туралы,  жазбаша  бұйрықты  көрсетеді.   ... ... ... ... ...  мен  ...  арасындағы
стандартты  шарт  өзіне  алады,  ол  өткізілетін  ...  ...   ... ... жағдайында реттейді. Коммерциялық несие банктік  несиеден
принципті айрықшаланады:
    Несиегер ролінде мамандандырылған несие – ... ұйым  ...   ...  ...  не  болмаса   тауарларды   өткізу   ...   ... ... кез  –  келген  заңдық  тұлға  бола  алады;  тек  ... ... ... несиелік капитал өнеркәсіптік  немесе  саудалыққа
біріктірілген,  бұл  ...  ...  ...  ...  ...  және
қызмет бағытты кәсіпорындарды  қамтитын,  қаржылық  компаниялар,  ... ... ... ... ... ... ... қолданыс тапты;
    - коммерциялық несиенің орташа құны  берілген  уақыт  кезеңіндегі  ... ... ... ...  уақытта  төмен  болады,  несиегер
мен қарызгер арасындағы мәмілені  заңды  рәсімдеу  ...  осы  ...  ... арнайы анықталмайды, ал тауар  бағасына  енгізіледі,  мысалы,  ... ... ... арқылы.
    Қазіргі жағдайларда  практикада   коммерциялық  негізінен  ...  ... ...    - өтеу ... ... ...    - бөліктеп төлеуге қойылған тауарларды қарызгер нақты  өткізгеннен  соң
ғана қайтарылатын несие;
    - ашық  шот  ...  ...  бұл  ...  ...  несие
шартымен тауарлардың  келесі  партиясын  жеткізу  ...  ...  ... өтеу кезеңіне дейін жүзеге асырылады.
    Тұтынушылық несие.
    Оның  ...  ...  ...  –  жеке  ...  ... нысаны. Несиегер  ролін  мамандандырылған  несиелік  ұйымда,  тауар
өткізуді немесе қызмет көрсетуді ...  кез  –  ...  ...  ...  алады.  Ақшалай  нысанда  жеке   тұлғаға   банктік   ...   ... ... ... ... ... ... және т.б., ал тауарлықта  –
төлеуі мерзімді  ...  ...  ...  ...  ...  беріледі.
Мемлекеттік несие.
    Несиенің бұл нысанының негізгі ... -  ...  ...  ... ... ... ...  міндетті  түрде  қатысуы.  Несиегер
функциясын жүзеге асыра отырып, ... ... Банк  ...  несие  беруді
жүргізеді:
    - қаржы ресурсының ерекше  қажеттілігін  ...  ...  ...  ... региондарға, егер  бюджеттік  қаржыландыру  мүмкіндігі  сарқылып,  ... ... ... ... ... ...  ... алмаса;
    - банктер аралық  несиелер  рыногінде  несиелік  ресурстарды  аукционды
немесе тікелей сату ... ...  ...   ...  ...  ...  ...   орналастыру   процесінде   немесе   бағалы
қағаздардың  ...  ...  ...  ...  ...  жүзеге
асыру кезінде түседі.
    Мемлекеттік ... ...  ...  ...  ...  нысаны  болып
мемлекет қаражат қарызгері болатын кездегі қатынас  табылады.  Өтпелі  кезең
жағдайларында ол қаржы ... ... көзі  ...  ғана  ...  ... ... орталықтандырылған  несиелік  реттелуінің  тиімді  құралы
ретіндеде қолданылатынын айту ...    ... ...    ...  деңгейде  жұмыс  істейтін,  несиелік  қатынастың  жиынтығы
ретінде қарастырылады. Оның ... ... бола ... ұлт  ...  –  несие  институттары  (ХВҚ,  ХЖДБ  және  ...  ... ... және ...  ...  ...  жеке  заңдық  тұлғалар.
Жалпы мемлекеттердің және халықаралық институттардың қатысуы  қатынастарында
барлық ... ... ... ... және  ...  ...  ... несиенің бір түрі ретінде) ақша нысанында көрсетіледі.
    Бірнеше базалық белгілер бойынша сыныпталады:
    -  ... ... ...  - ... ... ...    - нысаны бойынша - мемлекеттік, банктік, коммерциялық;
    - сауда  жүйесіндегі  ...  ......  ...  ...    Халықаралық  несиенің  сипатты  белгісі   ...   жеке   ...   ... кепілдік нысанындағы оның қосымша құқықтық  немесе  экономикалық
қорғалынуы табылады.
    Өсімқорлық несие.
    ... ... ... Шет ... ...  тек  ...  жоспарда
қарастырылады, дегенмен қазіргі жағдайларда  белгілі  бір  шамада  таралады.
Көптеген елдер үшін, несиелік қатынастың жиынтығы ретінде,  ...  ... ... ... ... яғни әрекеттегі  заңмен  тікелей  тиым
салынған. Практикада өсімқорлық несие жеке ...  ...  беру  ... ... жәнеде Орталық  Банктің  сәйкес  лицензиялары  жоқ  шаруашылық
жүргізетін субъектілерменде  іске  асады.  ...  ...  өте  ...  сипатталады  (айырбасталымды  валютамен   берілетін   ... 120-180 % ... және ... ...  алу  ...  қылмыстық
әдістермен жүреді. Ұлттық несиелік жүйенің  ...  ...  ... ... қол ... ... шамасына  қарай,  әлуетті
қарызгерлердің барлық категориясы үшін өсімқорлық несие ...  ... ...    3. . Несие берудің негізгі принциптері


    Несие берудің ... алты ... ... «Си» ...    ...   ...    ...    несиелік    тарихы.    Осы
тапсырыскермен  байланысты  басқа  ...  ...  ...  ... құрудағы тапсырыскер  тәжірибесі.   Несиелік  рейтинг,  сұранылатын
несие бойынша, екінші қол ... ... ... ... ... ...    Қабілеттілік    (Capacity)    Тапсырыскердің    және     ... ...  ...  ...  туралы  жарғының,  шешімдердің
және басқа  құжаттардың  көшірмесі.  ...  ...  ...  ... жүзеге асырылатын операциялар, өнім, негізгі тапсырыскерлер  және
қарызгердің жеткізіп берушілері.
    Ақша ... (Cash) ... ... және  ...  сату  ... – қол ... ... ағымының жеткіліктілігі және  өтімді  бұйым
қорының  болуы.  Дебиторлық  және  несиегерлік  қарыздар.  Өтеу  ......  ...  ...  ...  ...  ... жабу көрсеткіштері. Акциялар бағасының динамикасы, басқару  сапасы.
Аудиторлық қорытынды мазмұны. Бухгалтерлік есептеудегі соңғы өзгертулер.
    ... ... ...  ...  меншіктену  құқығы,  олардың
қызмет көрсету  мерзімі.  Активтердің  моральды  тозу  ықтималдығы.  ... ... ...  ...  ...  ...  Тыйым  салу  құқығы,
қарыздар  және  шектеулер.  Лизинг  бойынша  міндеттеме  және   ...  ...  ...  ...  ...   ... ... соттық қуынымдар және салық  салу  жағдайлары;  келешекте
қаржыландыруды керек ету мүмкіншілігі.
    ... ...    ...  ...  ...  және  ... ...    Тапсырыскер  қызметінің  нәтижелерін  осы  саланың  басқа
фирмаларының қызметтері нәтижелерімен салыстыру.       ...  ... ... ... ... ... және технологияның  өзгеруіне
тапсырыскер мен саланың сезімталдығы. Жұмысшы күші рыногіндегі шарт.   ...  ...  ...  және  тапсырыскерлердің  болу  ағымы.   Ұзақ
мерзімді  салалық  ...   ...   ...   ...   құқықтық,
саясаттық факторлар.
    Бақылау (Control) Банк қызметіндегі сәйкестікті  заңдар  және  ...  мен  ...  ...  ...  ...  арналған   сәйкес
құжаттар. Қарызды мойындау туралы қол ...  ...  және  ...  ... ... құрастырылған құжаттар. Несиелік тапсырыстың  банктың  баяндалған
несиелік  саясатына  сәйкес  келуі.  ...  өтеу  ...  ...  ...   қатысты   жақтық   тұлғалардың   (экономистердің,    саясаткер
эксперттердің) ақпараты.
    1.  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жеткілікті  дәл  көрсете  алатынына  және  оны   ...   ... ... бар ... көз жеткізуі керек. Егер  инспектордың  несиені
сұрау  мақсатына  қатысты  ...  ...  ...  онда  ол   ... керек. Тіпті бұл жағдайда несие инспекторына  келесі  жағдайларды
орнықтыруы   керек:   тапсырыскер   ...   ...   ... банк ... ... ... беретініне және  несие  бойынша
қарызды  өтеу  үшін   бар   ...   ...   ...   ...   ...   ...   шыншылдығы   және   байыптылығы,    несие
инспекторының қарызгер сипаты деп атайтын түсінікті береді.
    Егер ... ... ... берілген  құжаттарды  оқып  болған
соң және онымен сұхбаттасқаннан соң, тапсырыскердің сенімділігіне   ...  ...  өтеу  ...  мен  ...  ...  ...  ...   онда
тапсырыскерге несие беруден бас тарту керек. Ондай болмаған  жағдайда,  банк
өтелуі күмәнді мәселелі несиемен істі ...     2.  ...  ...  алу  ...  ...  ...  ... тапсырыскердің несиелік тапсырыс беруге  және  несиелік  шартқа  қол
қоюға  ...  ...  бар  ...  ...  ...  керек.   Тапсырыскердің
берілген сипаттамасы  оның  несиелік  қаражатты  қарызға  алу  қабілеттілігі
ретінде белгілі. Көптеген  ...  ...  ...  ...  18  ...  21 жасқа толмағандар) несиелік  шарт  бойынша  жауап  беруге  ... ... ... ...  алар  ...  банк  ...  кездеседі.
Несие  инспекторы, несие шартына қол қоюға қандай тұлғалар уәкілетті  екенін
анықтау  ...   ...   ...   ...   берген   компанияның   (банктың)
жетекшісінің немесе өкілінің, оған  компанияның  (банктың)  атынан  ...  қол  ...   және   ...   ...   ...   немесе
директорлар  Кеңесіменен  берілген  сәйкес  уәкілеттілігінің   бар   ... ... ... ... емес ... қол қойған несие шарты  бойынша
қаражатты сот арқылы өндіріп  алу  мүмкіндікті  болмайды  және  банк  ... ...    3. ... ... Кез –  ...  ...  ...  өзекті  кезеңі
қарызгердің несиені өтеу мүмкіндігін  ...  ...  ...  қарызгерде
өзі алған несиелерді өтеудің үш көзі бар: -   қолма  –  қол  ...  ... сату ... жою, ... ...    ... ...  кез  –  келгені  несиені  өтеу  үшін  қаражаттың
қалдықты сомасын  ...  ете  ...  ...  банкирлер  қарызгердің
несиені өтеуінің негізгі көзі ретінде  оған  түсетін  ...  –  қол  ... ...  жөн  ...  ...  ...  сату  ...  балансын
төмендетуі  мүмкін,  ал  оны  қосымша  қарыз  алу  ...  ...  ... ... ... –  қол  ақша  ағымының  жетімсіздігі,  ... ... және ... ... қатынастың  төмендеуінің  маңызды
көрсеткіші болып табылады Бухгалтерлік есептеу тұрғысынан қарағанда қолма  –
қол ақша ... ... ... ...    ... – қол ақша ...  = Таза пайда + Амортизация  + Несиелік қарыздың
жоғарылауы  -  ...  ...  ...  ...   ... қарыздар.
    Бұл теңдеудің бірден – бір артықшылығы, оның  ...  ...  ...  тапсырыскер  қызметінің  біліктілігін   ...   және   ...  ...  ...  ...  анықтай  алады,  сонымен
қатар тапсырыскер жұмыс  істейтін  жағдайлардағы  рынок  күйін  біле  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ... ұсталушы” қарызгер, банк үшін мәселелі тапсырыскер болады.  Көптеген
банктер оған несие берудің тиімділігіне қатысты күмәнді болады.
    4. ... ету. ... ...  ...  ...  ...  ... несие инспекторы келесі сұраққа жауап алуы керек: тапсырыскер  несие
бойынша қажетті қамтамасыз  етуді  беру  үшін  ...  ...  ... активтерге иелігі барма? Несие  инспекторы  келесідей  сипаттамаларға
ерекше көңіл аударады: қызмет мерзімі,  қарызгердің  активтерінің  күйі  ... Егер ... ...  –  бұл  тозығы  жеткен  жабдықтар  мен
технология  болса,  онда  ...  ...   ...   ... ... ... өйткені мұндай активтерді,  несие  бойынша  қарыздарды
өтеу кезінде қарызгер табыстары жеткіліксіз болған  жағдайда,  ...... ... ... өте қиын ...    5. ... ... инспекторы қарызгердің жұмысының қалай жүріп жатқанын
немесе сәйкес саладағы болып жатқан жағдайды біліп  ...  ...   ... ... өтеу ...  ...  және  басқа  жағдайлардың  қалай
ықпал ететінін білуі керек. Құжаттар  бойынша,  қамтамасыз  ету  тұрғысынан,
несие ... ... ... ... бірақ инфляция салдарынан пайда  болатын
проценттік мөлшерлеменің экономикалық  құлдырау  немесе  өсу  ... ... ... көлемінің қысқаруы нәтижесінде  оның  сенімділік  дәрежесі
төмендеуі мүмкін. Салалар күйін және экономикалық жағдайларды ...  ... ... ... қоры бар  ...  ...  құрады,  әртүрлі
ақпараттық материалдар жинайды және  олардың  негізгі  қарызгерлері  салалар
бойынша ғылыми зерттеулер ... ... ... ...    6.  ...  Қарызгердің  несиелік  қабілеттілігін  бағалаудың   соңғы
факторы  болып  бақылау  ...  ол  ...  ...  ...  ... қызметіне және оның несиелік  қабілеттілігіне  заңдық  құқықтық,
экономикалық және саясаттық жағдайлардың өзгерісі қаншалықты жағымсыз  ... ...    ... «Си» ...  деп  аталатын  көрсеткіштер  сұлбасы,  ... ... және ... бағалаудың көп тәсілдерінің  бірі.
Нарықты экономикасы өркендеген елдердің  банктері,  тапсырыскердің  ... ... үшін ... ...  ...  ...  ... Бұл жүйе қарызгердің ( фирма, жеке тұлға, қызмет  ...  ... ... ... ...  ...  есеп  беруінің  айналымды
көрсеткіштерінеде, сальдолық көрсеткіштерінеде негізделеді.
  2 ТАРАУ. Қазақстандағы шағын жӘне орта бизнеске                    ...                                ... ...    2.1 ... құру және даму ... ... бойынша Қазақстанда,
шағын және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін  несиелер


    Еуропалақ ... құру және даму ... ... ...  банктік
қарыздың үш типі беріледі:
    1)   жеке тұлғаларға және жекеше кәсіпкерлерге (патент бойынша   ... ... ...  ...   жеке  ...  ...  несие  ретінде
рәсімделген микронесиелер:
    -    Ең ... 10 мың АҚШ ...  ...  ...   20  мың   ...    -    несиелер АҚШ долларымен немесе тенгемен беріледі;
    -    ... ... ... - 12 ай.
    2) ... ... (патент бойынша  немесе  куәлік  бойынша  ... және ...  ...  ...  ...  ретінде  берілетін
микронесиелер:
    Ең ... 30 мың АҚШ ... ...  50 мың  АҚШ ...    - несиелер АҚШ долларымен немесе тенгемен беріледі;
    - несиенің жоғарығы мерзімі  -  12  ай  ...  ...   24  ...    3) ...  ...  жұмыс  істеуші  жекеше  кәсіпкерлерге  және  қызмет
көрсетумен немесе өндіріспен айналысатын заңдық  тұлғаларға  ...  ... – тек қана ...  ...  ...  несиелер  ретінде
берілетін шағын несиелер:
    -   Ең жоғары 125 мың АҚШ доллары (ерекше ...  200 ...  ... АҚШ доллары);
    -    несиелер АҚШ долларымен ... ... ...    -    ... ... ... - 24 ай  (ерекше  жағдайларда   36  айға
дейін).
     Банкілік  ...  ...  және  ...  ...  ...  ... ... Комитетінің шешімі бойынша өзгере алады.
    ... ... және даму ... ... ... ... қарыз
Қазақстан Республикасының резиденттеріне ғана беріледі.
    Банктік қарыздар, тапсырыскердің ағымдағы шотына ақшаны есептеу  арқылы
немесе  депозиттерге  ...  ...  ...  ...   ...   ...    ... шот ашу несиені берудің міндетті шарты болып табылады.
    Еуропа жаңғыру және даму ... ... ... ... ...   ...   тапсырыскер    Еуропа    ...    және    даму    ...  ...  ...  ...  ...  –  ала  сұхбаттасу
нәтижесінде несие эксперті бизнес - тапсырыскер  ...  ...  және  ...  Бағдарламасы  бойынша  несие  беру  ...  ... және ... оң ... ... тапсырыскерге  банк  қарызын  алуға
тапсырыс бланкісін толтыруға ұсыныс жасайды:
    - Жеке тұлғалар және ... ... ... ...    - ... ... арналған нысан (қосымша № 2)
    Тапсырысқа қосымша, тапсырыскер Қосымша  ...  және  2«а»  ... ... ...    Берілген  құжаттар  ...  ...  ...  ...  салыстырады,
“көшірме сенімді” деген  жазумен  және  өзінің  қолымен  растайды.  ... оң ... ... соң, ... ... мен  ...  ...  куәліктің  барлық   көшірмелері,   заңды   түрде   ...  ...  ...   ...   Егер   ...  қарызгердің  құрылтайлық   құжаттарының   нотариалды   ...  ...   онда   ...   құжаттамаға   операциялық   басқарма
қызметкерімен расталған олардың  көшірмесі  тіркеледі.    Банк  ...  ... ... түскен кезде несие эксперті  тапсырыскер  ...  ... ... ... ...    Экономикалық талдау.
    Несие эксперті  ... ... ...  барып,  оның  қызметінің
қаржылы – экономикалық талдауын жүргізеді. Одан өзге, егер ...  ... ... ... ... ... несие эксперті  тапсырыскердің  мекен  –
жайына ...  ...  ...  ...  ...  ...  мекен  –
жайына бару  қажеттілігін  несие  ...  өзі  ...  ...  ... ... нақты  көрінісі  мен  қатар  жүретін  тәуекелдікті
бағалау үшін қажетті  ақпаратты  ...  ...  ...    Жиналған
мәліметтер резюмеге шоғырландырылады, ол Еуропа жаңғыру  және  даму  ... ... ... ... ... қаралуға беріледі:
    - резюменің қысқаша нысаны  жеке  тұлғалар  мен   ...  ... ... бойынша құрастырылады
    -  резюменің  толық  нысаны,  ...  ...  ...  ... және  жекеше  дербес  кәсіпкерлерге  ...  ...  ... оның ... 30 мың АҚШ ... ...    -  егер ... инвестицияны  қаржыландыруға  берілетін  болса,  резюмеге
қаржыландырылатын жобаның сипаттамасы енуі ...    ... ... және ақша ... ... құру  (Cash  Flow)  30
мың АҚШ долларынан жоғары банк қарызы бойынша қажетті ...    ... ... Cash Flow құру ... ... ... және  даму
банкісінің несие экспертімен және оның өкілімен анықталады.
    Заңдық  экспертиза
    Сомасы  10  мың  АҚШ  ...  ...  ...  ...  ...  ...  жүргізумен  бірмезгілде,  тапсырыскермен  өткізілген
барлық құжаттарды несие эксперті Филиалдың ...  ...  ...  ...  ...  ...  экспертизасы  жүргізіледі.  Құжаттардың   Заңдық
бөлімде қаралуы, тексеру үшін қажетті барлық құжаттарды  және  қызмет  ... ... ...  екі  ...  ...  ...  ...   Тексеру  нәтижесі
бойынша Заңдық бөлім жазбаша қорытынды рәсімдейді және оны  осы  ... істі ... ... ... ... ...  эксперті  10  мың
АҚШ долларына дейінгі банк қарызы бойынша  ...  ...  ...  ... ...  ...  жүргізу  үшін  Заң  бөліміне  бағыттай  ... ... ...    - ... ...  құжаттарын  тексерудің  нәтижелері,  банктік
қарыз шарттарын және қамтамасыз ету шарттарын ... ...  ...    - ... ... ...  ...  ауыртпалығы  және  қарызы  жоқтығын
растайтын құжаттар мен банк қарызын  қайтаруды  ...  ...  ... ... ... ... ... нәтижелері;
    - тапсырыскермен өзінің іс  ...  үшін  ...  ... ... ... ... ... етуімен);
    - негізгі қаражаттарға меншіктену  құқығын  тексеру  нәтижелері  (несие
экспертінің талап етуімен).
    ... 10 мың АҚШ ... ... ... қарыздар бойынша жазбаша
заңдық қорытынды талап етілмейді.  Банкілік  ...  ...  және  ...  ...  ...  ...  ...  құжаттар  пакетінің   Қазақстан
Республикасы заңдарының  қолданылудағы  нормаларына  сәйкес  екендігіне  ...  ...  ...  ...  ...  Заңдық   бөлімінің
ескерпелерін  жойған  немесе  болмаған  жағдайда,  ...   ...   ... және кепілзат шартының бір данасына қол қояды.  Заңдық  ... ...  ...  ...  жаңа  заңдық  қорытынды  құрастыру
талап етілмейді. Алдыңғы  құрастырылған  қорытындыға,  заңгер  ... ... ... ...  ... ... жылжымайтын  мүлік  қойылған
кезде, жылжымайтын мүлік орталығында теркелгендігі  туралы  белгі  ... ... ... ... ... сот шешімі, мұрагерлік  туралы  куәлік
және т. б.). Жылжымайтын мүлік орталығы берген жылжымайтын  мүлікке  ... ... ... ...  ...  құжаттар  болмаған  жағдайда  ғана
қажет.  Коммуналдық  қызмет  көрсетуді  және  кепілзат  ...  ... ...  салығының  төленгені  туралы  құжаттар  ...  ...  ...  ......  ...  ...   кезінде,   сәйкес
шоттарды, анықтамаларды және қиыптарды тексеру  жолымен  коммуналдық  ... ... ... ... ... ...  ...  керек.
Айналымдағы тауарлар, тауарлар қоры, жеке мұлік,  жабдықтар  немесе  ... ... ... ... ету ...  ...  (қажетті  минимал
соманың  үстіне),  және  даму  банкісінің  Бағдарламасы  ...   ...  ...  ...  шарттар  анықталмаса,    кепілзатқа   құқық
орнатушы  құжаттар  ...  ...  Егер  банк  ...  қайтару  бойынша
қамтамасыз   етуші   ...   ...   ...   ...   оның    барлық
меншіктенушілері, және ерлі – зайыптылар  кепілзатқа  және  кепілзат  болушы
мүліктің ... ... ... ...  нотариалды  расталған  келісім
берулері керек  немесе  осы  ...   ...  ...  ...  ...  белгіленеді.  Жылжымайтын  мүліктің  меншіктенушілері  болып
табылатын,  ... жасы ... ...  үшін  бұл  ...  ... беріледі.  Осы  тұрғыналаңында  тұратын  басқа  тұлғалардың  жазба
келісімі ... ...  ...  ...   ...  қызметін  қаржы  –
экономикалық талдау процесінде және банк қарызын қамтамасыз  етуші  құжаттар
бойынша туатын сұрақтарға ... ... ... ... бар.
    ... экономикалық қауіпсіздігі Қызметін тексеру.
    Экономикалық қауіпсіздік Қызметінің қорытындысы 10 мың  АҚШ  долларынан
асатын ... ... ... қарыздар бойынша міндетті  болып  саналады.
Қалған  барлық  ...  ...  ...  ...  ...    ...  және  даму  банкісінің   Бағдарламасы   бойынша   ...   ... ...  ...  ғана  ...  ...  ...  рәсімдеу
кезінде несие эксперті экономикалық қауіпсіздік қызметіне келесі  құжаттарды
береді:
    Қызметтері тіркеуді қажет етпейтін жеке тұлғалар мен ... ...    - ... ... куәлендіретін құжаттың көшірмесі
    - салық төлеушінің тіркелу нөмірі ...    - ... ... мен ... көшірмесі
    Қызметтері тіркеуді қажет ететін жекеше ... ...    -  ... тұлғасын куәлендіретін құжаттың көшірмесі
    - ... ... ... ... ...    - ... тіркелуін мақұлдайтын құжат көшірмесі (куәлік, патент)
     - анкеталық мәліметтер мен ... ...    ... ... ...    - ... ... мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің көшірмесі
    - ... ... ... ... ... ...    - ...  құрылтайшыларының,  жетекшілерінің,  бас  бухгалтерінің
паспорттық мәліметтері және СТТН
     - ... ... мен ... ...    ...  ...  ...  қорытындысы  сұрау  салуды  және
барлық қажетті ... ... соң екі ... ...  ...  ... ... керек.  Банктің  экономикалық  қауіпсіздік  Қызметі  қарызгермен
кездеспестен  тексеру   жүргізеді.   Жеке   ...   ...   ...  қауіпсіздік  Қызметінің  өкілі   мен   ...   ... ... ...  ...  ...  ...  жазба
түрде   құрастырылады   және   міндетті   түрде   ...   ...   ...   оның   ...   ...    туралы,    байланыстағы
компаниялардың  және  ...  ...   ...   ...   ...  ...  туралы,  тапсырыскер  туралы   жағымсыз   ақпараттардың
айқындалуы туралы, қарызды беру ... ... ...  ...  кез  –  ...  ...  туралы  мәліметтер  кіреді.  Экономикалық   қауіпсіздік
Қызметі кепілзатқа берілетін мүлікке бағалау және  экономикалық және  ... ... ... ... ...  ...  басқа  банкілерде
қолданбалы, Қазақстанның шағын  бизнесі  Бағдарламасы  шеңберіндегі  әлуетті
қарызгердің ... ...  ...  ...  үшін  ...  ...  ... және экономикалық қауіпсіздік қызметінің  қорытындылары  ақпараттық
сипатта болады  және   Еуропа  жаңғыру  және  даму  ...  ... ... ... ... ... .
    ... банктік қарыздың қайтарымдығын қамтамасыздандыру
    Берілетін   банктік    ...    ...    ...  жылжитын  және  жылжымайтын  мүлік  ...   ... ... ... жеке және  заңдық  тұлғалардың  депозиттері
(салымдары),  жәнеде  Қазақстан  ...  ...  ...  ... ... етудің  басқада  түрлері.  Қарызгердің  ...  ... жеке ...  ...  ...  ...  ...  қарыздың  берілуі  бойынша  шешім,  ...  ...  ... ... ... негізделуі керек.   Банктік  қарыздың  ... ... ... ... етілген  болуы  керек.   Қамтамасыз
етудің  минимал  жиынтық  құны   ...  және  ...  ...  ...   оның
міндеттемесін жабуы керек.
    Қамтамасыз ету құрамы ... ...  ...  ...  ...  және  даму
банкісінің Бағдарламасы  бойынша  филиалдың  Несие  Комитетімен  қабылданады
және келесідей факторларды есепке алады:
    - ... ... ... ...    - несиелік тарихы ;
    - қамтамасыз етудің әртүрлі әдістері мен ...  ...  ... ... ... ... ... тұлғаларды тарту;
    - банк қарызын  өтеу  үшін  ...  ...  ...  ... берілген мүліктің құндылығы;
    - ... ... ... ...    Банк ... ... ... ету бойынша құжаттарда  қарызды  беру
процесін жылдамдату үшін, минимал талаптарды ұстану керек:
    - ... ... ... ... ... ...  ... кепілзатының мемлекеттік тіркелуі талап етілмейді;
    - банк  қарызын  қайтаруды  қамтамасыз  етуде  қабылданған  ... және ... ... ... ... беру  ...  Басқа
жағдайларда қамтамасыз етуге  мүлікті  құқық  орнатушы  құжаттарсыз,  келесі
шарттарды сақтаумен қабылдауға ... ...    ... ...            ... орнатушы құжаттармен қамтамасыз етілген     |
|                         ...                                             |
|                         ... ... ... ... ... құнына |
|                         ... ...                              |
| 10.000 USD ...        | 50% кем емес                                     |
|  10.000   USD дан       |70% кем емес                                      ... USD ...         |                                                  |
| 30.000 USD ...       |85% кем емес                                      |


    Банк ... қайтаруды қамтамасыз  етудің  минимал  қажетті  құны  банк
қарызы және сыйақы ... оның ... ... ... ... ...    ... заттарын сақтандыру міндетті емес, сақтандыру қажеттігі туралы
шешімді Еуропа жаңғыру және даму банкісінің Бағдарламасы  бойынша  филиалдың
Несие ... ...  ...  ...  ...  ...  және  ... Бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетіне қамтамасыз  етуді
бағалау туралы  жазбаша  ...  ...  ...  30  мың  АҚШ  ... банк қарыздары бойынша қамтамасыз  ету  ретінде  ұсынылған  мүлікті,
Банк атынан,  несие  ...  өз  ...  ...  ...  бағалау  туралы
жазбаша қорытынды дайындайды.
    Банк ... ... 30 мың АҚШ  ...  ...  ...  ... ... байқау, қорытынды  жасау,  Банк  атынан,  қамтамасыз  етуді
бағалау бойынша  банк маманымен, несие ... ... 1  ...  ...  ...   Мұндай  банк  қарыздары  бойынша  пәтерді,  автокөлікті,
айналымдағы  тауарларды,  жеке  ...  және  ...   ...   ... банк ... ... ... несие эксперті  жүргізе  алады.
Егер несие эксперті объектіні бағалауда және кез –  келген  күрделі  ... ...   ...  экспертінің  сұранымы  негізінде,   қамтамасыз
етуді бағалау бойынша  банк ... 1 ... күні ... ...    ЕҚДБ бағдарламасы бойынша филиалдың  Несие  Комитетінің  құрамына  ЕҚДБ
жағынан, ... ... және ... салу ... бар,  ЕҚДБ ... ...    Сомасы 5 мың АҚШ доллары (Алматы ... ... ... 10  мың  ...  ...  ...  банк  ...  беру  бойынша   шешім   ... ... ... ... беру  Басқармасының  басшысы  және  ЕҚДБ
өкілі.
    ЕҚДБ  бағдарламасы  бойынша  филиалдың  ...  ...  ... ... ... ...  ...  ЕҚДБ  бағдарламасы  бойынша
филиалдың Несие Комитетінің  дербес  құрамы,  ...  ...  олар  ...  ...  ...  ...  тізімі   Филиал   бойынша   шығарылатын
бұйрықпен бекітіледі.
    ЕҚДБ өкілі Қазақстанның шағын ... ...  ...  ...  ...  ...  онда  осы  өкілдің  өкілеттігі
көрсетіледі.
    Қазақстанның шағын бизнесі Бағдарламасы Банк қызметкеріне ЕҚДБ ... мен ... ... ...    ЕҚДБ  ...  ...  ...  Несие  Комитетінің   мәжілісіне
берілетін құжаттар:
    -  ... ... ... резюме;
    -  заңдық ... ... ... ...    -  ... ... бағалау бойынша қорытынды;
    -  экономикалық  қауіпсіздік  ...  ...   ...   ...    ... қарыздарды беру тәртібі
    ЕҚДБ  бағдарламасы  шеңберінде  бір  қарызгерге  екі  паралель  ... беру ... бар, бұл ...  бір  ...  ... ... 200 мың АҚШ ... болады. “Бір қарызгер” терминімен  әрбір
жеке тұлға ... ... ... ... ... жекеше  кәсіпкерде),   немесе  3
п. ... ...  ...  ...  ...  тобы  ... ...  Ұлттық  Банкі  Басқармасының  үкімімен  бекітілген
«Пруденциалдық  ...  ...  ...  23.05.97ж.  №  219   сәйкес
өзгерістер мен қосымшалармен).
    ... ... ...  ...  ...  Несие  эксперті,  оны  ЕҚДБ
бағдарламасы бойынша  филиалдың  Несие  Комитетінде  бекіткен  соң,  ... және ... ... ... үшін ...  функциясын  орындаушы
қызметкерге, қарызгер бойынша толық құжаттар пакетін бағыттайды.
    Back-офис функциясын  орындаушы  қызметкер  ...  ...  ...  ... ... ... бойынша барлық  техникалық жұмыстарды, олардың  заң
қызметтерімен келісімін, несиелік шоттарды ашуға, банктік қарыз беруге  ...  ...  банк  ...  ...  ...  ...   ...   өкім
құрастыруды  орындайды)  ретінде  Бас  ...   есеп   ...   ... ...  ...  ...  ...  тағайындала  алады.
ЕҚДБ  өкілімен  келісу  бойынша  Back-офис  функциясын  орындау  үшін   ... ... ... ... оқытылған  ЕҚДБ  қызметкерлеріде  бола
алады.
    Несие  эксперті  және  ...   ...   ...    ... ... қалыптастыру үшін жауапкершілікті болады.
    Банк   пен  қарызгер  ...  ...  ...  ...    ... ...  Филиал  заңгерімен  осы  шарттар  мен  барлық  қажетті
құжаттардың берілген уақытынан ... бір ... күні ...  қол ...    Барлық шарттарға қарызгермен қол қойылғаннан соң, Филиал өз жағынан ... күні ...  қол қоюы ... Шарттарға Филиал директоры немесе  онымен
өкілеттік берілген тұлға қол қояды(Филиал директорының қайта  сенім  білдіру
құқығы сенімхаты болған ...  Одан ... ... –  ала  ...  ...    қараған     несие     экспертінің,     ...     ...  ... оның  ...  ...  ... керек.
    Кепілзат шарттарын тіркеу (қажет болған жағдайда)  қарызгермен,  сәйкес
несие   экспертімен   ...   ...   ...   ...    қызметкерімен
жүргізіледі. Кепілзат шарттарын тіркеуді жүзеге асыру үшін   несие  эксперті
атына сәйкес сенімхаттар ... ...    ...  ...  құжаттарға  қол  қойылып  ...  соң  ...  ...  ...  ...   Қазақстан   Республикасы   Ұлттық   Банкі
Басқармасының  ...  №  276   ...  ...  «Екінші  деңгейдегі
банктермен  несие  беру  бойынша  құжаттарды   жүргізу   ережелері»   ...    ... ... ... үш ...  ...  қойылады:  шартқа  қол
қойылғаннан соң бір данасы ... ... ... ...  ... ... несие құжатнамасына тіркеледі.
    Кепілзат шартының үш данасына (қажет  болған  ...  төрт  ... ... шартқа қол қойылғаннан соң бір данасы филиал  қоймасына
өткізіледі, екіншісі - қарызгерге  ...  ...  ...  ...  (төртіншісі  –  жылжымайтын  мүлікті  тіркеу  бойынша   орталыққа
беріледі).
    ... ... ...    ... ...  және  ол  ...  ...  өтеу  ЕҚДБ  бағдарламасы
шеңберінде өтеу графигіне сәйкес ай сайын теңдей ... іске ...    Сома мен ... жиілігі түрленетін, еркін  график,  қаржыланатын  бизнес
қызметінің  мерзімді  ...  ...  ЕҚДБ  ...   ...  ...  Комитетінің  шешімі   бойынша   несиені   мәулетті    ... ... ... үш ... ... көп емес.
    Банкілік қарызды және ол ...  ...  өтеу  ...  ... қолма – қол валюта салуменде  жүргізіледі.
    Банкілік қарыздың Мониторингі
    Банк бухгалтериясының қызметкері ЕҚДБ  ...  ...   ... есептеу бойынша келесідей операциялар жүргізеді:
шоттарды ашу және жүргізу (шоттарды ашу туралы өкім ... ... ...  үшін ... есептеу   (банкілік қарыз  шартының
қосымшасы болатын, өтеу графигі негізінде);
мерзімі ... ... ... ...  ашу    ...  ...  шартының
және өтеу графигінің төлену негізінде);
негізгі қарыз бен несие бойынша  сыйақының  мерзімі  өткен  сомасын  ...  ...  ...  ...    ...  ...   ...   және   өтеу
графигінің төлену негізінде );
    ... ... ...    несие экспертіне қарыз бен сыйақы
сомасын өтеу бойынша ақпарат береді.
    Банкілік қарыз бойынша, ЕҚДБ ... ... ... ...  нұсқаулық  материалдармен  есептеледі  және  ...  ...   ...   ...   банктерінің   активтері   мен    шартты
міндеттемелерінің сыныпталуы және  сол  арқылы  ...  ...  ...  ҚР  ...  Банкі  Басқармасының  үкімімен  №   218    23.05.97ж
бекітілген, енгізілген өзгерістер мен қосымшалармен).
    ...  ...  ...  ...  ЕҚДБ   бағдарламасы   шеңберінде
берілетін,   ҚР   Ұлттық   ...   ...   ...   есептеледі    және
қалыптастырылады және ААҚ ... ... ... ішкі ... сәйкес .
    Несие эксперті ай сайын банкілік қарыздың мониторингісін ... ... ... дейін. Мониторинг екі нысанда жүргізіледі:
    -  ағымды төлемдер  ...   ...  ...  ...  ... ... (телефонмен хабарласу, банкіде кездесу,  қарызгердің
жұмыс орынында қысқа ... ... ...  ...  ай  сайын  өткізу,
айналым капиталын толықтыруға қарыз сомасы берілген  (10 мың АҚШ  ... ...  ...  ...  жақсы  қарызгердің  қаржылық  күйін  бақылауды
жүргізуге  мүмкіндік  ...    ...  ...   нәтижесі   ағымдағы
мониторинг бойынша есеп беру нысанында ...    - ...  ...   ......  ...  күйінің
кеңейтілген  талдауы  (бизнестің  ...  ...  ...   ... ... ... ... қарыз бойынша қайтарымды  қамтамасыз
етуге берілген мүлікті қайта бағалау; мұндай  мониторинг келесі  ...    -   ... ... ... ...  ...  бойынша  ағымды  өтеудің
мәселелері туғанда, әрбір банктік ... ... ...  ...  ... қызмет бағытының  өркендеуімен,  меншік  құрылымындағы  өзгерістермен,
жұмысшы  ғимараттардың  ауысуымен,  инвестицияны  ...  ...   ... ... төлеу шарттарының өзгеруімен және т. б.) ;
    -    мөлшері 10 мың АҚШ долларынан ...  ...  ...  ...  үш
айда бір рет.
    Бұл  ...  ...  ...  мониторинг  бойынша   есеп
берудің арнайы нысанында көрсетіледі  .
    ... ЕҚДБ ... ... ... тез арада жүргізіледі.
    Мәселелі банктік қарыздар. Егер банктік қарыз  мерзімі  өткен  несиелік
қарыздар ... ... ... ... сол күні ЕҚДБ өкіліне  және  несие
Басқармасының/Бөлімінің   бастығына   бұл   ...   ...   ...    ... тез арада байланысу қажет,  сөйтіп  төлеудің  кешігу  себебін,
қарызгердің  қаржылық,   ...   ...   ...   ...  және  өз  ...  ...  ...  сонымен  қатар   қарызды
қайтаруды қамтамасыз етуге берілген мүлік күйін ... ...    ... болған жағдайда Заң бөлімі  мен  қауіпсіздік  қызметінің  қолдауы
сұралады.  Несиелік  ...  ...  ...  ...  ...  ... ЕҚДБ ... бойынша Несиелік комитетте келісіледі.
    ЕҚДБ бағдарламасы бойынша Несиелік комитеттің филиалы жеке  жағдайларда
келесі шешімдерді қабылдайды:
    - ... ... ... ... ... ...  және   өсімақынының
күшін жою кезектігін өзгерту туралы, келесі жағдайларда  сыйақы  сомасы  ... ... ...    -  ...  мерзімінің  кідірісі  қарызгер  кінәсінен  ...   ... ...    - ... ... ... қарызгер  міндеттемесін  орындай
алмағанда;
    -  ... ... ... ... ... қатер төгеді;
    - форс-мажорлық жағдайларға байланысты  егер  ...  ...  ...  төлемге  мерзімді  ұзарту  туралы,  бұл   уақытта   несие   ...  ...  ...  ...  ...   ...   ... керек;
    - қарыздың қайта құрылымдануы туралы  (төлеу  графигін  ...  ... және т.б.): егер ... ... ...  ...  пайда
болса  (мысалы,  қарызгердің  өлімі,  төтенше  ...  ...   ... және ... ... ... ... растайтын аргументтер  келтіру
кезінде.


    2.2. Қазақстандағы шағын және орта бизнестің жағдайын талдау


    ... ... ... ... үлкен және шағын бизнестің тығыз
интеграциясы жатыр, бұл  ...  ...  ...  ...  ... қол ... мүмкіндік береді.   Егер  үлкен   ...  ... ...  ...  ...  төменгі  жұмсалымдар  есебінен
елде бәсекелесуге мүмкіндік берсе, ал  ...  ...  ...  ... жеке ... ... ... мүмкіндік бере отырып,  сонымен  қатар
халықтың   жұмыспен   қамтылуына   мүмкіндік   беріп,   оның    ...    ... ...  ... ... ... өркендеу жағдайы  қоғамның
қажетсінуіне алыс сәйкестікте емес. Бұл  тарихи  түсінікті  жағдай.  Нарыққа
өтпес  бұрын  ...  ...  ірі   ...   ...   ... ... флагмандары құрды. Одан  өзге,  онымен  қатаң  ...  ...  ...  ...   шағын  кәсіпкерліктің  өркендеуі
социалогиялық идеология негізінің беделін түсіретін еді.
    ... ... ... жұмыспен қамтылуын қамтамасыздандырудада,  барлық
өркениетті  елдердегі  сияқты,  онда  бұл  сектордың   үлесіне   ... 60% көбі ... ... роль ...    ... экономикаға өту кезеңінде бұл жағдай түбегейлі өзгере  бастады.
Мемлекет шағын кәсіпкерліктің  қазіргі  құрылыстың  негізі  болатынын,  ...  мен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  –
болжалды қоғамды құруда мемлекеттің  стратегиялық  курсының  жүзеге  асуының
бірден – бір шарты  болатынын  мойындады.  Бұл  ...  және  орта  ...  ...  үшін  ...  ...   қарастыратын   және   оның
экономикадағы  меншікті   салмағын   ...   ...   -   ... ... ...    Қабылданған заң шаралары бүгінгі күнде нақты  нәтижелер  беруде.  Шағын
кәсіпкерліктің аймағын ... ...  ...  экономиканың
осы секторындағы оң тенденцияларды куәлендіреді.
    Өткен  жылы  Қазақстан  Республикасында  2003  –  2004  ...   ... ... және ...  ...  бағдарламасының  жүзеге
асырылуы аяқталды.  Онда  қарастырылған  шаралар  күтілген  нәтижелерге  қол
жеткізуге мүмкіндік бермеді.
    2004 ...  ...  ...  ...  ...  ... бағалау мәліметтері бойынша, 440 мың шамасында болды, ал  ... ...  500  ...  ...  ...  Осы  ...  ... мөлшері 350 мың бірлігі қатарын құрады.  ...  ... ... ...  ...  ғылыми  –  технологиялық,  сауда  –
делдалдық  және  басқа  аймақтарындағы  шағын   және   орта   ... ... ... алу ...    ... және орта ... ...  жеделдеткен  қарқыныекінші
және үшінші тоқсандарда байқалады.  Уақыттың қаралып  отырған  кезеңдерінде,
өзінің өзіндік күшіне ... ... ... ...  ауыл  ... және ... ... өңдеу, құрылыс материалдары  өндірісінде
және сауда  мен  қызмет  ...  ...  ...  ...  ... ...    ...  және  төртінші  тоқсандарда  шағын  және   орта   ... ... ... өсу ... ... ... ...  бұл
өте күшті мерзімдік тәуелділікте болумен, және  өнім  мен  қызмет  көрсетуге
тапсырыстың төмендеуімен  ...  Ауыл  ...  бұл  себу  ... ... аяқталуымен негізделеді.
    Шағын  және  орта  кәсіпкерліктің  ...  ...  ... маңызды роль атқарады  .
    2005 жылдың қаңтарынан  бастап  банктердің  ...  ...  ... ... Банк ... ... экономикаға негізгі қарыздың  жалпы
көлемі 2005 жылдың ақпанында 3,5% көтерілді және 70,47 млрд. тенгені  құрады
 (4,6 ... жуық АҚШ ...    ... және ұзақ ...  ...  ...  негізгі  қарыз  0,5%  ке
немесе  385,3 ... ... ... ал ... мерзімді несиелер бойынша  -7,6%,
сөйтіп  311,0 млрд. тенгені құрады. Нәтижесінде орташа- және  ұзақ  мерзімді
несиелердің меншікті салмағы 55,3% ...    ...  ...  ...  ...  ...  несиелердің   жалпы
көлемінде 2004 жылдың желтоқсанымен салыстырғанда біршама  ...   ... (2004 ... желтоқсанында - 31,5%). Осы кездегі шетелдік  валютадағы
несиелер көлемі бір айда 4,2% , 479,9 ... ...  ...  ал  ұлттық
валютада бір айда 2,1 % және 216,3 ... ... ...    ... ...  ...  субъектілеріне  несиесі  бір  айда  1,5%
қысқарып 144,3 млрд. тенгені ...    ...  ...  ...  ...  2005   ...   қаңтарында
бірқатар  жоғарылаумен  сипатталды.  Заңдық   ...   ...   ...  ...   ...   ...   ...   мөлшерлеме   2004   жылдың
желтоқсанымен салыстырғанда мәнсіз жоғарылады (14,1%  тен   14,4%  ...  ... ... заңдық тұлғаларға  ұлттық  валютада  берілген  несиелер  бойынша
орташа өлшемді мөлшерлеменің сыйақысы   21,5%  тен  24,3%  ...  ...  ...  ең  ...  әрбір  жылдың   басындағы   несие   құнының   мерзімдік
жоғарылауымен  ...  ...  2005  ...  ...  2004   жылдың
желтоқсанымен салыстырғанда осы несиелер бойынша орташа  ...  ... тен 26,6% ке ...    ... және  орта  кәсіпкерлікті  екінші  деңгейдегі  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  Алматы  қаласына
келеді - 54,6%,  дегенмен  2004  жылдың  тоғыз  ...  ...  ...  ұқсас
кезеңімен  салыстырғанда  оның  меншікті  салмағының  15%   ке   ...  ... және орта ... ... ... жүргізуші  басқа
регион болып Алматы обласы табылады,  ...  ...  ...  және  орта
кәсіпкерліктерге бөлінген банк несиесінің 13% келеді  және  ...  ...  -  6,6%.   Осы   ...   ...   және   орта   кәсіпкерліктерді
несиелендірудің ең тез жоғарылауы байқалады 6,6 және 3,8%сәйкес.
    ...  Банк  ...  ...  және   орта   ...   ... ...  коммерциялық  банктер  қызметіне  жанама  ...  ... ... ...  ...  ...  қайта  қаржыландыру  мөлшерлемесінің
төмендеуі және 2005 жылдың басында ұлттық валютаның тұрақталған курсы  ...  орта  ...  ...   банк   ...   бойынша   мөлшерлемені
төмендетуге ықпал етті. Бұл  ...  үшін  ...  ...  ... ... ... заңдық тұлғаларының  ұлттық  валютада   шағын  және
орта кәсіпкерлікке  ...  ...  ...  орташа  өлшемді  мөлшерлеме
15,5% құрады, ал  2006  жылы  заңдық  ...  ...  ...  ... ... ... ... мөлшерлемесі  11,5%  дейін  төмендейді  деп
болжалынуда.
    ... ... ... ...  ...  ...  ...  -  өнеркәсіп
үлесі - 34,3%, ауыл ... - 11,4%, ... - 6,3%, ...  -  3,0%,
сауда - 29,5%, олардың жағдайы соншалықты күрделі болғанмен,  жұмыс  ... Бұл ... ... экономикасының өркендеуінде  соншалықты
ауа райын өзгерте қоймайды. Дегенмен, ... ...  ...  ... ...    Қазіргі жағдайларда шағын  және  орта  бизнестің  және  қызмет  көрсету
аймағының тез  ...  соң,  ...  ...   шағын  және  орта
бизнестің   өркендеуіне   акцент   жасалғандықтан,   экономика    ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес  құру
күрделі техниканы,  көппрофильді  ...  ...  ...  ... ... ...  ...  бұйымдарды  қажет  етеді,
оларды басқа елдерден тасымалдау қажеттігі  туады.  Өнімді  өткізу  ...  ...  ...  ...  болады.  Өнім  сапасы  бойынша   ... ... ... ... ... ... мен сертификаттарға  жауап
беруі керек.


    2.3. ... ... ... ... ...    Тәуелсіздік  жылдары  Қазақстан  Республикасының  экономика   саласында
түбегейлі түрлендіру жаңғырулары жүзеге ... 2003 жылы  АҚШ  пен  ... ... ... экономикасы бар ел мәртебесін берді.
    Экономикалық реформалар  мен  ішкі  ...  ...  ... нарықтық жүйеге  үйлескен  алдыңғы  қатарлы  технологиялары,
жоғары білікті  кадрлары  бар  және  әрбір  ...  ...  ... ...  ...  ...  бәсекелестік  жағдайларға  қойды.
Олар,  ...  ...  ...  ...   ...   ... және ... процесс ретінде, ақшалы – қаржылы  жүйе  эволюцияның
жоғары ...  ...  ...  ...  өсу  ... реформаларының  қарқындылықтары  бойынша  Қазақстан  ТМД  басқа
елдерінен көп ... ... ... және ......  Азиядағы
бұрыннан  тұрақтанған  қаржылық  жүйеден  бастапқы  артта  қалуын  біртіндеп
қысқартуда.
    ...  ...  ......   ...   қазақстандық   моделі
қалыптасуда. Оның негізгі ерекшеліктері келесі ережелермен қортындыланады:
      1.ҚР  ...  ......  ...  ...  ...   өзіндік
ерекшелігіне  дүниежүзілік  тәжірибенің  бейімделуіне   негізделген.   Сірә,
отандық  ...  мен  ...  ...   мен   ...   ...    ҚР  ...  секторлық  моделі,  ең  болмағанында,   германиялық   және
норвегиялық модельдердің жалпы алғандағы түріне келеді.  ...  ...  ...   ...   әлеуметтік,   этномәдениеттік   және    ... ...   ...  ...  ...  ... қаржылық  институттар  арасында  банкілік  сектордың  жетекші  ролі,
корпоративтік инвесторлардың  басым  мәнділігі  ...  Бұл  ... ... көпшілікке танытған жағдай болды.
    Мемлекеттік ақшалай – несиелі және ...  ...  көп  ...  ... ... қолдануға бағдарланған,  бәрінен  бұрын  германиялық
тәжірибені.  Дегенмен,  ...  ...  ...  ...   ...  ...  ...  қаржылық  қатынастың   құрылуының   норвегиялық
практикасын  толығырақ  қолдануға  көп  мән  ...   ...   бұл   ... ... аралық қозғалысына белсенді араласуға қабілетті: шет  елдік
(ең  алдымен  көрші  мемлекеттерге)   ...  шығу  ...  ... ... ...    ... сектордың ролі маңызды өзгереді,  ол  ЖІӨ  (жалпы  ішкі  өнім)
өсуінің байсалды факторы болады. ... ... ...  ... қызмет көрсетуі туралы  дәстүрлі  көрініс  шектеулі,  толық  емес
болды. Бір жағдайларда  қаржылық  және  ...  ...  ......  ...  өтетін,  қазіргі  жағдайларда,   тәуекелділіктің
нақты бағалануымен  бағалы  қағаздарға  ...  ...  ... ... банкілерге салу процесінің басымдылығы  байқалады.  Осының
нәтижесінде,  жәнеде  жоғары  инфляция  кезеңінде  ...  ... ... ...  елде  ...  ...  арасында  банкілік
жүйенің  бастаушы  (лидерлік)  жағдайы  жасалды.   ...  ...   ...  78%  ...    ... ... ... жүйенің пассивтері – ТМД елдеріндегі ақшалай –
несиелік жүйелердің практика ... ... ...    ... ... ... ... Ресей мен Беларуссияны
қоспағанда,  барлық  елдердегі  ЖІӨ  -  нің  өсуіне   ...   ... ... ... олар 83% - тен ...    2005  ...  1  ...  жағдай  бойынша  республикада  35  ...  ...  ...  етеді,  оның  ішінде  біреуі   мемлекеттік   ... ... үй  ...  ...  ...  16  -  сы  шетелдік
қатысумен (10 ...  ... ... ... резидент емес  –
банктерін қосқанда) және АҚ «Қазақстанның даму ...    ...  ...  24  ...  ...   ...   бар,   банкілер
филиалының жалпы саны -354  ...  беру  ...  4  ...  ...  келісім
беріліп, 5 филиалды ашуға берілген келісімдер қайта шақырылып алынды),  оның
ішінде АҚ «Қазақстан Халық Банкі»  -  149  ...  ААҚ  ...  ... - 22 ... АҚ ... ... - 22 филиалы туралы.
    Банкі  орналасқан  жерден  ...  21  ...  ...... бар. ЕКБ ... ... жалпы саны - 1 037  (есеп  беру
айында 9 ЕКБ ашуға ... ... 4 ЕКБ ...  ...  ...  қайта
шақырылып алынды), оның ішінде ЕКБ саны АҚ «Қазақстан Халық  Банкі»  -  ... ... ... - 192.
    ...  20 шет ел ... ... ашылды.
    2005 жылдың  наурыз  айы  бойынша  банкілік  сектордың  жиынтық  есепті
меншікті ... 4,3 ... ... (1,76%) өсті және  249,1  ...  ...    ... жиынтық активтері  бүгінгі  күндері  1  785,6  млрд  ...    ...  ...  портфелі,  банкілер  аралық   қарыздарды   ... есеп беру ... 33 ... ... (2,89%)  ...  және  1  174,5
млрд. тенгеге дейін жетті.
    Банктердің несиелік  портфелінің  ...   2005  ...  1  ... ... ... өзгерген жоқ, және стандартты несиелер  үлесі  -
62,8%, күмәнді несиелер -34,6%, үмітсіз несиелер - 2,6% ... 2005  ... 1 ... ... бойынша стандартты несиелер үлесі -  62,2%,  күмәнді
несиелер -35,4%, үмітсіз несиелер - 2,4% ...    ... және жеке ...  ...  ...  арқылы  келген  салым
ақшаның жалпы сомасы (банкілер мен ... ... ...  қоспағанда),
1 075,3 млрд. тенгені құрады, өткен  ...  ...  9,2%  ... ... ... тұлғалардың салым ақшаларының  саны  716,8  млрд.  тенгені
құрайды, 13,4%-ке  ...  ...  ...  ...  ...  ... өсе ...    Екінші дәрежелі банкілердің табыстарының ... ... 2005  ...  1
сәуіріне  71,8  млрд.  ...   ...   ...   ...   ...   ... 4% - ке  ...    1995 жылдың қаңтарынан бері  банкілік  ...  сан  ...  ... ... оның ... ... ...  банкілік  жүйесінің
сенімділігін арттыру  болып  ...  ...  ...  ...  ... ... банкілер  арасындағы  бәсекелестікті  күшейту  жолымен
іске ... ... ... ... ...  ...  ...  барлық  банкілердің  қызметін  сапалы  жақсарту  және   банкілер
топтарын (10-15) ... ...    Айта ... ... тек жаңа ... ... құру және  ...   тиімділігін   жоғарылату   ғана,    ...    ... ... ары ... ... ...    2.4. Кәсіпкерлік фирмаларды несиелендіру ерекшеліктері


    Тұрақты   экономикалық   өсу   ...   ...   ...    ...   ...   ...   салымына   өте   мұқтаж.    Осындай
инвесторлардың бірі  болып,  ...  ...  ...  ...  ... келе ...  банкілік  сектор  табылады.  Сонымен  қатар,  банкілердің
ресурстық  базасының  ...  ...  ...  ...  ... ... ... жандандырылады.
    Соңғы жылдары макроэкономикалық  ...  ...  және  ...   ...   ...   сақталуы   фонында   экономиканың   көптеген
секторларында өндірістің позитивті өсуі жалғасуда. Нақты сектордың  көптеген
кәсіпорындарының ... ... ... мен ... ...  өткізу
дұрысталды, айналым қаражаттары жоғарылады.
    Жалпы,  халықтың  тұрмыс  жағдайы  жоғарылады,  ...  ... ... ... үшін ...  ресурстар  көбірек  пайда  бола  бастады.
Сөзсіз,  осының  бәрі  ...  ...  ...  мен   ... өтеу ... оң әсер ...  Банкілік  несиелерге  әлуетті
тапсырыс жоғарылады.
    ...  ...   ...   ...   белсенді   дамуының
анықтаушы факторлары қатарына келесілерді жатқызуға ... өмір ... ... ... саны көбейді;
 банктердің сыйақылық мөлшерлемелері төмендеу тенденциясына ие;
 Несиелендірудің жаңа түрлерін ұсынуда банкілер өз қызметтерін едәуір
жандандырды;
 Экономикалық өсудің жоғары қарқындылығы ... ... ақша ... ... жүреді. .
    Осы жағдайларда  ...  жаңа  ...  ...  ...  және
берілетін несиелер  көлемін  көбейтті,  ал  несие  беру  ...  ... ... түрі ...    ... үш жылдың  ішінде,  экономикадағы  банкілер  несиелерінің  көлемі
бірнеше  есеге  жоғарылады   және   2005   ...   ...   ...   аяғына
974,6 млрд. тенгені құрады.
    Қазіргі  кезде  банктер  активтерінің  60%  -  ке   ...   ... ...  ... ... (орта есеппен  32  млн.  АҚШ
долларына  ...  ...   ...   капиталдандырылғанын   еске   алсақ,
несиелердің  мұндай  ...   ...   ...   үшін   ...   ... ... ... 60 – 65 % болады.
    ...  ...  ...  ...  ...   келесі   беталыстармен
сипатталады.
    Экономикадағы банктер ... ... ... қарыздың  жалпы  көлемі
ақпан айында 4%-ке көбейді (жыл басынан 3,6%-ке) және 1 ...  ...  ... АҚШ долл.) құрады.
    2004  жылдың  ішінде  байқалған,  ұлттық  ...   ...   ...  ...  ...  және  ...  ...  несиелік   салымдардың
долларлану  дәрежесінің  төмендеуіне  әкелді,  бұл   бәрінен   ...   ... АҚШ ...  ...  ...  ...  түсіндіріледі.  Несие
алған жағдайда,  қарызгерге,  несиені  ...  ...  ...  ... ... ... Қазіргі уақыттағы  жағдайда,  көптеген  қарызгерлер
үшін ең дұрысы шешімді тенге пайдасына қабылдау ... ...    ... ...  ...  2,0%  -ке  өсті  және  460,5  млрд.  тенге
құрайды, ал ... ... ... ... ... 552,7  млрд.  тенгені
 (4 млрд. АҚШ долл.) ... (1 ...                                                                    ... 1.

               ... валютада банкілермен берілген несиелер*



|12.00                                                                       |
|                                                          |                 |
|                |            |                                     |
|                |            ... ...                          |
|100 765         |49 727      ... қаласы                        |
|1 052 841       |587 533     ... ...                        |
|12 048          |3 509       ... ...                        |
|82 226          |42 719      ... ...                        |
|3 830           |2 501       ... обласы                        |
|47 211          |15 608      ... ...                        |
|48 188          |27 536      ... ...               |
|12 545          |6 585       ... ...                        |
|25 018          |11 156      ... обласы               |
|92 500          |33 061      ... ...                     |
|45 724          |23 630      ... ...                      |
|4 704           |4 629       ... обласы                     |
|18 744          |7 993       ... ...                     |
|35 585          |21914       ... ...                      |
|10 143          |8 105       ... ...           |
|76 969          |17 829      ... обласы            |


    * ...    ...   ...   ...    ...    ... шешімі көбінесе банкілердің өзіне  тәуелді  емес,  объективті
факторларға, оның ішінде нарық  ... ... Осы  ...  ... ... ...  ...  барлық  мүмкіндіктерді  жасауда,  мұны
жалпы оң деп ... ...    ...  ...  инвестициялық  әлуеттілігінің   әлдеде   жоғары
еместігін мойындауымыз керек – банкілер несиелерінің ЖІӨ -ге  ...  ... ғана ...    ...  ...  кәсіпорынының  несиелік  және  дебиторлық   ... ... ... ... ... ... ... Бір  сөзбен
айтқанда, қазіргі уақытта  несиелер  көлемі  экономиканың  нақты  секторлары
кәсіпорындарының  арасындағы  ...  ...  ...  және  ... ... ... қабілетті емес.
    Сондықтанда, келешекте банкілер ...  тек  қана  ... ... ... ... ... жеке капиталы есебіненде кеңейтуі  үшін,
оларға капиталдануын арттыру бойынша ... ... ...  ...  ...  саясаты  өндірістің   өркендеуі   үшін   ...   ...   және   жаңа   ...   ...   ...  ...  банкілік   сектордың   тұрақты   дамуы   экономиканы
несиелендіруді кеңейтуге мүмкіндік ... және ... ...  ... ... ықпал етеді.






  3 ТАРАУ. Қазақстандағы шағын  жӘне  орта ...  ... жӘне ...                                  ...    3.1. ... ... және орта ... ... беру ...    ... кәсіпкерлік қолайлы емес  экономикалық  жағдайда,  сонымен  қатар
Қазақстан Республикасы Қаржы  Министрлігі  мен  ...  ...  ... ...... және ...... саясаты  жағдайында   аяғына
тұрып, өркендеуге талаптанады.
    ...  ...  қол   ...   ...   валюта   курсының
қалыптасқанына, ақшалық массаны шектеп және  ...  ...  ...  ... ... әліде шешілген жоқ.
    Сондықтан, шағын ...  ...  ...  ... ...  ЕҚДБ  ...  ...  қарыз  қаражаты  есебінен
шағын және  орта  ...  ...  ...  шағын  кәсіпкерліктің
өркендеу Қоры құрылды .
    Қаржылық сұлба ретінде қосалқы  несиелендіру  қабылданды,  яғни  ... ... ... несие беру  –  қордың  қарызгері  болып  ... ... ал ...  және  орта  ...  субъектілері  –  соңғы
қарызгерлер  болады.   Әрине,  ...  ...  ...   ...   мүдделі,
дегенмен олар үшін маңызды нәрсе қол жетерлігі, ...  ...  ... және ... ... қамтамасыз  ету.  Шағын  және  орта  ... ... ... қол ... оның ...  қарағанда  өте  маңызды  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ... ұмытпау қажет.
    Шағын және  орта  кәсіпкерліктің  субъектілерімен  (жұмыс  және  ...  және  оның  ...  ...  ...  ...  ... ...  жұмыс  істеушілердің  саны  келесідей  қорытындылар  жасауға
мүмкіндік береді: біріншіден, ... ...  ...  ...  -  олар  ...  ...  және  аз  ...  қызмет  көрсету
аймағында көрінеді. Екіншіден, бір жұмысшыға келетін меншікті  көлем  төмен.
Мұндай бизнес несиеге қызмет ... ...    Қор ... болып ірі банкілер түседі, оның ішінде  Π  –  ... 500 ден 1300 млн. ... ... Олар ... сомаға сапалы  портфель
қалыптастыруға қабілетті,  дегенмен  олар  үшін  шағын  және  орта  ...  ...  ...   ...   ...   шығындармен   байланысты.
Регионалдық банкілер жергілікті жерлерде шағын және орта  бизнеске  жақындау
және  ...  ...  ...  ...  ...  ...  шетелдік
несиелерді  өткізуге  қатысу  тәжірибесі   шектеулі    және   ... ...    ... және орта ... ...  ...  тек  макроэкономикалық
факторлармен емес жәнеде қаржылық сектор күйінеде ... Оны шешу  ... ... және ... ұзақ мерзімді мемлекеттік саясат керек.
    Шағын   және   орта   ...   ...   ...   ...   көзі   ...   кезде   басқаруды,   шағын   және    орта
кәсіпкерліктің өркендеуінің негізгі  ...  және  ...  беру  ... етеді  .  Әрине олардың орындалуын бақылау жүргізумен.
    ... ... ... және орта  бизнестің  несиеленуі  қормен  тек  қана
екінші деңгейлі банктер арқылы    жүзеге  ...  ...  ... бағдарламаларыда осы механизм бойынша несиелендіріледі.
    Әлемдік тәжірибе.
    Жекелегенде,  оны  тасымалдаушы  ЕҚДБ   -  ...  және  орта  ... ... банктердің институциональдық өркендеуі арқылы  шешудің
жақтаушы.  ...  ...  және  орта   ...   несиелендірудің   қазіргі
технологиясын сондай игеруі керек, ұзақ мерзімдік  ...  ол  ...  ...  ...   ...    шағын   және   орта   ... ... ... негізде  болуына  қол  жеткізу  және  ... банк  ...  ...  ...  ...  ...  ... .
    Бірқатар  жағдайларда  шағын  және  орта   бизнесті   қаржылай   ... ... ... ...  жеңілдікті  сипатты,  және  бұл  мақсаттар
үшін сыртқы және  бюджеттік  қаржылар  ...  ...  ...  ...   беру,   мүдделі   министрліктер   мен   ...   ... ... жол береді.
    Нәтижесінде    негізгі    ...    ...     ...     ... ... ... ...  ал  несие  комитетінің
функциясы жуылып кетеді.
    Қосалқы   ...   ...   көп   ...   ...   ... ... Олар конкурстық негізде іріктеліп  алынады,  әсіресе
“ұйымдастырылған” несиелендіру жағдайы үшін. Конкурс  шарты  несиелендірудің
сапасы  үшін  ...  ...  ...  ...  ал  ...   өзі
банктерді қызықтыруы керек. Келесі жағдайларды ескеру керек:
     Әртүрлі қаржылық және несиелік нарықтарда операциялар жүргізе  ... ... ... мен тәуекелдік  бағасының  нағыз  құнын  біледі   .
Сондықтан олар тәуекелге адекватты ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  Яғни,  несие  берудің  шарты  мен
тәртібі  банктердің  коммерциялық  ...  ...  ...   ... ...  ...  ...  ұстау  керек  –  Қоса  қаржыландыру,
несиелік кепілдік және  т.б.   ...  ...  ...  ...  ...  несиелендіру  (  мысалы,  ...   ...   ... Бұл ... ... қиынырақ, және  бұл  жерде  ауқатсыздық  деңгейі
жоғары.  ...  банк  үшін  ...   ...   жоғары   табыстылыққа
қарағанда маңызды.
    Жәнеде, банктер, соған сәйкес  банк  капиталы  да,  ...  ... ...  ... 70% ... орналасқан).  Бұл  шағын  және
орта  бизнесті  кеңінен  ...  ...  ...   ...   область
орталықтарындағы филиалдар шектеулі  немесе  есептесу  –  кассалық  жағдайда
екенін ескерсек  .   ...  ...  ...  және  орта  ...  бойынша
несиелік саясатты ғана түзетіп қоймай, сонымен  қатар  несие  беру  процесін
ұйымдастыруды да өзгертуі керек.
    Ең ... ...    ... ...  ...  үшін   ...  және  орта  ...  күшті
бәсекестік жағдайында массалық күшіне қарай банк үшін  үлкен  мүдделі  болуы
керек.
    Өз ... ... үшін және  ...  ...  толықтыру  үшін,  шағын
кәсіпорындармен несиелік ресурстарды алу проблемасы  соңғы  ...  ... ... шағын және орта бизнестің  өркендеуін  ұстайтын  негізгі
факторлар санына кіреді. Экономикалық зерттеу Институтының шағын  және  ... ... ... ...  ...  ...  бойынша
анықталған,  несиені  алу  кезіндегі  жеке  кедергілер,  төмендегі   сұлбада
кескінделген.
    ... ... ... ... ... екі ...  ... Бірінші топ банктен несие алудың жалпы жағдайларымен  ...  -  ...  ...  алу  және  ...  ...  ... дербес проблемалар.
    Несиені беру шарттарымен байланысқан проблемалар, макропроблемалар  деп
аталатын топқа  жатады.  Олардың  болуы  ...  ...  ...  және
жүргізілген ақшалай – несиелі саясатқа шартталынған.
    Екінші деңгейлі банктермен, шағын және орта ...  ... беру  ...  инфляция  деңгейі,  өндіріс  көлемінің  өсуі,  қайта
қаржыландыру сияқты макроэкономикалық көрсеткіштер ықпал етеді.
    ... ... ... ... және орта  кәсіпкерлік  субъектілерге
несие беру шарттары, жоғарыда  көрсетілген  көрсеткіштер  деңгейі  қазіргіге
қарағанда ... ... ... ...  ... және ... ... –  несиелік
институттармен орнықтырылған. Жалпы экономикалық жағдайедәуір  жақсарды,  ал
несиелендіру шарттары өзгерген жоқ.  ...  ...  ...  келмеуі,
экономиканың  айтулы  секторы  өркендеудің  ...  ...   ... куәлендіреді.
    Пролемалардың екінші тобы  микродеңгейде  айқындалған  сипатты  болады,
осыған байланысты маңызсыз ресурстар  ...  ...  ...  ... нақты мүмкіншілігі бар  .
    ... және орта ... ... жүргізген зерттеулердің көрсеткеніндей,
кәсіпкерлер, несиені алуға уақыты мен ақшасын  ...  ...  ... өз ... жете ... ...  мұны  ...  оларға  жәрдем
көрсеткісі келмейтіндігімен және  шағын және орта бизнес  субъектілері  ... ... ... келметіндігімен түсіндіреді.
    Өз кезегінде банк  қызметкерлері,   ...  ...  ... және банк ...  ...  көрсету  үшін  артық  уақыт
жұмсайтындарын,  мұның  несие  беруге  тікелей   қатысы   ...   ...  ...  қатар,  банк  өкілдері  және  басқада  қаржы  –   несие
институттарының ... ...  ...  алу  ...  банкке  ұсыну
үшін  қажетті  құжаттар  пакетін  дайындау  бойынша  ...   ... ... емес ... ... аударады.
    Осы мәселенің маңыздылығын және қажеттілігін ... ала  ...  ... орта ... ... оның  ...  ...  нысандарын  көрсетуге
мүмкіндік берген, Алматы қаласының шағын кәсіпкерлік субъектілерімен  арнайы
зерттеулер    жүргізілді.    Бұл    ...     ...     ... (GTZ) ... ... қаржылық  және  техникалық  көмегімен
жүргізілді.
    ...  ...  ...  әрекеттегі   процедураны   кәсіпкерлердің
бағалауы болып табылды  - шағын және  орта  ...  ...  ... беру және оны ... ... ... мен ұсыныстар әзірлеу.
    Зерттеуде Алматы қаласында жұмыс ... ... ...  48  шағын
кәсіпорындар қатысты. Барлық  кәсіпорындар  әртүрлі  уақытта  банктен  несие
алды. Респонденттердің  салыстырмалы  аз  ...  ...  ... процедуралары   инуфицирлік  сипатты  екенін  шарттады.  Осыған
байланысты   ...   ...   және   орта   ...   ...  саны,  осы   мониторингілік  зерттеудің  мақсатына  жету   үшін
жеткілікті болып ...    3.2. ... ... және орта ... ... ...    Қазақстандағы нарықтық қатынастың өркендеуі рыноктың  әртүрлі  тұтынушы
тауарлармен қанығуымен ғана байланысты емес, сонымен  ...  ...  ...  мен   ...   сияқты   қатал   нақтылықтарменде
байланысты. Бұл жағдайда,  ...  ...  ...  ...  және  орта
кәсіпорындар өндірісті кеңейту үшін, әртүрлі тауарлар мен  ...  ... жаңа  ...  ...  ...  ...  ортаны  қалыптастыруға
таптырмас  қор.  Шағын  және  орта  бизнес  ...   ...   ...   және  ...  және  жеңіл  өнеркәсіпте,  сауда  мен   қызмет
көрсетуде  ...  ...  ...  ...  регионалдық
экономиканың  жетекшісі  бола  отырып,  ол  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  дейін  жеткізуде  ерекше  маңызды  роль
атқарады. Осы, шағын және орта  ...  жаңа  ...  ...  ...  Одан  өзге,  динамикалық  өркендеудегі,  ...  және  орта   ... ... қалудан” экономикалық құрылымдарды  қорғайды  және
төмендегі  бәсекелікті  тұрақты  ...  ...   ...   ... ... жаңа ... ... отырып  шағын  және  орта  ...  ...  ...  жасайды.  Сондықтан,  Қазақстан  экономикасының
маңызды құрамаларының бірі – кәсіпкерлердің орта қабаты  болуы  керек.  ... үшін ... ... ... ... ...  ...  Бұл
жердегі басты мәселе  -  кәсіпкерлік  құлшынысқа  кеңістік  беру,  рыноктағы
еркін ... ... және ... ... және орта  ...  ...  және  дайындығы   әлемдік   және   ...  ...  өсу  ...   ...   ... өркендеуіне көмектеседі .
    Шағын және орта ... ...  ...  динамикалы  болып
табылады  және  әркүн   ...   ...   ...   ...   ...   ...  тұтынысының   өзгеруімен,   ғылыми   –   ...  ...  және  ...   ...   ... отырады. Шағын және орта бизнестің  келесі  маңызды  ерекшелігі,  ол
нарықтық тұтыныстың ірі кәсіпорындармен толтырылмаған тауашаларын  игеруімен
қортындыланады. ... ...  ...  және  орта  ...   негізінен
өндіріспен және шектелген регионалдық тапсырыскерлерге арнайы немесе  арнайы
тапсырыскерлерге, мысалы жалпы ұлттық ... ...  ірі  ...  ...  көрсетумен  айналысады.  Осыған  байланысты  шағын  және  орта
кәсіпорындар   сипаты  ...  ...  ...  ...   ... ... ... кәсіпорындар қызметінен  бірталай ерекшеленеді.
    Ірі қалаларда ... және ... ... шоғырлануы  өте  жоғары
сұранымды тудырады, бұл ірі кәсіпорындардың үлкен мөлшерін орналастыру  үшін
жағдай ... Осы ... ... және  орта  ...  ...  ... кәсіпорындарға әртүрлі құратырушы торабтарды, бөлшектерді,  шаблондарды,
құрал  –  ...  ...  ...  және  т.  б   .   модельдеумен,
дайындаумен және жеткізумен қортындыланада. ... ... ...  ... кәсіпорынның шоғырлануы төмен  болғандықтан,  және  ...  ... ... ... ... ... ...  шағын  және  орта
бизнес ролі қалаға қарағанда бұл жерде жоғары. Шағын және орта  ... ... үшін ауыл  ...  ...  ...  ...  мен  ...  материалдарын   өндірумен,   құрылыс   және   ақаулық
жұмыстарды жүргізумен,  сауда  және  ...  ...  ...  ... ...    ...  шағын  және  орта  бизнестің  ...   ...   ... ... ...  және  ...  ...  шағын
бизнестің  жандануына  ықпал  етеді.  ...  ...  және   ... ... Қазақстан  Републикасының  Президентінің  6  наурыз  1997
жылғы   ...   ...   ...   ...   ...   және
белсендіруді күшейту бойынша шаралар туралы»  Жарлығы  үлкен  роль  ...  ...   ...   ...   ...   ...   және
мәселелерді шешу үшін бірінші  кезектегі  міндеттер  ...  ...  ... ол ... шағын кәсіпкерлікті өркендету  бойынша  шағын  және
орта кәсіпкерлікті қолдау бойынша  арнайы  ...  ...  ... ...... базаны, шағын  бизнес  өкілдері  үшін  жеңлдік
жүйелерін  әзірлеуді  (мемлекеттік  ...  ...  ...  ... төлем жүргізбестен банктерде шоттар  ашу,  өндірістік  ғимараттар
бөлу, т.б.), қаржылық ... ...  ...  бағдарламалық  құжат
болып табылады.
    Жалпы шағын және орта бизнесті қолдау үшін қажетті ...... ... ... ... отандық шағын бизнесте  әліде  шешімін
таппаған бірқатар проблемелар бар,  олар  ...  ...  ...   ...   ...    бюрократиялық    тартыншақтық,     әртүрлі
ведомстволвқ  инстанцияларда  жүру,  ...   ...   және   ... ... ... ...  болмауынан  несиелік  ресурсқа
қол жеткізе алмауы,  ...  ...  ...  және  ... көптігі, мемлекеттік аппараттың жемқорлығы,   ал  ең  бастысы  –
шағын  ...  ...  үшін  ...  ...  және  кедендік   жеңілдіктің
болмауы. Шағын және орта кәсіпорындардың нақты  ...  ...  ... қаржыландыру, орта кәсіпкерлікті  қолдау  саясатының  ең  маңызды
міндеттерінің бірі. ... ... - ... және  орта  ...  ... ...  ірі  кәсіпорындар  кездестірмейтін,  ...  ... ... ...  .
    Бұған кәсіпорынның қаржыландыру проблемесын  талдау  және  банк  арқылы
несие берудің ... ... ...    ... ролі ...  және  корпоративті  тапсырыскерлер  депозиттерін
қабылдау  және  ...  ...  осы  ...  қауіпсіз  және
тиімді операциялар атқарумен қортындыланады. Соңғысының  негізі  ...  ... ... ...  үшін  ...  ...  ресурстар  қаражатты  қажет
ететін тапсырыскерлер үшін қамтамасыз  етілуінен  ...  ...  және  ... ... және  ...  өркендеуінің   кепілі  болып  қатаң
жағдайлардағы ұзақ  мерзімді  ...  ...   ...  және  орта  бизнесті
несиелендіру –  отандық  банктердің  несиелік  саясатының  ең  маңызды  ... ... ол  ...  ...  және  ...  ...  ...  мен  кеңеюіне,  рентабельді  кәсіпорындарды   қолдауға,   халықты
жұмыспен қамтудың ...  ...  ...  оның  ...  ...  және  еңбектену  белсенділігін  өркендетуге   ықпал   етеді.   ...   ...   ...   шептегі    технологиялардың    жаңа
технологиялық жабдықтарын енгізуді  жүзеге  асыруға  ...  ...  ...  ...  ...  сапалы  тауарлар  мен   қызмет   көрсетудің   кең
ассортиментімен толықтырады.
    Осы ... ірі ...  ...  жеке  ...  ...  ...  ...   институттарымен   ынтымақтасуды   белсенді
өркендетуге ұмтылады. 1997 жылдың аяғында Еуропа жаңғыру және  даму  ... ... ... ...  бағдарламасына  қол  қойылды,  ол
шағын   кәсіпкерлікті   қолдаудың   ...   ...   ... және  10  ...  ...  Оны  ...  ...  үшін  Еуропалық
банкпен 77,5 млн. доллар  ...  ...  ...  үшін  ...  ... ... қажет  - микронесиелер және  шағын  қарыздар.  Микронесиелерді
сауда, өндіріс және қызмет көрсету аймағында жұмыс  істейтін  ...  ... ... ала ... .  ... ... 1-2 ...  өндіріске  және  қызмет
көрсетуге  беріледі.   ...   ...   екі   түрі   ...   ... ... ...  ...  банктермен  орнықтырылады,  бұл
кезде жобаны қосалқы  қаржыландыру  ...  ...  ...  ...  ...  30%  қамтамасыз  етуі   керек.   ...   ...   ... ...  Орталықазия  –  Америка  Қорының  Азиялық  Несиелік
Компаниясы   мен   ...   ...   қол   ...   Қор   1994    ... ... шағын  және  орта  бизнестің  өркендеуін  ... АҚШ ... ... ... құрылған.
    Банктерге шағын және орта ... ... ...  ... ... ... қызметтер көрсету  тиімді болар еді .
    Микронесиелендіруді кеңейту үшін, өз ісін  ашу  үшін  ...  ... ...  ...  ...  ...  ...  қатынастың
кеңінен өркендеуі маңызды орын  алады.  Банк  қызметіндегі  келешекті  бағыт
болып олардың тауарлық биржалармен ...  ...  ...  ... оны ... ... және форвардтық өзара шарттар  жасасу  табылады.
Дәстүрлі ... ...  ...  өзге  ...  ...  ... торларын қолдана отырып, сонымен қатар банк – корреспондент  торын
қолдана отырып,  шағын және орта  ...  өз  ...  ... ... ... ... ... таңдауда, бизнес  –  жоспар
әзірлеуде,  олардың  сенімділік  дәрежесін  бағалауда,  рынокты  және   ... ... ... ...... және ...  ... көмек көрсете алады. Сонымен, шағын және орта бизнесті  қолдаудың,
жүзеге асырылатын үкіметтік бағдарламаларының жеңіске  ...  көп  ... ... ... ... ... жұмысымен анықталады.
     Биылғы жылдың біздің мемлекетіміз үшін реформалаудың кезекті  ... ... ... ...  ...  ...  Қазақстанға  нарықтық
экономиканы  және  реформалауды  жүзеге  ...  ...   ...   қол
жеткізуге мүмкіндік берді.  Соңғы  үш  ...  ...  ...  жоғары
қарқыны, ішкісаясаттық бірқалыптылықты сақтау және беріктендіру және  қлттар
арасындағы келісім жаға міндеттерді ... және жаңа ... ...  ...   .
    ... ...  Үкімет  мүшелерімен  2004  жылдың  қорытындысы  бойынша
жасаған  мәжілісінде  Президент  Н.А.  ...  ...  ... ... қорлар мен  мүмкіндіктердің  кетіп  жатқанына  тоқталды.
Бұл кедейшілікпен  және  ...  ...  ...  ...  ... ... және  ...  бағытты  сипатты  емес.  Мемлекеттің
экономикалық өркендеуін бағалаудың ең маңызды критериі адам  ...  ... ... мен сапасы. Бұл фактордың актуалдығы  бүгінгі  күні  ... ие ... ... ... экономикалық әл-ауқаттылығы  — бұл  бірінші
кезекте оның азаматтарының әл-ауқаттылығы .  Басқаша айтқанда,   әрбір  ... ... өз ... ... ...  ...  жәнеде  оның  жемісін
нақты өлшемде көретін күн  туды   Әлеуметтік  ...  ...  ...  осы  ...  ...   ...   ішкі   саясатының   басты
басымдылығы болып қалады.
    Осы  ...  ...  ...  ...  ...  және  ...  ...  2005-2006  жылдары  республикадағы  кедейшілікті
төмендету бойынша Мемлекеттік Бағдарламның  жүзеге  ...  ...  ... экономикада және әлеуметтік  аймақ  облысындағы  кең  ...  ... ... оның ... асуы 2004 жылмен  салыстырғанда  кедейшілік
деңгейін  ширекке  төмендетуге   мүмкіндік   береді,   ...   ... ... ...    Бұл ... жету үшін ... ...  орын  шағын  және  орта
бизнестің ары ...  ...  үшін  ...  ...  ...  бұл  жеке
сектордың тез аяғына тұруының  ең  жедел  жолы  ...  ...  және  ... ... ... ... -экономикалық –  бәрінен  бұрын  ішкі
рыноктың тауарлар мен  қызмет  көрсетумен  қанығуымен,  ...  ...  ... оң ... ... ... ортаның қалыптасуымен  қортындыланады.
Екінші функция -әлеуметтік – елдің жұмыспен қамтылу проблемесын шешуге  және
кез – келген әлеуметтік – ... ... ... құрамасы ретіндегі  орта
сыныптың қалыптасуына ықпал етеді.
    Бұл  жағдайдың  аксиомасы   сол,  ...  ...  ...  ... ... ... ... оның дұрыс жұмыс  істеуі  және  өркендеуі
мүмкін емес, шағын бизнес табылады.  БҰҰ  ...  ...  ...  жүзі
халықтарының жартысы шағын бизнеспен  айналысады  екен.  ...  ...  ... ... ... тиеді. Шағын кәсіпорындар ұлттық өнімнің 50-ден  70
процентке  дейін  өсуін  (  ...  ...  90  ...  дейін)   береді,
мемлекеттік бюджеттің табысты бөлігін қалыптастырады және жұмыс  орындарымен
қамтамасыз етеді. Әсіресе, Қытай, Оңтүстік Корея сияқты елдерде  ...  ... ... ... ... ... жартысын шығарады.
    Практиканың көрсеткеніндей,  шағын  кәсіпорындар  инновациалық  ой  мен
өнімнің пайда болуында,  ...  ...  ...  ...  өндірістер
өркендеуінде жетекші ролін атқарады. Бүгінгі күні көптеген  елдерде,  шағын,
динамикалық  ...  ...  және  ...   ...   ... ... есептеледі, ол жерде мансапты тез көтеруге және жоғары  жалақы
алуға мүмкіндіктер бар.
    Одан ... ... және орта  ...  ...  деп  ...  жағы  ...  ...  мен  жоғары  тиімділігі.  Өз  нарқында  берік   тауашаға
орналаса отырып, оның конъюнктурасына тез ... ...  ...  ...  экономикаға  қажетті  икемділік  бере  отырып,  бәсекелік   ортаны
қалыптастыруға қатысады  .
    ...  ...  ...  ...   және   орта   ...   ...  ...  құру  құрылымының  басты  копоненттерінің  бірі.   Оның
өркендеуі, өнеркәсіптік аймаққа енуі,  жаңа  ...  ...  ...   ...   шикізат   ресурстарының   бағасына    тәуелділігін
төмендетеді.
    Осы  сектордағы  ...  ...   сезе   ...   ...   ... зерттеп, Үкімет Қазақстан Респуликасында 2005-2006 жылдары  шағын
кәсіпкерлікті  өркендету  және  ...   ...   ...   ... ... ... ... бизнес  мемлекеттің  экономикалық
жүйесінің жетекші  секторы,  оның  ...  ...  ...  ...  ... ... ЖІӨ  (Жалпы  ішкі  өнім)  құрылымында  шағын  және  ... ... ...  ...  ...  16  дан  25  ... бұл ... жұмыспен қамтылатындар саны - 1,6 миллион адам.
    ... ...  ...  ары  ...  ...  ...  ... анықтауда маңызды рольді атқарушы  мемлекет  болып  табылады.  ...  ...   және   ...   ...   ...   ... ... арнайы құрылған  мамандандырылған  мемлекеттік  құрылым
арқылы  жүзеге  асады,  онда  бағдарламаның  іске  асуына   ...   ... ...  ...  және  ...  реттеу,  субсидия  және
тауарды өткізу рыногін  беру  қарастырылады.  Мысалы,   ...  ... ...  ...  ...  төрт  ...  әзірленген.  Оның
ішінде  ерекше  мүдделісі  “Кәсіпкерлік  ынтагерлік”  деген   ...   ... ол ... ... “көлеңкеден” максимал шығаратын,  олардың
меншіктерін  жариялы  етуге  ықпал  ететін,  майда  фирмалардың   ... ... ... ... 1  ...  2005  жылда  шағын  ... ... ... ... ...  айлық  моратория  жарияланған.
Бұл  шараның  тиімділігі  мен  нәтижесі   ...   ...   ... ... ... және орта ...  ...  сілкініс  беретін,
кәсіпкерлер жағына қарай мемлекет тағы бір ... ...    Өз ісін ... ... ... ...  үшін  ...  деп  есептелетін,
Бизнес  инкубация   жүйесін   қалыптастыру   келешекті   көрінеді.   ... ... ... және орта  ...  ...  ... стратегиялық тұрғыданда қарауға болады. Бір жағынан, бизнес-
инкубатор, жоғарыда айтылғандай, өз  бизнесінің  ...  ...  ...  ...  қажетті  өндірістік  қуаты  және  қаржылық  ... ... өз ... ... , оның  ...  үшін  ...  ... қамтамасыздандыруға көмек үшін құрылған.
    Сонымен қатар, бизнес-инкубаторлар торының стратегиялық  мәні  көрнекі.
Бұл  жүйенің  ...  пен  ...  ...  ...   механизм
екенінен  өзге,  ол  орта  кластың  өркендеуінің  экономикалық  ...  ...   ...   жасайды,   олар   келешек   қазақстандық    қоғамның
экономикалық реформасы мен саясаттық ... ...  .
    ...   және   орта   кәсіпкерліктің   ...    ...    ... ... ... ... өте маңызды келісім туралы  тоқталу
керек, ол Қазақстан мен АҚШ арасында 2004 жылы күзде қол ... ...  ...  ...  ...  серіктестіктің  Хьюстондық  бастамасы  деп
аталады. Бұл шарттасу шеңберінде екі мемлекеттің жеке секторларының  жанасуы
бойынша,   бірігіп  ...  және  ...  ...  ...  ...   ...  ...  Жуық  онжылдықта  АҚШ  Үкіметі   Қазақстанның   әртүрлі
экономикалық жобаларына  150-200  млн.  ...  ...  ... оның ... шағы жіне орта ... ... ...    Екіжақты серіктестіктің басты қорытындысы, ол ... ...  ...  ...  ...   ...   ... жандануы, сыртқы экономикалық  қызметтің  ырықтануы  және  ДКҰ-ға
(Дүниежүзілік кеден ұйымы) кіруге дайындығы шағын және орта ...  ... ... ... ... ... принциптерді талап  етеді.
Тек   осылай,   шағын   және   орта   ...    ...    ...   ұштастыра    отырып,    Азия    мен    ...    ... ... ... ... ...    3.3. ... несиелік бюро


    Қазақстанның  Ұлттық  Банкісі  ЮСАИД  және   ...   ... ... ... ... ... ...  бірінші  Орталық  –
азиялық конференция ұймдастырылды, ол  2005  жылы  29-31  ...  ...    ...  ...  ...   осындай  институтты  біздің   елімізде
құрумен байланысты проблемаларды талқылау болды.  Бұл,  шет  ...  ...  ... ...  шағын  және  орта  бизнес  ...  ...  ...  шығуының  кеңеюінің  маңызды  құралы   екенін
көрсетеді.
    ... ... ... ... ... оның ...   деңгейдегі   банктердің   жетекшілері,   ...   ...  ...  ...  ...  ірі,   орта   және   ... ... ғалым – экономистер қатысты.
    Жалпы белгілі, өз ісін кеңейту үшін және айналымды қаражатын  толықтыру
үшін шағын ... ... ... алу,  ...  ...  жылдар
ішінде,  республикадағы  шағын  бизнестің  өркендеуін  ...    ... ... ...    Банк ... ... банкке дайындықсыз келеді  және  оларға,
несие ...  ...  ...  емес  ...  ...  ...  ... деп есептейді.
    Банк өкілдері және басқа қаржы – ... ...  ...  ...  ...   несиені  алу  кезінде  ...  ...  ...  ...  ...  бойынша  қызмет  көрсетуге  төлем  ақы  бергісі
келмейтінінде  және  оған  ...  ...  ...  ...    й-ақ  екінші
деңгейдегі банк өкілдері шағын кәсіпкерлер жағынан ...  беру  үшін  ... ... ... талаптарға  жауап  бере  алатын  ...  ... ...    Осы ... ... ... ... кәсіпкерлер мен қаржы –
несиелі институттар арасындағы өзара әрекетті жақсартатын арнайы  ... ... ...  ...  ...  Шет  ...  ...  шептегі
тәжірибе мұндай проблемаларды шешудің ең тиімді ... ...  ...  бюро
табылатынын куәландырады.
    Конференцияда өз тәжірибелерімен несиелік бюро  ...  ...  ... ...  ...  ...  белгілі  болды,  несиелік  бюро
дегеніміз  ...  ...  ...  қарызгерлер  туралы  және  олардың
несиелік тарихы туралы ақпарат сақталатын мекеме  екені.  ...  ... ... ...  өте  ...  процесс  екенін  және  барлық  уақытта
жемісті бола ... ...    ... бюро – бұл ... ... ақпаратты басқаратын және  оларға
қызмет ететін егеменді институт.  ...  ...  ...  ... ... мәліметтер базасы арқылы  ақпараттың  жалпы  ... ...    Үш ... ... ... ... ... бойынша есеп  беру
Жүйесі алдында тұрған негізгі сұрақтар  қаралды.  Бұл  жерде  алдыңғы  дүние
жүзілік тәжірибе ... ...  ...  ...  ...  ,  ... ... тұтынушылық несиелерін  берумен  айналысатын  ...  ... ... ... ... бағытталған.
    Конференцияға  қатысушылар  баяндамаларының  нәтижесін  қорыта   келіп,
Қазақстанда  ...  ...  құру  ...  ...  ...  рольді
атқармайтынына көз жетті, өйткені  несиелік  бюро  шағын  және  орта  бизнес
кәсіпорындарын   және  ...  кең  ...  ...   ... ... табылады.
    Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісі Төрағасының орынбасары
    А. ... ... ...  ...  2006  жылы  құрыла  алатынын
жариялады. Қазір, әртүрлі банк  ...  ...  ...  ...  ... ... заң ...  дайындалуда.  Ол  мемлекеттік  болама,  әлде  ... ... ең ... ... ,  ... ... жоқ, шешілмеген. .    Дегенмен
осы  уақытта  дайындалған  заң  жобасын  ...  Банк  осы   ...   ... ... ... ... енгізуді жоспарлауда.
    Қорыта келе айтатын мәселе, бұл конференция экономиканың қаржылық  және
нақты секторларының өзара әрекеттесуінің  ...  ары  ...  ... ... жаңа саты ... ...    Енді,  жаңа  өнеркәсіптік  бағдарлама  шеңберінде,  шағын   және   ... ... ... ... жан –  ...  көмек  көрсету  және
қолдаудан өзге ешнәрсе жоқ, өйткені “тар” ішкі рынок  жағдайларында,  ғылыми
– ... ... ... тез ... ... ...  және  ... экономикалық белсенділіктің адам факторы  өте  маңызды  ... ... ...    ...   ...  кәсіпорындарды  ғана  емес,   сонымен   қатар   шағын
инновациялық  фирмалардыда   ...   ...   ... негізделген  үлкен  жаңалықты  (ноу  –  хау)   жаңа  ... бет ...  Бұл ... ...  және  орта  ...  ролі  жоғарылайды.
Бұл постиндустриалдық жолмен келе  жатқан,  ...  ...  ...  ...  ...  бизнестің  қызметі   жоғары   ... ... ... орташадан жоғары деңгейін көрсетеді.
    Мұндай  ...  ...  ...  үшін   ...   одан   ...  инновациялық  шағын  фирмалар  ...  ...   ... ... ... олар ірі ... кооперацияланады  .
    Осының ... ... ... ... бір ... банктік несие беру
объектісін банк қызметіндегі басты стратег етеді, ал екінші жағынан –  несие
берудің осы түріндегі тәуекелдікті төмендетеді.
    Бұл ... көп ... ... ... ... және жергілікті
жерлерде шағын және орта  бизнесті  мемлекеттік  қорғаудың  шаралар  жүйесін
қабылдауына тәуелді ...    ... ... және орта ... ... екідеңгейлі  бағдарламалар
болуы  керек  –  орталықты  және  ...  ...  ...   ... құрудың және  қолдаудың  инфрақұрылымдық  өркендеу  бағдарламасы,
кәсіпкерлергі қаржылық кепілдік беретін  ...  ...  ...  ...  бағдарлама,  экспортты  –  болжалды   өндірістерді
өркендету бағдарламасы және басқалары.
    Шағын және орта ... ... ...  орын  ...  күрделі  емес
салық жүйесі және оның ... ...     ... ... емес ...    -  меншік пен ... ... ... ...    - ... және орта бизнес тауарын сыртқы рынокқа шығаруда көмек ...    - ... ... ... ... жою, жемқорлықпен шешімді  күрес
жүргізу, бизнесті мемлекет тарапынан артықшылықты бақылауын болдырмау.
    Өз ... ... және орта ... ... пен  ...  ...  қолдауын   табулары   керек   және   ...   ... ... ...    Ол үшін олар ... ... қажает:
    - өзінің қаржылық қызметінің транспорттылығын, ...... және есеп ... ... ... ... сай жүргізу;
    - менеджмент обласында мамандардың кәсіпкерлігін  жоғарылату,  бизнесті
жүргізу;
    - өз ... ...  ...  өз  кәсіпорынының  капиталдану  деңгейін
көтеру;
    - өз ... ... ...  франчайзингті  өнімнің  сапасын  және
бәсекелестік қабілетін арттыратын фактор ретінде қабылдау.
    Банкте өз ... ... ... ... ... ...  ... тапсырыскерлердің сенімділігін арттыруға  т.б.  ат  салысуы  ... ... ... деңгейді көтеру, бизнес  –  жоспар  тағы  басқа
құжаттар құрастыруды ... ... ... орта ... ...  ... т.б. ...  Көптеген шет елдік банктер солай жасайды, шағын және  орта
кәсіпорындарға арнайы қызмет көрсететін бөлімшелер ... олар ...  ... ... ... ...  ...  дейін  қызмет  көрсетеді.
Кейбір банктер өзіне  мемлекеттің  функциясында  ...   ...  ... ... әдістемелік қамтамасыз ету. Кейбір  қазақстандық  банкілерде
қазір солай жасайды.
    ... ... ... ... етіледі:
    -    меншікті және қарызды капиталды өсіру;
    -    ... ... ... ... ...    - ... ... бойынша ұзақ мерзімді депозиттердің өсуін ынталандыру.
    Банктік жүйенің ... ... тез өсіп келе  ...  ... ... мүмкіндік бере алмайды, банктер әлдеде,  нақты
экономикада  деңгейі  жоғары  болып  қалатын  ...   ...   ... ... белсенділігін тежейді, әсіресе  өңдеуші  өнеркәсіптерде.
Осыдан экономиканың монетизациялану деңгейінің төмендігі шығады.
    ... ... банк ...  кәсіпорын  жағынанда  байқалады.
Банк жағынан:
    ... ... ... (рентабельдігі несие  бойынша  орташа
мөлшерлемеден  артпайды),  меншіктенуші  мен  ...  ...   ... ... ... әлсіз өндірістік  құрылым,  өтімді
кепілзаттың болмауы және т.б.
    ... ...    - банк ... ... ...  шығу  ...  проценттік
мөлшерлеменің жоғары деңгейі және т.б.
    Сондықтан өндірісті өркендету проблемасын шешуде банкке толығымен сенім
білдіре ...    ... ... өңдешң өнеркәсіпте,  ауыл  шаруашылығында,  энергетикада
болып жатқан ... ... ... ... орташа-  және  ұзақ  мерзімді
несиелендіру ... ... ... ... қолдайтын  бірден  –  бір
шешуші шарт.
    ... ... ... ...  ...  ...  несиелендіруге
қатысатын мүмкіндігі  болмауынан  жоғары  тәуекелді  жағдайларға  бейімделуі
керек, бірақ меншікті және қарыздық қаражатты  табысты  ...  ... ... және ...  салымдары.  Әңгіме  қаржылық  тұрақтылығы  жоғары
емес  және  жеткіліксіз  ...  ...  ...    ... және орта ... ... объектілерге  жатады.  Біржағынан  шағын
кәсіпорындар ... ...  ...  ...  ...  және  ...  ... алады, қысқа қайта  өндіру  циклі  мен  ...  ... және орта ...  бұл  ...  жоғары  несиелік  тәуекелділікті
жабады және несиелендіруді көп банктер жүргізе алатындай мәреге жеткізеді  .

    ...  ...  ...  ...  ...  ...  таппаған  бірқатар
проблемелар бар, олар шаруашылық істеуші  субъектілерді  мемлекеттік  тіркеу
бойынша ...  ...   ...  ...  инстанцияларда
жүру, тапсырыскердің сәйкес және жоғары өтімділікті  кепілзатпен  қамтамасыз
етілуінің болмауынан несиелік  ресурсқа  қол  ...  ...  ... ...  және  бақылаушы  органдардың  көптігі,  мемлекеттік
аппараттың жемқорлығы,  ал ең ......  ...  ...  үшін  ... және ... ... болмауы. Шағын және орта  кәсіпорындардың
нақты   қажеттілігін   есепке   ...   ...    ...    ... ... ... ең маңызды міндеттерінің бірі.
    Екінші  жағынан  шағын  және  орта  ...  ...  ...  ...  роль   ...   Бұл   ...   шағын   кәсіпорындардың
маңыздылығының арту тенденциясы байқатады.
    ...   ...    ...    ...    қатынастың
өнеркәсіпте кеңінен таралуы үшін объективті болжамдар барын көрсетеді.
    Қазіргі кезде өз ... ары ... ... көп ... бар ... орта ... кәсіпорындар құрамы қалыптасты.
    Шағын және орта  бизнес  нарықты  экономиканың  негізін  қалыптастырады
және тамақ және ...  ...  ...  мен  ...  ...  қалықтың
тұрмысын қамтамасыздандырады. Өркендеген регионалдық экономиканың  жетекшісі
бола  отырып,  ол  ...  ...  ...  ...  көрсету,  өнімді  соңғы
тұтынушыға дейін жеткізуде ерекше маңызды роль  атқарады.  Осы,  шағын  және
орта ... жаңа ... ... ... болады.
    Өз кезегінде шағын кәсіпорындар ... және ішкі  ...  ... ... ... ...  мүмкіндік  беретін,  өндіріс  деңгейін
ұйымдастыруда көп ... ...    Бұл ... ... және ... ... ... мен  қызмет
көрсетумен байланысты проблемалар жиынтығын шешетін нысан франчайзинг  болып
табылады, ол ірі және  орта  ...  ...  ...   ... ... ...    Қазіргі  кезде  Қазақстанда   ешқандай   ...   ...   ...... базасыз 15-20% жуық  шағын  бизнес  кәсіпорындары  ірі
отандық  өнеркәсіптік  кәсіпорындармен  ...  ......    Бұл ... ... және орта бизнес кәсіпорындарының ірі кәсіпорындармен
өзара тиімді кооперациялануы  франчайзинг принциптерінде өтеді.
    Осы  сектордағы  үлкен  ...   сезе   ...   ...   ... ... ... ... Респуликасында 2005-2006 жылдары  шағын
кәсіпкерлікті  өркендету  және  ...   ...   ...   ... ... бағдарланып, шағын бизнес  мемлекеттің  экономикалық
жүйесінің жетекші  секторы,  оның  ...  ...  ...  ...  ... ... ЖІӨ  (Жалпы  ішкі  өнім)  құрылымында  шағын  және  ... ... ...  ...  ...  16  дан  25  ... бұл аймақта жұмыспен қамтылатындар саны - 1,6 миллион адам.
    Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің негізгі үлесі,  70% ... ... мен ... ... ...  ...    2003  жылға  ...  ... жылы ... ... ... ... сауда аймағы есебінен  алынды  ,
оның үлесі шағын кәсіпорындармен ... ... 60% ...     Шағын және орта бизнестің негізгі параметрлерінің  динамикасын  ...   ...   ...   төмендегенін   көрсетеді.   Бұл    жалпы
экономиканың  өркендеуімен  байланысты   және   ...   және   орта   ... ... ... ... ...    ...  Респуликасы  Үкіметі  шағын  және  орта  ...  ... ... ...    -    ...  ...   Үкіметінің   жарлығы     ...  ...  ...  ...  ...   арқылы   несиелендірудің
Ережелерін бекіту туралы»;
    - ... ... ... ...    ...  ...   2004   жылға   минералдық   тыңайтқыш   алуын   мемлекеттік
субсидирлеу Ережелерін ... ...    -   ...   ...   ...   жарлығы      «Ауылшаруашылық
техникасымен   қамтамасыздандырудың    лизингтік    ...    ... ... ... »;
    - ...  ...  ...  жарлығы     «Мемлекеттік  азықтық
қорға 2004 ж. Жиналған астықты мемлекеттік сатып алу туралы».
    ...  және  орта  ...  ...  ...  ...  ... ... қарамастан, жүргізілген  зерттеулер  экономиканың  ...  ...  ...  келтіретін  келесідей  проблемалардың  бар
екенін куәлендіреді :
    - ...  және  орта  ...  ...  ...  ...  ...   және   ...   құжаттардың   толық   орындалуы
жеткіліксіз;
    - ... ......  ...  үшін  отандық  өндірушіге
қажетті нарықтық нфрақұрылымның өркендемеуі;
    - ... ... шығу ...    - ... жұмыстың, қызмет көрсетудің стандартталу және  сертификаталу
жүйесінің   қолданудағы   жүйесінің   ...   ол   ...   ...  шет  елдік  компаниялармен  бірдей   ...   ...    ...  және  орта   ...   ...   ...   ... жыл ішіндегі өзгерісінің  динамикасын  талдау,  ...  ...  ...  ...  тәуелді  екенін   көрсетеді.   Жәнеде
талдаудың көрсетуі бойынша, ...  ...  ...  белсендіру  себебін
айқындауда анықтаушы сипатты  болады  немесе  шағын  және  орта  ...  ...  ...   өнімнің,  жұмыстың,  қызмет   көрсетудің
көлемін қысқартуымен болады.
    ... ... ... әліде шешімін таппаған бірқатар проблемелар бар,
олар   шаруашылық   істеуші   субъектілерді   ...   ...   ...  ...   ...  ...  инстанцияларда   жүру,
тапсырыскердің  сәйкес  және  ...  ...   ...   ... ... ...  ресурсқа  қол  жеткізе  алмауы,  ... ...  және  ...  ...  ...  ... ...  ал ең бастысы – шағын  бизнес  ...  үшін  ... және ... ... ... Шағын және орта  кәсіпорындардың
нақты   қажеттілігін   ...   ...   ...    ...    ... ... ... ең маңызды міндеттерінің бірі. Басты  міндет
- шағын және орта кәсіпорындарға, тиімді  ...  ...  ірі  ... қаржыландыру кезіндегі кедергілерден өтуге көмектесу  .
    Шағын  және  орта  бизнестің  ары  ...  ...  ...  ...  осы  секторында  шығарылатын  өнімнің  бәсекелестік  қабілетін
жоғарылатуға ба,ытталған сапалы ... ... ...  Бұл  ... жұмыс істейтін кәсіпорындардың,  әсіресе  ауыл  шаруашылығы  өнімдерін
өңдеу аймағандағы, құрылыс материалдарын  ...  және  ...  ... ... және ... ... шығарушы кәсіпорындардың.
    Экономиканың қаралатын секторындағы жұмыстың күрт өзгерісі  болуы  үшін
Қазақстандағы шағын және орта бизнесті өркендету  және  ...  ... ... осы ... ... ... ... қажет.


                                  ...    2004 ... ...  ...  ...  ...  және  орта  ...  қамтамасыз  ететін,  қолайлы  жағдайларды  жасау  үшін  салмақты
шаралар  қабылдады.  Сондай-ақ  экономиканың  осы  ...  ...  ...  ...  ...  ...  барлық   проблемалар   қамтылды.
Шараларды қабылдаудың объективті себебі  болып,  соңғы  жылдары  ...  ... ...  ...  және  орта  ...  секторларында  белсенділіктің
төмендеуінің тұрақты тенденциясы табылды.
    Әлемдік практикаға ... ... және орта  ...  ...  ...  ...  ...  мемлекеттік  қолдаумен  барынша  жемісті
жұмыс жасайды. Қазақстанда қалыптасқан  әлемдік  тенденцияларға  ... ... ... шамада өзінің бекітілуін таппауда.
    2003-2004 жылдары, алдыңғы жылдарға  қарағанда,   шағын  ... үшін ... ... ...  Бұл  ...  ... нақты ақшалай табысының  өсуімен,  мемлекеттік  қолдау  шараларының
күшеюімен және т.б. байланысты.
    ... ... ...  ...  ...  ...  және  орта
кәсіпкерлік субъектілерінің – заңдық тұлғалардың  және  олардағы  жұмыстылық
саны,  қызметтегі саны ... өсу ... ... ...    ...  ......  1998-2000  жылдары,   шағын  кәсіпкерлік  үшін
макроэкономикалық  тұрғыдан  жағдай  ...  ...  ...  және  ...  ...  және  ...  ...   санының   өсуінің
жеткілікті жоғарғы қарқындылығы орыналғанын айту ...    ...   ...   ...   ...   ...    жұмыспен
қамтылғандардың  өсуіне  қатынасы  бойынша  шағын  және   орта   ...  ...  ...  озып   өсу   ...   ...    Бұл
жалданбалы жұмысшылар саны аз кәсіпорындар  санының  жоғарылауын  көрсетеді,
әсіресе бұл тенденция ... және ... ... ...  үшін  сипатты.   Бұл
осы  қызметтер  түрінде  шағын  ...  ...  ...   туралы
куәландырады.
    2004 жылы шағын кәсіпкерлік секторында сапалы  өзгерістер  ...  ... ...  ...  ...  ...  қарастырылатын  кезеңде  оның
өзгеріссіз қалатынын көрсетті.
    ... ... ... ... ...  70% жоғары, бұрынғыша
сауда мен қызмет көрсетуде жұмыс  істейді.    2003  ...  ...  ... жылы өндіріс көлемінің артуы негізінен сауда аймағы есебінен  алынды  ,
оның үлесі шағын кәсіпорындармен шығарылған ... 60% ...    ... және орта ... негізгі  параметрлерінің  динамикасын  талдау
іскерлік   ...   ...   ...   ...   Бұл    ...  ...  байланысты   және   шағын   және   орта   ... ... ... ... шартталған.
    2004 ж.шағын және  орта  ...  ...  ...  ... ... факторларға жататындар:
    - экономиканың  нақты  секторындағы  ...  ...  ...  ... көрсетуді өндірудің көлемінің өсу қарқындылығының бәсеңдеуі;
    - ... ... ... ... өсу ... тежелуі;
    - 2003 жылмен салыстырғанда тұтынушы тауарлардың көп түрімен  импорттық
келу бағасы индексінің төмендеуі.
    Бұл ... ... ... және орта ... өркендеу тенденциясы
экономиканың  негізгі  салаларында,   осы   салалар   үшін   ...   ... дәл ... ...  ...  экономиканың  нақты
секторының  өсу   қарқынының   төмендеуі   ...   және   орта   ... өсу ... төмендеуіне әкеледі.
    Шағын және  орта  ...  ...  ...  ...  ететін  келесі
фактор, ол елдің табысы. 2004 жылы ішіндегі елдің  нақты  ақшалық  табысының
артуы ... және  орта  ...  ...  ...  ... еткен жоқ, өйткені есептеу кезеңінде олардың өсу қарқынының  төмендеуі
байқалды. Бұл фактор ... өз ... ... ... ...  асыратын,
әсіресі тамақ өнімдерін өткізетін шағын кәсіпорындарға оң ... ...  ... ... 50% азық – ... ... жұмсалатынын көрсетеді.
    Шағын және  орта  ...  ...  ...  ...  ...  жататындар:  аралық  тұтыну  өнімдеріне   бағаның   өсуі   және
өндірістік сипатты ... ... ... өсуі  ,  ...  ...  ... – коммуналдық қызметке тарифтің өсуі.
    Шағын  және  орта   ...   ...   ...   негізгі
көрсеткіштердің жыл ішіндегі өзгерісінің  динамикасын  талдау,  ...  ...  ...  ...  ...  екенін   көрсетеді.   Жәнеде
талдаудың көрсетуі бойынша, мерзімдік  фактор  қызметті  белсендіру  себебін
айқындауда анықтаушы ...  ...  ...  ...  және  орта  ...  ...  бойынша   өнімнің,  жұмыстың,  қызмет   ... ... ...    ... және  орта  бизнес  секторындағы  ...  ...  ...  үшін
Қазақстан  Республикасының  мемлекет   басшысымен   және   Үкіметімен   ...  ...  ...  ...  ...  ... қабылданды.
    Өзінің Қазақстан халқына үндеуінде  ...  Н.А.  ...  ... ... шеше отырып шағын және орта бизнесті беріктендіру қажет:
    - ... ... ...    -  ... және ... ... ету;
    - ... ресурстарына шығуды жеңілдету;
    - әкімшілікті процедуралар мен рұқсаттарды күрделендірмеу;
    - бюрократтықтан және ...... ... ...    - ... және орта ...  ...  регионалдық  орталықтарын  құру,
маркетингтік     зерттеу     жүргізуде,     ...      ... ... құруда көмек көрсету».
    Қазақстан халқына мемлекет басшысының жолдауындағы  ережелерге  сәйкес,
қазіргі  ...  ...  ...   ...   ...   ... ...  және  орта  кәсіпкерліктің  өркендеуінің  басымды  бағыты,
қаралатын  ...  ...  ...  ...  ауыл   ... жасау, жеңіл және тамақ өнекәсібі сияқты ауыл шаруашылықты  бағыты
болады.
    Бұл жағдайда өндіріспен және ... ... ... мен  ... ... проблемалар жиынтығын шешетін нысан франчайзинг  болып
табылады, ол ірі және  орта  ...  ...  ...   ... кооперациясын көрсетеді.
    Қазіргі  кезде  ...   ...   ...   ...   ...... ... 15-20% жуық  шағын  бизнес  кәсіпорындары  ірі
отандық  өнеркәсіптік  кәсіпорындармен  тығыз  өндірістік   –   ...     ... ... ... ... ... нысанында  жүзеге
асады, яғни шағын кәсіпорындар ірі  ...  ...  ...  белгілі
бір жұмыстарды атқарады жәнеде франчайзинг нысанында.
    2005 жылы өндіріс ... ... 2004 ... ... ... және ... аймағы есебінен жүреді. Бұл жыл ішінде шағын кәсіпорын  секторындағы
салалық құрылымның өзгермейтінімен шартталған.
    Негізгі көңілді шағын және орта ... ... ... қызметін
қамтамасыз  ететін  инфрақұрылым  объектілеріне  бөлу  ...  Оның  ...  :  ...  ...  мен    ... фирмалар, лизингтік компаниялар, қарыздар қоры  және
т.б.
    ...  ...  ...  сонымен  қатар   стандарттау   мен
сертификаттаудың  қолданбалы  жүйесін   ...   ...   ...  ...  ...  шаралардың  қабылдануы  шығарылатын  өнімнің
бәсекелестік қабілетін арттырады, ол өз кезегінде  шағын  және  орта  ... ... ... ... ...    Орын алатын әкімшілікті  кедергілерді  болдырмау  үшін  ...  ... және орта ... өндірістік – шаруашылықты  жеке  мәселелерін
реттейтін,  мүддүлі   мемлекеттік   ...   ...   ... барлық нормативті заң актілерін ревизиялау қажет .
    Жүргізілген  талдаулар   негізінде,   ...   және   орта   ... ... бойынша сәйкес  органдармен  орындалатын  функциялар
орнықтырылады, сәйкес қызметті көрсету стандарты  мен  регламентін  әзірлеу,
олар маңызына қарай ... ...  мен  ...  уәкілетті  орган  шешімімен
бекітіледі. Мемлекеттік қызметкерлердің жауапкершілігіне,  олардың  құқықсыз
әрекеттеріне ерекше көңіл бөлінуі керек.
    ...  ...  оң  ...  ...  ...... конструктивті өзгерістер енгізуге мүмкіндік  береді  және  қажетті
жоспарлы  және  ...  -  ...  ...  -  ...  құжаттарды
әзірлеуге мүмкіндік береді , бұл  шағын  және  орта  ...  ... ... ... мен ...  ...  жүзеге  асыруға  мүмкіндік
береді.
    Қарастырылатын проблемаларды шешу бойынша ұсынылған шаралар  практикада
жүзеге  ...  ...  ,  онда  ...  ...  ...  ...  ...  және  орта   бизнес   секторының   өркендеуінің   бәсеңдеуі
күтілетінін айта кету ...    ... ... ...  ...  шағын  және  орта  бизнестің  өркендеуін
қамтамасыз ететін Үкіметпен қабылданған  шараларға  қарамастан,  ...  ...  осы  ...  ...  ...   ... ... бар екенін куәлендіреді :
    - шағын  және  орта  кәсіпкерлік  ...  ...  ...  ...   және   ...   ...   толық   орындалуы
жеткіліксіз;
    - тиімді өндірістік  –  шаруашылықты  қызмет  үшін  ...  ... ... ... өркендемеуі;
    - несиелік ресурсқа шығу қиындығы;
    - өнімнің, жұмыстың, ... ... ... және  ...   ...   ...   жетілмегендігі,   ол   отандық   ...  шет  ...  ...  бірдей   бәсекелесуге   мүмкіндік
бермейді.
    Шағын  және  орта  бизнестің  ары  ...  ...  ...  егер
экономиканың  осы  секторында  ...  ...  ...  ... ба,ытталған сапалы өзгерістер жүргізілетін болса.
    Бұл  қазіргі  кезде  жұмыс  істейтін  ...   ...   ... өнімдерін  өңдеу  аймағандағы,  құрылыс  материалдарын  шығарушы
және металл бұйымдарын ... ... және ... ...  ...    ... қаралатын секторындағы жұмыстың күрт өзгерісі  болуы  үшін
Қазақстандағы шағын және орта бизнесті өркендету  және  ...  ... ... осы проблемаларды жоятын шаралар енгізу қажет.


                       ...  ...  ... 1. ... «О государственной поддержке  малого  предпринимательства»,  ...    ... ... ... № 4189 от 31.12.2004г.
 2. Закон «О банках и банковской деятельности» от 31.08.95г.
 3. «Правила ведения документации по ... ... ...  ...    ... ... Правления НБРК №276 от 16.08.99г.
 4. «Правила  о  ...  ...  ...  ...    ... НБРК №219 от 23.05.97г.
 5. Положение «О ... ... и ...  обязательств  и  расчете
    провизии  по  ним  банками  второго   ...   ...   ...    ... ... ... НБРК №218 ... 6. Арыстанов А.К. Микрокредитование как форма поддержки малого и  среднего
    бизнеса в  ...  ...  ...  ...  Университета.
    Серия 6. Экономика.-2004.-№2.-С.40-46.
 7. Банковское законодательство/Под ред. Е. Ф. Жукова, М.: ЮНИТИ, 2003.
 8. ... Л.П. ... ... ... М.: ... и ... 2003 г.
 9. ... Кредит. Банки. /Под ред. Жукова Е.Ф., М.,2000.
10. Деньги.   ...   ...   /Под  ред.   О.    И.    ...    М.:
    ...   и ... 1998.
11. Дауранов И.  и   др.  ...  ...  ...  ...    ...    Дауранов И., Шишкина А., Рудецких А. // Вестник   предпринимателя 2003.-
    №4.-С,21-28.
12. Дауранов И. и др. ... ... ... 2004, ...  2005  /  ...    И., Рудецких А., Шиянова Е.// Вестник  предпринимателя.-2005.-№2.-С.23-
    26.
13.  ...  И.  и  др.  ...  ...  доступа  малых  и   средних
    предприятий к банковским кредитным  продуктам/  ...  И.,  ...    А.// ... предпринимателя.-2004.-№12.-С.36-39
14. Дауранов И., Шишкина А., Рудецких А.// ... ... 11.  -
    ... ... Э. ... бюро в ... Вестник  предпринимателя.  -
    2005.-№2-С.27-28.  1  6.  Есентугелов  К.  К   ...   о   ...    ... ... бизнеса // АльПари.-2004.-№6-С.72-75.
16. Каскирова М.  Вклад в развитие: Банковский сектор// Деловая  неделя.  -
    2004. - 24 мая ...  ...    Е.       ...    ...    ...    ...   //
    ... правда.-2005.-22 января - С.5.
18. Нурсеит Н. Текущее состояние и проблемы кредитования малого  бизнеса  в
    ... ... ... Банки Казахстана. - 2002.-№ 12. - С. 11-
    1 7.
19. Программа малого бизнеса Европейского Банка Реконструкции и ... //
    ... ... мая ... Токсанова А.Н.    Финансирование малого бизнеса// Финансы  Казахстана.-
    ... ... А. ... риск ...  но  ...  О  ...  ...    бизнеса и роли банков// Экспресс К. - 2003. - 14 ... ... М.А.  Банк  ...  ...  и  ...  бизнеса//
    Деньги и кредит.-2004.-№12.-С.58-60.  
        
      

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнестің дамуы»49 бет
Орта және шағын бизнестің дамуына салық салудың әсері50 бет
Шағын бизнестiң дамуындағы әлемдiк тәжiрибе36 бет
Шағын бизнестiң түсiнiгi және түрлерi13 бет
Шағын бизнестің : қазіргі кездегі дамуы мен қалыптасуы және оны мемлекеттік қолдаудың теориялық аспектілері61 бет
Шағын бизнестің экономикалық мазмұны10 бет
Шағын бизнестің экономикалық мәні мен маңызы және ерекшеліктері25 бет
Шағын бизнестің Қазақстанда қалыптасуы, дамуы8 бет
Шағын бизнестің Қазақстанның нарықтық экономикасындағы мәні мен маңызы53 бет
Шағын бизнестің өндіріс объектілеріндегі еңбек гигиенасы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь