Жарықтық ластану


Жоспары

Жарықтың ластану себептері
Жарықтың ластану салдары
Электроэнергия шығымы
Тірі организмдерге әсері
Астрономиялық бақылауларға әсері
Жарықтық ластанумен күрес

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жарықтық ластану
Жоспары
Жарықтың ластану себептері
Жарықтың ластану салдары
Электроэнергия шығымы
Тірі организмдерге әсері
Астрономиялық бақылауларға әсері
Жарықтық ластанумен күрес

1.1 Жарықтың табиғаты жайындағы iлiмнiң дамуы
Оптика-физика ғылымының дербес салаларының бірі. Оптикада жарық пен
рентген сәулелерінің табиғаты мен қасиеттері және олардың затқа ететін
әсерлері қарастырылады.
Оптикалық құбылыстардың кейбіреулері ерте заманнан-ақ мәлім; мысалы,
жарықтың түзу сызықпен таралуы, оның шағылуы, сынуы ежелден белгілі.
Жарықтың біртекті ортада түзу сызық бойымен таралу заңы мен жарықтың
айнадан шағылу заңы б.э.б. ІІІ ғасырда өткен ертедегі грек ғалымы Евклидтің
еңбектерінде кездеседі. Жарықтың мөлдір екі ортаның шекарасында сыну
құбылысы ертедегі грек ғалымы Аристотельге (б.э.д. 384-322 ж.) мәлім
болған. Жарықтың сыну заңын біздің эрамыздың бас кезінде өмір сүрген
–Александриялық астроном К. Птолемей (70-147 ж.) дәлелдемек болып
талаптанған, бірақ оны ХҮІІ ғасырдың басында Голландия физигі В. Снелиус
тағайындады. Оптиканың негізгі заңдарын (жарықтың түзу сызықпен таралу
заңын, оның шағылу және сыну заңдарын т.т.) ұғыну үшін және оптикалық
құбылыстарды түсіну үшін жарықтың табиғаты туралы белгілі пікір болуы тиіс.
Ондай пікірлерді кезінде ерте заман ғалымдары да ұсынды, бірақ ғылымның
дамуымен қабат жарықтың табиғаты жайындағы ой-пікір өзгеріп дамып отырды.
ХҮІІ ғасырдың аяқ кезінде жарықтың табиғаты жайында екі түрлі ғылыми
түсінік болды. Олардың біреуі-жарықтың корпускулалық теориясы, екіншісі-
жарықтың толқындық теориясы.
Жарықтың кoрпускулалық теориясын тұжырымды етіп баяндаған-ағылшынның
атақты ғалымы И. Ньютон (1672 ж.). Бұл теория бойынша, жарық дегеніміз-
жарқырауық денелерден ұшып шыққан жарық бөлшектерінің (корпускулалардың)
ағыны. Ньютонша, жарық бөлшектері инерция заңына лайық, түзу сызық бойымен
қозғалады, сондықтан жарық біртекті ортада түзудің бойымен таралады; айнаға
түскен жарық бөлшектерінің шағылуы серпімді қабырғаға соғылған кәдімгі
серпімді шардың шағылуына ұқсас, яғни шағылу бұрышы түсу бұрышына тең; екі
мөлдір ортаның шекарасында жарықтың сыну себебі жарық бөлшектері сындырушы
ортаның бөлшектеріне тартылады, соның салдарынан бірінші ортадан екінші
ортаға өткенде жарық бөлшектерінің жылдамдығы өзгереді, сонда бірінші
ортадан гөрі екінші орта тығыздау болса, жарық бөлшектерінің жылдамдығы
артады. Демек, бірінші ортадағы жарық жылдамдығы ((1) екінші ортадағы жарық
жылдамдығынан ((2) кем болады. Корпускулалық теория бойынша жарықтың сыну
көрсеткіші (n) жарықтың екінші ортадағы жылдамдығының бірінші ортадағы
жылдамдығының қатынасына тең, яғни n=(2(1, мұндағы (1((2. Бірақ Ньютонның
тұсында бұл қорытынды тәжірибе жүзінде тексерілген емес; өйткені ол кезде
жарықтың тек планеталар аралығында таралу жылдамдығы шамамен 300000 кмсек
екендігі ғана мәлім болатын (О. Ремер, 1676 ж.). Жарықтың суда таралу
жылдамдығы шамамен 225000 кмсек екендігі 1850 жылы табылды (Л. Фуко).
Демек жарықтың судағы жылдамдығы ауадағы жылдамдығынан кем. Жарық ауадан
суға өткендегі сыну көрсеткіші 1,33-ке тең, яғни 1-ден артық екендігі
тәжірибеден мәлім. Демек Ньютонның жарық сыну көрсеткіші жайындағы
қорытындысы дұрыс емес. Бұл теорияның бұдан да басқа кемшіліктері бар.
Сондықтан бұл теория кезінде жарықтың бірден-бір теориясы бола алмады. Сол
кездің өзінде-ақ Голландия ғалымы Х. Гюйгенс (1678 ж.) бірқатар дыбыс
құбылыстары мен жарық құбылыстарын салыстыра отырып, жарықтың толқындық
теориясын ұсынды. Бұл теория бойынша жарық дегеніміз ерекше серпімді ортада
таралатын толқындық процесс. Гюйгенстің пікірінше жарық та, дыбысқа ұқсас
сфералық беттер және толқындар түрінде таралады. Сонда жарық толқындары
эфирде таралатын механикалық серпімді тербелістер болып таралады.
Толқындық бет жеткен әрбір нүкте элементар толқындардың дербес көзі
болады; сол элементар толқындарды ораушы бет жаңа толқындық беттің орнын
көрсетеді (Гюйгенс принципі). Толқындық беттерге тік жүргізілген түзулер
жарық таралатын бағытты көрсетеді.
Жарықтың табиғаты жайындағы осы пікірді орыстың атақты ғалымы М.В.
Ломоносов та жақтады. Гюйгенс осы принципке сүйеніп жарықтың шағылу және
сыну заңдарын, сондай-ақ жарықтың қосарланып сынуын да дұрыс
түсіндірді.Толқындық теория бойынша жарықтың сыну себебі жарық бір ортадан
екінші ортаға өткенде жылдамдығы өзгереді. Мысалы тығыз емес ортадан
тығыздау ортаға өткенде жарық жылдамдығы кемиді, сонда тығыздау ортаның
жарық сыну көрсеткіші (n) жарықтың тығыз емес ортадағы (1 жылдамдығының
тығыздау ортадағы (2 жылдамдығына қатынасына тең, яғни n=(1(2, мұндағы
(1((2. Сыну көрсеткіші жайындағы бұл қорытындының дұрыс екендігі кейін
тәжірибе жасалып дәлелденді. Сонымен жарық сындыру көрсеткішінің мазмұнын
толқындық теория дұрыс баяндайды. Бірақ бұл теория осы күйінде жарықтың
түзу сызық бойымен таралу заңын түсіндіре алмады. Сонымен қабат “жарық
таралатын серпімді орта-эфир бар“, деп болжау көңілге қонбады. Өйткені
Гюйгенстің пікірінше барлық материялық денелер мен олардың аралығындағы
кеңістік эфирге толы, эфирдің қасиеттері қатты денелердің кейбір
қасиеттеріне ұқсас болса, неге қозғалған денелердің әлемдік эфирге үйкелісі
білінбейді, деушілер болды. Сөйтіп ХҮІІІ ғасыр бойы жарықтың корпускулалық
және толқындық теорияларының арасындағы тартыс тоқталмады. ХІХ ғасырдың бас
кезінен бастап қана толқындық теория үстем бола бастады. Бұл жөнінде Т.
Юнгтың және О. Френельдің зерттеулері маңызды роль атқарды. Ағылшын физигі
Т. Юнг (1801 ж.) жарықтың интерференция құбылысы туралы жаңа идеялар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ластану проблемасы
Ластану
Акустикалық ластану
Радиоактивті ластану
Радиациялық ластану
Алматы ауасының ластану деңгейі
Судың ластану мәселесі
Пестицидтермен ластану проблемасы
Атмосфералық ауаның ластану көздері
Химиялық элементтермен ластану
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь