Инвестицияның методологиялық мазмұны

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1 ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ МАЗМҰНЫ 6
1.1 Инвестиция және инвестициялық іс.әрекеттің мәні 6
1.2 Инвестициялық іс.әрекеттің механизмі мен қағидалары 10
1.3 Инвестициялық қызметті құқықтық қамтамасыз етудің қажетттілігі 19

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БАСЫМ САЛАЛАРДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯНЫ РЕТТЕУДІ ТАЛДАУ 25
2.1 Басымды салалардағы инвестициялық іс.әрекеттің қазіргі жағдайы 25
2.2 Қазақстан Республикасында инвестициялық іс.әрекетті қолдау 44
2.3 Инвестициялық іс.әрекеттің негізгі қиыншылықтары 50

3. ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ІС.ӘРЕКЕТ ҚИЫНШЫЛЫҚТАРЫН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ НЕГІЗГІ ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ 58
3.1 ҚР іс.әрекеті шетел тәжірибесі негізінде жетілдіру 58
3.2 2003.2015 жылдарда индустриалды.инновацияық саясаттың негізгі бағыттары

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 76
КІРІСПЕ

Инвестициялық іс-әрекет экономика дамуында маңызды рөл ойнайды. Отандық экономиканың дағдарыстан шығуы ең алдымен инвестициялық процесті қалпына келтірумен байланысты. Инвестициялық үрдісті мемлекеттік реттеу ел ішіндегі жинақ көзін ынталандыру және шетел кәсіпкерлік капиталының мол тартылуына бағытталған.
Мемлекеттің экономикалық дамуының позитивті процесі инвестиция тартусыз мүмкін емес. Негізгі капиталға инвестициялар әрбір елдің әлеуметтік-экономикалық даму перспективасын анықтайды, әсіресе өтпелі экономикасы бар елдер, оның ішіне енетін Қазақстан үшін.
Қазақстан экономикасының дамуы өндірістерді құру және қолданыстағы өндірістік инфрақұрылымның модернизациясы. Бұл елге мол инвестициялардың тартылуымен қатар олардың ұтымды пайдалануды талап етеді. Шетел инвестицияларының ағымы және олардың тиімділігі қолайлы инвестициялық климатқа байланысты. Инвестициялық климатты модельдеу шетел инвесторларын тарту мен қолданудың мемлекеттік саясатын дайындаудың маңызды буыны болып табылады, өйткені ол, біріншіден, шетел инвесторына әсер етуші факторлардың жүйесін береді; екіншіден, елдегі жағдайды терең бағалауға мүмкіндік береді; үшіншіден, шетелдік серіктестердің іс-әрекетінің мотивтерін түсінуге мүмкіндік береді [1].
Аймақта қолайлы инвестициялық климат жасау – бұл әртүрлі толық кешенді шаралар алу, осы кезең үшін аймақтағы инвестициялық климатты бағалаудың салыстырмалы талдауының негізі болып табылатын көрсеткіштер жүйесі.
1.Аймақ нарығы потенциалының сипаттамасы;
2. Табиғи және еңбек ресурстарымен қамтылуы;
3. Экономикалық рефомалардың күйі мен алға жылжуы;
4. Инвестициялық қызмет үшін заңдық базаның болуы;
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕРДІҢ ТІЗІМІ

1. “Инвестициялар туралы” Қазақстан Респуликасы Заңы 2003 ж. 8 қаңтар.
2. Шетел инвестициярлары туралы. Қазақстан Респуликасы Заңы 1994 жылы 27 желтоқсан № 226.
3. Мыльник Д.Г. Инновационный менеджмент - М.:2001
4. Қазақстан Респуликасы Конституциясы. Алматы, 1998 ж.
5. Қазақстан Респуликасының Азаматтық Кодексі. Алматы, 1995 ж.
6. “Қазақстан-2030” Стратегиясы. Алматы, 1997 ж.
7. Тура инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы. Қазақстан Респуликасы Заңы 1997 жылы 28 ақпан.
8. Экономиканың басым салаларында инвестициялық іс-әрекетін жүзеге асырушы инвесторлармен елісімшартқа отыру барысында жеңілдіктер мен преференциялар беру процедураларын жеңілдеті туралы. Қазақстан Респуликасы Инвестиция жөніндегі Агенттігі төрағасының бұйрығы. 2000 ж. 14 сәуір.
9. Индустрия және сауда министрлігінің, инвестиция жөніндегі комитетінің статистикалық және аналитикалық мәліметтері.
10. Инвестицияны тиімді бағалау. / Саясат.-2003 -№ 10.
11. Прямые иностранные инвестиции: деятельность ТНК и глобализация. // МЭ и МО-2003-№2 б.42-47.
12. Сараев А. Инвестициялық қызметті мемлекеттік реттеу мәселелері // Ақиқат.-2000-№4-72-75 б.
13. Доронина А.Г. Регулирование иностранных инвестиций. // проблемы международного частного права. – М:2000
14. Мороз С. Қазіргі кездегі инвестициялар жағдайы // Қазақстан жоғары мектебі – 2003-№1 б. 161-166.
15. Инвестиционная активность как главный индикатор // Евразийское сообщество -2004-№1-б 1033-108.
16. Караваев В. Шетел инвестицияларын мемлекеттік реттеу // Проблема теории и практики управления.-2002-№2
17. Инвесторлар мүддесі мен мемлекет мүддесінің оңтайлы арақатынасы // Егемен Қазақстан.-2000 ж. 9 желтоқсан.
18. Каренов Р.С. Теория и практика менеджмента - Алматы: Ғылым, 1999-264 б.
19. Каренов Р.С. Производственный менеджмент – Алматы: Ғылым, 1996-232 б.
20. Каренов Р.С. Инновационный менеджмент – Алматы: Ғылым, 1997-184 б.
21. Каренов Р.С. Государственное регулирование экономики – Алматы: Ғылым, 1998 ж.
22. Золотогоров В.Т. Инвестирование проектов. Оқу құралы, 1999-289 б.
23. Мертенс А.В. Инвестиции. Дәрістер курсы, 1997. М – 184 б.
24. Муниципальный менеджмент. ЖОО оқу құралы / Т.Г. Морозова, М.П. Победина, Г.Б. Поляк және Профессор Т.Г. Морозова басшылығымен – М:Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997-263 б.
25. Аврамов А.Е Основы анализа финансовой, хозяйственной и инвестиционной деятельности предприятия, М: АКДИ «Экономика и жизнь», 1994-194 б.
26. Беренс В., Ховранек П. Руководство по оценке эффективности инвестиций. М: АОЗТ «Интерэксперт»- инфра-М. 1995.
27. Газеев М.Х., Смирнов А.П., Хрычев А.Н. Показатели эффективности инвестиций в условиях рынка. М: ВНИИОЖНГ, 1993-248 б.
28. Оспанов М.Т., Мухамбетов Г.И. Иностранный капитал и инвестиции: вопросы, теории, практики привлечения и использования. – Алматы: 1997-293 б.
29. Инвестиционные возможности Казахстана Dostar Capital Markets, 1997
30. К.Янковский, И. Мухарь Организация инвестиционной деятельности – Санкт-Петербург: Москва-Харьков-Минск, 2001-448 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1 ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ МАЗМҰНЫ ... ... және ... ... ... ... ... механизмі мен ... ... ... ... ... етудің қажетттілігі 19
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БАСЫМ САЛАЛАРДАҒЫ ... ... ... ... салалардағы инвестициялық іс-әрекеттің қазіргі жағдайы 25
2.2 Қазақстан ... ... ... қолдау
44
2.3 Инвестициялық іс-әрекеттің негізгі қиыншылықтары
50
3. ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТ ҚИЫНШЫЛЫҚТАРЫН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ НЕГІЗГІ
ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ ... ҚР ... ... тәжірибесі негізінде жетілдіру
58
3.2 2003-2015 жылдарда индустриалды-инновацияық саясаттың ... ... ... ... ... ... маңызды рөл ойнайды. Отандық
экономиканың дағдарыстан шығуы ең алдымен инвестициялық ... ... ... Инвестициялық үрдісті мемлекеттік реттеу ел ішіндегі
жинақ көзін ынталандыру және шетел кәсіпкерлік капиталының мол ... ... ... позитивті процесі инвестиция тартусыз
мүмкін емес. Негізгі капиталға инвестициялар әрбір елдің ... даму ... ... ... ... ... бар
елдер, оның ішіне енетін Қазақстан үшін.
Қазақстан экономикасының ... ... құру және ... ... ... Бұл елге мол ... қатар олардың ұтымды ... ... ... ... ... және олардың тиімділігі қолайлы инвестициялық
климатқа байланысты. Инвестициялық климатты модельдеу шетел ... мен ... ... ... ... ... буыны болып
табылады, өйткені ол, біріншіден, шетел инвесторына әсер ... ... ... екіншіден, елдегі жағдайды терең бағалауға мүмкіндік
береді; ... ... ... ... ... мүмкіндік береді [1].
Аймақта қолайлы инвестициялық климат жасау – бұл ... ... ... алу, осы ... үшін аймақтағы инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... жүйесі.
1.Аймақ нарығы потенциалының сипаттамасы;
2. Табиғи және еңбек ресурстарымен қамтылуы;
3. Экономикалық рефомалардың күйі мен алға жылжуы;
4. Инвестициялық қызмет үшін ... ... ... Мемлекеттік органдарда басқару шешімдерінің қабылдануының ... ... ... мен ... ... дамуы
7. Банктік жүйенің тұрақтылығы;
8. Саяси климаттың тұрақтылығы мен бағыттылығы.
Қазақстан Республикасын 2030 ... ... ... стратегиялық
міндеттерінің ішінде шетел капиталы үшін ел экономикасының ... ... ... ... ... ... ішкі инвестицияға бағдарлануға ерекше көңіл бөлінеді. Осыған
байланысты дипломдық жұмысты ... ... және ... ... ... ... сырттан инвестициялық капиталдың
келуін қамтамасыз ету экономикалық дамудың маңызды факторы болып ... ... ... ... ... ... бойынша
мемлекеттік бағдарламаның арқасында,көп үлесі Орталық Қазақстан аймағына
келетін, республикадағы бірқатар ірі ... ... ... ... ... ... АҚ, “Балқаш-мыс” АҚ, Жезқазған
тау-металлургия комбинаты т.б.
Экономиканың басымды салаларын дамытуға шетел ... ... ... болып төмендегілер есептеледі:
- минералдық ресурстарға бай жер қойнауларын барлау мен ашу мүмкіндігін;
- өнімді экспорттаудан ақшалай түсімнің үлкен үлесінің ... ... ... ... осы ... ... екі жақты тиімділігі;
- республика заңнамаларында инвесторлар үшін қолайлы жағдайдың болуы.
Шетел капиталын ... ... ... ... дамытуға
ынталандырады, ал ірі өндірістік кәсіпорындар ... ... ... бірі ... ... ... ... пайдаланудың
тұрақты даму жоспарымен қатар ішкі отандық ... да ... ... ең ірі потенциалды инвесторлар ретінде республика
тұрғындары бола алады. ... ... ... ... дәрежеде жоғары.
Қазіргі кезде қолайлы инвестициялық климат жасау еліміздің дамуында
маңызды рөл атқаратыны сөзсіз.
Дипломдық жұмыстың ...... ... ... ... ... жай ... оқып-үйрену, зерттеу. Осы мақсатпен
төмендегідей міндеттер қойылды:
- инвестицияның экономикалық ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің құқықтық реттелуін қарастыру;
- экономиканың басымды салаларындағы инвестицияның қазіргі
күйіне талдау жасау;
- инвестициялық климатты жетілдіру жолдарын келтіру.
1 ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ... ... және ... ... ...... қызметі үшін қолданылатын, заңды тұлғаның
жарғылық капиталына ... ... ... ... ... ... түрлері (жеке тұтынуға арналған тауарлардан басқа) лизинг
келісімшарттарын жасау кезінен ... ... ... қоса және ...... ... және ... пайда (табыс)
құралатын немесе әлеуметтік тиімділікке қол жеткізілетін қызметтің басқа ... ... ... ... және интеллектуалдық
құндылықтардың барлық түрлері, ел ... және ... ... ұзақ ... жұмсалымы.
Инвестициялар нақты инвестициялар және қаржы ... ... ... ...... ... ауыл ... және т.б. жұмсалымы. Қаржы инвестициялары – мемлекеттен, басқа да
кәсіпорындардан, инвестициялық қорлардан ... ... мен ... ... ... жағдайда инвестор, өзінің өндірістік капиталының көлемін -
өндірістік ... ... мен ... қорларына ұлғайтады. Екінші жағдайда
инвестор бағалы ... ... алу ... ... ... ... ... салымдары шығысты құраушыларға әсер етеді. Мәселен,
шығынды азайтуға апаратын шығыстарға, ал басқалары – табысқа да, ... ... пен ... ... ... ... ... – салыстырмалы
еңбекті қажет ететін тапсырма, ... өсім ... ... ... ... өте ... Жаңа өнім (тауар, қызмет көрсету) шығару үшін
өндірістік қуаттарға инвестиция салу айналым капиталын ... ... ... (шикізат көлемі, аяқталмаған өндіріс, қоймадағы дайын тауар). Өнімді
несиеге сату кезінде дебиторлық қарыз ... және ... ... екі ... ... бөлінеді: нақты (капитал құрушы)
және портфельді. ... ... – бұл ... ... ... ... ... мен тұтыну затына ұзақ ... Олар ... ... ұзақ ... жобаға салынатын қаржы
салымдарын ... және ... ... ... байланысты. Сонымен бірге
заемды капитал, оның ішінде банктік несие қолданылуы мүмкін. Бұл ... те ... ... ... ... ... ... табылады.
Портфельді инвестициялар – құнды қағаздар ... ... және ... ... ... ... жобаларға капитал салымы. Берілген
жағдайда инвестордың негізгі міндеті – қор нарығында құнды ... ... ... алу операциялары арқылы жүзеге асатын оптимальды ... құру мен ... ... – бір ... жинақталған
инвестициялық құндылықтардың шоғырлануы [2].
Нақты инвестицияларды кейде тікелей деп атайды, өйткені олар ... ... ... ... ... ... ... қорларға және т.б. құралдар салымы.
Қаржылық мүлікке салым бас кәсіпорындардағы үлестік қатысуларға ... ... ... ... да ... қағаздарын, қарыз беру құқығын
сатып алу – қаржы инвестициялары деп ... ... ... ... да ... ...... лицензиялар, ноу-хау
сатып алуға, персонал дайындау мен қайта ... ... ... ... мен жарнамаларға және т.б. салымдарға
шығындар.
Одан басқа, бастапқы инвестиция немесе ... ... ... ... ... ... жоба ... жүзеге асырылады.
Реинвестициялар – бұл ... ... ... ... жаңа ... ... мен ... алуға және басқа мақсатқа
қолданылады. ... ... бар ... жаңаға аустыруға,
технологиялық жабдық немесе үрдіс рационализациясы мен модернизациясына,
шығару көлемін өзгертуге, ... ... ... жаңа ... ... жаңа нарығын ұйымдастырумен ... ... ... өмір сүруін қамтамасыз етуге
(мәселен, жарнамаға, қоршаған ортаны қорғауға және т.б.) бағытталуы мүмкін.
Негізгі капитал ... ... және оның ... жаңа ... сомасы жинақ инвестицияларды құрайды.
Тұтынылған құралдар орнын толтыруға, қызмет етуші кәсіпорындар қуаттарын
техникалық қаруландыру мен кеңейтуге, сонымен ... ... ... емес негізге қорлар алуға бағытталған, қаржыландыру көздеріне
тәуелсіз шығындарды ұзақ мерзімді инвестицияларды жатқызады. Олар ... және ... ... ... асырыла алады: жаңа кәсіпорын құрылысы,
қызмет ... ... және ... ... ... ... мен ... қайта қарулануы; жер учаскелері
мен табиғатты қолдану ... ... алу; ... емес ... алу мен құру.
Кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінің маңызды бір бөлігі
өзінің өндірістік-экономикалық потенциалын ... және әрі ... ... бұл ... ...... ... деп аталады.
Қазақстан Республикасының “Нақты инвестицияларды мемлекеттік қолдау ... ... ... іс-әрекет инвестицияларды атқаруға байланысты
кәсіпкершілік ... ... ... – коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталына
қатысуға немесе кәсіпкерлік қызметі үшін қолданылатын бекітілген активтерді
ұлғайту немесе ... ... ... жеке ... ... іс-әрекеттердің субъектілеріне инвесторлар (инвестициялық
іс-әрекетті жүргізетін жеке және заңды тұлғалар), тапсырыс ... ... ... ... объектілерін қолданушылар,
сонымен бірге жеткізушелер, ... ... ... ... ... қорлар) және басқа да инвестициялық процестің
қатысушылары жатады. ... ...... және ... ... іске асырушы және заңды тұлғалар жатады.
Инвестициялық жоба – қызмет етуші өндірістерді кеңейту және жаңарту,
жаңаны ... ... ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының Заңнамасына
сәйкес инвестициялық жобаларды іске асырушы ҚР-ң ... ... ... ... ... - ... ... іске асыратын жеке немесе заңды тұлға.
Инвестициялық талас – инвестордың инвестициялық ... ... мен ... органдар арасындағы шарттық міндеттемелерден
туындайтын ... ... ... – ҚР-дың заңды тұлғасына инвестициялық
жобаны жүзеге асыруға ... ... ... жер ... ... ... меншігі болып табылатын мүлік.
Құзыретті орган – келісімшартқа отыру және орындалу барысын ... ... ... ... ... ... ... Республикасының заңды тұлғасы – ҚР-ң заңнамасында бекітілген
құрылған заңды тұлға оның ... ... ... ... тұлға.
1.2 Инвестициялық іс-әрекеттің механизмі мен қағидалары
Инвестициялық іс-әрекет – мемлекеттің жүргізетін құрылымдық саясатымен
тығыз байланысты құрылымдық саясат экономиканың ... ... ... ... етудің жаңа ресурс үнемдеуші, жоғары технологиялы ... ... ... ... ... ... құру институционалдық рефрмалармен қатар Қазақстанда
болып жатырған экономиканың орталықты жоспарлаудан әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... қайта құру жылдар бойы жинақталған жоспарлы шаруашылықтың терең
құрылымдық деформацияларын жоюға арналғанғ, өндірістік күштің ... ... ... ... ... ... ... басты мехнизімінің бірі
мемлекеттік қаржы болып табылады. Мемлекеттік ...... ... құралдарының басты комплексі болып табылады. Олар
мемлекеттік бюджеттен және бюджеттен тыс ... ... ... ... жалпы өндірістің көп бөлігі бөлінеді: Жапония мен ... ... 1/3, ... мен ... ... – 1/2, Швецияда – 2/3 артық.
Инвестициялық іс-әрекетті қаржыландыру көздері және жүйесі
Ұйымның, басқарудың ... ... ... ... мен жүзеге асыру қаржыландырудың негізді жүйесін құруды
талап етеді. Ұйымның инвестициялық ... ... және жеке ... қатар мемлекеттік, шетел және халықаралық ұйымдардың қатысуы арқылы
жүреді. Жалпы түрде қаржыландыру жүйесі өзара байланысты бөлімнен ... ... ... ... ... ... енгізеді:
- мемлекеттік бюджет;
- бюджеттен тыс қорлар;
- мемлекеттік ... ... ... ... ... ... | ... ... ... |
| | ... ... 1- Қаржыландырудың құрамды өзара байланыс бөлігі
Мемлекеттік ... ... ... ... қорын жинақтау
формасы болып табылады және мемлекеттік билік органдарының қызмет етуін,
елдің қорғанысы, халықшаруашылығының ... ... ... мәдени шараларын қаматамасыз етуге арналған. Оның көмегімен
қоғамдық өндірістің және тұтастай ... даму ... әсер ету ... ... ... ... асады.
Бюджеттен тыс қорлар үкімет пен жергілікті басқару ... ... ... олар ... ... енбейтін қаржы ресурстары.
Бюджеттен тыс қорлардың негізгілері: зейнетақы қоры, сақтандыру ... ... ... шаруашылық етуші субъектілердің, қайтарылуы
есептелген, уақытша бос ... ... ... ... мақсатында мобилизациялауға мүмкіндік береді. ... ... апат ... ... ... ... ... жабуды
қаматамасыз етуге арналған. Әрбір шаруашылық етуші субъектіні қаржыландыру
жүйесі ... да ... ... ... және ... ... ... қаржыландыру бойынша ақша қатынастарын қамтамасыз
ету керек. Нарықтық ... ... ... ... бөлу ... функцияларын атқарады.
Бөлуші қызмет нақты бір шаруашылық ... ... ... ... ... ... арналған.
Бақылау функциясы қаржы ағымы мен ... ... ... ... Бұл ... орындалуы нақты шаруашылық
субъектілері ... ... ... ... ... туралы
тұжырым жасауға мумкіндік береді. Бақылау ... ... ... ретінде қаржы ақпараты бар. Бұндай ... ... ... ... ... статистикалық және ... ... ... ... ... жүйесі бірнеше
мәселелері шешімімен байланысты. Бұл мәселелердің шешімі дегеніміз ұйымның
инвестициялық ... ... және ... ... ... ... емес ... несиелермен, жер пайдалану
құқығымен қаматамасыз ету. ... ... ... ... ... ... өтуі ... ұйымның инвестициялық қызметін қамтамасыз ету үшін қаржы ... ала ... ... стратегияны әзірлеу;
- жедел қаржы жоспарын әзірлеу;
- әлеуетті инвесторлармен келісімшартқа отыру.
Инвестициялық қызметті қаржыландырудың рационалды ... ... ... ... ... бағытталуы керек. Инвестиция
салу нәтижесінде шаруашылық етуші субъектінің қызметінің ... ... ... ... ... ... ... жұмысының
нәтижесін көрсетеді.
Ұйымның инвестициялық қызметінің қаржыландыру жүйесі келесі
принциптерге сүйенуі ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызметтің заңды қорғалуы және қаржылық негізділігі;
- қаржыландыру көздерінің неғұрлым көп болуының жеткіліктілігі;
- қаржыландыру жүйесінің нақты жағдайда икемділігі мен ... ... ... ... қаржыландыру
жүйесінің болуы ұйымның қызметінің жоғары тиімділігін қамтамасыз ете
алады. Нәтижесінде бұл жүйе ... ... ... ... ... ... әсер ... негізгі көздері. Инвестициялық қызметті қаржыландыру
көздері көп көлемділігімен және көп түрлілігімен ерекшеленеді. Жалпы түрде
меншікке қатысына байланысты қаржыландыру ... үш ... ... ... көздерінің түрлері
Сурет 2- Қаржыландыру көздерінің түрлері
Ұйымның жеке қаржы ресурстары ... ... ... ... жеке және ... ... ... ретінде болады. Одан
басқа жеке қаржы ... ... ... ... ... пеня
шығындарын төлейтін сақтандыру органдарының құралдары да ... ... ... акция, еңбек колективі жеке және заңды
тұлғалардың мүшелерінің, пайлық және ... ... ... ... ... ... ... банктік және бюджеттік несие
есебінен тартылады. Заемға алынған қаржы ... ... ... ... ... ... шетел мемлекеттері, халықаралық
қаржы және ... ... жеке дара ... институционалды
инвесторлар, банктер, несие мекемелері қатысады (3 сурет).
Сурет 3- Инвестициялық қызметтің негізгі қржыландыру көздері
Нақты ... ... ... үшін мемлекет деңгейінде
де, ұйым деңгейінде де қаржыландыру көздерінің құрамы пайдаланады.
Инвестициялық шешім қабылданған және шығындар мен ... ... ... ... кейін жобаны қаржыландыру шараларына көшу керек.
Жабдықтаушылар несиелерін, несие мекемелерінің қаржыландыруымен ... ... ... ала ... ... және меншікті құралдар
арасындағы рациональді экономикалық теңдікке ұмтылу ... ... ... ... ... ... толық шешімін
таппайынша жұмыстарды бастау ұтымдыы емес. ... ... ... ... іске ... байланысты шығындарды дұрыс анықтау ... ... ... ... ... ... түрі және
одан шығатын өндірістік шығынның бөлігін құрайтын ... ... ... Болашақ жобаны рационалды құрылған қаржыландыру жүйесіне
инвестициялау тиімділігі мен несие берушіге қайтару мерзімі тәуелді.
Бұл жағдайда потенциалды ... ... ... пайыздық
мөлшерлемесі туралы келісім маңызды рөл ойнайды.
Инвестициялық қызметті қаржыландырудың маңызды көздерінің бірі болып
мемлекеттік бюджет пен ... тыс ... ... ... ... ... ... мақсатты баңдарламаларды және
басқа да мемлекеттік қажеттіліктерді қаржыландыруға бағытталады және ҚР-ң
заңымен анықталады.
Келесі ... ... ол – ... ... Ақша ... ... реттеудің мәні – бос ақша ұсынысының көлемімен «несие
бағасын» өзгерту. Ақша – ... ... ... ... ... саясат деп аталады.
Монетарлық саясат жетілген нарықтық экономика ... және ... ... түбірлі кәсіпкерлік
психологияны, инфляцияның ... және ... ... ... қарастырады.
Инвестициялық іс-әрекеттің толық қанды жұмыс істеуі үшін ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық қамтамасыз етілуі.
- потенциалды инвесторларды елдегі ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндіктері туралы
уақытында және нақты ақпараттармен қамтамасыз ету;
- әртүрлі халықаралық жиындарда ... ... ... ... елдегі экономикалық жағдай мен оның даму ... ... ... ... және ... ... басылымдарда жариялап
отыру;
- мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... дипломатиялық келіссөздердің шеберлігі;
- елдің инвестициялық мүмкіндіктерін таныстыру.
- инвестициялық қызметтің заңнамалық қамтамасыз етілуі.
Басты ... ... ... мен ... оның ... мен ... инвестициялауға байланысты құқықтық қатынастардың басты
шарты, инвесторлардың басты талабы, бұл ... ... ... түрде қорғалуы екені түсінікті. Бұл дегеніңіз, инвестор үшін
маңызды нәрсе ... ... жай ... ... ... ақпаратқа қол жеткізу, инвесторларға ... ... ... мен ... инфрақұрылымның дамуы.
Инвестициялық инфрақұрылым, елдің инвестициялық климатының ... бірі ... ... ... қажет етеді.
- инвестордың өз қызметінде пайдаланатын территориясының инфрақұрылымдық
жағдайы (автомобиль және темір жолдар, аэропорттар, ... және ... ... ... ... ... етілуі, байланыс пен
телекоммуникациясы);
- дүниежүзінің дамыған елдеріндегі тікелей инвестиция тарту тәжірибесін
пайдалануы;
- ... ... ... ... ... мен дайындауға көмектің
болуы, тауарлар мен оған ... ... ... ... ... ... орната алатын екінші деңгейдегі
банктердің болуы.
Инвестиция тартуда мемлекеттік ... ... ... ... тікелей инвестиция тартуда мемлекеттік қолдаудың
икемділігі мен адекваттылығы;
- елдегі саяси тұрақтылықтың болуы.
Қазақстан Республикасына инвестиция ... ... ... ... ... ... негізделуі қажет.
1. Тұрақтылық және болжау мүмкіндігі. Елдің инвестициялық климатының сапасы
берілетін жеңілдіктер мен преференциялар мөлшері және ... ... және ... ... анықталады.
Тұрақтылық, алдын-ала болжау және ... ... ... ... ... ... үшін ... жағдай туғызады. Әлемдік тәжірибе
тікелей инвестициялардың ағымы тұрақтылық, сенімділіктің ... ... ... ... ... ... әлемдік стандарттарға сай ашық және бір
мағыналы құқықтық нормалар. Инвестициялық “ойын ережелері” анық ... ... ... Олар ... мен ... есептен шығаруы
қажет. Инвестицияның, өндіріс пен сауданың ... ... ... ... алуы ... ... ... бөлігі болып
табылады.
3. Инвестициялардың заңды құқықтарын қорғау. Биліктің барлық деңгейінде
инвесторлардың құқықтарын ... ... ... ... және ... ... қызметі үшін тең шарттар. Қазақстан
Республикасы Заңымен қарастырылған, бірақ бұл принципті ... ... ... ... ... барысында ұстануы қажет.
5. Келісімшарттар мен халықаралық келісімдердің ... ... ... сенім деңгейін жоғарылатып, тікелей инвестициялардың
ағымының өсуіне әкеледі. Әрбір келісімшарттың негізсіз ... ... ... ... ... тудыруы мүмкін.
6. Тікелей инвестициялардың пайдалылығы мен нәтижелілігі. Инвестор ... ... бар және оны ... ... ... үшін еркін
репатриациялау немесе реинветициялауға мүмкіндігі болуы тиіс.
7. ... ... ... тура ... ... мен ... ең алдымен ұлттық экономиканың
модернизациясы тәуелді салалары мен аймақтарға салынатын ... ... Әр ... ... ... үшін ішкі қор ... ақпараттық
анықтығы мен тең жағдайды қамтамасыз ету.
9. ... ... ... Жер қойнауын пайдалану мен тауар және қызмет
көрету ... ... ... ... ... ... жүйесінің бұзылуына әкелмеу керек. Қазақстанның экологиялық
“лас” салалар мен ... ... ... ... ... Инвестициялық қызметті құқықтық реттеу
Нарықтық экономикаға ауысу, ... ... ... Қазақстан Републикасының халық шаруашылығына капитал салу масштабы
мен тиімділігіне тікелей байланысты. Өкінішке орай, ... ... ... ... қана ... Оған себептер көп-ақ. Ең
бастыларының бірі – ... ... ... құқықтық қамтамасыз
етудің жеткіліксіздігі, салық пен кедендік тарифтің ... ... ... кезде жағдай жақсарып келеді. Республика Парламенті
елдегі инвестициялық климатты ... ... ... заңдар
қабылдады.
Елімізде инвестициялық климатты жақсарту – бұл әртүрлі тұтас кешенді
шаралар алу: ... ... ... бойынша жеңілдіктер беру мен
ынталандырудың заңдық негізін жетілдіруден бастап, мемлекеттік органдарда
басқару ... ... ... ... ... ... ... нарықтық инфрақұрылымның даму деңгейі, ... ... банк ... ... және ... да ... ... Сонымен қатар, шетел капиталын тікелей салу үшін сол ... ... ... бірі ... ... ... мен жеңілдіктер жүйесінің болуы. Барлық ... ... ... салу ... ... ... ... таңдау
жасалынады.
Шетелдік инвестицияларды құқықтық реттеу екі деңгейде жүзеге асады:
ұлттық-құқықтық және ... ... және ... ... ... ... және ... тығыз байланысты [4].
Шетелдік инвестицияны халықаралық-құқықтық реттеу екі жақты және көпжақты
халықаралық келісімшарттардан тұрады. Шетелдік инвестицияның ... ... ... ... ... ... ... мен
өзара қорғаудың екі жақты келісімі құрайды. Инвестицияны ынталандыру мен
қорғаудың ... ... ... екі жақты келісімінде келісуші
жақтар қатысушы-мемлекеттер инвесторларына ортақ негізде екі режим ұсынады:
ең қолайлы жағдайлы режим немесе ұлттық режим. Ең ... ... ... ... келісуші мемлекеттер басқа келісуші мемлекетке, басқа үшінші
мемлекетке берген ... ... ... ... жеңілдіктерін,
беретіндігіне міндеттелетіндігі айтылады. Ұлттық режим принципі деп,
шетелдік ... ... ... және шетелдік тауарлар осы ... ... ... ... мен ... өнімдермен
теңестірілуді айтады.
Екі жақты келісімдер кепілдіктерінің бірі – шетелдік инвесторға оның
мүддесіне қысым жасалған ... осы ... ... ... ғана
емес, халықаралық сотқа да шағымдануға мүмкіндік беріледі. ... екі ... ... екі ... ... ... қарастырады: инвестор мен
инвестиция алушы мемлекеттің арасындағы талас және мемлекеттер ... Егер ... ... ... ... да ... каналдар
жолымен шешілмесе, ол мемлекетаралық үшінші немесе арбитраждық сотқа
беріледі. Бұл ... яғни ... ... халықаралық сотпен
шешкенде Қазақстан Республикасының инвестициялық имиджіне ... ... ... ... ... шетелдік БАҚ-ында беріліп, инвесторлар
алдында жағымсыз көзқарастар қалыптасады.
Тіпті, сот процесі арқылы ... ... ... ... ... түсетін дақтан келетін шығынмен салыстыруға болмас еді.
Екі жақты ... ... ... инвестиция үшін тағы да бір ерекше
кепілдік бар. Оның мәні, екі ... ... ... ... ... уақыты біткеннен кейін аталған келісімнің қызметі
аяқталуы мерзіміне дейінгі инвестицияларға қатысты 10-15 жыл ... ... ... ... инвестициялар үшін кеңейтуге
ұмтылушылықты дәлелдейді.
Сонымен, шетелдік инвестицияны ынталандыру мен қорғау туралы екі ... ... ... үшін ... ... ие. ... ... болып табылатын көпжақты халықаралық келісімшарттар
екі жақты келісімдер сияқты көп емес. Көпжақты келісімшарттардың бірі ... 28 ... ... ... ... қорғау туралы Конвенция”,
ТМД шеңберінде 1993 жылы 24 ... ... ... ... ынтымақтастық туралы Келісім”. Бұл келісімнің ерекшеліктерінің
бірі, қатысушы-мемлекеттер инвестициялық ... ... ... ... жақындастыру мақсатында шаралар алып, соның ішінде қатысушы-
мемлекет инвестицияларымен кәсіпорындар құру және оның ... ... ... ... салу, экология және санитарлық-
гигиеналық сараптау, олардың есебі және есеп беру ... ... ... ... ... ... келісімдердің
қатысушысы ретінде Қазақстан ... ... ... және шетел инвестициясын салуға қолайлы мемлекет ретінде өзінің
имиджін күшейтеді. Көпжақты халықаралық келісімшарттар ... ... ... ... үлкен рөл атқарады. Қазақстанға ... ... ... ... өкілдіктер жұмысының тиімділігін
арттыру ... ... ... ... ... ... ... жақсартуға бағытталған мемлекеттік
нормативті-құқықтық базаға сәйкес негізделген. Бұл сұрақтарды ... ... ... ... ... ... қызмет
етеді.
Қазақстан Республикасының Парламенті “Тікелей инвестицияны мемлекеттік
реттеу туралы” Заң және Қазақстан ... ... ... ... ... заңдық күші бар “Бюджетке салық ... және ... ... төлемдер туралы” жарлығына қосымшалар мен өзгерістер туралы заң
қабылдады.
2003 жылдың 8 қаңтарында ... ... ... ... қолайлы инвестициялық климат құру және ... ... ... ... ... ... “Инвестиция
туралы” Заң негізінен екі бөлімнен тұрады. Біріншісі - ... ... ... екіншісінің құрамына инвестицияларды мемлекеттік
қолдау бойынша қатынастарды реттеуші ережелері енеді.
Қабылданған заңдар ... ... ... ... және
шетел инвесторлары үшін неғұрлым қолайлы режим құруға ... ... Бұл ... ... Халықаралық орталықтың
салық және инвестиция бойынша ескертулері мен ұсыныстары есепке алынды.
Комитеттер мен палата ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізді.
“Тікелей инвестицияларды қолдау туралы” Заңы инвесторлардың құқықтарының
ерекшелік деңгейін арттыратын жаңа заңгерлік ережелері бар, ол ... ... ... ... ... ... ... басымды салаларға тікелей инвестицияны мемлекеттік
қолдаудың міндеті мен мақсаты ... ... ... оның ... ... ... Бұл өндірістің күрделі мәселелерін шешуге мүмкіндік
береді.
Бұл ең алдымен машина жасау, шикізатты ... және ... ... ... мәрелік қайта балқыту, ... ... ... ... ... инвестордың мүддесін қорғау бойынша Қазақстан Республикасымен
ұсынылған кепілдікке Заңда бөлек бап арналған. ... ... ... ... Қазақстан экономикасына капитал салу ... ... Олар ... ... бәсекемен қамтамасыз етеді, яғни
бәсекелеріне қатысты ... ... ... ... ... ... құқық. Неғұрлым маңызды кепілдіктер:
– инвестордың өзін ... ... ... ... ... ... ... құқығын шектемеу, сонымен бірге салық
және басқа да міндетті төлемдерді төлеу жағдайында жарғылық немесе
акцияға үлестік қатысын сату нәтижесінде ... ... ... ... ... ... өндіретін тауарларды сату мен өткізуді
бақылайтын мемлекеттік монополияларды құрмау;
– шикізат ... ... ... сату ... ... реттеу және
бақылау шараларын жасамау;
– инвесторларға заң бойынша ... ... ... ... мен лауазымды тұлғалар кедергі бола алмайды;
– Қазақстан Республикасы ... ... ... ... құқығы мен заңды мүдделерін қорғау.
Бұл заң арқылы инвесторлар инвестициялық жобаларды жүзеге асыру үшін
ынталандыру ... ... ... ... ... ... Біріншіден
жеңілдіктер мен преференциялар жүйесі нақты және біржақты анықталған.
Олардың ... ... ... ... ... ... ... Бұл дегеніңіз, кәсіпкерлердің, ... ... ... мемлекет натурлық гранттар ұсынады.
Жобаны жүзеге асыруға қажетті жабдықтар, шикізат пен ... ... баж ... ... ... және ... ... үлкен пайда әкеледі.
Заң инвесторды бекіту процедурасын экспертизаға қажетті ... ... ... ... ... және ... жобаға
қатысты іс-әрекеттің жариялылығы мен заң ... ... ... берілуі мен қатар инвесторлардың жауапкершілігіне қатаң
талаптар да қою қарастырылды. ... мен ... ... ... ... ... ... беру жөніндегі
келісім бойынша, келісімшарттарының талаптары бұзылған ... ... ... тиіс және ... ... ... айыппұл салына
алады.
Республикада инвестициялық клиамтқа ... ... ... және бұл
процестің динамикасы мен ауқымдылығына кең өріс ашу ... ... Заң ... талқылау мен тиянақтауға үлкен белсенділік пен
конструктивтілік танытты. Жобаның ... ... ... ... жекелеген парагарафтарына редакциялық түзетулер жасалды. Заң
жобасының әртүрлі баптарына отыздан астам түзетулер мен ... да бір ... ... ... ... ... асыруға байланысты
қызметтің ашық болуының күшейтілуі. Бұл заң бойынша Комитет ... ... ... ... ... ... актілерді БАҚ-да
жариялап отыруға тиіс.
Жаңа заң, инвестициямен жұмыс кезінде туындайтын ... ... және ... ... құрылымын қамтиды.
Бұлардың бәрі таяу уақытта шетел капиталы үшін Қазақстанның тартымдылығын
арттырып, экономиканың басымды ... ... үшін ... ... ... және ... пен ... түрде жүргізілетін
экономикалық реформаларға байланысты халықаралық нарыққа ... ... ... ... ... инвесторлардың қызметін
көрсететін кең ақпараттық қызмет көрсету жүйесі болуы тиіс, республиканың
региондарында ... ... мен ... ... ... ... отыруы керек.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ТІКЕЛЕЙ ШЕТЕЛ ИНВЕСТИЦИЯЛАРЫН ТАРТУ МЕН
ҚОЛДАНУДЫ ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындада ... ... ... ... ... ... жағдайы мен мәселелері
Әлемнің көптеген елдерінің тәжірибесі тікелей шетел инвестицияларын (әрі
қарай ТШИ) тартудың дұрыстығын ... ... ... және қолайлы инвестициялық климат құру ең ауыр және ... ... ... ... ... шетел ресурстарын мол
көлемде қажет етеді.
Шетел ресурстары экономикалық белсенділікті жандандыру мен экономикалық
өсудің ... ... шығу үшін ғана ... ... ... экономиканың басты
салаларының моральдік және физикалық тозған ... ... ... ... ... бар елдермен салыстырғанда Қазақстандағы ТШИ ... ... ... ТМД ... ... бұл ... жан басына шаққанда
алдыңғы орынды алады. 1994-2000 жж. ... ... ... ... 80 АҚШ ... ... Венгриямен салыстырғанда жан басына келетін ... 220 ... және Чех ... бұл ... 134 ... ... ... бұл елдерге тартуда мынадай факторлардың әсет еткені
туралы айтқан жөн, Венгрия мен ... ... ... ... мен ... ... қосылу перспективасы, ТШИ ауқымы жоғары.
Компаниялардың өз қызметін осы және басқа елдерде ... ... ... ... ... ... ... түрде оларды екі
ірі топқа бөлуге болады. Бір жағдайда фирмалар басқа елде өндірілетін тауар
сату және ... ... ... ...... ... ... басқа елге экспорттау мақсатында, аталған елде өндірістік ... ... ... Сөйтіп, компанияларға осы және
басқа стратегияны таңдау мотивін айқындауға тура келеді, сонымен ... ... іске ... ... ... ... ... керек. Өнімдерін шетелге өткізуде ... ... ... ... міндетті емес, өйткені олар өз тауары мен қызметін өндіру
үшін лицензиясын сату мүмкіндігі бар және ... ... ... ... және ... да бұрынғы социалистік елдер үшін бұл үрдісті іске
асыру жолында кедергілер бар. ТМД елдеріне (әсіресе Ресей мен ... ... ... ... ... ... ең ... мәселе – қылмыс
пен сыбайластық қана ... ... ... ... заңы. Маңыздылығына
байланысты келесі мәселелер аталады: несие беруші мен ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық жағдайдың
тұрақсыздығы, дамымаған банктік сектор, бухгалтерлік есеп жүйесі, содан
кейін ғана сыбайластық.
Қазақстан ... ... ... мәліметі бойынша Қазақстанға
1993-2004 жылдар аралығында келген ТШИ көлемі 29,7 млрд. АҚШ долл. тұрады.
Қазақстанға әр ... ... ... инвестициясының көлемі 1 млрд. АҚШ
долларынан кем ... ... ... ... ... тән басты ерекшелік -
олардың 90-шы жылдар ортасында қарқынды өсімі. Сөйтіп үш ... ... жж.) тура ... ... ... 2,9 ... АҚШ ... құрады.
1996 жылдан бастап шетел инвестицияларының ағымы жылына 1 млрд. АҚШ долл.
төмен болған жоқ. 1997 жылы ... 2 ... АҚШ ... келсе, бірақ Азия
елдеріндегі дағдарысқа байланысты тікелей шетел инвестицияларының ... 1,2 ... АҚШ ... құрады. Ол 1997 жылмен ... ... кем. ... ... тікелей шетел инвестициялар ағымының
қарқыны 1 млрд. АҚШ долл. төмендеген. 1999 жылы Қазақстанға тікелей ... ... ... 1,85 ... АҚШ долл. құрап, 1998 жылғы
көрсеткіштен (1,23 млрд. АҚШ ... 1,5 есе көп. ... ... салыстырғанда 1,5 есе өскен және сәйкесінше 2,8-4,5 ... ... ... ... ... ең көп ... 2003 жылы 4607,6 млн. АҚШ
долл. болды. Ол 2001 жылғы көрсеткіштен 51 млн. АҚШ ... ... 4- ... Республикасы экономикасына тура шетел
инвестицияларының ағымы (1993-2004 ж.ж.)*
*Қазақстан Республикасының ... ... ... экономикасына тура инвестициялардың өсуі – жағымды жәйт. Жедел
қайтарымды және ... ақша ... ... ... ... және басқа
инвестициялардан ерекшелігі экономиканың нақты секторы дамыту мен, алдыңғы
технологиялармен және ... пен ... жаңа ... ... ... Сонымен қатар, тура инвестициялар Қазақстанның сыртқы
қарыздарының пайда болуына әкелмейді.
Әлемнің 40 елі Қазақстанда тура ... ... ... ... АҚШ, ... және Италия бар. Қазақстан экономикасына
инвестиция салушылар тек ... ... ... ... ... Оңтүстік Корея,
Сингапур, Малайзия сияқты “Жаңа индустриялды ... ... ...... және ... 90-шы ... ... жеке инвестициялардың экспорты бойынша
шетел мемлекеттері ішінде АҚШ бірінші орынға ие ... ... ... ... ... ... ... жж. 8,9 млрд. (29,9 пайыз)
құрады. Егер 1993 жылы Қазақстан экономикасына АҚШ-тан ... ... 966,9 млн. ... ... ал 1994 жылы ... ... екі есеге – 412
млн. АҚШ долл. қысқарған. Соңғы төрт жылда олардың көлемі 150-400 ... ... 1997 ... ... ... шетел инвестицияларының деңгейі
өсе бастады және 2000 жылы оның ... 1 ... АҚШ ... ... ... ... мұнай-газ өнеркәсібінде, электроэнергия
өндірісінде, өңдеу өнеркәсібінде, тамақ және темекі салаларында ... ірі ...... ... ... ... ... (9 ай) жж. салған салымдары 4046,3 млн. АҚШ долл. (келген ТШИ-ның ... ... ... ... ... 1994 жылы 25,7 млн. АҚШ ... 2002
жылы 622,7 млн. АҚШ долл. өзгерген. 2004 ... 9 айы ... ... ... 528,5 млн. АҚШ долл. болды. Ол 2003 жылмен салыстырғанда
101,2 млн. АҚШ долл. көп.
Жаңа индустриалды елдердің ішіндегі ең ірісі – ... ... ... 1803,5 млн. АҚШ ... салған. Тікелей шетел инвестицияларының
көп ағымы 1997 жылы 720 млн. АҚШ долл., ал соңғы жылдары ... ... млн. АҚШ ... ... ... ... Қытай (1235,6 млн.АҚШ долл.) және Жапония (620,6
млн. долл.) салымшылар болып табылады.
Тікелей ... ... ірі ... ... (2136,9 млн. ... ... (1862,3 млн. АҚШ ... Нидерланды (2193,6 млн. ... ... (1089,9 млн. АҚШ ... ... ... жж. 7 ... ... салған. ТМД елдері де Қазақстан инвесторлары болып табылады.
Олардың салған салымдары 1 ... АҚШ ... ... ... ... ... тікелей шетел инвестицияларының үлесі
(1993-2004 жж.)
|Мемлекет атауы |ТШИ ... млн. АҚШ ... % |
| ... | ... |34,6 |0,1 ... |18,4 |0,06 ... құрлығы |75,4 |0,3 ... |4046,3 |13,6 ... |22,6 |0,08 ... ... |577,8 |2 ... |460,7 |1,5 ... ... |1,8 |0,05 ... |16,1 |0,05 ... |294,3 |1 ... |17,6 |0,06 ... |46,9 |0,15 ... |154,4 |0,5 ... |15,3 |0,05 ... |2076,8 |7 ... ... |108 |0,36 ... |1089,9 |3,7 ... |91,3 |0,3 ... |1235,7 |4,6 ... |200,3 |0,67 ... |10,2 |0,03 ... |59,8 |0,2 ... ... ... ... |2193,6 |7,4 ... |77,3 |0,26 ... |16,1 |0,05 ... Корея Республикасы|1803,7 |6 ... ... |34,7 |0,1 ... ... |930,4 |3 ... |46,9 |0,15 ... |19,7 |0,07 ... |20,8 |0,07 ... |8895,2 |29,9 ... |8031 |2,7 ... |688,3 |2,3 ... |57,7 |0,19 ... |23,2 |0,08 ... |1862,3 |6,3 ... |618,6 |2 ... ... |771,8 |2,6 ... ... |40,3 |0,14 ... |29750 |100 ... ... ТМД ... |1068,1 |3,5 ... ... ... ... үлестері елдер ... ... үшін ең көп ... ... ... және ... тез сатып алынатын жобалар, халықтардың
сұранысына ие болатын өнімдер.
Кесте 2 - ... ... ... ... ... шетел
инвестицияларының үлесі ( 1993-2004 ж.ж.).
|Салалар атауы ... ... % |
| ... (млн. | |
| ... | ... |29750 |100 ... ... ... ... және балық |16 |0,1 ... | | ... ... |17144,1 |57,6 ... өнеркәсібі |4561,4 |15,3 ... және су ... мен бөлу |563,8 |1,9 ... |236,1 |0,8 ... пен ... ... ... және сату|647,6 |2,1 ... мен ... |107,8 |0,4 ... және ... |557,8 |1,9 ... ... |379,3 |1,3 ... мүлікпен операциялар, |4971,2 |16,7 ... ... беру және ... ... | | ... беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік |204,5 |0,7 ... | | ... ... түрлеріне жатпайтын қызмет |360,8 |1,2 ... | | ... ... шетел инвестицияларының салалар бойынша үлесі (1993-2004 (9
ай) жж)
Бұл суретте көріп отырғанымыздай ... ... ең көп ... өндіру өнеркәсібінде, өңдеу өнеркәсібінде және жылжымайтын мүлікпен
байланысты операциялар, кәсіпорындарға жалға беру және қызмет көрсету.
Жалпы алғанда, 1993-2004 (9 ай) жж. кен ... ... 17 ... салынған. Тікелей шетел инвестицияларының жалпы ... ... ... ... Негізігі бөлігі (89,8 пайыз) өңделмеген мұнай мен
табиғи газды өңдеуге салынған.
Кен ... ... ... ... ... шетел инвестицияларының
салымы 1995 жылдан бастап (металл рудаларын өндіруге осы жылы 286 млн. ... ... ... ... 1996 жылы ... ... ... 471,8 млн. АҚШ долл. көбейді. 1997 жылы осы екі салаға 1,3 ... ... ... 1998 жылы ТШИ ... күрт ... ... ... мен
газ өндіруде айтарлықтай төмендемесе, металл рудаларын өндіруде ТШИ 20 ... (32 млн. ... және ... ... ... ... сақталуда.
1998 жылдан бастап аздаған сомада ... ... ... ... ... ең ... шегі 2001 ... келеді және 15,7
млн. долл. 2004 жылдың 9 айында 7,5 млн. ... ... ... бері ТШИ келе ... ... бірі урандық руда ... да ... өте ... ... ... 1,5-10 млн. долл. 2004 ж. 9
айында 15,9 млн. долл. құрады және 2003 ж. сәйкес кезеңімен салыстырғанда ... көп (10,4 млн. ... ... ... капитал салымының басымды объектілері болып
ең алдымен металлургиялық өнеркәсіп, әсіресе түсті металлургия (2379,3 млн.
долл. немесе жалпы ... 52,1%), ТШИ ... ... ... кокс ... ... ... материалдарды өндіру мен өңдеу (468,4 млн. долл.
немесе 10,3%) табылады.
Сурет 6 - ... ... ... салаларына 1993-2004 жж.
аралығында тартылған ТШИ ( млн. АҚШ долл.).
Ең жоғарғы ағымы 2003 ж. ... ол 2 ... ... ... ... басқа
сфералары -телекоммуникация, электрлік және электронды ... ... үй ... яғни ... ... сол салаларында жоғары
пайда табуды көздейді.
Сурет 7 - Өңдеу ... ... ... ... жж. аралығында
тартылған ТШИ ( млн. АҚШ долл.).
Қызмет көрсету саласына тартылған ТШИ көп үлесі ... ... ... ... Егер 1993 ж. ... осы түріне 55 млн. долл. тартылса,
2003 ж. осы көрсеткіш 963,9 млн. долл. ұлғайды, ал 2004 ж. (9 ай) ... ... ... ... ... түріне ТШИ тартылған.
Алайда мына фактіні атап көрсеткен жөн, білімге, денсаулық ... ... ... ... ТШИ аз ... ... жж. Салымдар 1 млн.
долл–дан 13 млн. долл. аралығында тербелді, тек 1997 ж. 107,8 млн. ... ... 7 ... ТШИ ... осы салаға 2004 ж. (9 ай) 62,8 млн. долл.
көбейді, бұл ... ҚР ... ... ... ... көп көңіл бөле
бастағандығына байланысты.
1997-2005 ж. 25 ... ... ... саны 495, ... ... ... долл. (506,2 млрд. долл.) болды.
Қазіргі уақытта қарекет етуші келісімшарт саны 270, жалпы сомасы - ... АҚШ ... (401,4 ... ... 138 ... салықтық
жеңілдіктері мен ... ... ... өз
міндеттемелерін орындамау себебінен 87 келісімшарттың күші жойылған.
ҚР «Инвестиция ... ... ... 2003 ж. 8 ... 2005 ж. 25
наурызы аралығында ... даму ... ... 152 ... ... 3 - ... даму Стратегиясын орындау мақсатында
жасалған келісімшарттар тізімі.
|Қызмет түрі ... ... |2 ... ... оның ... | ... ... өндірісі | ... ... |5 |
| |4 |
| | |
| | |
| |
| |
|3 ... жалғасы |
|1 | 2 ... ... |3 ... ... |12 ... өнеркәсібі |6 ... және ... ... ... |12 ... емес ... өнімдер өндіру |20 ... ... және ... металл |9 ... ... | ... және ... өндірісі |6 ... ... ... |4 ... басқа да салалары |4 ... Ауыл ... |14 ... Электроэнергия және ыстық су өндіру және тарату |15 ... ... |13 ... Туристік қызмет |1 ... ... |11 ... ... ... ... |4 ... |152 ... ... саласында жасалған келісімшарттар ішінде металл емес
өнім өндірісі (кірпіш, гипс, бетон, қаптау материалдары, шыны), ... ... ... ... бұйымдар және целлюлозды-қағаз
өнеркәсібі бойынша жобалар саны ... ... газ, су ... ... ауылшаруашылық, құрылыс саласында жобалардың көбеюі байқалады,
негізінен кәсіпорындардың негізгі қорын кеңейтуге ... 4 - ... ... ... ... ... ... көлемі).
|Экономика секторы ... ... саны |
| | |млн. ... |млн. АҚШ |
| | | ... ... ... ... |94 |54190,4 |396,903 ... ... |14 |12578,9 |92,131 ... Электроэнергия және |15 |29604,3 |216,829 ... су ... және | | | ... | | | ... ... |13 |9383,4 |68,726 ... ... қызмет |1 |1234 |9,038 ... ... |11 |56210,5 |411,699 ... Әлеуметтік қызмет |4 |506,4 |3,709 ... | | | ... |152 ... ... |
Инвестицияның негізгі ағымы экономиканың өңдеу секторының материалды-
техникалық базасын жақсартуға бағытталған (396,9 млн. ... (54,1 ... ... ... келісімшарттың жалпы сомасының 33,1%). ... ... ... көлемі байқалады-411,6 млн. АҚШ долл.
(56,2 млрд. теңге), ол ... мен ... ... ... ... ... 5 - Инвестициялар мен инвестициялық преференциялардың жасалған
келісімшарттар ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| |ашу ... | ... ... |91 |61 |18 |20 ... | | | | ... млн. АҚШ |835 |363,9 |26,7 |26,4 ... | | | | ... ... ... саны (ең көбі ... қ. ... – 47
келісімшарт) мен ивестицияның жалпы ... ( 272 млн. АҚШ ... ... обл.) ... диспропорция байқалады. Аймақтық
диспропорцияның себебі әр аймақтың ... ... ... ... ... 6 - ... бойынша жасалған келісімшарттар (саны, көлемі).
|№ ... ... ... көлемі |
| | ... | |
| | | |млн. ... |млн. АҚШ |
| | | | ... |
|1 ... |47 |19070,0 |139,673 |
|2 ... |14 |10642,6 |77,949 |
|3 ... ... |20 |8374,9 |61,34 |
|4 ... ... |9 |2765,6 |20,256 |
|5 ... облысы |10 |6126,1 |44,869 |
|6 ... ... |4 |18435,9 |135,029 |
|7 ... ... |5 |1614,8 |11,827 |
| ... | | | ... ... ... |
| | | | | |
|8 ... ... |2 |272,7 |1,997 |
|9 ... ... |6 |37137,9 |272,007 ... ... ... |8 |12328,1 |90,294 ... ... ... |1 |446,1 |3,267 ... ... ... |6 |3550,3 |26,003 ... ... ... |9 |18798,8 |137,687 |
| ... | | | ... ... ... |1 |12994,4 |95,174 |
| ... | | | ... ... ... |2 |1434,3 |10,505 ... ... ... |8 |9715,4 |71,158 |
| ... | | | |
| ... |152 ... ... |
Территориялық бөліністе ТШИ ағымының теңсіздігі байқалады. ... ... ... ... ... бар, жоғары төлем қабілетті
сұранысы бар, халқы көп және бай шикізатты орталықтарға салады. ... ... ... жер ... ұзақ ... арендаға жер беретін болса,
инвесторлар толық және ... ... ... ... ... ... ... экономикасына капитал салымының жалпы көлемінің
80% - ы ... ТШИ ... ... ... еместігін айтуға болады. Бұл
келіссіздіктің бір себебі – шетел инвестицияларын ... ... ең ... ... ... мен ... қауіпсіздігі
кепілдігі, инвестициялық жобалар туралы соңғы ақпараттармен ... ... ... ... әлсіздігі. Шетел капиталын ... ... ... ... ... келісімшарттардың он төрті Астана қаласының ... ... ... ... ... ... - 77,9 млн. АҚШ долл.. ... ... ... ... ... ... ... құрылысы мен
эксплутациясы;
- ЖАҚ “Ақмола электробайланыс компаниясы” электр кешенін оптимизациялау;
- Құрылыс металл ... ... ... ... ... компанияларының активтерін құру және құрылыс
күштерін кеңейту;
- Бетон өндіру;
- Бетоннан жасалатын бұйымдарды өндіру;
- Құрылыс ... ... ... өнеркәсіп базаларын құру.
Жасалған келісімшарттардың ішіндегі ең ірілері:
- “Кенкияк-Атырау” мұнай құбырының құрылысы мен эксплуатациясы ... ... ЖАҚ , ... сомасы - 128,7 млн. АҚШ долл.);
- “Атасу-Алашанькоу” мұнай құбырының ... мен ... ЖШС), ... ... - 108 млн. АҚШ ... ... ... ұйымдастыру үшін темір жол транспортына иемдену”
(“Евразия Транзит групп” ЖШС, инвестиция ... - 465 млн. АҚШ ... ... жасау зауыты Лисаковск қ. Қостанай облысы”, (“Лисаковск ... АҚ, ... ... - 35,3 млн. АҚШ ... ... ... және ... ашытқы, этанол, көмірқышқыл газын өндіруші
Биохим өндірістік кешені” (“Биохим ... АҚ, ... ... ... – 71,4 млн. АҚШ долл.);
- “Көпсалалы ауылшаруашылық кешенін құру” (“КазАгроРесурс компаниясы”
ЖШС – 27,9 млн. АҚШ долл.);
- “Электр ... мен ... ... ... ... реконструкция
және модернизациялау” (“Қарағанды Жарық” ЖШС – 26,9 млн. АҚШ долл.);
- “Ұялы бетоннан өнім шығаратын зауыттың ... мен ... +” ААҚ – 17,5 млн. АҚШ ... ... ... ... ... (“Сұлтан - ЭММК” АҚ – 11,6 млн. АҚШ
долл.);
- “Мақта талшықтарын терең өңдеу әдісі бойынша жұмыс ... ... ... ... ... ... ЖШС –
11,4 млн. АҚШ долл.);
- “Өндірістік қуаттарды кеңейту” (“KUAT ... ААҚ – 11,0 ... ... ... ... ... ... - Азия” ЖШС – 10,8 млн. АҚШ долл.);
Келісімшарт жасаған 152 кәсіпорынның 36-сы шетел қатысуымен. ... ... 428 млн. АҚШ ... ... 7 – ... ... салалар бойынша жасалған келісімшарттар
саны
|Қызмет түрі ... |
| ... ... ... оның ... | ... өнімдерінің өндірісі |2 ... ... |1 ... ... |3 ... ... |2 ... және ... ... ... |2 ... емес минералды өнімдерін өндіру |5 ... ... және ... ... | ... ... |4 ... және жабдық өндірісі |3 ... ... ... - ... ... |1 ... ... |1 ... Электроэнергия және ыстық су өндіру және тарату |7 ... ... |3 ... ... |2 ... |36 ... ... салаларында қызметін жүзеге асырушы кәсіпорындарға
жеңілдіктер мен преференциялар беру туралы мемлекеттік қолдау инвестициялық
қарекетті тек ... ... ... ... ... өндірістің
дамуына, жаңа жұмыс орындарының пайда болуына әсер етеді.
ҚР Индустрия және сауда ... ... ... ... ... бойынша құзіретті орган болып табылады. 1997-2005
жылдары 25 наурыз аралығында ҚР ... ... ... ... ... ... мен преференциялар беруді көздеген.
Келісімшарт саны 495, жалпы сомасы - 3,7 ... АҚШ ... (506,2 ... ... ... қарекет етуші келсімшарттар саны 270, жалпы сомасы
– 3 млрд. АҚШ ... (401,4 ... ... 138 ... салықтық
жеңілдіктері мен преференциялары тоқтатылған. Инвесторлардың ... ... ... 87 ... күші жойылған. 1997
жылы 9 келісімшарт жасалған, оның: 5- өңдеу өнеркәсібіне, 3- ... және ... үй мен ... ... 1998 жылы ... ... оның ... үй мен әлеуметтік салаға, 5-өңдеу
өнеркәсібіне, ... ... және 1- ... 1999 жылы ... саны 66 ... 47- ... ... 7-
өндірістік инфрақұрылымында, 3- ауылшаруашылығында, ... үй ... ... 2000 жылы 77, оның ... ... үй ... ... 5-өндірістік инфрақұрылым және 60- өңдеу өнеркәсібі, ... 115-ке ... ... оның ... ... ... 17-тұрғын үй мен
әлеуметтік салаға, 9- өндірістік ... 5- ... 2001 жылы ... өсуі ... кезде қалыптасқан жағымды
экономикалық жағдайға байланысты, сонымен ... ... ... инвесторларды еліміздің инвестициялық ... ... ... шараларын өткізу белсенділігіне
байланысты. 2002 жылы қаңтарында жаңа ... ... ... ... ... ... тек 2 ... жасалды.
2003 жылы 64 келісімшарт жасалды, олар экономиканың ... ... ... ... активтерге салынған инвестициялардың жалпы сомасы
338 млн. АҚШ ... ... ... ... инвестиция көлемінде шетелдік инвесторлардың
үлесі жыл сайын артуда және Қазақстанның ... ... ... ... жатырғанын айтқан жөн. ... ... ... ... 817 млн. АҚШ ... 2000 ... ... 7,6 есе
және 1999 жылғы көрсеткіштен 1,4 есе көп. ... ... ... ... ... ... ... бойынша үлесі 31%.
Мәселен, инвестициялық жобалардағы шетел капиталының қатысуы ... ... ... ... ... ... қанағаттанарлықпен айтуға
болады. Бұл кәсіпорындарға Инвестиция жөнінде Комитет келісімшарт негізінде
инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... істеуші “Сұлтан” ААҚ, “Хамле компани” ЖШС, жер асты ... ... ... Асия ... Груп ... ЖШС, ... ... бойынша цифрлы ұялы байланыс пен ауылдық жерде сымсыз спутниктік
байланысты ұйымдастырушы ретінде танымал “GSM Қазақстан “Қазақтелеком ... ... ... қатысуымен басымды салалардағы тікелей инвестицияның
жалпы көлемі 366538,9 мың АҚШ долл., оның 357163,5 мың АҚШ ... яғни ... ... капиталға бағытталған. 2521 жұмыс орны ... ... ... ... ... компаниялары қарқынды
қызмет етуде. Астананы ... ... ... кейбір
шығармалары – “Окан Интерконтиненталь” қонақ үйі, Ұлттық мұражай, “Астана
Тауэр”, дипломатиялық қалашық.
2003 жылы Инвестицияларды ... ... ... ... ... көп ... көлік және байланысқа келеді – 44,6%; жылжымайтын
мүлікпен операциялар – 11,2 % ; электро-энергия, газ және су ... ... - 10,4%; ... ... – 7,8%; ... емес ... өндіру – 6,9
%.
2003 жылы аймақтар бойынша инвестициялардың ... ... көбі ... мен ... ... үшін ... Атырау облысы – 39,2%; Алматы қаласы – 20,4%; Астана қаласы –
11,0%; ... ... – 7,7%; СҚО – 6,0% ... ... ... іс - ... мемлекеттік қолдау жүйесі
Экономиканың басымды салаларында қызметін жүзеге асырушы кәсіпорындарға
жеңілдіктер мен преференциялар беру ... ... ... ... тек ... ... сонымен қатар отандық ... жаңа ... ... ... ... әсер ... ... жұмыстың құқықтық базасы белсенді дамуда. ҚР
мынадай заң мен кодекс қабылданды:
“Инвестициялар туралы” (08.01.03 ж.)
“Банкроттық туралы” (21.01.97 ж. және 03.06.03 ж. ... ... ... ... ... ж. 10.07.03 ж. ... қағаз нарығы туралы” (02.07.03 ж.)
“Бюджетке салық және басқа да міндетті түсімдер туралы” (12.06.01 ж.)
Инвестициялық жеңілдіктер беру 2003 ... 8 ... ... ... ... ... Бұл заң инвестицияның құқықтық және
экономикалық негіздерін ынталандырып, ... ... ... ... құқықтарын қорғап, инвестицияны
мемлекеттік ... ... ... ... қатысуымен
келіспеушілікті шешу тәртіптерін айқындайды.
Инвестицияны мемлекеттік қолдау шараларының жаңа механизмдері біршама
жаңа артықшылықтарға ... ... ... отандық та, шетелдік инвесторларды да бірдей ... ... ... ... беру ... ... мерзімі қысқартылып (отыз жұмыс күніне дейін ... ... ... беру ... ... ... ... инвестиция көлемінің минималь шегін қоймайды. Бұл оның, қызметтің
басым түрлерінде инвестиция салатын шағын және орта ... ... ... қолданылу аясын кеңейтеді.
Шетелдік және отандық инвесторлардың теңдігі мемлекеттік ұйымдардың
тексерулерін жүргізгенде, инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... мен лауазымдық тұлғалардың
әрекетімен келген зияндарды қайтаруда әділетті болады.
Заңға сәйкес ... ... ... ... ... преференциялар беріледі:
1. инвестициялық салықтық преференциялар;
2. кедендік баж салығынан босату;
3. мемлекеттік натурлық гранттар.
Инвестициялық салықтық преференциялар белгіленген ... ... ... анықталатын мерзімге беріледі, бірақ та он ... ... ... ... салықтық преференциялар беріледі:
- Корпоративтік табыс салығына преференциялар бойынша ... ... ... босатуға немесе жылдық жиынтық ... ... ... ... тәуелді, белгіленген активті пайдалануды енгізу
бағасын бірдей ... ... ... ... заңнамаға сәйкес салық төлеушінің (заңды тұлға), зиян шегу
мөлшерін кеміткендігі ... ... ... ... ... ... ... 30% мөлшерлемемен есептелінеді.
- Мүлікке салық преференциялары бойынша инвестициялық жоба шеңберіндегі
белгіленген активті жаңадан пайдалануды ... ... ... ... ... ... ... береді.
Салық салынатын обьектінің салықтық базасы болып, бухгалтерлік есептің
мәліметі бойынша ... ... ... ... ... ... құны ... Заңды тұлғалармен жеке кәсіпкерлер мүлікке салықты
салық салынушы обьектінің орташа жылдық құнының 1%-ын есептейді.
- Жерге салық ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін алынған және қолданылатын жер учаскелеріне жер
салығын төлеуден босату ... ... ... ... ... ... категориялары салық
төлеуге жатады. Бұл жағдайда, әрбір жеке категориялар үшін базалық ... ... ... ... анықталады:
- Ауылшаруашылық қызметтерге арналған жерлер үшін базалық ... ... ... және ... ... сапасы мен бонитет балына
сараланған. Базалық ставка мөлшері бонитет балы 1 болғанда, 0,48 теңгеден,
100 балл ... 202,65 ... ... ... Елді ... ... үшін (тұрғын үй фондылары мен құрылыс жерлерін
қоса есептелгенде) – ... ... ... ... ... 1 ... ауданға есептегенде ауылдық жерлердегі тұрғын үй фондыларында ... ... ... 28,95 ... дейін ауытқиды.
- Өнеркәсіп, транспорт, байланыс, қорғаныс және басқа да ауылшаруашылық
қызметтерге арналмаған жерлер үшін – елді мекендерде ... ... үшін ... ... ... Елді мекендерден тыс
орналасқан өнеркәсіп жерлері үшін базалық ставка 1 гектар жерге ... ... ... және ... балы 0 жер үшін 48,25 ... балы 100-ден жоғары жер үшін 5790 теңгеге дейін ауытқиды.
Инвестициялық салық преференцияларының қолданыла ... ... ... ... ... ... келісімшартпен
белгіленеді.
Арнайы салық режимі қолданылатын заңды ... ... ... ... жер ... ... үшін инвестициялық салықтық
преференциялар берілмейді.
Мемлекеттік ... ... ... ... Республикасының заңды
тұлғаларына белгіленген активке байланысты ... ... ... баж салығынан босату инвестициялық жобаны жүзеге асыру үшін
керекті құралдар мен оларға ... ... ... ... ... Мәселен:
- Қазақстан Республикасы аумағындағы балама құрал-жабдықтар мен ... ... ... ... болғанда;
- Инвестициялық жобаны жүзеге асыруға байланысты құрал-жабдықтар мен оған
қажетті қосымша бөлшектерді Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... шығарылатын құрал-жабдықтар мен оған
қажетті қосымша бөлшектердің белгіленген жоба ... ... ... ... баж ... ... мүмкін болатын ұзартуларымен бір жылдық
мерзімге, бірақ та контракт тіркелгеннен бастап бес ... ... ... ... баж ... ... және оның мерзімін ұзарту туралы шешімді
инвестиция туралы ... бар ұйым ... ... сәйкес кедендік баж салығының ставкасы жалпы
кедендік–тарифтік саясат шеңберінде белгіленеді және СЭҚ КС ... ... ... ... 11 мыңға тарта тауарлық ұстаным бар.
Экспорттық баж ... ІМҚ ... және ... ... ... ғана
салынады.
Қазіргі кезде импорттық баж салығы бойынша кедендік қорғау (импорттық
баж салығының орташа ... 7,9% ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Үкіметімен немесе мемлекеттік мүлікті және жер ресурстарын
жекеге немесе ... ... ... ... ... ... ... құзыретті органдармен беріледі.
Мемлекеттік натурлық грант есебінде жер учаскелері, ғимараттар, машиналар
және құрал-жабдықтар, есептеу техникалары, өлшегіш және ... ... ... ... ... ... ... басқалары),
өнеркәсіптік және шаруашылық мүліктері беріледі.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... заңнамаларға сәйкес нарықтық құнымен белгіленеді.
Мемлекеттік натурлық ... ... ... ... ... ... ... активтегі инвестиция көлемінің
(инвестициялық жобаның мөлшері) 30 пайызынан аспау керек.
Егер сұралған мемлекеттік натурлық гранттың бағаланған құны ... ... ... ... ... ... жеке тұлғасы
сұралған мүлікті оның бағаланған құнымен мемлекеттік натурлық гранттың
арасындағы айырманы төлеу арқылы ... ... ... ... ... жеке инвестицияларды ынталандырудың
құқықтық және экономикалық негіздері мейлінше тиімді екенін көрсетеді және
іскерлік ынтымақтастықтарға үлкен жол ... ... ... ... ... артықшылықты
істердің бірі болуы, халықаралық эксперттердің бағалауынша Қазақстан ТМД
елдерінің арасында реформаны жүзеге асыруда көшбасшы деп танылды.
Қазақстан ... ... ел ... ... де, ... ... ... жыл Шығыс Европа деңгейіне сәйкес келетін
инвестициялық ... ... ... ... ... ... “Mood’s” рейтингтік
агенттігі Қазақстанға инвестициялық ... ... жаңа ... ... ... ... ... and Poors” агенттігі Қазақстанның
шетелдік ұзақ мерзімді “ББ”-дан “ББ ... ... ... ... ... ... және ... валюта бойынша несиетік
рейтингісін ... ... ... ... өсуі ... ... өсу ... сондай-ақ мемлекеттік бюджет дифициті мен
сыртқы ... ... ... ұстау бағытындағы мемлекет жүргізіп отырған
саясаттың тиімділігін көрсетеді.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... мен ... өсуі мен ... түседі, мұның өзі мүмкін болатын мұнай бағасының
өсуінен туындайтын қиындықтарды үйлестіруге мүмкіндік береді. ... ... ... бюджет дифициті мен инфляцияны шектеуге
бағытталған. Рейтингтік агенттіктің бағалауынша, 2003 жылы ... ... 14,2 ... ... ... төмендету көзделген және
келесі бірнеше жылдарға дейін ... ... ... инфляция 6,4 ... ... ... өсу 8,6 ... ... сақтау көзделген.
Мемлекеттің нарықтық реформаларға ерекше көңіл бөлуі банк секторына деген
сеніммен қатар жүруі қаржы секторын күшейтеді.
Сонымен қатар, экономика мен ... ... ... ... ... ... деп көрсетеді рейтингтік агенттік.
Инвестициялардың өсуінің жалғасуына байланысты, мұнай-газ секторындағы
өндіріс пен экспорт өсуі, мұнай ... ... ... ... ... жоғары экономикалық өсуді күтеді.
2003 жылдың қарашасында экономикалық ынтымақтастық және даму Ұйымы ... ... ... ... ... ... ... шешім
қабылдады. Құрамына дүние жүзінің 25 дамыған индустриалы елдері кіретін бұл
халықаралық ұйымның көзқарасы, іскер топтардың ... ... ... ... ... рөл атқарады.
Қазақстанның несиетік рейтингісін көтеру туралы шешім біздің елімізге АҚШ-
тағы Эксимбанктің төрағасы Филипп Мерильдің сапарынан кейін болды, ... ... ... климатқа қолайлы жағдайлар ... ... баға ... еді [10].
10 Инвестициялық іс-әрекеттің негізгі қиыншылықтары
Қазіргі кездегі тура халықаралық инвестицияларды тарту саясатының негізгі
мақсаты модернизация мен ... ... ... ... ... сапалы
өмір сүруіне шетел капиталын қолдану арқылы қол ... ТШИ ... ... ... ... ... бар:
1. ТШИ құрылымы қазіргі таңда шикізаттық бағытта және кәсіпкерлерді тек
жоғарырентабельді ... ... ... ... ... өндіру технологияларын қолдану, кен орындарын тиянақты зерттеу
жұмыстарын жүргізбейді. Бүгінгі ... ... ... ... ... ғана танытуда.
2. Аймақтық талдау аймақтардың инвестициялық рейтингі жергілікті билік
күшімен әлсіз анықталады. Бұл дегеніміз, яғни ынталандыру тетігі әлі ... ... ... экономикалық шешім қабылдауда өз алдыңа тәуелсіз
емес.
3. Шетел инвестициялардың шикізаттық бағыты республика экономикасының
құрылымындағы ... ... да ... ... ... ... көп бөлігі шетелде қалуда (оның ішінде дайын күйде: мұнай
өнімдері, металл өнеркәсібі, түсті металл және с.с ... ... ... ТШИ бұл ... ... сыртқы борышында көріне бастады
және ... ... ... ... ТШИ “Капитал ағымына” трансформациялануы. ... ... ... және БК шетел капиталының ... ... ... ... ... кейін түскен пайда басқы компанияларға
жіберіледі. Мұндай қызмет ТШИ мақсатына қайшы келеді, шын мәнінде, ... ... ... ... ... орын ... Кәсіпкерлік шетел капиталы құрылымында заемға алынған құралдардың
меншікті құралдан артық болуы. Қазақстандағы қолайсыз инвестициялық ... ... өз ... емес заемдық капиталмен (фирмалық несие
түрінде, сирек жағдайда - банктік) келуіне әкеледі.
Сөйтіп, ТШИ “әдемі ... ... ал ТШИ ... жаңа
технологиялардың, жұмыс орындарының және тәжірибенің ағымын емес, ... ... ... ... ... ... Шикізаттық
салаға ірі компаниялардың келуі елге валюталық түсімдердің азаюынан сыртқы
қарызының өсуіне әкеледі. Егер де, сыртқы қарыздануда айтарлықтай ... және оның ... ... ... бола ... ... ... жағдай неғұрлым күрделі. Шетел инвестициясының ағымына
негізгі ынталандыру болып тек ... ... ... бола алады.
Әйтпесе, ағым өзінің шекті шамасына жеткен соң сапалық срезде ... ... ... ... ... ... және ... қор өлшемімен
байланысты) [11].
Әрбір дамушы елдің экономикалық дамуының болмысы сыртқы ... ... ТШИ ... ... тартудың мүмкін жағымсыз жақтарын обьективтік бағалаудың маңыздылығы
– бұл ... ... ... ... пайдалануға мүмкін болады. ТШИ
тартудың жетілдіру ... ... және ... ... ... ... пікірінше, жақын арада шетел инвесторларының
дивиденд ... ... ... ... ... яғни сыртқа
шығарылатын өнім көлемінің ... ... ... ... ... ... ере жүрмейді, ол төлем балансының ағымдық шотында ... ... ... ... ... келе ... ... инвесторлардың
түсініктемелеріне қарау керек.
Отандық және шетелдік мамандардың бағасы бойынша инвесторларды бәрінен
бұрын мына факторлар тоқтатады:
- елдегі еркін экономикалық ... ... ... ... және ... ... заңдық базаның тұтастай
алғанда тұрақсыздығы;
- экологиялық норманы ескеруде кәсіпорын жауапкершілігі мәселесінде
саясаттың жоқтығы;
- ... ... ... ... мен ... әлем
арасында әуе жолдарының жеткіліксіздігі;
- Қазақстаннан сыртқы нарыққа құрлықпен тауар ... үшін жер ... ... (мұнай құбыры мен газ қүбырын қоса алғанда) барабар
еместігі.
Осы қорытындыларды ... ... да ... ... ... ... ... Кеңестік қызметтің тексеру мәліметіне сәйкес
кейбір инвесторларда ел туралы жағымсыз түсінік қалыптасқан. Осы зерттеулер
бойынша теріс факторлар келтіріледі:
1. Инвестициялық ... ... ... ... ... ... инвесторларды болашақта инвестиция салудан бас тартуға
мәжбүр етеді.
2. Шетел инвесторларына ... ... ... қаржылық құралдардың,
салықтық түсімдердің көзіне деген қарым-қатынас.
3. ... ... ... ... ... және ... Заңды сақтау мен келісімшарттық қарым-қатынасты қамтамасыз ететін
сенімді механизмдерінің жоқтығы.
5. Инфрақұрылымның шетел фирмаларының қажеттілігіне сәйкес келмеуі.
6. ... үшін ... ... өзгеретін салық режимі.
Салық және инвестициялар бойынша Халықаралық орталықтың ... ... ... жүргізген әлеуметтік сұрау нәтижелері газет бетіне
жарияланып, Қазақстанның іскерлік қызығушылық білдіретін келесі бес себебін
анықтады:
- ірі нарықтық ... ... ... молдығы;
- стратегиялық іскерлік орналасуы;
- аймақтағы басқа бәсекелестердің ... шығу ... ... ... ... ... ... нәтижесі бойынша неғұрлым тартымдылау ... ... ... мен газ ... өндіріс;
- қызмет саласы (бухгалтерлік есеп және заңды қызметті қоса);
- тұтынушылық кооперация.
Сонымен қатар, шетел ... ... ... ... әдісі, қаржылық тәуекелділік, тарифтік барьерлер, шаруашылық
қатынастарға қатысты заңдық актінің жиі өзгерісі мен әлсіз ... кей ... ... ... ... ... ... келмеуі және бұрмалануы келесі
мысалдан көрінеді, инвестор жергілікті жұмыс күшін ... өз ... ... қонақ үй және туристік кешендердің құрылысын
инвестициялаушы жақ жұмыс күшін өз ... ... Елге жаңа ... ... ... акцияның бақылау пакеті мен ... ... ... өндірістік аппаратты жаңартуға асықпайды. Көне жабдықтан бәрін
күтеді және ... ... ...... ... ... капитал
салымының жоқтығы инвестицияның қысқа мерзімді ... ... ... екенін білдіреді [12].
Нәтижесінде қазіргі уақытта бірде бір біріккен немесе шетел кәсіпорындары
мұнай өндірудің максимальді коэффициенті мен ... ... ... ... ... кен орындарын толық зерттеу, технологиялық
сұлба өңдеу жұмыстарын орындамайды.
Жер қойнауы байлығын қолдану барысында біріккен кәсіпорын құру ... ... БК ... ... кей ... құлдырауына
әкелетін әртүрлі қателіктер жіберілді және жіберілуде. Іс ... ... ... ... ... ... байқалады.
Нәтижесінде, көптеген жарғылық құжаттардың көбінде салық салу мәселелері
және құрылтайшылар компитенциясына енбейтін экономикалық ... ... ТШИ ... ... ... ... ... статистикаға
қарамастан әлі де мардымсыз.
Екінші жағынан, бұл жағдайды түзетуде ешқандай ... ... ... айтуға болмайды.
Шетел инвестицияларын тартуда ең басты бағыт ақырғы өңдеу салалары.
Қазіргі таңда ... ... ... ... жанармай –
энергетикалық ресурстары сирек кездесетін асыл ... ... ... өңдіру мен алғашқы өңдеудің қуатты индустриясы бола тұрып, машина
жасау базасы, жоғары тауарлық ... өнім ... ... жоқ. ... ... ... ... өнім өндіретін сала жоқ, халық
тұтынатын тауар индустриясы әлсіз ... ... ... ... өңдеу әлеуеті жеткілікті пайдаланылмайды.
Өнеркәсіптің алдыңғы салаларында – қара және ... ... ... ... көп қажет ететін, экологиялық лас технологияларды,
моральды және физикалық тозған жабдықтарды қолдану ... ... ... ... шешу үшін және экономикалық дамуға жету үшін, сонымен
бірге экономиканы шикізаттық бағыттан ауытқу үшін ҚР–ң ... ... даму ... ... ... ... мемлекеттік инвестициялық
саясаттың мақсаты ... ... жеке ... әлі ... инвестиция тарту мен қолданудың сәйкес механизмдері мен
қаржыландыру ... ... ... көрсетілген.
Мемлекеттік инвестициялық саясатты жүргізу ... емес ... ... ... ... ... ... және жеке
инвестицияларды ынталандыру шараларының кешенін қарастырады.
Перспективті жобаларды табу бойынша потенциалды ... ... ... жобаларды дайындауға көмек көрсететін
аймақтарда тікелей ақпараттық-консультативтік ... құру ... ... ... ... басқа, инвесторлармен,
әсіресе, индустриалды-инновациялық дамудың ірі ... ... іске ... ... ... тығыз қарым-қатынасқа көшу
қажет.
Инвестициялық қарекет үшін жағымды ортаның қалыптасуына әсер етуші болып
ең алдымен, экономикалық және саяси ... жеке ... ... мен банк ... дамығандығы, сонымен қатар ... ... ... ... мен ... ... ... құруда жаңа әдістер, олардың қызметінде радикалды
өзгерістер қажет. Біздің ... ішкі және ... ... ... өнім ... біріккен кәсіпорындарға белгілі
дәрежеде мемлекеттік көмек көрсетілуі тиіс.
Тіпті ең ... ... де ... ... ... ... ... саясатта лайықты орынға ие. БК-ға ... ... ... ... бос ... мен ғимараттар беріледі. Энергия, су және жылу
тарифтерін төмендету.
Осындай протекционистік саясатты барлық деңгейдегі әкімшілік басшыларының
ұстанғаны дұрыс. Бұл жаңа ... ... ... ... бюджетке түсімдердің
ұлғаюына әкеледі.
Батыс прессаларының хабарламаларының негізінде қалыптасқан пікірге
байланысты, қазақстанда шынымен ... ... ... ... үшін әлі де ... ... ... қарамастан, тікелей шетел
инвестицияларытартымды болып табылады.
Мәселелердің айтарлықтай кең шеңбері бар, ... ... ... ... ... табу қажет. Абсолютті приоритетті міндет- салық
заңнамасын ... ... ... қай ... ... асыру туралы
шешім қабылдау кезінде ... ... ... ... және ... ... ... жүйе қажет [14].
Қорытындылай келгенде, басты мәселелердің бірі кеден органдарының
жұмыстарын ... ... ... ... ... инвесторлардың айтуынша
бұнда сыбайластық пен немқұрайдылық қалыптасқан.
Сонымен, тура инвестициялардың көп ... ... ... ... ... ... ... отын-энергетикалдық
кешенінің гипертрофиялық жағына бағытталғаны байқалады.
Осы құрылымдық ... ... ... ... ... ... даму ... анықтаушы және шетел
инвесторларын ... ... ... ... ... ... нақты шараларының жоқтығы.
3 БАСЫМДЫ САЛАЛАРДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТ ҚИЫНШЫЛЫҚТАРЫН ШЕШУ ... ... ... БАҒЫТТАРЫ
3.1 ҚР инвестициялық іс-әрекетін шетел тәжірибесі негізінде жетілдіру
Шетел капиталының ағымы және оны ... ... ... оң әсер ... ... ... ... және төменгі
даму деңгейі дамушы елдердегі, оның құрамына Қазақстан да ... ... ... мүмкіндік береді. Қаржы құралдарын мобилизациялау
мемлекеттің экономикалық дамуы мен отандық тауар өндірушілердің әлемдік
нарыққа шығуына, өндірістің түрлі саласына жаңа ... ... ... Алайда республика экономикасына шетел капиталының
ассимиляциясы жолында кедергі келтіретін жағдайлар бар: экономикалық және
шаруашылық жағдайдың ... ... ... және ... жетілмегендігі.
Ішкі инвестициялардың өсуіне қарамастан, Қазақстан экономикасында
шетел инвестициялары маңызды рөл ... ... ... негізгі бөлігі
қолда бар қуаттарды қайта қалыпқа ... ... ... ... ... жағдайда шетел инвестициялары республика ... ... ... ... кері ... ... ... бағыт ретінде. Шетел инвестицияларының ішкі инвестициялардың өсуі
мен дамуының ... ... ... бұл тура ... ... олармен бірге Қазақстанға тек ақша емес, әлемдік
нарықтарда компания-инвесторлармен ... ... ... ... ... өсуі ... ... нарыққа енуінің және
жергілікті өндірушілерге ... ... ... ... индикаторы
[15].
Қазақстанда және басқа ТМД елдеріндегі тура шетел инвестицияларын
тартудың әлемдік ... мен ... ... ... мен ... ... ... тәуелді екенін көрсетті,
маңыздылары келесілер табылады:
- саяси тұрақтылық;
- елде жүргізілетін ... ... ... ... ... климат;
- басқа елде ұқсас инвестициялық шешімдердің өміршеңдігі мен мүмкін
табыс көлемі;
- құқықтық қорғалуы, ашықтығы және тұрақтылығы;
- ... ... ... және ... ... ... ... баршылығы мен құны;
- валютаның еркін конверттелуі мен пайданы ... ... ... және тура ... ... ... жеткізу үшін шетел инвестицияларын ынталандыру бойынша кешенді
мемлекеттік бағдарлама дайындалды. Шетел ... ... ала ... бағыттағы Қазақстан үшін енуі қажет шаралар:
- қызмет етуші шетел инвесторлары үшін жеңілдіктер мен ... жеке ... мен ... құру ... жағдайда өнім бөлу
механизмін шыңдау және нақты жұмыс істеуші еркін экономикалық ... ... ... пен ... ... арасында меншікті нақты
айқын бөлу;
- тұрақты экономикалық және сыртқы сауда заңнамасын құру, концессия
және өнімді бөлу ... ... ... қоса алғанда;
- салық ауыртпалығын төмендету мен салық құрылымын оңайлату;
- жерге жекеменшік енгізу;
- ... ... ... механизмдерін құру;
Инвестициялау процесінің негізін салымның басымды бағытын анықтау мен
сәйкес қаржыландыру көзін табу құрайды.
Приоритетті бағытты және бағдарламалық ... ... ... есте ұстаған жөн:
- бұрын құрылған материалды-техникалық базаны, өндірістік қуатты ... тиім ... ... ... ... жұмыс орындарымен толықтыру және жаңа орындар құру;
- экспортты-жарамды өнім үлесін ұлғайту;
- инвестиция қайтарымдылығы және ең ... ... қор ... ... ... мерзімін қысқарту;
- әртүрлі көздерден инвестиция тарту мүмкіндігі.
Бюджеттен тыс инвестициялар үшін мемлекеттік приоритеттер мен сәйкес
жеңілдіктер жүйесі мемлекеттік қаржыландыру ... ... ... ... бойынша макро деңгейде бірнеше аспектілерді бөлуге болады: мынадай
жағдай қалыптасқан, инвестициялық іс-әрекетте ... ... ... жаңа ... ... ... қаржыландыру
интенсивті төмендеуде.
Инвестиция салу туралы шешім ... ... шарт ... ... ... ... Бұл секілді мәселелер ... ... ... ... мен ... ... негізінде құрайтын кәсіпорындар деңгейінде де, жобаны жүзеге
асыруға қаржы бөлуші инвестициялық институттар ... де, ... ... және ... бағдарламаны қаржыландыру мен қолдауға
бюджеттік ассигнация ... ... ... ... ... климатты жақсарту мен шетел және отандық инвесторларды
эконмикаға тарту үшін келесі шарттар бекітілген:
- ... ... ... үшін ... ... шоттарды
амортизациялық шегерімдерді орналастыру бойынша талаптарды шешу жолымен,
өндірістік қорларды мақсатты ... ... ... ... ... ... бақылау жүргізуді қамтамасыз ету;
- халық жинақтарын міндетті сақтандыру жүйесін бекіте отырып, ... ... ... ... ... ... арқылы ішкі жинақ
потенциалын жүзеге асыру;
- инвестициялық климатты жақсарту және шетел ... ... ... ... сот ... ... орындалуын
қамтамасыз ету, келісімшарт міндеттемелерін сақтау, отандық және шетел
инвесторларына тең жағдай жасау;
- үкімет деңгейінде ... ... ... және ... ... ... міндеттемелерін бақылау шараларын заңды ... әрі ... ... даму мен ... үшін ... ... аясында коммерциялық банктерге өзінің белсенділігін арттырудың
жарамды тәсілдерін табу қажет;
- инвестициялық белсенділікті арттыру үшін қор нарығының дамуын ... ... ... қарапайымдылығы мен ашықтығын және аймақтың өмірін
қамтамасыз етуші ... ... ... ... ортақ жүйесін
әзірлеу;
- аймақтың инвестициялық әлеуетін жетілдіру, яғни әлеуетті инвестициялық
ресурстар жиынтығын ... ... ... ... АҚШ және ... Азия тәжірибесі.
Елдің өнеркәсіптік құрылымын модернизациялау аясындағы макроэкономикалық
саясаттың негізгі мақсаты – қарқынды инвестициялық үрдіс үшін ... ... ... ... кейін өзінің өнеркәсіптік құрылымын аз уақыт
ішінде модернизациялаған елдер (Жапония, Оңтүстік ... ... ... Европа елдері) жалпы ұлттық өнім құрамындағы инвестицияның ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-та 60 жылдардың басында да, 80 ... ... ... Азия ... ... ... ... қарқынына әсер
етудің келесі тетіктерін белсенді пайдаланды: мемлекеттік инвестициялар,
тек инфрақұрылымға ғана емес, ... ... ... да ... салықтық ынталандырушылары; құрал-жабдықтың импортына
кедендік баж жеңілдіктері ... ... ... ... ... әсер
ету және оларды нарықтық деңгейден төмен ... ... және ... ... инвестициялық бағдарламаларын қаржыландыруда маңызды рөлді
банктік несие ойынады. Мемлекет несие құны мен оның ... ... әсер ... ... ... ... 80 ... басында инфляция мен өндіріс
құлдырауы қатар келген жағдай, белгілі бір деңгейде 90 жылдардың алғашқы
жартысында ... ... ... ... ... ... қызметін қаржыландырудағы айырмашылықтарына
қарамастан, басты рөлді ішкі көздер (бөлінбеген пайда мен ... және ... ... ... ... ... акционерлік
капиталдың рөлі әлсіз болды (Тайваньді есептемегенде). ... ... ... ... экономиканың жетілуіне байланысты акция және
облигация нарықтарын құру мен тиімділігін арттыруға күш ... ... ... өссе де, осы ... ... даму кезеңінде
инвестициялық ресурстарды мобилизациялаудың басты факторы болмады”.
Дамушы елдердің инвестициялық бағдарламаларын қаржыландыруда ... ... ... рөл ... ... Оңтүстік Кореяның несие-
қаржылық аясында мемлекеттік институттар басым болды, себебі жеке банктік
несиелік институттар 80 ... ... ... ... болды және 90
жылдардың басында рудименттік күйде ... ... ... ... өнеркәсіптік құрылымын
модернизациялауда маңызды орын алды, әсіресе алғашқы сатысында. 1955 жылы
мемлекеттік қаржылық институттар займы арқылы ... ... ... ... ... ... 32%-ы қаржыландырылды, 1965 ж. – 16%, 1980
ж. – 17,6% және 1990 ж. – ... ... ... ... әсер ... үш ... қаржылық
институт болды. Олар – Даму Банкі, ... Банк және ... ... ... ... 80 жылдардың басында жапон
фирмаларына ұсынылған займдар үлесі: металл бұйымдарының ... ... қара ... – 12,4%, құрылыс материалдары өндірісінде –
12,9%, жалпы машина жасауда – 8,4%, ... ... – 7,7%, ... – 6,3%, ... ... жасауда – 5,7%.
Мемлекеттік Даму Банкі берген займдар ... ... ... ... осы займ ... электроэнергетика, газ және сумен қамту
қаржыландырылды (аталған сала ... ... ... ... ... қоса ... тұрғысынан басымды саналатын қызмет аясында
жеке қаржылық ұйымдардың зайымдарының катализатор рөлін атқарды.
Даму банкінің займдары әдетте инвестициялық жоба ... ... ... және 5 ... 15 ... ... сонымен бірге жеке банк несиелерінен
гөрі төмен пайызға ... ... займ ... фирмаларға банкте соманың
10%-ын құратын депозит ашу ... ... ... Азия ... ... үрдісті мемлекеттік
ынталандырудың маңызды бағыты – пайыздық мөлшерлеме деңгейін реттеу.
Американдық ... А. ... ... ... ... 25 ... ... көп бөлігінде ұзақ мерзімді несие таңдаулы фирмаларға
белгілі салалалдың дамуын ынталандыру мақсатында теріс ... ... ... ... ... Банк ... аталған елдерде салықтық, тарифтік және валюталық
саясат инвестор-фирмалардың инвестициялық тәуекелділігінің бір ... және ... ... ... ... түсіріп қоймай,
капитал импортын бақылады және инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... Корея тәжірибесі экономикалық ... ... ... ... ынталандырушы бағалық
диспропорцияны мемлекеттің жасау қабілетіне тәуелді”. 1986 жылы ... ... 110 ... оған қоса газ, ... ... қағаз, теледидар бағаларын бақылады. Осыған байланысты тек
дифференциаланған өнім ... ... баға ... жасау
мүмкіндігі болды.
Тайваньда мемлекет жергілікті фирмаларды ... ... ... ... ... өнім бағасын реттеді. 1960 ж. жергілікті импорт
алмастырушы өнімді орташа әлемдік бағадан 25% жоғары сатуға ... ... ж. – тек 15%, 1968 ж. – тек 10%, 1973 ж. - ... баға ... әсер ету ... туралы Малайзия мысалын
келтіруге болады, 1987 ж. ішкі бағамен есептелген таза өнім құны әлемдік
баға құнынан артық ... қара ... - 284%, ... ... 163%, ағаш ... өнеркәсібінде - 82%, көлік-машина жасауда - ... ... - 29%, ... ... ... - 19%,
электротехникалық машина жасауда - 12%.
АҚШ-та ... ... ... ... ... ... 1960жж.
Дж. Кеннеди әкімшілігі металлургия фирмаларының өніміне ... ... ... ... ... Р. ... әкімшілігі де 1970 жж. бірінші
жартысында бағаны бақылауда кең қанат жайды (қысқа мерзімге). Ұзақ ... газ ... ... ... ... бағасына мемлекеттік бақылау
жүргізілді.
1970 жж. екінші жартысында Канада үкіметі 3 жыл бағаны бақылады ... ... ... ... үрдіс пен елдің экономикалық өсуін
ынталандыру мақсатында мемлекеттік реттеу тудыратын ... ... ... оның әлем ... ену көлеміне байланысты азаюда.
Инвестициялық үрдістің ынталандырушысы ретінде салық жүйесі.
Өнеркәсіп дамуына әсер етуші мемлекеттік ... ... 2 ... ... ... ... салық арқылы халықтың жинағына,
фирмалардың амортизациялық қоры мен бөлінбеген пайдасына әсер ету ... ... ... ... әлеуетті қаржыландырушы
көздерінің көлеміне, мемлекет ұлттық табыстың жинақ арасында бөлінуі ... ... ... әсер етеді. Екіншіден, мақсатты
бағытталған салықтық жеңілдіктерді, заңнаманы қолдана отырып, ... ... ... қорының актив және пассив бөлуіне, елдің
өнеркәсібіндегі негізгі капиталды қайта құрылу ... әсер ... ... ... ... ... ... фирмалар
инвестицияларын ынталандырады.
1970 жж. энергетикалық дағдарыстан кейін ... ... ... ... ... ... ... салық саясатының
мәселеріне көп көңіл бөлінді. Р. Рейганның экономикалық кансультанттар
кеңесінің төрағасы М. ... ... ... ... ... салық жүйесіне байланысты”.
Инвестициялық бағдарламаларды қаржыландырудың қосымша ... ... ... ... мен ... ... салықтың төмендеуі маңызды рөл ойнады. АҚШ-та 1980 жж. салық
реформалары барысында негізгі қорлардың ... ету ... ... ету ... ... ... қорлар кластар азайды, нәтижесінде
амортизация есептеуді жеңілдетті.
1986 ж. ... ... ... ... құнын амортизация уақыты бойынша
келесі кластарды бекітті: 3 жыл, 5 жыл (бұл ... ... ... ... 7, 10, 15, 20, 27,5 және 31,5 жыл. ... ... ... есептеп шығару амортизациялық қордың өсуіне (1979 ж. – 341,5 млрд.
долл-дан, 1985 ж. – 426,7 ... ... ... және ... мен ... (259 млрд-тан 304 млрд. долл. сәйкесінше) өсуіне әкелді.
Көптеген жылдар инвестициялық үрдістің ... ... ... ... бірі ... салынатын салыққа жеңілдік жасау, ол құрал-
жабдық пен өндірістік құрылысқа фирмалардың каптал салымының белгілі пайыз
мөлшерінде болады. АҚШ- та 1962 ж. мен 1986 ж. ... ... ... ... салығынан 10% шығынын шығарып тастауға құқылы болды. Сонымен
бірге жеңілдік ... ... ... ... ... инвестициялық салықтық жеңілдік АҚШ-та және басқа да
дамыған нарықтарда энергетикалық дағдарыс кезінде мұнай мен газ ... ... ... ... жабдықты, энергия жинақтаушы
жабды, қоршаған ортаның ластануын азайтатын жабдықтарға фирмалардың капитал
салымын қолдау үшін ... ... ... ... фирмаларға
капиталсалымының 20% пайдаға салықтан алып тастауға рұқсат ... ... ... аймақтық саясат тетігі ретінде қолданылды.
Мысалы, Канада да фирмаларға жаңа жабдық пен өндірістік құрылыс ... ... ... ... ... тастауға құқық берді. Табиғи-
климаттық жағдайы күрделі аудандарды инвестициялаушы ... ... ... ... ... ал ... даму ... төмен
аудандарды инвестициялаушыларға - 10%-ға дейін.
АҚШ-та фирмалардың университеттермен қарым-қатынасын нығайту үшін арнайы
салықтық ынталандырушы ... ... ... фирмалар
университеттердегі фундаментальді-ғылыми зерттеулерді қаржыландыру
шығындарының 20%-ын ... ... ... ... тастауға құқығы бар.
Одан басқа университеттерге, коммерциялық емес ғылыми-зерттеу ұйымдарына
қайтарымсыз берілген ... ... мен ... ... ... ... ... алып тастауға фирмаларға рұқсат етіледі. Осы
жеңілдіктер университет ғылымы мен ... ... ... ... университет базасында ірі ғылыми-зерттеу орталықтарының
дамуына мүмкіндік берді ... ... ... ... ... даму стратегиясын жүзеге
асыру шеңберіндегі инвестициялық саясаттың негізгі бағыттары
Қазіргі кезде мемлекет тарапынан инвестицияны ынталандыру шараларында
кәсіпорындардың инвестициялық ... ... ... емес
секторында кешенді түрде қолдауға көңіл бөлінуде.
Инвестицияны мемлекеттік қолдаудың бірыңғай ... ... ... ... ... мен ... арттыратын,
өндірістік инфрақұрылым мен өңдеуші өнеркәсіптің дамуын, сыртқы және ішкі
инвестицияларды елімізге тартуды ... даму ... ... Даму ... ұзақ ... және орташа мерзімді төмен пайыздық
несиелер беру, ... ... ... ... басқа да несиелік
институттар ұсынатын зайымдар мен несиелерге гарантиялық ... ... жеке ... мен ... ... ... қолдауды жүзеге
асырады.
Қазақстанның Даму Банкінің жұмыс ... ... ... жүйе едәуір
дәрежеде тәуекелділік пен банк жүйесінде пайыздық мөлшерлемені ... ... ұзақ ... және ... ... ... ете ... болып отыр. Сондай-ақ ҚДБ өз қызметін ... ... ... және ... ... ... және де Банк ... инвестициялық жобаға несиенің
минимальді көлемі 5 млн. АҚШ долларына барабар.
Қазақстанның Инвестициялық Қорының (ҚИҚ) ... ... ... ... ... жарғылық капиталына бөлшектік және бақылаусыз
қатысу арқылы ... ... емес жеке ... ... қолдау көрсету.
Жеке секторда қажетті қаражаттың жетіспеуі жағдайында, ... ... үшін ҚИҚ ... ... ... ... (акция
сатып алу) бірге қаржыландыра алады, бірақ та бақылау пакетіне ие ... өзі ... жаңа ... тууына ықпал етіп қоймай, соның ішіне
жоғары технологиялы бағалы қағаздар нарығының дамуына да мүмкіндік береді.
Инновациялық қор ... ... ... ... ... ал бұл ... десеңіз кейбір дамыған елдерде толық дәрежеде жоқ
екен. Бұл ... ... ... ... ... биотехнология және
т.б. сияқты экономиканың жоғары технологиялы салаларын құру мен ... Қор ... ... мақсаты инновациялық белсенділікті арттыру,
Қазақстан Республикасының жоғары технологиялы және ғылымды көп керек ететін
өндірісті дамыту.
Қордың негізгі міндеттері:
- ... ... ... ... ... ... және
технопарктер, ақпараттық-талдау орталықтары т.б.);
- отандық және дүниежүзілік деңгейдегі ірі венчурлық инвесторлармен ... ... ... ... ... және ... көп қажет ететін өнімді өндіру, жаңа
технологияны ... ... ... және ... етіп ... ... капиталына қатысу;
- грант ұсыну арқылы, экономикалық-технологиялық дамуы және ... ... ... саналатын, қызмет көрсету,
тауарлар, жаңа технологиялар жасауға бағытталған жекелеген ... мен ... ... жұмыстарды қаржыландыру.
Экспортты сақтандыру корпорациясының негізгі міндеттері саяси және
реттеуші тәуекелдерді ... және ... ... ... ... тауарларымен қызмет көрсетулерін экспорттауға тікелей ықпал
ету.
Экспортты сақтандыру корпорациясы ... ... ... үшін ... ... ... потенциалды өткізу нарығы
туралы ақпараттарды анықтайды және таратады. Бұл ... және ... ... ... ... ... ... бүкіл
дүние жүзі мойындаған құрал болып табылады.
Мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... өзара байланысының көрсеткіші деп инвестициялық жобаларды
жүзеге асыру үшін инвесторларды мемлекеттік қолдаудың нақты шараларын ... ... Тура ... қатысуымен инвестициялық жобаларды
бірігіп қаржыландыруға артықшылықтар беріледі.
Жалпы алғанда тұрақты қызмет етуі ... ... ... ... даму ... біртұтас жүйені
құрайды.
Одан басқа, сервистік даму институттары ... және ... ... мен ... және ... технология Орталығы
құрылып, олар мемлекет жүргізетін индустриалды-инновациялық саясатты
экспертті-аналитикалық және техникалық қолдауды іске ... ... ... Орталығының міндеті – ... ... мен жаңа ... үшін нарық пен орындарды анықтау.
Инжиниринг және трансферттік технология Орталығының негізгі міндеті –
технологияны трансферттеу жолымен Қазақстан ... ... ... ... арттыру, инновациялық дамудың инфрақұрылымын жасау.
Қазақстан ТМД ... ... ... ... ... ... ... жаңа жүйесі – Ұлттық Инновациялық Жүйені (ҰИЖ) құра
бастады.
ҰИЖ негізгі төрт элементтен тұрады. Бұл ... ... ... ... және ... ... жүйеде технопарктер маңызды орындардың бірін иемденеді, өйткені олар
тиімді ортаны жасауға бағытталған, яғни, ірі ... ... ... ... ... ... ... ғылыми талдауларды жүзеге асыруға
толық мүмкіндігі болады. Бұл – салықтық ... ... ... ... ... арендалау, алдыңғы қатарлы зертханалық
қондырғылар, маркетинг бойынша кәсіби кеңестер алу, патент алу, ... ... ... ... Концепциясына сәйкес олар екі
деңгейде қалыптастырылмақ: ұлттық және аймақтық деңгейдегі парктер.
Қазіргі кезде үш ... ... ... (АЭА) бар, олар ... ... ... режимінде қызмет етеді. Мәселен каспий ... ... ... порты” АЭА шеңберінде теңізбен тасымал ... ... ... үшін ... ... мен ... ... жүзеге асыруда. “Астана – жаңа қала” АЭА шеңберінде Астананың сол
жақ жағалауында тұрғын және ... ... ... ... ... ... түбіндегі Алатау ауылында ұлттық деңгейдегі парк ... ... ... ... істей бастады.
Үш аймақтық технопарктер: Оралда “Алгоритм”, Қарағанды және Алматыдағы
аймақтық технопарктер қалыптаса бастады.
Шетелдік инвесторлар мен даму ... ... жаңа ... ... ... ... ... бөлінуде.
Дамыған шетелдер мен көрші Ресей аймақтарындағы алдыңғы қатарлы
өндірістік компаниялармен ... ... ... ... ... ... ... мен
қосымшалар жасау ойластырылуда.
Инвестициялық климаттың тартымдылығын арттыру үшін ... ... ... күннен бастап он жылға дейінгі мерзімде корпоративтік салықтан
босату нормасы енгізілуде.
Тозған негізгі қорларды жаңартуға ... үшін ... жаңа ... көшу жоспарлануда.
Бұл әдіс белгілі уақыт өткеннен кейін белгіленген активтердің құнын
толықтай есептеп шығаруға ... ... және ... ... белсенді
бөлігінің амортизациясының максималь мерзімі 4 пен 15 жыл аралығы ... ... ... ... ... ... ... ынталандырушы
факторы болмақ.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмысты зерттеу барысында келесідедей қорытынды шығаруға
болады:
1. Инвестициялар – ... ... және ... пайда
(табыс) құралатын немесе әлеуметтік тиімділікке қол жеткізілетін ... да ... ... ... мүліктік және интеллектуалдық
құндылықтардың барлық түрлері, ел ішіндегі және ... ... ұзақ ... ... Теориялық көзқарастан инвестиция екі топқа бөлінеді:
- тікелей (тура)
- портфельді.
3. Экономиканың басымды салаларын ... ... ... ... ... болып төмендегілер есептеледі:
- минералдық ресурстарға бай жер ... ... мен ... ... ... ақшалай түсімнің үлкен үлесінің болатындығы;
- амортизацияның жоғары қарқыны;
- осы сферадағы ынтымақтастықтың екі жақты тиімділігі;
- республика заңнамаларында ... үшін ... ... ... ... ... ... өндіріс кәсіпорындарын дамытуға
ынталандырады, ал ірі өндірістік ... ... ... ... бірі ... ... Шетел инвестициясын пайдаланудың
тұрақты даму ... ... ішкі ... ... да ... ... ең ірі ... инвесторлар ретінде республика
тұрғындары бола алады. Қазақстан тұрғындарының инвестициялық ... ... ... ... ... ... тау-кен өндірісі, өңдеу өнеркәсібі,
электроэнергия және су өндіру және ... ... ... отыр.
Инвестициялық климатты жақсартуда республиканың ... ... ... оң ... тудырды. Қазақстанның бәсеке қабілеті жоғары
және банктік тәуекелі аз ірі банктері ат салысуда. Олар: “Казкоммерцбанк”,
“ТұранӘлемБанкі”, “БанкЦентрКредит” және ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық ресурстардың ұтымды бөлінуіне байланысты тұрақты
кеңиді.
Қазіргі кезде инвестициялық іс-әрекетті ... ... ... ... ... ... ... еркін экономикалық аймақтардың жеткіліксіздігі;
- тұрақтық құбылмалы және тиянақсыз заңдар, заңдық базаның тұтастай
алғанда тұрақсыздығы;
- ... ... ... ... ... ... жоқтығы;
- транспорттық инфрақұрылымның дамымағандығы, Қазақстан мен сыртқы әлем
арасында әуе жолдарының жеткіліксіздігі;
- Қазақстаннан сыртқы нарыққа құрлықпен ... ... үшін жер ... ... ... ... мен газ ... қоса алғанда) барабар
еместігі.
Осы қиыншылықтарды шешу жолдары болып келесілерді келтіруге болады:
1. Елдегі ... ... ... ... ... ... одан әрі жалғастыру;
2. Заңдық базаны тұрақтандыру, олардың орындалуын бақылау;
3. Мемлекеттік қызметкерлердің, әсіресе салық инспекторлары, құқық
қорғау органдары қызметкерлерінің өз ... ... адал ... ... квалификациялы және компетентті мамандар дайындау.
4. Инфрақұрылымды шетел фирмалары қажеттіліктеріне
сәйкестендіру. Оларға тек қаржы көзі деп қарамай, басшыларының ... тән ... ... ... ... алға ... Ақпараттық-таныстыру шараларын өткізумен қатар, ірі
инвестициялық жобаларды бірігіп іске ... ... ... ... көшу ... ... ... бөлінуі мен тағайындалу нүктесіне тұтастай
жетуін мұқият қадағалау.
Тізімделген шаралар ... ... ... ... қарқынды
дамуына әкелетіні анық және оған толық мүмкіндік бар. Еліміз жер ... ... ... өте бай. ... ... ... экономикамыздың ақсап
тұрған салаларын дамыту арқылы қуатты ... ... ... негіз бар.
.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕРДІҢ ТІЗІМІ
1. “Инвестициялар туралы” Қазақстан Респуликасы Заңы 2003 ж. 8 ... ... ... туралы. Қазақстан Респуликасы Заңы 1994 жылы 27
желтоқсан № 226.
3. Мыльник Д.Г. ... ... - ... Қазақстан Респуликасы Конституциясы. Алматы, 1998 ж.
5. Қазақстан Респуликасының Азаматтық Кодексі. Алматы, 1995 ... ... ... ... 1997 ... Тура ... ... қолдау туралы. Қазақстан Респуликасы
Заңы 1997 жылы 28 ақпан.
8. Экономиканың басым салаларында инвестициялық іс-әрекетін ... ... ... отыру барысында жеңілдіктер мен
преференциялар беру процедураларын жеңілдеті ... ... ... ... Агенттігі төрағасының бұйрығы. 2000
ж. 14 сәуір.
9. Индустрия және сауда министрлігінің, инвестиция ... ... және ... мәліметтері.
10. Инвестицияны тиімді бағалау. / Саясат.-2003 -№ 10.
11. Прямые иностранные инвестиции: деятельность ТНК и глобализация. // МЭ
и ... ... ... А. ... ... ... ... мәселелері //
Ақиқат.-2000-№4-72-75 б.
13. Доронина А.Г. Регулирование иностранных инвестиций. // ... ... ...... ... С. ... ... инвестициялар жағдайы // Қазақстан жоғары
мектебі – 2003-№1 б. ... ... ... как главный индикатор // Евразийское
сообщество ... ... ... В. ... инвестицияларын мемлекеттік реттеу // Проблема
теории и ... ... ... ... мен ... ... оңтайлы арақатынасы //
Егемен Қазақстан.-2000 ж. 9 ... ... Р.С. ... и ... ... - ... Ғылым, 1999-264
б.
19. Каренов Р.С. Производственный менеджмент – ... ... 1996-232 ... ... Р.С. ... ... – Алматы: Ғылым, 1997-184 б.
21. Каренов Р.С. Государственное регулирование экономики – Алматы: Ғылым,
1998 ... ... В.Т. ... ... Оқу ... 1999-289 ... ... А.В. Инвестиции. Дәрістер курсы, 1997. М – 184 б.
24. ... ... ЖОО оқу ... / Т.Г. ... ... Г.Б. ... және ... Т.Г. Морозова басшылығымен –
М:Банки и биржи, ЮНИТИ, 1997-263 ... ... А.Е ... ... ... хозяйственной и инвестиционной
деятельности предприятия, М: АКДИ «Экономика и жизнь», 1994-194 б.
26. Беренс В., ... П. ... по ... ... ... АОЗТ ... инфра-М. 1995.
27. Газеев М.Х., Смирнов А.П., Хрычев А.Н. Показатели эффективности
инвестиций в условиях рынка. М: ... 1993-248 ... ... М.Т., ... Г.И. ... капитал и инвестиции:
вопросы, теории, практики привлечения и использования. – Алматы: 1997-
293 б.
29. Инвестиционные возможности ... Dostar Capital Markets, ... ... И. ... Организация инвестиционной деятельности – Санкт-
Петербург: Москва-Харьков-Минск, 2001-448 б.
-----------------------
Меншікті
Тартылған
Қарызға ... ... ... ... ... тыс ... тұлғалар және ұйымдар жинақтары
Тартылған
Тартылған
Акция эмиссиясы, салымдар
Мемлекеттің несие ... ... ... ... ... ... компаниялардың мемлекеттік емес зейнетақы қорларының қаржылық
ресурстары
Займдар
Мемлекеттік займдар
Қарызға алынған
Сырттан қарыз алу
Банктердің несиелері, бюджеттік және мақсатты несиелер
Халыхаралық қорлар, ... және ... ... ... ... және ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанда инвестициялық іс-әрекеттерді мемлекеттік реттеудің құқықтық және экономикалық аспектілері68 бет
ҚР-да инвестициялық процестерді мемлекеттік реттеудің жағдайы мен перспективалары (сала деректерінде)77 бет
Инвестициялық жобаны бағалау19 бет
Компаияның инвестициялық стратегиясын қалыптастыру32 бет
Ғылым түсінігі6 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет
Қазақстандағы қола дәуірі туралы18 бет
Қоғам философиялық таным обьектісі ретінде7 бет
Ұлттық мерзімді басылымдардың Қазақстан тарихының өзекті мәселелеріне жаңа көзқарасты қалыптастырудағы рөлі: тарихнамалық талдау (1985-2005 жж.)205 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь