Дамыған орта ғасырдағы мемлекеттер. Қазақстанның экономикалық мәдени дамуы


І. Кіріспе.
ІІ. Негізгі бөлім
1. Дамыған орта ғасырдағы мемлекеттер:
а)Қарахан мемлекеті
б)Қарақытай мемлекеті
в)Найман және Керейт ұлыстары
г)Қыпшақ хандығы
4. Қазақстанның экономикалық мәдени дамуы (XI.XII ғасырдың басы)
ІІІ. Қорытынды
ІV. Әдебиеттер
1. Тарих ғылымының адамзат және қоғам өміріндегі мәні мен маңызы ерекше және ол ежелгі ғылымдардың бірі болып табылады. Әрбір ұрпақтың өткен тарихты оқып үйренуі, одан тағылым алуға деген талпынысы барлық ұлттар мен халықтар үшін заңды құбылыс. Әрбір азамат өз елінің өткені мен тарихын білуге, Отан тарихының тәжірибесі мен құндылықтарын келесі ұрпаққа үйретуге міндетті. Тарих барлық ғылымдардың атасы деп бекерге айтылмаса керек. Қазақ елінің ежелгі дәуірден қазіргі күнге дейінгі тарихы әлемдік тарихтың құрамдас және маңызды бөлігі болып табылады.
Қазақ халқы қазіргі мекеніне басқа жақтан ауып немесе басқыншылық
жолмен келген жоқ. Олар ғасырлар бойы осы аймақты мекендеген тайпалар мен халықтардан қалыптасты және Қазақ халқының қалыптасу тарихы мейлінше терең және күрделі. Оның тарихы XIV-XVI ғасырлар мен ғана шектелмейді, бұл мәселенің түп тамырын Қазақстан аумағын мекендеген алғашқы тайпалардан іздеу керек. Қазақ халқының арғы ата тектері тарихта әр түрлі этнонимде белгілі, олар Еуразияның қатаң табиғат жағдайында тіршілк етіп, әрқилы тарихи оқиғаларды бастан кеше отырып, ішкі алауыздық пен ауыртапалықты жеңе білді, өздерінің бостандығы мен тәуелсіздігін сыртқы жаулардан жанқиярлықпен қорғады.
Еуразияның кең байтақ кеңістігіндегі көшпенділер өркениеті біздің жыл санауымызға дейінгі ХI ғасырдан бастап, біздің заманымыздың ХVIII ғасырына дейін өмір сүрді және осыншалықты ұзақ уақыт пен бірегейлік және біртұтастық қадір-қасиетін сақтаған дала өркениеті жеті мың шақырым аралықты қамтыды. Қазіргі монғол жерінен Донға дейін созылған географиялық аймақта этномәдени тұрмыстық өркениет қалыптасты, әлемдік дамуға едәуір үлес қосты. Қазірге дейін жеткен зороастризмді (тәңірлік дүние таным) таратты, металл қорытудың көне ордасы болды, төл жазуын, күн түзбесін ойлап тапты.
Қытай, Иран, Грек-Рим, Византия өркениеттерімен тоғысқан түркілер жаңа мәдениет типін қалыптастырды. Егер бірінші түрік қағанатында соғыды тілі үстемдік етсе, екінші түрік қағанатында руналық жазу тарады. Аталған аймақтан алтыншы VII-XIII ғасырларда жазылған 200-ден астам тас ескерткіштер табылды. Б.з.д V ғасырға жататын Есік қорғанынан табылған жазулар дала өркениетінің жазуын одна әрі де алыстата түседі.
Көп уақытқа дейін көшпенділерді өз бетімен дами алмайтын, жасампаздық қасиеттен мүлдем ада, қырып-жойғыш, бүлдіруші күш ретінде көрсету басым болып келеді. Бұл пікір көшпенділермен отырықшылардың өмірліқ рухани мүдделерінің ешқашан бітіспейтін, ежелден бірі-біріне деген жауластығы бар деген қисынға сүйінеді. Бұл қисынды өздерінің отарлық саясатында шебер пайдаланған Ресей жаулаушылары Орталық Азия кеңістіктеріне қол сұғушылықты өркениетті әлемнің қауіпсіздігіне жасалып жатқан қамқорлық ретінде түсіндіруге тырысты. Патша генералдары бастаған отарлық саясатты бүтіндей халықтардың санасын жаулап алуда кешегі кеңес өкіметінің тоталитарлық жүйесін еселей жүргізді. Халықтар тарихын қолдан бұрмалаудың қаншалықты зардапты болғандығы енді аңғарылып отыр
Көшпенді өмірдің болашағы жоқ бұлдыр қоғам ретінде дәріптелуі 20-30 жылдардағы тәркілендіріумен жаппай ұжымдастыру зобаландары кезінде айқын көрінді. Бар тіршілігі мен тұрмысы көшпенділікке негізделген қазақ қауымы үлкен күйзеліске ұшырады.Бұл бүтіндей бір халықтарды қыруды қолдан ұйымдастырған қызыл империяның нәубеті еді. Тарихи дамудың сан алуан жолының бәрі жоққа шығарылып, тек тап күресі ғана бір жақты дәріптелді. Оны мойындағысы келмегендер аяусыз жазаланды. Кеңестік жүйе адамдарды тариха снадан айру арқылы халықтарды тек өткенінен ғана емес, оны болашағынан айруды көздеді.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар

І. Кіріспе.
ІІ. Негізгі бөлім
1. Дамыған орта ғасырдағы мемлекеттер:
а)Қарахан мемлекеті
б)Қарақытай мемлекеті
в)Найман және Керейт ұлыстары
г)Қыпшақ хандығы
4. Қазақстанның экономикалық мәдени дамуы (XI-XII ғасырдың басы)
ІІІ. Қорытынды
ІV. Әдебиеттер

1. Тарих ғылымының адамзат және қоғам өміріндегі мәні мен маңызы ерекше және ол ежелгі ғылымдардың бірі болып табылады. Әрбір ұрпақтың өткен тарихты оқып үйренуі, одан тағылым алуға деген талпынысы барлық ұлттар мен халықтар үшін заңды құбылыс. Әрбір азамат өз елінің өткені мен тарихын білуге, Отан тарихының тәжірибесі мен құндылықтарын келесі ұрпаққа үйретуге міндетті. Тарих барлық ғылымдардың атасы деп бекерге айтылмаса керек. Қазақ елінің ежелгі дәуірден қазіргі күнге дейінгі тарихы әлемдік тарихтың құрамдас және маңызды бөлігі болып табылады.
Қазақ халқы қазіргі мекеніне басқа жақтан ауып немесе басқыншылық
жолмен келген жоқ. Олар ғасырлар бойы осы аймақты мекендеген тайпалар мен халықтардан қалыптасты және Қазақ халқының қалыптасу тарихы мейлінше терең және күрделі. Оның тарихы XIV-XVI ғасырлар мен ғана шектелмейді, бұл мәселенің түп тамырын Қазақстан аумағын мекендеген алғашқы тайпалардан іздеу керек. Қазақ халқының арғы ата тектері тарихта әр түрлі этнонимде белгілі, олар Еуразияның қатаң табиғат жағдайында тіршілк етіп, әрқилы тарихи оқиғаларды бастан кеше отырып, ішкі алауыздық пен ауыртапалықты жеңе білді, өздерінің бостандығы мен тәуелсіздігін сыртқы жаулардан жанқиярлықпен қорғады.
Еуразияның кең байтақ кеңістігіндегі көшпенділер өркениеті біздің жыл санауымызға дейінгі ХI ғасырдан бастап, біздің заманымыздың ХVIII ғасырына дейін өмір сүрді және осыншалықты ұзақ уақыт пен бірегейлік және біртұтастық қадір-қасиетін сақтаған дала өркениеті жеті мың шақырым аралықты қамтыды. Қазіргі монғол жерінен Донға дейін созылған географиялық аймақта этномәдени тұрмыстық өркениет қалыптасты, әлемдік дамуға едәуір үлес қосты. Қазірге дейін жеткен зороастризмді (тәңірлік дүние таным) таратты, металл қорытудың көне ордасы болды, төл жазуын, күн түзбесін ойлап тапты.
Қытай, Иран, Грек-Рим, Византия өркениеттерімен тоғысқан түркілер жаңа мәдениет типін қалыптастырды. Егер бірінші түрік қағанатында соғыды тілі үстемдік етсе, екінші түрік қағанатында руналық жазу тарады. Аталған аймақтан алтыншы VII-XIII ғасырларда жазылған 200-ден астам тас ескерткіштер табылды. Б.з.д V ғасырға жататын Есік қорғанынан табылған жазулар дала өркениетінің жазуын одна әрі де алыстата түседі.
Көп уақытқа дейін көшпенділерді өз бетімен дами алмайтын, жасампаздық қасиеттен мүлдем ада, қырып-жойғыш, бүлдіруші күш ретінде көрсету басым болып келеді. Бұл пікір көшпенділермен отырықшылардың өмірліқ рухани мүдделерінің ешқашан бітіспейтін, ежелден бірі-біріне деген жауластығы бар деген қисынға сүйінеді. Бұл қисынды өздерінің отарлық саясатында шебер пайдаланған Ресей жаулаушылары Орталық Азия кеңістіктеріне қол сұғушылықты өркениетті әлемнің қауіпсіздігіне жасалып жатқан қамқорлық ретінде түсіндіруге тырысты. Патша генералдары бастаған отарлық саясатты бүтіндей халықтардың санасын жаулап алуда кешегі кеңес өкіметінің тоталитарлық жүйесін еселей жүргізді. Халықтар тарихын қолдан бұрмалаудың қаншалықты зардапты болғандығы енді аңғарылып отыр
Көшпенді өмірдің болашағы жоқ бұлдыр қоғам ретінде дәріптелуі 20-30 жылдардағы тәркілендіріумен жаппай ұжымдастыру зобаландары кезінде айқын көрінді. Бар тіршілігі мен тұрмысы көшпенділікке негізделген қазақ қауымы үлкен күйзеліске ұшырады.Бұл бүтіндей бір халықтарды қыруды қолдан ұйымдастырған қызыл империяның нәубеті еді. Тарихи дамудың сан алуан жолының бәрі жоққа шығарылып, тек тап күресі ғана бір жақты дәріптелді. Оны мойындағысы келмегендер аяусыз жазаланды. Кеңестік жүйе адамдарды тариха снадан айру арқылы халықтарды тек өткенінен ғана емес, оны болашағынан айруды көздеді.
2.Біздің заманымыздың VI-ғасырынан бастап монғол шапқыншылығына дейінгі кезең отан тарихында Түркі дәуірідеп аталады. Бұл кезең біріншіден, Қазақстан тарихындағы күрделі өзгерістермен ерекшеленеді. Бұл кезеңде әлемнің басқа аймақтарындағы сияқты қазақ даласында да феодалдану процесі жүрді. Қазақстан аумағын да қоса қамтыған үлкен империя құрылды. Екіншіден, байырғы халықтың, атап айтқанда қазақ халқының этникалық тегінің қалыптасуы тездей түсті. Үшіншіден, көшпелі шаруашылықпен бірге қала мәдениеті дамыды, қазіргі дейін келіп жатқан әдет-ғұрыптар мен салт-дәстүрлер және әлемдік өркениеттің бір бөлігі болып табылатын өзіндік өркениет-көшпелілер өркениеті одан әрі жетілдірілді.Төртіншіден, аталған уақытта Қазақстан аумағында түркі тілдес бірнеше мемлекет өмір сүрді. Олардың ұқсас шаруашылығы мен мәдениеті бір-бірін толықтыра түсіп және ерекшеліктері болды.
Қазақстан аумағындағы түрік мемлекеттерінің және оның тұрғындары түрік тілдес халықтардың өмір сүруі ғайыптан пайда болған жоқ. Оның да ұзаққа созылған үрдісі, қалыптасуы, орнығуы сияқты тарихи алғышарттары болды. Бұл кезеңді әлемдік тарихтан бөле-жара қарау мүмкін емес. Өйткені, бұл кезеңде құл иеленушілік заман аяқталып жаңа өндірістік қатынастар мен өндіргіш күштер қалыптасып келе жатқан болатын. Тарихтың бұл үрдісінен Қазақстан аумағы және бізбен көршілес жатқан аймақтарда қалыс қалмады.
Түркі тайпаларының алғашқы мол легі Қазақстан мен Орта Азияның көп бөлігін мекендеп қалса, кейінгі тобы Иран мен Закавказьеге, Қара теңіз жағалауына, XI ғасырда оғыздар мен түркімендер кіші Азияға қоныс аударды. Осылайша қазіргі түркі тілдес мемлекеттердің-Түркияның, Қазақстанның, Қырғызстанның, Өзбекстанның, Түрікменстанның және Азербайжанның негізі қаланды. Сонымен бірге Ресей федерациясының құрамына Якут, Татар, Башқұрт, Тува, Шуваш, Шешен, Ингуш республикары және алтайлықтар, қарашайлар қумықтар,балқарлар, ноғайлар, және т.б.бар.
Қазіргі уақытта түркі дүниесінің тарихымен мәдениетін зерттеп, оны әлем жұртшылығына мойындату және жаңарту мақсатында едәуір жұмыстар атқарылуда. Бауырлас халықтардың ғалымдарымен зиялы қалым өкілдері бірлесіп жұмыс жасауда, өзара тәжірибелер алмасып, бұл салада бір-біріне қол ұштарын созуда.
3.а)Қарахан мемлекеті.
940 жлдан бастап Қазақстанның оңтүстігінде Қарахан мемлекеті пайда болды. Қарахантерминнің шығуы туралы дерек жоқ. Дегенменде тарихшыладрдың басым көпшілігі бұл терминді белгілі бір әулеттің атымен байланыстырады. Олар бұл әулетті Оңтүстік Тянь-Шаньді мекендеген яғма тайпасынан шыққан деп есептейді. Бұлай деп көрсетуге XII ғасырдағы Иран авторларының бірі Яғма падишасын боғра-хан дейді деп көрсетуі негіз болды. Яғни, боғра-хан атағын алғаш рет яғма тайпасынан шыққандар иеленген. Демек, мемлекеттің аты да оны басқарған әулеттің аты сияқты шартты болып табылады. Басшы, билеуші мағынасы қарақақан сөзіне негізделген. Қарахандар терминін алғаш рет XIXғасырдың ортасында орыстың шығыстанушысы В. В Григорьев енгізді.
Қарахан мемлекетінің құрылуына Қарлұқ мемлекетінің тайпалары ерекше зор роль атқарды. Қарлұқ мемлекетінің әлсірегенін пайдаланған қарлұқтардың чигиль және яғма тайпалары үстемдікке ие бола бастады. Қарахан мемлекетінің негізін Сатұқ Боғра хан қалады. Ол 942 жылы Баласағұнда билеушіні құлатып өзін жоғары қахандеп жариялады және ол басқарған мемлекеті қарахан мемлекеті деп аталды. Қарахан мемлекетінің аумағы Шығыс Түркістан, Жетісу, Сырдарья, Шу, Талас өзендерінің бойын алып жатты. Мемелекеттің астанасы Шу бойындағы Баласағұн қаласында орналасты. Боғра хан өлгеннен кейін мемлекет билігі оның баласы Мұсаға көшті. Ол 960-жылы Ислам дінін мемлекеттік дін деп жариялады.
Қарахан билеушілері ұзақ жылғы соғыстан кейін 1004-1005 жылдары бүкіл Мауереннахр жерін басып алған. Жер үлесі бойынша Қарахан мемлекеті шығыс және батыс бөліктерден тұрды. Жетісу мен Шығыс Түркістан шығыс бөлігіне, Мауерененнахр батыс бөлігіне қарады. Шығыс бөлігінің саяси орталығы Баласағұнға жақын жердегі Орда, кейіннен Қашқар, батыс бөлігінің орталығы Өзгент. Кейіннен Самарқанд қаласы болды. Көп ұзамай мемлекеттің екі бөлігі бір бірімен жауласып жеке жеке екі мемлекетке, шығыс және батыс қағанаттарна бөлінді.
Мемлекет басшысы қақан деп аталды. Ол сонымен бірге қарахан әулетінің басшысы болып саналды. Қақанға ең жақын адам уәзір болып саналды, ол жоғарғы билеушінің ең жақын көмекшісі және кеңесшісі қызметін атқарды. Барлық жер билеуші әулеттің меншігіне айналды. Мемлекет өз билеушілері басқарған аймақтарға бөлінген сондай ірі аймақтардың орталықтары Тараз, Испиджаб және Баласағұн қалары болды. XI ғасырдың басында Баласағұн жоғарғы қағанның үлес жері, Тараз бен Испиджаб олардың жақын туыстарының қолына шоғырланды.
ә)Қарақытайлар (қидандар)
X ғасырда Орталық Азияның көптеген аудандарында саяси үстемдікке Қытай билеушілерінің күш-қуатын талқандаған көшпелі қидан тайпаларынын көсмдері ие болды. Қарақытай-Манғол тілді қидандардың орта ғасырлық шығыс авторлары жазбаларындағы атау. Тарихи деректерде олар V ғасырдың екінші жартсынан бастап кездеседі. Олар бұл кезде Қытайдың солтүстігіндегі Мальчужрия мен Уссури өлкесін мекендеген X алғаш ширегінен бастап Тынық мұхиттан Алтайға дейінгі жерлер қидандардың қол ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан – 2050» стратегиясы: бір халық – бір ел – бір тағдыр
Ұлы Жібек жолының халықаралық қарым-қатынасты дамытудағы тарихи маңызы
Қазақстан 2030 стратегиясы бағдарламасы бойынша саяси дамудың алғышарттары
Саясаттану ғылым және пән ретінде
Қытайдың Орталық Азиядағы саясаты
Жаһандану процесі және оның Қазақстанға ықпалы
Еуропадағы интеграция
Құқықтық мемлекеттің құрылысы мен құрылымы. Қазақстанда құқықтық мемлекет құру
Қазақстан Республикасы мен Қытай халық республикасының қазіргі экономикалық байланыстар деңгейі және болашағы
Қазақстан және Жапония қазіргі кездегі өзара қарым-қатынас стратегиясы
Пәндер