Банкілік қызмет анықтамасы және оның құқықтық жағдайлары

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.6

І. БАНКІЛІК ҚЫЗМЕТ АНЫҚТАМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЛАРЫ

1.1 Банкілік қызметтің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7.10
1.2 Азаматтық құқықтағы банктік қызмет көрсету шарттары ... ... ... .11.14
1.3 Банктік шот шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14.20
1.4 Ақша аудару туралы шарт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20.30

ІІ. БАНК ҚЫЗМЕТІ ТУРАЛЫ БАНКТІҢ ҚҰҚЫҚТЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ПРАКТИКАЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ

2.1 Банк жүйесіндегі банктік құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... .31.34
2.2 Банктік қызмет: экономикалық және азаматтық . құқықтық нормалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35.37
2.3 Банктік құқықтың пәні, әдістері, жүйесі, қайнар көздері ... ... ... ...38.43
2.4 Банктік заннама: мәні.маңызы және банктік қызметті ұйымдастыру және реттеу: қазіргі заманғы үрдістері,тәсілдері, құқықтық негіздері ... ...44.54
2.5 Банктік қызметті пруденциалдық реттеу ерекшеліктері ... ... ... ... 54.56

ІІІ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БАНК ҚЫЗМЕТІНІҢ АЯСЫНДАҒЫ АЗАМАТТЫҚ . ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАР ЖҮЙЕСІНДЕГІ БАНКТІК МІНДЕТТЕМЕЛЕР

3.1 Қазақстанның Ұлттық банкі қызметінің аясындағы банктік құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57.62

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63.68

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69.70
КІРІСПЕ

Диплом жұмысының өзектілігі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің «Қазақстан-2030» атты халыққа жолдауында үшінші ұзақ мерзімді басымдық ретінде шетел инвестицияларының деңгейі жоғары, дамыған нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсуді көрсетеді. Бұл басымдықты жүзеге асыру ҮШІН инфляцияны қолайлы деңгейге түсіре отырып, стратегиялық КҮШТІ ілгерілуге бағытталу көрсетіледі. Бұл орайда, таяудағы жылдарда біз назарымызды экономиканың нақты секторына, оны сауықтыруға, фискальды және монетарлық қатаң шектеулер жағдайындағы өсу мен КҮШТІ әлеуметтік саясатқа аударамыз деп көрсетілген.
Қазақстандағы банктік қызмет аясын реттеуге бағытталған заңдардың жүзеге асу процессі өтпелі нарықтық кезеңдегі күрделі экономикалық реформалар мен ұзаққа созылатын мемлекеттік бағдарламалар ауқымында жүзеге асырылуда. Сонымен қатар банктік қызмет аясын реттеуге ба-ғытталған заңдардың тек осы саланы ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің қаржы, валюта, ақша-несие, жалпы экономиканың кез-келген саласына қатысты болатындығын естен шығармаған дұрыс.
Бүгінгі таңда нарықтық қатынастардың дамуына орай аса көңіл бөлетін мәселелердің қатарына банктік қызмет саласын реттейтін заңдарды дамыту жатады. Ал банктік қызмет аясының жоғарғы деңгейде дамып, халықаралық деңгейге сәйкес болуы осы саланы реттеуге арналған заңдардың тиімді түрде жүзеге асуымен тығыз байланысты. Елімізде банктік қызмет аясын реттеуге арналған заң актілерінің қатарына ең алдымен республикамызда құқықтың негізгі қайнар көзі болып табылатын Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» Қазақстан Республикасының Заңын, «Қазақстан Республикасының Парла-менті туралы» Қазақстан Республикасының Заңын және т.б. заң актілерін жатқызсақ болады. Сонымен қатар Конституцияның нормаларынан республикамызда құқықтың қайнар кезі ретінде халықаралық құқық нормаларының да қолданылатынын көреміз. Қазақстан Республикасының Конституциясының нормаларына сәйкес Қазақстан Республикасында қолданылатын құқық Конституцияның, соған сәйкес заңдардың, өзге де нормативтік құқықтық актілердің, Республиканың халықаралық шарттық және өзге де міндеттемелерінің, сондай-ақ Република Конституциялық Кеңесінің және Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары болып табылады.
Банктік қызмет аясын реттеуге арналған арнайы заң актілерінің қатарына кешендік құрылысы бойынша мынандай актілерді жатқызамыз: «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы», «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы», «Қазақстанның Даму Банкі туралы», «Қазақстан Республикасының үй құрылысы жинақ банкі туралы», «Ақша төлемі мен аударымы туралы», «Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі агенттігі туралы», «Қаржы лизингі туралы», «Бағалы қағаздар рыногы туралы», «Инвестициялар туралы», «Валюталық реттеу туралы» және т.б. Қазақстан Республикасының Заңдарын жатқызамыз.
Батыстағы банк жүйелері мен олардың құқықтық негіздері ғасырлар бойы қалыптасса, Қазақстанда және Ресейде бұл үрдіс тым жылдам жүріп жатыр. Алайда банк ісінің дәстүрлері жоғалған, өзіндік тәжірибе ұмытылған, ал еліміз үшін бүгінгі таңда қандай банктік жүйе және қандай банк заңнамасы қажет екендігін ортақ (бірдей) түсіну жоқ болған жағдайдағы қарқынды өсіп жатқан инновациялар ағымын басқару аса қиын. Нәтижесінде банк жүйесінің құрылымы да, банк қызметін реттейтін заңнама да қалыптасып үлгермей-ақ, ескіріп кетеді және өз кезегінде экономикалық реформа барысын тежей түседі.
1987 жылға дейін банк жүйесі үш монополист — банкті қамтыды; КСРО-ның Мемлекеттік банкі, КСРО-ның Құрылыс банкісі және КСРО-ның Сыртқы сауда банкісі. Мұнымен қатар мемлекеттік-еңбектік жинақтаушы кассаларының жүйесі де әрекет еткен. Банк жүйесіндегі үстемдік жағдайына КСРО-ның Мемлекеттік банкісі ие болды. Ол эмиссиялық институт бола отырып, сонымен бір мезгілде қысқа мерзімді несиелеу, шаруашылыққа кассалық және есеп-айырысу қызметтерді көрсету орталығы болды. Эмиссиялық функциялар мен клиенттерге есептік-несиелік қызмет көрсету функцияларын біріктіру, оларды бір банкке монопольдық бекітіп беру КСРО-ның Мемлекеттік банктік мемлекеттік басқару және бақылау органына айналдырады. Экономиканы басқарудың әміршіл-әкімшіл жүйесі жағдайында несие ресурстары формальды сипатта болғандықтан Мемлекеттік банк іс жүзінде, несие ресурстарына шектелмеген монополияға ие болды. Оның шоттарында мемлекеттік несиелік қорды қалыптастыра отырып барлық бос ақша қаражаттары жиналды. Банк мекемелері болса клиенттердің емес, жоғары тұрған ұйымдардың алдында жауапты болды.
Нарыққа өту жағдайында экономиканы басқаруды орталықсыздандыру экономиканы басқару механизміндегі банк жүйесінің рөлін өзгертуді талап етті. Оны қайта ұйымдастыру 1987 жылғы КПСС ОК және КСРО Министрлер кабинетінің 1987 жылғы 17 шілдедегі № 82110 қаулысы қабылдауымен басталды. Банк жүйесінің ұйымдық құрылымын өзгерту, банктердің рөлін арттыру, олардың халық шаруашылығының дамуына ықпалын күшейту, несиені әсерлі экономикалық тетікке айналдыру көзделді.
1988 жылғы 26 мамырда қабылданған КСРО-ның «КСРО-дағы кооперация туралы» заңы ерекше маңызды болды. «КСРО-дағы кооперация туралы» заңды, оның елде басталған экономикалық қайта құрулары, оның
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР


1.Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің «Қазақстан-2030» атты халыққа жолдауы, 122 б.
2. ҚР Конституциясы
3. Гарегин Тосунян. Банковское дело и банковское законодательство в России: опыт, проблемы, перспективы. М.: «Дело ЛТД», 1995, 12-бет
4. 1988 жылғы 26 мамырда қабылданған КСРО-ның «КСРО-дағы кооперация туралы» заңы ерекше маңызды болды. «КСРО-дағы кооперация туралы» заңы
5. Олейник О.М. Основы банковского права: Учебник. М.: Юрист, 1994. С.16.
6. Кристиан Гавальда, Жын Стуфле. Банковское право: Учебник. Париж, 1992. С.117.
7. Закон СССР «О кооперации в СССР» 26 мая 1988 г. № 8998-6 ведомости ВС СССР. 1988 № 22, 355-бет
8. Олейник О.М. Основы банковского права. Учебник. М.: Юрист, 1994. С.26.
9. Гавальда Кристиан, Стуфле Жан. Банковское право: Учебник. Париж, 1992. С.П7.
10. "Банктер және банкілік қызмет туралы" 31.08.1995 жылы қабылданған Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар Жарлығы
11. Закон СССР «О кооперации в СССР» 26 мая 1988 г. № 8998-6 ведомости ВС СССР. 1988 № 22, 355-бет).
12. "Банктер және банкілік қызмет туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар Жарлығы. 31.08.1995 жыл. 26-бап.
13. Аралбаева Д.А. Қазақстанның Ұлттық банкі қызметінің аясындағы банктік құқықтық қатынастар (Қаржылық – құқықтық аспектісі) Банктік құқықтық қатынастар// Заң және заман, № 12-2005, 40-43 б.
14. Банковское право (отв. ред. А.А.Травкин). -М., Юристъ, 2005. -С.36.
15. Банковское право (отв. ред. А.А.Травкин). -М., Юристъ, 2005. -С.36.
16. Глушкова Н.Б. Банковское дело. -М., Академический Проект; Альма Матер, 2005. -С.21.
17. Алексеева Д.Г., Пыхтин С.В., Хоменко Е.Г. Банковское право. -М., Юристъ, 2003. -С.46, 55.
18. Финансовое право (отв. ред. Е.Ю. Грачева, Г.П. Тол-стопятенко). -М., ТК Велби, 2004. -С.20, 336-337.
19. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» ҚР Заңы («Қазақстан Республикасының кейбір заңнамапық актілеріне қаржы нарығын реттеуді жүзеге асыратын мемлекеттік органдар қызметінің мәселелері бойынша өзгерістер мен талықтырулар енгізу туралы» 2005 ж. шілденің 8-індегі ҚР заңына сай өзгерістер мен толықтырулар енгізілген), 30 наурыз, 1995 ж., 8, 29-30, 52-1, 58 және 61 -62 баптар.
20. «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» ҚР Заңы, 13 маусым, 2005 ж., 5-бабтың 4-тармағы.
21. Большой экономический словарь /Под ред. А.Ж.Азрилияна. М„ 1997. С.125.
22. Жүнісов Ж.С. Банкілік қызмет анықтамасы және оның банкілік істен айырмашылығы//ҚазҰУ Хабаршысы, Халықаралық қатынастар және халықаралық құқық сериясы// №1-2003
23. Оралбаева Д. Қазақстанның ұлттық банкі қызметінің аясындағы банктік құқықтық қатынастар (қаржылық-құқықтық аспектісі)//АльПари, 2005
24. Жайлин Ғ.А: Азаматтық құқық//Ерекше бөлім, ІІ том, Алматы, 2005
25. Мақыш С.Б. «Валюталық операциялар және валюталық мәмілелер», Хабаршы – N 1-2004, 19 б.
26. Найманбаева С. «Валюталық құқықтың жүйесі», Заң және заман,
N 9- 2005
27. Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан (особенная часть) Алматы, НОРМА-К, 2002. -С.24.; Худяков А.И. Налоговое право Республики Казахстан (общая часть). -Алматы, НОРМА-К, 2003. -С.222.
28. Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы, N 9 – 2005
30. Супугалиева Г.И. «Шетел тәжірибесіндегі банктердің есеп айырысу түрлері», Қаз НУ, Хабаршы – 2005, N 2
31. Сақыпова Қ.Е. «Коммерциялық банктердің операцияларының экономикалық мазмұны», Қаз ЭУ Хабаршысы, 2005- N 1
32. Алимова М. «ҚР- дағы банктік заңдар: жүйесі, жетілдіру проблемалары», Заң – 2005, N 7
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
...........................................3-6
І. БАНКІЛІК ҚЫЗМЕТ АНЫҚТАМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЛАРЫ
1.1 Банкілік қызметтің теориялық
негіздері............................................7-10
1.2 Азаматтық құқықтағы банктік қызмет көрсету шарттары.............11-
14
1.3 Банктік шот
шарты.......................................................................
......14-20
1.4 Ақша ... ... БАНК ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ПРАКТИКАЛЫҚ
МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Банк ... ... ... ... ... экономикалық және ...... ... ... ... ... жүйесі, қайнар
көздері...............38-43
2.4 Банктік заннама: мәні-маңызы және банктік ... ... ... ... ... ... құқықтық
негіздері.......44-54
2.5 Банктік ... ... ... ... БАНК ... ... ... – ҚҰҚЫҚТЫҚ НОРМАЛАР
ЖҮЙЕСІНДЕГІ БАНКТІК МІНДЕТТЕМЕЛЕР
3.1 Қазақстанның Ұлттық банкі ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті
Н.Ә.Назарбаев өзінің «Қазақстан-2030» атты халыққа ... ... ... ... ... ... ... деңгейі жоғары, дамыған
нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсуді ... ... ... ... үшін ... ... ... түсіре отырып,
стратегиялық күшті ілгерілуге бағытталу көрсетіледі. Бұл ... ... біз ... ... ... ... оны сауықтыруға,
фискальды және монетарлық ... ... ... өсу мен күшті
әлеуметтік саясатқа аударамыз деп ... ... ... аясын реттеуге бағытталған заңдардың
жүзеге асу ... ... ... ... ... экономикалық
реформалар мен ұзаққа созылатын мемлекеттік бағдарламалар ... ... ... ... ... ... аясын реттеуге ба-ғытталған
заңдардың тек осы ... ғана ... ... ... ... қаржы,
валюта, ақша-несие, жалпы экономиканың кез-келген саласына ... ... ... ... ... ... ... дамуына орай аса көңіл бөлетін
мәселелердің қатарына банктік қызмет саласын реттейтін ... ... Ал ... ... ... ... ... дамып, халықаралық
деңгейге сәйкес болуы осы саланы реттеуге арналған заңдардың тиімді түрде
жүзеге асуымен тығыз ... ... ... ... ... реттеуге
арналған заң актілерінің қатарына ең алдымен республикамызда құқықтың
негізгі қайнар көзі ... ... ... Республикасының
Конституциясын, «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Парла-менті туралы»
Қазақстан Республикасының Заңын және т.б. заң ... ... ... ... ... ... ... құқықтың қайнар
кезі ретінде халықаралық ... ... да ... ... ... Конституциясының[2] нормаларына сәйкес Қазақстан
Республикасында қолданылатын құқық Конституцияның, соған сәйкес заңдардың,
өзге де нормативтік құқықтық актілердің, Республиканың ... ... өзге де ... ... ... Конституциялық
Кеңесінің және Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары ... ... ... реттеуге арналған арнайы заң актілерінің қатарына
кешендік құрылысы бойынша мынандай актілерді жатқызамыз: ... ... ... ... ... ... банктер
және банк қызметі туралы», «Қазақстанның Даму Банкі ... ... үй ... жинақ банкі туралы», «Ақша төлемі мен аударымы
туралы», ... ... ... ... және ... ... мен ... жөніндегі агенттігі туралы», «Қаржы лизингі туралы»,
«Бағалы қағаздар рыногы туралы», «Инвестициялар туралы», «Валюталық реттеу
туралы» және т.б. ... ... ... ... банк ... мен ... құқықтық негіздері ғасырлар бойы
қалыптасса, Қазақстанда және Ресейде бұл үрдіс тым ... ... ... банк ... дәстүрлері жоғалған, өзіндік тәжірибе ұмытылған, ал
еліміз үшін бүгінгі таңда ... ... жүйе және ... банк заңнамасы
қажет екендігін ортақ (бірдей) түсіну жоқ болған ... ... ... ... ағымын басқару аса қиын. Нәтижесінде банк жүйесінің
құрылымы да, банк қызметін ... ... да ... ... ... және өз кезегінде экономикалық реформа барысын ... ... ... банк ... үш ... — банкті қамтыды;
КСРО-ның Мемлекеттік банкі, КСРО-ның Құрылыс
банкісі және ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы кассаларының жүйесі де әрекет еткен. Банк ... ... ... Мемлекеттік банкісі ие болды. Ол эмиссиялық
институт бола ... ... бір ... ... ... несиелеу,
шаруашылыққа кассалық және есеп-айырысу қызметтерді көрсету орталығы ... ... мен ... ... ... ... ... оларды бір банкке монопольдық бекітіп беру КСРО-ның
Мемлекеттік банктік мемлекеттік басқару және бақылау ... ... ... ... ... жағдайында несие ресурстары
формальды сипатта болғандықтан Мемлекеттік банк іс ... ... ... ... ие ... Оның шоттарында мемлекеттік
несиелік қорды қалыптастыра отырып ... бос ақша ... ... ... ... клиенттердің емес, жоғары тұрған ұйымдардың алдында
жауапты болды.
Нарыққа өту жағдайында ... ... ... ... ... банк жүйесінің рөлін өзгертуді ... Оны ... ... 1987 ... КПСС ОК және КСРО ... 1987 ... 17 ... № 82110 ... ... ... жүйесінің ұйымдық құрылымын өзгерту, банктердің рөлін арттыру, олардың
халық шаруашылығының дамуына ықпалын күшейту, ... ... ... ... көзделді.
1988 жылғы 26 мамырда қабылданған КСРО-ның «КСРО-дағы кооперация
туралы» заңы ... ... ... «КСРО-дағы кооперация туралы» заңды,
оның елде басталған экономикалық қайта құрулары, оның ішінде, банк ... ... рөлі ... бағалай отырып, мынаны атап
өткеніміз жөн.[4]
Кеңес ... ... ... ... жаңа экономикалық саясаттан кейін
алғаш рет заң жүзінде жеке тұлғаның еңбек ... ... ... ... Енді заң ... олардың қалауы және
қабілеттілігіне сәйкес ... ... және ... ... ... ... кез келген түрлері мен айналысу ... ... ... ... (Закон СССР «О кооперации в СССР» 26 мая
1988 г. № 8998-6 ведомости ВС ... 1988 № 22, ... ... ... ... және ... ... кооперативтің шаруашылық
қызметіне араласуға қатаң тыйым салынады, осылайша, кооперативке өндірісті
жоспарлау және оны ... ... ... ... ... бөлу және сату
және кооператив мүшелерінің еңбегін төлеу мәселелерін шешу арқылы көрініс
тапқан толық ... ... ... (Бұл да сонда 23-бап, 5-
тармақ).[6, 355 б.]
Осымен бір мезгілде заң азаматтарға берілген ... іс ... ... ... ... де ... Атап айтқанда
кооперативтік меншікті және ... ... ... ... ... және ... ... кепілдіктері көзделді. Осы
жағдайлардың ... елде ... ... құру ... ... заң
деңгейінде шешуде жатқызылады.
Заңның 23-бабына сәйкес, «кооперативтердің одақтары (бірлестіктері)
шаруашылық-есептік салалық немесе ... ... ... ... ... ... осы ... бірқатар ережелері, әсіресе кооперативті
банктерді және жалпы кооперативтерді құруға қатысты ережелері жедел жүзеге
аса ... және ... ... емес ... ... ... ... банк қызметіне қатысты монополиясын жоюға бастау болды.
Осының барлығы кәсіпорындар мен ұйымдардың, ... ... ... ... ... ... ... отырып,
шаруашылық дербестігін күшейтті. Нәтижесінде, елде орын ... ... мен ... банк ... ... ... ... сезіле
бастады.
Осылайша, «КСРО-дағы кооперация туралы» ... ... ... және ... ... туындауына мүмкіндік туғызса,
ақша-несие қатынастары аясында жиналған проблемаларды шешудің күттірмес
қажеттілігі бұл мүмкіндікті шындыққа ... ... ... ... КСРО-ның мемлекеттік мамандандырылған
банктерінің қызметін түбегейлі ... ... 1989 ... басында
жасалды. Ол кезде наурызда «КСРО-ның мемлекеттік мамандандырылған банктерін
толық шаруашылық есепке және ... ... ... ... ... қабылданды. (Е.В.Осипов-мл научный сотрудник НИЦентра
частного права Каз ГУЮ: ... ... и ... ... ... Казахстан. Юрист справочная система. Юрист 4,0).
Сонымен қалыптасып жатқан, нарықтық қатынастарға ... ақша ... ... ... қалыптастыру мақсатында ... ... мен оның ел ... рөлі ... ... мақсаты. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің
жалпы бөлімінің күшіне ... және оның ... ... ... ... жаңа ... ... банк қызметіне байланысты
шарттардың жеке түрлерін реттеуге бағытталған. Тиісті тараулар заем ... банк ... және шот есеп ... ... арналған. Кодекс
кредиторларын құқын қорғауды күшейтудегі принциптік ерекшеліктерден ... ... ... ... бар ... қорғалады. Екінші ерекшелігі кодекс
нормасы және ... ... ... ... ... арақатынасты
көрсетеді. Тағы бір ерекшелігі кодекс нормалары және басқа заң ... ... ... ... ... олардың коллизиясы
мүмкін арақатынастар. Банк заңдылығы ... ... заң күші ... ... ... ... ... банк туралы”
“Қазақстан Республикасы банктер және банк қызметі туралы” және ... ... ... ... ... мақсаты – банк қызметі туралы
азаматтық – құқықтық нормалар жүйесіндегі банктік міндеттемелерді зерттей
отырып, осы мәселелерді ... ... ... Диплом жұмысына қойылған мақсаттарға
байланысты мынадай міндеттер қарастырылды:
- банк қызметі туралы мәліметтер жинақтау;
- банкілік қызмет ... және оның ... ... банк ... ... ... ... зерттеу;
- банктік қызмет: экономикалық және ...... ... банктік заннама: мәні-маңызы және банктік қызметті ұйымдастыру және
реттеу: қазіргі заманғы үрдістері,тәсілдері, құқықтық негіздері
- Қазақстандағы банк ... ... ...... жүйесіндегі банктік міндеттемелер т.б.
Диплом жұмысының құрылымы. Диплом кіріспеден, үш ... ... ... әдебиеттерден тұрады.
І. БАНКІЛІК ҚЫЗМЕТ АНЫҚТАМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЛАРЫ
1.1 ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуында ел экономикасы
үшін пікірдің атқаратын қызметі өте зор. Қай шеттегі болмасын банктер ... ... ... асырып отырады. Ал екінші деңгейдегі банктер өз
қызметтерін пайда табу ... ... ... Бұл ... өз ... мен ... ... жүзеге асыратыны белгілі. Енді осы биік
қызметке, банкілік қызмет түрлеріне жеке сипаттама беріп өтейік.
Әкімшілік немесе пәндік критерий банкілік іске ... ... оның мәні мен ... ... ... ... анықтау үшін ек
алдымен банкілік құқық құқықтарымен ... ... ... түсінігін білу керек. Осылармен қатар тағы бір ескере ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылатын
қызметтермен байланысты субъектілер тобы тек банк ... ғана шыға ... ... ... ... ... банктер мен несие
ұйымдарының нақты бір немесе басқа да әрекеттерді ... ... ... ... ... ... қаржылық құралдармен жүзеге асыру арқылы
түсіндіреді. Осы аталған объектілер банкілік ... ... ... ... ерекшеліктер беріп, түрліше әсер етеді.
Француз ғалымдары К. ... мен Жан ... ... ... ... ... Банкілік қызмет клиенттермен немесе басқа
несие ұйымдарымен жасалған шарт нысанында көрініс ... Бұл ... ... ... ... тікелей шарт жасасу ... ... ... өз ... ... ... ... банкілік қызметке теориялық тұрғыдан берілген анықтамаларға
тоқтала келіп, келесідей тұжырымдар ... ... ... ... ... ... келе, банкілік қызметті осы қызмет
түрлерімен айналысатын субъектілердің әрекеттері, қоғамдық қатынастардың
банкілік ... ... ... яғни ... ... ... алатын орны, сондай-ақ қаржылық құралдар ретінде ақша, бағалы
қағаздар немесе валюталық құндылықтар ... ... ... ... ... ... құқықтық тұрғыдан түсіндіріп өтейік.
Банкілік қызмет теориялық тұрғыдан субъектілер әрекеті, қоғамдық ... тағы ... да ... ... ... ... ... заңдар
мен құқықтық актілер арқылы түсіндіріледі. Нақтырақ айтсақ. осы заңдық
актілерде банкілік ... ... ... қызметті жүзеге асыруды
құқықтық реттеу, банкілік қызмет түрлері ... және тағы ... ... ... және ... қызмет туралы" 31.08.1995 жылы ... ... ... заң күші бар ... ... ... ... берілген (30-бап): Банкілік қызмет — банктердің
банкілік операиияларды, ... осы ... ... ... ... ... ... Бұл операциялар тізімі заңның осы ... ... ... ... ... анықтамалар береді. О. М.
Олейник банкілік қызметті екі мағынада ... ... Тар ... жинақталып жүзеге асырылғанда ғана банкілік қызметті ... кез ... ... негізінде үш қағидадан құралған операцияларды
жүзеге ... ... ғана ... ... ... тіркеу туралы талап қою
құқығы пайда болады. Шектеу ретінде үш қағиданың ... ... ... ... ... банк құрмай-ақ ақшалай операцияларды жүргізу мен
несие беруге мүмкіндік ... Банк ... ... ... ... ... және тағы басқа ұйымдар жүзеге асырады. Бұл ... үшін ... үш ... ... ... ... тездігі.
Ал кең мағынада банкілік қызмет туралы мәселе тек ... ... ... осы ... ... сондай-ақ несие ұйымдарымен жүзеге
асырылғанда ғана қозғалады. Кең мағынада ... ... ... ... шетел валютасын сатып алу-сату, есеп ... ақша ... ... ақша ... ... ... операциялары және басқа да операцияларды енгізуге болады. Басқа
сөзбен айтқанда, банкілік қызмет кең ... ... ... және ... ... ақша және ... да қаржылық құралдар бойынша арнайы
субъект болып табылатын коммерциялық банктер мен несие ұйымдарының банкілік
операцияларды ... ... Бұл ... сандық және сапалық ... ... пен ... ... ... пайда не шығын алып келуі мүмкін.
Бұл анықтамалардан келесідей тұжырымды жасауға болады. ... тек ... ... жиынтығы деп қана түсініп қою, ... ... пен ... ... да ... ... ... ретінде
адамдар мүддесіне қарай қоршаған ортаның толық өзгеруі мен ... ... ... ... ретінде біртұтас стратегиялық жоспарлар мен ... ... ... асыруға бағытталған әрекеттерді немесе жеке бір
мақсатты орындауды, жеке істерді өнім, мекемелер мен ... ... ... болады.
Сонымен банкілік қызметті жалпы мақсатты біріктірілген ақша және басқа
да қаржылық құралдар бойынша операциялар түрін тұрақтандыру ... ... ... ... жиынтығы ретінде түсінуге
болады. Банктік операциялар жиынтығы банкілік қызметте келесі белгілер
болғанда ғана ... ... ... ... яғни жай ... ... белгілер болуы;
- тұрақтылық, операцияларды жүзеге асыру қызметі, яғни нақты
операциялар ұзақ ... ... ... ... ... ... барлық операцияларды тұтас алғандағының ... бір ... ... ... ... ... өзіне тән
ерекшеліктері болып табылады. Банкілік қызмет ... ... ... болып танылғандықтан, оның өзіне тән ... де ... ... ... ... өз ... шегінде жауап беру,
тәуекекелдікке бару секілді ерекшеліктерге ие ... ... ... ерекшеліктерінің 5 түрін көрсетуге болады. Олар:
- өздерінің ғана емес, сонымен қатар құрал-қаражаттармен ... ... ... ... ... мемлекеттің болуы мен оның қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... табу;
- алғашқы екі ерекшеліктің болуымен бірінші кезекте жалпы мүддені, одан
кейін мүдделер балансын қамтамасыз ету мақсаты ... ... ... ... ... реттеудің болуы.
Банкілік қызметте өзіне тән құқықтық режимдері болады. Бұл ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыруды
және бекітілген ережелерді сақтамаудың салдары туралы айтып ... ... ... ... ... өндірістік, сауда және сақтандыру
қызметтеріне тыйым салу болып табылады. Бұл дегеніміз -ұйымы ретіндегі кез
келген заңды ... ... ... ... табылады.
Банкілік қызмет теориялық тұрғыдан алғанда фактілердің әрекеті ... өмір ... ... Ал ... ... ... қызмет банктердің операцияларды, сондай-ақ ... ... ... да ... іске асыруы болып табылады.
Мұндай анықтамалар "Банктер және банкілік қызмет ... ... ... ... ... мен несие беру операциялары;
■ кассалық операциялар;
■ ақша аудару операциялары;
• сейфтік операциялар;
•.ломбарттық операциялар;
• төлем карточкалары мен чек ... ... ... ... ... ... ... дилерлік, клирингтік
қызметтермен де алады. Ескере кететін жағдай, банктер қызмет ... үшін ... ... ... лицензиясын алуы керек.
Келесі кезекте банкілік іске анықтама беріп өтейік. Экономикалық
сөздікте көрсетілгендей, ... іс— 6ұл ... ... ... ... ... банкілік реттеу жүйесін, нақты банкілік
қызметті, теория мен жинақталған тәжірибені біріктіретін ... ... ... іс ... ... ... ... жүйе — бірінші және ... ... ... ... ... ... — ақша ... банктер арасындағы ақша аударуды
жүзеге асыру, банктер мен ... ... ... ... ... мен ... экономиканың интеграциясы мақсатында
ұйымдастыру, жүргізу; банкілік жүйені ...... ашу, ... ... тұру және ... ... ... банк қызметін реттеуді
жүргізу; банкілік қызмет — банктердің банкілік операциялар жүргізіп, ... ... ... ... ... ... ... дегенде түсінетініміз, банкілік операциялар мен қызмет
көрсетулер ғана, ал ... іс ... ... ... ... банкілік жүйе, банкілік қызмет және банкілік жүйені реттеу туралы
мәселе қозғалады. Бүл жерден шығаратын тұжырымдамамыз ... ... ... ... тар ... айтылса, ал банкілік іс кең мағыналы
ұғым. Сонымен банкілік ... тек ... ... ғана ... іс жалпы банкілік жүйені, соның ішінде банкілік саясатты, ... ... ... және ... ... қарастырады.
1.2 Азаматтық құқықтағы банктік қызмет көрсету шарттары
ҚР АК-ң 38-тарауында ... ... ... туралы жалпы ережелер
жинақталған. Бұл шарттың мәнісі: Бір тарап (банк) ... ... ... ... ... ... көрсетуге, ал клиент, егер
шартта өзгеше ... осы ... ... ақы ... ... ... қызмет көрсету шарты, жалпы ереже бойынша,
консенсуалды және ... шарт ... ... ... банктік қызмет көрсетуге қатысты жалпы нормаларды бекіте
отырып алға қарай ... ... ... және осы ... ол ... көршілес
мемлекеттердің азаматтық заңнамаларының алдында келеді. ... ... ... ... ... ... Азаматтық
кодекстерінде жоқ. Болашақта аралас шарттардың жекелеген ... ... ... да ... ... тән ... ажырата
отырып, жалпы түрде азаматтық заңнамада бекіткен орынды болады. Бұл ... ... ... да оңды әсер ... ... ... ... ажыратудың маңыздылығы - оны жүзеге асыру
барысында банк пен шаруашылық ... ... ... есеп ... ... кем ... бір ... өзара қарым-
қатынастарының мәселелері шешілетіндігінде. Осылайша, бұл шарттар есеп
айырысу және ... ... алғы ... ... табылады және
бірқатар жағдайларда оларды жүзеге асьтрудың тікелей тәртібін де анықтайды.
ҚР Азаматтық кодексі банктік ... ... ... ... ... келтіреді:
1) Банктік шот шарты;
2) ақша аудару шарты;
3) банк салымы шарты, ол негізінен несиелік ... ... ... жоғарыда қарастырылып өткен;
4) заңнамамен немесе тараптар келісімімен көзделген өзге де шарт
түрлері.
Өз қаражаттарына ... ... ... ... мүмкіндігін клиенттің
кедергісіз жүзеге асыру кепілдігін құрған жағдайда банк ... ... ... және ... айналымына жәрдемдесетін шарттарды жүзеге асыру
барысында несиелік сипаттағы қатынастар пайда болады.
Есеп айырысу қызметтерін ... ... ... төлем
тапсырыстарымен есеп айырысу шартын, тек шартын, аккредитивтермен есеп
айырысу шартын, төлем тапсырыстарымен, ... мен ... ... ... жүзеге асатын қарыздыңталаптарды инкассациялау шартын жатқызу
қажет. Бұл топқа банк аралық есеп айырысумен байланысты шарттар да ... ... ... ... ... клирингтік төлемдерде есеп
айырысу шарты.
Банктік шоттармен байланысты ... ... ... айналымына
жәрдемдесу бойынша банктік шарттарға ... ... ... ... металлдық шот шартын жатқызу қажет. Оның мәнісі ... ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздар нарығында клирингтік операциядан көрінеді.
Сондай-ақ бағалы қағаздар ... ... ... жүзеге
асырумен байланысты шарттарды да еске салған жөн.
Аталған шарттардың кейбіреулерін ... ... ... әсер ... банкті қызмет көрсету туралы жалпы ережелер біздің
курс заңнама құрылымына негізделетіндіктен қарастырылады. Осы ... ... ... ... ... асырылатын түпкілікті мәселелерді
айқындау орынды болып табылады.
Азаматтық-құқықтық және есеп айырысу көзделген өзге де ... ... ... есеп айырысуды жүзеге асыруға мүмкіндік
туғыза отырып, банктер банктік қызмет көрсету туралы ... ... ... ... ... ... клиенттердің шарттарындағы
ақша қаражаттарына иелік етуді тек қылмыстық іс жүргізушілік және азаматтық
іс жүргізушілік заңнаманың нормаларына сәйкес сот ... ... ... және сот ... ... ... қаулылары бойынша
ғана шектей алады. Ақша қаражаттарына иелік етуге ... ... ... қылмыстық іс жүргізушілік және ... іс ... ... ... ... ... ... мен анықтау
органдарының клиенттің ... ... салу ... ... ... белгіленген тәртіппен сотқа шағым жасалуы мүмкін.
Заңды тұлғалар мен азаматтардың ақша қаражаттарын ... ... ... тек ... ... ... ... үкімнің немесе шешімнің немесе сот
бұйрығының негізінде ғана жол беріледі.
Банк қандай да бір негіздер бойынша ақша ... ... ... жөніндегі барлық талаптарды қанағаттандыру үшін клиенттердің
шоттарындағы ... ... ... ... ... өзге ... төлеу жөніндегі өкімдерін атқара отырып, банк
олардың келу кезектілігін (күнтізбелік ... ... ... ... ақшасы клиентке қойылған кезекті талапты қанағаттандыру
үшін жеткіліксіз болған жағдайларда, Қазақстан ... ... ... ... қоспағанда, банк аталған ... ... ... клиенттің пайдасына түсетін ақша
есебінен жинақтайды. Егер клиентке бірнеше ... ... банк ... тиісті кезектілігін сақтайды. Бұл жағдайда банктік есеп
айырысуды реттейтін нормалар заңды тұлғалар мүмкін, олар таратылған кезде,
өндіруге ... ... ... ... ... жалпы бөлімнің
нормаларына сәйкестендірілген.
Бірінші кезекте адам өмірі мен денсаулығына келтірілген ... ... ... сондай-ақ алименттерді өтеу жөніндегі талаптарды
қанағаттандыруды көздейтін атқарушы құжаттар ... ақша алу ... ... ... ... ... оның ... келісім-шарт бойынша
жұмыс істейтін адамдармен демалыс жәрдемақылары мен еңбекақы төлеу бойынша,
авторлық шарт жөніндегі сыйақы ... ... есеп ... үшін ақша ... ... құжаттар бойынша ақша алу жүргізіледі.
Үшінші кезекте клиенттің бюджет алдындағы міндеттемелері бойынша ... ... ... ... да ... ... қанағаттандыру көзделген
атқарушы құжаттар бойынша ақша беру жүргізіледі.
Бесінші кезекте клиентке қойылған басқа да талаптарды қанағаттандыру
үшін ... ... ... ақша алу ... ... күші бар ... ... талаптарға азаматтық-құқықтық
міндеттемелер бойынша несие берушілерден және ... ... ... туралы өкімдер алдында басымдық берілген.
Бір кезектілікке жататын ... ... ақша алу ... ... туралы өзге де өкімдердің) түсу уақыты бойынша кезектілікпен жүзеге
асырылады.
Клиент болып табылатын заңды ... ... ... ... берушілердің
талабын қанағаттандыру ҚР АК-ң 51-бабында тікелей көзделген кезектілікпен
жүргізіледі (ҚР АК-ң 742-6 Зт.).
Банк ... ... ... банк ... ... Банк ... - ... депозиторлары, клиенттері мен корреспондеттері шоттарының бар-жоғы,
олардың иелері мен ... ... сол ... мен банктің өз шоттарындағы
ақшалай қаражаттың қалдығы мен қозғалысы туралы, банк операциялары туралы
(банк ... ... ... ... ... ... банктің сейф жәшіктерінде шкафтары мен үй-жайларында ... ... бар - ... олардың иелері, сипаты мен құны туралы
мәліметтердің қатаң құпиялығының ... ... ... ... ... туралы мәліметтер банк құпиясына жатпайды.
Банк құпиясын құрайтын міндеттерді беру тәртібі, сондай-ақ олар берілуі
мүмкін ... аясы ... ... ... ... мен банк ... туралы" Заңының 50-бабына сәйкес
анықталады.
Банктік қызмет көрсетудің кейбір түрлерін банктік қызметтің жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... ... олар ... жүргізе алады. Осындай ұйымдармен ... ... ... көрсету Азаматтық кодекспен және банктік заңнамамен
көзделген тәртіпте жүзеге ... ... ... банктік қызмет көрсету бойынша барлық
жекелеген шарттар үшін маңызды болатын ... ... ... ... ... ... ... көзделген. Ол банк жауапкершілігіне қатысты.
Банк клиенттің шотына оның атына түскен ақшаны дер кезінде ... ... ... ... алып тастаса, сондай-ақ клиенттің шоттан ақшаны аудару
туралы, не шоттан беру туралы нұсқауларын ... ... ... ... ... банк ... кешіктірілгені күн үшін осы сомалардың 0,5
пайызын төлеуге және пайыздармен жабылмаған шығын бөлігін ... ... ... ... ... жауапкершілік туралы жалпы
ережелерге, арнайы заңнамаға, сондай-ақ нақты шарттық нормаларға сәйкес
анықталатын болады.
1.3 Банктік шот шарты
Банктік шот ... бұл - ... есеп ... ... ... құқықтық қатынас. Онда осы шарттық қатынаспен қатар әрқашан ... ... ... ... ... ... да ... есеп айырысу міндеттемелерін жүзеге асыру әрқашан осы қатынастардың
орын алуына тәуелді болады.
Қазақстан Республикасының ... және ақша ... ... банктік шот банк пен клиент арасында салым ... ... ... ... ... ... ретінде және банктің төменде
корсетілген операцияларды жүзеге асыруымен ... ... ... ... ақшалардың болуы мен пайдалануын банктің қамтамасыз
етуімен байланысты;
2) Клиент пайдасына ақшаны қабылдаумен байланысты;
3) Банктік шот шартымен немесе банк ... ... ... ... ... тұлғалардың пайдасына аудару туралы клиенттің өкімін
орындаумен байланысты;
4) Егер бұл банк ... не ... шот ... көзделмесе, клиент
ақшасын алу туралы үшінші тұлғалардың өкімін орындаумен байланысты;
5) Банктік шот ... банк ... ... ... ... қолма-қол
ақшаны клиенттен қабылдауды және оған беруді жүзеге асырумен байланысты;
6) Банктік шот немесе банк салымы шартымен ... ... ... ақша ... және жүргізілген операциялар туралы ақпаратты
клиенттің талап етуі бойынша берумен байланысты;
7) ... шот ... банк ... шартымен анықталатын мөлшер мен
тәртіпте сыйақыны төлеумен байланысты;
8) Клиентке шартта, заңнамада ... ... ... ... ... ... ... өзге де банктік қызмет көрсетуді
жүзеге асырумен байланысты. Банктік шоттар банк пен ... ... ... банк салымы шартын бекіткен кезде ашылады.
Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... Заңының 20-бабында көрсетілгендей заңды және ... ... ... банк ... ... түрлерін
жүзеге асыратын банктер мен ұйымдардың корреспонденттік шоттарын ашу ... ... ... ... шот шарты бойынша бір тарап (банк) екінші тараптың (клиенттің)
пайдасына түсетін ақшаны қабылдауға, клиенттің клиентке ... ... ... ... ... ... (беру) туралы өкімдерін
орындауға және банктік шот шартында көзделген ... да ... ... шот ... консенсуалды сипатқа ие. Ол оның барлық мәнді
жағдайлары ... ... ... келген кезде жасалды деп есептеледі.
Банктік шот шартының мәнді жағдайларына мыналар жатады: пәні туралы, банкте
орналасқан ақшаны ... ... ... банкпен қызмет көрсету және
оларға ақы төлеу тәртібі туралы жағдайлар. Банктік шот ... ... ... ... ... ... ... көрсету аясында
бекітілетін шарттардың ерекшелігі - оның ... ... ... банктік
шот жүргізу жағдайында, банк заңнамаларымен анықталатындығында. Бұған қоса,
банктер Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы банктер және
банк қызметі туралы" Заңының ... ... ... сол бір ... ... тек оларды жүргізудің жалпы ережелерін анықтайтын
ережелер және ішкі ... ... ... ғана жүзеге асыруға құқылы.
Бірақ бұл айтылған сөз ... ... ... ... ... ... клиенттің бірінші талабы бойынша операци-яларды
жүргізудің жалпы жағдайлары ... ... ... ... ... ... ең алдымен банктің шотты жүргізу жағдайла-рымен танысуға
тиіс және ... ... олар банк пен ... ... ... ... Шартпен және банк клиент келісімінің аясымен қамтылатын
тараптардың құқықтары мен міндеттері ... және банк ... ... Мәселен, банктік шот операциялары Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банк басқармасының 2 маусым 2000 жылғы № 266 ... ... ... ... ... ... ... ашу,
жүргізу және жабу тәртібі туралы нұсқаумен реттеледі. ... ... ... ... көрсету үшін банкті өздері дербес таңдайды және ... ... бір және ... банктермен бекітуге құқылы. Банктік шот
шарттында құқықтар мен ... ... екі ... да ... ол екі ... шарт ретінде қарастырылады. ... шот ... ... ... ... ... ... ол, жалпы ереже
бойынша шот иесі (клиент) үшін ... ... ... ... ... ... үшін сыйақыны банк төлейді. ҚР Азаматтық
кодексінің 751 ... ... банк ... анықталады, бірақ сыйақыны төлеу
күнінде ҚР Ұлттық банктің қайта қаржыландыруының ресми ставкасынан кем ... мен ... ... ... шот ... жазбаша нысанда жасалуға тиіс. Банктік шот шартының
жазбаша нысанын сақтамау осы шарттың ... әкеп ... ... Шарт ... банк және ... - бұл кез ... немесе жеке тұлға. Банк салымдарын енгізу кәмелетке толмағандардың
әрекет қабілеттілігімен қамтылатын болғандықтан. Банктік шот ... ... ... ... ... ... да бола ... Әрекет етуші
заңнамада жеке және заңды тұлғалар ... ... ... ... көрсетілмеген, тек осы шоттарды ашу тәртібінде ғана айырмашылық
байқалады. Операцияларды жүргізу клиенттің кұқық, әрекет қабілеттілігінің
көлеміне сәйкес ... ... ... пәнін (ақша қаражаттарын) ақша (теңге немесе шетел валютасы)
құрайды.
Бантік шот шарты бойынша банк тиісті шот ... ... Жеке және ... ... ... сондай-ақ банктердің корреспонденттік шоттары
көзделеді. Жоғарыда аталған операциялар жүзеге асырыла алмайтын шоттар,
сондай-ақ ... ... ... бағыттарын шоттар, баланстық
шоттың бөліктері болып табылатын дербес ... ... ... ... ... ... ... табылмайды. Банктегі ақшасын өндіріп ... ... ... алу ... ... шоттарынан ғана
жүргізіледі (29 наурыз 2000 ... ... ҚР-ң ... және ... туралы" Заңының 6-бабы).
Банктік шот шарты бойынша клиентке немесе ол көрсеткен тұлғаға ақшаны
есепке алу мақсаттары үшін, тараптардың ... ... ... ... ... ... код ... Банк клиенттің шоттарындағы ақшаның
есебін жүргізуге міндетті. Код беру мен ақша ... ... ... ... ... шарт жағдайларына, заңнама талабына және ... ... ... ... ... ... атқаруға міндетті.
Банк клиенттің пайдасына келіп түскен ақшаны қабылдауға, сондай-ақ
клиенттің ақшасын алып ... ... оның ... ... егер ... және ... сәйкес Қазақстан Республикасьшың Ұлттық Банкі
шығарған нормативтік құқықтық актілерде өзге мерзімдер ... оның ... ... ... коды ... ... нұсқаумен банкке келіп ... ... ... күннен кешіктірмей, сондай ... ... ... ... ... ... ... беруді банктер шартқа сәйкес
жүргізеді. Банк клиенттерге олардың шоттары ... ... ... ... не, егер ол ... ... ... беру (жеткізу)
бойынша қызмет көрсетуге құқылы.
Егер заңнамада немесе банктік шот ... ... ... банк
клиенттің ақшаны пайдалану бағытын белгілеу мен ... және оның ... ... ... ету ... ... көзделмеген шек қоюға құқығы
жоқ. Клиент банктік шотты ашу үшін қажетті құжаттарды беруге міндетті. Оның
тізімі ... ... ... - заңды тұлғалары үшін, Қазақстан
Республикасының резидент - жеке ... ... ... қожалықтары үшін,
резидент емес заңды және жеке тұлғалар үшін, филиалдар мен өкілдіктер үшін
шот ашу ... ... ... үшін ... ... ... құқықтық дербес субъектілері болып табылмайды және соған
байланысты, олар не ... шот ... ... не ... иесі ... ... бірге олардың өздері немесе олар үшін заңды тұлғалар ашқан
шот филиалдың (өкілдіктің) қызметін қамтамасыз ету үшін арналады.
Резидент - ... ... ... ашу үшін қол және мөр ... ... клиенттің салық есебіне алыну ... ... ... органымен берілген құжаттың тұп нұсқасы, заңды тұлғаны мемлекеттік
тіркеуге алу ... ... ... ... Заңды тұлғаның
филиалдарының (өкілдіктерінің) шотын ашу кезінде филиал (өкілдік) басшысына
заңды тұлғамен берілген сенімхаттың ... ... не ... ... жарғы негізінде қызмет ету фактісін ... ... ... ... ... беру ... мекемелерге шот ашу үшін ... ... ... рұқсаты қажет. Қазақстан Республикасының резидент заңды
тұлғаларының ... ... да ... ... ашу үшін ... тізімі "Қазақстан Республикасының банктерінде клиенттердің
банктік шоттарын ашу, жүргізу және жабу ... ... ... 10-
тармағымен анықталады.
Клиент бір банкте (оның филиалдары мен өкілдіктерінде) ... ... ... банк ... шот ашу үшін ... ... қайта
беруді талап етпеуге құқылы. Бірақ бұл ереже клиенттер - заңды тұлғалар
үшін қол және мөр ... бар ... ... ... - ... үшін ... бар ... пен жеке басын куәландыратын құжатқа
қатысты қолданылмайды. Бұл банк ... ... ... ашуға ғана емес, сонымен қатар шот басқа банкте ашылған ... шот ... ... ... ... ... бар ... электрондық
тәсілмен беру жолымен расталған жағдайда да ... ... ... өзі ... ... ... міндеттерін шот бойынша операцияларды жүргізу
кезінде банктік ережелерді сақтау және шот бойынша операцияларды ... ... өтеу ... ... ақшаны өз қалауынша жұмсауға құқылы. Ол шоттағы ақшаға
меншік ... ... ... оның ... ... ... сол ... өзге операцияларды жасауды банктен талап етудің міндеттемелік
құқығына ие болады.
Егер ақша ... ... онда ... ... ... ... ... өзі не ол осындай құқықты сеніп тапсырған тұлға құқылы болады,
Егер ақша ... ... ... онда ... ... ... ету
құқығын осы заңды тұлғаның ... және ... ол ... ... ... бас ... ... Клиенттің атынан банктегі
ақшаға билік етуді жүзеге асырып жатқан тұлғалардың құқықтары ... ... ... ... ... банкке беру жолымен расталады.
Клиент, егер заңнаманы немесе шартпен өзгеше көзделмесе, кез ... ... шот ... бір ... түрде бұзуға құқылы. Бұл жағдайда
банктік шот жабылады, клиенттің ісінде шотты жабу ... ... ... ... оған ... ... ... болған кезде жабуға тыйым
салынады. Бұған клиент-заңды тұлғаның таратылуы немесе қайта құрылуына не
заңды тұлға шотында 1 ... ... ... ал жеке тұлға шотында 3 жылдан
астам уақыт ақша болмауға байланысты шот жабу ... ... шот ... бұзу клиенттің бір ізге түсірілген дербес кодын жою
үшін негіз болып табылады. Егер банкте ақша қалып ... онда банк ... ... ... ... оның ... бойынша үшінші тұлғалардың
пайдасына аударуға міндетті.
Жалпы банктерге және банктік емес ұйымдарға жатпайтын жеке және ... ... ... ... ... бұл ережелер арнайы
заңнамамен, соның ... ... ... ... көзделген ерекшеліктермен банктердің өздерінің банктік
шоттарына да ... ... ... ... ақша ... ... ... ақшаны клиент көрсеткен шотқа одан әрі аударумен байланысты
банктік міндеттемелерді, сондай-ақ банктік қызмет көрсету бойынша басқа да
операцияларды ... ету үшін ... ... ... ... сөз ... ... шоттарды ашумен және жүргізумен байланысты
қатынастардың тәртібі ... шот ... ... Ол, ... ... ... Азаматтық кодекстен, Қазақстан
Республикасының "Төлемдер мен ақша ... ... ... және ... актілерден басқа жоғарыда аталған Қазақстан Республикасының
екінші ... ... ... ... ... Республикасынын
екінші деңгейлі банктері мен банктік операциялардың ... ... ... ... арасында корреспонденттік қатынастарды орнату
Ережелеріне сүйенеді. Банктер мен банктік емес ұйымдардың Ұлттық ... ... ... ... ... ... беріледі.
Банктер мен банктік емес ұйымдардың резидент емес ... ... ... ... ... шарттар және банктік
тәжірибеде қабылданған іскерлік айналым дағдыларымен реттеледі.
Корреспонденттік шот қатынастарының ... ... ... ... қызмет көрсету бойынша қызмет көрсететін банк (банктік ... және өзге банк ... емес ... ... ... ... ... негізінен клиент пен қызмет көрсетуші банк
қатынастары сияқты құрылады (банктік шот шартына ... ... ... ... ... шот шартының негізгі белгілері яғни оның
юнсенсуалдығы, ақылылығы, екі жақтылығы сақталады. Корреспонденттік ... ... ... ... ... ... ... нысаны жазбаша болуға тиіс.
Жоғарыда атап өткеніміздей, банктік шот шартының субъектілік құрамы -
елеулі түрде ... ... онда екі ... да ... ... мен ... емес ұйымдар) ретінде әрекет ететін заңды тұлғалар
қатыса алады. Шарт тараптары ... жэне ... деп ... - бұл ... банкке (банктік емес ұйымға) корреспонденттік шот
ашатын банк немесе банктік емес ұйым. Банктер мен ... емес ... ... ашумен жүргізу кұқығына тек корреспонденттік
шоттарды ашу мен жүргізуге Қазақстан Республикасы Ұлггық Банктің лицензиясы
бар банктер мен ... емес ... ғана ие ... шарт ... ... және ол ... үшін ... жүргізу
қаупі елеулі болып табылатын банктер (банктік үйымдар) арасында бекітілетін
болғандықтан юрреспонденттік шот шарты да, сөзсіз, қауіптілік сипатқа ... ... мұны ... алу ... шарт ... ... ... корреспонденттің қаржылық жай-күйін талдауы мен өзінің уәкілді
органның шешімі негізінде ғана корреспонденттік шот ... ... шот ... ... мәнісі бар бірқатар жағдай-ларды
қамтуға тиіс. Оларға шарт пәні, ... ... ... ... ... ақы ... тәртібі, респонденттің ақшасына билік ету тәртібі,
төлем құжаттарын беру тәртібі мен төлемдер және ... ақша ... ... ... ... жатады. Шартта, сонымен қатар,
корреспонденттің респондентке әр тоқсан сайын ... есеп беру ... ... ... Ол ... бір құжаттарды да қамтуы мүмкін. Мәселен,
бухгалтерлік баланс, ... ... ... ... ... қозгалыстары туралы есеп және қажет болған жағдайда қаржылық
есептіліктің өзге де ... ... ... респондент несиелік және
жою қауіптерін бақылау мен азайту ... ... ... ... ... ... ... шоттарды ашу мен жүргізуге
ұлттық банктің лицензияны қайтып алуы туралы респондентті өз ... үшін ... ... ... ... ... ... ету мерзімі мен оны бұзу тәртібі, дауларды шешу ... ... ... Корреспондеиттік шот шартында Қазақстан Республикасының
заңнамасына қайшы келмейтін өзге де ... ... ... шот ... ... ... өз шоты бойынша
Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін операцияларды жүзеге
асыруға құқылы.
Корреспондент ... ... шоты ... ... ... ... ашу мен жүргізудің ішкі
ережелеріне сәйкес жүзеге асырады. Бұл ... ... ... ... ... орнату Ережелерінің 18-тармағында
корреспонденттік шоттарды жабу тәртібі, яғни шартты ... ... ... жабу ... мэлімдемені беру жолымен кез келген
уақытта шарттан бас ... ... ... етуі ... ... ... өзінде көзделген негіздер
бойынша, соның ішінде, шарт бекітілген ... өтуі ... шот ... ... ... байланыстырылатын жағдайдың
туындауы бойынша және т.с.с. ... ... Егер ... шот ашу мен жүргізуге Ұлттық банктік лицензиясы ... ... ... егер ол банк ... ... ... операцияларды жүргізуге Ұлттық банктің лицензиясы қайтып алынатын
болса корреспонденттік шот ... ... ... ... ... ... банктік емес ұйым болғанда, одан аудару операцияларын жүргізуге
ұлттық банк лицензиясын қайтып алу ... ... ... ... шотты жабудың басқа да негіздері көзделуі мүмкін.
1.4 Ақша аудару туралы шарт
Әдетте, банктік шоттар кәсіпкерлік қызметпен айналысатын ... ... ... ... ... да, жеке кәсіпкерлер де жатқызылады.
Заңды тұлға сияқты банкпен ... ... ... банк ... ... ... ... кез келген жеке тұлға ағымдағы немесе
жинақтаушы шот ... ... ... ... ... ... да) аша алады. Шоттар қайы-рымдылық ақша ... ... ... берілетін шы-ғармашылық кәсіптер
өкілдеріне және т.б. қажет болуы ... ... ... ... ... ... ақша аудару-мен
байланысты банктердің қызметіне деген қажеттілікті белгілі бір жағ-дайларда
ғана сезінеді. ... ірі ... ... пәтерді, автомобильді және т.б.)
сатып алу бойынша төлем ... не ... елді ... ... ... ... ету қажет болғанда. Бір жолы ғана ақша аударуды талап
ететін өзге де өмірлік ... орын алуы ... ... ... ... ... ... ескеріле
отырып, заңнамада арнайы шарт түрі - ақша аудару ... шарт ... ... ... ... ҚР Азаматтық кодекстің 754,755-баптары
арналған. Аударуларды жүзеге асырудың техникалық ... банк ... ... ... ... ... алдындағы міндеттемелерінің
азаматтық-кұқықтық табиғаты ықпал ететін болады. Өз кезегінде клиенттің
банк алдындағы ... ... де орын ... ... ... туралы шарт бойынша бір тарап (банк) екінші тараптың
(клиенттің) тапсырмасы ... ... ... ... код
бермей-ақ үшінші тұлғаға ақша аударуға міндеттенеді. Бұл ... ... шот ... ... бекітілетіндігі туралы атап өткенімізбен, ол,
сондай-ак, не ... не ... ... ... ... шарттық
қатынастарында тұрған жағдайларда да бекітілуі мүмкін екенін ескерткен ... ... ... ... шарт ретінде тұжырымдалады. Бірақ, ҚР
Азаматтық кодексінің 753-бабының мазмұнына үңілсек ... шот ... ... ... шарт ... болып есептеледі. Егер банк клиенттің
тапсырмасын ... оған ... ... ... ... туралы ұсыныс
жасаған кезде орындауға қабылдаса. Яғни бұл шарт, сірә, ... ... ... ... ... болады, ал жоғарыда келтірілген заңды анықтаманың
тұжырымдамасы мұны ескермеген. Осы айтылғанға сүйене ... ақша ... ... ... анықтамасын шығаруға болады: "Ақша аудару туралы шарт
бойынша бір тарап (банк) екінші тараптың (клиенттің) ... ... ... ... және ақшаны үшінші тұлғаның (бенефициардың) пайдасына
аударуға міндеттенеді".
Ақша аудару ... шарт ... шарт ... ... ... ... банктік шот ашпай қолма-кол ақшасыз төлемдер мен
ақша аударуларды жұзеге ... ... ... ... ... ... алу ... ескертілуге тиіс.
Бұл шарт бір жақты болып табылады, себебі клиенттің төлем қағаз-дарын,
банк қабылдағаннан кейін міндеттер тек ... ғана ... ... ... аударуға жататын сомамен бірге алынады. Клиентте ақша
аударуды жүзеге асырумен байланысты банк-алушының міндеттеріне қарама-қайшы
құқықтар болады. ... ... ... ... ... ... қүдықтары пайда болады.
Біздің ойымызша заңнамада бұл шарттың жария сипатқа ие ... ... ... болып табылады. Оған жариялылық сипатты беру
қажеттілігі банктік шот ... ... ... ерекшеліктерінен
туындайды. Жоғарыда айтканымыздай, бұл қатынас-тардың ... ... жиі ... ... ... ... ... 2-тармағына сәйкес
заңды тұлғалар мен олардың ... ... ... ... ... ... ... төлемдер мен ақша
аударулары олар банктік шот ашқанда ғана ... ... осы ... еш ... ... ... ие болуға тиіс, ал ... ... ... жүзеге асыратын шарттық басқа тарабы
(банктер мен ... осы ... ... міндетті түрде көрсетуіне
заңнамамен мәжбүрленуге тиіс.
Заңнамада белгілі бір шамада несие ... ... ... ... ... ... ... Банк ақша жөнелтушіні төлемді жүзеге асыру
тәртібімен, осы қызмет түрін көрсету бойынша өзінің тарифтері мен ... ... ... міндетті. Бұдан акция аудару ... ... ... ... ... ... аудару туралы шарт ауызша нысанда бекітіледі.
Аударулар ұлттық та, шетелдік валютада да жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол
ақшаны енгізу туралы хабарландырулар, хабарландырушы - шоттар және ... ... ... үшін ... ... да ... жатады.
Коммуналдық кызметке ақы төлеу жөніндегі хабарландырушы - шоттардан басқа
барлық төлем қағаздары ... ... ... ... ... ... қағаздарының нысанына байланысты өзге талаптар ... ... ... немесе іскерлік айналым дағдыларымен анықталады.
Жеке тұлғалардың төлем қағаздары мынадай міндетті реквизиттерді қамтуға
тиіс:
1) Төлем қағазының атауы;
2) ... ... ... оны ... ... айы, жылы;
3) ақша жөнелтуші - жеке ... және ... ... аты-
жөні;
4) ақша жөнелтушінің немесе бенефициардың ... ... Егер жеке ... ... жеке код ... онда ... басын куәландыратын құжаттың мәліметтері, сондай-ақ почталық мекен-
жайы (мемлекет, қала, индекс, көше, үй мен ... ... ... банк ... мен банк бенефициардың ұйымдастырушылық-құқықтық
нысанымен қоса толық атауы, ... ... ... ... ақша ... коды ... ... коды "КБЕ", Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банктің нормативті-құқықтық актілерімен белгіленетін
төлем мақсаты мен оның ... ... Егер ... олардың жеке бірыңғайландырылған кодын көрсетумен жүзеге
асырылса, ақша жөнелтуші немесе бенефициар - ... ... ... ... ... ақы төлеу жөніндегі хабарландырушы шоттардан басқа
телем ... ақша ... ... ... көрсетуге құқылы.
Сонымен қатар, төлем қағаздарын толтыру кезінде ол ... ... ... ... ... жеріне (телефон нөмірі, факс нөмірі,
электрондық почта нөмірі және ... да ... ... ... ... құқылы.
Алушы - банк ақша жөнелтушіден төлем қағазын алған кезде оған қол ... оны ... ... ... ... ... анықтайтын заңды
актілерде белгіленген мерзімде орындайды. ... ... қол қоя ... ... ... ақша аударуды жүзеге асыру міндеттемесін
қабылдайды. Ақша жөнелту шіден төлем қағазын қабылдай отырып ... ... ... ... қабылдағаны туралы тиісті растау қағазын
береді.
Ақша жөнелтушінің төлем қағаздарына сәйкес ақша аудару мына ... ... деп ... ... ... шоты ... оның ... ақша түскен кезде
бухгалтерлік жазуды жүзеге асыру;
б) Егер бенефициарда банктік шот болмаса - оған оның ... іс ... ... ... ... ... шарт белгілі бір міндеттерді бенефициардың банкіне
де жүктейді. Банктік шоты жоқ бенефициардың пайдасына ақша ... ... ... оның ... ақша ... ... тиіс.
Ақша аудару туралы шарт үшін міндеттеменің атқарылуын ... ... ... Бұл ақша ... ... шарттың үшінші тұлғаның
(бенефициардың) пайдасына жасалатындығымен ... ... ... ... оның құқықтарын жүзеге асыруды қамтамасыз етуге жэне
бенефициарға төлем шарттарын растайтын және ақша ... ... ... ... ... ... ... бірге, қолма-кол ақшаны алу кезінде ... ... кез ... ... беруші сияқты бенефициар да банктің тиісті
құжатына аты-жөнін, тегін (егер болса), жеке басын ... ... ... ... ақша ... ... ... міндетті
түрде көрсете отырып қол қоюға міндетті.
Ақша аудару бойынша ... ... үшін банк ... сыйақы алуға құқылы, оның мөлшерін, төлеу тәртібі ... ... өзі ... ... ақша ... жүзеге асыру мүмкін болмаса, онда жөнелтушінің банкі
және бенефициар банкі оны ақша жөнелтушіге ... ... ... ... ... Егер қате ... атқару фактісі анықталса, онда
аударылған сома осы факті анықталған ... ... ... ... кешіктірілмей, қайтару себептері көрсетіле отырып, ақша жөнелтушінің
банкіне қайтарылды.
Жөнелтушінің банкіне акша ... бүл сома ... шот ... осы ... ... Егер ... банктік шот болмаса, онда
қайтарылған сома алушы банкте ... ... ... үшін ... алу шоттарының жоспарымен көзделетін шоттарда ескеріледі.
Бенефициардың банкі ақшаны қайтарғаннан кейін ақша ... ... ақша ... күннен бастап үш банктік күн ішінде осы ... ... ... Хабарландыру тэртібі ақша аудару туралы
шартпен ... ... ... ақша ... туралы нұсқаудың қателігінен ... ... ... ақша ... ... ... туралы
хабарландырмауға және ақша қайтарылған күннен бастап үш банктік күн ... ... ... мекен-жайға тиісті реквизиттері бар төлем
құжатын жіберуге құқылы.
Қайтару орын алған жағдайда, ақша ... ... шот ... ... ... беру ақша жөнелтушінің банкі кассасы арқылы
жүзеге асырылады. Жөнелтуші бұл жағдайда ... ... ... ... ... бар ... ... көрсетуге міндетті.
Шарт бойынша тараптардың жауапкершілігі жалпы ережелер ... ... ... ақша ... төлем қағазын қате орындағаны
үшін, егер бұл қателік оның ... ... ... және ақша аудару
туралы шартпен көзделген жауапкершілік жүктеледі. Төлем қағазындағы ... ... ... ... онда банк қате ... төлем қағазы
бойынша жауапты болмайды.
Банк салымы шарты бойынша бір тарап (банк) екінші тараптан (салымшыдан)
ақша ... ... олар ... ... ... ... көзделген мөлшерде
және тәртіппен сыйақы төлеуге және салымның осы түрі үшін заң ... ... ... ... мен тәртіп бойынша салымды ... шарт ... ... ... қамтамасыз етеді. Ол заем
шартына ұқсас, алайда, ол үшін 38-тараудың § 4 екі тараптың құқықтары ... ... ... ... ... Банктер кәсіпкерлік
қызмет субъектілері ретінде банктік салым шартын орындаумен ... ... ... олар ... сомасына оны ақша капиталы
ретінде пайдаланғаны үшін есептелетін ... ... ... ... Бұл ... заңды тұлғалардың бос ақшаларын пайдаланудың
тиімділік дәрежесін ... олар өз ... ... ... ... алу ... ие ... тұжырымдамаға сәйкес банк салымы шарты консенсуалды, алайда
іс жүзінде ол ... ... ... ... ... салым шартының
аясындағы құқықтық қатынастар, осының алдында қарастырылған шарт бойынша
сияқты, салымшы жүгінген ... ... және ... ашық ... ... талап етеді. Банктік салым шарты біржақты шарт болып табылады.
Жинақтаушы шот ... ... ... ... ... бантік салым шарты басқа да міндеттерді шешуге мүмкіндік береді.
Мәселен, шартпен оған жол ... ... ... ... ... бір ... өзге тұлғалармен есеп айырысуды да жүзеге асыруға болады.
Бұл Қазақстан Республикасының банктерінде банктік ... ашу, ... жабу ... ... ... 1-тармағының ережесіне негізделген, онда
банктің банктік салым шартында көзделген басқа қызметтерді көрсету міндеті
туралы айтылған.
Банктік салым шартының нысанына ... ... ҚР АК-ң ... Ол жазбаша нысанда жасалуға тиіс.
Оған қойылатын нақты талаптар банк заңнамасымен де ... ... ... ... банктерінде банктік шоттарды ашу, жүргізу
және жабу тәртібі ... ... ... ... Банктік салым
шартының нысанына қойылатын талапгар, сондай-ақ, банк тәжірибесінде
қолданылатын ... ... ... де ... ... ... салымшының (банк клиентінің) атына рәсімделетін салымшының салым
жасағанын куәландыратын (салым құжатын) құжатты шарт ... ... ... ... ... ... депозиттік сертификат немесе
салымшының кітапшасы (жинақтаушы ... ... ... ... етуі
бойынша салымның жасалғанын куәландыратын құжат не оның ... не ... ... ... ... ... мүмкін. Салымшы-азаматтың ол қайтыс
болган жағдайда салым берілуі тиіс адамдарды көрсетуге құқығы ... ... ... ... ... ... жағдайлары болып
мыналар табылады: 1) шарт пәні; 2) банктің қызмет көрсету жағдайы және ... ... ... Шартта тараптармен келісілген (қосымша жағдайлар) басқа
да жагдайлар болуы мүмкін. Онда сондай-ақ, заңнамамен белгіленетін ... да ... ... және ... ... ... салым шарттары бірнеше түрге
бөлінеді. Бөлу белгілі болып салымдарды қайтару ... ... ... мынадай үш түрі бар:
- талап етілмелі салым;
- мерзімді салым;
- шартты салым;
Талап етілмелі ... ... ... ... етуі ... толығымен
немесе ішінара қайтарылуға жататындығымен сипатталады.
Мерзімді салым белгілі бір мерзімге, әдетте, бір ... ... ... ... шартпен көзделген белгілі бір жағдайлардың ... ... Ол сол бір ... өзге ... ... ақша қаражатын іздеп
табуға мүмкіндік беретіндігімен ыңғайлы, өйткені біркатар жағдайларда олар
банктік салым ... ... ... түрінде қамтылатын больш
табылады. Заңдық табиғаты жағынан шартты ... өзі ... ... ... ... Банк ... шарты салым сомасы банкке келіп түскен күннен
бастап жасалған болып саналады. ... ... ... ... ... мерзімін ақшаны іс жүзінде салу сәтіне ұштасатын ... ... ... Бұл ... ақша ... ... ... келесі күннен
бастап жүреді. Шартты салымдар бойынша шарттың әрекет ету мерзімін аяқталуы
сөзсіз болуға тиіс. ... ... ... ... ... еңбек
демалысы және т.б. қандай да бір жағдаймен ұштасатын уақыт ... ... ... ... ... шарты мерзімсіз болып табылады. Егер ... ... ... оның ... ... кейін, сондай-ақ шартты
салымның сомасын банк салымы шарты ... ... ... ... ... ... талап етпесе, егер шартта өзгеше
көзделмесе, банк салымы шарты талап етілмелі ... ... ... ... ... ... элементтері болып объект, тараптар, мазмұны
табылады. Оның объектісі ... ақша ... та және ... те ... ... Банк ... шартының субъектілік құрамы бір жағынан әркашан
банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын банк немесе ... ... ... ... ... шартқа және заңды
тұлғалар да қатыса алады. Заңнамада тікелей көрсету немесе ... ... ... ... ... ... коммерциялық емес заңды тұлғалар шығатын
болады, өйткені дәл соларда ақша қаражаттарын ... ... ... ... Яғни олардың ақша қаражаттары тұрақты ... ... ... ... тыныштық жағдайында болады,
сондықтан банк ... ... ... қысқа уақыт аралығында белгілі ... ... ... ... ... банк ... шартының мазмұнына тоқталатын болсақ тараптардың дәл
сол құқықтары мен міндеттеріне (мазмұнына) ... ... ... ... банк ... ... себебі болып табылғанын да атап өтуге
болады, өйткені басқаша оған еш ... заем ... ... қолдануға болар еді.
Тараптардың құқықтары мен міндеттері. Банк салымы шарты біржақты шарт
болып табылғандықтан ол бойынша міндеттер банкке жүктеледі. ... ... да ... ... ие ... банктік қызмет көрсету және ... ... ... ... банк өз ... қажет болған
жағдайда ақшаларды қайтаруды сөзсіз қамтамасыз ете алатындай орындауға
міндетті. Сонымен қатар, ... банк ... ... ... ала келісілген
шектерде ақшаға билік ету мүмкіндігінен айырылуға тиіс ... ... ... ... де және ... ... аударулар
жолымен де енгізуге кұқылы. Талап етілмелі салым кезінде салымдар (қосымша
жарналар) клиентпен кез ... ... және кез ... ... ... ... орай ... салымдар бойынша қосымша жарналар қабылдау
міндеті ... ... ... ... ... ... кезінде,
егер банк салымы шартында өзгеше көзделмесе, салымшы ақшаны бір жолғы жарна
түрінде енгізеді.
Банк ... ... ... атына түскен ақшаны қабылдауға
міндетті, бірақ олар оның бірыңғайландырылған дербес коды ... ... ... ... ... салымшыға банк салымы шартымен анықталатын мөлшерде
салым сомасына сыйақы төлеуге ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды банк үшін тез және кенеттен ... ... ... ... бұл ... ... сыйақы мөлшері
мерзімді және шартты салымдарға қарағанда төмен.
Егер шартта өзгеше ... ... ... ... ... ... ... өзгертуге құқығы жоқ. Сыйақы ... ... ... бойынша енгізілетін қосымша жарналар бойынша өзгеруі ... ... ... Егер ... ... немесе шартты салым шарттарымен
клиентке салымға қосымша жарналар енгізу ... ... Банк ... ... ... ақша ... күні банк ... сыйақыға
сүйене отырып, жаңадан түскен қосымша жарналар бойынша есептейді.
Сыйақы төлеу тәртібі шартпен белгіленеді. Егер ол ... ... ... ... ... қолданылуға тиіс. Банк салымы бойынша
сыйақы салымшыға оның талап етуі бойынша әр ... ... ... салым
сомасынан бөлек төленеді, ал бұл мерзімде талап етілмеген ... ... ... ... ... арттырады.
Талап етілмелі салым бойынша салымшы салым бойынша ... ... ... ... бөлек алуға құқылы. Мерзімді салым ... ... ... ... ... ... сыйақыны оның мерзімі аяқталғанға дейін
салым сомасынан бөлек алуға құқылы, бірақ бұл ... банк ... ... ... ... ... ... банк талап етілмелі салым үшін
қолданатын мөлшерге сәйкес қайта есептелінеді. ... ... ... ... ... ... сыйақыны ол салымды талап ете ме немесе етпей
ме оған қарамастан ... ... ... ... салым шартты болса, онда салымшының өзіне тиесілі ... ... ... алуы банк ... шартында белгіленген тәртіппен
жүргізіледі.
Жалпы, салымдар бойынша сыйақы төлеу үшін салымдарды қайтару ... ... ... ... ... салым бой-ынша салымшы
сыйақыны кез келген уақытта алуға құқылы екенін біз атап өткенбіз. Мерзімді
салымдар бойынша сыйақы төлеу ... ... ... мерзімдер белгілеу
орынды (ойға қонымды) болып табылады. ... ... ... ... ... да ... валютасымен төленуге тиіс.
Салымшы шартты біржақты түрде ... және ... ... қайтаруға
құқылы. Егер салым талап етілгенге дейін рәсімделсе, банк ... ... ... ... ... ... оның бір ... беруге міндетті.
Мерзімінен бұрын бұзу құқығы мерзімді ... ... да ... ... ... ... беру ... талабы түскеннен кейін банк салымшының
талабы түскен сәттен бастап бес күннен кешіктірмей ... ... оның ... ... ... ... ... бойынша салымшы банктік салым
шарты салымды қайтаруды ... ... ... ... салымды
қайтаруға құқылы шартты салымдарды қайтару кезінде мерзімді салымдарды
қайтару ... де ... ... ... ... ... шартын мерзімінен бұрын туындағанға дейін бұзу құқығынан бас ... банк ... ... ... ... ... ... валютасымен енгізілген салым, егер заң актілерінде, банк салымы
шартывда немесе ... ... ... ... ... ... ... қайтарылуға тиіс.
Банк салымшының салымды немесе оның бір бөлігін қайтару туралы ... ... ... ... банк ... ... ... жалғастырылады.
Бірқатар жағдайларда банк салымы шарттары (мерзімді және ... ... ету ... ... анықтау ережелерін жоғарыда
қарастырғанбыз) аяқталу ына байланысты ... ... ... шарттары бойынша банк салымдарын қайтару көзделген салым мерзімінің
туындауы бойынша жүзеге ... ... ... бойынша қайтару банк
салымы шарты салымды қайтаруды байланыстыратын ... ... ... ... ... ... ... салатын болғандықтан банктердің
қызмет етуінің түрақтылығы мен ... және ... ... ... ... салымдарды толық көлемде өз уақытысында кайтару
кепілдіктері аса жоғары маңызға ие бола бастайды.
Салымшылардың құқықтарын ... банк ... ... қамтамасыз ету
жөніндегі заңдық шаралардың ... ... ... Орын ... ... сол бір ... өзге ... мен тәсілдер қолданылуы
мүмкін.
Мысалы, 29 наурыз 2000 ... ... ... ... құпиясының
мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заңды актілеріне
өзгерістер мен ... ... ... Заңымен салымдарды
(депозиттерді) ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) жүйесі енгізіледі. ... ... мен ... ... ... ... етуге банктер
үшін белгіленетін, банк қызметін лицензиялау және оған ағымдағы бақылау
жасау жүйесі, талаптар (нормативтер) бағытталған.
Үшінші ... ... ... ҚР АК ... ... - үшінші тұлғалардың пайдасына салым жасау банк салымы шартының
өз алдына жеке ... ... Оны ... ... ... қандай да бір
ерекше құқықтары мен міндеттерін белгілеуде емес, ал, ... ... ... ... ... тұлғаның пайдасына жасалатын шарттың (ҚР АК
391 -бап) белгісіне толық көлемде сай болмайтындығында, ... ҚР АК ... ... ... ... ҚР АК ... 4-тармағы аталған
норманы, ҚР АК 764-бабының нормаларынақайшы ... ... ... ... ... ... қатынастарына қолдануға болатындығын ескертеді.
Егер ол осы белгілерге сай болғанда оны ... ... ... ... шарт (салым) деп есептеуге болар еді. Үшінші тұлға пайдасына салым
жасаудың ҚР Азаматтық кодексінің ... 391 ... ... ... ... пайдасына шарт жасаудан ерекшелігі атына салым ... ... яғни шарт ... ... ... ... пайдасына жасалатын кәдімгі ... ... ... ... ... ... ... ал үшінші тұлға тек шарт бойынша
борышқордан орындауды ... ... ... ... бар, ... субъектісіне айналады. Олардың тағы бір ерекшелігі - үшінші
тұлға пайдасына жасалатын кәдімгі шарт ... ... ... ... және ... ... тұлғаның пайдасына салым шарты бойынша несие
беруші болып толық көлемде ... ... ... туралы айта отырып, біз үшінші тұлға пайдасына
жасалатын шарт туралы жекелеген ережелерді үшінші ... ... ... қатынастарына қолдануды жоққа шығармаймыз. Үшінші тұлға пайдасына
салым шартьшың кей ... ... ... ... ... ... тағы да бір рет атап өтейік. Соның ішінде,
764-баптың 1-тармағында айтылғандай, пайдасына салым ... ... ... ... ... атауын көрсету тиісті банк салымы шартының
елеулі талабы ... ... Шарт ... ... ... ... азаматтың
не сол кезде болмаған заңды тұлғаның пайдасына жасалған банк салымы шарты
жарамсыз болып ... ... ... ... ... банк салымы шарты
қойылатын мұндай талаптар, ең алдымен, жария құқық нормаларының, ... ... ... ... ... ... бағытталған
заңнаманың, әрекететуін есепке алумен түсіндіріледі.
Жоғарыда атап өткеніміздей, пайдасына ... ... ... шарт
бойынша барлық құқықтарды жүзеге асыруға құқылы. Егер ... ... ... ... ... онда ол шарттан ... ... бас ... тиіс.
Пайдасына салым енгізілген тұлғаның жазбаша түрде бас тартуы болса, салымшы
құқықтарын бұрын осы ... ... ... пайдалана алады.
Үшінші тұлға пайдасына жасалатын шарттың негізгі ережелеріне үшінші
тұлға пайдасына шартты салым енгізу шарты ... ... ... енгізу кезінде салым енгізетін тұлға мен ... ... ... ... бір ішкі ... ... Мұндай жағдайда банк тек соңғысына ғана қызмет көрсетілейді, ол
салым енгізетін түлғаға датиісті қызмет көрсетеді. Оған ... ... ... ақша ... ... ... ... егер ол белгілі бір
міндеттемелерді орындаған кезде ғана іс жүзівде берілетіндігінен ... ... банк ... субъектілердің екеуінің де ... ... ... табылады.
Бұл салымды енгізу кезінде келісілген талап пайдасына салым ... ... ... ... талап етпейді дегенді білдірмейді.
Осылайша, үшінші тұлғаның пайдасына шартты салым ... ... ол ... ... ... ... талаптарды сақтаған кезде ғана билік ете
алады. Салым бойынша талап банк ... ... ... түрде жазылуға, заң
актілеріне қайшы келмеуге және онда салымды ... ... ... ... ... ... кркаттарды табыс етуге
міндетті.
Салым енгізген тұлға шарт ... ... бір ... ие болады. Ол
өзі белгілеген талапты, егер үшінші тұлғамен бірінші талапты ... ... ... ... мүмкін. Ол қойған талап үшінші
тұлғамен ... не осы ... ... ... ... ... тұлға
салымға билік ете алады. Мұндай билік ету құқығы банк ... ... ... ... ... орын алады.
Уақытша жинақтаушы шот. Аталған қатынас шарты салым шартын ... ... ... төмендегідей. Жаңадан құрылатын заңды ... ... ... ақша ... ... ... беру қажет болған
жағдайларда банк уақытша жинақтаушы шот ... ... ... ... ... ... жатқан заңды тұлғаның жарғылық ... ... ... және банк салымы шарты бойынша
банкпен көрсетілетін қызметтерге ақы төлеу жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... ала ... ... Уақытша жинақтаушы шотты
ашу үшін клиент Қазақстан Республикасының банктерінде банктік шоттарды ашу,
жүргізу және жабу ... ... ... ... ... беруге тиіс.
Көріп отырғанмыздай, уақытша жинақтаушы шотты ашу бойынша банк салымы
шарты осы салымға билік етуде елеулі ... ... Бұл ... ... көзделуі мүмкін. Біріншісіне сэйкес мемлекеттік тіркеуден өткеннен
кейін банк ... ... ... және ... ... ағымдағы шот
ашады. Егер заңды тұлға мемлекеттік тіркеуден өтпесе банк, ... ... ... ... жеке ... ... ... жинақтаушы шотты жабады және ... ... ... ... ... ... тұлғаларға) қайтарады. Қайтару осы
тұлғалармен олардың өкіліне берілген ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын өкілмен
(жеке тұлғамен), уақытша жинақтаушы шотты жабу ... ... ... БАНК ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ПРАКТИКАЛЫҚ
МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Банк жүйесіндегі банктік құқықтық қатынастар
Бүгінде Қазақстан Республикасындағы көптеген экономикалық қаржылық және
құқықтық құбылыстардың ішінен айрықша қарқынмен дамып ... банк ... ... ... ...... корпоративтік - жекеше және
халықаралық тиісті талаптарға айтарлықтай бейімделген құқық саласы ... ... ... банк ... ... даму үрдісіне
(тенденцияларына) сай ұдайы өзгерістерге ұшырауы, онын ... ... ... ... ... және ... ... түрлі банктік құқықтық қатынастар жүйесінінің мәні мен ... ... ... ... ... ... он жыл ауқымында экономиканың банктік секторында және ... орын ... ... өзгерістер мен түрлендірулер Қазақстан Ұлттык
Банкінің мемлекеттік ақшалай билік органы ретіндегі жан — жақты ... ... ... ... ... ... мен пайдасын,
қоғамдық-мемлекеттік, сондай-ақ корпоративтік - жекеше ... ... ... ету жолындағы олардың қажеттілігін банк
жүйесі нормативтік ... ... ... жетілдірілуі айқындай түсетін
сияқты.
Соңғы кездерде Қазакстан Ұлттық Банкі, Қазакстаннын Даму ... ... ... ... ... ... байланыстар мен қоғам
өмірінің барлық жақтарына көбінесе тікелей немесе жанама түрде ықпал етуде.
Нарықтық экономиканың дамуы ... ... ... ... тиісті банктік заңнамалық және заңға тәуелді нормативтік құқықтык
актілер, тиісті банктік шарттар ... ... ... байланысты туындайтын ... ... ... әрі ... ... ... ... түрлі
банктік құқықтық қатынастар ретінде айрықша көрініс табуда.
Демек, нарықтық ... ... ... және ... ... жүргізілетін есеп айырысу, кредиттеу, инвестициялау
және валюталық операциялары егемен Қазақстан экономикасының ажырамас буыны
әрі атрибуты болып табылады.
Қазақстан ... банк ... ... ... ... ... ... халықаралық экономикалык қатынастар мен
бизнеске интеграциялануы ... ... және оның ... ... негіздемелеріне байланысты болады. Осы ... ... ... ... ... заңнамасын және қатысы
бар өзге де нормативтік ... ... ... ... ... ТМД — ... оның ішінде Ресейде, Еуропада және
дуниежүзінде ... ... ... ... ... қажеттілігі
туындайды.
Қазақстандағы банк жүйесі, оның жұмыс істеуін қамтамасыз ететін банктік
құқық, банк жүйесінің жоғарғы және ... ... ... жағдайлары, олардың қазақстан экономикасының мемлекеттік және жеке
меншік секторында атқаратын рөлі ... ... ... ... қол ... ... ақша - кредит, қаржы жүйесінің,
ұлттық валюталық жүйенің мемлекет және ... ая ... сай ... ... береді.
Демек құқық саласы ретінде банктік құқықты жоғары оқу орнының ... ... және ... оның өзіне тән ерекшіліктерін,
экономикалық және құқықтық мәні - маңызын, құқықтық ретеу пәні мен ... ... ... мен ... көздерінің нарықтық байланыстарды
жан-жақты әрі толығымен қамтитын банктік құқықтық қатынастарды ... ... ... ... ... ... және өзге ... актілердің нормаларын талдау және олардың ... ... ... ... білуге ... ... оқу ... мен ... ... ... дербес
оқу пәні ретінде ... ... ... заңи ... ... және ... ... жаңаша қалыптастыруға өз үлесін қосып
отыр.
Осы орайда банктік құқық саласы ... ... ... ... ... ... ... казақстан экономикасының тиісінше
дамуының, әсіресе қаржы жүйесінің болашағы тікелей ... ... ... ... ... ... яғни бүгінгі болашақ зангерлердің жаңа буыны
тек банктік ... ... ... ... жай және арнаулы салалық ... мен ... ғана ... ... ... ... заңнама мен
өзге де нормативтік ... ... ... ... ... қолдану тәртібін де мүмкіндігінше түбегейлі менгеріп, біліп
шығуға ... ... ... ... осы ... ... оқу ... стандартының және халықаралық банктік стандарттар ережелеріне, сондай-
ақ замана әрі банктік практика талаптарын ... ... жаңа ... сай ... он бір ... ... ... және ... ... мазмұнында
Қазақстан Республикасынын банктік құқығын зерделеудің және
ғылыми танып-білудің қазіргі заманғы жанаша жолдары көрініс тапқан.
Нарықтық даму жағдайындағы қоғам ... әр ... ... ... ... жері ... жұмыс істейтін банк
жүйесінің аукымы болғандықтан, сондай-ақ осы жүйе арқылы мемлекеттің ... оның ... ... ... іске асыру мақсатында түрлі
банктік операциялар жүргізілетіндіктен банктер мен олардың ... ... ... ... камтылатыны бүгінде көпшілікке мәлім.
Осы орайда банктік құқықтың мән-жайын және ... ... ... ... ... ... ... қысқаша анықтау әрі ашып
көрсету жен болар деп санаймыз. Банктердің алғашкы ... ... ... банктік істері мен қызметі коммерциялық ... сан ... ... ... ... із қалдырғаны белгілі.
Ең алғашкы банктер ретінде тауарлар мен акша қаражаттарын ... ... жер ... ... ... ... ... біздің
эрамызға дейінгі XXVIII - XXVII ғғ. Мысырда (Египетте) жүзеге асырылған. Ал
кене Вавилон мен ... ... ... ... ... ... тақтайшалар (құжаттар) храмдарда қаражат сақтау нысандары мен қарыз
беру ... ... ... ... ... акша ... үшін заң жүзінде ақы алу кезделгенін дәлелдейді.
Дегенмен аталған банктік операциялар ... ... ... ... болып
табылмаған. Себебі толыққанды банктік істі дамыту негізін банктердің сақтау
функциясына қоса жүргізілген кредиттік операциялар қалаған. Ал көне ... ... ... ... ... ... ... айырбасшылар мен
есімкорлар ғана көрініс тапқан. ... сөзі ... ... ...... ... жүргізілетін орын (дық) деген мағынада түсіндірілген. ... ... ... ... дамыған банктер әр дайым кезеңінде
банко, трапезид, аргираймос, довейстаи, аргентария менсарии, ... деп ... Ең ... банк ... ди Сан ... ... қаласында 1407 жылы мамандандырылған кредиттік-есеп айырысу институты
ретінде құрылған болатын.
Дүние жүзіндегі елдердің банктері кезінде Ганзейлік ... ... ... ... банкі, теніз саудасында арналған Пруссия банкі, Париж
есепке алу кассасы, Ломбардтар, жиробанктер, Ресей мәнет канцеляриясы деген
және т.б. ... ... ... ... ... ... ... Франиияның мемлекеттік банкі, Австрияның Ұлттык ... ... ... ... ұлттық банкі, АҚШ орталық ...... ... Ағылшын Банкі және т.б. елдердің ұлттық немесе ... ... ... уакытта банктер меншік нысандарына қарай мемлекеттік банк; жеке
меншік банк; акционерлік банк; кооперативтік ... ... ... ... ... банк болып бөлінеді. Осы банктер өз өкілеттігі ... ... орай ... банк, инновациялық банк; клирингтік банк,
коммерциялық ... жер ... ... банк, жинақтау банкі,
консорциалдық банк, даму банкі, әмбебап банк, трансұлттық банктер, ... ... ... банк және т.б. банктер түрінде сипат алады.
Банктер алғашкы кездерде негізінен ақшалай операцияларды, сондай-ақ
сақтау, ... алу, есеп ... және ... ... ... ... олар ... тарихи кезеңдерде заем операцияларын, салым
операцияларын, ақшалай есеп айырысу және ... ... ... ... ... ... эмиссиялық, депозиттік, кредиттік, төлемдік, кассалық,
лизингтік, трасталық, факторингтік, ... және т.б. ... ... мен ... ... жүзеге асыратын заңды тұлғалар
коммерциялық ... ... ... ... ... орай ақша сақтайтын орын; кредиттік
мекеме, ұйым; коммерциялық ұйым; ... ... ... ... ... ... агент; кредиттік кәсіпорын; заңды тұлға; тек
банктік қызметті (операциялар мен ... ... ... ... мекеме деп және т.б. сипатта аталуы мүмкін.
1987—1988 жылдары реформалауға ұшыраған банктер егемен Қазақстанда 1991
жылы жаңадан құрылып, қалыптасқан болатын. Осы ... ... ... ... ... (бұрынғы «Мемлекеттік банк»), акционерлік-
коммерциялық банк Тұран банкі ... ... ... банк Агроөнеркәсіп банкі (бұрынғы «Агроенеркәсіп
банкі»), акционерлік-коммерииялық банк Әлем банк (бұрынғы «Сыртқы ... ...... банк Жинақ банкі (бұрынғы ... ... ... ... деп ... жұмыс істей бастады.
1993 жылы «Қазақстан Республикасының Ұлттык Банкі ... ... ... ... ... ... Республикасы
заңдарының қабылдануына сәйкес барлық акционерлік-коммерциялық банктер
акционерлік ... ... ... ... ... ... 1994 ... шілденің 16-сындағы және қыркүйектің 6-сындағы
Жарлығына орай «Мемлекеттік экспорттық-импорттық банк», «Мемлекеттік ... ... 1996 ... ... 29-ындағы Жарлығы бойынша
«Мемлекеттік медетші банк» құрылды.
2. ... ... ... және ...... ... ... жатқан жан-жақты реформалар банктік
қызмет аясына да айтарлықтай ықпалын ... Осы ... ... қызметтің
мақсатты бағыт-бағдарларының жаңаша рыноктық сипат алуы ... және ... ... ... ... ... ... қызмет коғам мүддесі мен мемлекет қажеттілігіне
байланысты күрделі мәселелерді шешуге септігін тигізетін, ... ... ... ... ... жағдайларға сай келтіруге, кредиттік жүйені
және инвестициялық белсенділікті ... ... ... ... ... ат салысатын, тиісті заңнамалық және
заңға тәуелді нормативтік ... ... ... жүзеге асырылатын
экономикалық сипатты мемлекеттік қызмет, ... ... ... ... ... етуге бағытталған,
лицензияланатын банктік операциялар мен мәмілелер ... ... ... ... мен ... экономикалык-қаржылық мүдделерін
қамтамасыз етуді кездей ... ... ... ... Қазақстанның Даму
банкі, Қазақстан Республикасының тұрғын-үй құрылысы жинақ банкі ... ... ... ... ... ақша ... валюталық реттеу,
кредиттеу және есеп айырысу саласындағы мемлекеттін бірыңғай саясатын
жүргізу, сондай-ақ республикалық ... ... және өз ... ақша
қаражаттарымен қамтамасыз ету мақсатында әр түрлі банктік операцияларды
жүзеге асырады. ... ... ... ... ... және қолма
қол ақша айналысын ұйымдастыру; кредиттеуге қажетті қаражаттарды тарту-
жұмылдыру; негізгі құралдарға ... ... ... ... ... ақша ... жинақтауды ұйымдастыру, ... ... және ... ... ... банктер ретінде түрлі
валюталық операциялар ... ... және т.б. ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілер мен
лицензиялар негізінде жүзеге асырады.
Банктер өз қызметтері (операциялары) ... ... ... ... ... ... қызметтің затына ақшалар, валюталық құндылықтар және өзге
де ... ... ... ... мен ... тиісті заңнамалық актілер негізінде
және осы заңнамаларға ... ... ... сай ... ... зан ... ... белгіленген заңды тұлға — ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Банктік қызметтің қоғамдық және ... ... мен ... ... әкімшілік, салықтық және банктік құқық арқылы
көрініс табады. Әкімшілік — рұқсат беру жүйесінің қуатты ... ... ... ... әрі ... ... ретінде танылады.
Банктік қызмет (операциялар) Қазақстан Ұлттық Банкі, ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау
жөніндегі Агенттігі ... ... және ... банктердің
өкілеттігі шегінде жүзеге асырылады.
Сонымен, банктік қызмет ел экономикасының банктік секторындағы барлық
банктердің қоғамдық-мемлекеттік маңызы басым және ...... ... мен ... ... ... банк ... мемлекеттік және мемлекеттік емес банктердің
қаржылық ресурстарын ... және ... ... ... ... ... ... актіде көзделген операциялар
мен мәмілелерді заңдық немесе лицензиялық негізде жүйелі әрі тұрақты жүзеге
асыруға ... ... ... ... ... ... қызметтің және банк жүйесінің ... ... ... ... ... ... рыногының оның ішінде ақша, алтын және валюта
рыноктарының халықаралық стандарттарға сай құрылуы, коммерциялық ... ... ... ұлғаюы, қоғамдық банктік қатынастардағы
мемлекет пен жеке ... ал ... ... ету ... ... т.б. ... мән-жайлар
банктік құқықтың дербес құқық саласы ретінде жаңадан қалыптасуын негіздеді.
Демек банктік құқықтың дербес құқық саласы ретінде жаңадан құрылуы банк
жүйесінің ел ... рөлі мен ... ... мен ... ... мемлекеттің қаржы, ақша-кредит (оның
ішінде валюталық) саясаты ұстанымдарына, нақтылы ... ... ... айрықша құқықтық реттеу әдісіне, тиісті заңнамалық актілерде
бекітілген ереже-принциптеріне, арнайы заңнамалық және ... ... ... ... ... ... қайнар көздеріне байланысты
ұтымды ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге
ат салысады және рыноктық үлгідегі банк жүйесінің құқықтық ... ... ... ... ... ... іс пен ... және олардың барысында туындайтын қоғамдық банктік қатынастарды
реттейді.
Банктік-құкықтық реттеу ауқымындағы ... ... ... ... ... ... заннамалық акті немесе лицензия негізінде, жүйелі
сипатта банктер жүзеге асыратын операциялар мен ... ... ... ... ... қызмет (операциялар) барысында туындайтын
қоғамдық ... ... ... ... әкімшілік, азаматтық,
валюталық, кедендік және т.б. қатынастар сипатында көрініс табады. ... ... ... ... және ... құқықтық реттеу
әдістерін, сондай-ақ осындай әдістерді тиісінше ұштастыру арқылы кешенді
құқықтық ... ... ... құқықтың кешенді құқықтық реттеу әдісі банк жүйесінің жұмыс
істеуі және банктік операциялардың ... ... ... ... ... банктік (қаржылық, әкімшілік, азаматтық, валюталық және
т.б.) қатынастарды реттейді.
Кешенді құқық саласы банктік құқық заңи ... ... ... ... ... құқық Қазақстан Республикасы экономикасының банктік
секторындағы Қазақстан Ұлттық Банкі, ... Даму ... ... банктер тарапынан қоғам мен мемлекеттің жеке ... ... ... ... ақшалай, инвестициялық-
қаржылық мүдделерін қамтамасыз ету мақсатында, ... ... ... - ... ... басқару (реттеу) ауқымында ұйымдастырушы-
нәтижелеуші сипатта ... ... әрі ... ... ... банктік
операциялар (мен өзге де банктік іс-әрекеттер) барысында ... ... ... ... ... құқық принциптері мен
ережелерін есепке ала отырып реттейтін кешенді ... ... ... ... ... пәні, әдістері, жүйесі, қайнар көздері
Банктік құқықтың құқықтық реттеу пәнін банк жүйесін құрып және оның
тиісінше жұмыс істеуін ... ету, ... - ... ... ... асыру, банктердің және басқа да қатысушылардың құқықтық мәртебесін
белгілеу, банктердің ... ... ... ... ...
бақылау жүргізу, банктік құқық бұзушылык фактілерін ... және ол ... ... ... ... ... ... қоғамдық валюталық
қатынастар ... ... ... жататын қоғамдық қатынастар өздеріне тән
мынадай белгілерімен ерекшеленеді:
1) олар Қазақстан Ұлттық Банкі мен ... Даму ... ... ... ... және ... барысында туындайды;
2) олар коммерциялық банктердің лицензияланған операциялары мен
мәмілелеріне байланысты туындайды;
3) олар ... ... әрі ... ... ... олар банк ... және банктік қызметті мемлекеттік реттеу барысында
туындайды;
5) олар мемлекеттің қаржы, ақша-кредит және ... ... іске ... ... ... олар ... ... билік органы Қазақстан Ұлттық Банкінің
кредиттік-қаржылық және әкімшілік қызметінің нәтижесіиде туындайды;
7) олар Қаржы рыногы мен қаржылық ... ... және ... ... ... ... ... банктердің
қызметін ұйымдастыруы, бақылауы және лицензиялауы барысында ... олар ... ... Банкінің Қазақстанның Даму ... ... ... ... және ... ... активін қалыпастыруға байланысты туындайды;
9) олардың объектілеріне ақшалар, бағалы қағаздар, ... және ... ... ... ... ақпарат жатады;
10) олардың ішінен банктік ... есеп ... ... ... ... ... ... және бағалы қағаздарды
эмиссиялауға байланысты қатынастар ерекше көрініс табады;
11) олардың жүйесі ... және өзге де ... ... ... ... шарт нысандарына, сондай-ақ халықаралық
банктік стандарт ережелеріне сай жүргізілген банктік операцияларға сәйкес
қалыптасады;
12) олар ... ... ... ... алу барысында
туындайды;
13) олар негізінен сенімгерлік сипатта болады.
Банктік құқықтың құқықтық реттеу әдістері оның ... ... ... ... ... ... құқықтық реттеу барысында
пайдаланылатын заңи тәсілдер мен құралдар және ... ... ... ... реттеу әдістері банк жүйесіндегі және банктік қызмет
ауқымындағы тиісті құқықтар мен міндеттердің туындау негізінде, қоғамдық,
банктік ... ... ... мен ... мәніне-
маңызына, банктік құқықтық санкциялардың мән-жайына және т.б. ... ... ... ... ... ... ... әдіс,
қос (не одан да көп) тарапты-келісімді ... ... ... банк ... ... мен олардың клиенттерінің және банктік
қызметтің қайсыбір мәселелеріне тікелей ... ... ... ... ... ... аса ... жекелеген тұстарын
біріктіретін кешенді әдіс пайдаланылады.
Императивтік банктік-құқықтық реттеу әдісі тиісті ... ... ... өктем талабын ... ... ... ... асырылады.
Диспозитивтік банктік-құқықтық реттеу әдісі қоғамдық ... ... ... мен ... ... ... актілер және тараптардың арасында ... ... ... ... ... ... ... реттеу әдісі негізінен қоғамдық банктік
қатынасқа қатысушылардың экономикалық-қаржылық және өзге де ... ... ... ... қызметінің тиімділігін және
мемлекеттің (оның уәкілетті ... ... ... ... ... айқындау тұрғысынан жүзеге асырылады.
Демек императивтік және ... ... ... ... ... мен ... негізінде кешенді банктік
құқықтық реттеу әдісі құрылады. ... ... ... ... банк
жүйесінің жұмыс істеуі барысында қоғам мен мемлекеттің және жекеше ... ал ... ... ... ... ... қозғалысына байланысты қоғамдық банктік қатынастарды
реттеуге ат салысады.
Банктік құқықтың жүйесі оның ішкі нысанын ... ... ... ... негізгі белгілеріне онын құқықтық ... және ... ... оның ... ... байланысы, өзара шартталынғандығы және келісімділігі жатады.
Осындай құқықтық нормалар мен институттардың банктік құкық ... ... ... ... ... ... және ... реттейтін
қоғамдық банктік қатынастардың ерекшеліктеріне байланысты болады.
Банктік ... ... ... мен ... ... ... орай біріктірілген, сондай-ақ ... және ... бір ... ... құқықтық
нормалардың жүйесінен тұратын өзінің ішкі құрылысын (құрылымен) білдіреді.
Банктік құқықтың құқықтық нормалары мен ... ... ... ... ... оның аса ірі ... ... және Ерекше
бөлімдері қалыптастырылады.
Құқық саласы ретіндегі банктік құқықтың Жалпы бөлімі:.
1. Банктік ... ... ... ... ... ... басқару-реттеудін құқықтық
негіздері.
3. Мемлекеттік банктік бақылау-қадағалаудын құқықтық ... ... ... ... үшін ... құқықтық реттеу сияқты
институттардан тұрады.
Банктік құқықтың Жалпы ... ... банк ... ... және жұмыс
істеуі, банктік қызметті жүзеге ... ... ... ... ... мемлекеттік банктік бақылау және қадағалау, банктік құқық бұзушылық
үшін заңи жауапкершілік шараларын қолдану ... ... ... ... ... реттеу бірыңғайлығын қамтамасыз етуге
мүмкіндік береді.
Банктік құқықтың Жалпы ... ... ... оның ... ... көрініс таба отырып, Ерекше бөлім институттарынын жұмыс
істеуіне орай туындайтын банктік қатынастарды реттеуге ат салысады.
Құқық саласы ... ... ... ... бөлімін:
1. Банктердің банктік шот ашу — жүргізу ... ... ... ... депозиттік операцияларын құқықтык реттеу.
3. Банктердің кредиттеу операцияларын құқықтық реттеу.
4. Банктердің төлемдік — есеп айырысу операцияларын ... ... ... бағалы қағаздармен жасайтын операцияларын ... ... ... ... ... реттеу сияқты ірі
функционалдық институттар құрайды.
Банктік құқықтың қайнар көздері елдің банк ... ... ... ... оны ... ... және ... сондай-ақ
банктік қызметті жүзеге асыруға байланысты туындайтын ... ... ... ... ... бар заңнамалық актілер мен заңға
тәуелді нормативтік банктік құқықтық актілер ретінде керініс табады. ... ... ... ... оның ... ... ... жүйесін
көрсетеді.
Банктік құқықтың қайнар көздеріне ... ... ... және ... ... және өзге де ... ... тәуелді нормативтік банктік-құкықтық актілер, халықаралық банктік
құқық ... және ... ... ... ... және ... Сот Пленумының шешімдері, қаулылары жатады.
Уәкілетті мемлекеттік органдар шығарған, ... ... ... бар ... ... ... ... құқықтың кайнар көздері
болып табылады.
Банктік құқық ғылымы банктік құқықтың құкық саласы ретінде дамуы, ... ... ... ... реттеуші әлеуетінің маңызы
жөніндегі білім, теориялық ереже, ұғым-тұжырым, ... ... ... ... ... ... саласы ретіндегі банктік құқықтың ағымдағы
мәселелері мен іргелі проблемаларын ғылыми зерделеу-зерттеуге ат салысады.
Банктік құкық ғылымының құрамына:
— банктік ... ... ... ... ... ғылымының пәні;
— банктік құқық ғылымының әдіснамасы;
— банктік құқық ғылымының жүйесі;
- банктік ... ... ... сияқты элементтер қосылады.
Банктік құқык ғылымының принциптері құқық саласы банктік құкықты ғылыми
зерттеу және экономикалық мазмұнды банктік операциялар мен қоғамдық ... ... ... ... зерделеу барысында басшылыққа
алынатын негізгі ...... ... ... құқық ауқымындағы ғылыми зерттеулер мен зерделеулер осы банктік
құқық ғылымының принциптеріне сәйкес жүргізіледі.
Банктік құқық ... ... ... ... ... ... ... теория мен практиканың
бірыңғайлығы принциптерін атап көрсетуге болады.
Банктік құқық ғылымы ... тән ... ... ... конструктивтік, норма жасаушы, банктік заңнама нормаларына
түсінік және түсіндірме беру, оқу-дәріс беру функцияларын ... ... ... ... ... ... ... банктік құқык және банктік
заңнама жөніндегі ілім жүйесі ... Бұл ... ... құқықтың құқық
саласы ретінде дамуының, банктік-құқықтық реттеу дамуының үрдістеріне жане
банктік заңнама ... аса ... ... ... ... пәні ... ... банктік құқықтың жүйесіне
қоса:
- банктік құқықтың принциптері;
- банктік ... ... ... ... қайнар көздері;
- банктік құқықтың нормалары;
- қоғамдық банктік ... ... ... ... ... ... қолдану және құқық шығару практикасы;
- ұлттық банк жүйесінің тарихи дамуы;
- банктік заңнаманың тарихи дамуы;
- ... ... банк ... және ... ... дамуының үрдістері;
- рыноктык үлгідегі банк жүйесін құру, банктік заңнаманы ... шет ... ... ... ... қамтиды.
Банктік құқық ғылымының әдіснамасы өз пәнін танып-білу және ғылыми
нәтиже алу мақсатында осы ғылымда пайдаланылатын ... ... ... ... табылады. Демек банктік құқық ғылымының әдіснамасына ... ... ... үшін осы ... пайдаланылатын әдістердің
теориялық негіздемесі жатады.
Банктік құқық ғылымының әдістері банктік құқық ауқымымындағы банктік
қызметті және ... ... ... ... ... ... танып-білу үшін жүргізілетін ... ... ... мен ... жиынтығы ретінде көрініс табады.
Банктік құқық ғылымың негізгі әдістері формальды-догматтық салыстырмалы-
құқықтық, салыстырмалы-тарихи, басқа ғылымдарға шолу ... ... ... ... саналады.
Банктік құқық ғылымының жүйесі құқық саласы банктік құқықтың ... бір ... ... ... ... ... құқықтың жүйесі банктік
құқық ғылымының жүйесінде объективті көрініс табады. ... ... ... жүйесі құқық саласы банктік құқық жөніндегі ілім жүйесі ретінде
құқықтық нормаларды ... бір ... ... орналасқан орындары
бойынша жүйелі түрде зерделеуге жағдай жасайды.
Дегенмен құқық саласы ретінде банктік құқык жүйесіне ... ... ... ... ... ... кең екенін ескерген жөн.
Банктік құқық ғылымының ... ... ... ... ... ... бастаудың аса қажетті алғашқы ... ... ... ... ... аталмыш құқық ғылымы бойынша қол
жеткізілген жетістіктерді (ғылыми нәтижелерді) бағалауға мүмкіндік ... ... ... мен түсіндірмесінен (сипаттамасынан) тұрады,
сондай-ақ ол одан әрі зерттелінуге тиіс ... ... ... әдебиеттер базасы ретінде қызмет көрсетеді.
Қазіргі рыноктық даму ... ... ... ... ... міндетті элементі банктік құқықты жеткілікті көлемде білу-
меңгеру болып табылады.
Осы орайда банктік ... ... оқу ... яғни ... заң ... құқық саласы банктік құқык және банктік заңнама жөнінде ... ... пәні ... ... ... ... оқу пәні ретінде оқыту (дәрістеу) барысында жоғары заң
оқу орындарынын немесе заң факультеттерінің студенттері нарықтық ... ... ... ... ... саласы) туралы қажетті білім алады.
Банктік құқықты оқу курсы ауқымында оқыту объектісіне: банктік құқықтың
ғылымы; кешенді құқық саласы ... ... ... ... заңнама;
банктік заңнаманы қолдану практикасы; оқып жаткан студенттерді іс жүзінде
банктік ... ... ... беруге және банктік заңнаманы
қолдануға машықтандыру жатады.
Оқу пәні ретінде банктік құқықтың өзіне тән ... ... ... ... ... сияқты принциптері болады.
Оқу пәні ретіндегі банктік құқықтың Жалпы бөлімінін институттары:
Банктік құқық кешенді құқық саласы ... ... және өзге де ... Банк ... және банктік құқықтық қатынастар; Банк ...... беру ... ... ... ... ... Банктік құрылыстың құқықтық негіздері; Банктік қызмет
саласындағы ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық үшін жауапкершіліктің құқықтық
негіздері; Халықаралық банктік құқық ... ... оқу пәні ... ... ... ... бөлімі: банктердің
банктік шот ашу-жүргізу операцияларын ... ... ... операцияларын құқықтық реттеу; банктердің ... ... ... банктердің төлемдік-есеп ... ... ... ... бағалы қағаздармен жасалатын
операцияларын құқықтық реттеу; банктердің валюталық операцияларын құқықтық
реттеу; банктердегі бухгалтерлік ... ... және ... құқықтық
негіздері; халықаралық банктік мәмілелерді құқықтық реттеу; банктерге салық
салудың құқықтық реттеу сиякты институттардан құралуы мүмкін.
Банктік құқық ғылымы мен оқу ... ішкі ... ... ... ... ішкі ... сай құрылады.
2.4 Банктік заннама: мәні-маңызы және банктік қызметті ұйымдастыру
және реттеу: ... ... ... ... негіздері
Банктік заңнама мемлекеттік банктік менеджмент және банктердің банктік
қызметі аясында туындайтын қоғамдық ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Банктік заңнама тиісті банктердің, банк жүйесінің және банктік құқық
институттарының нормативтік құқықтық ... ... ... қызметті
және оның аясындағы ... ... ... ... қаржы, ақша-кредит, валюталық, сыртқы экономикалық саясаты
ұстанымдарын іске асыру мақсатында ... ... ... және ... банктік менеджментінің нормативтік құқықтық
негізін қалыптастыратын банктік ... ...... және ... заңдардың жиынтығынан тұрады.
Осындай арнайы банктік заңдар қатарына: ... ... ... ... ... ... ... және банк
қызметі туралы», «Қазақстан Даму Банкі туралы», «Қазақстан Республикасының
тұрғын үй ... ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттік реттеу және қадағалау ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамалық актілері жатады.
Банктік заңнамалық актілер өздеріне тән мынадай ... ... ... қызмет, банк жүйесі, сондай-ақ оларды мемлекеттік
реттеу туралы ... тек заң ... ... органдары тарапынан
қабылданады;
2) олар әрдайым ерекше іс жүргізу нормаларын сақтай ... ... ... заңи ... ие ... олар тек мемлекеттің ... ... мен ... құқығы
ауқымындағы қоғамдық банктік қатынастарды ғана ... олар ... ... ... ... құқықтық актілерді қабылдауға
қажетті ... ... ... тұрады.
Банк жүйесі мен банктердің жұмыс істеу режиміне, ... ... ... тұстарына қатысы бари заңнамалық актілер ретінде:
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, Қазақстан ... ... ... ... мен аударымы туралы», «Лицензиялау туралы»,.
«Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы», «Бухгалтерлік есепке ... ... есеп беру ... және т.б. ... Республикасының заңдары
көрініс ... ... ... банктік заңнамасы тікелей (арнаулы)
банктік заңнамалық актілерден және құрамында ... ... ... нормалары
бар өзге де заңнамалық актілерден құралады.
Банктік ... ... ... ... менеджменті және ел
экономикасының банктік секторы (банк жүйесі) ауқымында жүзеге асырылатын
банктік қызметтің ... ... ... ... ... кредиттік-қаржылық орталық ретіндегі мәні мен маңызы,
нағыз өркендеп даму шағы ... ... ... ... көрініс
табады.
Банк жүйесіндегі кредиттік-қаржылық процестерді мемлекеттік,
корпоративтік және т.б. ... ... ... Республикасындағы
банктер елдің қаржы жүйесінін орталық буыны болып табылады,сондай-ақ олар
ақша-кредит жүйесінің, ұлттық валюталық жүйенің ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі банктік қызмет Қазақстан Ұлттык Банкі құзырынын
ауқымында және екінші деңгейдегі банктердін ... ... ... ... банктік қызмет тиісті заңнамалық актіде белгіленген
банктік операцияларды жүзеге асыру және банктердің құқықтық ... ... ... ... қызмет уәкілетті орган берген лицензиялар-рұқсаттар негізінде
барлық банктік операцияларды жүйелі түрде банк ... ... ... экономикалық іс-әрекеттер болып табылады.
Банктер жүзеге асыратын банктік операциялардың тиісті заңнамалық актіде
нақтылы әрі мұқият белгіленуі коммерциялық ұйымдарға уәкілетті мемлекеттік
органдар ... ... ... ... айқындауға, банктік-
құқықтық тәртіптің және заңдықтың қатаң сақталуын бақылауға-қадағалауға зор
мүмкіндік береді.
Бүгінде Қазақстан Ұлттық ... мен ... ... мен қаржылық ұйымдарды
реттеу және қадағалау жөніндегі ... ... ... ықпалдарының ауқымында:
— екі тараптың (жактың) мудделерін құжат жүзінде айқындап, белгілеу
арқылы жеке тұлғалар мен ... ... ақша ... ... ... ... ... техникалық-экономикалық ресми құжаттар негізінде қайтарымды,
мерзімді әрі ақылы түрде жеке және заңды тұлғаларға акша ... ... ... ... ... ... ... нысанында қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жолымен
банктік шоттар ... ... ... және ... ... ... банктік операциялар нарықтық ұлттық және халықаралық талап-
стандарттарды есепке ала отырып ... ... ... ... банктік кызметінің экономмкалық-құқықтық маңызы мен мән-
жайлары оның аясында туындайтын қаржылық-экономикалық және банктік құқықтық
қатынастардын мәні ... ... ... ... және банктік кызметті ұйымдастырушы-реттеуші уәкілетті
мемлекеттік органдар аткаратын ... рөл ... ... міндеттері мен функцияларын жүзеге асыру барысында айқын көрініс
табады. Банктік қызметті жүзеге асырушы субъектілердің іс-қимылдарына, банк
жүйесіне тікелей ... ... ... ... Ұлттық Банкі мен Қаржы
рыногы мен қаржылық ұйымдарды ... және ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің құрамына
кірмейді, яғни ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкі атқарушы билік органы ... ... ... ... мен құзыреті шеңберінде
мемлекет атынан, мемлекеттің ... және ... ... ... өз ... ... ... коммерциялық банктерге қатысты
ұйымдастыру — экономикалық ықпалын тигізетін ... ... ... ... ... ... әрі ... билік органына жатады.
Қазақстан Ұлттык Банкі мемлекеттік орган ретінде ел экономикасының
елеулі саласы банк ... ... ... ... ... және осы
орайда өздері жүргізетін банктік операцияларына қатысты барлық банктердің
міндетті ... ... ... заңға тәуелді нормативтік ... ... ... банк ... мен ... ... аясы ақшаның
көмегімен басқарылады, яғни оларға қатысты арнайы мемлекеттік экономикалық
(ақшалай) басқару жүзеге асырылады.
Ақша-кредит ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі экономикалық басқару барысында коммерциялық банктер
мен ... ... ... ... сан ... шаруашылық
субъектілерінің экономикалық-қаржылық мүдделері мен ... ... ... алады.
Қазақстан Ұлттық Банкі жүргізетін мемлекеттік банктік ... әр ... ... ... ... барлық банктердің қызметі
объективті және субъективті факторларды ескере отырып жүзеге ... ... ... ... ... ... ... операцияларға қойылатын жалпы талаптар
қоғам мүддесіне сәйкес мемлекеттік ұйымдастырушы ықпалдың бір ... ... ... ... өз ... операциялык қызметін осындай
операцияларды жүргізудің жалпы шарттылықтарын белгілейтін ережелер мен ішкі
ережелер болған жағдайда ғана ... ... ... ... ... жалпы шарттылықтары туралы ережелерде:
қабылданатын депозиттердің және берілетін ... ... ... ... ... мен кредиттер бойынша сыйақы ставкасының шектік
мөлшері; депозиттер мен ... ... ... ... шарттылықтары;
банктік операцияларды жүргізу ставкалары және ... ... ... құқықтары мен міндеттері және жауапкершілігі; банктер
қабылдайтын талаптар; банктік ... ... ... ... ... мен шектеулер көрініс табуға тиіс.
Банктік қызметті жүзеге асырудың ішкі ережелерінде банк ... ... ... және өкілеттігі; банктің атынан және ... ... ... адамдар мен банк қызметкерлерінің ... ... ... ... мен ... ішкі ... кредиттік комитет пен басқа да тұрақты ... ... ... міндеттері, қызметі және өкілеттігі белгіленеді.
Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі банктердің ... ... және ... ... ... ... ... рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі
банктердің жұмыс істеуі ұшін жалпы жағдайлар жасауды; акша-кредит және
қаржы ... ... қол ... ... ... банк ... және өзге ... мүдделерін
қорғауды; ұлттық валюталық жүйені дамытуды; тиісті заңнамалық актіде
көзделген ... ... ... бағалы қағаздар рыногын мемлекеттік
реттеуді; қаржылық ұйымдардың қаржы рыногындағы адал ... ... ... үшін тен ... ... жасауды қамтамасыз
етеді.
Мемлекеттік ұйымдастыру-реттеу банктердің операциялық қызметіне
байланысты құқықтық және экономикалык ... ... ... ... ... ... тарапынан банктерге және олардың
қызметіне қатысты жүзеге асырылатын басқарушы-ұйымдастырушы және ... ... ... ұйымдастыру сипатында көрініс
табады.
Банктік қызмет саласындағы мемлекеттік басқару банктерге және ... ... ... ... ... тигізетін экономикалық-
әкімшілік сипатты ықпалдың тиісті банктік заңнамалық, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ереже —
принциптерінің міндет-мақсаттарының, амал-тәсілдері мен ... ... іске ... ... көрініс табатын ұйымдастырушы және
реттеуші мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... ... және жанама (экономикалық)
мемлекеттік басқаруға ат салысатын ... ... ... ... ... министрлігі, Қазақстан Республикасының
Экономика және бюджет жоспарлау министрлігі, ... ... ... Қаржы
рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі ... ... ... ... банктердің қызметтері мен сыртқы
экономикалық байланыс — қатынастарын тиісінше ... ... ... ... ... ... ... және
халықаралық, банктік стандарт ережелеріне сай жұмыс істеуін қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... ... ... және ... іс-шараларының бірыңғай
жүйесіне бейімделуін көздейді.
Уәкілетті мемлекеттік органдардың басқарушы-реттеуші функциялары елдің
ақша-кредит ... ... және баға ... ... ... ... тұрақтылығын қолдауға, банк кредиторларының,
депозиторларының және өзге де ... ... ... ... адал ... ... жүзеге асырылуына жағдай жасауға
бағытталады, сондай-ақ осындай мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ретте айта кететін бір жайт, мемлекеттік басқару органдарына
атқарушы билік органдарының ... ... ... ... ... сондай-ақ осы баскару органдарының қызметі атқарушы билік тармағына
негізделеді.
Ал банк жүйесіне, банктерге, сондай-ақ ... ... ... ... тікелей экономикалық-әкімшілік ықпал етуші
Қазақстан Ұлттық Банкі мен Қаржы рыногы мен ... ... ... ... жөніндегі Қазақстан Республикасының ... ... ... құрамына кірмейді, яғни мемлекеттік басқару
органдары ... ... ... ... және ... ... ... басқару
барысында Қазақстан Ұлттық Банкі:
1) банктік операциялардың нақтылы түрлерін және оларды ... ... ... ... ... ... алған кредиттер бойынша олардын Қазақстан Ұлттық Банкі
алдындағы борыштарын қайта ... ... ... айырбастау операцияларын ұйымдастырады.
5) банк жүйесіндегі кредиттер бойынша сыйакы ставкаларын реттейді.
6) төлемдік жүйелердің жұмыс істеуін ұйымдастырады.
7) банктерге валюталык ... ... ... ... ... береді.
8) банктік операциялар жүргізу кезінде электрондық, банктік қызмет
көрсету ... ... ... реттеуді жүзеге асырады.
10) банктердің жиынтық балансын жасайды.
11) банктік ... ... ... банктердің операциялары бойынша сандық шектеулер белгілейді.
13) ... ... өз ... ұстайды.
14) банктерге байланысты өз қызметінде Қазақстан ... ... ... ... банктердің қарыз алуының жалпы көлемін белгілейді.
16) банктердің қолма-қол ақшаны сақтауы, тасымалдауы және есепке ... ... ... ... ... ... ... жүргізуіне лицензиялар берудің
шарттарын және тәртібін айқындайды.
Қазақстан Ұлттық Банкі жүзеге асыратын мемлекеттік экономикалық басқару
банк жүйесінін. ... ... ... дұрыс құрылуын банктік
қызметтің тиісінше ... ... ... ... ... ... негіздерінің жетілдірілуін, банктердің мемлекеттік ақша-кредит
және қаржы саясаты ұстанымдарына, сондай-ақ өз ... сай ... ... ... мен ... ... реттеу және қадағалау жөніндегі
Қазақстан Республикасының Агенттігі атқарушы билік ... ... ... ... ... ... ... және өз
кызметі жөнінде тек Қазақстан Республикасының Президентіне есеп ... ... ... ... ... ... қызметін реттеу және қадағалау мақсатында Қазақстан
Республикасы Агенттігі:
1) өзі белгілеген тәртіппен банктер ... ... ... ... ... және таратуға, банктерге еншілес ұйым құруға және сатып алуға
рұқсат ... не ... ... бас ... өзі ... ... ... басшы қызметкері лауазымына
үміткерлерді ... ... ... келісім береді.
3) өзі белгілеген тәртіппен банктік операциялардың ... ... ... ... ... заңнамасында көзделген өзге де
операцияларды жүргізуге лицензия береді.
4) банктік қызметтің аудитін жүргізуге ... ... ... ... және ... ... мәселелері жөнінде барлық
банктер орындауға міндетті нормативтік құқықтық актілер шығарады, сондай-ақ
олардың сақталуын қадағалайды.
6) ... ірі ... және ... холдингтерді анықтау
мақсатында олардың тікелей немесе жанама ... ... ... өзге де ... ... талап етеді.
7) банктерден және ... ... ... ... және өзге де ... ... ... етеді.
8) Қазақстан Ұлттык Банкімен бірлесіп халықаралық банктік стандарт
нысандарына сәйкес ... ... беру ... банктердің және олардың
аффилирленген тұлғаларының қаржылық және өзге есептемелерді ... ... ... ... және ... филиалдарының қызметін өзі немесе аудиторлық
ұйымды шакыра отырып тексереді.
10) банктік топтардың қызметін реттейді.
11) ... ... ... ... пруденциалдық нормативтерді
және банктер сақтауға міндетті нормалар мен лимиттерді белгілейді.
12) банктерге есеп ... ... ... ... береді.
13) банкті консервациялау және оның уақытша ... ... ... ... ... ... лауазымды адамдарының, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... қарайды
және оларға Қазақстан Республикасы заңнамалық ... ... ... ... ... ... жағдайларда Қазақстан Республикасының
банктік заңнамалық актісінде көзделген банктік операциялардың барлық немесе
жекелеген түрлерін жүргізуге берілген лицензияны кері ... алу ... ... ... міндеттерін орындау барысында Қаржы рыногы мен қаржылық
ұйымдарды ... және ... ... ... ... ... операциялық қызметінің стандарттарын белгілейді;
2) банктерді корпоративтік басқару жағдайын жақсарту ... ... ... ... ... ... ... енгізу мән-жайларын
ынталандырады;
4) банктердің операциялық қызметі және қаржылық қызметтер ... ... ... ... үшін ... ... әрі қол
жетімділігін қамтамасыз етеді;
5) елдің қаржы жүйесіндегі тұрақтылықты сақтауға жәрдемдесу мақсатында
банк рыногына және ... ... ... рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... ... ... ... аясындағы банк клиенттері
үшін аса тиімді адал ... ... ... оны ... ... ... банк ... банктік қызметін жүзеге
асыруға құқылы коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға - ... ... онын ... ... банк ... ... тіркеуден
өтуіне және тиісті банктік операцияларды жүргізуге уәкілетті мемлекеттік
органдар берген ... ... ... айқындалады.
Заңды тұлға банк ашуға рұқсат беру жөнінде Қаржы рыногы мен қаржылық
ұйымдарды ... және ... ... Қазақстан Республикасы
Агенттігіне өтініш жасайды. Аталған уәкілетті орган банк ... ... ... ... ... ... (өзіне табыс етілген) күннен бастап оны үш ай
ішінде, бірақ өтініш қабылданған күннен ... алты ... ... ... ... уәкілетті органнан банк ашуға берген рұқсатты
алған күннен бастап бір ай ішінде банкті мемлекеттік тіркеуден өткізу ... ... ... Банк ... ... ... ... он төрт күнтізбелік күн ішінде Қаржы рыногы мен қаржылык ұйымдарды
реттеу және ... ... ... ... ... ... ... белгісі, мөрі койылған кұрылтай шарты мен
жарғысының және банкті мемлекеттік тірқеу ... ... ... ... ... міндетті.
Банк ашуға берілген рұқсат осы банкке банктік операциялар жүргізу ... ... ... ... ... ... ... дейін
заңдық күшінде болады. Банкке банктік операциялар жүргізуге лицензия
берілген жағдайда ол банк ... ... ... ... органға
қайтаруға тиіс.
Банктік және өзге де ... ... ... тиісті
лицензияларды Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... және ... ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу және
қадағалау жөніндегі Қазақстан ... ... ... ... ... береді.
Банктерге берілетін лицензиялар банктік ... ... ... ... ... ... ... енетін банктік қызметтің
бірнеше түрімен айналысуға мерзіміне шек ... бас ... ... ... ... ... сондай-ақ рұқсат етілген көлемдегі,
салмақтағы не мөлшердегі ... ... ... ... ... 180 ... артық мерзімге кейінге қалдыруды не аванстық төлемді
көздейтін экспорттық - импорттық мәмілелер ... ... ... ... ... бір жолғы лицензия беріледі;
3) «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы»
Қазақстан Республикасы ... ... ... белгілі бір банктік
операциялар жүргізуге, ... ... ... ... белгіленген валюталық құндылықтарды ... ... ... ... жүргізуге операциялық лицензия беріледі.
Валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты операцияларды жүргізуге
арналған лицензиялар нысанын Қазақстан Ұлттық Банкі белгілейді.
Банктік ... ... және есеп ... ... ... ... жүргізілетін аудитін, бағалы қағаздар
рыногындағы кәсіби қызметті және т.б. қызметті ... ... ... ... Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және
қадағалау жөніндегі Қазақстан Республикасының Агенттігі немесе ... ... ... беру ... банктік және өзге де операцияларды
жүргізуге қойылатын ... сай ... ... ... үшін ... және тең ... сәйкес жүзеге асырылады. Лицензиялау
банктік қызмет еркіндігін шектемейді. Лицензия банктік ... ... ... да ... ... ғана ... ... сондай-ақ
банк жүйесінде лицензиялық тәртіп орнатуға мүмкіндік береді.
Лицензия алу үшін қажетті құжаттарға:
1) белгіленген үлгідегі өтініш;
2) қызметтің ... ... ... ... үшін ... алымнын тиісті жергілікті бюджетке төленгенін растайтын құжат;
3) заңды тұлғаның ... ... ... ... ... ... жатады.
Банктік операцияларды жүргізуге лицензия алу үшін өтініш беруші тұлға
мемлекеттік тіркелген күннен бастап бір жыл ... ... ... ... орындауға (банктік қызмет
жүргізуге жарамды үй-жай мен ғимаратты және ... ... ... біліктілігі бар қызметкерлер жалдауға);
— жарғылық капиталға төлем жасауға тиіс.
Жұмыс істеп тұрған банк қосымша ... ... ... алу ... ... ... жүргізуге лицензия алуға өтініш берген айдын
алдындағы үш айдың ішінде пруденциалдық нормативтердің және ... ... да ... мен ... банктік тәуекелдер және ішкі бақылау жуйелері белігінде уәкілетті
орган белгілеген талаптардын орындалуын қамтамасыз етуге міндетті.
Банктік ... ... ... беру ... ... ... Агенттігі немесе Қазақстан Ұлттық Банкі тарапынан қабылданған
күннен ... бір ай ... ... және ... ... ... банктік операцияларға
арналған лицензиялар Қазақстан Ұлттық Банкі тарапынан ... ... ... ... түрлерін жүзеге асыру құқығы берілген
лицензияда тікелей керсетілген жағдайда ғана іске ... ... ... лицензиялайтын банктік операцияларға (банктік
операциялардың жекелеген түрлерін ... ... ... жүргізетін
операцияларға):
1) төлемдерді жинау, салыстырып тексеру, сұрыптау және растау, олардың
өзара ... ... ... ... ... ... және
банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың таза
позицияларын айқындау женіндегі банктік клиринг;
2) ... ... ... және ... ... ... ... клиенттердің құжаттамалық нысанда шығарылған бағалы қағаздарын,
құжаттары мен қазыналарын сақтау жөніндегі сейфтік операциялар;
3) төлемдік карточкаларды ... ... ... мен ... ... ... ... жүргізілетін айырбастау операцияларын ұйымдастыру;
6) валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты операциялар;
7) капитал қозғалысының операциялары;
8) резидент жеке тұлгалардын шетелдік ... ... ... резидент заңды тұлғалардын шетелдік банктерде шоттар ашуы ... ... мен ... ... ... және ... ... Республикасы Агенттігі лицензиялайтын банктік операция түрлеріне:
1) занды тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және
жүргізу;
2) жеке тұлғалардың депозиттерін кабылдау, ... ... ашу ... ... мен ... ... ... түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдардың корреспонденттік шоттарын ашу және жүргізу;
4) заңды тұлғалардың металл шоттарын ашу және ... ... мен ... кдбылдау, беру, қайта есептеу, ұсақтау,
айырбастау, ... ... буу және ... ... ... заңды тұлғалар мен жеке тұлғалардың ақша ... ... ... ... ... занды тұлғалар мен жеке тұлғалардын вексельдері мен өзге ... ... алу ... ... ... операциялары;
8) ақылылық мерзімділік, қайтарымдылық талаптарына сәйкес ақшалай түрде
несие беру жөніндегі заемдық операциялар;
9) жеке тұлғалар мен ... ... оның ... ... ... ... ... банктік шоттары арқылы есеп
айырысу;
10) сенім ... ... ... көздеп және оның тапсырмасымен
оның ақшасын, ипотекалық қарыздары ... ... ету ... бағалы металдары мен бағалы қағаздарын басқаруға байланысты
сенімгерлік операциялар;
11)банкаралық клиринг;
12)сейфтік ... ... ... төлемдік карточкалар шығару;
15) банкноттарды, монеталар мен қазыналарды инкассациялау;
16) шетел валютасымен айырбастау ... ... ... ... (вексельдері коспағанда) инкассоға қабылдау;
18) чек кітапшаларын шығару;
19) аккредитивті ашу ... және ... ... ол ... орындау;
20) ақшалай түрде орындалуды көздейтін банктік кепілдік беру;
21) үшінші тұлғалар үшін ақшалай түрде ... ... ... болу және өзге де ... ... ... ... тазартылған металдарды (алтын, күміс, ... ... ... ... ... күйінде, монеталар мен дәрігерлік
бұйымдар түрінде сатып алу, кепілге ... ... алу, ... және сату;
23) құрамында бағалы металдар мен асыл ... бар ... ... алу, ... қабылдау, есепке алу, сактау және сату;
24) вексельдермен жасалатын операциялар;
25) ... ... ... асыру;
26) акцияларды коспағанда өз меншігіндегі бағалы қағаздарды эмиссиялау;
27) факторингтік операциялар;
28) форфейтингтік операциялар;
29) шетелдік валютамен және ... ... ... ... ... ... валютамен, туынды бағалы қағаздармен жүргізілетін дилерлік
қызмет;
31)инвестициялық портфельді басқару;
32) кастодиандық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
Банктік қызметті пруденциалдық реттеу банктер және банктік холдингтер
сақтауға (орындауға) міндетті қаржылық нормативтерді, кредиттік ... бір ... ... ... және есептілік табыс ету жөніндегі
талаптарды, сондай-ақ басқа да нормалар мен ... ... ... орнықтылығын және олардың қызметінің тұрақтылығын
қамтамасыз ету мақсатында белгілеуге байланысты Каржы ... мен ... ... және ... жөніндегі Қазақстан ... ... ... ... және банк қызметі туралы»
және «Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік ... және ... ... ... ... көзделген қызметіне жатады.
Пруденциалдық нормативтер және сақталуға (орындалуға) міндетті өзге де
нормалар мен лимиттер банктердің өтімділігін, ... ... ... ... мен ... мүдделерін,
банктік тәуекелдерді ұтымды баскаруды қамтамасыз ету мақсатында белгіленген
экономикалық шектеу нормалары пруденциалдық нормалар ... ... ... ... ... ... ... түрде сақтауларын көздей отырып қаржы рыногы мен
қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі ... ... ... ... ... (экономикалык шектеулер)
құрамы:
1) банктің жарғылыө капиталының ен төменгі ... өз ... ... ... бір карыз алушығы қатысты жасалатын тәуекелдін ең көп мөлшерінен;
4) өтімділік коэффициентінен;
5) ашық ... ... ... ... ... ... түрде сақтаулары үшін уәкілетті мемлекеттік
орган Қазақстан Республикасының Агентгігі белгілейтін ... ... ... ен аз ... өз ... жеткіліктілігі коэффициентінен;
3) бір карыз алушыға қатысты жасалатын тәуекелдін ең көп ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын пруденциалдық нормативтерді және өзге ... ... ... мен лимиттерді белгілей алады.
Пруденциалдық реттеу (экономикалық шектеу қою) барысында ... ... ... бір ... күн ішіндегі банк және банктік
топ капиталының мөлшерін, ашық.
• валюталық ... ... ... және ... ... сақтау әдістері мен есептеу әдістемесін, есептілік түрлерін және ... ету ... ... ... ... ... ... нормативтерді және
сақталуға міндетті өзге де нормалар мен лимиттерді бұзғаны үшін банктерді
немесе банктік холдингтерді не олардын лауазымды ... ... ... актіге сәйкес жауапқа тартады.
Қазақстан Республикасының Агенттігі өзі белгілеген ... және ... ... ... да ... мен лимиттердің
сондай-ақ өзге де нормативтік құқықтық құжаттары талаптарының бұзылғанын
анықтаған жағдайда, банктін лауазымды ... мен ... ... ... мен тұрақтылығына және оның ... мен ... ... ... төндіретін заңсыз
әрекеттерін немесе әрекетсіздігін анықтаған ... ... ... ... ету ... ... қолданады:
а) міндеттеме жүктейді;
ә) банкпен жазбаша келісім жасасады;
б) ... ... ... ... жазбаша нұсқама береді. Банктерге ықпал етудің
осындай шектеулі шараларын қолдану ... ... ... ... ... ... ... қызмет процесінде орын алған кемшіліктер мен келеңсіз жәйттер
Қазақстан Республикасының Агенттігі белгілеген мерзім ... ... ол ... ... оған ... ... санкция қолданылатыны жөнінде
жазбаша ескерту жібереді.
ІІІ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БАНК ... ... ...... ЖҮЙЕСІНДЕГІ БАНКТІК МІНДЕТТЕМЕЛЕР
3.1 Қазақстанның Ұлттық банкі қызметінің аясындағы банктік ... ... ... Банкі Қазақстан Республикасының
орталық банкі болып табылады. ... ... ... ... ... мен К.Н. ... «РФ ... банкі - Ресей Банкі елдегі ақша-
кредит, валюталық, қаржылық қатынастарды ... ... ... ... ... ... РФ Орталық банкі мемлекеттің ақша-кредит
саясатын жүргізеді, банктік операцияларды жүзеге асырады және ... ... ... ... деп ... Н.Б. ... банк ... маңыздылығы мемлекет пен экономика арасындағы
делдалдық және ақшалай-кредиттік ... ... ... ... табады.
Орталық банк банк және мемлекеттік ... ... ... ... Алексееваның тұжырымы бойынша «Орталық банк бір ... және ... ... ұйымдардың белгілерін танытады.
Орталық банк мемлекеттің акша жүйесінің қайнар көзі және қаржы жүйесінің,
оның ... ... ... реттеушісі, сондай-ак банк жүйесін
басқару органы және банктік ... ... ... ... ... ... «Ресей Банкі Ресей Федерациясының ... ... ... ... ... ... ... жүйесін басқару жөнінде аса
кең көлемді өктем өкілеттік берілген. Сонымен қатар ол азаматтық-құқықтық
қатынастарға ... ... ... болып табылады. РФ Орталық банкі
мемлекеттің қаржылық қызметін ... ... ... ... ... қаржылық ресурстарын қалыптастыруға өз құзыреті шегінде ат
салысады» деп тұжырымдаған.
Демек, Қазақстан Республикасы банк жүйесінің жоғары ... ... ... ... ... ... тән функцияларын, өкілеттігі мен
құқықтарын және басқа да қызметін жүзеге ... ... ... ... ... білдіреді, сондай-ақ ол өз қызметінде Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... банктер және банк қызметі туралы»
Қазақстан Республикасының заңдарын, ҚР басқа да ... ... ... ... актілерін және Қазақстан Республикасы
қатысатын халықаралық шарттарды басшылыққа алады[10].
Қазақстан Ұлттык Банкі өзіне жүктелген негізгі мақсат пен міндеттерді
орындау ... ... ... ... ақша ... мөлшерін реттеу
жолымен мемлекеттік ақша-кредит саясатын жүргізеді, ... ... ... Республикасының аумағындағы бірден-бір эмитенті болып
табылады, бағалы қағаздар эмиссиясын жасайды;
- Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... ... болып табылады және олар жөнінде Қазақстан Ұлттык ... ... ... Республикасының Үкіметімен келісім бойынша Қазақстан
Республикасы Үкіметінің мемлекеттік қарыздарына ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қарыздарына қызмет
көрсетеді;
- банктерге, ... ... ... Банкі Басқармасының шешімі
бойынша Қазақстан Ұлттык Банкінде есепшоттарын ... ... ... ... ... үшін сонғы сатыдағы кредитор болып табылады;
- Қазақстан Ұлттық Банкінің басқармасы белгілейтін ... ... ... және баска ұйымдардың алған кредиттері бойынша
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... операциялардың мынадай түрлерін жургізу: ... ... ... ... түрлерін жүзеге асыратын ... ... ашу жөне ... жеке және ... ... ... ашу және ... оларда осы тұлғаға тиесілі ... ... ... нақты мелшері көрсетіледі; кассалық операциялар;
аударымдық операциялар; есепке алу операциялары; жеке және ... оның ... ... ... ... бойынша олардың
банк шотгары бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыру; банкаралык ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарды инкассациялау; шетел валютасымен айырбас ... чек ... ... ... ашу ... және ... ол ... міндеттемелерді орындау тәртібін айқындайды;
- Қаржы рыногындағы сыйақының рыноктық ставкаларына ықпал етуді жүзеге
асырады;
- ... ... ... ... ақша-кредит
әдістерімен реттеу аркылы ... ... ... ... ... Ұлттык Банкі кредиттер көлемін және сыйакының банктік ставкаларын
шектейді;
- Қазақстан Республикасында ақша төлемдері мен ... ... ... ... мен ... ... банктер, банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ақша ... ... және кідіріссіз
жүргізілуін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады, банктердің, банк
операцияларының ... ... ... ... ... ... ... жүйелер мен банк ... ... ... ... ... ету ... ен төменгі талаптарын
белгілейді;
- валюталық құндылықтарды ... ... ... лицензиялар береді;
- банк қызметі, ақша телемдері мен аударымдары, заң актілерімен
белгіленген өкілеттік ... ... ... ... асыру
мәселелері бойынша барлык банктердің, банк ... ... ... ... ... және ... клиенттерінің міндетті
түрде орындауына жататын нормативті құқықтық актілер ... ... ... ... ... ... барлық қаржылық ұйымдар орындауға міндетті бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... нормативтік
құқықтық актілерді өзірлейді және бекітеді, сондай-ақ Қазақстан ... ... ... банк ... ... ... ... ұйымдардың Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке
алу және қаржылық есептілік туралы заңдарының ... мен ... алу ... ... бақылауды жүзеге асырады;
- бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есептілік жүйелерін ... ... ... ... отырып халықаралық қаржылық есептілік
стандарттарымен реттелмеген және оларға қайшы келмейтін мәселелер ... ... ... ... ... ... және бекітеді;
- уәкілетті органмен келісім бойынша барлық қаржы ұйымдарының ... ... заң ... көзделген жағдайларда олардың
аффилиирленген тұлғалары қаржылық есептілігінін халықаралық стандарттарға
сәйкес келетін тізбесі мен нысандарын, сондай-ақ табыс ету ... ... ... ... ... мен бақылау мәселелері бойынша, есептілік тәртібін,
нысандарын және табыс ету мерзімдерін белгілейді;
- Қазақстан ... ... ... бойынша, ақша төлемдері
мен аударымдары реттеу мақсатында, егер заң актілерінде өзгеше көзделмеген
болса, банктердің, банк ... ... ... ... ... жөне ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің банк шоттары
бойынша ... ... ... ... ... ... Республикасы Қаржы министрлігінің бірыңғай қазынашылық
шотына қызмет көрсетеді;
- ... ... ... ... ... ... ... қайта есептеуді жүзеге асырады;
- Қазакстанның Ұлттық ... мен ... ... Үкіметі
арасында жасалатын және ресми басылымдарда жарияланатын сенімгерлікпен
басқару ... ... ... ... ... Ұлттық қорын
сенімгерлікпен басқаруды жүзеге асырады;
- банктік шоттардың ... ... ... ... ... көлемін реттеу мақсаттары ... өз ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
банк салымшылары мен акционерлерінің мүдделерін қорғау үшін ... ... ... Ұлттық Банкінің осындай құзыреті шегінде жүзеге асырылатын
басқарушы, реттеуші ... ... ... ... ... ... ... процесінде туындайтын ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Осындай банктік құқықтық қатынастардың ... ... ... ... ... операцияларға:
1) қарыздар беруге;
2) депозиттер қабылдауға;
3) валюталық интервенцияларға;
4) Қазақстан Ұлттык Банкінің қысқа ... ... ... ... және ... да ... қағаздарды сатып алуға және сатуға,
оның ішінде кері сатып алу кұқығымен;
6) коммерциялық вексельдерді кайта есепке алуға;
7) Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... орай қалыптасатын банктік құқықтық қатынастардың қоғам мен
мемлекет болмысы үшін маңызы өте зор деп есептейміз.
Қазақстан ... ... ... ... - ... ... ... Банкінде ашылған есепшоттарының иелеріне бір
жылдан аспайтын мерзімге өтімділігі ... ... ... қағаздармен
және басқа да активтермен камтамасыз етілген кредиттер беру;
2) өтеу мерзімі бір ... ... ... шығарылған бірінші
сыныпты эмитенттердің вексельдерін қайта есепке алу;
3) мемлекеттік бағалы ... ... алу және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін жарамды
деп есептейтін депозиттік сертификаттарды, борыштық бағалы қағаздарды сатып
алу және ... ... ... ақша ... мен ... ... асыру,
бағалы қағаздар мен өзге де құндылықтарды сақтау және басқару;
6) ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда ... ... ... ... тыс жерлердегі банктер мен қаржы ұйымдарында шоттар ашу;
8) чек жазып беру және вексельдер беру;
9) егер ... ... ... салынбаған болса, басқа ... ... өз ... ... өз ... ... ... барысында туындайтын банктік құқықтық қатынастар нәтижесінде
тапкан пайдасы есебінен ... және ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкінің кәсіпкерлік қызмет субъектісі ретінде
жүзеге асыратын банктік операциялары мен ... орай ... ... ... ... ен басты банкінің қаржылық
қызметінің процесінде туындайтын мемлекеттік қаржылық құқықтық қатынастар
қатарына ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Заңының 57-бабына сәйкес Қазақстан Ұлттық Банкі:
- шет ел валютасын сатып алады және сатады;
- шет ... ... ... ... ... ұйымдары
шығарған және Қазақстан Республикасының Үкіметі шетел валютасымен кепілдік
берген ... ... ... алады, сатады немесе олармен операциялар
жүргізеді;
- ... ... ... ... ... ... құқығы бар
банктерде, шет елдердің орталык банктері мен ... ... ... халықаралық каржы ұйымдарында шот ашады;
- өздері тіркелген мемлекеттердің зандары бойынша тиісті құқығы бар
шетелдік орталық ... ... мен ... да ... институттары, шет елдер
үкіметі мен олардың агенттері, ... ... ... ұйымдары үшін
шот ашады, оньг жүргізеді, өкіл немесе корреспондент ретінде ... ... мен ... да бағалы металдарды, асыл тастарды және ... ... ... мен ... жүзеге асырады;
- Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдарында белгіленген
тәртіппен бағалы металдар мен зергерлік бұйымдарға қатысты ... ... ... ... ... және ... ... алтын және
басқа да бағалы ... ... алу мен сату ... ... ең ... ... ... Ұлттық Банкінің басқармасы айқындайтын
кредиттік рейтинг бар эмитенттер шығарған бағалы қағаздарды сатып ... ... ... операциялар жүргізеді;
- ақша рыногының банкаралық депозиттер, репо және кері ... ... ... ... және ең ... ... Ұлттық Банкінің баскармасы айқындайтын кредиттік рейтингі бар
эмитенттер шығарған баска да ... ... ... ... ... асырады;
- форвард операциялары, своп операциялары және ... ... ... ... ... ... ... төмен
емес қарсы әріптестермен опцион ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Мемлекеттің (58-баптың ережесінде Қазақстан Ұлттық ... ... ... активтері: таза алтыннан; Қазақстан Ұлттық
Банкінде сактаулы валюталық ... шет ел ... жәй ... ... шет ... ... ... халықаралық қаржы
ұйымдары шығарып, кепілдік берген ... ... ... ... мен ... ... ... жағдайда, шет ел валютасында
деноминирленген басқа да сыртқы активтерден құралады.
Осы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі тарапынан жүргізілетін мынадай операциялар:
- бағалы металдар мен асыл тастарға ... ... ... ... ... ... зандарына сәйкес
қазақстандық және басқа осындай металл ... ... ... сатып алу;
- Қазақстан теңгесіне (естелік және ... ... ... шетел
валютасын және Қазақстан Республикасының, сондай-ақ Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... сатып алу;
- Қазақстан Ұлттык Банкінің шет ел ... ... ... салым, дилинг операцияларынан және шет ел ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің тазартылған алтын, күміс, платина ... ... ... металдарды сату, сатып алу және басқа операциялар
жүргізуінен алынған шетел валютасындағы ... ... ... ... ... ... ұйымдарынан, шет
мемлекеттердің орталық банктерінен және ... ... ... ... ... ... жоғарыда баяндалған, Қазакстан Ұлттық Банкінің банктік
операциялары мен ... ... ... банктік құқықтык
қатынастар әрдайым материалдық ... ... ... ... ... ... ... табады.[12]
Қазақстан Ұлттык Банкінің өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын реттеу
және қадағалау банк ... ... ... адал ... ... істеулеріне ортақ жағдай жасауға, сондай-ақ мемлекеттің
ақша-кредит ... ... ... банк ... және клиенттерінің мүдделерін қорғауға бағытталады.
Осы мақсатта Қазақстан Ұлттық Банкі: валюталық операцияларды жүзеге
асыратын ... ... ... банктер мен олардың ... ... ... ... ... қабылдайды; банктерге
лицензия беру шарттылығы мен тәртібін айқындайды; ... мен өзге ... ... ... ... ... және ... функцияларын
жүзеге асыруға кажеті мәліметтер алады .
Мысалы, Қазақстан Республикасындағы валюталық реттеуді жүзеге ... ... ... Банкі:
1) валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты қызметін жүзеге
асыратын ... ... ... ... мен резидент еместер жүргізетін валюталық операцияларды
жүзеге асыру тәртібін, оның ішінде лицензиялау, тіркеу және хабардар ету
тәрізді;
3) ... ... ... ... ... ... ... валюталық операцияларына мониторинг (валюталық
мониторинг) жүргізу тәртібін;
4) уәкілетті мемлекеттік органдармен жасалған өзара ... ... ... ... ... ... ... бойынша резиденттер мен
резидент еместердің орындауы үшін ... ... алу және ... ... ... ... ... келе, І – бөлімінде мынадай
мәселелер қарастырылды: Банкілік қызмет теориялық тұрғыдан ... ... ... және тағы ... да ... ... құқықтық тұрғыдан заңдар мен құқықтық актілер арқылы
түсіндіріледі. ... ... осы ... актілерде банкілік қызмет
анықтамасы, банкілік ... ... ... ... ... ... ... (операциялар) және тағы басқа да мәселелер қарастырылған.
"Банктер және банкілік қызмет туралы" ... жылы ... ... ... заң күші бар ... банкілік
қызметке келесідей анықтама берілген (30-бап): Банкілік қызмет — ... ... ... осы ... ... ... да
операцияларды жүзеге асыруы. Бұл операциялар тізімі ... осы ... ... ... тән ерекшеліктері болып табылады. Банкілік
қызмет кәсіпкерлік ... бір түрі ... ... оның өзіне тән
ерекшеліктері де болады. Кәсіпкерлік қызметтің пайда табу, өз мүлкі шегінде
жауап ... ... бару ... ... ие ... ... келесідей ерекшеліктерінің 5 түрін ... ... ... ғана ... ... ... ... тәуекел ету
арқылы ... ... ... ... болуы мен оның қамтамасыз ету шарты болып табылатын
қаржылық құралдар айналымынан пайда табу;
- алғашқы екі ... ... ... ... ... ... ... мүдделер балансын қамтамасыз ету мақсаты кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... өзіне тән құқықтық режимдері болады. Бұл жерде
құқықтық режим ретінде банкілік ... мен ... ... ... ... ережелерді сақтамаудың салдары туралы айтып өтуге болады.
Банкілік қызметтегі ерекше ... ... ... және ... ... салу ... ... Бұл дегеніміз -ұйымы ретіндегі кез
келген заңды тұлғаның қабілеттігінің ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы - оны жүзеге асыру
барысында банк пен шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы есеп айырысу
несие қатынастарының кем ... бір ... ... ... ... ... ... бұл шарттар есеп
айырысу және несие қатынастарының алғы шарттары ... ... ... ... ... ... ... тікелей тәртібін де анықтайды.
ҚР Азаматтық кодексі банктік қызмет көрсету шарттарының төмендегідей
түрлерінің тізімін келтіреді:
1) Банктік шот ... ақша ... ... банк ... шарты, ол негізінен несиелік қатынастарды қамтамасыз
ететін болғандықтан жоғарыда қарастырылып өткен;
4) заңнамамен немесе тараптар ... ... өзге де ... ... ... ... ... асыру мүмкіндігін клиенттің
кедергісіз жүзеге асыру кепілдігін құрған жағдайда банк шоттағы ... ... және ... ... ... шарттарды жүзеге асыру
барысында несиелік сипаттағы қатынастар пайда болады.
Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы банктер және
банк қызметі ... ... ... ... ... және жеке
тұлғалардың банктік ... банк ... ... ... ... банктер мен ұйымдардың корреспонденттік шоттарын ашу ... ... ... ... шот ... ... бір тарап (банк) екінші тараптың (клиенттің)
пайдасына түсетін ақшаны қабылдауға, клиенттің ... ... ... ... ... сомаларын аудару (беру) туралы өкімдерін
орындауға және банктік шот ... ... ... да ... ... шот ... консенсуалды сипатқа ие. Ол оның барлық мәнді
жағдайлары бойынша тараптар ... ... ... ... деп есептеледі.
Банктік шот шартының мәнді жағдайларына мыналар жатады: пәні туралы, банкте
орналасқан ... ... ... туралы, банкпен қызмет көрсету және
оларға ақы төлеу ... ... ... Банктік шот шартының қосымша
жағдайлары ... ... ... Банктік қызмет көрсету аясында
бекітілетін шарттардың ерекшелігі - оның жағдайлары, соның ішінде ... ... ... банк ... анықталатындығында. Бұған қоса,
банктер Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы банктер және
банк қызметі туралы" Заңының 31-бабының 1-тармағына сәйкес сол бір ... ... тек ... ... ... ... анықтайтын
ережелер және ішкі ережелер болған кезде ғана ... ... ...... ... ... банк ... тиісінше жұмыс
істеуі, қазақстандық ... ... ... ... мен ... ... ... құқық және оның реттеуі
әлеуетінің теориялық-практикалық негіздемелеріне ... ... ... ... ... банктік құқығын, банктік заңнамасын және
қатысы бар өзге де нормативтік құқықтық ... ... ... ... ТМД — ... оның ... Ресейде, Еуропада және
дуниежүзінде қазіргі заманғы дамуының үрдістерін зерделеу ... банк ... оның ... ... ... ... банктік
құқық, банк жүйесінің жоғарғы және төменгі денгейлеріндегі банктердің
құқықтық жағдайлары, олардың қазақстан ... ... және ... ... ... рөлі ... құқықтық қатынастар жүйесінің
тиімділігіне қол жеткізуге, сондай-ақ ақша - кредит, ... ... ... ... ... және ... ая мүддесіне сай жұмыс
істеуіне мүмкіндік береді.
Бүгінде қоғам мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкі, Қазақстанның Даму
банкі, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі ақша айналысы, валюталық реттеу,
кредиттеу және есеп ... ... ... ... саясатын
жүргізу, сондай-ақ республикалық бюджет мүдделерін және өз ... ... ... ету ... әр түрлі банктік операцияларды
жүзеге асырады. Коммерциялық банктер қолма-қол ... ... және ... ақша ... ... кредиттеуге қажетті қаражаттарды тарту-
жұмылдыру; ... ... ... күрделі салымдарды қаржыландыру;
тұрғылықты халықтың ақша қаражаттарын жинақтауды ... ... ... және ... шығару, уәкілетті банктер ретінде түрлі
валюталық операциялар жүргізу сияқты және т.б. ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілер ... ... ... ... банктік кызметінің экономмкалық-құқықтық маңызы мен ... оның ... ... қаржылық-экономикалық және банктік құқықтық
қатынастардын мәні арқылы нақты айқындалады.
Банк жүйесін және банктік ... ... ... ... ... ... рөл мемлекеттің ... ... мен ... ... ... барысында айқын көрініс
табады. Банктік қызметті жүзеге асырушы субъектілердің іс-қимылдарына, банк
жүйесіне ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі мен Қаржы
рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... Агенттігі Қазақстан Республикасы ... ... яғни ... басқару (атқарушы билік) органдарының қатарына
жатпайды.
Алайда Қазақстан ... ... ... ... органы болып
табылмағанымен, өзінің айрықша уәкілеттілігі мен ... ... ... ... тапсыруымен және мемлекет мүддесін көздей
отырып өз атынан екінші ... ... ... ...... ... ... (мемлекеттік экономикалық
басқаруды жүзеге асыратын), ... ... әрі ... ... органына жатады.
Бүгінде қоғам мен мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі, Қазақстанның Даму
банкі, Қазақстан ... ... ... ... банкі жұмыс
істеуде. Мысалы, Қазақстан Ұлттық Банкі ақша айналысы, валюталық реттеу,
кредиттеу және есеп ... ... ... ... ... сондай-ақ республикалық бюджет мүдделерін және өз ... ... ... ету ... әр ... ... операцияларды
жүзеге асырады. Коммерциялық банктер қолма-қол ақшасыз айналымды және қолма
қол ақша айналысын ... ... ... ... тарту-
жұмылдыру; негізгі құралдарға байланысты күрделі салымдарды қаржыландыру;
тұрғылықты халықтың ақша ... ... ... ... ... және чектер шығару, уәкілетті банктер ретінде ... ... ... ... және т.б. ... тиісті
заңнамалық актілер, занға тәуелді нормативтік ... ... ... ... ... ... өз қызметтері (операциялары) барысында барынша пайда табуға ат
салысады. Банктік қызметтің затына ... ... ... және өзге
де қаржылық инструменттер жатады.
Банктік операциялар мен мәмілелерді тиісті заңнамалық ... ... осы ... ... ... ... сай ... ұйым, зан жүзінде өкілеттігі белгіленген заңды тұлға — банк
түрлі банктік құқықтық қатынастардың тұрақты ... ... ... ... қоғамдық және мемлекеттік маңызы мен ... ... ... ... және банктік құқық арқылы
көрініс табады. Әкімшілік — рұқсат беру жүйесінің қуатты ... ... ... ... әрі ... атрибуты ретінде танылады.
Банктік қызмет (операциялар) Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау
жөніндегі Агенттігі құзыретінің ... және ... ... шегінде жүзеге асырылады.
Сонымен, банктік қызмет ел экономикасының банктік секторындағы барлық
банктердің қоғамдық-мемлекеттік маңызы басым және ...... ... мен ... қамтамасыз етуге
бағытталған, банк жүйесін, мемлекеттік және ... емес ... ... қалыптастыруға және оларды басқаруға ... ... ... заңнамалық актіде көзделген операциялар
мен мәмілелерді заңдық немесе лицензиялық негізде жүйелі әрі тұрақты жүзеге
асыруға байланысты ... ... ... ... ... ... және банк ... айтарлықтай ерекшеленуі және
жанаша дамуы, ұлттық қаржы рыногының оның ... ... ... және валюта
рыноктарының халықаралық стандарттарға сай құрылуы, коммерциялық банктердің
операциялық қызметтері ... ... ... ... қатынастардағы
мемлекет пен жеке меншік-корпоративтік ал ... ... ету ... ... т.б. ... мән-жайлар
банктік құқықтың дербес құқық саласы ретінде ... ... ...... ... Ұлттық Банкінің кәсіпкерлік қызмет
субъектісі ... ... ... ... ... мен мәмілелеріне
орай қалыптасатын банктік құқықтық ... ... ен ... ... ... ... ... мемлекеттік қаржылық құқықтық
қатынастар қатарына жатады.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... сәйкес Қазақстан Ұлттық Банкі:
- шет ел валютасын сатып алады және ... шет ... ... ... халықаралық қаржы ұйымдары
шығарған және Қазақстан Республикасының Үкіметі шетел валютасымен кепілдік
берген бағалы қағаздарды сатып алады, ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің заңдары бойынша тиісті құқығы бар
банктерде, шет ... ... ... мен ... ... ... ... каржы ұйымдарында шот ашады;
- ... ... ... ... бойынша тиісті құқығы бар
шетелдік орталық банк, банктер мен басқа да қаржы институттары, шет ... мен ... ... ... ... ... ұйымдары үшін
шот ашады, оньг жүргізеді, өкіл ... ... ... ... алтын мен басқа да бағалы ... асыл ... және ... ... ... мен сақтауды жүзеге асырады;
- Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдарында ... ... ... мен ... ... қатысты операцияларға
лицензиялау жүргізеді;
- Қазақстан Республикасының аумағында және сыртқы рынокта алтын ... да ... ... ... алу мен сату жөнінде операциялар
жүргізеді;
- ең төменгі деңгейін Қазақстан Ұлттық Банкінің басқармасы ... ... бар ... ... ... ... сатып алады,
сатады немесе олармен операциялар жүргізеді;
- ақша рыногының ... ... репо және кері ... ... коммерциялық қағаздар және ең төменгі деңгейін
Қазақстан Ұлттық Банкінің баскармасы ... ... ... бар
эмитенттер шығарған баска да борыштық міндеттемелер сияқты құралдарымен
операцияларды жүзеге асырады;
- форвард ... своп ... және ... ... ... Банкінің басқармасы айқындайтын ... ... ... әріптестермен опцион операциялары сияқты ... ... ... жүзеге асырады.
Мемлекеттің (58-баптың ережесінде Қазақстан Ұлттық Банкінің ... ... ... таза ... Қазақстан Ұлттық
Банкінде сактаулы валюталық құндылықтардан; шет ел ... жәй ... ... шет ... үкіметтері немесе халықаралық қаржы
ұйымдары шығарып, кепілдік берген бағалы қағаздардан; ... ... мен ... ... етілген жағдайда, шет ел валютасында
деноминирленген басқа да сыртқы ... ... ... Банкінің баскару, бақылау, қадағалау, реттеу, тексеру
функцияларын жүзеге асыру ауқымында туындайтын қатынастар ұйымдастыру,
функционалдық ... ... ... ... ... табылады.
Сонымен, осы зерттеу диплом жұмысы көлемінде талданып, шолу жасалынған
Қазақстан Ұлттық Банкінің басқару қызметі мен банктік операцияларының ... ... ... Банкі құқықтық мәртебесі конституциялық, қаржылык,
құқықтық, әкімшілік-құқықтық және азаматтық-құқықтық сала мәртебелерінен
қалыптасатынына, ал оның басқарушы - ... және ... ... барысында қоғам мен мемлекет мүддесіне орай ... ... және ... банктік құқықтық қатынастардың туындайтынына
көз жеткіздік деп ойлаймын.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1.Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің «Қазақстан-
2030» атты ... ... 122 ... ҚР ... ... ... ... дело и банковское законодательство ... ... ... ... М.: ... ... 1995, 12-бет
4. 1988 жылғы 26 мамырда қабылданған КСРО-ның «КСРО-дағы кооперация
туралы» заңы ерекше маңызды болды. ... ... ... ... Олейник О.М. Основы банковского права: Учебник. М.: Юрист, 1994.
С.16.
6. Кристиан ... Жын ... ... ... ... Париж,
1992. С.117.
7. Закон СССР «О кооперации в СССР» 26 мая 1988 г. № 8998-6 ... ... 1988 № 22, ... ... О.М. ... ... ... Учебник. М.: Юрист, 1994.
С.26.
9. ... ... ... Жан. ... ... Учебник. Париж,
1992. С.П7.
10. "Банктер және банкілік қызмет туралы" 31.08.1995 жылы ... ... ... заң күші бар Жарлығы
11. Закон СССР «О кооперации в СССР» 26 мая 1988 г. № 8998-6 ведомости
ВС СССР. 1988 № 22, ... ... және ... ... ... ... Республикасы
Президентінің заң күші бар Жарлығы. 31.08.1995 жыл. 26-бап.
13. Аралбаева Д.А. ... ... ... ... ... құқықтық қатынастар (Қаржылық – құқықтық ... ... ... Заң және заман, № 12-2005, 40-43 б.
14. ... ... (отв. ред. ... -М., ... ... Банковское право (отв. ред. А.А.Травкин). -М., Юристъ, 2005.
-С.36.
16. Глушкова Н.Б. Банковское ... -М., ... ... Альма
Матер, 2005. -С.21.
17. Алексеева Д.Г., Пыхтин С.В., ... Е.Г. ... ... ... 2003. -С.46, ... ... право (отв. ред. Е.Ю. Грачева, Г.П. ... -М., ТК ... 2004. -С.20, ... ... Республикасының Ұлттық Банкі туралы» ҚР ... ... ... заңнамапық актілеріне қаржы нарығын
реттеуді жүзеге ... ... ... қызметінің мәселелері бойынша
өзгерістер мен талықтырулар енгізу туралы» 2005 ж. шілденің ... ... сай ... мен ... ... 30 ... 1995 ж., ... 52-1, 58 және 61 -62 баптар.
20. «Валюталық реттеу және валюталық ... ... ҚР ... ... 2005 ж., 5-бабтың 4-тармағы.
21. Большой экономический словарь /Под ред. А.Ж.Азрилияна. М„ 1997.
С.125.
22. ... Ж.С. ... ... ... және оның банкілік істен
айырмашылығы//ҚазҰУ Хабаршысы, Халықаралық ... және ... ... ... ... Д. ... ... банкі қызметінің аясындағы банктік
құқықтық қатынастар (қаржылық-құқықтық аспектісі)//АльПари, 2005
24. Жайлин Ғ.А: Азаматтық құқық//Ерекше бөлім, ІІ том, ... ... ... С.Б. ... ... және ... мәмілелер»,
Хабаршы – N 1-2004, 19 б.
26. Найманбаева С. «Валюталық құқықтың жүйесі», Заң және ... 9- ... ... А.И. ... ... ... ... (особенная
часть) Алматы, НОРМА-К, 2002. -С.24.; ... А.И. ... ... ... (общая часть). -Алматы, НОРМА-К, 2003. ... ... ... ... ... N 9 – ... ... Г.И. «Шетел тәжірибесіндегі банктердің есеп айырысу
түрлері», Қаз НУ, Хабаршы – 2005, N 2
31. ... Қ.Е. ... ... ... ... Қаз ЭУ ... 2005- N ... Алимова М. «ҚР- дағы банктік заңдар: жүйесі, ... Заң – 2005, N ... ... ... ... ... ... «Қазақстан-
2030» атты халыққа жолдауы, 122 б.
[2] ҚР Конституциясы
[3] Гарегин Тосунян. Банковское дело и банковское законодательство в
России: опыт, проблемы, ... М.: ... ... 1995, ... 1988 ... 26 мамырда қабылданған КСРО-ның «КСРО-дағы кооперация
туралы» заңы ерекше маңызды болды. «КСРО-дағы кооперация туралы» заңы
[5] Кристиан ... Жын ... ... ... Учебник. Париж,
1992. С.117.
"Банктер және банкілік қызмет туралы" 31.08.1995 жылы қабылданған ... ... заң күші бар ... ... Д.А. Қазақстанның Ұлттық банкі ... ... ... ... ... – құқықтық аспектісі) Банктік
құқықтық қатынастар// Заң және ... № 12-2005, 40-43 ... ... право (отв. ред. А.А.Травкин). -М., Юристъ, 2005. -С.36.
[8] 3. Алексеева Д.Г., Пыхтин С.В., ... Е.Г. ... ... ... 2003. -С.46, 55.
[9] Финансовое право (отв. ред. Е.Ю. Грачева, Г.П. Тол-стопятенко).
-М., ТК ... 2004. -С.20, ... 5. ... ... ... Банкі туралы» ҚР Заңы, 30
наурыз, 1995 ж., 8, 29-30, 52-1, 58 және 61 -62 ... 5. ... ... ... ... ... ҚР ... 30
наурыз, 1995 ж., 8, 29-30, 52-1, 58 және 61 -62 ... ... және ... ... ... ҚР ... 13
маусым, 2005 ж., 5-бабтың 4-тармағы.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік тәуекелдердің Қазақстанның банктік жүйесінде қолданылуы мен басқарылуының теориялық аспектілерін анықтау және тәуекелдерді басқаруда шетелдік тәжірибе мен отандық тәжірибе39 бет
Банктің қысқаша сипаттамасы мен қысқаша тарихи анықтамасы42 бет
Коммерциялық банктің автоматтандырылған анықтамасы7 бет
Коммерциялық банктің автоматтандырылған анықтамасы туралы7 бет
"Әлеуметтік дезадаптацияның себептері."3 бет
CDMA желіcін құрудағы техникaлық еcептеу 96 бет
String Grid компоненті – жолдар кестесі14 бет
WINDOWS’98 операциялық жүйесI18 бет
XIV-XV ғасырлардағы қыпшақ антропонимдері30 бет
«Cүт сарысуы негізіндегі фитосироптың микробиологиялық көрсеткіштерін зерттеу»45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь