Мемлекеттің фискалдық саясаты

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
I. 1. Экономиканы мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен ұйымдық. методологиялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
I. 2. Өтпелі экономика кезеңіндегі макроэканомикалық процестерді мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
I. 3. Мемлекеттің фискалдық саясаты ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

ІІ. ФИСКАЛДЫҚ САЯСАТТЫҢ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ ... ... .. ... ... ... ...17
II. 1. АҚШ . та соңғы уақытта қазыналық саясаттың жүргізілуі ... ... ... ... ... 17
II. 2. Шығыс Еуропа мен оңтүстік Шығыс Азия елдеріндегі нарықтық қатынастарды дамыту және экономиканы мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ...19
II. 3. Қазақстан жағдайында шетелдік макроэкономикалық реттеу тәжірибесін пайдалану мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТ САЛЫҚ САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
III. 1 Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
III. 2. Мемлекеттік бюджет кірістерінің көлемі мен құрылымы ... ... ... ... ... ...36

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...45

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46
КІРІСПЕ
Мемлекеттің фискалдық саясаты атты курсттық жұмыста мынадай мәселелерге тоқталып кетеміз: Экономиканы мемлекеттік реттеу тарауында экономиканы мемлекеттік реттеудің не екенін біліп, оның толықтай мән – мағынасын ашамыз. Экономиканы реттеудің негізгі бағыттары мен бастапқы қалпын, әдістерін қарастырамыз. Несие ақша саясаты, бағаны және табысты реттеу саясаты, мемлекеттің фискалдық саясатын оның ішінде дискрециялық және дискрециялық емес саясатты, қазыналық экспансия мен қазыналық шектеуді толықтай қарастырып өтеміз. Фискалдық саясаттың шетелдік тәжірибесін яғни нақтырақ айтқанда АҚШ – та соңғы уақытта фискалдық саясаттың жүргізілуін талдаймыз. Шығыс Еуропа мен оңтүстік Шығыс Азия елдеріндегі нарықтық қатынастардың дамыуын және экономиканы мемлекеттік реттеуін және Қазақстан жағдайында шетелдік макроэкономикалық реттеу тәжірибесін пайдалану мәселелеріне тоқталып кетеміз. Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі құрылысын қарастырамыз. Федеративтік және унитарлық мемлекеттерде қандай бюджет жүйесі қолданылатынын тоқталып кетеміз. Республикалық және жергілікті бюджетті, республиканың бюджет кірістерінің көлемі мен құрылымын қарастырамыз.

ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ

I. 1 Экономиканы мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен ұйымдық- методологиялық негіздері

Мемлекеттік реттеу қажеттілігінің обьективті негіздерін қарастыруға кіріспестен бұрын, ең алдымен осы түсініктің өзіне ғылыми анықтама беру қажет. Себебі білімнің кез келген саласы “оның тәжірибемен дәлелденген бастапқы аксиомалары жасалып, құрастырылғаннан кейін ғана ғылым саласына айналады” Біздің ойымызша, экономиканы мемлекеттік реттеу әлеуметтік-шаруашылық процестеріне олардың тиімді теңгермешілігі мен макроэкономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттің әкімшілік - экономикалық және ұйымдық - құқықтық негізде араласуын білдіреді.

Мемлекеттік реттеудің обьективті қажеттілігін анықтайтын факторлардың мәнісін қарастыруға кіріспестен бұрын оларды, былайша айтқанда, ұғымдық түрде анықтап алу керек. Ең алдымен мәселе “таза қоғамдық тауарлар”, яғни нарықтық қатынастар механизмдерінің әсерін қабылдамайтын тауарлар жөнінде болмақ.

Адамзат тарихы мемлекеттердің пайда болуы мен даму барысы, сондай-ақ, олардың арақатынасы бейбіт іс - әрекеттермен қатар, күштеу жолымен де анықталатындығын айқын көрсетіп отыр. Соңғы жағдай, яғни күштеу іс-әрекеттері обьективті түрде белгілі бір материалдық - техникалық және интелектуалдық қорларды елдің қорғаныс қабілетін қажетті деңгейде қамтамасыз ету үшін бөлуіне мемлекетті мәжбүр етті. Оған қоғамның барлық мүшесі де мүдделі.

Мемлекеттік реттеу қажеттілігін айқындауға мүкіндік беретін келесі маңызды түсінік - тауарларды өндірушілер мен оларды тұтынушылардың нарықтық өзара қатынастарының күшеюі мен тығыздылығынығ “сыртқы әсерлері” болып табылады. Адамдардың өндірістік тұтыну қызметінің сыртқы әсері ретінде пайда болатын бұл мәселенің шешімі ең алдымен мемлекеттің араласуын талап етеді. Сонымен, мемлекеттік реттеудің обьективті қажеттілігі қандай?

Белгілі шарттылықпен алғанда өзара байланысты экономикалық көрсеткіштер жүйесін ескере отырып, бұл жүйенің негізін - микраэкономикалық, ал жоғарғы деңгейін макроэкономикалық көрсеткіштер құрайтын пирамида түрінде елестетуге болар еді. Макро және микроэкономикалық көрсеткіштердің бірқалыпты түйісуі пирамиданың орталық бөлігінде жүзеге асады, бұл тұста халық шаруашылығын басқарудың аймақтық салалық оргондарының шаруашылық қызметінің көрсеткіштері басым болып келеді.

Бәрінен бұрын, экономиканы реттеу - мемлекеттің макроэкономикалық тұрғыда қолданатын іс - әрекетіекендігін атап өту керек. Бұл-үкіметтің болжамы емес, оның обьективті қажеттілігі, өйткені ерікті кәсіпкерлік жүйесі мен нарықтық қатынастар тиімді теңгермешілік жағдайындағы
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:



1. “Макроэкономика” авторлары: Н.Қ Мамыров, М.Ә Тілеужанова

2. “Қаржы” авторы: Ілиясов

3. “Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері” авторлары:

Ж.О Ихданов, Ә.О Орманбеков

4. “Экономикс авторлары” авторлары: К.Р Макконелл, С.Л Брю

5. “Жалпы экономикалық теория” авторлары: Шеденов Ө.Қ, Сағындықов Е.Н

6. “Экономикалық теория”авторлары: С.С Мәуленов, С.Қ Бекмолдин,

Е.Қ Құдайбергеновhttp://referat.resurs.kz/
        
        Мемлекеттің фискалдық саясаты
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................. 3
І. ... ... ... 4
I. 1. ... мемлекеттік реттеудің ... мен ... 4
I. 2. ... ... кезеңіндегі макроэканомикалық процестерді
мемлекеттік
реттеу......................................................................
..........................11
I. 3. ... ... ... ... ... ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ.......... ...............17
II. 1. АҚШ – та ... ... ... ... ... 2. Шығыс Еуропа мен оңтүстік ... Азия ... ... ... және экономиканы ... ... 3. ... ... ... ... ... тәжірибесін
пайдалану
мәселелері..................................................................
..........................23
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... 1 ... ... және ... 2. ... бюджет кірістерінің көлемі мен құрылымы...............
.......36
ҚОРЫТЫНДЫ...................
............................................................................
.......45
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... атты ... ... мынадай мәселелерге
тоқталып кетеміз: Экономиканы ... ... ... экономиканы
мемлекеттік реттеудің не екенін ... оның ... мән – ... ... ... ... ... мен бастапқы қалпын,
әдістерін қарастырамыз. Несие ақша саясаты, бағаны және табысты ... ... ... ... оның ... ... және
дискрециялық емес саясатты, қазыналық ... мен ... ... ... ... ... ... шетелдік тәжірибесін яғни
нақтырақ айтқанда АҚШ – та соңғы уақытта фискалдық саясаттың жүргізілуін
талдаймыз. ... ... мен ... ... Азия ... нарықтық
қатынастардың дамыуын және экономиканы мемлекеттік реттеуін және Қазақстан
жағдайында ... ... ... тәжірибесін пайдалану
мәселелеріне тоқталып кетеміз. Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... және ... мемлекеттерде қандай
бюджет жүйесі қолданылатынын тоқталып кетеміз. Республикалық ... ... ... бюджет кірістерінің көлемі мен құрылымын
қарастырамыз.
ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ
I. 1 Экономиканы мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен ұйымдық-
методологиялық негіздері
Мемлекеттік реттеу ... ... ... қарастыруға
кіріспестен бұрын, ең алдымен осы ... ... ... ... ... ... ... кез келген саласы ... ... ... ... ... ... ... ғана
ғылым саласына айналады” Біздің ойымызша, экономиканы мемлекеттік реттеу
әлеуметтік-шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... ету мақсатында мемлекеттің
әкімшілік - экономикалық және ... - ... ... ... ... обьективті қажеттілігін анықтайтын факторлардың
мәнісін ... ... ... ... ... ... түрде анықтап алу керек. Ең ... ... ... ... яғни нарықтық қатынастар механизмдерінің әсерін қабылдамайтын
тауарлар жөнінде болмақ.
Адамзат тарихы мемлекеттердің ... ... мен даму ... ... арақатынасы бейбіт іс - әрекеттермен қатар, күштеу жолымен де
анықталатындығын айқын көрсетіп ... ... ... яғни ... іс-
әрекеттері обьективті түрде белгілі бір материалдық - ... ... ... ... қорғаныс қабілетін ... ... ету үшін ... ... ... ... Оған қоғамның
барлық мүшесі де мүдделі.
Мемлекеттік реттеу қажеттілігін айқындауға мүкіндік ... ... ... - ... өндірушілер мен оларды тұтынушылардың нарықтық өзара
қатынастарының күшеюі мен тығыздылығынығ ... ... ... ... өндірістік тұтыну қызметінің сыртқы ... ... ... бұл ... ... ең алдымен мемлекеттің
араласуын талап етеді. Сонымен, мемлекеттік ... ... ... ... ... өзара байланысты экономикалық көрсеткіштер
жүйесін ескере отырып, бұл жүйенің негізін - микраэкономикалық, ал жоғарғы
деңгейін ... ... ... ... ... ... еді. ... және микроэкономикалық көрсеткіштердің
бірқалыпты түйісуі пирамиданың орталық бөлігінде ... ... бұл ... ... ... ... салалық оргондарының шаруашылық
қызметінің көрсеткіштері басым болып келеді.
Бәрінен бұрын, экономиканы реттеу - мемлекеттің ... ... іс - ... атап өту керек. Бұл-үкіметтің болжамы
емес, оның обьективті ... ... ... ... ... ... қатынастар тиімді теңгермешілік жағдайындағы тұрақтылықты
қамтамасық ету ... ... ... “Макроэкономикалық
тұрақтылық” түсінігі де толықтыруды талап етеді. Оның ... - ... ... ... ... ... өткен кезеңге
қарағанда ілгерлеуін сипаттайды.
Қазіргі уақытқа дейін әлеуметтік – экономикалық дамудың ғылымы негізделген
мақсаттарына қол ... ... ... ... ... халық
шаруашылықтың басымдықтары дәл осындай ғылыми негіздеу қажетті орнын
алмағандығын еркше атап өту ... Бұл ... ... ... ... көңіл аударғымыз келеді: Ол экономика дамуының мақсаты
мен оны мемлекеттік реттеу арасында аралық жағдайды ... Осы ... ... ... ... ... алады және оныңмәнісін
білдіреді, ол мемлекеттік реттеуге қатысты – бастапқы орында болады. ... ... ... ... ала ... ... қамтамасыз ету арқылы мақсатқа жетуге ... ... ... ... ... ала ... мемлекеттік реттеудің
бастапқы қалпы мен оның негізгі бағыттарын ... ... ... ... еді (1 ... Онда да оны ... ... мақсатымен
реттеу мехпнизмдері толықтай көрсетілмеген.
Айта кететін бір жағдай, ... ... ... ... ...... ... реттеу механизмі. Оған сұраныс пен ұсыныс және
Адам Смидтің айтуы бойынша “нарықтың көрінбейтін ...... ...... ... ... мезанизмі. Бұл жағдайда
экономика фирмалардың өзара келісім – шарт ... ... ... ... ... реттеу механизмі туралы осы ... сөз ... ... ... ... ... ... Мемлекет басқа мемлекеттермен
бірлесіп экономикалық қоғамдастық немесе одақ құрған жағдайда, қоғамдық
басқару ... ... ... ... экономикасы үшін міндетті болып
табылады.
Экономиканы мемлекеттік реттеу методологиясына оның ... ... мен ... де ... Экономиканы мемлекеттік
реттеу әдістерін шартты түрде тікелей (әкімшілік) және ... деп екі ... ... ... реттеу әдістері көбінесе экономикалық процестердің өзіне және оның
шамасын әсер етумен байланысты. ... ... ... бір адрестік сипаты
болады, яғни белгілі бір обьектіге бағытталған. Бұл, негізінен, экономиканы
шамадан тыс ... ... ... дамытатын,
тұрғындардың төлем қабілеті бар жағдайларын қолдайтын, ... ... ... ... шараларды қамтиды.
Нарықты жанама реттеу әдістері негізінен адрессіз, бірақ барлық шаруашылық
субьектілер үшін міндетті ... ... ... қызметі көбінесе
экономикалық қарекеттің шарттары нәтижесіне әсер етумен байланысты ... ... ... ... ... әдістері
Енді экономикалық процестерде әсер ету үшін ... ... ... ... ... тоқтала кетейік:
Қазыналық саясат – мемлекеттік бюджет жағдайын, ... ... ... ... өзгерісін реттеу мақсатында үкімет тарапынан
жүргізілетін ... Бұл ... ... ... ... төлем
балансының тепе – теңдігін және ... ... ... ... ... ақша ... Мемлекет нақты салалық және аймақтық проблемаларды
шешу, ... ... ... ... ... үшін ... ... несие береді. Сонымен бірге ол ... ... даму ... да құра ... ... және ақшалық реттеудің жиі
қолданылатын түрлеріне мыналар жатады:
а) несиенің пайыз нарқының өзгеруі. Мысалы, өндіріс салаларын ... ... ... ... осы ... ... деңгейімен болғаны
абзал;
ә) эмиссиялық банктің есептеу нарқын өзгерту. Есептеу ... ... ... банк ... яғни жеке адамдар мен мекемелердің қысқы мерзімді
міндеттемелерін сатып алған жағдайда ... ... ... қарыз
пайызының нормасы.
б) эмиссиялық банкке ақша салудың ... ... ... ... коммерциялық банктердің депозиттері ақша салымдарынанжәне міндетті
ақша ... ... ... ... міндетті ақша салымдарының мөлшерін
арттыра отырып жеке банктердің несие қаражаттарын шектейді, ал ... ... ... жеке ... несие экспансиясына мүмкіндік
туғызады;
в) “ашық нарықтағы ... Бұл ... ... ... ... ... сатып алуға тырысады. Бірінші жағдайда жеке
несие жүйесінің қарыз капиталының қаражаттары ... ол ... ... ... ... ... ... несие жүйесі қосымша
қаражаттармен толтырылады, ал ол ұдайы ... ... ... және ... ... ... ... және несие саясаты көп
жағдайда баға мен табыстарды реттеудің ... бола ... ... ... ... әсер ету ... ... тырысады. Осы
мақсатта мемлекет баға мен табыстардың өсуінің жоғарғы шегін ... ... ... ... ... ... ... шектеулер табыстың
пайда немесе дивиденд сияқты түрлеріне тартылмайды.
Әкімшілік реттеулер. Оларға кейбір ... ... ... ... ... ... (электроэнергетика, көлік) бақылау шаралары,
қор биржаларының үстінен қойылатын әкімшілік бақылау, әділ ... ... ... ... ... ... бақылау және басқа да осы
секілді істер кіреді.
Қысқа мерзімдік реттеулер.Оның мақсаты - ... ... ... ... ... процесіне әсер ету болып табылады. Бұл ... ... ... қанат жаюын шектеу, бәсеңдету, жандану кезеңінің
басталуын жеделдету, өндірістік өрлеу кезеңін тұрақтандыру немесе одан ары
қарай созу ... ... ... өту ... ... ... ... бағаның шамадан тыс өсуімен
күрес немесе инфлцияны тоқтату үшін қолданылады. ... ... ... ... ... сасат деп аталады.
Ұзақ мерзімді реттеу– бірнеше жыл бойынша нәтиже алуға ... ... ... ... ... әсер ету болып табылады. Оған белгілі бір
уақыт кезеңі бойынша ... даму ... ... ... кейбір
салаларды артықшылықпен дамыту арқылы ... ... ... ... ... ... ... –техникалық прогресті дамыту
мақсатында жедел амортизоциялау сасатын жүргізу жатады.
Экономиканы мемлекеттік реттеуді ұйымдастырудың теориялық ... ... және ... ... арақатынасы мәселелерін де қамтиды,
Бұл мәселелер мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ал ... ... әдістері нарықтың
реттейтін өрісінің кеңеюіне ... ... ... ... ... ... жөніндегі маңызды жалпымемлекеттік шаралардың бірі-
өндіргіш күштерді ... ... де ... құрылымдық-
инвестициялық саясатты жүзеге асырылуы экономиканы құрылымдық қайта құру
концепциясы ғылыми негіздеуден басталады.
Макроэкономикалық ... ... ... ... ... - ... рөлді атқарады. Бұл жерде мемлекеттік және жергілікті
бюджеттердің кіріс бөлігін ... ... ... сала мен
ғылымның дамуына жұмсалатын ... ... ... ... ... атап өту ... 2 Өтпелі экономика кезеңіндегі макроэканомикалық процестерді
мемлекеттік реттеу.
Нарықтық экономика кезенінде ... ... ... ... және ... ... ... жүргізіледі.
Өтпелі экономика кезінде мемлекеттік реттеудің обьектілеріне экономиканы
тұрақтандыру ... ... ... ... ақша ... ... ... бақылау, тұрғындарды жұмыспен ... ... ... яғни ... ... ... ... әлеуметтік қорғау саясаты жатады.
Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, тікелей тәсіл – мемлекеттік экономикалық
бағдарламаны жасау мен өткеру арқылы жүргізіліп, қысқа, орта, ұзақ ... ... ат ... ... ... ... және ... жасалады.
Бұған ұқсас бағдарлама ретінде, соғыстан ... ... ... ... ... ... төтенше бағдарламаны, ал
Жапонияда ... ... ... ... шаралар» заңын айтуға болады.
Жапонияда мемлекеттің 10 – нан астам институттары ... ... ... ... ... ... ... жағдайда мемлекеттің кез – келген реттеушілік
шараларының негізінде ақша ... ... ... экономикада ақша
айналымы мемлекет бақылауынан шықпауы керек. Бұл ... ... ең ... ... қызметі болып табылады. Бұл
жағдай «экономикалық құлпырыс» жасаған мемлекеттер - ... ... ...... ... Бұл ... ең қиын – 1970 - ... ші жылдары өнеркәсіп құрылымының қайта құру мен ... ... ... ... ... ... ... тұрақты түрде
мемлекеттің қатаң ... ... ... ... мен ... ... ... Қазақстан республикасы нарыққа өту кезеңінде (1990 ж.) бастапқы
шарттарда басқаша ... ... ... ... осы ... КСРО ... ... тығыз интегацияда болды. Ақшалай ... ... ... ... тауар массаымен (мөлшерімен) қамтамасыз
етілмеді. Тұрғындардың 1990 ... ... ... шамамен 13 млрд рубьлден
асып кетті немесе жылдық тауар айналымы мен ... ... ... 76 ... ... ... ... ашыққа ұласып, қаржы жүйесі ... ... ... өз ... 1993 жылы ... ... ... валютаны
ендіргеннен бастап жүргізе бастады, шын мәнінде 1994 ... ... ... көрсеткеніндей, реформаны жүзеге асырған ... ... 13250 ... ... ... құлдырауы 1991 – ші жылғы
деңгейге қарағанда 50 % ... ... ... ... ... ... ... (1993 – 1995 жж.) және (1994 – 1995 жж.)
өндіріс ... мен ... ... ... ... алмады.
Макроэкономикалық тұрақтандыру мен ... ... ... ... ... ... ... – бюджеттік және ақша – несие саясатын
қатаңдау ұстап, сыртқы экономикалық қызметі либерализациялауда салық ... ... ... ... Меншікті жекешелендірудің батыл түріне
көшіп, экспорттық сектордағы кәсіпорынды ... ... ... және ... ... кәсіпорынның бақылау пакет акциясын оларға
сатады. Мемлекеттік кәсіпорынның 16 мыңы жекешелендірілді, оның ... ... ... ... ең ірі ... кәсіпорындары
бар. Жапония, Оңтүстік Кореядағы өтпелі экономика тәжірибесі көрсеткендей,
жақсы бағдарламаның болуы жеткіліксіз. Бұл жерде осы ... ... ... ... үшін ... араласуы қажет. Әңгіме жоспарлы қайту
туралы емес, ... ... жаңа ... мен ... ... ... ... экономикалық мәселелерді шешуде жеке сектор мен
мемлекет арасында өзара іс - әрекет пен ... ... ... ... мен экономикалық өсуге жету үшін мемлекеттің де,
жеке сектордың да күш – ... ... ... ... ... – қалыпты жағдай жасауы керек, себебі жеке инвесторлар (отандық
және шетелдік) Қазақстанда қолдау ... ... ... мақсатта 1991 жылдың басында Қазақстан Республикасында ... ... ... туралы» Заң қабылданып, «Салық және
бюджетке міндетті төлемдер ... ... ... мен толықтырулар
енгізілді. «Шетел инвистициясы жайлы» заң ... және ... үшін өте ... – қалыпты жағдай жасауға көмектесті.
Біріншіден, инвесторлар үшін жеңілдіктер анықтаған. Жеңілдіктер ... ... ... мен ... секторының басымдылығына
байланысты.
Екіншіден, жобаны жүзеге асыру үшін импорттық жабдықтарды, ... ... ... баж ... ... толық немесе жекелей босатылуын
заң ... ... ... ... қайта құруда да мемлекеттің
рөлі өте зор.
І. 3 Мемлекеттің фискалдық саясаты
Мемлекеттік ... ... ... ... Бұған ең алдымен
мемлекеттік сатып алуды көбейту ... ... ірі ... ... ... төлемдер, кейбір өндіріс салаларына,
кәсіпорындарға бюджеттің ... ... ... ... ... шаралары жатады.
Салықтық реттеу фискалды саясаттың маңызды бөлігі болып табылады. Оның көп
тараған түрлеріне ... ... ... ... ... көтермелеу немесе шектеу мақсатында
салық мөлшерін өзгерту.
ә) салық нарқын ... ... ... оны төлеудің тәртібін өзгерту.
Бұған, мысалы, негізгі қорларды амортизациялаудың мерзімін өзгерту жатады;
б) салық жеңілдіктерін ендіру ... алып ... ... ... ... салааралық құйылымын реттейді. Салық салуға тиісті
пайдадан жаңа техника түрлеріне ... ... ... рұқсат беру
негізгі қорларды жаңғыртуды тездетеді.
Қазыналық экспансия– бұл саясат ... ... ... ... ... жою мақсатын қояды. Мұны жүзеге асыру мемлекет
шығындарды (G) ... ... ... ... ... немесе біріктірген,
құрастырма шаралар арқылы жүзеге асырылады.
Ұзақ ... ... ... ... ... ... ... кеңейтуге және экономикалық әлеуеттің өсуіне алып келуі мүмкін.
Мұндай ... ... асуы ... ... реформасының жүргізілуіне
байланысты болалды. Бұл шаралардың орындалуы Орталық банк ... ақша – ... ... және мемлекеттік шығындардың ... ... ...... ... ... ... мақсатын көздейді. Бұл
саясатты жүзеге асыру ұшін, мемлекеттік шығындар төмендеп (G), ... (T) ... ... ... құрастырма шаралар арқылы
жүзеге асырылады. ... ... ... бұл ... нәтижесінде,
өндірістің құлдырауы және жұмыссыздық деңгейінің өсуі салдарынан ... ... ... ... ... ... кезеңде өспелі салық “сынасы” жиынтық ұсыныстың төмендеуіне
және ... ... ... негіз болуы мүмкін. Бұл құбылыс әсіресе
төмендегі жағдайларда кездеседі: мемлекеттік шығындардың азаюы бюджеттің
барлық баптарында ... ... ... ... отырса және
еңбек нарығының инфрақұрылымына мемлекеттік инвестиция ... ... ... ... ... ... ұзақ ... созылған
құлдыраушылық экономикалық әлеуеттің бұзылуына әсерін тигізеді. Мұндай
жағдай экономиканың өтпелі ... жиі ... ... ... ... – бюджет саясаты баланстық бюджеттің,
салықтың және мемлекеттік шығындардың мультипликаторы ... ... ... ... –ұкіметтің арнайы шешімі бойынша салықты,
мемлекеттік бюджеттің ... және ... ... ... ... ... Бұл ... төлем балансының жағдайын, инфляция
қарқынын, өнім көлемін, жұмыс бастылық деңгейін ... ... емес ... ...... ... циклдік
тербелістерінің нәтижесінде жоғарыда аталған ... ... ... - нің өсуі ... кезеңдерінде мемлекет бюджетіне түсетін таза
салық салымдарының ... ... ... ... ... емес ... саясат экономикадағы тұрақтылыққа әсерін тигізеді. Таза салық тұсімі –
бюджетке түсетін жалпы ... ... мен ... ... ... ... айырма. Дискрециялық қазналық саясат экономикадағы
құлдырау кезеңінде жиынтық ... ... ... мақсатты
түрде мемлекеттік шығындарды өсіре отырып, немесе салық ... ... ... тапшылық құрылады. Экономиканың өрлеу кезеңінде сәйкес
түрде ... ... ... ... ... ... саясаты ішкі уақытша ешеуілдеумен байланысты болады,
өйткені мемлекеттік шығындар ... және ... ... ... ... ... ұзақ ... талқылауға түседі.
Дискрециялық емес қазыналық саясатта бюджет артықшылығы және ... ... ... ... ол ... ... ... мүмкін болады.
Кіріктірме тұрақтандырғыш - үкіметтің экономикалық саясатын жиі ... ақ, өнім ... мен ...... ... ... амплитудасын
төмендетуге мүмкіндік беретін экоеомикалық тетік. Өркениетті, дамыған
мемлекеттерде мұндай тұрақтандырғыш ретінде үдемелі салық ... ... ... жұмыссыздықтан сақтандыру және пайданы бөлуге өатысты
жүйесі ... ... ... ... ... ... кешеуілдеу мерзімі ұзақтығының проблемасын салыстырмалы түрде
қарағанда әлсіретеді, жұмсартады, ... бұл ... ... да ... істейді.
Мына – кестеде, соңғы жылдардағы пайыздық мөлшерлемеде потенциялдық ... ЖІӨ - нің ... ... ... ... мен
артықшылықтары (2 бағана) және толық жұмысбастылықтағы тапшылықтар мен
артықшылықтар (3 бағана) ... ... ... ... ... ... мен артықшылықтар негізінде фактілі
тапшылықтан кем ... ... ... ... үшін керекті
мәліметтерді толық жұмысбастылықтағы тапшылықтар жинайды.
3 - ші ... 1990 жылы ... ... экспансиялық болғанын көрсетеді.
Мысал үшін 1992 ж қарастырып көрейік. Кестеден көріп тұрғанымыздай ... ... ... ... ЖІӨ - нің 4,7% құраған, ... ... ... ... ЖІӨ - нің 2,9% ... – 1991 жж ... ... шығуда болатын, сондықтан салықтық
түсімдер әлдеқайда төмен болды. Бірақ егерде 1992 жлы ... ... ... ... ... ... ... түсімдер біршама
жоғары болса, федереалдық бюджет 2,9 % құраған тапшылықта ... еді. ... бұл ... ... ... екі жылдың тапшылық мәнінен жоғары болар еді.
Сондықтан 1992 ж толық жұмысбастылықта ... ... ... ... ... ... ... 1990 – 1991 жж тығырықтан шыққаннан ... ... ... кейін де жүргізілген есептер бойынша толық жұмысбастылықта
үлкен бюджеттік ... әлі де ... ... еді. ... - ... ... бюджеттік тапшылықтар үлкен пайыздық салымдарға, аз
көлемдегі инвистицияға және де ... ... ... алып келе ме деп
қорықты. Мұндай мәселенің өрши ... ... ... 1993 жылы Клинтон
администрациясы мен Конгресс жеке табыстың және ... ... ... өсірді. 3 Кестедегі 3 бағанаға ... ... ... ... ... ... бюджеттік тапшылықтар
біртіндеп азая берген және 1999, 2000 және 2001 жылдары артықшылықтар пайда
болды.
Жүргізілген есептер бойынша ... ... ... 2000 жыл ... жыл аралығында 5 трлн долларға жеткен, 2001 жылы Буш администрациясы
мен Конгресс салық салымдарын ... ... ... заң ... ... түсімдерінің қысқартылуы жоспар бойынша бірнеше ... ... ... Мысалы, бұл төмендетулер 2001 жылдың 44 млрд
доллорына және 2002 ... 52 млрд ... ... ... 2 ... ... мен ... Шығыс Азия елдеріндегі нарықтық
қатынастарды дамыту және экономиканы мемлекеттік реттеу.
Көптеген Шығыс ... ... ... ... ... көмек Кеңесінің
құрамында болып (қаңтар 1949 ж), қоғамның тұрмыстық экономикалық ... ... ... біркелкі болуына ... ... ... ... ... өте ... ... жағынан
қарайтын болсақ, олардың айырмашылығы ... ... ... ... ... мамандану ... ... ... мен басқару құрылымына байланысты болуда.
Сондықтан экономикалық реформаны әр түрлі басымды ... ... яғни ... ... пен ... арқылы, әо түрлі жүйелер мен
ресурстарды сақтау қағидаларын ... ... ... ... Міне ... алға қойған міндеттерді шешуге нарықтық экономикаға көшкен
елдердің тәжірибесін жинақтап жаңа ... ... ... ... ... ... бір ... екінші түріне көшуде жоғарғы
жағдайды қорытындылай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... жағдай жасау;
- ... ... ... ... ... және ... ... күрестің қызметін күшейту;
- ... ... ... байланысты
экономиканы басқару құрылымын ... ... – банк ... реформалау және бюджеттік
инвистицияны қысқврту;
- ... ... ... ... ... бар ... мемлекет тарапынан қолдау;
- ... ... ... және ... ... ... ... құқықтық және шаруашылық жағдай жасау.
Жоғарыда көрсетілген шараларды экономикада нарықты ... ... ... әр елде ... ... ... ... Ең қолайлы
жағдайда венгрия болды. Бұл елде ... ... үш – он жыл ... ... жүргізуде кәсіпкерлікті ынталандырудың түрлерін
алдын ала ескере жүргізген. ... ... ... ... негіздерін жасауда экономикалық ассоциациялар заңы негізгі рөл
атқарады. Мемлекеттік ... көп ... ... және ... ... ... ... құру шаралары жүргізілді. Бұл ... ... ... ... ... ... және олардың басшыларының
қолдауымен жүргізілді. Соның нәтижесінде үш жылда (1989 -1991 жж.) ... және орта ... төрт есе ... ... ... өзгеруіне
байланысты кәсіпорындардың қызметінде қажетті ... ... ... ... бұл процесс қолдау тапты. Қаржы – ... мен ... ... ... өнім ... кәсіпорындар
банкрот жағдайына ұшыраса, жеңілдік несие беріп санация жасалған ... ... ... меншікке (соның ішінде шетелдіктерге) берілді.
Бұған нарық инфроқұрылымының құрылуы (қордық қызметтердің пайда болуы мен
дамуы, тауарлы және брокерлік ... ... ... ...... және қаржы – банк жүйелерінің реформалануы мүмкіндік туғызды.
Экономикадағы дағдарыстық жағдайдан шығуда банкротқа ұшыраған өнеркәсіптегі
жекешелендіру ... ... ... алды. 1993 ж. 600 өнеркәсіптің
жартысына жуығы инвестордың ықыласына байланысты жекешелендірілген, ал ... дан ... ... өздерінің ықыластарына байланысты
жекешелендірілген. Нарықтық ... даму ... ... ... құқықтық, экономикалық жағдай жасалуы керек. Тәжірибе
көрсеткендей, тауарлы материалдық құндылықтардың ... ... ... ... ... және ... толық еркіндік беру маңызды ... ... ... ... ... ... шарт негізінде
қамтамасыз етілсе, ал екінші жағдайда фирмалық дүкендер негізгі мен ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Нарықтық жағдайда шаруашылық жүргізуге дайын Австрия болды. Баға құру ... ... ... ... инвистицияларымен ынталандыру, сыртқы
экономикалық қатынастарды либерализациялау, ақша ... ... ... ... ... ... 40 – жылдардың соңынан
жүргізіле бастады. ... осы ... ... пен жеке меншіктің
арасындағы ұтымды пропорцияны ... ... және ... ... ... халықтың басым көпшілігінің тұрмыс
дәрежесін жақсартуға” негіз болды.
Қаржы тепе – теңдігіне көңіл бөле ... ... ... ... пен ... бизнесті қолдауға ерекше көңіл бөлді. Австриялық
тәжірибедегі үкімет тарапынан ... ... ... ... ... ... туғызуымен ерекшеленеді. Бұл жерде ... және орта ... ... және әлем шаруашылық процестеріне
ұлттық ... ... ... ... ... Мұндай
ынталандыру жаңа құрылған ... орта ... ... ... немес жеңілдетілген салық салу түрлері арқылы жүргізіледі.
Осындай фирмалардың қызметтеріне тауарларды сату ... ... ... ... ... ... ... картельдер
туралы т.б заңдар құқықтық негізі ... ... ... және ... мен ... ... шығу
ережелерін бақылау мемлекеттің құқықтық қызметтерінің бірі болып табылады.
Егер шаруашылық ... ... ... өту ... былай қойсақ
(жекешелендіруді реттеу, бағаны ырықсыздандыру және т.б) онда ең кемінде
жоғарыда ... ... үш ... ... ... ... ... бұл жерде тиімді макроэкономикалық саясатты дұрыс негіздеу және
қолдау болып отыр. Оны жүзеге аысру бағаларды ырықсыздандыру және ... үшін ... ... ... реструктивті вариантын (өндіріс пен
экспортты тежеу) тұрмысқа енгізуден басталады.
Екіншіден, ұлттық капиталмен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... мынадай: а) шетел капиталы ақыр
аяғында белгілі бір ел үшін екі есе қымбатқа түседі және ә) ... ... екі ұшты ... ... ... ... ... емес, сауда мен айырбас керек” деген
қағиданы басшылыққа ала ... ... ... ... ... қажет.
Көптеген экономикалық реформаларды бастан кешңірген басқа елдерге
қарағанда, ... ... ... ... ... ... ... салалық және аймақтық жоспарды үйлестіру, “ғылым -
өндіріс” циклін жоспарлау, ...... және баға ... ... ... Сол сияқты нәтижелер бір ... ... ... ...... Оңтүстік Кореяда, Филипинде, Сингапурда, Тайландта
және т.б елдерде ... мен ... ... ... реттеу ішкі жалпыұлттық өнім,
жинақ көлемі және қор, ... ... ... еңбек өнімділігі т.б
көрсеткіштерді қамтитын экономикалық жоспарлау арқылы жүргізіледі. Әлемдік
шаруашылық интеграцияға кіру стратегиясында ...... ... баға ... ... ... жүргізу шаралары қолданылды.
Бұл шаралар жоғары аталған елдердің табиғи экономикалық, ... ... ... ... ... әр ... ... тәжірибесін ретроспективалық талдау екі негізгі асаектіден
тұрады:
- ... ... ... ... ... болдырмау;
- ... ... ... ... ... ... ... шығынды азайтуға және уақытты үнемдеуге
көмектеседі.
II. 3 Қазақстан жағдайында ... ... ... тәжірибесін
пайдалану мәселелері.
Мемлекеттік және нарықтық басқарудағы шетелдік экономикалық тәжірибені
ғылыми ... күн ... ... ... ... ... бұл
тәжірибе Қазақстан экономикасының жағдайына қаншалықты қолайлы және ... бола ма, әлде ... өту ... ... үшін ... өзіндік моделі болуға тиіс пе? Бұл сұраққа жауап беру жай
нәрсе емес, ол ... ... ... ... етеді. Еліміздің ... ... ... ... ... жаңалықтардың теориялық
негізін анықтауды, шаруашылықты басқарудың әкімшілдік және ... ... ... ... ... ... ... тілге
тиек етіп жүрген жоқ. Бұл шешім қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... ... ... отыр. Осы
проблемалардың арасынан келесі жәйттерді бөлуге болады?
- ... ... ... және ... ... жол ... - эволюциялық па, революциялық па?
- ... ... ... ... және нарық
инфрақұрылымын дамыту әкімшілік ... ... ... ...... және экономикалық шешімдер арқылы іске аса ма?
- ... ... ... ... ... ... және ... бағытта іске асырылуы қажет?
- ... ... ... ... мен ... әр ... ... себептерге байланысты өзгеріп
отырады?
- ... ... ... не ... ... ... ... міндетті түрде және жаппай жекешелендіру ме, жоқ, әлде
кәсіпкерлердің өз ынтасымен құрылған ... және орта ... ... ... ... ... ... салалық және аймақтық
мүдделері қаншалықты дұрыс ескеріледі?
- ... ... ... және ... ... қандай
ғылыми негізде үйлестіріледі?
Егер де осы ... ... ... ... экономикканы
мемлекеттік реттеу тәжірибесін Қазақстан жағдайында пайдаланылатын болса,
онда келесі ... ... ... ... онда ... ... ... болады:
1. Экономикалық саясатты ғылыми негіздеу, стратегияны ... даму ... ... және ... ...... ғылыми – техникалық, құқықтық ... ... ... ... , ... және орта ... ... нарықтық
инфрақұрылымдар қызметтерінің мемлекеттік және жекеменшік кәсіпорындарының
тиімді ... ... ... ... ... – реттеушілік
жоспарлауды жүзеге асырады.
3. Әкімшілік, заң шығару, қаржы – ... ... және баға ... кеңінен қолдана отырып, қоғамдық тауарлар, заңды және жеке
тұлғалар табыстарының, ... ... ... ... ... Сыртқы ... ... ... ... ... жоғарылатудың басыңқылығын мойындау және оның ... ... ... ... ... іске асыруды қамтамасыз
ету.
Қазақстанның әлеуметтік шаруашылық жүйесінде шетелдің мемлекеттік ... ... ... ... келесі екі негізгі ерекшелікті
ескеру қажет:
а) КСРО мемлекетінің ... ... ... ...... және ... ... кейін сыртқы экономикалық саясаттың
құрылуы және іске асырылуы жаңа ... ие ... ... ... Қазақстан, қатаң орталықтандырылған жоспарлы модельден,
нарық ... ... ... ... ... іске ... ... модельге өту үстінде. Соңғы жылдардың тәжірибесінің
нәтижесі ... ... ... басқарудың орталықтандырылған
жүйесінің негізгі механизмі ретінде жоспарлаудан бас ... ... ... дағдарыстар туғызды, еңбек көлеңкелі экономиканың
қалыптасуы орын ... ... ... ... реттеуін Қазақстанда қолдаудың
негізгі сұрақтарына тоқталайық.
Әлеуметтік экономикалық даму жоспарының қажеттілігі сөзсіз ... ... ...... және ... ... ... – директивті мәнінен айырылу әажет және ұсыныстық ... ... және жеке ... ... ... ... ынталандыру рөлдерін атқаруы тиіс.
Бұл жердегі ең ... ... ... ... жеке және ... ... жоспарларына “сіңіру” (салалар және әкімшілік
аумақтар) сол ... ... ... ... ... ЖҰӨ ... ал осы жылда кәсіпорын өнім көлемінің бүкіл табыс ... Бұл ... ... ... ... мен ... ... ретінде қарастыруға болады.
Шет елдерде нарықтық экономикасымен қоса кәсіпорын және фирмалардың
жоспары маңызды рөл ... ... ... республикадағы қазіргі
жағдайда шетелдік ... ... ... ... және ... ... ... бағытталған мемлекеттің бақылау функцияларын
күшейту тәжірибесін қолданған жөн. ... ... үш жыл ... ... ... саланы несиелеуде және салық салуда ... алып ... ... ... ... ал ... ресурстары
көбінесе коммерциялық делдалдық жүйеге “қызмет ... ... ... ... ... ... й саясаттың кері әсері әлі де
сезілуде . ... ... ... ... өсуін ынталандыру
мақсатында және ... ... ... ... ... мен ... белсенді қызметі, бізді ... ... ... тиімділігіне сендіруде. Біздің республикамызда әлі де
бұл ... ... ... және жеке тұлғалардың өндірістік өызметпен
айгалысуға ынталарын жоятын қатал жүйе таңдалуда.
1992 ... ... ҚР ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан қолдау туралы жарлықтар мен заңдарға қол
қойды. Бірақ осы ... ... ... ... әлі де ... және субьективті түрдегі кдергілер бар.
Шет елдегі баға бнлгілеу механизмі үлкен қызығушылық өнімдерінің бағасы
реттеу, ... ... ... ... және ... соиасының минималды
деңгейін қамтамасыз етуге ... беру ... ... Басқа
мемлекеттердің тәжірибесі көрсеткендей дағдарыс жағдайынан шығу жолында
баңа белгілеу мен баға деңгейіне әсіресе ... ... ... ... ... біз ... және өндіріс құралдары мен тұтыну заттарды
сатуға сонополия ... ... ... ырықтандырылуы, сондай – ақ
ауыл шаруашылығын материалды өндіріс саласы ретінде даму үшін ... ... ЖҰӨ - нің ... ... құрайтын, экономиканың
аграрлы секторының өнімдеріне баға мәселелерін Үкімет көз ... ... ... БЮДЖЕТ САЛЫҚ САЯСАТЫ
III. 1 Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы
Мемлекеттік органдардың өздерінің ... ... үшін ... ... ... ... ... болуы тиіс. Осы мақсатпен әр елде
аймақтардың ... ... ... ... ...... абаттандыруды, заң шығарушы билікті, басқару аппаратын ұстауды
және басқа шараларды ... үшін ... ақша ... ... ететін бюджеттер тармақтарының желісі құрылады.
Бюджеттердің жекелеген түрлерінің ... мен ... ... ... ... ... ... отыратын белгілі бір қаржылық
өзара қарым - өатынастар пайда болды. Осы элементтердің барлығы – ... ... мен ... қағидаттары, оның буындарының өзара
қатынастары мен байланысының ұйымдық ... ... ...... ... ... әр ... елдерінде бюджет құрылысы мемлекеттің құрылысына,
аумақтық - әкімшілік бөлінісіне, экономиканың даму деңгейіне және ... ... ... ... ... ... құрылысында басты орынды бюджет ... ... ол ... және ... ... ... түрлі деңгейлер
бюджеттерінің, сонымен бірге ... ... мен ... ... Әр ... ... ... жүйелері өзінің құрылымы, бюджеттердің
жекелеген түрлерінің саны жағынан түрліше ... ... ... ... құрылысы мен аумақтық бөлінісіне байланысты болады.
Бюджет жүйесінің құрамы елдің ұлттық – мемлекеттік құрылымын анықталды.
Мемлекеттің федеративтік және ... ... ... ... мемлекеттерде бюджет жүйесі үш буыннан тұрады:
Мемлекеттік бюджет немесе федералдық бюджет немесе орталық ... ... ... (АҚШ – та ... ГФР –да – ... Канада – провинциялардың, Ресейде – федерация субьектілерінің
бюджеттері);
Жергілікті бюджеттер.
Унитарлық(біркелкі) мемлекеттерде екі буынды ... ... ... ... бюджет және толып жатқан жергілікті бюджеттер. ... да ... ... мен ... ... ... ... бірақ, әдеттегідейц, әлеуметтік – экономикалық процестерді
басқаруды орталықтандыру деңгейіне байланысты ... ... ... ... бір ... рөл ... ... сақталады.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі бюджет құрылысының унитарлық
типімен ... ... ... – федералдық емес, басқарудың
Президенттік нысаны және сайланатын ... бар ... ... ... ... ... ... құрайтын
бекітілген, атқарылатын және дербес болып табылатын мынадай бюджеттер жұмыс
істейді (4 кестені қарастырайық):
Республикалық бюджет;
Облыстық бюджет, республикалық ... бар ... ... ... ... ... бар ... бюджеті.
Қазақстанда төтенше немесе соғыс жағдайында төтенше мемлекеттік бюджеттің
әзірленуі, бекітілуі және атқарылуы мүмкін.
Мемлекеттік ... және ... ... ... кез ... ... мемлекеттердегідей Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... Бюджет – мемлекеттің қажетті атрибуты және
оның ... ... ... ... ... ... ... құрылымдарының ақша қорлары құрылады, бұл қорлар олардың
жалпы маңызды міндеттерін ... ... ... мемлекеттік билік пен
жергілікті өзін - өзі басқару органдарының функцияларын ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының
шоғырландыру мемлекеттің қаржы саясаты ойдағыдай ... ... үшін ... ... ... ... ... бөлігі республикалық
бюджетте шоғырланған.
Республикалық бюджет - бұл салықтық және басқа да ... ... және ... ... ... ... ведомствалық
бағынышты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен ... ... ... және ... ... жалпыреспубликалық бағыттарын
жүзеге асыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Жергілікті ... ...... ... ...... ... маңызы бар қаланың, астананың бюджеті, аудандардың
(облыстың маңызы бар қаланың) бюджеті.
Бюджет кодексімен айқындалған салықтық және басқа және ... да ... ... және ... ... ... ... республикалық маңызы бар қаланың, астананың, оларға
ведомствалық бағынышты ... ... ... мен ... ... ... және тиісті әкімшілік – аумақтық бірлікте
мемлекеттік саясаты іске ... ... ... ақша ... бюджеті, республикалық маңызы бар қала, ... ... ... заңнамасымен айқындалған салықтық және басқа да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын және ауданның (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... міндеттері мен функцияларын қаржымен қамтамасыз етуге және
тиісті аудандағы (облыстық маңызы бар қаладағы) ... ... ... ... орталықтандырылған ақша қоры аудан (облыстық маңызы бар
қала) бюджетті болып табылады.
Тиісті ... ... ... ... ... Республикасының заңымен,
жергілікті бюджеттер маслихаттардың шешімдерін бекітіледі.
Төтенше мемлекеттік бюджет республикалық және Қазақстан ... ... ... ... ... ... бюджетті бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... және ол ... ... заңдарында
белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен
бектіледі.
Қазақстан Республикасының бүкіл ... ... ... немес соғыс
жағдайын енгізу және оның күшін жою туралы Президенттің Жарлығы ... ... ... және оның қолданылуын ... ... ... ... қағидатыбюджет жүйесін ...... ... ... ... ... КСРО – ның ... неғұрлым толық көрінді. Қазіргі кезде биліктің жергілікті
органдарының дербестік ... және ... ... ... ... ... берілумен байланысты бұл қағидат біршама әлсіреді.
Бюджет жүйесінің ... ... ... саясатын қамтамасыз етуге
бағытталған және ең алдымен Қазақстан Республикасы егеменді мемлекетінің
жалпы ... ... ... ... ... Ол ... ... пайдалану арқылы барлық деңгейдегі бюджеттердің өзара іс –
қимылына, төменгі деңгей бюджеттерінің ... үшін ... ... ... – ақ ... ... бөлудің мақсатты және аумақтық бюджет
қорларын ... да ... ... ... ... ... қолданумен, срның ішінде
Үкімет бекіткен біріңғай бюджеттік сыныптамасын, ... ... ... ... ... ... ... етіледі. Бюджет
жүйесінің бірлігі салық саясатын қоса ... ...... ... іске ... ... бірлігі бюджет жүйесін құрудың маңызды қағидаты болып
отырған оның жеке буындарының дербестігін ... ... ... ... ... ... бюджеттердің арасындағы түсімдерді
тұрақты бөлуді белгілейді және оларды жұмсаудың бағыттарын анықтайды.
Бюджеттің ... ... ... барлық қаржы
операцияларының, оның жинайтын барлық түсімдерінің және ... ... ... салық және бюджет заңнамаларында
белгіленетін барлық түсімдердің толық тізбесінің бюджеттерде және ... ... ... Сөйтіп, ол мемлекеттік билік пен басқару
органдарының барлық ... мен ... ... ... ... ... қамтып көрсетеді. Осыған байланысты
барлық ақша түсімдерін, ... -+ ақ ... ... ... ... ... ... қажет.
Реалистік қағидаты –параметрлердің экономиканың ағымдағы жай –күйінің
көрсеткіштеріне, ... – ақ ... және ... ... әлеуметтік – экономикалық дамуының бағыттарына сәйкестігі. Бюджеттің
реалистігіне ішкі және ... ... ... ... ... ... ... жыл сайынғы Жолдауына сәйкес оларды
Қазақстан ... ... ... ... ... ... дамытудың экономикалық және ... ... ... ... ... қол жеткізіледі.
Дүниежүзілік практика бюджет ресурстарының қозғалысын ... ... ұзақ ... ... ... – ақ оларды нақтылы жағдайлардың
өзгеруіне ... ... жылы ... ... ... Реалистік
қағидатына ең алдымен жеке қаржы жоспарын, сметаларды және жалпы тиімті
деңгейдің бюджет жобасын ... ... қол ... ... – бюджет заңнамасы саласындағы нормативтік
құқықтық актіледі, бекітілген бюджеттерді және ... ... ... ... фискалдық саясатына қатысты басқа ақпаратты
міндетті түрде жариялау, бюджет процесінің ашықтығы, ... ... ... ... ... ... ... органдарының бюджет
қатынастары сферасында бұрын ... ... ... пен ... ... ... ... бағдарламалардың паспорты
қарастырған нәтижеге жету үшін қажетті бюджет қаражаттарының ... ... ... белгілі бір нәтижелерге жетудің қажеттігіне қарай
бюджеттерді ... және ... ... ... ... ... немесе аймақтың
әлеуметтік – экономикалық дамуының басты бағыттарына сәйкес жүзеге асыру.
Жауапкершілік қағидаты ... ... ... ... ... үшін ... тарту.
Бюджеттердің жариялылығы қағидаты бекітілген бюджеттер мен алдағы ... ... ... ... заң мен ... кезеңдегі олардың атқарылуы
туралы есептердің жариялануы арқылы қамтамасыз етіледі.
Бюджет жүйесі реттеуші ... ... ... мақсатты және аймақтық
бюджет қорларын құру, оларды ішінара қайта бөлу арқылы жүзеге асырылатын
барлық деңгейлер ... ... іс – ... ... мен шығыстардың егжей – тегжейлі тізбесі мен топтамасы бюджеттік
сыныптама ... ... ... ... бере ... ведомствалық және экономикалық сыныптамалар бойынша бюджеттің
түсімдері мен ... ... ... ... Ол кірістердің
сыныптамасынан, бюджет шығыстарының функциялық және ... ... ... ... ... ... Республикасы
бюджет жүйесінің барлық деңгейлері бюджеттерінің ... ... ... түсімдерінің сыныптамасыбюджет заңнамасына негізделген барлық
деңгейлер бюджеттерінің түсімдерін ... бір ... ... ... ... ... ... сыныптамасының топтамасы
санаттан, сыныптан, ішкі сыныптан және ... ... ... ... ... ... топтастыру болып табылады.
Сыныптар мен ішкі сыныптар түсімдерді олардың көздері мен түрлері бойынша
топтастырады. ... ... ... ... ... ... ... шығыстарының функциялық сыныптамасы барлық деңгейлер бюджетінің
шығыстарын топтастыру ... ... ол ... ... ... мемлекеттік саясаттың жүзеге ... ... ... және ... ... бойынша бюджет
қаражаттарының жұмсалу бағыттарын ... ... ... ... топтастыру мынадай деңгейлерден
тұрады: ... кіші ... ... ... ... ... және ішкі ... топ – салалық белгілері мен фуекциялық бағыты бойынша бюджет
шығыстарын біріктіру. Функциялық ішкі топ – ... топ ... ... ... ... ... ... сыныптамасының негізінде ... ... ... ... мен ... ... ( ... топтастыру арқылы жасалатын бюджет ... ... ... ... ... функциялары мен мен мемлекеттік саясатты ... ... ... ... бюджеттік бағдарлама деп аталады.
Оның мақсаты бюджеттік бағдарламаны орындау орындау кезінде қол ... ... бір ... ... болып табылады.
Экономикалық нәтижелерге қарай бюджеттік ... ... ... бағдарламалар,олар тұрақты сипаты бар немесе ... ... ... ... ... ... көздейтін
заңнамалық актілерге сәйкес мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... етуге бағытталады;
Белгілі бір функциялар атқаратын мемлекеттік ... ... ... ... ... бюджетте бекітілетін республикалық
және жергілікті бюджеттік бағдарламаларға бөлінеді.
Бюджетаралық ... ... ... ... ... ... бір ... төменгі бюджетке беруден тұратын және
керісінше, ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... реттеуші кіріс көздері жатады.
Бюджеттік алынымдар– заңнамалық актілермен актілермен немесе мәслихаттардың
шешімдерін бекітілген ... ... ... бюджеттердің жоғарғы
бюджеттерге беретін ресми трансферті.
Субвенциялар – ... ... ... ... заңнамалық
актілермен және және маслихаттардың шешімдерімен ... ... ... ... трансферттері.
Реттеуші кіріс көздері бекітіліп берілген және реттеуші ... ... ... ... - бұл ... ... ... белгілі бір
бюджетке берілетін бюджет қаражаттары.
Реттеуші ... ... ... ... ... ... ... қаражаттар.
Бекітіп берілген және реттеуші кірістердің тізбесі бюджет заңнамасында
белгіленеді.
Егер биліктің әрбір деңгейінде ... ... ... ... ... олардың функцияларын жүзеге асыру үшін жеткілікті болса
бюджет жүйесі сатыластығы жағынан ... деп ... ...... ... ... жеке ... мен
аумақтарының бюджеттеріндегі кірістер мен шығыстардың жалпы сәйкестігі.
Сатылас теңгерімділікке жету – теңгерімділіктің І – ... ал ... жету – ... ІІ – ... ол ... ... мен субвенциялар арқылы жүзеге асырылады.
III. 2 Мемлекеттік бюджет кірістерінің көлемі мен құрылымы.
Мемлекеттің ... ақша ... ... ... және ... байланысты болып келетін бюджеттің жұмыс
жасауы ... ... ... ... ... мен ... ... отырады. Олар құндық бөліністің жеке ... ... ... де ... өзі ... ... және ... қоғамдық арналымы болады: кірістер мемлекетті қажетті ақша
қаражаттарымен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... түсімдері
кірістер, бюджеттік кредиттерді өтеу, мемлекеттің қаржы активтерін сатудан
түсетін түсімдер, сондай – ақ ... ... ал оның ... ... ... ... активтерін сатып алу, қарыздар бойынша
негізгі борышты өтеу болып табылады.
Бюджет кодексіне сәйкес бюджеттің құрылымы мына бөлімдерден тұрады:
1) ... ... емес ... ... ... түскен түсімдер;
Ресми трансферттер түсімдері;
2)шығындар;
3)операциялық сальдо;
4)таза бюджеттік кредит беру;
Бюджеттік кредиттер;
Бюджеттік кредиттерді өтеу;
5) қаржы активтермен жасалатын операциялар ... ... ... ... ... қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер;
6) бюджет тапшылығы (профициті);
7) бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пайдалану);
Қарыздар түсімі;
Қарыздарды өтеу;
Бюджет ... ... ... бекіту және бюджеттердің атқарылуы туралы есептерді түзу осы
көрсетілген құрылым бойынша жүзеге асырылады.
Бюджеттің кірістері салықтық және ... ... ... (салықтар және
бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдері, ресми трансферттер, мемлекетке
өтеусіз негізде берілетін, қайтарылатын сипатта болмайтын және ... ... ... ... ... ... есептелуге тиісті
ақшалар болып табылады. Салықтық емес түсімдер – ... ... ... ... ... - ақ ... трасферттерден
басқа, бюджетке өтеусіз негізде берілетін ақша. ... ... ... ... ... ... бекітіліп берілген мемлекеттік
мүлікті, ... ... ... ... ... жер учаскелерін жеке меншікке сатудан немесе ... ... ... жер ... ... ... ... материалдық
емес активтерді сатудан түсетін ақшалар ... ... ... – бұл ... бір ... ... ... қордан бюджетке
түсетін трансферттердің түсімдері.
Мақсатты ресми трансферттерді қоспағанда, кірістердің нысаналы ... ... ... ... ... ... қаражаттары.
Шығындардың қатаң мақсатты арналымы болады.
Бюджет шығындары мынадай түрлерге бөлінеді:
1) ... ... ... ... ететін шығындар;
2) тұрақты сипаты жоқ іс – шараларды ... мен ... ... Мемлекеттік тапсырысқа арналған шығындар – мемлекеттік саясатты іске
асыру мақсатында (мемлекеттік органдардың өздерінің тұтынуына ... ... ... көрсетілетін қызметтерге) мемлекеттік
органдардың ақы төлеуі;
4) Жеке тұлғаларға ... ...... ... ... ... басқа, Қазақстан Республикасының ... ... жеке ... ақша ... ... ... Заңі ... субсидиялар – мемлекеттік мекемелер және ... ... ... заңи ... ... және қайтарусыз
негізде қаржыландыру;
6) Ресми трансферттер – бюджеттің бір деңгейінен екіншісіне, сондай ... ... ... ... және ... ... ... шығындардың өзге де түрлері.
Заңи тұлғаларға субсидиялар нақты саланы немес қызмет ... ... ... ... іске ... ... ... тиімді
тәсілі болмаған реттерде ғана ... ... ... ... ... ... мүмкін. Заңи тұлғаларға субсидия
берудің басым бағыттары орта мерзімді ... ... ... және жергілікті бюджеттерді болжауға ... және ... ... ... ... ... болмайтын
қаржыландыруды талап ететін шығындарды қаржыландыру үшін республикалық және
жергілікті ... ... ... пен ... ... ... құрылады.
Үкіметтің, жергілікті атқарушы орандардың резерві:
1) төтенше резервті;
2) шұғыл шығындарға ... ... ... бюджеттердің, республикалық маңызы бар ... ... ... (облыстық маңызы бар ... ... ... ... арналған резервті кіріктіреді.
Үкімет резервінің және жергілікті атқарушы органдарының резервтерінен ақша
бөлу тиісті бюджет түсімдері көлемінің екі ... ... ... ... ... ... ... беруді және қаржы
активтерімен жасалатын операциялар бойынша ... ... ... сальдоға тең.
Теріс белгімен алынған шама бюджет тапшылығы, оң белгімен алынған ... ... ... ... ... жол ... шекті мөлшері әлеуметтік – экономикалық
дамудың орта мерзімді жоспарымен ... ...... қайтарылмайтын негізде салықтардан, алымдардан
және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... жатпайтын және өзге түсімдердің, сондай – ақ негізгі
капиталды сатудан түсетін кірістердің көлемі.
(5 ... ... ... кірістерінің көлемі мен құрылымы.
Дерек көзі: Қаржы Министірлігі статистикалық бюллетені № 6, маусым 2005 ж
Кестеден көрініп тұрғандай, ... ... ... ... ... ... ... негізгі көздері, бұрынғыдай қосылған құнға
салынатын ... пен ... ... ... ... ... ... кірістерінің басқа едәуір көзі – салықтық ... және ... ... ... ... ... ... бұл бекітілген бюджет шегінде қайтарылмайтын ... ... ... ... мына ... ... ... жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер көрсету:Қазақстан Республикасы
Президентін және оның отбасын қамтамасыз ету, оларға ... ... ... ... ... және ... кеңестің жұмыс істеуі,
сайлаулар мен референдумдар ... ... ... ... мен
республикалық бюджетті жоспарлау, салық службасы органдарының қызметі,
республикалық меншікті басқару, мемлекеттің біріңғай ... ... ... ... кеден қызметтері, мемлекеттің сыртқы саяси
қызметі, іргелі ғылыми зерттеулер жүргізу мемлекеттік статистикалық есеп,
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... әр ... салалары мен қызмет сферасында мемлекеттік сыйлықтар
беру және мемлекеттік наградалармен марапаттау және басқалары.
2) Қорғаныс,қоғамдық ... ... ... ... және қамтамасыз ету, лаңкестікке және және ... ... ... ... қарсы күрес, Қазақстан аумағында
қоғамдық тәртіпті қорғау және қоғамдық қауіпсіздікті ... ... және виза ... ... ... жедел іздестіру, тергеу қызметі,
азаматтық қорғаныс ... ... ... және ... ... ... және басқалары.
3) Құқық, сот, қылмыстық – атқару қызметі:әділет сферасындағы қызмет,
азаматтар мен ... ... ... қорғау, заңдылық пен құқықтық
тәртібін қамтамасыз ету, соттың ... ... сот ... ... және басқалары.
4) білім беру:білім берудің республикалық ұйымдарында ... ... ... ... ... ... ... өткізу, республикалық
деңгейде орта кәсіби білімі бар мамандарды даярлау, жоғары кәсіби және
жоғары оқу ... ... ... ... бар мамандарды даярлау,
республикалық деңгейде кадрлардың біліктілігін арттыру және ... ... ... ... ... ұйымдарын оқулықтармен қамтамасыз ету,
республикалық ... бар ... беру ... ... оңалту және
басқалары.
5) денсаулық сақтау:жоғары мамандандырылған медециналық көмек ... ... ... емдеуді ұйымдастыру, ерекше қатерлі инфекцияларға қарсы
іс-әрекет, республикалық денсаулық сақтау ... үшін қан, ... мен ... ... санитарлық – эпидемиологиялық
қызметтің санитарлық – эпидемиологиялық сауаттылығын республикалық деңгейде
және ... ... мен ... ... ету, сот ... және сот
– психиатрия сараптамасын жүргізу және басқалары.
6) ... ... және ... ... қаражаттары
есебінен зейнетақы заңнамасына сәйкес ... ... бар ... ... ... ... ... арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар, арнаулы мемлекеттік
жәрдемақылар, экологиялық апат ... ... ... ... ... ... құқық қорғау органдары қызметкерлеріне, олардың
отбасы мүшелеріне медециналық қызмет көрсету, құрбандарына және одан ... ... көші – қон іс – ... ... ... ... ... және басқалары.
7) мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік:
8) ауыл, су, орман, ... ... және ... ... қорғау, жер
қатынастары:
9) өнеркәсіп, жер қойнауы пайдалану, сәулет, қала құрылысы және ... және ... ... қызметті реттеу: стандарттау, метриология ... ... ... ... ... және қорғау,
мемлекеттік инновациялық саясат, мемлекеттік экспорттық және ... ... және ... ... реттеу, бәсекелестікті қорғау және
табиғи монополияларды реттеу.
12) басқада бағыттыр: облыстық ... ... ... ... ... бюджеттеріне, Ұлттық қорға берілетін ресми трансферттер,
үкіметтік ... ... ... және оны ... мемлекеттік кепілдіктер
бойынша міндеттемелерді орындау.
Республикалық бюджеттен сонымен бірге барлық мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... (кадрларды қайта
даярлауды және бұл мемлекеттік ... ... ... қоса ... ... ... жобалар мен
бағдарламаларға, халықаралық ынтымақтастыққа, сондай –ақ қолданбалы ғылыми
зерттеулерге, мемлекеттік ... ... ... ... мен ... өзге де функцияларына жұмсалатын ... ... (6 ... ),
6 кесте Республикалық бюджет шығыстарының көлемі мен құрылымы (2005 ж)
Дерек көзі: Қаржы Министірлігі статистикалық бюллетені № 6, ... 2005 ... ... ... және олардың аумақтық бөлімшелерін ұстауға
жұмсалатын шығындар ... ... ... және ... бекітілген штат саны лимиті мен Үкімет бекітетін натуралдық
нормалар ... ... ... көшу ... ... ... шығыстарының
құрылымы да айтарлықтай өзгерістерге ұшырауда – ұлттық шаруашылықтың, ең
алдымен ... ... ... ... бюджет
қаражаттары шұғыл қысқаруда. Жекешелендіру бағдарламасын жүзеге асыруға
байланысты ... ... ... ... ... қоғамдарға
өзгерді, олар ұлғаймалы ұдайы өндірісті қаржы ... ... ... мен ... ... жүзеге асыру тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс - әрекеті жағдайында да жеке салалар ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру өзінің шешуші маңызын ... ... ... ... ... барлық дербес буындары жалпы
мемлекеттік қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін қоғамдық өндірістің құндық
ара қатынастарын жақсартуға ықпал ... ... ... ... ... ... кепілдерін қанағаттандыру үшін ұлттық табысты
қайта ... ... ... болуы тиіс.Сонымен қатар бюджет рәсімін,
барлық ... ... ... ... – ақ ... ... жүргізуші субьектілер арасындағы қаржылық өзара ... одан әрі ... мен ... ... ... ... жұмыста Экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі ... ... ... қарастырып өттік. Мемлекеттің фискалдық саясатының
мәнін аштық. Фискалдық саясаттың АҚШ – та ... ... ... АҚШ ... ... әсерін қарастырдық. Шығыс Еуропа мен
оңтүстік Шығыс Азия елдеріндегі ... ... ... және
экономиканы мемлекеттік реттеуін оның ... ... ... ... ... жағдайында шетелдік макроэкономикалық
реттеу тәжірибесін пайдаланудың оң немесе теріс әсері болады ма ... ... ... ... ... ... ұстану керек пе екенін
қарастырдық. ... ... ... ... ... ... ... қалай құрастырылатынын, ақша қаражатының
қалай бөлінетінін, бюджеттің қай ... ... ... ... бағыттарын нақтылауды қарастырдық. Бюджеттің қай елде қалай
құрастырылатынын ... ... біз ... ... ... ... қай елдің болмасын үлкен не кіші, бай немесе ... ... ең ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. “Макроэкономика” авторлары: Н.Қ Мамыров, М.Ә ... ... ... ... ... ... реттеудің өзекті мәселелері” авторлары:
Ж.О ... Ә.О ... ... ... авторлары: К.Р Макконелл, С.Л ... ... ... ... ... ... Ө.Қ, Сағындықов Е.Н
6. “Экономикалық теория”авторлары: С.С Мәуленов, С.Қ Бекмолдин,
Е.Қ Құдайбергеновhttp://referat.resurs.kz/

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономиканы реттеудің қаржылық механизмдері және мемлекеттің фискалдық саясатын жүзеге асыру шарттары3 бет
Экономикалық өсу процесіндегі мемлекеттің қаржы саясатының жағдайы40 бет
Фискалды және монетарлы саясат түсінігі мен мазмұны62 бет
Фискалдық саясат58 бет
Фискалдық саясат және ондағы салықтық реттеу29 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеу мемлекеттің фискалды саясаты мемлекеттік кәсіпкерлік әкімшілік және тура реттеу әдістері7 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеудегі фискальдық саясат және оның рөлі32 бет
Қазақстан Республикасы үкiметiнiң 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзiмдi фискалдық саясаты туралы66 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты62 бет
Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қалыптасуы және оның даму кезеңдері, сонымен қатар кезеңдерде енгізілген өзгерістерді талдау, бюджеттің салықтық түсімдері және фискалдық саясатты ұйымдастыру тәсілдері60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь