Жасушаның құрамындағы бейорганикалық заттар

Жасушаның атомдық және молекулалық құрылымы.
Д, И. Менделеев жасаған химиялық элементтердің периодтық жүйесіндегі кездесетін 110 элементтің 80-ге жуығы тірі жасушаның құрамында болатындығы дәлелденді. Олар жасушадағы мөлшеріне қарай үш топқа белінеді. Бірінші топқа: оттек, сутек, көміртек және азот сияқты органикалық және бейорганикалық заттардың молекулаларының негізін құрайтын элементтер жатады. Бұлардың жасушадағы мөлшері 98%-ға жуық болғандықтан, олар макроэлементтер деп аталады. Сонымен қатар бұл топқа нәруыз (белок) бен нуклеин қышқылдарының құрамына кіретін күкірт пен фосфор да кіреді. Бұларды биоэлементтер деп атайды.
Екінші топқа: ион түрінде кездесетін калий, натрий, кальций, магний, темір, хлор сияқты және т.б. элементтер жатады. Бұлардың жасушадағы жалпы мөлшері 1%-ға жуық. Бұл элементтердің қысқаша жасушада ерекше қызметтер атқарады. Мысалы, кальций мен фосфор сүйек ұлпасының құрамына кіреді, оның беріктігін арттырады. Сонымен қатар кальций элементі қанның ұюына қатысады. Ал гемоглобин нәруызының құрамында темір болады, ол оттекті өкпеден ұлпаларға тасымалдайды. Өсімдік жасушасындағы хлорофилл пигментінің құрамындағы магний элементі фотосинтез процесін тездетеді. Үшінші топқа: жасушада өте аз мөлшерде кездесетін элементтер жатады. Олардың жасушадағы мөлшері 0,02% болатындықтан микроэлементтер деп аталады. Микроэлементтер өсімдіктер мен жануарлар жасушаларында жүріп жатқан биохимиялық процестерге тікелей қатысады.
Топырақтың құрамындағы микроэлементтердің өсімдіктер мен жануарлар тіршілігіндегі маңызы ерекше. Өсімдіктер мен жануарлар белгілі бір микроэлементтерді табиғаттан алып, өз жасушаларында жинақтайды. Мысалы, теңіз балдырлары судан йодты сіңірсе, ал кейбір өсімдіктер судағы кобальтты жинақтайды. Жануарлар жасушаларында да әр түрлі элементтер жинақталады. Мысалы, никель — ұйқы безінде, молибден — мидың ақ затында, қалайы — тілдің сілемейлі қабықшасында, кадмий — бүйректе, барий — көздің торлы қабығында, бор — май ұлпаларында, хром— гипофиз безінде және т.б. жинақталатындығы анықталған. Әйткенмен де, топырақтың құрамындағы микроэлементтердің мөлшерінің кемуі немесе артуы
        
        Жасушаның құрамындағы бейорганикалық заттар
1. Жасушаның атомдық және молекулалық ... ... ... ... ... заттар
Жасушаның атомдық және молекулалық құрылымы.
Д, И. Менделеев жасаған химиялық ... ... ... 110 ... 80-ге жуығы тірі жасушаның құрамында болатындығы
дәлелденді. Олар жасушадағы мөлшеріне қарай үш топқа ... ... ... сутек, көміртек және азот сияқты органикалық ... ... ... ... ... ... ... жасушадағы мөлшері 98%-ға жуық ... ... деп ... ... ... бұл ... нәруыз (белок) бен
нуклеин қышқылдарының құрамына ... ... пен ... да ... ... деп атайды.
Екінші топқа: ион түрінде кездесетін калий, ... ... ... хлор ... және т.б. ... ... Бұлардың жасушадағы жалпы
мөлшері 1%-ға жуық. Бұл элементтердің ... ... ... ... ... ... мен ... сүйек ұлпасының құрамына кіреді, оның
беріктігін арттырады. Сонымен қатар кальций элементі қанның ұюына қатысады.
Ал гемоглобин нәруызының ... ... ... ол ... ... ... Өсімдік жасушасындағы хлорофилл пигментінің
құрамындағы магний элементі фотосинтез процесін тездетеді. ... ... өте аз ... ... элементтер жатады. Олардың жасушадағы
мөлшері 0,02% болатындықтан микроэлементтер деп ... ... мен ... ... ... жатқан биохимиялық процестерге
тікелей қатысады.
Топырақтың құрамындағы микроэлементтердің өсімдіктер мен жануарлар
тіршілігіндегі ... ... ... мен ... белгілі бір
микроэлементтерді табиғаттан алып, өз ... ... ... балдырлары судан йодты сіңірсе, ал кейбір өсімдіктер судағы кобальтты
жинақтайды. Жануарлар ... да әр ... ... ... никель — ұйқы безінде, молибден — мидың ақ затында, қалайы — ... ... ...... ...... торлы қабығында,
бор — май ұлпаларында, хром— гипофиз ... және т.б. ... ... де, ... құрамындағы микроэлементтердің
мөлшерінің кемуі немесе артуы ... ... әсер ... ... бордың жеткіліксіз болуынан қант қызылшасы, зығыр және ... ... ... ... ... ... ... өсімдік
жапырақтары теңбіл ауруына шалдығады, ал магний жеткіліксіз болса, астық
тұқымдастарының жасушаларында ... ... ... ... ... ... жетіспеуі ауыл
шаруашылығы дақылдарының өнімділігін ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы дақылдары мен көкөністердің
өнімділігін арттыру үшін әр түрлі тыңайтқыштар ... ... ... қосылыстары— қант қызылшасы, сұлы, жоңышқа, беде, зығыр,
кексағыз, жүгері және көкөніс дақылдары мен ... ... ... жасушаларында фтор мөлшерден көп болса, тіс пен сүйек ауруға
шалдығады, өсімдіктің құрамында селен элементінің ... ... ... ... жүні ... ... дұрыс өспейді. Сол сияқты минералды
тұздардың жасушадағы мөлшерінің ауытқуына ... ... әр ... шалдығады. Оның дәлелі ретінде, Тараз қаласындағы фосфор ... ... ... ... зауыттарынан шығарылатын қалдықтардың
адам организміне тигізетін зиянды әсерлерін мысалға алсақ та жеткілікті.
Қорыта айтқанда, макроэлементтер ... ... ... ... молекулаларының құрамына кіреді. Ал ион түріндегі
элементтер мен микроэлементтер ... ... ... ... ... ... ... қызметтер атқарады.
Су. Жасушаның құрамында су едәуір мөлшерде болады, яғни жасушаның 75%-ға
жуығы судан тұрады. Судың ... әр ... ... ... ... көп болуы жасушадағы зат алмасу әрекетінің белсенділігіне
байланысты. Мысалы, эмбрион жасушаларының 95%-ы, ми ... ... су ... ал ... ... ескі ... ... аспайды.
Тірі жасушадағы судың қасиеттері, оның молекуласының құрамына байланысты.
Су молекуласындағы бір атом ... екі атом ... ... ... ... ... оның ... кеңістікте бұрыш жасай
орналасады. Оттектің электрон бұлты сутектің электрон бұлттарымен араласады
да, молекуланың беріктігін арттырады. Бұл ... ... ... ... ... ... рөлі ... Мұны судың мынадай биологиялық
қасиеттерінен байқауға болады:
1.Су молекуласы ... ... және ... ... ... ... ... Су молекулаларыньщ беттік керілу
қасиеті олардың ... ... ... арқылы қосылуына негізделген.
Электр заряды бар судың полярлы молекулалары кез келген заттармен байланыса
алады. Соның нәтижесінде, суда ... ... ... ... ұсақ ... арқылы топырақтан өсімдіктің тамыры арқылы
басқа беліктеріне дейін көтеріледі.
2. Су — еріткіш. ... ... ... ... суда ... ... су заттардың алмасуына тікелей қатысады. Полярсыз
(гидрофобты) қосылыстар — ... ... ... ... және т.б. ... суда ерімейді немесе өте нашар ериді. Мұндай қосылыстар мен судың
арасында беттік бөліну қалыптасады, оны ... ... май мен ... ... ... ... болады.
Полярлы (гидрофилъді) қосылыстар — суда еріген тұздар, қышқылдар және
негіздер ион ... ... ... ... биологиялық
катализаторлардың — ферменттердің әрекетін реттейді, ал оларсыз тіршіліктің
болуы мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Ал олардың топырақтағы
концентрациясы өсімдіктің қалыпты ... ... ... ... жүріп жатқан зат алмасудағы осыншама рөлі су ... ... ... су—әмбебап еріткіш.
3. Судың жылу өткізгіштік қасиеті жоғары. Жылу өткізгіштік ол белгілі
заттың бойымен жылудың таралу мүмкіндігі. Тірі ... ... ... ... нәтижесінде бөлінетін жылудың белгілі бір мөлшері
(энергияның бір түрден екінші түрге айналу заңдылығын еске ... су ... ... ... және ... ... ... отырады.
4. Су жоғарғы температурада қайнайды. Судың қайнау температурасы
жоғары болғандықтан, жер ... ... ... ... және ... ... өте сирек кездеседі. Сондықтан тірі жасушадағы судың
мөлшері сыртқы ортаның температурасына қарамастан ... ... ... тірі ... ... тіршілік етуін қамтамасыз етеді.
5. Судың булануынан дене салқындайды. Судың булануына көп ... оның осы ... ... тірі ... ... ... ... адам мен жануарлардың ... ... ... ... іске ... Судың қату температурасының әсері. Егер судың кристалдары тірі
организмнің ... ... ... онда олар тіршілігін жойған болар еді.
Алайда ... ... ... ... ... ... мұз
кристалдарының пайда болуына жол бермейтін табиғи антифриздер ... ... мен ... ... ... ... ... сергек болуын қамтамасыз етеді. Демек, тірі организмдердің
тіршілігінде судың атқаратын рөлі өте зор. Сондықтан да ол ... ... ... молекуласы тіршіліктің көзі дедік, оны емдік қасиетінен де ... ... ... ... ... ... ... суы — бауыр, бүйрек және асқазан ауруларын емдеуге қолданылады. ... ... ... ... Ақсай суы да емдік сусын болып табылады.
Тұздар. Жасушада ... ... ... және аниондар түрінде болады
да, ондағы химиялық элементтердің мөлшерінің және осмостық қысымның қалыпты
деңгейде болуына мүмкіндік береді. Катиондардың ... ең ... Na+, Са2+, Мg2+ және т.б. ... және оны қоршаған ортадағы кейбір
катиондардың концентрациясы әр түрлі. Мысалы, тірі жасушадағы калий ионының
концентрациясы едәуір жоғары, ал ... ... ... Керісінше, қан
плазмасында калий ионы аз, натрий ионы көп. ... ... ... ... қасиетіне тікелей байланысты болғандықтан, ондағы зат
алмасудың тұрақтылығы сақталады. Жасуша мен оны ... ... ... әр ... болуының организм тіршілігіндегі маңызы ерекше.
Себебі жасушаға сыртқы ... ... сол ... ... ... жүйесі
арқылы топырақтан судың сіңірілуі, осы ... сай ... ... үшін ... ... ... зор. Бұл аниондардың болуына байланысты жасушада қышқылдар ... ... ... ... да, ... ... ... сілтілі,
бейтарап болып келеді. Олай ... ... ... сутектік
көрсеткішінің рН тұрақтылығын сақтайды.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасуша4 бет
Жасушалық теория8 бет
Клетканың химиялық құрамы10 бет
9 сыныпта бейорганикалық химияны оқытуда халықтық педагогика элементерін пайдалану әдістемесі73 бет
Ауаның құрамындағы көмір қышқыл газының мөлшерін анықтау11 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Бейорганикалық байланыстырғыш заттар16 бет
Бейорганикалық заттар кластары17 бет
Бейорганикалық заттардың негізгі класстары және олардың генетикалық байланысы116 бет
Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь