Қазақстан Республикасындағы өнеркәсіп кәсіпорындарда салық салудың теоретикалық аспектілері

Мазмұны

Кіріспе 1

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ӨНЕРКӘСІП КӘСІПОРЫНДАРДА САЛЫҚ САЛУДЫҢ ТЕОРЕТИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ. 3
1.1 Салық жүйесінің түсінігі және оның экономикалық мәні 3
1.2 Салықтың түрлері 5
1.3 Кәсіпорын табысына салынатын салық 12

2 «МАҢҒЫСТАУМҰНАЙГАЗ» АҚ.НЫҢ САЛЫҚ ТӨЛЕУ ЖҮЙЕСІ. 17
2.1 «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ.ның даму тарихы және кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау 18
2.2 «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ.ның салық төлеу жүйесі 21

3 КӘСІПОРЫНДАРҒА САЛЫҚ САЛУДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ КЕЙБІР МӘСЕЛЕЛЕРІ. 23
3.1 Кәсіпкерлік қызмет субъектісі ретінде тіркелген жеке заңды тұлғалар салықтың дұрыс төлеуіне бақылау жасау 23
3.2 Қосылған құн салығының шаруашылық субъектілердің экономикалы әрекетіне әсері 25

Қорытынды 29

Қолданған әдебиет көздері 31
Кіріспе

Заңды тұлғаларға салынатын салықтар заңды тұлға болып табылатын кәсіпорындар, өнеркәсіптер, корпоративтер және тағы басқа ұйымдар мен мекемелердің салық салынатын объектілері және салық салуға байланысты объектілергет салынатын салықты айтамыз. Бұл салықтың экономикадағы алатын орны мен мәнін көру үшін ең алғашқыда заңды тұлға болып табылатын ұйымдар мен мекемелердің маңызын ұғынуымыз керек.
Кәсіпорындар, өнеркәсіптер, корпоративтер, ауылшаруашылығындағы шағын бизнес субъектілері және тағы да басқа көптеген ірі немесе көп салалы ұйымдарды қазіргі нарықтық экономикада, аралас экономикада өте қажет болып отыр.
Елбасы 2030 стратегиялық жолдауында кәсіби мемлекет болуға шақырады. Сонымен қатар президенттің орта және шағын бизнесті дамуын жандандыру мен мемлекеттік қолдануды күшейту бойынша шаралар туралы 2001 жылдың 6-шы наурызында қаулы қабылданды.
2005 жылы Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерліктің 348 мың субъектілері тіркелген. Бұл елдің жұмыспен қамтылғандардың жалпы санын ¼ - құрайды. Шағын кәсіпорындар санын 500 мыңға дейін, ал оларда жұмыс істеушілер саны халықтың жұмыспен қамтылғанын 40 пайызға жеткізу міндеті қойылды.
Мемлекет нарықтық жүйеге көшкеннен бері мемлекеттің меншігіндегі кәсіпорындарды, өндірістерді, ауылшаруашылығын жекешелендіру жүргізіледі. Себебі, бұл салалардың қажетті шығындарын қамтамасыз ете алмады. Ал жекешелендіру арқылы осы кәсіпорындардың ары қарай жұмыс істеуіне мүмкіндік туады. Сонымен мемлекете өз меншігін пайдаланғаны үшін заңды тұлғаларға салық салына бастайды, сонымен қатар пайда көзіне де табыс салығы ретінде салық салынады. Яғни олар: корпоративтік жер қойнауын пайдаланғаны үшін, әлеуметтік салаларға, жеке табысқа, қосымша құнға, мүлікке, көлікке және тағы да басқа салық түрлері бойынша салық салынады . Осы салық түсімдері арқылы мемлекет өз қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Олар: әлеуметтік – мәдени шаралар қорғаныс, байланыс, білім беру, денсаулық сақтау, транспорт, табиғи ортаны қорғау және тағы да басқа шараларды жүзеге асырады. Сондықтан бұл жерде біріншіден мемлекеттің бюджет қаражатының негізгі көзі деп айтуға болады. Себебі, мемлекеттің бюджетінің едәуір бөлігін осы салықтардың түрі құрайды.
Екіншіден заңды тұлға болып табылатын ұйымдар мен мекемелер көптеген жұмыссыздарға жұмыс көзі болып табылғандықтан экономикадағы жұмыссыздар санын азаюына көмектеседі. Ал жұмысшылар саны артса салық салу көзі де көбейіп, мемлекеттің қаржы көзі де артады.
Үшіншіден бұл саланың дамуы Ғылыми Техникалық Прогресс пен экспорттың дамуына үлкен әсер етіп, мемлекеттің экономикалық жағдайы дамыған мемлекеттердің қатарына қосылуға әсер етеді.
Себебі, дамыған мемлекеттердің барлығының да экспорты импортынан жоғары. Сонымен қатар импортымыз азайса онда бюджеттің шығыны азаяды.
Бұл жерде отандық өндірістің бағасы шетелдік импорт бағасынан төмен екендігін білдіреді және бұл өзімізге белгілі жағдай. Сонымен жоғарыда айтылғандар арқылы заңды тұлғалардың салығын қай жағынан алсақ та экономикада орны мен мәнін ерекше екенін көруге болады.
Қолданған әдебиет көздері

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1998 ж. 7 қазанында
2. Послание Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу Казахстана «Стратегия 2030».
3. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі (жалпы және ерекше бөлімдері) – А : Юрист. 2004 – 329 б.
4. Қазақстан Республикасының салық кодексі. 2005 ж. 12 желтоқсан № 209 – ІІ. А: 2005 – 238 б.
5. « Қазақстан салық жүйесіндегі кейбір мәселелер» Байдүйсенов А.Д. // қаржы-қаражат 2002 ж №4
6. З. Кәрімжанов «Салық саясатының дамуы – ел игілігінің кепілі» // үкімет жаршысы, 2003 ж №7
7. Дүйсебаев К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» // Экономика 2002ж.
8. Енгізілген өзгертулер мен толықтырулар. Алматы: 2002 - 40б.
9. Сейдахметов Ф.С. Налоги в Казахстане. – А: «LEM» - 2002-160 с.
10. Статистический ежегодник Казахстана : Статистический сборник / под ред. А.А. Смаилова – А: Агенство РК по статистике, 2005-583с.
11. Худяков А.И., Бродский Г.М. Теория налогооблажения. – А: Норма – К, 2002-392с.
12. Худяков А.И., Наурызбаев Н.Е. Налоги: понятия, элементы, установление, виды – А: ТОО «Баспа», 2005-160с.
13. // Қаржы-қаражат, №6 – 2003-58с. Лукпанова Ж. «Налоговая нагрузка и ее влияние на деятельность субъектов предпринимательства».
14. // Аль-Пари, №1,-2004, 136б. «Аймақтық фискалды саясаты».
15. // Егемен Қазақстан 2003 ж. 22 қаңтар, 2 б. «Салық кодексіндегі соңғы өзгерістер».
16. // Егемен Қазақстан 2004 ж. 10 қазан, 2б. «Салық жеңілдіктерінің мақсаты».
17. // Егемен Қазақстан 2005 ж. 1 қараша, 2 б. «Кәсіпкерлікті қолдау».
        
        Мазмұны
Кіріспе 1
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің түсінігі және оның экономикалық мәні 3
1.2 Салықтың түрлері 5
1.3 Кәсіпорын табысына ... ... 12
2 ... ... САЛЫҚ ТӨЛЕУ ЖҮЙЕСІ. 17
2.1 «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ-ның даму тарихы және кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... 21
3 КӘСІПОРЫНДАРҒА САЛЫҚ САЛУДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ КЕЙБІР МӘСЕЛЕЛЕРІ. 23
3.1 Кәсіпкерлік қызмет ... ... ... жеке ... тұлғалар
салықтың дұрыс төлеуіне бақылау жасау 23
3.2 Қосылған құн салығының шаруашылық субъектілердің ... ... ... ... ... ... 31
Кіріспе
Заңды тұлғаларға салынатын салықтар заңды ... ... ... ... ... және тағы ... ... мен
мекемелердің салық салынатын объектілері және салық салуға байланысты
объектілергет салынатын салықты ... Бұл ... ... ... мен ... көру үшін ең алғашқыда заңды тұлға болып табылатын ұйымдар
мен мекемелердің маңызын ... ... ... ... ... ... субъектілері және тағы да басқа ... ірі ... көп ... ... ... ... ... экономикада өте қажет болып
отыр.
Елбасы 2030 стратегиялық жолдауында кәсіби мемлекет болуға ... ... ... орта және шағын бизнесті дамуын жандандыру ... ... ... ... ... ... 2001 жылдың 6-шы
наурызында қаулы қабылданды.
2005 жылы ... ... ... ... 348 ... ... Бұл елдің жұмыспен қамтылғандардың жалпы санын ¼ -
құрайды. Шағын ... ... 500 ... ... ал оларда жұмыс
істеушілер саны халықтың жұмыспен қамтылғанын 40 ... ... ... ... ... ... бері ... меншігіндегі
кәсіпорындарды, өндірістерді, ауылшаруашылығын жекешелендіру жүргізіледі.
Себебі, бұл ... ... ... ... ете ... ... арқылы осы кәсіпорындардың ары қарай жұмыс істеуіне мүмкіндік
туады. Сонымен мемлекете өз ... ... үшін ... ... ... бастайды, сонымен қатар пайда көзіне де табыс ... ... ... Яғни ... ... жер қойнауын пайдаланғаны үшін,
әлеуметтік ... жеке ... ... ... ... көлікке және
тағы да басқа салық түрлері бойынша салық ... . Осы ... ... мемлекет өз қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Олар: ... ... ... ... ... білім беру, денсаулық сақтау, транспорт,
табиғи ортаны қорғау және тағы да басқа шараларды жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ... негізгі көзі деп айтуға
болады. Себебі, мемлекеттің бюджетінің едәуір бөлігін осы салықтардың ... ... ... болып табылатын ұйымдар мен мекемелер көптеген
жұмыссыздарға жұмыс көзі ... ... ... жұмыссыздар
санын азаюына көмектеседі. Ал жұмысшылар саны артса салық салу көзі ... ... ... көзі де артады.
Үшіншіден бұл саланың дамуы Ғылыми Техникалық Прогресс пен экспорттың
дамуына үлкен әсер ... ... ... ... ... қатарына қосылуға әсер етеді.
Себебі, дамыған мемлекеттердің барлығының да ... ... ... ... ... азайса онда бюджеттің шығыны азаяды.
Бұл жерде отандық өндірістің бағасы шетелдік импорт ... ... ... және бұл ... белгілі жағдай. Сонымен жоғарыда
айтылғандар арқылы заңды тұлғалардың салығын қай ... ... ... орны мен мәнін ерекше екенін көруге болады.
1 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... АСПЕКТІЛЕРІ.
1.1 Салық жүйесінің түсінігі және оның экономикалық мәні
Салық – бұл мемлекеттік органдардың ... ... ... заңды және жеке тұлғалардан алынатын мемлекет бекіткен
міндетті ... яғни ... бір ... ... заң ... белгілі бір мөлшерде жүргізілетін қайтарымсыз және өткізу
сипатта болатын, бюджетке төленетін міндетті ақшалай төлемдер.
Салықтар - шаруашылық ... ... жеке ... екі ... ... ... арқылы жүзеге асырылатын,
қаржы қатынастарын сипаттайтын экономикалық категориялар. Салықтардың
экономикалық мәні мынада:
Салықтар ... ... ... мен ... ... қаржылық қатынастардың бір бөлігін білдіреді. Сондай-ақ
шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының белгілі бір мөлшерін
мемлекет үлесіне ... ... ... қатынастарын көрсетеді.
Салықтар мемлекеттің құрылуымен бірге пайда ... ... және ... өмір ... ... негізі болып табылады.
Мемлекет құрылымының өзгеруі, өркендеуі қанша да ... оның ... ... құрылуымен, жаңаруымен бірге қалыптасады.
Әрбір мемлекетке өзінің ішкі және ... ... ... ... бір ... ... ... қажет. Сондықтан – мемлекеттің тұрақты
қаржы көзі. Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру
барысында ... ... ... ретінде пайдаланады.
Салықтардың мәнін толық түсіну үшін, олардың экономикалық маңызын
түсіну керек. Ал салықтардың экономикалық маңызы ... ... ... ... ... ... ... бар:
Реттеушілік;
Фискалдық;
Қайта бөлу;
Жоғарыда көрсетілген негізгі қызметтермен қатар салықтардың
ынталандыру, бақылау функцияларын да атауға ... ... ... ең ... ... Осы ... ... ел экономикасына өз ықпалын тигізеді, яғни ... ... ... ... ... ең ... ... өндірістің
дамуына ықпал ету. Салық түрлері, салық ставкалары, салық жеңілдіктері,
салық салу әдістері салықтық реттеудің тетіктері болып саналады.
Жоғарыда ... ... ... ... тек ... ... ... қана қоймайды, сонымен қатар ақша және баға
саясаты, шетелдік ... ... ... және ... ... ... ... асырады. Әрине, салықтық реттеу
тетіктері тиімді қызмет атқару үшін, ... ... да ... ... байланысты болуы керек. Салықтық ... ... мен ... ... ... орны ерекше. Себебі ғылыми
негізделген, шектен тыс жоғары ... ... ... ... ... ... ... ал шектен тыс төмен қойылған
ставкалар салық төлеушілердің жауапкершілігін азайтып, өндірістің
төмендеуіне және ... ... ... ... әкеліп соқтырады.
Осы сияқты салық жеңілдіктерінің де тиімсіз жағы да бар. ... ... ... ... ... ... байқауға болады:
а) Егер төленетін салық мөлшері салық төлеуші табысының 50%-нан
асып кетсе, онда өндірістің ... ... ... Егер ... мөлшері салық төлеуші табысының 45-50% аралығында
болса, онда жай, ұдайы өндіріске әкеледі;
б) Егер салық мөлшері, салық ... ... 35-40% ... болса, онда ұлғаймалы ұдайы өндіріске әкеледі;
Функционалды немесе бюджеттік – бұл ... ... ... кіріс бөлімі құрылып, салықтардың ... ... ... салықтардың мемлекеттік бюджеттің кірісін топтастыра ... ...... тағы ... да ... іске ... етеді.
Қайта бөлу қызметі арқылы түрлі субъектілер табысының бір бөлшегі
мемлекет пайдасына өтеді. Бұл ... іс- ... ... ішкі ... ... ... үлес салмағы арқылы анықтайды. Соңғы жылдардағы
мәліметтер бойынша ҚР- ның ішкі өніміндегі ... үлес ... ... ... ... Бұл экономикасы дамыған басқа елдерден әлде қайда
жоғары. Еліміздегі мемлекет мүддесі үшін ... ... ... ... ... мына ... ... салықтардың қызметін пайдалана
отырып еліміздің салық жүйесін анықтайды. Салық механизімінің қызмет ету
жолдарын белгілейді, жалпы экономикалық саясатты ... ала ... ... ... ... мәні және ... жоғарыда айтылған
болатын. Оған тоқтамай, енді салықтардың топтасуы туралы айтып өтеміз.
Салықтардың мынандай нысаны, белгілері бойынша топтастырамыз:
1) Салық салу ... ... ... ... Салық салу органына байланысты;
4) Экономикалық ерекшелігіне байланысты;
5) Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай;
1.2 Салықтың түрлері
Салықтар салық салу ... ... ... және ... ... болып
бөлінеді. Тікелей салықтар жалғаусыз немесе тікелей табысқа ... ... ... мына ... ... және жеке ... табысына салынатын салық;
Мүлік салығы;
Жер салығы;
Бағалы қағаздар мен жүргізілетін операцияларға салынатын салық;
Жер қойнауын ... ... ... мен төлемі;
Көлік құралдарына салынатын салық;
Әлеуметтік салық;
Жанама салықтарға салықтар жатады:
Қосылған құн ... ... ... ... ... ... ... немесе қызмет құны арқылы
алынады.
Жанама салықты сатушы емес, ... ... яғни ... ... ... қызмет бағасына алдын ала салық енгізілгендіктен, іс жүзінде
оны бюджетке сатушы аударады.
Бюджетке түскен соң ... ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Жалпы салықтар бюджетке түскен соң ... ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардан
алынатын табыс салығы, қосылған құн салығы, акциздер және ... ... ... түскен соң алдын ала белгіленген
міндеттер бойынша нақтылы шараларға жұмсалады. Мысалы: көлік құралдарына
салынатын салық. Бұлар жол ... ... ... алатын және оған иелік ететін органдардың ерекшелігіне
қарай салықтар 2 бөлінеді:
1) Жалпы ... ... ... ... ... жатады:
Заңды және жеке тұлғалардың алынатын табыс салығы;
Қосылған құн салығы;
Акциздер;
Бағалы қағаздар мен жүргізілетін операцияларға салынатын салық;
Жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салығы мен ... ... мен ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың табысына салынатын салық;
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларды және заңды тұлғаларды
тіркегені үшін алынатын алым;
Жекелеген қызмет ... ... құқы үшін ... ... ... ... ... салынатын салықтар салық төлемінің кез ... ... ... ... ... алынады. Олардың қатарына мыналар
жатады: заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы, жер ... ... ... ... ... ... төлеуші тұтынушы ретінде тауар
немесе қызмет ақысын төлеген кезде өзінің шығынынан төлейді. ... ... мен ... жатады.
Салық салу объектісіне бағалау дәрежесіне қарай салықтар нақтылы
және дербес салықтар болып бөлінеді.
Нақты ... - ... ... ... салу ... ... ... байланысты емес, яғни салық төлеушінің мүлкінің
сыртқы ... ... ... Бұған жер салығы, мүлік салығы, бағалы
қағаздармен жүргізілетін операцияларға салынатын салықтар жатады.
Дербес салықтар- салық төлеушінің салық ... ... ... мөлшеріне байланысты алынады. Оларға заңды және ... ... ... ... жаңа ... ... сәйкес 2002 жылдан бастап
келесідей салықтар, алымдар және міндетті төлемдердің түрлері бар:
Салықтар:
Коорпорациялық төлем салығы;
Жеке табыс салығы;
Қосылған құн ... ... ... ... және ... ... ... құралдарына салынатын салық;
Мүлік салығы;
Алымдар: мемлекеттік тіркеу үшін алымдар:
1) Заңды тұлғаларды;
2) Жеке ... ... ... және онымен жасалатын мәліметтерге құқықтары;
4) Радиоэлектрондық құралдарды және жоғары жиіліктегі құрылғыларды;
5) Механикалық көлік құралдары мен ... ... өзен ... мен ... ... кемелерді;
7) Азаматтық әуе кемелерін;
8) Дәрі- дәрмек құралдарын;
9) Автокөлік құралдарының ҚР-ның аумағы бойынша жүргені үшін алым;
10) Аукциондардың алынатын ... ... ... Жекелеген қызмет түрлері мен айналысу құқығы үшін лицензиялық алым;
13) Телевизия және радиохабарларын ... ... ... спектірін
пайдалануға рұқсат бергені үшін алым.
Төлемдер:
Жер учаскілерін пайдаланғаны үшін төлем ... үсті ... су ... ... үшін ... ... дүниесін пайдаланғаны үшін төлем ақы;
Орманды пайдаланғаны үшін төлем ақы;
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтарды пайдаланғаны үшін төлем ақы;
Радиожиілік спектірді ... үшін ... ... ... су ... пайдаланғаны үшін төлем ақы;
Сыртқы жарнамаларды орналастырғаны үшін төлем ақы.
Басқа да төлемдер:
1. Мемлекеттік баж;
2. Кеден төлемдері;
*Кеден бажы;
*Кеден алымы;
*Төлемақы;
* ... ... ... ... ... салық заңды және жеке тұлғалардан
түсетін табыс салығы, ҚҚС-ғы және акциздер ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің жалпы табысындағы салықтың негізгі
түрлерінің үлес салмағы.
|Салық түрлері |2002 |2003 |2004 |2005 |
| | |2003 | | ... ... оның ... |100 |100 |100 |100 ... ... ... ... салығы |17,1 |14,4 |13,4 |15,9 ... ... ... ... ... |12,9 |14,8 |10,5 |10,3 ... |22,2 |21,0 |28,2 |25,1 ... |4,5 |5,0 |6,6 |6,6 ... ... |5,3 |7,5 |7,7 |7,0 ... ... түсетін арнайы |2,8 |4,1 |3,5 |2,6 ... | | | | ... ... және ... емес |35,2 |33,2 |30,1 |32,5 ... | | | | ... ... тұрғандағыдай, мемлекеттік бюджеттің кірісі
құрылымында неғұрлым жоғары үлес ... ... ... және ... ... ... салығы алады.
Заңды тұлғалардан алынатын табыс салығы салық жүйесінің құрамының бір
бөлігі болып табылады. Бұл салық ... ... ... ... салық. Салық төлеушілер- салық жылында салық салынатын табысы бар
заңды тұлғалар (мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Оның ... Ұлттық банкісінен басқа резиденттер және резидент емес заңды
тұлғалар;
-Кәсіпкерлік ... ... ... ... коммерциялық емес және
бюджеттік ұйымдар;
Салық салу объектісі болып салық салынатын табыс саналады. ... ... ... ... ... пен белгіленген шегерістер
арасындағы айырма ретінде анықталады.
Жылдық жиынтық табыс- заңды тұлғалардың күнтізбелік жыл ... ... ... ... ... ... қызметтен түскен
табыстардың барлық түрі жатады.
Заңды тұлғалар үшін табыс салығының ставкасы ... ... ... заңды тұлғалар үшін – 30%
- Негізгі құралдар жабдығы болып табылатын заңды тұлға оны тікелей
пайдаланудан ... ... - ... ... ... ... жұмыс жасайтын заңды тұлғалар үшін -
20%
Табысты төлеу көзінен салықты ұстау арқылы, жылдық жиынтық табыс
туралы декларация беру ... ... ... ... құнға салынатын салық дегеніміз- тауар өндіру, жұмыс
орындау ... ... ... мен ... ... ... қосылған
құн өсімінің бюджетке аударылымы, ... ... ... ... ... ... аударым. Бюджетке төлеуге жасалатын қосылған
құнға салынатын тауарлар, жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін
есептеліп ... ... ... салық санасы мен сатып алынған
тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін ... ... ... құнға салынатын салық сомасының арасындағы айырма
ретінде анықталады.
ҚҚС-ғы бойынша есепте тұрған немесе тұруға міндетті кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын заңды және жеке ... ... ... ... азаматтық кодексіне сәйкес:
- Толық серіктестік;
- Сенім серіктестік;
-Жауапкершілігі шектеулі серіктестік;
-Мешілес және тәуелді шаруашылық серіктестіктері;
-Шаруашылық ... ... ... ... ... ... айналысатын коммерциялық ұйымдар төлеушілері б.т.
Мемлекетте салықтардың әсіресе заңды тұлғалардың кірістерінен
түсетін салықтардың мөлшері артып отырғандықтан және осы ... мен ... ... шағын бизнес субъектілеріне
тигізер әсерін негізге ала ... ... ... ... салынатын
салықтардың экономикадағы орнына тереңірек көңіл бөлейік.
Келесіні айтып ... ... ... егер ... ... ... қарастырсақ, өте салмақты орын алатынын
көреміз. Өйткені осы салада материалдық өндіріс пайда ... ... өнім ... ... ... Оның бәрі жалпы түрде ұлттық
табыстан көрсетеді, ал ұлттық табыс мемлекеттік бюджеттің қайнар көзі
болып ... ... ... табыс – салықтың көзі.
Заңды тұлғаларға салынатын салықтар заңды тұлға болып табылатын
кәсіпорындар, өнеркәсіптер, ... және тағы ... ... мен
мекемелердің салық салынатын объектілері және салық ... ... ... салықтарды айтамыз. Бұл салықтың ... орны мен ... көру үшін ең ... ... ... ... табылатын
ұйымдар мен мекемелердің маңызын ұғынуымыз керек.
Кәсіпорындар, өнеркәсіптер, корпоративтер, ауылшаруашылығындағы
шағын бизнес субъектілері және тағы да ... ... ірі ... ... ұйымдарды қазіргі нарықтық экономикада, аралас экономикада өте
қажет болып отыр.
Елбасы 2030 ... ... ... мемлекет болуға
шақырады. Сонымен қатар президенттің орта және шағын бизнесті ... мен ... ... ... ... шаралар туралы 1997
жылдың 6- шы наурызында қаулы қабылданды.
2003 жылы Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерліктің 348 ... ... Бұл ... ... ... ... санын ¼-
құрайды. Шағын кәсіпорындар санын 500 мыңға дейін, ал оларда ... саны ... ... ... 40 ... ... ... нарықтық жүйеге көшкеннен бері мемлекеттің меншігіндегі
кәсіпорындарды, өндірістерді, ауылшаруашылығын жекешелендіру жүргізіледі.
Себебі, бұл салалардың қажетті ... ... ете ... ... арқылы осы кәсіпорындардың ары ... ... ... ... ... ... өз ... пайдаланғаны үшін заңды
тұлғаларға салық салына бастайды, сонымен қатар ... ... де ... ... ... салынады. Яғни олар: - корпоративтік жер ... ... ... ... жеке ... қосымша құнға,
мүлікке, көлікке және тағы да басқа түрлері бойынша салық салынады. Осы
салық түсімдері арқылы мемлекет өз ... ... ... ...... ... ... байланыс, білім беру,
денсаулық сақтау, ... ... ... қорғау және тағы да басқа
шараларды жүзеге ... ... бұл ... ... ... қаражатының негізгі көзі деп айтуға болады. Себебі, мемлекеттің
бюджетінің едәуір бөлігін осы ... түрі ... ... ... болып табылатын ұйымдар мен мекемелер
көптеген жұмыссыздарға жұмыс көзі болып табылғандықтан ... ... ... ... Ал ... саны ... ... көзі де көбейіп, мемлекеттің қаржы көзі де ... ... ... ... да ... импортынан
жоғары. Сонымен қатар импортымыз азайса, онда бюджеттің шығыны ... ... ... ... бағасы шетелдік импорт бағасынан төмен
екендігін білдіреді және бұл өзімізге ... ... ... жоғарыда
айтылғандар арқылы заңды тұлғалардың салығын қай ... ... ... орны мен ... ... екенін көруге болады.
Ол үшін келесі ірі кәсіпорындардың қызметтерінен ... ... АҚ ... – Кармет, АҚ Қазақтелеком, АҚ Қарағанды Жылу, АҚ Абсолют –
Қазақстан, АҚ ...... ... ... жұмысшыларды жұмыс
орындарымен қамтамасыз етеді.Салық төлейді, кейбіреулері экспортқа өнім
шығарады, ... жаңа ... ... ... ... осы заңды тұлғалардың қызметін көптеген мемлекеттік органдар
мен комитеттер ... ... ... ... жасауда. Олар –
салық органы, ... ... заң ... және тағы ... Бұл ... мен ... тексерісі мен бақылау
жүргізуінің де маңызы бар. Егер ... ... ... ... ... жүргізетін болса, онда баға жоғары болады,
қоршаған орта қорғалмайды, сапалы өнім және ... ... ... уақытымен төленбейді. Осы жерде салық органдары кәсіпорындардың
бағасын реттеп отырады. Егер ... ... ... салық ставкасын
жоғарылатады, керісінше төмен болса салық ставкасы да төмендетіледі. Яғни
фискалды ... ... ... Ал ... ... осы тараудың
бірінші бөлімінде айтып кеткендей ақша – ... ... ... ... ... қорының табыстарын көбейтуді көздейді.
Екіншіден салықтың реттеушілік қызметі арқылы ... ... ... ... ... Техникалық Прогресстің
көтерілуіне, салық ставкаларының кәсіпкерлерге тиімді әсер ететіндей етіп
қою, ... ... ... ... ... салық
жеңілдіктерін беруді көздейді.
Сонымен қатар келе заңды тұлғаларға салынатын ... ... ... оң ... ... ... және бұл салықтың
түрі мемлекеттің экономикасының дамуының негізгі құралы, сондай-ақ
бюджеттің қаржы көзі деп айтуға ... ... ... ... ... және ... өзгерте отырып, анықталған ... ... ... ... оны ... мүмкін.
Салықтық реттеу, экономикаға әсер еткен кезде ... ... ... шаруашылық өмірін, өндіріс құрылымын, ... жеке ... ... ... ... табысына салынатын салық
Кәсіпорындардың табысына салынатын салық Қазақстан
Республикасының ... ... ... соманың ең көп бөлігін құрайтын
және экономикамызға тікелей әсер ететін ... ... бір ... ... ... ... қызмет аясындағы ең белсенді
салық болып отыр. ... орай ... ... тұрақты болу үшін
экономика жүйесіндегі салық механизмінің тиімділігін жетілдіруіміз қажет.
Осындай тиімділікті арттыру барысында салық саясаты өте ... ... ... ... ... ... асыруда салық төлеуден
(табысына салынатын салықтан) жалтару етек ... ... ... жол ... ... ... ... іскерлік
белсенділігін түсірмейтіндей етіп, тиімді салық деңгейін белгілеуі қажет.
Салық ... ... ... ... американдық экономист
А.Лаффер зерттеп, былай ... ... ... ... ... тәуелді».
Егер салық қойылымы 100% мөлшерінде белгіленсе, онда ешқандай
кәсіпкер, өндіруші бір нәрсе өндіруге келіспес еді. ... ... ... және ... ... ... болуы салық ставкасына
тікелей әсер етеді. ... ... ... салық ставкасын белгілеу
қажет.
Өкініштісі мұндай деңгей тек субъективті түрде анықталады. ... ... ... ... ... 30-50% ... ... А. Лаффер
салық қойылымының деңгейін ... екі ... әсер ... ... ... ... мемлекеттердегі деңгейі. Швецияда салық
ставкасы осы күнге дейін табыс салығы үшін 60%-ды құрайды.
2) салық қойылымының ... ... және ... ... ... 1936 жылы АҚШ-та салық ставкасы 50% болса, ал
қазір ол 36% болып отыр.
А.Лаффердің осы идеясы ... 1982 ... ... ... тапқан.
Қазақстан Республикасының кәсіпорын, ұйым және бірлестіктердің салықтар
туралы әрекеттегі заңына сәйкес, кәсіпкерлік қызметпен айналыспайтын
(пайда ... ... ... ... ... 25%, ... ұйымдарға, биржалар, ұсақ кәсіпорындарға 55%.
Табысқа салынатын салық.
Жеке тұлғалардың табыс ... XIX ... ... ... рет ... ... енгізілген. XX ғасырдың барысында
барлық индустриялды дамыған елдерде қолдау тапты.
Табыс салығын төлеуде барлық ... ... ... ... ... бар.
Шектелмеген міндеттілік тұрақты тұрғылықты жері бар жеке
тұлғалар, яғни ... ... ... ал ... шетел азаматтары, жоқ адамдар иемденеді.
Табыс салығы прогрессивті түрде алынады. Прогрессивті тәсілді
қолданудың мақсаты халықтың кірістерін қайта бөлу ... сөз. ... ... ... ... экономист Лорренц қарастырған.
2004 жылдан бастап республикада табысы туралы декларацияны
толтыра отырып, табыс ... ... ... ... ... ... ... алынып жүрген негізгі
салықтардың бірі болып, кәсіпорындар табысынан алынатын табыс салығы
болып ... ... ... ... салығы жалпы мемлекеттік тікелей
алынатын салықтар қатарына жатады. Бұл салық түрі ... ... 1995 ... 24 қыркүйек «Салықтар және бюджетке төленетін
басқа да ... ... ... ... ... 1995 ... 1
шілдесінен бастап заңды тұлғаларға табыс салығын салу жөнінде жаңа тәртіп
күшіне енді. Бұл жарлықтың қабылдануы Республикамыздағы ... ... басы деп ... ... Бұл ... негізгі мақсаты
өндірісті жандандыруға және ... ... ... ... ... еді.
Заңды тұлғалардың табысына салынатын салық пен табыс салығының
айырмашылығы: салық төлеуші ... ... ... ... яғни
қаржылық- шаруашылық есеп нәтижесі жөнінде есептеп табыс салығын ... ... ... ... ал ол өз ... жеке
бухгалтерлік есептен айрықша есеп түрі болып ... ... ... және ... ... ... әрекет ете бастады. Олар
Республикамыздың салық жүйесін барынша ... ... ... ... салық төлеушілер үшін әділетті табысын анықтап, салық
салынатын табысты, шегерістерді және жылдық жиынтық ... ... ... ... ... ... тұлғалардың табысына салынатын салық орнына Қазақстан
Республикасының 2004 жылы 12 маусымында ... ... және ... ... да ... ... ... заңында, яғни салық
кодексінде корпоративтік табыс салығы енгізілді.
Корпоративтік табыс салығы бойынша негізгі ... ... ... ... ... ... Корпоративтік табыс салығын
есептеу әдістері сақталынған жағдайға ... ... ... табыс пен салықтық шегерімдерді төмендету. Салық жылдық жиынтық
табысқа салық жылы ішіндегі ... ... ... ... барлық
табыстары жатады.
Корпоративтік табыс салығы – негізгі маңызды ... ... ... ... 55 – 60% ... ... ... салығын
оң қаржылық нәтижеде алатын, яғни табыс, заңды тұлғалар төлейді.
Корпоративтік табыс салықтың механизмі және қызмет атқару
ерекшеліктері 1 ... ... ... ... ... ... салығы
Салықты осы түрін бөлу негізінде жататын, маңызды түсініктердің бірі-
резиденттік. Ол тіркелген жер бойынша заңды ... ... ... ... ... ... барлық көздерден
алынатын барлық табыстардың шетелдік көздерін қоса алғанда, осы ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне беретін
енгізілген салық болып табылады. Осы ... ... ... мақсаты
мемлекеттік зейнетақы, әлеуметтік қамсыздану және ... ... ету ... іске ... үшін ... ... 1999
жылдық қаңтар айынан әлеуметтік салықты енгізу, сонымен қатар, әлеуметтік
бағдарламаларға ... ... ... ... үшін де ... ... салықтың қысқа мерзімді қызмет ету ... ... ... 2004 ... 1 ... ... Қазақстан Республикасының
салық кодексінің 317 бабының өзгеруіне байланысты, әлеуметтік ... ... ... ... ... тәрізді, әрбір жұмыскердің табысына
есептелінеді.
Еске түсіре ... ... ... ... 2 түрі жүзеге
асырылады: әлеуметтік салықты еңбек ақыға есептеу және ... ... ... ... қалу. Қазіргі жағдайда, кәсіпкерлер мен заңды
тұлғалар үшін салық салу объектілері 3 кестеде ... ... ... ... ... ... әзірлеу, тиімді пайдалану
және сақтау; топырақ құнарлығын жоғарылату; әртүрлі сапалы жерлерде
шаруашылық ... ...... ... теңестіру;
инфрақұрылым дамуын қамтамасыз ету; жер орналастыру бойынша шараларды
қаржыландырудың арнайы қорларын ... ... салу ... ... жер ... табылады. Айтып кетейік,
салық бір жыл есебіне 1 гектар жер көлемі үшін жылдық ... ... ... ... ... және жеке ... ... кесте. Әлеуметтік салықтың салық салу объектілері
Осыдан басқа заңды және жеке тұлғалар мүлік салығын төлейді. Салық салу
объектісі ... ... ... ... ... ... Жалпы мүлік
салығы жергілікті бюджетке түседі және оның ... бабы ... ... ... ... салық салу базаны, мүліктің ерекшелігі мен
құнына қарай салық ставкаларын объективті түрде анықтайды.
Егер, заңды және жеке тұлғалардың иелігінде, ... ... ... ... құқығында көлік құралдары болса, онда ол ... ... ... ... салу объектісі болып көлік құралдары
табылады.
Акциздер, ... ... бір түрі ... ... ... ... түрінде белгіленеді және заңды тұлғаның кірісі мен
мүлігінің ... ... ... тауарға акциз есептелсе ол акциздік
тауар болып ... ... ... ... әрбір салық жылына
«Акциздік тауарлар тізімін» бекітеді. Акциздік тауарларға спирттің барлық
түрлері, алкоголь ... ... ... ... және ... ... ... платинадан немесе күмістен жасалған зергерлік
бұйымдар және басқалары жатады. ... ... ... ... шығарылатын, өткізетін, оларды ... ... ... ... жүзеге асыратын заңды
тұлғалар төлейді. Акциздік ... ... жеке ... ... салу ... ... ... тауарлар мен қызметтің
акциздік түрлері жатады.
Келесі жаңа ...... құн ... ... Ол Францияда пайда
болған, ол табыс алушылардан алынады және бағаның ішіне кіреді.
Қосылған құн салығы ... ... ... ... және ... ... ... қосылған, оларды өткізу бойынша
салық салынатын айналым құнын бір бөлігін бюджетке аударуды, ... ... ... ... ... ... ... салынатын айналым бойынша бюджетке төленуге тиісті қосылған
құн салығы сатылған тауарлар ... ... ... ... қосылған құн салығының сомасы мен алынған тауарлар (жұмыстар,
қызмет көрсетулер) үшін ... ... ... құн салығының сомасы
арасындағы айырма ретінде айқындалады.
Салық салу ... ... ... айналым мен салық
салынатын импорт.
Қосылған құн салығын салық бойынша есепке тұрған немесе ... ... ... салықтардан басқа заңды және жеке ... ... мен ... ... ... Оларға тоқталсақ.
Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алым заңды тұлғаларды
және олардың филиалдары мен ... құру мен ... ... ... ... ... тіркеу, сондай - ақ олардың мемлекеттік
тіркеу туралы куәліктің ... алуы ... ... ... АҚ-НЫҢ САЛЫҚ ТӨЛЕУ ЖҮЙЕСІ.
2.1 «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ-ның даму тарихы және кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдау
«Маңғыстаумұнайгаз» АҚ ҚР-ң ... бір ірі ... ... б.т. ... ... ... облысында орналасқан бұл
компания 2004 жылдан нәтижесі бойынша республикаға мұнайдың 11% - ... ал ... ... бойынша 60%-ің құрайды.
«Маңғыстаумұнайгаз» өндірістік бүрлестігі 1963 жылы республикалық
маңызы бар ... ... ... ... 1991 жылы ... және отын ресурстары министірлігіне ... ... 1993 ... ... 1996 ... маусымына дейін
мемлекеттік холдингтік компания «Мұнайгаздың» ... ... 1994 ... ... ... ... газ өндіру басқармасы (МГӨБ) «Өзенмұнай»
бөлініп шықты. 1995 жылдың мамырында мемлекеттік өндірістік бірлестік
(МӨБ) ... АҚ ... ... ... 1999 жылдың II
жартысында «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ ... ... ... АҚ ... ... және ... ӨБ-
ы кіреді.
1998 жылдың мамырынан «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ негізгі активтері
болып жарғылық капиталының ... 60% ... ... Asia ... ... компаниясы саналады. Кәсіпорынның еңбек ұжымында ... ... бар. 2000 жылы ҚР ... ... ... 30% ... ... дайындалатыны туралы мәліметтер. Сол кезде
мемлекеттік пакет акция кем ... 100 млн. ... ... қор биржаларының мәліметтер бойынша 2002 жылдың 1 қаңтарында
30% пакет ... жаңа ... ... ... ... ... Development Ltd» компаниясы ... ... 2000 ... Үкіметі «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ Павлодар МӨЗ 51% акциядан
тұратын пакетін ... ... ... ала ... ... үшін ... ... меншікке берген Павлодар МХЗ –ның 49% ... ... ... жылы ... ... 8 күн ... ... щикізатын
өндіру үшін 25 жыл мерзімге лицензия алды. Олардың ішінде 3 газ – мұнай
өндіретін – Асар, Қаламқас, ... ... 2 ... ... - ... және
Оймаша 2 мұнай өндіретін – Алатөбе, Солтүстік Қақария және ... ... кен орны ... 1996 жылы ... ... АҚ 25
жыл ішінде оңтүстік жетібай ... ... кен ... ... ... ... 1997 жылы ... айында компанияға мұнай
газ конденсатын өндіретін кен ... ... ... мұнай
орнынан Атамбай- Сары төбе, Айрантақыр және ... ... ... ... ... (25 ... көмірсутегі шикізатын өндіру мен
барлауға 7 лицензия алды.
«Маңғыстаумұнайгаз» АҚ балансында барлығы 36 кен орны бар, ... ... – 15 (2 ірі және 13 ұсақ кен ... ... кен ... ... ... қоры 960 млн. тоннадан
жоғары. Компания ең жоғары өндіру шыңына 1992 жылы ... ... ... ... мен және кен
орындарының бұзылуымен байланысты бұл ... тек 1999 жылы ... ... ... ... АҚ өндіру көлемін біртіндеп орын
толтырып жатты, 2001 жылы 4,4 млн. тонна болды.
2005 жылы «Маңғыстаумұнайгаз» Ақ 4,4 млн. тонна ... ... ... ... өндірудің өсуі бұрын жұмыс істелмей ... және ... ... ... ... ... ... етті.
«Маңғыстаумұнайгаз» АҚ техника – экономикалық жағдайының ... ... ... | ... ... |
| | | |2004 |2005 |+/- |% ... |Өткізілген өнімнен |мың. |1249559 |1002377 |-247182 |80,2 |
| ... ... |тг | | | | ... ... өнімнің |мың. |111769 |800592 |688823,0 |716,2 |
| ... құны |тг | | | | ... ... ... |мың. |137763 |701785 |564022 |509,4 |
| | |тг | | | | ... ... ... |мың. |114836 |664161 |549325 |578,3 |
| | |тг | | | | ... ... қызметтен |мың. |22927 |37624 |14697 |164,1 |
| ... ... |тг | | | | ... |Салық салғанға дейінгі|мың. |22927 |37624 |14697 |164,1 |
| ... |тг | | | | ... ... табыс |мың. |16048,9 |26336,8 |10287,9 |164,1 |
| | |тг | | | | ... |1 ... ... ... |мың. |0,18 |1,46 |1,2 |811,1 |
| | |тг | | | | ... ... ... |% |7,1 |1,8 |-5,3 | ... ... ... |% |1,3 |2,6 |1,3 | ... |Жұмыскерлер саны |адам |1002 |1006 |4 |100,3 ... |1 ... ... |мың. |1247,1 |996,4 |-250,7 |0,7 |
| ... |тг | | | | ... ... еңбек |мың. |160465,3 |182488,6 |22023,3 |1,1 |
| |ақы қоры |тг | | | | ... |1 ... ... |мың. |13345,4 |15116,7 |1771,3 |113,2 |
| ... ... ... |тг | | | | ... ... ... |мың. |314708 |377727 |63019 |120 |
| ... ... құны |тг | | | | ... |Қор қайтарымдылығы |теңге |4,0 |2,6 |-1,4 |65 ... |Қор ... |мың. |0,2 |0,3 |0,1 |150 |
| | |тг | | | | ... ... ... |теңге |314,0 |375,4 |61,4 |119,5 ... ... ... ... ең алдымен кәсіпорынның
баланс құрлымынан бастайық. Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын талдауды ... ... ... ... ... ... болады. Кәсіпорын
талданып отырған кезеңде дағдарыстық ... 1999 жылы ... ... ... ... ... құны ... 0,5-ке жақын болуы керек,
жоғарғы деңгей (0,68) талдау ... ... ақша ... ... ... және ... қорлар кезінде дебиторлық
борышты білдіреді, бұл ... ... ... құралдарын
тиімсіз қолданылатындығын көрсетеді.
Нормативтік мағына бірден жоғары болғанда қарыз және меншік
қаражаттарының қатынасы өзінің міндеттемелерін жабу үшін ... ... ... ... әсіресе 1999 жылы (47,89),
2001 жылы көрсеткіш 1,92 –ге ... ... ... тек 2001 жылы ... және ... (-13,3) 2000 жылы (-0,8) ... ... жағымды әсер (1)
қабылдады. Іскерлік белсенділік пен рентабельділік ... ... ... және ... ... ... өткізіледі.
Сатудың пайдалылығы коэффиценті сатылған өнімнен бірлігінен
қанша пайда келетінін көрсетеді және жағымды әсер (0,06) тек 2001 ... ... ... Осы ... ішінде қаржылық – шаруашылық
қызметінің нәтижесі бойынша алынған зияндардың салдарынан 1999 ... ... ... коэффицент әсері жағымсыз деп келтірілген рентабельдік
коэффиценттерден шешім жасауға болады. Айналымдағы емес активтердегі
барлық мүліктерді, ... ... және ... ... ... ... ... төмен және рентабельділікті қалпына келтіру тенденциясы
тек 2001 ж. дейін бақыланады. Кәсіпорында капитал салымдары мен ... ... үшін ұзақ ... ... ... ... ... 2000, 2001 жылдары талданып отырған кезеңде «ММГ» АҚ – ... ... ... ... 1999 – 2000 жылы ... экономикалық
дағдарыс және 1999 жылы сәуірде теңгеге қатысты доллардың еркін курсының
негізделуі сияқты объективті себептер қатары ойынша күрделі қаржылық ... ... ... АҚ ... ... ...
шаруашылық қызметін жақсарту бойынша шаралар қатарын қабылдады; бірақ
жағымды нәтижелер тек 2001 жылы ғана ... ... ... ... ... ... АҚ ... ҚР ережелерін сәйкес есептеледі
және салық мақсатына арналған ... ... ... ... ҚР ... ... дайындалған айда мен зиян туралы
есебінде көрінетін нәтижелерге негізделеді.
«Маңғыстаумұнайгаз» АҚ консалидарлық негізінде ... ... ... ... ... АҚ еншілес кәсіпорындар
оның тәуелсіз заңдық статусының салдарынан жеке ... ... ... ... шегерімдерге жатпайтын жеке баптарды түзеткен
және салық заңдылығымен сәйкес мақсаттардағы басқа да түзетулерден кейін,
30% мөлшер бойынша ... ... ҚР ... ... ... ... ... салығы бухгалтерлік
пайдаға аударылды.
Кейінге қалдырылған салықтар міндеттеме әдісі бойынша табыс пен
шығынның бухгалтерлік және салықтық есебі ... ... ... аударылады. Кейінге қалдырылған салық бойынша нақты міндеттемелер
пайда болатындай көлемде ғана провизия ... және ... ... ... ... ... ... бойынша аударымдардың негізгі үлесі 1999 жылы
акциздер мен ... құн ... (ҚҚС) ... яғни 50,4 % ... айналатын табыс салығы 2000 жылы 49,6 % 2001 жылы ... ... ... ... ... меншісі бойынша келу
тенденциясы байқалады, сөйтіп 2000 жылы ... ... 16,3 ... 2001 жылы 0,14% ... ... бойынша бюджетке аударымдар 2003 жылы 2002 жылға
қарағанда 1,6 есе 2001 жылы 1,3 ... ... ... тыс ... ... 2001 ... ... 1,2 есе артқан. Бюджеттен тыс қорларға
қайта аударымдардың төмендеуінің себебі зерттелетін кезеңде ... саны 2845 ... ... ... және жол ... қоры ... қорларды жоюмен байланысты болып табылады.
2004 жылдан бастап акцияны сату, сатып алу ... ... ... механизімі іске қосылды. Компенсацияға жататын таза активтер
мен жалпы сомманың есебі АҚШ-тың доллармен анықталады және 1999 жылы ... № ДКН – 2-5 / 1921 ҚР МКМ –ң ... ... Бұл АҚ ... ... ... операция жасаған күннен бастап АҚШ
долларына теңге курсы бойынша есептесу міндетті.
Бірақта, салық комитеті мен ... АҚ ... АҚШ ... және теңге түрінде компенсация сомасын аудару
салдарынан, бұдан басқа проценттер аударымынан ... ... ... ... ... ... ... бойынша бұл сомма
«Маңғыстаумұнайгаз» АҚ ... ... ... толықтай
компенсацияланған. «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ есебі бойынша 1,7 млд. теңге
және де проценттер компенсацияланбай қалды.
Жол қорына ... ... ... ҚР ... 1995 жылы ... № 2710 «Жол қоры ... ... күші бар жарлығымен
бекітілген. ҚР салық заңына өзгерістер енгізумен ... ... 1999 ... 1 ... ... өз ... ... бірақ әлі де
«Маңғыстаумұнайгаз» АҚ жол қорына төлемдер аударады, 2000 жылы аударымдар
234338 мың тг, 2001 жылы 333371 мың тг. ... ж.ж ... ... ... ... ... ... төлеуге арналған кәсіпорынның есеп шотындағы соммалар III
жақтың салығын өтеу үшін салық комитетінің үкімімен есеп шоттан ... ... ... ... ... ... дер ... еңбек ақыны төлеуді кідірткені үшін кәсіпорын өсімпұл
төлеуге ... ... ... ... ... ... ... МӘСЕЛЕЛЕРІ.
3.1 Кәсіпкерлік қызмет субъектісі ретінде тіркелген жеке заңды тұлғалар
салықтың дұрыс ... ... ... ... ... субъектісі ретінде тіркелген жеке және
заңды тұлғалар салық қызметіне тіркеу нөмірін алу үшін тіркелген күнінен
бастап 10 күн ... ... ... ... ... ... төлеушілер
тіркеу нөмірін алу үшін еңбек шарты немесе мердегерлік ... ... да ... ... ... ... 10 күн ішінде ... ... беру ... ... ... мен міндеттері:
- Салық жөніндегі жеңілдіктерге құқығын растайтын құжаттарды табыс етуге
міндеттері бар;
- Жүргізілген тексеру актілерімен ... ... ... ... есептеу мен төлеу және жүргізілген
тексеру актілері жөнінде ... ... ... ... тәртіппен салық органдарының шешімдеріне
шағындануға;
- Салық ... ... ... пен құжаттарды тапсыруға құқығы бар;
- Салық төлеуші салық төлеу мен салықты есептеу, бюджетке түсетін басқа
да ... ... ... ... ... ... талабымен жүзеге асырылады;
- Салық салу объект маңызына байланысты ... ... ... ... ... саудалық және көлікке байланысты
салық қызметі орган қызметкерлерінің алдын ала анықталуы тиіс.
- Қолдағы ... ... ... бақылау – кассалық аппараты арқылы
операциямен сатушы тұтынушыға бақылау чегін берерде, фискалдық ... ... ... ... ...... ... пен фискалдық тәртібі Қазақстан
Республикасы Үкіметі қолға алып, өз ... және ... ... осы күнге дейін салық төлеушіні тіркеуді ұйымдастырудың
кемшіліктері баршылық:
- ... ... ... ... ... алмауы және салық аппараты
жағынан бақылаудың болмауы;
- Барлық практикалық процесс орындалады;
Салық қызметінің негізгі атқаратын ... ... және ... ... ең ... ... болып салықтың төленуіне дұрыс
бақылау жасау. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетіне салықтарды
және басқа да міндетті ... ... ... мен оларды уақтылы
төлеу мәселелері бойынша заңды және жеке тұлғаларды тексеруді тек ... ... ғана ... ... ... ... бір түрі ... жарты жылдықта бір реттен, ал кешенді тексеру жылы бірреттен ... ... тыс ... ... ... төлеушіге қатысты
салық комитетінің рұқсатымен жүргізіледі.
Негізінен алғанда ... ақша ... ... істейтін немесе
оларда жұмыс істейтін қызметкерлер саны шектеулі жеке және заңды тұлғалар
жөнінде салық ... ... ... ... немесе салық базасын
анықтау немесе салық есебін жүргізудің жеңілдететін жүйесі ... ... есеп ... ... ... ... ... немесе жоғалған, сондай-ақ салық салу объектісін және
салық тікелей, жанама әдістері (активтер, айналымдар, өндіріс шығыны және
т.б.) негізінде салықтайды.
Егер жеке ... өз ... ... оның ... мүлік сатып алуға,
жұмсаған шығыстарына сәйкес келмейтін табысын ... ... ... ... ... салық қызметі өткен кездердегі табыстарын
ескере отырып, оның жұмсаған шығыстарының негізінде ... пен ... Сол ... ... тұлғалар мен органдар аталған табыстың салыну
заңдылығын даулаған жағдайында, табыс салық салуға жатады.
Салық қызмет органдарының басшысы ... ... ... егер салық төлеуші осы мерзім жеткенге дейін оны ұзарту жөнінде
өтініш ... бір ... ... ... ... алады. Декларация
тапсыру мерзімі ұзарту салық төлеу мерзімін өзгертпейді. Салық қызметі
салық салынатын уақыт бекіткен соң бес жыл ... ... ... есептеуі немесе қайта қарауы мүмкін. Салық төлеуші ... ... ... соң бес жыл ... ... ... ... есепке алуды талап етуге міндетті.
Есептелген салық соммасы туралы хабарламада мынандай мәліметтер
болуға тиіс:
1) салық ... ... ... егер ... ... ... нөмірі берілген болса, оның осындай
нөмірі;
3) ... ... ... ... мен ... ... ... объект;
5) есептелген салық пен айыппұл санкцияларының соммасы;
6) салық төлеуді талап ету және төлеу мерзімі;
7) салық төлейтін орын мен ... ... ... ... ... ... ... салық төлеушілерінің құқықтары мен мемлекет мүдделерін сақтауға және
қорғауға, салықтың дұрыс ... ... ... әрі ... бақылауды жүзеге асыруға міндетті;
● салық төлеушілер мен салық ... ... ... ... ... ... және төленген салықтың есебін жүргізуге;
● мемлекет меншігіне көшкен, тәргіленген және иесіз мүліктің есебін алу,
бағалау және сату ... ... ... ... ... түсуі салық
комитетінің жұмысы туралы Қазақстан Республикасының статистика және
талдау ... ... ... ... ... Қаржы Министрлігі Салық комитетінің төрағасы бекіткен
көлемде және тәртіп бойынша есептер беріп отыруға міндетті;
● есептелген ... ... ... ... ... ... салық
төлеушілерге қайтарып беруге міндетті;
● Қазақстан Республикасының салық заңдарын ... ... ... және ... ақпараттарды тексеруге міндетті;
● салықтың құқықтық бұзылушылық деректерін ... ... ... ... ... ... ... пен қылмыс жасауға ықпал
ететін себептері мен жағдайларды жою жөніндегі тиісті ... ... ... және жеке ... салық төлемеуіне байланысты немесе пайданы
жасыру не болмаса кемітіп көрсету, ... ... ... ... ... қылмыстарды және өзге де құқықтық бұзушылықтарын,
салық пен басқа да ... ... ... ... ... ... шығын шектірген өзге де қылмыстар мен ... ... ... ... ... ... ... және оларды тыйып тастауға міндетті.
Салық қызметі органдарының жауапкершілігінің атқарылуы салық
қызметі органдары лауазымды адамның өзінің қызмет ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қолданылып
жүрген заңдарда көзделген тәртіптік, материалдық ... өзге ... ... ... ... қызметкерлерінің жолсыз іс-әрекеті салдарынан салық
төлеушілерге келтірілген зиян сот шешімі бойынша республикалық ... ... ... ... ... ... Қосылған құн салығының шаруашылық субъектілердің экономикалы әрекетіне
әсері
ҚҚС-ғы іскерлік белсенділікке әсер ... және ... ... ... кең ... ... ... нарық шартында бағаның
шексіз өсуі ... ... ... ... ... ... және ... төлем қабілеттілігінің төмендеуі сұранысқа
қатаң шектеулер қояды. Бағаны өсіру мүмкінділігі болмағандықтан өндіруші
ҚҚС өз ... ... ... ал бұл ... тоқырауға әкелетін
қосымша фактор болып табылады.
Бұл жағдайда мемлекетте, ҚҚС салынатын тауарларды ... өз ... ... ... ... бір өнімнің ҚҚС
төмендету нәтижесінде арзандауы, әдетте, тұтынуды күшейтеді. Міне ... ҚҚС ... ... ... қысқаруына және
кәсіпорындардың шығындар болуына әкеледі, ал бұл біздің экономикамыз үшін
теріс әсер ... ... ... құрауда елдің экономикалық даму
ерекшеліктерімен салық жүйесінің ерекшелігін еске алу ... ... ... ... ... ... өтелу мерзімінен
өндірістің циклдің ұзаққа созылуына ... және ... ... ... ... ... қатер тудырады. Соның ... бос ... бар ... және ... құрылымдарының өндіріске ақша салғысы
келмейді және ... ... ... ... ... ... салаға бос қаржы ресурстарының жетіспеушілігі
кәсіпорындардың өзара төлемсіздік күйреуіне әкеледі;
● Өнеркәсіп орындардың кірісі төмен деңгейде болғандықтан
жалақысы да ... ... ... ... ... кетпеуіне
әкеледі.
Қазіргі кезде қосымша құн салығының ... ... ... ... әсер етуі ... Өнімнің немесе
тауардың тауар өндіруші мен сатушылар арқылы ... оның ... құны ... ... ал бұл ... ... ... мүшесін салық төлеуге
мәжбүрлейді. ҚҚС өтеу механизмі айналым қаражаттарының ... ... ... ете ... ... ... ... салыққа кеткен қаражаттың қайтымын қамтамасыз етеді.
Дегенмен, ... ... етіп ... ... ... айналым принципін толық мүмкіндігін қолдануға мүмкіндік
бермей отыр. Сондықтан ҚҚС басқа әдістерін қолдану жиі ... ... ... ... ... да ... ... ҚҚС өзара әрекеттесуінің бірнеше жай мысалдарын қарастырып өтейік.
Мысалы үшін А кәсіпорыны басқа ... ... ... ... көрсетті және шартты түрде 1200 бірлік көлемінде түсім
алды.
1. ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың табыс салығы (30%) 300
5. ... ... ... ... ... Таза ... (П3-П4) ... ... ... ақша ... ... ... ... соммасындағы салықтардың үлес салмағы
(табыс салығы және ҚҚС) 41,67% (500:1200+100) құрайды. Түсім соммасындағы
таза табыстың үлес ... 58,3% ... ... бір ... ... ... ... қалатын таза табыс соммасында сәйкес
келеді. Бұл ... өте ... және тек қана ... көрсеткіштер
құрылымындағы болатын өзгерістердің әсеріне бақылау жасау мақсатында
беріліп отыр. Мысалы үшін, А ... ... ... ... кәсіпкерлік табыс алу мақсатында 600 бірлік көлемінде шығындар
жасады.
1. ... ... ... ҚҚС ... ... ... ... ҚҚС ... ... ... ... табыс (п1-п3) ... ... ... табыс салығы 150
8. ... ... ... (п5+п7) ... Таза ... ... ... ... ақша ... 350
Бюджетке төленген салықтардың үлес салмағы 20,8% (250:1200) құрады, түсім
соммасындағы таза табыстың үлес салмағы 29,2% (350:1200●100) құрады. ... ... ақша ... ... соммасы сәйкес.
Біріншеден және екінші көрсеткіштерді ... ... өсуі ҚҚС және ... ... ... ... міндеттемелері бөлігін
азайтады, сонымен қатар қаржы нәтижесінің деңгейін төмендетеді және қолма-
қол бос ақша қаражаттарын шектейді.
Сондықтан да, ... ... ... ... оның ... ... тырысу өзін ақтамайды. Өзіндік құны өсіретін тиімсіз
шығындарды арттыру арқылы салық төлемдерін төлемей ... ... ... ... ... кері ... тигізеді.
ҚҚС толық түрде өтеуге тырысу кей кезеңдері кәсіпорынға кері
нәтиже береді. Мысалы үшін А ... ... ... ... ... -
жабдықтарын сатып алуға жұмсайды.
1. ... ... ... ... ... бағасының ... ... ... ҚҚС ... ... ... табыс
1000
7. ... ... ... ... Таза ... ... ... бюджетке ... ... ... ... ... 0
Түсім соммасындағы салықтың үлес салмағы 25% және таза ... ... ... бос ақша ... ... ал бюджетке 300 бірлік
мөлшерде табыс салығын төлеуі қажет болатын.
Осы жағдайда кәсіпорын салық міндеттемесін өтей алмайды, ... ... ... 700 ... бола тұра ол ... да ... ... өйткені бос ақша қаражаттары жоқ. Мұндай жағдайларды ... ... ... ... ... ... дұрыс бола қоймайды.
Әрине, салық заңдылығында қарастырылған ҚҚС бөлігінде
жеңілдіктерді ... ... ... келетін табиғи заңмен және №
37 Интсрукциясымен салық салынбайтын айналымдар тізімі бекітілген; ҚҚС
төлемейтін субъектілер; ҚҚС ... мен ... ... ... есебінің
ережелері. Салықты есептеу тәртібінің ерекшеліктерін ... ... ... ал пайдасы мен зиянын салыстыруға келмейді.
Мысалы В кәсіпорында жеке тұлғалардан қолма-қол ... ... алу ... ... ... оларда сол материалдарды
қолма-қолсыз есепке айырысу жолымен басқа ... ... ... де бар. ... ... ... мақсат: заң бойынша
тауарды қолма-қол ақшаға сатып алса олар жеңілдіктер алады. Айтар болсақ,
кәсіпорын жұмысшысы 120000 теңгеге материал ... ... Оны ... бағасы
345000 теңгені, соның ішінде ҚҚС 45000 теңгені құрады. ... ... ... 180000 ... ... ... ... ҚҚС
соммасы 45000 теңге. Екінші жағдайда, егер ... ҚҚС ... ... ... ... ... сатып алынса, онда алынған ... 100000 ... ... ал ҚҚС ... ... – 20000 теңгені
құрар еді. Онда қаржы нәтижесі 200000 теңгені құрар еді. ... 45000 ... ... 30000 ... ... еді.
І ... ... ... ... ... ҚҚС ... ... ... ҚҚС ... Бюджетке төленетін ... ... ... Қаржы нәтижесі (п3-п1) ... ... қор, ... төлеу т.б. сияқты төлемдер жасалуы
қаржылық нәтижеге байланысты екендігін ескерсек, онда кәсіпорын және оның
мүшелері үшін ... ... ... ... ... көреміз. Айқын көрініп
тұрған жай ең тиімді жол бұл заңдылықты ... ... ... ... ҚҚС ... алу ... оны өтеу дұрыс толтырылған шотфактурасыз
мүмкін болмайды.
Міне ҚҚС жанама салыққа жатқызылғандығымен, кәсіпорын қызметінің
нәтижесіне әсері айтарлықтай маңызды бола ... ... ... ... ... – отандық тауар
өндірушілерді ... ... ... ... ішкі ... ... ... жүргізу, жеке секторлардың жедел дамуына жағдай
жасау, шет ел ... ... ... ... алу, ... пен ... ... талап-тілегін ортақтастыру. Ендеше
экономикамызда орын алған осындай келеңсіз жағдайлардың ... де ... ... ... ... ... табылады.
Қорыта айтқанда, шаруашылық субъектілеріне түскен ... ... ... ... қажетті кіріс келтіру
мүмкін емес. Ал қолайлы жағдай тек салық механизмін тиімді пайдалану мен
оның ... ... ... ... ғана іске ... өсімнің 30 пайызға жуығы осы кәсіпкерліктің, яғни
заңды ... ... ... ... болып отыр. 4 миллионнан басқа
халқымыз мемлекет қоржынан қаржыланады., яғни мемлекеттік ... ... өзі осы ... ... ... мен кірістерінен құралатын
салықтың түсімдерден тұрады. Сондықтан біз бұл кәсіпорындардың тек 4
миллион халыққа ... ақы ... деп ... ... ... ... да
қажет екендігін түсінуіміз керек. Ол үшін ... ... ... ... қызметтерінің дұрыс жүргізуіне
бақылау қоюмыз қажет. Себебі, елбасы айтып кеткендей «кәсіпорындар сауын
сиыр емес ... ... ... ... керек. Ал біздің ойымызша
олар да мемлекетке қаржы керек екендігін түсініп, салықты ... ... ... тиіс деп ойланумызға құқылымыз.
2002 жылмен 2003, 2004 жылдарды салыстырып қарағанда мемлекет
бюджетіне салық ... ... ... ... Атап ... ... мүлік салығы бойынша - 526 пайыз, көлік салығы бойынша – 381 пайыз,
жер салығы ... – 221 ... ... ... қоры бойынша – 364 пайыз,
мемлекеттік баж бойынша – 311 ... ... ... ... ... және жеке ... алынатын табыс ... ... ... ... ... салығының кемуінің басты
себептерінің бәрі – шаруашылық нысандардағы ... ... ... ... ... нысандарда ай сайынғы табыс үрдісінің
тұрақсыздығы байқалады.
Салық қызметі қайта ұйымдастырылып, ... ... де ... қойылуы әлі де өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Салықтық
есеп пен бухгалтерлік есептің айырмасы ... ... ... ... жеңілдету үшін есептің бір түрі қолдануы қажет.
Жалпы біздің еліміз үшін ... ... бірі ... ... ... және басқа заңдарға қайшы келуі. Сол себептен
менің ойымша салық заңдылығының басқа заңдармен, яғни сақтандыру, банкісі
және т.б. сәйкестендірілуі керек.
Қазақстан ... ... ... ... ... және
практикалық аспектілері мен оның қызмет істеуін зерттеудің ... ... мен ... ... ... береді.
Қоғамдағы ақша ресурстарын жұмылдыруға салық жүйесі негізгі рөл
атқарады. Салық жүйесінің терең мағынасы мен ... ... орны ... ... ... ... реттегіші болып
табылады.
Салық жүйесі арқылы ... ... ... Ол ... ... қызметтерінен айқынырақ көрінуде. Бұл
мәселені зерттеу ... ... ... фискалдық, қайта бөлу,
ынталандыру, бақылау және ... ... ... ... ... ... ... қызметтері салықтардың мәнінен туындайды және оны
нақтылай түседі. Салық жүйесінің бұл қызметтерін ... ... ... ... ... ... ... отырып, икемді
қолдану қажет.
Қолданған әдебиет көздері
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1998 ж. 7 қазанында
2. Послание Президента ... ... Н.А. ... ... ... 2030».
3. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі ... және ... – А : ... 2004 – 329 ... ... Республикасының салық кодексі. 2005 ж. 12 желтоқсан № 209 –
ІІ. А: 2005 – 238 ... « ... ... ... ... ... Байдүйсенов А.Д. //
қаржы-қаражат 2002 ж №4
6. З. Кәрімжанов «Салық саясатының дамуы – ел ... ... ... ... 2003 ж ... ... К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» // Экономика
2002ж.
8. Енгізілген ... мен ... ... 2002 - ... Сейдахметов Ф.С. Налоги в Казахстане. – А: «LEM» - 2002-160 с.
10. Статистический ... ... : ... ... / ... А.А. ... – А: ... РК по статистике, 2005-583с.
11. Худяков А.И., Бродский Г.М. Теория ... – А: ...... ... А.И., ... Н.Е. ... ... элементы, установление,
виды – А: ТОО «Баспа», 2005-160с.
13. // Қаржы-қаражат, №6 – 2003-58с. Лукпанова Ж. ... ... и ... на ... ... ... // Аль-Пари, №1,-2004, 136б. «Аймақтық фискалды саясаты».
15. // Егемен Қазақстан 2003 ж. 22 ... 2 б. ... ... ... // ... Қазақстан 2004 ж. 10 қазан, 2б. «Салық жеңілдіктерінің
мақсаты».
17. // Егемен Қазақстан 2005 ж. 1 қараша, 2 б. «Кәсіпкерлікті қолдау».
-----------------------
Корпоративтік ... ... салу ... көздерінен табыс алатын резидент – заңды тұлғалар
Салық салынатын табыс
ҚР-ның көз ем дерінен табыс алатын резидент ес заңды ... ... ... ... ... салық режимін қолданылатын, заңды тұлғалар
Тұрақты мекеме арқылы ... ... ... ... ... заңды
тұлғаның таза табысы
Салықты төлемейтіндер:
1. Қазақстан Республикасының ұлттық банкі
2. Мемлекеттік мекемелер
Жеңілдетілген декларация негізіне бюджетпен кем есеп айырысуды жүзеге
асыратын
Кәсіпкерлер үшін ... салу ... ... ... үшін ... салу объектілері
Кіріс түрінде, материалдық, әлеуметтік игіліктер түрінде және ... ... ақша ... ... ... ... ... берушінің шығыстары
Патент негізінде және кіріс- шығыс есеп кітабын жүргізу негізінде бюджетпен
есеп айырысуды жүзеге асыратын

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Өнеркәсіптік компанияның қаржы ресурстарын басқару75 бет
Басшылық ету тәсілдері3 бет
Жұмысшылардың қосымша еңбекақылары6 бет
Полиграфиялық кәсіпорынды жобалау технологиясы9 бет
Ғылыми білім және ғылыми революциялар8 бет
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет
«алматы қаласы кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаменті» туралы жалпы сипаттамасы18 бет
«Ақшат 1» әктас кенорнының өнеркәсіптік маңызын айқындап, С1 және С2 категориялары бойынша қор есептеу52 бет
«Циклон 5» өнеркәсіп роботы20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь